close

Enter

Log in using OpenID

05.07.2014

embedDownload
Àçÿðáàéúàíäà ýÿíúëÿð
äþâëÿòèí õöñóñè äèããÿò âÿ
ãàéüûñû èëÿ ÿùàòÿ îëóíóá
Ùöúóì äèïëîìàòèéàñû çÿôÿð éîëóìóç
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: Áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà
ýÿíúëÿð ñèéàñÿòè óüóðëà àïàðûëûð. Ìöõòÿëèô
ëàéèùÿëÿð, ïðîãðàìëàð èúðà åäèëèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Àçÿðáàéúàí áó ýöí èúòèìàè ùÿéàòûí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðèíäÿ, ìàêðîèãòèñàäè ñÿâèééÿäÿ ñöðÿòëè èíêèøàôà, éöêñÿëèøÿ íàèë îëàí äþâëÿòäèð. Øöáùÿñèç êè,
þëêÿíèí öìóìè èíêèøàô ïðîñåñèíäÿí ÿùàëèíèí áöòöí òÿáÿãÿëÿðè èëÿ éàíàøû, ýÿíúëÿð äÿ ýåíèø øÿêèëäÿ...
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Àçÿðáàéúàíû ìöñòÿãèëëèê
éîëóíäà èíêèøàô åòäèðìÿéÿ
ãàäèð áèð ïàðòèéàäûð
Áàõ ñÿh. 2
Äöíéà ñèñòåìèíèí âÿ áåéíÿëõàëã òÿùëöêÿñèçëèê ñèñòåìèíèí ùÿëÿ ôîðìàëàøìà ìÿðùÿëÿñèíäÿ îëäóüó áèð çàìàíäà îïòèìàë õàðèúè ñèéàñè ñòðàòåýèéàíûí ìöÿééÿíëÿøäèðèëìÿñè âÿ ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè îëäóãúà ÷ÿòèíäèð, áèð ÷îõ àêòîðëàð ö÷öí èñÿ ùÿòòà ãåéðè-ìöìêöíäöð. Ùÿãèãÿòÿí äÿ,
ìöàñèð áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿð ìöñòÿâèñèíäÿêè ðåàëëûãëàð ýþñòÿðèð êè, äöíéàíûí ÿêñÿð þëêÿëÿðè ùàçûðêû ìöðÿêêÿá
øÿðòëÿð äàõèëèíäÿ áàø ÷ûõàðìàã èãòèäàðûíäà äåéèëëÿð. Ìþâúóä áåéíÿëõàëã âÿçèééÿò çàìàíûí íÿáçèíè äÿãèãëèêëÿ òóòìàüû âÿ àíáààí äÿéèøÿí áåéíÿëõàëã àëÿìäÿí ýÿëÿí...
Áàõ ñÿh. 5
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí íÿøð îëóíóð. 05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277). Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí îðãàíû. Ãèéìÿòè 40 ãÿïèê
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Ýþéýþë ðàéîíóíóí Éåíè Çîä-×àéêÿíäÃàðàáóëàã-Ãóø÷ó-Ñàðûñó àâòîìîáèë éîëóíóí òèêèíòèñè èëÿ áàüëû
òÿäáèðëÿð ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá
Þëêÿíèí éîë èíôðàñòðóêòóðó
áàøäàí-áàøà éåíèëÿíèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, èéóë àéûíûí 2-äÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ 12 ìèí íÿôÿð ÿùàëèíèí éàøàäûüû 11 éàøàéûø ìÿíòÿãÿñèíè
áèðëÿøäèðÿí Ãóñàð-Èìàìãóëóêÿíä-Ãóõóðîáà àâòîìîáèë éîëóíóí òèêèíòèñè ìÿãñÿäè èëÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí 2014úö èë äþâëÿò áöäúÿñèíäÿ íÿçÿðäÿ òóòóëìóø Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòèíèí åùòèéàò ôîíäóíäàí Ãóñàð Ðàéîí Èúðà
Ùàêèìèééÿòèíÿ èëêèí îëàðàã 3 ìèëéîí ìàíàò âÿñàèòèí àéðûëìàÁàõ ñÿh. 6
ñû áàðÿäÿ Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá...
Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè
Ïëåíóìóíóí íþâáÿòè
èúëàñû êå÷èðèëèá
Ôÿðùàä Àáäóëëàéåâèí ñÿäðëèéè
èëÿ Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè Ïëåíóìóíóí õöñóñè êîíñòèòóñèéà èúðààòû öçðÿ íþâáÿòè à÷ûã ìÿùêÿìÿ èúëàñû êå÷èðèëèá. ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, èúëàñäà Àëè Ìÿùêÿìÿíèí ñîðüóñó ÿñàñûíäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû...
Áàõ ñÿh. 2
Äåìîêðàòèéà áöòöí ùàëëàðäà ìèëëè
ìàðàãëàðà ñþéêÿíìÿëèäèð
Ñîí çàìàíëàð éåðëÿøäèéè úîüðàôè ìÿêàíà âÿ ñàùèá îëäóüó ðåñóðñëàðà ýþðÿ äöíéà ñèéàñÿòèíäÿ ìöÿééÿí ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèê îëàí áèð ñûðà þëêÿëÿðäÿ áàø âåðÿí äàüûäûúû îëàéëàð
áÿçè ìÿãàìëàðà éåíèäÿí àéäûíëûã ýÿòèðäè. Õöñóñèëÿ äÿ ÷åâðèëèøëÿð âÿ ãàðøûäóðìàëàðûí “äåìîêðàòèéà”, “èíñàí ùöãóãëàðû”
ïÿðäÿñè àðõàñûíäà àïàðûëìàñû áó äÿéÿðëÿðèí, ÿñëèíäÿ, ùåýåìîí ýöúëÿðèí ìàðàãëàðûíà õèäìÿò åòäèéèíè íþâáÿòè äÿôÿ
ýþñòÿðäè. Âÿ áèð äàùà áÿëëè îëäó êè...
Áàõ ñÿh. 6
Áàêûíûí úàçèáÿñèíèí
éåíè úèçýèëÿðè
Áó ýöí Áàêû ñîí äÿðÿúÿ äÿáäÿ
îëàí øÿùÿðäèð. Îíóí ùàããûíäà ÷îõ
éàçûð, ÷îõ äàíûøûðëàð. ×îõñàéëû ÿúíÿáè âÿ éåðëè òóðèñòëÿð áóðàéà øÿùÿðèí ãÿäèì ìåìàðëûã àáèäÿëÿðèíÿ òàìàøà åòìÿê âÿ äèíúÿëìÿê ö÷öí ýÿëèðëÿð. Áó ôèêèðëÿð “Áàêó” æóðíàëûíûí
íþâáÿòè (èéóë-àâãóñò) íþìðÿñèíÿ
áàø ðåäàêòîðóí þí ñþçöíäÿ...
Àçÿðáàéúàí èëÿ Âéåòíàì àðàñûíäà èäìàí ñàùÿñèíäÿ
ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà ìåìîðàíäóì èìçàëàíûá
Ãÿðá ìóëòèêóëòóðàëèçìè
áþùðàíäàí ñîíðà:
éåíè ÷àüûðûøëàð, äèëåììàëàð
ÉÀÏ-ûí áÿëÿäèééÿ
ñå÷êèëÿðèíäÿ ìþùòÿøÿì
ãÿëÿáÿ ãàçàíìàñû ö÷öí
êèôàéÿò ãÿäÿð ÿñàñëàð âàð
Àçÿðáàéúàí ùàçûðäà äåìîêðàòèê èíêèøàô éîëóíäà èðÿëèëÿéÿí àâàíãàðä þëêÿëÿð ñûðàñûíäà éåð àëûð. Þëêÿìèçäÿ
äåìîêðàòèéà âÿ îíóí áàøëûúà àòðèáóòëàðû îëàí âÿòÿíäàø
úÿìèééÿòè âÿ ùöãóãè äþâëÿòèí ìöòëÿã...
Áàõ ñÿh. 3
Äþâëÿò ìöøàâèðè Ëåðèêäÿ
âÿ Éàðäûìëûäà çèéàëûëàðëà
âÿ äèíäàðëàðëà ýþðöøöá
Ìèíýÿ÷åâèð øÿùÿðèíäÿ
ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿð ö÷öí
ñàëûíàí éåíè ìÿùÿëëÿäÿ
òèêèíòè èøëÿðèíèí ýåäèøè
ìöçàêèðÿ îëóíóá
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè,
Ãà÷ãûíëàðûí âÿ Ìÿúáóðè
Êþ÷êöíëÿðèí Èøëÿðè öçðÿ
Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè
ßëè Ùÿñÿíîâ...
Ùàçûðäà äöíéà ìèãéàñûíäà ìöøàùèäÿ îëóíàí èãòèñàäè òÿíÿççöë Ãÿðáèí ìóëòèêóëòóðàë äÿéÿðëÿðèíÿ þç ìÿíôè òÿñèðèíè ýþñòÿðèð. Áåëÿ êè, Àâðîïàäà èãòèñàäè áþùðàí,
õöñóñÿí äÿ èøñèçëèê ñÿâèééÿñè éöêñÿê îëàí þëêÿëÿðäÿ
éåíè ñàêèíëÿðÿ ìöíàñèáÿò äàùà àãðåññèâäèð. Ôðàíñàíûí
“Ëå Ïàðèñèåí Äèìàíúùå” ãÿçåòè Àâðîïà Èòòèôàãûíà öçâ
þëêÿëÿðäÿ èø÷è ìèãðàíòëàðûí ñÿðáÿñò ùÿðÿêÿòèíÿ ìÿùäóäèééÿò ãîéóëìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð êå÷èðèëÿí ðåôåðåíäóìà
ôðàíñûçëàðûí ìöíàñèáÿòèíè þéðÿíìÿê ìÿãñÿäèëÿ ðÿé ñîðüóñó êå÷èðìèøäèð. Ðÿéè ñîðóøóëàíëàðûí 60 ôàèçè ìèãðàíòëàð ö÷öí íÿçÿðäÿ òóòóëàí êâîòàíûí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñûíûí òÿðÿôäàðû îëäóüóíó áèëäèðìèøäèð. Ìèãðàíòëàðûí ñàéûíûí àðòìàñû ôîíóíäà Àâðîïàäà äîìèíàíò ìèëëÿò àðàñûíäà àðòàí èøñèçëèê âÿ çÿèô ñîñèàë òÿìèíàò Ãÿðáèí ìóëòèêóëòóðàë äÿéÿðëÿðèíèí âÿ òîëåðàíòëûüûíûí íÿ ãÿäÿð äàâàìëû
îëäóüóíó ýþñòÿðèð. Áåëÿ áèð ôèêèð ôîðìàëàøäûðûëûð êè, ìóëòèêóëòóðàëèçìèí Àâðîïà ìîäåëèíèí ìÿüëóáèééÿòÿ óüðàìàñûíûí ñÿáÿáè ìèãðàíòëàðûí óíèâåðñàë Ãÿðá ùÿéàò íîðìàñûíà äàõèë îëà áèëìÿìÿëÿðè...
Áàõ ñÿh. 7
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìèëëÿòëÿðàðàñû, ìóëòèêóëòóðàëèçì âÿ äèíè ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ Äþâëÿò ìöøàâèðè
Êàìàë Àáäóëëàéåâ èéóëóí
3-äÿ Ëåðèê Ðàéîí Ìÿäÿíèééÿò Åâèíäÿ...
Áàõ ñÿh. 3
Áàõ ñÿh. 4
Áàõ ñÿh. 2
Èéóëóí 4-äÿ Ãóáàäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ýÿíúëÿð
âÿ Èäìàí Íàçèðëèéè èëÿ Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ìÿäÿíèééÿò, Èäìàí âÿ Òóðèçì Íàçèðëèéè àðàñûíäà èäìàí ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà ìåìîðàíäóì èìçàëàíûá.
Ìåìîðàíäóìó íàçèðëÿð Àçàä Ðÿùèìîâ âÿ Ùîàíã Òóàí Àíù
èìçàëàéûáëàð. Ýÿíúëÿð âÿ Èäìàí Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ìåìîðàíäóìäà èäìàí èäàðÿ÷èëèéè, òÿùñèëè, èäìàí ñàùÿñèíäÿ...
Áàõ ñÿh. 2
Àçÿðáàéúàí Ìåêñèêà ÿëàãÿëÿðè
óüóðëà èíêèøàô åäèð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, Ìåêñèêàíûí “Ìóíäî Ûíòåðíàúèîíàë” æóðíàëûíûí éàé áóðàõûëûøûíäà “Àçÿðáàéúàíûí Ìèëëè Ýöíö” ñÿðëþâùÿëè ìÿãàëÿ äÿðú îëóíóá. Ìÿãàëÿ Àçÿðáàéúàíûí ìèëëè áàéðàìû - Ðåñïóáëèêà Ýöíö ìöíàñèáÿòèëÿ Ìåõèêîäà òÿøêèë îëóíìóø ãÿáóëäà þëêÿìèçèí Ìåêñèêàäàêû ñÿôèðè Èëãàð Ìóõòàðîâóí ÷ûõûøû ÿñàñûíäà ùàçûðëàíûá. Ìÿãàëÿäÿ 1918-úè èëäÿ Øÿðãäÿ èëê äåìîêðàòèê ðåñïóáëèêàíûí...
Áàõ ñÿh. 8
Ðóñèéà íÿøðè Áàêûäà ýÿçìÿëèýþðìÿëè 10 éåðè ãåéä åäèá
Áàêû þç ñèìàñûíû èòèðìÿäÿí
êîñìèê ñöðÿòëÿ äÿéèøÿí øÿùÿðäèð. Áó ôèêèð Ðóñèéàíûí “Åëëå” æóðíàëûíûí èíòåðíåò-âåðñèéàñûíäà
éåð àëûá. “Áàêûäà ýÿçìÿëè-ýþðìÿëè 10 éåð” ñÿðëþâùÿëè ìÿãàëÿäÿ äåéèëèð êè, ìöàñèð àðõèòåêòîðëàðûí éàðàòäûãëàðû âÿ îðòà ÿñðëÿðèí
ìåìàðëûã èíúèëÿðè...
“Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè
òàðèõè íàèëèééÿòäèð”
ìþâçóñóíäà áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñ êå÷èðèëèá
“Ìÿäÿíèééÿò âÿ
ðÿãÿìñàëëàøìàíûí ìöáàäèëÿñè
öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà Áàêû êîíôðàíñû” êå÷èðèëèð
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñè Ñÿäðèíèí 2014-úö èë 17 éàíâàð
òàðèõëè ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèã îëóíìóø Íàõ÷ûâàí
Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí...
Èéóëóí 4-äÿ Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí
Àâðîïà
Øóðàñûíûí Íàçèðëÿð Êîìèòÿñèíÿ ñÿäðëèéè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
“Ìÿäÿíèééÿò âÿ ðÿãÿìñàëëàøìàíûí ìöáàäèëÿñè...
Áàõ ñÿh. 4
Áàõ ñÿh. 3
Áàõ ñÿh. 6
2
www.yeniazerbaycan.com
05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277)
Àçÿðáàéúàíäà ýÿíúëÿð äþâëÿòèí õöñóñè
äèããÿò âÿ ãàéüûñû èëÿ ÿùàòÿ îëóíóá
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: Áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà ýÿíúëÿð ñèéàñÿòè óüóðëà àïàðûëûð. Ìöõòÿëèô ëàéèùÿëÿð, ïðîãðàìëàð èúðà åäèëèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Àçÿðáàéúàí áó
ýöí èúòèìàè ùÿéàòûí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðèíäÿ,
ìàêðîèãòèñàäè ñÿâèééÿäÿ ñöðÿòëè èíêèøàôà,
éöêñÿëèøÿ íàèë îëàí äþâëÿòäèð. Øöáùÿñèç êè,
þëêÿíèí öìóìè èíêèøàô ïðîñåñèíäÿí ÿùàëèíèí áöòöí òÿáÿãÿëÿðè èëÿ éàíàøû, ýÿíúëÿð
äÿ ýåíèø øÿêèëäÿ áÿùðÿëÿíèðëÿð. Ðåýèîíëàðûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôû ëàéèùÿëÿðè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ñîí 10 èëäÿ 1,2 ìèëéîí èø éåðè à÷ûëûá, éåíè ìöÿññèñÿëÿð, èñòåùñàë ñàùÿëÿðè
éàðàäûëûá êè, áó äà ýÿíúëÿðèí ìÿøüóëëóüóíóí àðòûðûëìàñûíà ñÿáÿá îëóá. Àçÿðáàéúàí èãòèñàäèééàòûíûí äàùà äà èíêèøàô åòìÿñè, ÿìÿêùàãëàðûíûí àðòûðûëìàñû, éåíè èø
éåðëÿðèíèí éàðàäûëìàñû ñàéÿñèíäÿ éîõñóëëóã 49 ôàèçäÿí 5,3 ôàèçÿ åíèá, èøñèçëèê èñÿ
úÿìè 5 ôàèç òÿøêèë åäèð.
Òÿãäèðÿëàéèã ùàëäûð êè, Öìóììèëëè ëèäåðèí ÿñàñûíû ãîéäóüó ýÿíúëÿð ñèéàñÿòèíè
äàâàì åòäèðÿí Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ
äþâëÿò áàø÷ûñû êèìè ôÿàëèééÿòèíèí èëê äþâðëÿðèíäÿí áàøëàéàðàã àðäûúûë èìçàëàäûüû
ôÿðìàíëàðäà, âåðäèéè òàïøûðûãëàðäà êàäð
ïîòåíñèàëûíà, õöñóñèëÿ äÿ ýÿíúëÿðèí òÿùñèëèíÿ, ñàüëàìëûüûíà, àñóäÿ âàõòûíûí ñÿìÿðÿëè òÿøêèëèíÿ äèããÿò éåòèðèð. Ýÿíú èñòåäàäëàðûí àøêàð åäèëìÿñè, îíëàðûí ïîòåíñèàë èìêàíëàðûíûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè âÿ éöêñÿê ñÿâèééÿëè òÿùñèë àëìàñû ö÷öí ÿëâåðèøëè
øÿðàèòèí éàðàäûëìàñû äà ýÿíúëÿð ñèéàñÿòèíèí ïðèîðèòåò èñòèãàìÿòëÿðèíäÿí áèðèäèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí 2005-úè èë àâãóñòóí 30-äà èìçàëàäûüû “Àçÿðáàéúàí
ýÿíúëèéè Äþâëÿò Ïðîãðàìûíûí (2005-2009úó èëëÿð) òÿñäèã îëóíìàñû ùàããûíäà” âÿ
2006-úû èë àïðåëèí 17-äÿ èìçàëàäûüû “Õöñóñè èñòåäàäà ìàëèê îëàí óøàãëàðûí
(ýÿíúëÿðèí) éàðàäûúûëûã ïîòåíñèàëûíûí èíêèøàôû öçðÿ Äþâëÿò Ïðîãðàìû (2006-2010-úó
èëëÿð)”, 2011-úè èë èéóëóí 7-äÿ èìçàëàäûüû
“Àçÿðáàéúàí ýÿíúëèéè 2011-2015-úè èëëÿðäÿ Äþâëÿò Ïðîãðàìûíûí òÿñäèã îëóíìàñû
ùàããûíäà” ñÿðÿíúàìëàð ìþâúóä ñèéàñÿòèí äàùà äà èíêèøàô åòäèðèëìÿñèíÿ òÿêàí
âåðÿðÿê ýÿíúëÿðèí èñòåäàäûíûí àøêàðà ÷ûõàðûëìàñûíäà, èúòèìàè ôÿàëëûüûíûí àðòûðûëìàñûíäà, îíëàðûí äþâëÿò èäàðÿ÷èëèéèíÿ
úÿëá îëóíìàñûíäà, ñîñèàë-èãòèñàäè ïðîáëåìëÿðèíèí ùÿëëèíäÿ ìöùöì ðîë îéíàéûá.
Ùÿéàòà êå÷èðèëÿí Äþâëÿò ïðîãðàìëàðû
ìöàñèð Àçÿðáàéúàí ýÿíúëèéèíèí äþâðöí
òÿëÿáëÿðè ñÿâèééÿñèíäÿ ùÿðòÿðÿôëè èíêèøàôûíà ìþùêÿì çÿìèí éàðàäûá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ýÿíúëÿðëÿ ýþðöøëÿðèíèí áèðèíäÿ ñþéëÿäèéè êèìè, þëêÿìèçäÿ óüóðëó ýÿíúëÿð ñèéàñÿòè ùÿéàòà êå÷èðèëèð: “Áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà ýÿíúëÿð ñèéàñÿòè óüóðëà àïàðûëûð. Ìöõòÿëèô ëàéèùÿëÿð, ïðîãðàìëàð èúðà åäèëèð”.
ÝßÍÚËßÐÈÍ ÊÅÉÔÈÉÉßÒËÈ
ÒßÙÑÈË ÀËÌÀÑÛÍÀ ÝÅÍÈØ
ÈÌÊÀÍËÀÐ ÉÀÐÀÄÛËÛÁ
Áèëäèéèìèç êèìè, ýÿíúëÿðèí ùÿðòÿðÿôëè
þç ÿêñèíè òàïûð.
Öìóìèëèêäÿ, áó ýöí ðåñïóáëèêàäà
ìþâúóä îëàí éöçëÿðëÿ ãåéðè-ùþêóìÿò
ýÿíúëÿð òÿøêèëàòëàðûíûí àêòèâ ôÿàëèééÿòè
äþâëÿòèí éàðàòäûüû øÿðàèò ñàéÿñèíäÿ
ìöìêöí îëóá.
Ùÿì÷èíèí, “Àçÿðáàéúàí 2020: ýÿëÿúÿéÿ áàõûø” Èíêèøàô Êîíñåïñèéàñûíäà ýÿíúëÿðèí ïîòåíñèàëûíûí èíêèøàôû àéðûúà íÿçÿðäÿ òóòóëóá âÿ òÿñàäöôè äåéèë êè, ýÿíúëÿð
êîíñåïñèéàíûí ùàçûðëàíìàñû ïðîñåñèíÿ
àêòèâ úÿëá îëóíóá, îíëàðûí ôèêèð âÿ òÿêëèôëÿðè éåíè êîíñåïñèéàäà íÿçÿðÿ àëûíûá.
ÀÇßÐÁÀÉÚÀÍÄÀ ÀÊÒÈ Âß
ÂßÒßÍÏßÐÂßÐ ÝßÍÚËßÐ
ÎÐÄÓÑÓ ÔÎÐÌÀËÀØÛá
øÿõñèééÿò êèìè éåòèøìÿñèíäÿ, úÿìèééÿòäÿ
þçöíÿ ëàéèãëè éåð òóòìàñûíäà êåéôèééÿòëè
òÿùñèëèí ðîëó ùÿëëåäèúèäèð. Ìÿùç äþâëÿò
áàø÷ûñûíûí òÿùñèëÿ äèããÿò âÿ ãàéüûñûíûí
íÿòèúÿñè îëàðàã, òÿùñèë èíôðàñòðóêòóðóíóí
ìöàñèð òÿëÿáëÿðÿ óéüóí ãóðóëìàñû, òÿùñèëèí ìÿçìóíóíóí éåíèëÿøäèðèëìÿñè, éåíè
äÿðñëèê ñèéàñÿòèíèí ðåàëëàøäûðûëìàñû, òÿùñèëìöÿññèñÿëÿðèíèí èíôîðìàñèéà-êîììóíèêàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû èëÿ òÿìèí åäèëìÿñè
âÿ òÿùñèë ñèñòåìèíèí èíôîðìàñèéàëàøäûðûëìàñû, ìÿêòÿáÿãÿäÿð, òåõíèêè ïåøÿ, àëè
òÿùñèë, õàðèúäÿ òÿùñèë, èñòåäàäëû óøàãëàðûí
èíêèøàôû, õöñóñè ãàéüûéà åùòèéàúû îëàí
óøàãëàðûí òÿùñèëèíèí òÿøêèëè âÿ äèýÿð áó êèìè ñàùÿëÿðäÿ ìöùöì èðÿëèëÿéèøëÿð âÿ óüóðëàð ÿëäÿ îëóíóá.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Àçÿðáàéúàíäà
4500-ÿ éàõûí ìÿêòÿá ìþâúóääóð. Îíëàðäàí 2700-äÿí ÷îõó ñîí îí èëäÿ òèêèëèá âÿ
éà ÿñàñëû òÿìèð åäèëèá. Ùÿì÷èíèí, ñîí èëëÿðäÿ éöçëÿðëÿ óøàã áàü÷àñûíûí, áèð ÷îõ àëè
ìÿêòÿáëÿðèí éåíè òÿäðèñ êîðïóñëàðûíûí, èäìàí-îëèìïèéà êîìïëåêñëÿðèíèí òèêèëÿðÿê
èñòèôàäÿéÿ âåðèëìÿñè äÿ éåíè íÿñëèí ùÿðòÿðÿôëè ôîðìàëàøìàñûíà òþùôÿäèð.
Áóíäàí ÿëàâÿ, äþâëÿò áàø÷ûñûíûí
“2007-2015-úè èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí ýÿíúëÿðèíèí õàðèúè þëêÿëÿðäÿ òÿùñèëè öçðÿ Äþâëÿò
Ïðîãðàìû”íûí òÿñäèã åäèëìÿñè áàðÿäÿ Ñÿðÿíúàìû ýÿíúëèéÿ ýþñòÿðèëÿí äèããÿòèí ïàðëàã òÿçàùöðöäöð. Áþëýÿëÿðÿ ñÿôÿðè çàìàíû
ýÿíúëÿðëÿ ýþðöøëÿðèíèí áèðèíäÿ Ïðåçèäåíò
Èëùàì ßëèéåâèí ñþéëÿäèéè êèìè, ýÿíúëÿðèí
õàðèúè àëè ìÿêòÿáëÿðäÿ òÿùñèë àëìàñûíà
äþâëÿò äÿñòÿéè 2015-úè èëäÿí ñîíðà äà äàâàì åòäèðèëÿúÿê.
ÝßÍÚËßÐÈÍ ÉÀÐÀÄÛÚÛ
ÔßÀËÈÉÉßÒÈÍß ÑÒÈÌÓË ÂÅÐÈËÈÐ
Äþâëÿò ïðîãðàìëàðûíûí èúðàñû èëÿ áàüëû
2011-úè èëäÿ éàðàäûëàí Ýÿíúëÿð Ôîíäóíà
àéðûëàí âÿñàèòèí éàðäûìû èëÿ íÿçÿðäÿ òóòóëàí èøëÿð äÿ óüóðëà ùÿéàòà êå÷èðèëìÿêäÿäèð. Ýÿíúëÿð Ôîíäóíóí âÿñàèòè ùåñàáûíà
ýÿíúëÿðÿ éþíÿëìèø ñòðàòåæè ëàéèùÿëÿðÿ äÿñòÿê âåðèëèð, ýÿíúëÿðèí åëìè, éàðàäûúûëûã áàõûìäàí èíêèøàôûíà, áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿðèíèí ãóðóëìàñûíà, ýÿíúëÿð òÿøêèëàòëàðûíûí
èðèìèãéàñëû ëàéèùÿëÿðèíèí èúðàñûíà éàðäûì
åäèëèð.
2013-úö èëäÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
Ñÿðÿíúàìû èëÿ “Ýÿíúëÿð Ìöêàôàòû”íûí òÿñèñ åäèëìÿñè äÿ îëäóãúà ìöùöì àääûìäûð. Ìöêàôàò åëì, ìÿäÿíèééÿò, î úöìëÿäÿí ÿäÿáèééàò âÿ èíúÿñÿíÿò, òÿùñèë âÿ èúòèìàè ôÿàëèééÿò ñàùÿëÿðèíäÿ õöñóñè ôÿðãëÿíÿí ýÿíúëÿð ö÷öí, èëäÿ áèð äÿôÿ âåðèëìÿêëÿ, àëòû ÿäÿä 10000 ìàíàò ìÿáëÿüèíäÿ
ìöÿééÿíëÿøäèðèëèá. Ãåéä îëóíàí ìöêàôàò
åëì ñàùÿñèíäÿ ýÿíúëÿð àðàñûíäà ðÿãàáÿò
ìöùèòèíè ôîðìàëàøäûðìàãëà áÿðàáÿð åëì
ñàùÿñèíäÿ óüóðëàð ÿëäÿ åòìèø ýÿíú àëèìëÿðèí ôÿàëèééÿòèíÿ úèääè ñòèìóë âåðÿúÿêäèð.
Ùàçûðäà ýÿíúëÿðèìèçèí éàðàäûúûëûã ïîòåíñèàëûíûí ýåð÷ÿêëÿøìÿñèíÿ éåíè-éåíè
èìêàíëàð éàðàäûëûð. Áó áàõûìäàí, 2011-úè
èëäÿ Áàêûäà éàðàäûëàí “ÉÀÐÀÒ!” ãåéðèêîììåðñèéà òÿøêèëàòûíûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè
ëàéèùÿëÿðèí ÿùÿìèééÿòèíè õöñóñè ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð. “ÉÀÐÀÒ!”ûí ÿñàñ ìÿãñÿäëÿðèíäÿí áèðè Àçÿðáàéúàíûí éåíèúÿ áàøëàéàí âÿ òÿúðöáÿëè ðÿññàìëàðû ö÷öí ïåøÿêàð éàðàäûúûëûã ïëàòôîðìàñûíûí éàðàäûëìàñûäûð. Ãàðøûéà ãîéóëàí ÿñàñ ìÿãñÿäëÿðäÿí áèðè äÿ ìöõòÿëèô ìÿäÿíèééÿòëÿð âÿ èíúÿñÿíÿò ãóðóìëàðû, íöìàéÿíäÿëÿðè àðàñûíäà äèàëîã, ìöáàäèëÿ âÿ êþðïó éàðàòìàãäûð. Òÿñàäöôè äåéèë êè, Áàêûäà âÿ ðàéîíëàðäà ðÿñì-ñÿðýè ãàëåðåéàëàðûíûí ñàéûíûí àðòìàñû, ìöàñèð èíúÿñÿíÿò ñàùÿñèíÿ ìàðàã ýþñòÿðÿí èñòåäàäëû ýÿíúëÿðèí
÷îõàëìàñû õàðèúè ìåäèàäà Àçÿðáàéúàí
èíúÿñÿíÿòè èëÿ áàüëû äÿðú îëóíàí éàçûëàðäà
Ýÿíúëÿðèí âÿòÿíïÿðâÿð ðóùäà òÿðáèéÿñè, îíëàðûí èíòåëëåêòóàë ïîòåíñèàëûíäàí þëêÿíèí ñöðÿòëè èíêèøàôû ïðîñåñèíäÿ ìöùöì
åëåìåíò êèìè èñòèôàäÿ îëóíìàñû ùÿì äÿ
éåíè íÿñëÿ ýþñòÿðèëÿí åòèìàääàí õÿáÿð
âåðèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ñÿäðëèê åòäèéè, þëêÿíèí àïàðûúû ñèéàñè ãöââÿñè îëàí
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí (ÉÀÏ) ôÿàëèééÿòèíäÿ äÿ ýÿíúëÿð ñèéàñÿòè õöñóñè
ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð. Ïàðòèéàíûí Ýÿíúëÿð
Áèðëèéè èñòåäàäëû, úÿìèééÿòÿ âÿ äþâëÿòÿ éàðàðëû îëìàã èñòÿéÿí ýÿíúëÿðè þç ÿòðàôûíäà
áèðëÿøäèðìÿêëÿ éàíàøû, éåíè íÿñëèí ùÿðòÿðÿôëè èíêèøàôû, âÿòÿíïÿðâÿðëèê ðóùóíóí éöêñÿëäèëìÿñè, ýÿíúëÿðèí àêòèâ èúòèìàè ôÿàëèééÿòÿ úÿëá îëóíìàñû âÿ äèýÿð èñòèãàìÿòëÿðäÿ èøëÿð ýþðöð. Ïàðòèéàíûí ðÿùáÿð òóòäóüó
Àçÿðáàéúàí÷ûëûã èäåîëîýèéàñûíûí ïðèíñèïëÿðè ÿñàñûíäà Àçÿðáàéúàí ýÿíúëÿðè àðàñûíäà Âÿòÿíÿ ñåâýè, þëêÿ ñÿðùÿäëÿðèíäÿí
êÿíàðäà Àçÿðáàéúàíû ëàéèãèíúÿ òÿìñèë åòìÿê, ìèëëè-ìÿíÿâè äÿéÿðëÿðèìèçè ãîðóìàã
òÿáëèü îëóíóð. ÉÀÏ Ýÿíúëÿð Áèðëèéèíèí
2007-úè èëäÿí áàøëàéàðàã ùÿéàòà êå÷èðäèéè “Éàé ìÿêòÿáëÿðè” ëàéèùÿñè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
òÿøêèë îëóíàí ñåìèíàð-êîíôðàíñëàð ëàéèùÿäÿ èøòèðàê åäÿí ìèíëÿðëÿ ýÿíúèí áèëèê ñÿâèééÿñèíèí éöêñÿëäèëìÿñèíÿ, ëèäåðëèê êåéôèééÿòëÿðèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñûíà õèäìÿò
åäèð. ÉÀÏ ùÿì äÿ ýÿíúëÿðèí ñå÷êèëÿðäÿ
âÿ äèýÿð þëêÿ ÿùÿìèééÿòëè ïðîñåñëÿðäÿ ôÿàë èøòèðàêûíû òÿìèí åòìÿê ö÷öí ñå÷êèãàáàüû äþâðëÿðäÿ ÷îõñàéëû òÿäáèðëÿð êå÷èðèð.
Áó áèð ùÿãèãÿòäèð êè, Àçÿðáàéúàí ýÿíúëÿðè Öìóììèëëè ëèäåðèí ÿñàñûíû ãîéäóüó èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíû âÿ îíó óüóðëà ùÿéàòà
êå÷èðÿí Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ñèéàñÿòèíè äÿñòÿêëÿéèð. Òÿñàäöôè äåéèë êè, ùÿð èë
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ñûðàëàðûíà
äàõèë îëàí ìèíëÿðëÿ âÿòÿíäàøûí áþéöê ùèññÿñè ýÿíúëÿðäÿí èáàðÿòäèð.
Áåëÿëèêëÿ, Àçÿðáàéúàíäà äþâëÿòèí
ýÿíúëÿð ñèéàñÿòè þëêÿ âÿòÿíäàøëàðû, î úöìëÿäÿí, ýÿíúëÿðèìèç òÿðÿôèíäÿí éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëèð.
Ùöëéà ÌßÌÌßÄËÈ
Áàêûíûí úàçèáÿñèíèí éåíè úèçýèëÿðè
“Áàêó” æóðíàëûíûí íþâáÿòè íþìðÿñè ÷àïäàí ÷ûõûá
Áó ýöí Áàêû ñîí äÿðÿúÿ äÿáäÿ îëàí øÿùÿðäèð. Îíóí ùàããûíäà ÷îõ éàçûð, ÷îõ äàíûøûðëàð.
×îõñàéëû ÿúíÿáè âÿ éåðëè òóðèñòëÿð áóðàéà øÿùÿðèí ãÿäèì ìåìàðëûã àáèäÿëÿðèíÿ òàìàøà åòìÿê
âÿ äèíúÿëìÿê ö÷öí ýÿëèðëÿð.
Áó ôèêèðëÿð “Áàêó” æóðíàëûíûí íþâáÿòè (èéóëàâãóñò) íþìðÿñèíÿ áàø ðåäàêòîðóí þí ñþçöíäÿ þç ÿêñèíè òàïûá.
Æóðíàëûí áàø ðåäàêòîðó Ëåéëà ßëèéåâà éàçûð: “Áó øÿùÿðèí àóðàñûíû ùèññ åòìÿê ö÷öí
õöñóñè îâãàò ëàçûìäûð. Áàêûíûí ðóùóíó òÿêúÿ È÷ÿðèøÿùÿð âÿ Ãûç ãàëàñû, Àëîâ ãöëëÿëÿðè,
éàõóä Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçè áàðÿäÿ ìöùàêèìÿ éöðöòìÿêëÿ áàøà äöøìÿê îëìàç.
Áàêû áöòöí áóíëàðûí ìÿúìóñó äåìÿêäèð.
Ãÿäèì âÿ ìöàñèð, ðÿíýàðÿíý âÿ ÷îõúÿùÿòëè,
õåéèðõàù âÿ ñÿìèìè øÿùÿð...”
Èíäè îõóúóíó íÿøðèí ãÿøÿíýëèéè èëÿ ùåéðÿòëÿíäèðìÿê ÷ÿòèíäèð - æóðíàëëàðûí ñàéû-ùåñàáû
éîõäóð, ùàìûñû äà ÿí ìöàñèð òåõíèêè ñÿâèééÿäÿ òÿðòèá îëóíóð. Áóíà áàõìàéàðàã, “Áàêó”
æóðíàëû áó íÿøðëÿð àðàñûíäà õöñóñè éåð òóòóð.
Îíóí ãöñóðñóç äèçàéíû, ìàòåðèàëëàðûí ìàðàãëû
ñå÷èìè, ÿí áàøëûúàñû - Àçÿðáàéúàí ïàéòàõòûíûí
ìÿäÿíè ùÿéàòûíà àèä ñîí õÿáÿðëÿð âÿ ÷îõñàéëû, áèð-áèðèíäÿí ýþçÿë èëëöñòðàñèéàëàð...
Æóðíàë ôîòîøÿêèëëÿðèí ìöÿëëèôëÿðèíè òÿãäèì
åäèð: Êàòðèí Âåññåë (ìîäà øÿêèëëÿðè), Éåãîð
Çàèêà (Èðèíà Øåéêèí âÿ Ðåíàòî Áàëåñòðàíûí ôîòîøÿêèëëÿðè), Ëèç Òîäè (“Ìîäà” ðóáðèêàñûíûí ñòèëèñòè), Ñàéìîí Ôðèñ (ìîäåë Èðèíà Øåéêèí àýåíòè) âÿ Âöãàð ßìðóëëàéåâ - ÀçÿðÒÀú-ûí ôîòîèíôîðìàñèéà áàø ðåäàêñèéàñûíûí áàø ðåäàêòîðó.
Æóðíàëäà ãåéä åäèëèð êè, Âöãàð Áàêûäà äîüóëóá, áóðàäà áîéà-áàøà ÷àòûá. Áàêû Áèçíåñ
Óíèâåðñèòåòèíè áèòèðÿðÿê ìàýèñòð äÿðÿúÿñè àëûá.
Ùÿëÿ òÿëÿáÿëèê èëëÿðèíäÿ ÀçÿðÒÀú-äà êîìïéóòåð
îïåðàòîðó êèìè ÿìÿê ôÿàëèééÿòèíÿ áàøëàéûá. Áèð
èëäÿí ñîíðà ôîòîãðàôèéà èøè èëÿ ïåøÿêàð ñÿâèééÿäÿ ìÿøüóë îëìàüà áàøëàéàí Âöãàð äàùà áåø
èë êå÷ÿíäÿí ñîíðà ÀçÿðÒÀú-ûí ôîòîèíôîðìàñèéà
áàø ðåäàêñèéàñûíûí áàø ðåäàêòîðó òÿéèí åäèëèá.
Âöãàðûí èøëÿðè ÈÒÀÐ-ÒÀÑÑ, “Àññîúèàòåä
Ïðåññ”, “Ðåóòåðñ”, “Ôðàíñå Ïðåññ”, “Åóðîïåàí
Ïðåññ Ïùîòî” àýåíòëèêëÿðè òÿðÿôèíäÿí äÿðú îëóíóð, áèð ñûðà áåéíÿëõàëã ñÿðýèëÿðäÿ íöìàéèø åòäèðèëèð.
Æóðíàë îõóúóëàðû ìöÿëëèôëÿðèí ùÿð áèðè èëÿ òàíûø åäèð âÿ âóðüóëàéûð êè, áó íÿøð ìþâúóä îëäóüó áöòöí èëëÿð ÿðçèíäÿ ÀçÿðÒÀú èëÿ ôÿàë ÿìÿêäàøëûã åäèð.
Æóðíàëûí áó íþìðÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí
ÿñàñ èíôîðìàñèéà àýåíòëèéèíèí áÿäèè ýèìíàñòè-
êà öçðÿ Àâðîïà ÷åìïèîíàòû, ðåòðî-àâòîéöðöø,
Äàóí ñèíäðîìëó óøàãëàð ö÷öí ðåàáèëèòàñèéà
ìÿðêÿçè ùàããûíäà ôîòîðåïîðòàæëàðû, “Ùàäèñÿëÿð”
ðóáðèêàñû ö÷öí ôîòîøÿêèëëÿð éåð àëûá.
Áó ðóáðèêàäà Ãàôãàçûí áèîìöõòÿëèôëèéè
ìþâçóñóíà ùÿñð åäèëìèø çèðâÿ òîïëàíòûñû, ýþðêÿìëè ôðàíñûç ôîòîãðàôû Àíðè Êàðòéå-Áðåññîíóí
ÿñÿðëÿðèíèí ñÿðýèñè, à÷ûã úÿìèééÿòëÿð ö÷öí èêèíúè ãëîáàë ôîðóì, Ùåéäÿð ßëèéåâ Ôîíäóíóí âèòñå-ïðåçèäåíòè Ëåéëà ßëèéåâà òÿðÿôèíäÿí óøàãëàðûí ìöäàôèÿñè ýöíöíÿ ùÿñð åäèëìèø áàéðàì
øÿíëèéè, Èòàëèéàäà ýöë ñÿðýèñè âÿ ñÿééàð ôîòîñÿðýè, “Ãûç ãàëàñû” Â áåéíÿëõàëã èíúÿñÿíÿò ôåñòèâàëû áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèëèð. Áóäÿôÿêè ôåñòèâàë
èúòèìàèééÿòèí äèããÿòèíè ÿòðàô ìöùèòèí ãîðóíìàñû ïðîáëåìëÿðèíÿ, êîíêðåò îëàðàã Ãàôãàçäà
íÿñëè êÿñèëìÿê ãîðõóñó îëàí 5 íþâäÿí (àéû,
ãàðòàë, úàíàâàð, áÿáèð âÿ úåéðàí) áèðèíèí - úåéðàíëàðûí ãîðóíìàñû ìÿñÿëÿñèíÿ úÿëá åäèá.
Ñîí àéëàðäà êå÷èðèëìèø ÷îõñàéëû ñÿðýèëÿð
Áàêûíûí ìÿäÿíè ùÿéàòûíäàêû ùàäèñÿëÿðèí ïàëèòðàñûíû ÿêñ åòäèðèð. Ìöàñèð èíúÿñÿíÿò ìóçåéèíäÿ ôîòîãðàô Íàòàí Áðàóíèíãèí “Ãÿùðÿìàíëàð”
àäëû ñÿðýèñè, “Íóäà âåðèòàñ”, “Òóëëàíòûëàðäàí èíúÿñÿíÿòÿ” àäëû ÛÛÛ áåéíÿëõàëã ñÿðýè, êîíñåïòóàëèñò ðÿññàìëàðäàí Ìàùìóä Áàõøè (Èðàí) âÿ
×èíýèçèí (Àçÿðáàéúàí) ñÿðýèëÿðè êå÷èðèëèá.
Àçÿðáàéúàí ïàéòàõòûíûí ìóñèãè ùÿéàòûíû
“Óëäóçëàðûí ìóñèãèñè” êèìè ñÿúèééÿëÿíäèðìÿê
îëàð. “Áîíåé Ì” ãðóïóíóí ñîëèñòè Ëèç Ìèò÷åëë,
èñëàì ïîï-óëäóçó Ñàìè Éóñèô, àìåðèêàëû ìöüÿííè âÿ áÿñòÿêàð Ìàéêë Áîëòîí, Ïàòðèñèéà Êààñ, ñêðèïêà÷û Èñùàã Ïåðëìàí, Éóðè Òåìèðêàíîâ
âÿ îíóí ñèíôîíèê îðêåñòðè (Ñàíêò-Ïåòåðáóðã)
Áàêûíûí ãîíàãëàðû îëóá, Àçÿðáàéúàíûí ýþðêÿìëè ìóñèãè õàäèìëÿðèíèí éóáèëåéëÿðèíÿ, Áþéöê Òåàòðûí áàëåðèíàñû ×èíàðÿ ßëèçàäÿéÿ, ìÿø-
ùóð ðÿññàìëàðà ùÿñð îëóíìóø ÷îõñàéëû êîíñåðòëÿð òÿøêèë åäèëèá.
Àçÿðáàéúàí õàë÷àëàðû, íàõûøëàðûí ÿôñàíÿñè
þëêÿìèçèí ùöäóäëàðûíû ÷îõäàí àøûá. Îíëàð ùÿì
ìöòÿõÿññèñëÿðèí, ùÿì äÿ àäè ýþçÿëëèê ñÿððàôëàðûíûí áþéöê ìàðàüûíà ñÿáÿá îëóð. Åéíè àäëû øèðêÿòèí òÿñèñ÷èñè Ëó÷àíî Áåíåòòîí þçöíöí “Ôàáðèêà” íÿøðèééàòûíäà “Àçåðáàèæàí òùå úîëîðñ îô
wèíä àíä ôèðå. Úîíòåìïîðàðé Àðòèñò ôðîì Àçåðáàèæàí” (“Àçÿðáàéúàí: êöëÿê âÿ îä ðÿíýëÿðè.
Ìöàñèð Àçÿðáàéúàí ðÿññàìëàðû”) àäëû àëáîì
áóðàõûá. Áó ñàíáàëëû êàòàëîãäà 137 ðÿññàì
ùàããûíäà ìÿëóìàò òîïëàíûá. Îíëàðûí àðàñûíäà
òàíûíìûø, ìÿøùóð ñÿíÿòêàðëàðëà éàíàøû òÿçÿ
àäëàð äà âàð.
Æóðíàë îõóúóëàðû òåàòðëàðûí ïðåìéåðàëàðû,
áþéöê éöðöøëÿð (ö÷öíúö áåéíÿëõàëã Àçÿðáàéúàí òóðó), áÿäèè ýèìíàñòèêà öçðÿ Àâðîïà ÷åìïèîíàòû ùàãäà ìÿëóìàòëàðëà òàíûø åäèð.
“Ôîðìà àõòàðûøûíäà” àäëû ìÿãàëÿäÿ ôðàíñûç
ðÿññàìû Ëîðàíñ Æåíêåëèí “Áàêó” æóðíàëûíûí áàø
ðåäàêòîðó Ëåéëà ßëèéåâàéà ìöñàùèáÿñè òÿãäèì
åäèëèð. Ãîíàã þç óøàãëûã äþâðö, ñåâäèéè ðÿññàìëàð âÿ áó ýöí ðÿññàì îëìàã íÿ äåìÿêäèð
- áó ùàãäà þç ìöëàùèçÿëÿðèíè áþëöøöð.
Ìîäåëéåð Ðåíàòî Áàëåñòðàíûí éåíè êîëëåêñèéàñû Áàêûíûí ìÿäÿíè ùÿéàòûíäà ÿëàìÿòäàð ùàäèñÿ îëóá. Àçÿðáàéúàí ãàäûíëàðûíûí ÿíÿíÿâè
ýåéèìëÿðèíäÿí èëùàì àëìûø ìîäåëéåð áèçÿ îðèæèíàë áèð êîëëåêñèéà òÿãäèì åäÿðÿê áèð äàùà ñöáóò
åäèá êè, áöòöí éåíèëèêëÿð ÿñëèíäÿ éàõøûúà óíóäóëìóø êþùíÿëèêëÿðäèð. Ðåíàòî Áàëåñòðàíûí êîëëåêñèéàñûíûí Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçèíäÿ òÿãäèìàòûíäà òîï-ìîäåë Èðèíà Øåéê äÿ èøòèðàê åäèá.
Äîüìà éóðäóìóç, îíóí ýöë-÷è÷ÿêëè Õûçû âÿ
Áåøáàðìàã äàüëàðû, ìèëëè ìÿòáÿõèí ñèðëÿðè, êöáàð õðîíèêàñû - áöòöí áóíëàð ýþçÿë øÿùÿðèìèçèí
- ïàéòàõòûìûçûí ùÿéàòûíûí òÿðêèá ùèññÿëÿðèäèð.
“Áàêó” æóðíàëûíûí ñîí íþìðÿñèíäÿ áó ìþâçóëàðäà ñþùáÿò à÷ûëûð.
Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè
Ïëåíóìóíóí íþâáÿòè èúëàñû êå÷èðèëèá
Ôÿðùàä Àáäóëëàéåâèí ñÿäðëèéè èëÿ
Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñè Ïëåíóìóíóí õöñóñè êîíñòèòóñèéà èúðààòû öçðÿ
íþâáÿòè à÷ûã ìÿùêÿìÿ èúëàñû êå÷èðèëèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð
âåðèð êè, èúëàñäà Àëè Ìÿùêÿìÿíèí ñîðüóñó ÿñàñûíäà
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Êîíñòèòóñèéàñûíûí 126-úû
ìàääÿñèíäÿ âÿ áèð ñûðà íîðìàòèâ-ùöãóãè àêòëàðäà íÿçÿðäÿ òóòóëìóø “àëè ùöãóã òÿùñèëëè” ìöääÿàñûíûí øÿðù
åäèëìÿñèíÿ äàèð êîíñòèòóñèéà èøèíÿ áàõûëûá.
Êîíñòèòóñèéà Ìÿùêÿìÿñèíèí Ïëåíóìó èø öçðÿ ùàêèì Ê.Øÿôèéåâèí ìÿðóçÿñèíè, ìàðàãëû ñóáéåêòëÿðèí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí âÿ ìöòÿõÿññèñëÿðèí ÷ûõûøëàðûíû, åêñïåðòèí ðÿéèíè äèíëÿéèá, èøèí ìàòåðèàëëàðûíû àðàøäûðûá ìöçàêèðÿ åäÿðÿê ãÿðàð ãÿáóë åäèá.
Ãÿðàðäà äåéèëèð êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Êîíñòèòóñèéàñûíûí 126-úû ìàääÿñèíäÿ, “Ìÿùêÿìÿëÿð âÿ ùàêèìëÿð ùàããûíäà” Ãàíóíóí 93-úö, “Ïðîêóðîðëóã ùàããûíäà” Ãàíóíóí 29-úó, “Íîòàðèàò ùàããûíäà” Ãàíóíóí
3-úö, “Âÿêèëëÿð âÿ âÿêèëëèê ôÿàëèééÿòè ùàããûíäà” Ãàíóíóí 8-úè ìàääÿëÿðèíäÿ, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
2001-úè èë 29 èéóí òàðèõëè Ãàíóíó èëÿ òÿñäèã åäèëìèø
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äàõèëè èøëÿð îðãàíëàðûíäà
õèäìÿò êå÷ìÿ ùàããûíäà” ßñàñíàìÿíèí 20-úè áÿíäèíäÿ âÿ äèýÿð íîðìàòèâ-ùöãóãè àêòëàðäà íÿçÿðäÿ òóòóëìóø “àëè ùöãóã òÿùñèëëè” ìöääÿàñû “Ùöãóãøöíàñëûã” èõòèñàñû èëÿ áÿðàáÿð “Áåéíÿëõàëã ùöãóã” èõòèñàñû öçðÿ àëè
òÿùñèëè äÿ åùòèâà åäèð.
Ãÿðàð äÿðú åäèëäèéè ýöíäÿí ãöââÿéÿ ìèíèð, ãÿòèäèð,
ùå÷ áèð îðãàí âÿ éà øÿõñ òÿðÿôèíäÿí ëÿüâ åäèëÿ, äÿéèøäèðèëÿ, éàõóä ðÿñìè òÿôñèð îëóíà áèëìÿç.
Áàêûäà Àçÿðáàéúàíûí äèïëîìàòèê
õèäìÿò îðãàíëàðû ðÿùáÿðëÿðèíèí
áåøèíúè ìöøàâèðÿñè êå÷èðèëÿúÿê
Èéóëóí 7-10-äà Áàêûäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äèïëîìàòèê õèäìÿò îðãàíëàðû ðÿùáÿðëÿðèíèí áåøèíúè
ìöøàâèðÿñè êå÷èðèëÿúÿê.
Áó áàðÿäÿ ÀçÿðÒÀú-à Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ìÿëóìàò âåðèëèá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äèïëîìàòèê õèäìÿò îðãàíëàðû ðÿùáÿðëÿðèíèí ìöøàâèðÿñè èêè èëäÿí áèð êå÷èðèëèð.
Ìöøàâèðÿäÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí õàðèúè ñèéàñÿòèíèí ýöíäÿëèéèíäÿ äóðàí àêòóàë ìÿñÿëÿëÿð âÿ ýÿëÿúÿê ôÿàëèééÿò èñòèãàìÿòëÿðè öçðÿ ìöçàêèðÿëÿð àïàðûëàúàã.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Âéåòíàì àðàñûíäà
èäìàí ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã
ùàããûíäà ìåìîðàíäóì èìçàëàíûá
Èéóëóí 4-äÿ Ãóáàäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Ýÿíúëÿð âÿ Èäìàí Íàçèðëèéè èëÿ Âéåòíàì Ñîñèàëèñò Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìÿäÿíèééÿò, Èäìàí âÿ Òóðèçì Íàçèðëèéè
àðàñûíäà èäìàí ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà ìåìîðàíäóì èìçàëàíûá. Ìåìîðàíäóìó íàçèðëÿð Àçàä
Ðÿùèìîâ âÿ Ùîàíã Òóàí Àíù èìçàëàéûáëàð.
Ýÿíúëÿð âÿ Èäìàí Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ìåìîðàíäóìäà èäìàí
èäàðÿ÷èëèéè, òÿùñèëè, èäìàí ñàùÿñèíäÿ ïðîãðàì-òåõíèêè
âàñèòÿëÿðèí, åëÿúÿ äÿ íöìàéÿíäÿ ùåéÿòëÿðèíèí ìöáàäèëÿñè íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Ñÿíÿääÿ, ùÿì÷èíèí ìèëëè èäìàí
ôåäåðàñèéàëàðû, èäìàí òÿøêèëàòëàðû àðàñûíäà áèðáàøà ÿëàãÿëÿðèí ãóðóëìàñû, äÿñòÿêëÿíìÿñè âÿ äèýÿð òÿäáèðëÿð
ÿêñèíè òàïûá.
Àëéîíà Ãóëéàéåâà: Àçÿðáàéúàí
ìÿäÿíèééÿòè ÷îõ ìàðàãëû,
çÿíýèí âÿ þçöíÿìÿõñóñäóð
“Ìÿäÿíèééÿò âÿ
ðÿãÿìñàë ìöáàäèëÿ
öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà - Áàêû êîíôðàíñû”íäà ÿíÿíÿâè ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðèí ãàðøûëûãëû ÿëàãÿñè ìÿñÿëÿëÿðè ìöçàêèðÿ åäèëèð, òÿúðöáÿ ìöáàäèëÿñè àïàðûëûð, éåíè éàíàøìàëàð
òÿãäèì
îëóíóð. Áó òÿäáèð
ìÿäÿíèééÿò ìöÿññèñÿëÿðè âÿ áó ñàùÿíèí èø÷èëÿðè ö÷öí áþéöê èìêàíëàð
à÷ûð. Èíôîðìàñèéà úÿìèééÿòè îëìàäàí ìÿäÿíèééÿò
èíêèøàô åäÿ áèëìÿç”.
Áó ñþçëÿðè ÀçÿðÒÀú-à ìöñàùèáÿñèíäÿ Áåëàðóñ Ìÿäÿíèééÿò Íàçèðëèéèíèí ÿìÿêäàøû Àëéîíà Ãóëéàéåâà
ñÿñëÿíäèðèá.
Àçÿðáàéúàí ìÿäÿíèééÿòèíèí ÷îõ ìàðàãëû, çÿíýèí
âÿ þçöíÿìÿõñóñ îëäóüóíó âóðüóëàéàí À.Ãóëéàéåâà
áèëäèðèá êè, Àçÿðáàéúàí ñöðÿòëÿ èíêèøàô åäèð âÿ äÿéèøèð,
Áàêû èñÿ äöíéàíûí ÿí ýþçÿë øÿùÿðëÿðèíäÿí áèðèäèð.
3
www.yeniazerbaycan.com
05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277)
ÉÀÏ-ûí áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ ìþùòÿøÿì ãÿëÿáÿ
ãàçàíìàñû ö÷öí êèôàéÿò ãÿäÿð ÿñàñëàð âàð
Ðóñèéà íÿøðè Áàêûäà ýÿçìÿëèýþðìÿëè 10 éåðè ãåéä åäèá
Áàêû þç ñèìàñûíû èòèðìÿäÿí êîñìèê ñöðÿòëÿ äÿéèøÿí øÿùÿðäèð. Áó ôèêèð Ðóñèéàíûí “Åëëå” æóðíàëûíûí èíòåðíåò-âåðñèéàñûíäà éåð
àëûá.
“Áàêûäà ýÿçìÿëè-ýþðìÿëè 10 éåð” ñÿðëþâùÿëè
ìÿãàëÿäÿ äåéèëèð êè, ìöàñèð àðõèòåêòîðëàðûí éàðàòäûãëàðû âÿ îðòà ÿñðëÿðèí ìå-
ßëè ßùìÿäîâ: Ìÿãñÿäèìèç îäóð êè, áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ ïàðòèéàìûç áþéöê ãÿëÿáÿ ãàçàíñûí, éåðëè
þçöíöèäàðÿ îðãàíëàðûíäà ÉÀÏ-ûí éöêñÿê òÿìñèë÷èëèéè òÿìèí îëóíñóí. Èíàíûðûã êè, áèç áóíà íàèë îëà áèëÿúÿéèê
Àçÿðáàéúàí ùàçûðäà äåìîêðàòèê èíêèøàô éîëóíäà èðÿëèëÿéÿí àâàíãàðä þëêÿëÿð
ñûðàñûíäà éåð àëûð. Þëêÿìèçäÿ äåìîêðàòèéà âÿ îíóí áàøëûúà àòðèáóòëàðû îëàí âÿòÿíäàø úÿìèééÿòè âÿ ùöãóãè äþâëÿòèí ìöòëÿã
êîìïîíåíòëÿðèíèí òÿøÿêêöë òàïìàñû âÿ èíêèøàôû äàõèëè ñèéàñÿòäÿ ñòðàòåæè ïðèîðèòåò êèìè ìöÿééÿíëÿøäèðèëèá. Áó áàõûìäàí, äåìîêðàòèê òÿñèñàòëàðûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè
äþâëÿò ãóðóúóëóüó êîíòåêñòèíäÿ ìöùöì
ðîëà ìàëèêäèð. Áóíà ýþðÿ äÿ àéðû-àéðû èúòèìàè-ñèéàñè òÿñèñàòëàðûí ôÿàëèééÿòè, åëÿúÿ äÿ
õàëãûí èðàäÿñèíè èôàäÿ åäÿí ñå÷êè ïðîñåñè
ìöñòÿñíà ÿùÿìèééÿò êÿñá åäèð. Éåðè ýÿëìèøêÿí, úàðè èëäÿ þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëÿúÿê
áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðè áó áàõûìäàí õöñóñè
äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿäèð. ×öíêè ÿââÿëà, áÿëÿäèééÿëÿðèí ñÿìÿðÿëè ôÿàëèééÿòè èäàðÿåòìÿíèí äàùà äà òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè áàõûìûíäàí þíÿìëèäèð. Àçÿðáàéúàíäà áÿëÿäèééÿëÿðèí èíêèøàôû, èíñòèòóñèîíàë òÿøêèëàò÷ûëûã ãàáèëèééÿòè þëêÿ äàõèëèíäÿêè äàâàìëû èñëàùàòëàðäàí, öìóìèëèêäÿ, äàõèëè ñèéàñÿò
êóðñóíäàí, äþâëÿò ãóðóúóëóüó ïðîñåñèíäÿí àñûëûäûð. Íÿçÿðÿ àëìàã ëàçûìäûð êè,
Àçÿðáàéúàíäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí
èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíûí ôîíóíäà
ðåàëëàøäûðûëàí äåìîêðàòèê èñëàùàòëàð ìöòÿìàäè õàðàêòåð äàøûéûð.
Àçÿðáàéúàí ñèéàñè, ùöãóãè, èãòèñàäè èñëàùàòëàðû äàâàì åòäèðìÿê
ÿçìèíäÿäèð âÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí
áöòöí òÿäáèðëÿð þëêÿìèçèí äàâàìëû
èíêèøàôûíà õèäìÿò åäèð. Õöñóñèëÿ
äÿ ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ èñëàùàòëàðûí
ïàðàëåë àïàðûëìàñû ðåàëëàøäûðûëàí
ñèéàñè êóðñóí ñÿìÿðÿëèëèéèíè òÿìèí
åäèð. Áåëÿ îëàí ùàëäà, áÿëÿäèééÿ
èíñòèòóòëàðû ìþâúóä èìêàíëàðäàí
ôàéäàëàíìàãëà ñÿìÿðÿëè èäàðÿåòìÿ ìåõàíèçìè ôîðìàëàøäûðìàã
èìêàíûíà ìàëèêäèð. Äèýÿð òÿðÿôäÿí, åêñïåðòëÿð áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíûí äåìîêðàòèê èíêèøàôûíà þçöíÿìÿõñóñ
òþùôÿëÿð âåðÿúÿéèíè áèëäèðèðëÿð. Áÿëëè îëäóüó
êèìè, þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëÿí áöòöí ñå÷êèëÿð
äåìîêðàòèê ñòàíäàðòëàð ÿñàñûíäà áàø òóòóð âÿ íÿòèúÿëÿð Àçÿðáàéúàíûí äåìîêðàòèê
äÿéÿðëÿð âÿ ÿíÿíÿëÿðÿ ñàäèãëèéèíè íþâáÿòè
äÿôÿ íöìàéèø åòäèðèð.
Úàðè èëäÿ þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëÿúÿê áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíèí íþâáÿòè ÿùÿìèééÿòè
îäóð êè, áóíóíëà Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøëàðû þç èðàäÿëÿðè ÿñàñûíäà åòèìàä ýþñòÿðäèêëÿðè ñèéàñè ãöââÿëÿðè äÿñòÿêëÿéÿúÿêëÿð.
Ñèðð äåéèë êè, âÿòÿíäàøëàð þç ôÿàëèééÿòèíäÿ
Àçÿðáàéúàíûí ìèëëè ìàðàãëàðûíû ÿñàñ ýþòöðÿí, äåìîêðàòèê äÿéÿð âÿ íîðìàëàðà
öñòöíëöê âåðÿí, þëêÿíèí èíêèøàôû íàìèíÿ
÷îõøàõÿëè ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí àâàíãàðä ñèéàñè ãöââÿéÿ íþâáÿòè äÿôÿ åòèìàä ýþñòÿðÿúÿêëÿð. Áó ñå÷èìèí íþâáÿòè äÿôÿ
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí ÿñàñûíû
ãîéäóüó âÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
Ñÿäðëèê åòäèéè Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
(ÉÀÏ) îëàúàüûíà øöáùÿ éîõäóð. Ìÿùç
Ìèíýÿ÷åâèð øÿùÿðèíäÿ ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿð ö÷öí ñàëûíàí
éåíè ìÿùÿëëÿäÿ òèêèíòè èøëÿðèíèí ýåäèøè ìöçàêèðÿ îëóíóá
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè, Ãà÷ãûíëàðûí âÿ Ìÿúáóðè Êþ÷êöíëÿðèí Èøëÿðè öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè ßëè Ùÿñÿíîâ òèêèíòè èøëÿðèíèí ýåäèøè èëÿ
áàüëû ðåàë âÿçèééÿòè þéðÿíìÿê ìÿãñÿäè èëÿ èéóëóí 4-äÿ Ìèíýÿ÷åâèð øÿùÿðèíäÿ ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿð ö÷öí ñàëûíàí éåíè ìÿùÿëëÿäÿ îëóá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, ìöâàôèã äþâëÿò ãóðóìëàðûíûí âÿ òèêèíòè øèðêÿòëÿðèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ áèðýÿ ÿðàçèéÿ áàõûø êå÷èðÿí ßëè Ùÿñÿíîâ êþ÷êöí øÿùÿðúèéèíäÿ òèêèíòè èøëÿðèíèí ùàçûðêû âÿçèééÿòè, èíäèéÿäÿê ýþðöëìöø èøëÿð, íÿçÿðäÿ òóòóëàí òÿäáèðëÿðëÿ ìàðàãëàíûá, èíøààò÷ûëàðà
èøëÿðèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ âÿ âàõòûíäà éåðèíÿ
éåòèðèëìÿñè ö÷öí êîíêðåò òàïøûðûãëàðûíû âåðèá.
Ìÿëóìàò âåðèëèá êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòèíèí 2004-úö èë 1 èéóë òàðèõëè Ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèã åäèëìèø “Ãà÷ãûíëàðûí âÿ
ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿðèí éàøàéûø øÿðàèòèíèí éàõøûëàøäûðûëìàñû âÿ ìÿøüóëëóüóíóí àðòûðûëìàñû öçðÿ
Äþâëÿò Ïðîãðàìû”íà 2011-úè èë 21 ôåâðàë òàðèõëè
Ñÿðÿíúàìëà åäèëìèø “ßëàâÿëÿð”èí 1.7-úè áÿíäèíèí èúðàñû èëÿ ÿëàãÿäàð îëàðàã Ìèíýÿ÷åâèð øÿùÿðèíèí ÿðàçèñèíäÿ ìöâÿããÿòè ìÿñêóíëàøàí
ìÿúáóðè êþ÷êöí àèëÿëÿðè ö÷öí øÿùÿðúèéèí ñàëûíìàñû èøëÿðè ñöðÿòëÿ äàâàì åòäèðèëèð. Ëàéèùÿéÿ
óéüóí îëàðàã ùàçûðäà ÿðàçèäÿ 11 ÿäÿä äîããóçìÿðòÿáÿëè, 594 ìÿíçèëëè áèíàëàð òèêèëèð. Áèíàëàðäà 36 ÿäÿä 1 îòàãëû, 288 ÿäÿä 2 îòàãëû, 234
ÿäÿä 3 îòàãëû, 36 ÿäÿä èñÿ 4 îòàãëû ìÿíçèëëÿð
íÿçÿðäÿ òóòóëóð. ßðàçèäÿ áóíäàí ÿëàâÿ 480
øàýèðä éåðëèê ìÿêòÿá áèíàñû, 140 éåðëèê óøàã
áàü÷àñû, òèáá ìÿíòÿãÿñè, ÀÒÑ áèíàñû âÿ êëóáèúìà ìÿðêÿçè ö÷öí áèíàëàðûí òèêèíòèñè äÿ äà-
âàì åòäèðèëèð.
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè ßëè Ùÿñÿíîâ ÿðàçèäÿ àïàðûëàí òèêèíòè èøëÿðèíèí ýåäèøè èëÿ éàõûíäàí òàíûø
îëäóãäàí ñîíðà èíøààò èøëÿðèíè
àïàðàí òèêèíòè øèðêÿòëÿðè ðÿùáÿðëÿðèíèí èøòèðàêû èëÿ áèðýÿ ìöøàâèðÿ êå÷èðèá, îíëàðûí àðçó âÿ òÿêëèôëÿðèíè
äèíëÿéèá âÿ òþâñèéÿëÿðèíè âåðèá.
Ìöøàâèðÿäÿ ÷ûõûø åäÿí ßëè
Ùÿñÿíîâ áèëäèðèá êè, Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí äèããÿò âÿ ãàéüûñû
èëÿ ùÿð èë ìèíëÿðëÿ ìÿúáóðè êþ÷êöí
àèëÿñèíèí ìÿíçèë-ìÿèøÿò øÿðàèòè
éàõøûëàøäûðûëûð. Ìèíýÿ÷åâèð øÿùÿðè
ÿðàçèñèíäÿ ñàëûíàí áó éàøàéûø ìàññèâè äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñûíûí ìöâàôèã ñÿðÿíúàìëàðû èëÿ
òÿñäèã åäèëìèø Äþâëÿò Ïðîãðàìûíûí ìöâàôèã
áÿíäèíÿ ÿñàñÿí èíøà åäèëèð. Ùàçûðäà Äþâëÿò
Ïðîãðàìûíà óéüóí îëàðàã Ìèíýÿ÷åâèð, Áÿðäÿ,
Àüäàì, Ýþéýþë, Ãàðàäàü, Áåéëÿãàí, Ñààòëû
âÿ Ùàúûãàáóë ðàéîíëàðûíûí ÿðàçèëÿðèíäÿ ìÿúáóðè êþ÷êöí àèëÿëÿðè ö÷öí ãÿñÿáÿ âÿ ìÿùÿëëÿëÿð èíøà åäèëèð.
Ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿðèí ìÿñêóíëàøäûðûëìàñûíûí þëêÿìèçèí ãàðøûñûíäà äóðàí ïðèîðèòåò ìÿñÿëÿ îëäóüóíó ãåéä åäÿí ßëè Ùÿñÿíîâ áèëäèðèá êè,
äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû ãà÷ãûí âÿ ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿðèí ïðîáëåìëÿðèíè äàèì äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿ ñàõëàéûð âÿ áó ìÿãñÿäëÿ ãàðøûéà êîíêðåò
âÿçèôÿëÿð ãîéóá. Áó âÿçèôÿëÿðèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìöÿééÿí åòäèéè ñòðàòåýèéà, ùÿì÷èíèí
äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñûíûí ãà÷ãûíëàðà âÿ ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿðÿ äèããÿò âÿ ãàéüûñûíäàí èðÿëè ýÿëÿí
òàïøûðûãëàð âàõòûíäàí ÿââÿë âÿ êåéôèééÿòëÿ éåðèíÿ éåòèðèëìÿëèäèð.
Ìöøàâèðÿäÿ òèêèíòè øèðêÿòëÿðèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè ÷ûõûø åäÿðÿê èíøààò èøëÿðèíèí ýåäèøèíäÿ
ùå÷ áèð ïðîáëåìèí éàðàíìàäûüûíû äèããÿòÿ ÷àòäûðûá âÿ èñòÿíèëÿí ãÿäÿð òåõíèêàíûí, èø÷è ãöââÿñèíèí, åëÿúÿ äÿ òèêèíòè ìàòåðèàëëàðûíûí îëäóüóíó
áèëäèðèáëÿð.
Ãÿðàðà àëûíûá êè, òèêèíòè èøëÿðèíèí ñöðÿòëÿ
àïàðûëìàñû èëÿ éàíàøû, êåéôèééÿòÿ äÿ úèääè ôèêèð
âåðèëìÿëèäèð. Éàøàéûø êîìïëåêñè áöòöí èíôðàñòðóêòóð îáéåêòëÿðè èëÿ áèðëèêäÿ éöêñÿê êåéôèééÿòëÿ òÿùâèë âåðèëìÿëèäèð.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Èðàí àðàñûíäà èíôîðìàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû
ñàùÿñèíäÿ áèð ñûðà ðàçûëàøìàëàð ÿëäÿ îëóíóá
Àçÿðáàéúàí èëÿ Èðàí àðàñûíäà èíôîðìàñèéà
òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿñèíäÿ áèð ñûðà ðàçûëàøìàëàð ÿëäÿ îëóíóá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, áóíó ðàáèòÿ âÿ
éöêñÿê òåõíîëîýèéàëàð íàçèðè ßëè Àááàñîâ æóðíàëèñòëÿðÿ ìöñàùèáÿñèíäÿ äåéèá. Íàçèð áèëäèðèá
êè, Èðàí-Àçÿðáàéúàí éöêñÿê òåõíîëîýèéàëàð
áèçíåñ ôîðóìó ÷îõ ìÿùñóëäàð êå÷èá. Àçÿðáàéúàí íöìàéÿíäÿ ùåéÿòèíèí ãîíøó þëêÿéÿ ñÿôÿðè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ, ùÿì÷èíèí ðàäèî-òåëåâèçèéà,
òåçëèêëÿð èñòèãàìÿòèíäÿêè ìþâúóä ïðîáëåìëÿð
ìöçàêèðÿ îëóíóá. Áó ýöí ùÿð èêè þëêÿíèí òåçëèê
ìöùèòè, ðàäèî-òåëåâèçèéà âÿ éà ÝÑÌ îïåðàòîðëàðûíûí ñÿðùÿä ÿðàçèëÿðäÿ ãàðøûëûãëû ìöíàñèáÿòëÿðè, äåìÿê îëàð, òÿíçèìëÿíèá.
ß.Àááàñîâ ãåéä åäèá êè, ùàçûðäà Èðàí þç
ãàïûëàðûíû õàðèúè þëêÿ øèðêÿòëÿðèíèí öçöíÿ à÷ìàãäàäûð. Ñÿôÿð çàìàíû èíôîðìàñèéà òåõíîëîýèéàëàðû ñàùÿñèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí Àçÿðáàéúàí ñàùèáêàðëàðûíûí äà Èðàí áàçàðûíäà èøòèðàêûíû ýåíèøëÿíäèðìÿê èñòèãàìÿòèíäÿ ìöçàêèðÿëÿð
àïàðûëûá, ìöâàôèã ðàçûëàøìàëàð ÿëäÿ åäèëèá.
þòÿí èëëÿðäÿ êå÷èðèëÿí áöòöí ñå÷êèëÿðäÿ
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí öñòöí ãÿëÿáÿñè áó ÿìèíëèéè éàðàäûð. Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè
èëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ñèéàñÿòèí ôîíóíäà
ãàçàíûëàí óüóðëàð - ìèëëè èíêèøàôûí Àçÿðáàéúàí ìîäåëèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñû âÿ
ñÿìÿðÿëè èãòèñàäè ñèéàñÿò ñàéÿñèíäÿ ùÿäÿôëÿíÿí íÿòèúÿëÿðèí ÿëäÿ îëóíìàñû, ñîñèàë-èãòèñàäè èñëàùàòëàðûí ìöòÿìàäè ãàéäàäà ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè, ôóíäàìåíòàë
àçàäëûãëàðûí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãîðóíìàñû, þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã ìþâãåéèíèí
ìþùêÿìëÿíìÿñè âÿ äèýÿð áó êèìè àìèëëÿð
Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøëàðûíûí Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíà îëàí èíàìûíû äàùà äà
àðòûðûá. Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí
ãàðøûäàí ýÿëÿí áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíÿ
éöêñÿê ùàçûðëûüû äà ãÿëÿáÿíè øÿðòëÿíäèðÿúÿê íþâáÿòè àìèëäèð. Éåðè ýÿëìèøêÿí, èéóíóí 28-äÿ êå÷èðèëÿí Éåíè Àçÿðáàéúàí
Ïàðòèéàñûíûí ðàéîí âÿ øÿùÿð òÿøêèëàòëàðû
ñÿäðëÿðèíèí öìóìðåñïóáëèêà ìöøàâèðÿñèíäÿêè ÷ûõûøû çàìàíû áó ìÿñÿëÿëÿðÿ òîõóíàí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Áàø íàçèðèíèí ìöàâèíè, ÉÀÏ Ñÿäðèíèí ìöàâèíèÈúðà êàòèáè ßëè ßùìÿäîâ ÉÀÏ-ûí áó ñå÷êèëÿðëÿ áàüëû ùàçûðëûã èøëÿðè àïàðäûüûíû áèëäèðèá. “Ìÿãñÿäèìèç îäóð êè, áÿëÿäèééÿ
ñå÷êèëÿðèíäÿ ïàðòèéàìûç áþéöê ãÿëÿáÿ
ãàçàíñûí, éåðëè þçöíöèäàðÿ îðãàíëàðûíäà ÉÀÏ-ûí éöêñÿê òÿìñèë÷èëèéè òÿìèí
îëóíñóí. Èíàíûðûã êè, áèç áóíà íàèë îëà
áèëÿúÿéèê. ÉÀÏ-ûí áó ñå÷êèëÿðäÿ ìþùòÿøÿì ãÿëÿáÿ ãàçàíìàñû ö÷öí êèôàéÿò
ãÿäÿð ÿñàñëàð âàð. Áèëèðñèíèç êè, Ïðåçèäåíòèìèçèí ðÿùáÿðëèéè àëòûíäà ùÿéàòà
êå÷èðèëÿí ñèéàñÿò íÿòèúÿñèíäÿ þëêÿìèç
äèíàìèê èíêèøàô åäèð. Î úöìëÿäÿí, áþëýÿëÿðäÿ àáàäëûã-ãóðóúóëóã èøëÿðè, èãòèñàäè èíêèøàô, èíñàíëàðûí ðèôàùûíûí éàõøû-
ëàøìàñû, ðåýèîíëàðûí ñèìàñûíûí äÿéèøìÿñè âÿ äèýÿð ìöñáÿò àìèëëÿð èíñàíëàðûí ùÿéàòûíäà ÿùÿìèééÿòëè äÿéèøèêëèêëÿðÿ ñÿáÿá îëóá. Áöòöí áó àìèëëÿð ÉÀÏûí áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ èñòèíàä åäÿúÿéè úèääè ðåñóðñëàðäûð. Áèç èíàíûðûã êè,
áó ðåñóðñëàðûí, õöñóñèëÿ Ïðåçèäåíòèìèçèí ýþðäöéö èøëÿðèí òÿáëèüè ñàéÿñèíäÿ
ÉÀÏ íþâáÿòè áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ
óüóð ãàçàíàúàã, éåðëè þçöíöèäàðÿ îðãàíëàðûíäà ïàðòèéàìûçûí íöìàéàíäÿëÿðè ýåíèø ìèãéàñäà òÿìñèë îëóíìàã
èìêàíû ÿëäÿ åäÿúÿêëÿð”, - äåéÿ ÉÀÏ
Ñÿäðèíèí ìöàâèíè âóðüóëàéûá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí öñòöí
íöôóçóíäàí áÿùñ åäÿðêÿí î äà ãåéä
åäèëìÿëèäèð êè, Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí
Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâ èäåéàëàðûíà ñàäèã îëàí âÿ áó èäåéàëàð ÿñàñûíäà
ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí Ñÿäðëèéè
èëÿ þòÿí ìöääÿò ÿðçèíäÿ áþéöê èíêèøàô
éîëó êå÷ìèøäèð. Ñûðàëàðûíû äàèì êÿìèééÿò
âÿ êåéôèééÿò åòèáàðèëÿ ýåíèøëÿíäèðÿí
ÉÀÏ, ñþçöí ÿñë ìÿíàñûíäà, öìóìõàëã
ïàðòèéàñû êèìè ÷ûõûø åòìÿêäÿäèð. Èêèíúèñè,
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû Àçÿðáàéúàí
ñèéàñè ïàëèòðàñûíäà ìèëëè ñèéàñè èðàäÿíè
òÿìñèë åäÿí àâàíãàðä ñèéàñè ãöââÿäèð âÿ
ïàðòèéàíûí ôÿàëèééÿòè õàëãûìûçûí àëè ìÿíàôåéèíèí èôàäÿñè êèìè ÷ûõûø åäèð. Ö÷öíúöñö, õàëãûìûçûí Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâèí âÿ Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòèíèí àëòåðíàòèâñèç ñå÷èìè îëàí Ïðåçèäåíò
Èëùàì ßëèéåâèí öñòöí íöôóçóíà ñþéêÿíÿí ÉÀÏ ñèéàñè ñèñòåìèí ìöòÿìàäè èíêèøàôûíà þçöíÿìÿõñóñ òþùôÿëÿð âåðèð. Áöòöí áóíëàð èñÿ ãÿëÿáÿëÿð ïàðòèéàñû îëàí
ÉÀÏ-ûí íþâáÿòè ìþùòÿøÿì íàèëèééÿòëÿðèíè
øÿðòëÿíäèðèð.
Íóðëàí ÃßËßÍÄßÐËÈ
Àüäàì ðàéîíóíäà ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿð ö÷öí ñàëûíàí
ãÿñÿáÿäÿ òèêèíòè èøëÿðè èéóëóí ñîíóíàäÿê áàøà ÷àòäûðûëàúàã
Èéóëóí 4-äÿ Áàø íàçèðèí ìöàâèíè, Ãà÷ãûíëàðûí âÿ Ìÿúáóðè Êþ÷êöíëÿðèí Èøëÿðè öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè ßëè Ùÿñÿíîâ ìÿúáóðè
êþ÷êöíëÿð ö÷öí ñàëûíàí éåíè ãÿñÿáÿäÿ òèêèíòè
èøëÿðèíèí ýåäèøè èëÿ áàüëû âÿçèééÿòè þéðÿíìÿê
ìÿãñÿäèëÿ Àüäàì ðàéîíóíäà îëóá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, ãÿñÿáÿäÿ òèêèíòèíèí ýåäèøè èëÿ òàíûø îëàí ßëè Ùÿñÿíîâà ýþðöëÿí
èøëÿð áàðÿäÿ ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèëèá.
Ãåéä îëóíóá êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí 2004-úö èë 1
èéóë òàðèõëè Ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèã îëóíìóø
“Ãà÷ãûíëàðûí âÿ ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿðèí éàøàéûø
øÿðàèòèíèí éàõøûëàøäûðûëìàñû âÿ ìÿøüóëëóüóíóí
àðòûðûëìàñû öçðÿ Äþâëÿò Ïðîãðàìû”íà óéüóí
îëàðàã ñàëûíàí 632 åâäÿí èáàðÿò ãÿñÿáÿíèí èíøàñû ö÷öí 70 ùåêòàð òîðïàã ñàùÿñè àéðûëûá. Ãÿñÿáÿäÿ 50 áèð îòàãëû, 296 èêè îòàãëû, 242 ö÷
îòàãëû, 44 äþðä îòàãëû ìÿíçèëëÿðäÿí èáàðÿò áèíàëàð, ùÿì÷èíèí 440 øàýèðä éåðëèê ìÿêòÿá áèíàñû,
50 éåðëèê óøàã áàü÷àñû, èíçèáàòè áèíà, êëóá èúìà ìÿðêÿçè, ùÿêèì ìÿíòÿãÿñè, ïî÷ò áèíàñû èíøà åäèëèá, ñó âÿ ãàç ÷ÿêèëèøè áàøà ÷àòûá.
Ùàçûðäà ãÿñÿáÿäÿêè êö÷ÿëÿð àñôàëòëàíûð.
Ãÿñÿáÿäÿ èøëÿðèí áó àéûí ñîíóíàäÿê áàøà
÷àòäûðûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Éåíè ãÿñÿáÿäÿêè
ìÿíçèëëÿðÿ ðàéîíóí “Äþðä éîë” ÿðàçèñèíäÿ âÿ
éîë êÿíàðëàðûíäà ìÿñêóíëàøìûø ìÿúáóðè êþ÷êöíëÿð êþ÷öðöëÿúÿêëÿð.
Òèêèíòè øèðêÿòëÿðèíèí íöìàéÿíäÿëÿðè èíøààò
èøëÿðèíèí ýåäèøèíäÿ ùå÷ áèð ïðîáëåìèí éàðàíìàäûüûíû äèããÿòÿ ÷àòäûðûáëàð.
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè, Ãà÷ãûíëàðûí âÿ Ìÿúáóðè Êþ÷êöíëÿðèí Èøëÿðè öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè ßëè Ùÿñÿíîâ èúðà÷ûëàðà èøëÿðèí éöêñÿê
êåéôèééÿòëÿ âÿ âàõòûíäà áàøà ÷àòäûðûëìàñû ö÷öí
òàïøûðûã âÿ òþâñèéÿëÿðèíè âåðèá.
Äþâëÿò Òîðïàã âÿ Õÿðèòÿ÷ÿêìÿ Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè
Ãÿáÿëÿ øÿùÿðèíäÿ âÿòÿíäàøëàðû ãÿáóë åäèá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí òàïøûðûã âÿ òþâñèéÿëÿðèíÿ
óéüóí îëàðàã ìÿðêÿçè èúðà ùàêèìèééÿòè îðãàíëàðûíûí ðÿùáÿðëÿðè áþëýÿëÿðäÿ âÿòÿíäàøëàðûí ãÿáóëóíó êå÷èðèð, îíëàðûí ìöõòÿëèô ìÿñÿëÿëÿðëÿ áàüëû ìöðàúèÿò, ÿðèçÿ âÿ øèêàéÿòëÿðèíèí ìöñáÿò ùÿëë åäèëìÿñè ö÷öí ìöâàôèã
òÿäáèðëÿð ýþðöðëÿð.
Ìÿðêÿçè èúðà ùàêèìèééÿòè îðãàíëàðû ðÿùáÿðëÿðèíèí 2014-úö èëèí èéóë àéûíäà øÿùÿð âÿ
ðàéîíëàðäà âÿòÿíäàøëàðûí ãÿáóëó úÿäâÿëèíÿ
óéüóí îëàðàã Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Äþâëÿò Òîðïàã âÿ Õÿðèòÿ÷ÿêìÿ Êîìèòÿñèíèí (ÄÒÕÊ) ñÿäðè Ãÿðèá Ìÿììÿäîâ èéóëóí 4äÿ Ãÿáÿëÿ øÿùÿðèíäÿ âÿòÿíäàøëàðû ãÿáóë åäèá.
Äþâëÿò Òîðïàã âÿ Õÿðèòÿ÷ÿêìÿ Êîìèòÿñèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, Ãÿáÿëÿ Øÿùÿð Ìÿäÿíèééÿò Åâèíäÿ êå÷èðèëÿí ãÿáóëäà ÄÒÕÊ-íûí ñÿäðè Ãÿðèá Ìÿììÿäîâ Èñìàéûëëû, Øàìàõû, Ãÿáÿëÿ âÿ Àüñó ðàéîíëàðûíäàí îëàí 40-äàí ÷îõ âÿòÿíäàøûí ìöðàúèÿòèíè äèíëÿéèá.
Âÿòÿíäàøëàðûí áÿçèëÿðè Ðóñèéà âÿ äèýÿð õàðèúè þëêÿëÿðèí ÿðàçèñèíäÿ ìöâÿããÿòè éàøàìàëàðû èëÿ áàüëû îíëàðûí àäëàðûíûí éåðëè àãðàð èñëàùàò
êîìèññèéàñûíûí ñÿùâè óúáàòûíäàí ñèéàùûéà ñàëûíìàìàñû, ìöëêèééÿò÷èëÿð àðàñûíäà òîðïàãñÿðùÿä ìöáàùèñÿñè ìÿñÿëÿëÿðèíè ãàëäûðûáëàð.
Ãÿáóëà ýÿëÿíëÿðèí áèð ãèñìè èñÿ òîðïàã èñëàùàòû èëÿ áàüëû ìöâàôèã ñÿíÿäëÿð èøëÿíèá òÿðòèá åäèëÿðêÿí àäëàðûíäà, ñîéàäëàðûíäà âÿ ñ. ìöÿééÿí
òåõíèêè ãöñóðëàðà éîë âåðèëäèéè, éåðëè àãðàð èñëàùàò êîìèññèéàñûíûí ãÿðàðû èëÿ ïàéëàðûíà äàõèë
åäèëìèø âÿ áàü êèìè èñòèôàäÿ åòäèêëÿðè, ëàêèí
äþâëÿò ìåøÿ ôîíäóíà àèä òîðïàã ñàùÿëÿðèíèí
ìàðëûã èíúèëÿðè äöíéàíûí
ùå÷ áèð éåðèíäÿ áåëÿ âÿùäÿò òÿøêèë åòìèð.
Áàêûíûí ýþðìÿëè éåðëÿðè
àðàñûíäà “Àëîâ ãöëëÿëÿðè”
õöñóñè ãàáàðäûëûð: “Áó ãöëëÿëÿðÿ òàìàøà åòìÿéè ÿëäÿí âåðìÿê îëìàç. ÙÎÊ
ëàéèùÿ áöðîñóíóí (ÀÁØ)
ôóòóðóñêòèê “òîíãàëû” øÿ-
ùÿðèí ÿí óúà íþãòÿñèíäÿ
àëîâëàíûð”.
Ìÿãàëÿäÿ Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçèíäÿí - èñòÿíèëÿí ðàêóðñäà åôôåêòëè ýþðöíÿí, ðÿâàí âÿ àõûúû ôîðìàñû îëàí ìåìàðëûã èíúèñèíäÿí äÿ äàíûøûëûð.
Íÿøð Áàêûíûí ýÿçìÿëèýþðìÿëè éåðëÿðè àðàñûíäà
äèããÿòè È÷ÿðèøÿùÿð, Ãûç ãàëàñû, Õàë÷à Ìóçåéè, Éàé
ãàëåðåéàñû, ùàáåëÿ ìÿíàëû
âàõò êå÷èðìÿê ö÷öí ðåñòîðàí âÿ êëóáëàðà úÿëá åäèð.
ßáöëôÿñ Ãàðàéåâ: “Ìÿäÿíèééÿò âÿ ðÿãÿìñàë
ìöáàäèëÿ öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà - Áàêû
êîíôðàíñû”íûí èøè ñÿìÿðÿëè îëàúàã
“Ìÿäÿíèééÿò âÿ
ðÿãÿìñàë ìöáàäèëÿ
öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà - Áàêû êîíôðàíñû”
÷îõ àêòóàëäûð âÿ ìÿäÿíèééÿò
ñàùÿñè
ö÷öí áþéöê ìàðàã
äîüóðóð. Ðÿãÿìñàë
äàøûéûúûëàð, èíòåðíåò
âÿ ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàð ìÿäÿíèééÿòëÿ
áàüëû èíôîðìàñèéàíûí
éàéûëìàñûíäà ìöùöì ðîë îéíàéûð. Ìÿäÿíèééÿò âÿ Òóðèçì Íàçèðëèéèíäÿ 26 èñòèãàìÿò öçðÿ èíôîðìàñèéàíûí ðÿãÿìñàë ôîðìàòà ÷åâðèëìÿñè èøëÿðè àïàðûëûð. Òóðèçì, êèòàáõàíàëàð
âÿ ìóçåéëÿð øÿáÿêÿñè, äèýÿð ñàùÿëÿð öçðÿ èíòåðíåòáàçà éàðàäûëûá. ßìèíÿì êè, êîíôðàíñûí èøè ñÿìÿðÿëè
îëàúàã”. Ìÿäÿíèééÿò âÿ òóðèçì íàçèðè ßáöëôÿñ Ãàðàéåâ áó ôèêèðëÿðè æóðíàëèñòëÿðÿ ìöñàùèáÿñèíäÿ ñþéëÿéèá.
Íàçèð Àçÿðáàéúàíäà òóðèçì ìþâçóñóíà òîõóíàðàã
ãåéä åäèá êè, Áèðèíúè Àâðîïà Îéóíëàðû áàøëàíàíà ãÿäÿð
þëêÿìèçäÿêè áöòöí òóðèçì îáéåêòëÿðèíäÿ úèääè éîõëàìà
àïàðûëûð. ×öíêè îíëàð äöíéà ñòàíäàðòëàðûíà ìöâàôèã îëìàëûäûð.
ß.Ãàðàéåâ âóðüóëàéûá êè, Àçÿðáàéúàíäà òóðèçì ÷îõ
ñöðÿòëÿ èíêèøàô åäèð, þëêÿìèçÿ ýÿëÿí òóðèñòëÿðèí ñàéû èëáÿèë àðòûð, ñåðâèñ õèäìÿòëÿðèíèí ñÿâèééÿñè éàõøûëàøûá,
ãèéìÿòëÿð äàùà ìöíàñèá îëóá.
Êàìðàí Èìàíîâ: Éàõûí âàõòëàðäà
Àçÿðáàéúàíäà “ïèðàò”ëàðûí
ôÿàëèééÿòèíÿ ñîí ãîéóëàúàã
þçÿëëÿøäèðèëìÿñè áàðÿäÿ ìöðàúèÿò åäèáëÿð.
Ìöðàúèÿòëÿðäÿ ãàëäûðûëàí ìÿñÿëÿëÿð ùÿëëè áèëàâàñèòÿ ÄÒÕÊ-éà àèä îëäóüó ùàëëàðäà, ãÿáóëóí êå÷èðèëäèéè ýöí ÿðçèíäÿ ìöòÿõÿññèñëÿð âàñèòÿñèëÿ éåðëÿðäÿ éåð ãóðóëóøó þë÷ìÿ èøëÿðè àïàðûëàðàã òîðïàã ñàùÿëÿðè ùÿìèí âÿòÿíäàøëàðà òÿêðàðÿí òàíûäûëûá. Ãàëäûðûëàí ìÿñÿëÿëÿð ìöâàôèã
îðãàíëàðûí èøòèðàêû èëÿ çÿðóðè àðàøäûðìà òÿëÿá
åòäèéè ùàëëàðëà áàüëû èñÿ âÿòÿíäàøëàðûí ìöðàúèÿòëÿðè ÄÒÕÊ-íûí êàðýöçàðëûüûíäà íÿçàðÿòÿ ýþòöðöëÿðÿê ãåéäèééàòà àëûíûá âÿ êîìèòÿíèí ìöâàôèã ìÿêòóáëàðû èëÿ àèäèééÿòè ãóðóìëàðà öíâàíëàíûá.
Âÿòÿíäàøëàðûí ìöðàúèÿòëÿðèíäÿ þç ñÿëàùèééÿòëÿðèíÿ àèä èøëÿðèí ãûñà ìöääÿòäÿ èúðàñû ìÿãñÿäèëÿ ÄÒÕÊ-íûí àèäèééÿòè ðàéîí âÿ øÿùÿð øþáÿëÿðèíÿ äÿ ðÿñìè ãàéäàäà òàïøûðûãëàð âåðèëèá.
Ãÿáóëëà áàüëû ÊÈÂ-äÿ ÿââÿëúÿäÿí åëàí âåðèëèá âÿ Äþâëÿò Òîðïàã âÿ Õÿðèòÿ÷ÿêìÿ Êîìèòÿñèíèí ðåýèîí öçðÿ áöòöí ñòðóêòóðëàðûíûí âÿ ðàéîí
(øÿùÿð) øþáÿëÿðèíèí éåðëÿøäèéè èíçèáàòè áèíàëàðûí
ãàðøûñûíäà ìöâàôèã åëàíëàð éåðëÿøäèðèëèá.
“Ïèðàòëûã” - ìöàñèð
äöíéàäà ÿí áþéöê
ïðîáëåìëÿðäÿí áèðèäèð.
Àçÿðáàéúàí ìöÿëëèô
ùöãóãëàðûíûí ìöäàôèÿñè óüðóíäà ìöáàðèçÿéÿ áàøëàìûø èëê
äþâëÿòëÿðäÿí áèðèäèð.
“Ïèðàòëûüà” ãàðøû ìöáàðèçÿéÿ éþíÿëìèø
÷îõñàéëû ãàíóíëàð ãÿáóë åäèëèá. Áèç áó úöð
úèíàéÿòëÿðèí ãàðøûñûíû àëìàã ö÷öí áèð ñûðà òÿäáèðëÿð ýþðöðöê, “ïèðàò”ëàðà ÿí úèääè úÿçà òÿäáèðëÿðè òÿòáèã åäèëèð.
Ìÿùç áó ñÿáÿáäÿí þëêÿìèçäÿ “ïèðàòëûüûí” ñÿâèééÿñè
÷îõ àøàüûäûð. ßìèíÿì êè, éàõûí ýÿëÿúÿêäÿ Àçÿðáàéúàíäà “ïèðàò”ëàðûí ôÿàëèééÿòèíÿ ñîí ãîéóëàúàã.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ìöÿëëèô Ùöãóãëàðû Àýåíòëèéèíèí ñÿäðè Êàìðàí Èìàíîâ áó áàðÿäÿ æóðíàëèñòëÿðÿ
ìöñàùèáÿñèíäÿ ìÿëóìàò âåðèá. Î ãåéä åäèá êè, “Ìÿäÿíèééÿò âÿ ðÿãÿìñàë ìöáàäèëÿ öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà
- Áàêû êîíôðàíñû”íûí êå÷èðèëìÿñè ìöÿëëèô ùöãóãëàðûíûí
ìöäàôèÿñè óüðóíäà ìöáàðèçÿäÿ áþéöê ðîë îéíàéûð.
Àçÿðáàéúàíäà áó ñàùÿäÿ èø èëáÿèë ýöúëÿíèð.
4
www.yeniazerbaycan.com
05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277)
“Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè òàðèõè íàèëèééÿòäèð”
ìþâçóñóíäà áåéíÿëõàëã êîíôðàíñ êå÷èðèëèá
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñè Ñÿäðèíèí 2014-úö èë 17 éàíâàð òàðèõëè ñÿðÿíúàìû èëÿ òÿñäèã îëóíìóø Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí 90 èëëèê éóáèëåéèíÿ äàèð
Òÿäáèðëÿð Ïàëàíûíà ÿñàñÿí èéóëóí 4-äÿ
“Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè òàðèõè íàèëèééÿòäèð”
ìþâçóñóíäà áåéíÿëõàëã êîíôðàíñûí à÷ûëûøû
îëóá.
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ÿââÿëúÿ êîíôðàíñ èøòèðàê÷ûëàðû
Íàõ÷ûâàí Äþâëÿò Òåëåâèçèéàñûíûí ùàçûðëàäûüû
“Íóùóí éóðäó Íàõ÷ûâàí” ñÿíÿäëè ôèëìèíÿ áàõûáëàð.
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñèíèí Ñÿäðè Âàñèô Òàëûáîâ ìóõòàð ðåñïóáëèêàíûí 90 èëëèéè ìöíàñèáÿòè èëÿ áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñûí þç èøèíÿ áàøëàäûüûíû áèëäèðÿðÿê
äåéèá: “Êîíôðàíñäà Àçÿðáàéúàíûí ýþðêÿìëè àëèì âÿ òÿäãèãàò÷ûëàðûíûí, Òöðêèéÿ
Ðåñïóáëèêàñûíäàí, Ðóñèéà Ôåäåðàñèéàñûíäàí âÿ Àìåðèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûíäàí åëìè òÿäãèãàò âÿ àëè òÿùñèë íöìàéÿíäÿëÿðèíèí, ìöòÿõÿññèñëÿðèí èøòèðàêû äåìÿéÿ ÿñàñ âåðèð êè, åëìè ôîðóì ñÿìÿðÿëè êå÷ÿúÿêäèð. 2014-úö èë Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð
Ðåñïóáëèêàñûíäà “Ìóõòàðèééÿò èëè” åëàí
îëóíóá. Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí 2014-úö
èë 14 éàíâàð òàðèõëè Ñÿðÿíúàìûíà ÿñàñÿí
Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí 90 èëëèê
éóáèëåéè Àçÿðáàéúàíäà âÿ îíäàí êÿíàðäà ýåíèø øÿêèëäÿ ãåéä åäèëèð. Éóáèëåé ìöíàñèáÿòèëÿ Áàêûäà âÿ Íàõ÷ûâàí øÿùÿðèíäÿ, Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè þëêÿëÿðäÿêè ñÿôèðëèêëÿðèíäÿ, Ïîëøà Ðåñïóáëèêàñûíûí Êðàêîâ
øÿùÿðèíäÿ òÿäáèðëÿð êå÷èðèëìèø, äöíéàíûí
àïàðûúû ìÿòáóàò îðãàíëàðûíäà Íàõ÷ûâàíà
ùÿñð îëóíìóø ìÿãàëÿëÿð äÿðú åäèëìèø,
ìóõòàð ðåñïóáëèêàíûí èíêèøàôûíûí ñîí 90
èëèíè ÿùàòÿ åäÿí åëìè òÿäãèãàò ìàòåðèàëëàðû
âÿ êèòàáëàð ÷àï îëóíìóøäóð”.
Àëè Ìÿúëèñèí Ñÿäðè áó òÿäáèðëÿðèí äàâàìû
êèìè “Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè òàðèõè íàèëèééÿòäèð” ìþâçóñóíäà êå÷èðèëÿí áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñà äà ìöùöì ÿùÿìèééÿò âåðèëäèéèíè
áèëäèðèá, òÿäáèðèí þç èøèíÿ áàøëàìàñû ìöíàñèáÿòèëÿ òÿáðèêëÿðèíè ÷àòäûðûá, èøòèðàê÷ûëàðû âÿ
ãîíàãëàðû ñàëàìëàéûá.
Ãåéä îëóíóá êè, Àçÿðáàéúàíûí Íàõ÷ûâàí áþëýÿñè ãÿäèì òàðèõÿ ìàëèêäèð. Òàëå áó
òîðïàãäàí þç ñÿõàâÿòèíè ÿñèðýÿìÿéèá. ßëâåðèøëè òÿáèè-úîüðàôè øÿðàèòÿ ìàëèê îëàí Íàõ÷ûâàíäà ÿí ãÿäèì çàìàíëàðäàí ìÿñêóíëàøàí
ÿúäàäëàðûìûç áóðàäà òöêÿíìÿç ìÿäÿíèééÿò
íöìóíÿëÿðè éàðàäûáëàð. Íàõ÷ûâàí àíòèê, îðòà
ÿñðëÿð âÿ ìöàñèð äþâð ìèëëè ìÿäÿíèééÿò íöìóíÿëÿðè âÿ òàðèõè àáèäÿëÿðëÿ, èëê èíñàí äöøÿðýÿëÿðè, åðêÿí øÿùÿð ìÿäÿíèééÿòè, ìþùòÿøÿì ãàëà äèâàðëàðû, ãàéàöñòö ðÿñìëÿð, äàø
ãî÷ ùåéêÿëëÿðè, õàòèðÿ ìåìàðëûüûíûí ìöêÿììÿë íöìóíÿëÿðè îëàí òöðáÿëÿðëÿ çÿíýèíäèð.
Áó ÿðàçèäÿ, ùÿì÷èíèí Îâ÷óëàð òÿïÿñè âÿ
Ãàçìà ìàüàðàñû êèìè ãÿäèì éàøàéûø éåðëÿðè, ßñùàáè-Êÿùô âÿ Ýÿìèãàéà êèìè ìþùòÿøÿì ìÿäÿíèééÿò íöìóíÿëÿðè âÿ áåø ìèí èë
áóíäàí ÿââÿëÿ àèä åäèëÿí Íàõ÷ûâàí øÿùÿð
ìÿäÿíèééÿòè éàðàäûëûá. Áó ÿðàçèäÿ òÿêúÿ
çÿíýèí ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðèí éîõ, åéíè çàìàíäà, áþéöê äþâëÿò÷èëèê ÿíÿíÿëÿðèíèí äÿ ÿñàñû
ãîéóëóá, îíóíúó ÿñðäÿ “Íàõ÷ûâàí øàùëûüû”,
îí èêèíúè ÿñðäÿ èñÿ Àòàáÿéëÿð äþâëÿòè éàðàíûá. Îí ñÿêêèçèíúè ÿñðäÿ Àçÿðáàéúàí ÿðàçèñèíäÿ éàðàíìûø 18 õàíëûãäàí áèðè îëàí Íàõ÷ûâàí õàíëûüû èíçèáàòè èäàðÿ÷èëèéèí ôîðìàëàøìàñûíà ìöùöì òþùôÿëÿð âåðèá. Èéèðìèíúè ÿñðèí ÿââÿëëÿðèíäÿ 1 ìèëéîíäàí ÷îõ ÿùàëèéÿ
ìàëèê îëàí Àðàç-Òöðê Ðåñïóáëèêàñû Íàõ÷ûâàíûí ìöäàôèÿ ãàáèëèééÿòèíèí ìþùêÿìëÿíìÿñèíäÿ âÿ òàðèõè ÿðàçèñèíèí ãîðóíìàñûíäà
òàëåéöêëö õèäìÿòëÿð ýþñòÿðèá.
Àëè Ìÿúëèñèí Ñÿäðè äåéèá: “Áó äèéàðûí
ÿí ãèéìÿòëè ñÿðâÿòëÿðèíäÿí áèðè äÿ äþâëÿò÷èëèê ÿíÿíÿëÿðèíèí äàâàìû îëàðàã ôîðìàëàøàí Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòèäèð. Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû ìèëëè ìÿíñóáèééÿòÿ ýþðÿ éîõ, 1918-1924-úö èëëÿðäÿ úÿðÿéàí åäÿí äàõèëè âÿ õàðèúè àìèëëÿðèí òÿñèðè
àëòûíäà éàðàíìûøäûð. 1920-úè èë äåêàáðûí
2-äÿ Ðóñèéà âÿ Åðìÿíèñòàí àðàñûíäà
áàüëàíìûø ùÿðáè-ñèéàñè ñàçèøÿ ýþðÿ ãÿäèì Àçÿðáàéúàí òîðïàüû îëàí Çÿíýÿçóðóí Åðìÿíèñòàíà âåðèëìÿñè Íàõ÷ûâàíûí
ìóõòàðèééÿò ìÿñÿëÿñèíè ùÿëëè âàúèá îëàí
ìÿñÿëÿëÿð ñûðàñûíà ÷ÿêìèøäèð. Öìóììèëëè
ëèäåðèìèç Ùåéäÿð ßëèéåâ áó äþâðäÿ éàðàíìûø ñèéàñè âÿçèééÿòè íÿçÿðäÿ òóòàðàã äåìèøäèð: “Çÿíýÿçóð ìàùàëûíûí Åðìÿíèñòàíà âåðèëìÿñè Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿò ìÿñÿëÿñèíè çÿðóðè åòìèøäèð”. Áó çÿðóðÿò èëê
íþâáÿäÿ Àçÿðáàéúàíà ìÿõñóñ ÿðàçèíèí
ãîðóíìàñû âàúèáëèéèíäÿí èðÿëè ýÿëèðäè.
Çÿíýÿçóð Åðìÿíèñòàíà âåðèëÿíäÿí ñîíðà
Íàõ÷ûâàí Àçÿðáàéúàíûí äèýÿð ÿðàçèëÿðèíäÿí òÿúðèä îëóíìóø âÿ áóðàäà ýÿðýèí âÿçèééÿò éàðàíìûøäû. Àçÿðáàéúàí Õàëã
Úöìùóðèééÿòèíèí äöøäöéö âÿçèééÿòäÿí
èñòèôàäÿ åäÿí áþéöê äþâëÿòëÿð Èðÿâàí âÿ
Çÿíýÿçóð êèìè Íàõ÷ûâàíû äà åðìÿíèëÿðÿ
ýöçÿøòÿ ýåòìÿê, Òöðêèéÿ èëÿ Àçÿðáàéúàí
àðàñûíäà ÿëàãÿíè êÿñìÿê èñòÿéèðäèëÿð. Åðìÿíè ñèëàùëûëàðû ÿðàçèíè àçÿðáàéúàíëûëàðäàí òÿìèçëÿìÿê ö÷öí ÿí ãÿääàð âàñèòÿëÿðÿ ÿë àòûð, ñîéãûðûìû òþðÿäèð, òîðïàãëàðûí
áîøàëäûëìàñûíà ÷àëûøûðäûëàð. Áóíà áàõìàéàðàã íÿ áþéöê äþâëÿòëÿðèí òÿçéèãè, íÿ äÿ
åðìÿíè ùÿðáè ìöäàõèëÿñè íàõ÷ûâàíëûëàðûí
èðàäÿñèíè ñûíäûðà áèëìÿäè. Àçÿðáàéúàí
Õàëã Úöìùóðèééÿòèíèí áàø íàçèðè Íÿñèá
áÿé Éóñèôáÿéëè 1919-úó èë àâãóñòóí 18-äÿ
ïàðëàìåíòäÿêè ÷ûõûøûíäà åðìÿíè èñòèëà÷ûëàðûíà ãàðøû Íàõ÷ûâàíäà àïàðûëàí ìöãàâèìÿò ùÿðÿêàòû áàðÿäÿ äåìèøäèð: “Íàõ÷ûâàí
þç ãöââÿñè èëÿ èñòèëà÷ûëàðû äåâèðÿðÿê Àçÿðáàéúàí èëÿ áèðëÿøìÿéÿ ùàçûð îëäóüóíó
áèëäèðìèøäèð”.
Áó ôèêèðëÿðäÿ áþéöê ùÿãèãÿò âàðäûð.
Íàõ÷ûâàíà ìóõòàðèééÿò âåðèëìÿñè òÿëÿáèíè èðÿëè ñöðÿí Íàõ÷ûâàí çèéàëûëàðû áóíóíëà
áèð òÿðÿôäÿí Íàõ÷ûâàíû åðìÿíè èøüàëûíäàí ãîðóìàã èñòÿéèðäèëÿðñÿ, äèýÿð òÿðÿôäÿí Àçÿðáàéúàíëà, àíà Âÿòÿíëÿ áèð îëìàã èñòÿéèðäèëÿð. Áóíóí ö÷öí Àçÿðáàéúàíäàí àéðû ñàëûíìûø ðåýèîíäà âàùèä
èäàðÿ÷èëèéèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè, ïÿðàêÿíäÿëèéèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû ìÿãñÿäèëÿ
Íàõ÷ûâàíà Àçÿðáàéúàíûí òÿðêèáèíäÿ
ìóõòàðèééÿò âåðèëìÿñè ÿí äöçýöí ãÿðàð
èäè. Ëàêèí ãàáàãúûë èúòèìàè äöøöíúÿíèí
ìÿùñóëó îëàí áó ãÿðàð áþéöê äþâëÿòëÿð
òÿðÿôèíäÿí úèääè ìöãàâèìÿòëÿ ãàðøûëàíûðäû. Áÿñ íåúÿ îëäó êè, Íàõ÷ûâàíà ìóõòàðèééÿò âåðèëäè? Ñîâåò “òàðèõøöíàñëûüû”
óçóí ìöääÿò Íàõ÷ûâàíà ìóõòàðèééÿò âåðèëìÿñèíäÿ ìÿðêÿçè ùþêóìÿòèí ðîëóíó
ãàáàðäûá. Öñòöíäÿí ñöêóòëà êå÷èëÿí áèð
àìèë âàðäûð êè, î äà íàõ÷ûâàíëûëàðûí ìóõòàðèééÿò óüðóíäà èíàäëû ìöáàðèçÿñèäèð.
Èíäè àðõèâ ìàòåðèàëëàðû àéäûí øÿêèëäÿ ýþñòÿðèð êè, Íàõ÷ûâàíà ìóõòàðèééÿò âåðèëìÿéèá, ÿêñèíÿ íàõ÷ûâàíëûëàð áó ìóõòàðèééÿòè ãàçàíûáëàð. Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè
åðìÿíèëÿðÿ ãàðøû ñèëàùëû ìöáàðèçÿ úÿáùÿñèíäÿ ãàçàíûëäûüû êèìè, áþéöê äþâëÿòëÿðèí
ñèéàñè îéóíëàðûíà ãàðøû äèïëîìàòèê ìöáàðèçÿ úÿáùÿñèíäÿ äÿ ãàçàíûëûá. Áåùáóä
àüà Øàùòàõòèíñêè Ñîâåò Ðóñèéàñû ðÿùáÿðëèéè èëÿ èø àïàðûð âÿ áîëøåâèê Ðóñèéàñûíûí
ðÿùáÿðè Âëàäèìèð Ëåíèíÿ “Íàõ÷ûâàíûí Åðìÿíèñòàíà âåðèëìÿñè õàëãûí þçöíöòÿéèí
ïðèíñèïèíè âÿ Ñîâåò Àçÿðáàéúàíûíûí ùöãóãëàðûíû ïîçóð”, - äåéèðäèñÿ, Òèôëèñäÿêè
Àìåðèêà ýåíåðàëû Ùàñêåëÿ Íàõ÷ûâàíûí,
Øÿðóð-Äÿðÿëÿéÿçèí âÿ Âåäèáàñàðûí Àçÿðáàéúàíûí àéðûëìàç ùèññÿñè îëäóüóíó
ÿñàñëàíäûðàí ßëè Ñÿáðè Ãàñûìîâ “Íàõ÷ûâàíûí âÿ äèýÿð ðåýèîíëàðûí ÿùàëèñè áó ÿðàçèëÿðèí åðìÿíè ùþêóìÿòèíÿ âåðèëìÿñèíÿ
íåúÿ áàõàð?” ñóàëûíà “ßëäÿ ñèëàù ëÿéàãÿòëè þëöìö öñòöí òóòàðàã áó ùþêóìÿòè
âàð ãöââÿëÿðè èëÿ ðÿää åäÿðëÿð”- úàâàáûíû
âåðèá”.
Ãåéä îëóíóá êè, Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè àñàíëûãëà ãàçàíûëìàéûá: “Íàõ÷ûâàí
ÿùàëèñèíèí âÿ çèéàëûëàðûíûí èíàäëû ìöáàðèçÿñè, Òöðêèéÿ ùþêóìÿòèíèí òóòäóüó ÿäàëÿòëè ìþâãå íÿòèúÿñèíäÿ 1921-úè èëäÿ Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàð ðåñïóáëèêà ñòàòóñóíäà
Àçÿðáàéúàíûí òÿðêèáèíäÿ ãàëìàñûíû øÿðòëÿíäèðÿí Ìîñêâà âÿ Ãàðñ ìöãàâèëÿëÿðè
èìçàëàíûá, áó ñÿíÿäëÿð ÿñàñûíäà 1924-úö
èë ôåâðàëûí 9-äà Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû òÿøêèë îëóíóá. Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿò ãàçàíìàñûíäà ìöùöì õèäìÿòëÿðè
îëàí øÿõñëÿðäÿí áèðè äÿ Íÿðèìàí Íÿðèìàíîâäóð. Î, 1921-úè èëèí ìàéûíäà áåøèíúè
Àçÿðáàéúàí ñîâåòëÿð ãóðóëòàéûíäàêû ÷ûõûøûíäà Ìîñêâà ìöãàâèëÿñèíÿ ùþêóìÿòèí
ìöíàñèáÿòèíè áèëäèðÿðÿê äåéèá: “Ñîâåò
Ðóñèéàñû âÿ Òöðêèéÿ èëÿ ìöãàâèëÿéÿ ÿñàñÿí Íàõ÷ûâàí Àçÿðáàéúàíûí ïðîòåêòîðàòëûüû àëòûíäà ìöñòÿãèë ðåñïóáëèêà åëàí
îëóíäó. Îðàäà áèçèì íöìàéÿíäÿìèç îëàúàãäûð âÿ áèç áöòöí ìöíàñèáÿòëÿðäÿ Íàõ÷ûâàíà õèäìÿò åäÿúÿéèê”.
Íÿðèìàí Íÿðèìàíîâ Àçÿðáàéúàíäà
ùàêèìèééÿòäÿí óçàãëàøäûðûëäûãäàí ñîíðà
Íàõ÷ûâàíà åðìÿíè-áîëøåâèê ùÿìëÿëÿðè èíòåíñèâ õàðàêòåð àëûá. Óëó þíäÿð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí äåäèéè êèìè: “Íàõ÷ûâàíûí ùöãóãëàðûíû òàì ìÿùäóäëàøäûðìàã” õÿòòè òóòóëìóø, Íàõ÷ûâàíûí òàðèõè òîðïàãëàðû ùåñàáûíà Åðìÿíèñòàí ÿðàçèñèíèí ñöíè ñöðÿòäÿ
àðòûðûëìàñû ñèéàñÿòè éåðèäèëìèøäèð. Áóíóíëà áàüëû Íàõ÷ûâàíûí ùàêèìèééÿò îðãàíëàðûíà ìöõòÿëèô òÿçéèãëÿð ýþñòÿðèëìèø, òÿêúÿ
1925-úè èëèí ìàðòûíäà, “ùàêèìèééÿòäÿ îëàí
õàí-áÿé åëåìåíòëÿðèíèí ôÿàëèééÿòèíè àðàøäûðìàã” ïÿðäÿñè àëòûíäà áèð ýåúÿäÿ 50
ðÿùáÿð èø÷è ùÿáñ åäèëìèø, îíëàðûí ÿêñÿðèééÿòè ðåïðåññèéà îëóíìóøäóð”.
“Íàõ÷ûâàíûí ÿðàçèñè êèìè, îíóí ìóõòàðèééÿò ñòàòóñó äà çàìàí-çàìàí ìÿêðëè
åðìÿíè ùÿìëÿëÿðèíÿ ìÿðóç ãàëìûøäûð”, äåéÿí Àëè Ìÿúëèñèí Ñÿäðè áèëäèðèá êè, 1990-úû
èëèí èéóë àéûíäà Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâèí Íàõ÷ûâàíà ýÿëìÿñè, áóðàäà éàøàéûá ñèéàñè ôÿàëèééÿò ýþñòÿðìÿñè ìóõòàð ðåñïóáëèêà ÿðàçèñèíè èøüàëäàí, ìóõòàðèééÿòèíè èñÿ ëÿüâ îëóíìàã òÿùëöêÿñèíäÿí õèëàñ åòäè. Áó èëëÿðäÿ õàëãûìûçûí
áþéöê îüëóíóí ìóõòàð ðåñïóáëèêà Àëè Ìÿúëèñèíäÿ õöñóñè áÿéàíàòëà ÷ûõûø åòìÿñè, Òöðêèéÿ Ðåñïóáëèêàñûíà ñÿôÿðè çàìàíû Ìîñêâà
âÿ Ãàðñ ìöãàâèëÿëÿðèíè éåíèäÿí ýöíäÿìÿ
ýÿòèðÿðÿê äöíéà èúòèìàèééÿòèíèí äèããÿòèíè
Åðìÿíèñòàíûí òÿúàâöçêàð ñèéàñÿòèíÿ éþíÿëòìÿñè Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿò ñòàòóñóíà
èêèíúè þìöð âåðèá.
Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòèíè ìþùêÿìëÿíäèðÿí ìöùöì àìèëëÿðäÿí áèðè äÿ, øöáùÿñèç
êè, þòÿí 90 èë ÿðçèíäÿ áóðàäà ýåäÿí ñîñèàëèãòèñàäè èíêèøàôäûð. Áó ýöí Öìóììèëëè ëèäåð
Ùåéäÿð ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí áàøëàíàí, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí
óüóðëà äàâàì âÿ èíêèøàô åòäèðäèéè éåíèëÿøìÿ
âÿ ãóðóúóëóã õÿòòè ìóõòàð ðåñïóáëèêàäà ùÿéàòûí áöòöí ñàùÿëÿðèíè ÿùàòÿ åäèá. Ãàðøûäà
äàéàíàí ÿñàñ âÿçèôÿ áëîêàäà âÿçèééÿòè èëÿ
áàüëû éàðàíàí ÷ÿòèíëèéè àðàäàí ãàëäûðìàã,
ÿùàëèíèí ìÿøüóëëóüóíó òÿìèí åòìÿê, éåíè
èíôðàñòðóêòóð, åìàë âÿ ñÿíàéå ñàùÿëÿðè éàðàòìàã, ñîñèàë ñàùÿëÿðèí - òÿùñèëèí, ìÿäÿíèééÿòèí, ñÿùèééÿíèí âÿ åëìèí äàùà äà èíêèøàô åòìÿñèíÿ íàèë îëìàãäûð.
Àëè Ìÿúëèñèí Ñÿäðè áåéíÿëõàëã êîíôðàíñûí ãåéä îëóíàí èñòèãàìÿòëÿðäÿ ôÿàëèééÿòÿ
þç òþùôÿñèíè âåðÿúÿéèíÿ èíàìûíû èôàäÿ åäèá,
èøòèðàê÷ûëàðà óüóðëàð âÿ åëìè ùåñàáàòëàðûíûí
ôàéäàëû îëìàñûíû àðçóëàéûá, “Íàõ÷ûâàíûí
ìóõòàðèééÿòè òàðèõè íàèëèééÿòäèð” áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñûíû à÷ûã åëàí åäèá.
Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí ïðåçèäåíòè, àêàäåìèê Àêèô ßëèçàäÿ ÷ûõûø
åäÿðÿê äåéèá êè, þëêÿìèçäÿ Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí 90 èëëèê éóáèëåéè ýåíèø
ãåéä îëóíóð. Áó áþéöê òàðèõè éóáèëåé òÿäáèðëÿðè Àçÿðáàéúàíäà ìèëëè äþâëÿò÷èëèê òÿôÿêêöðöíöí, ÿðàçè áöòþâëöéö äöøöíúÿñèíèí äàùà
äà äÿðèíëÿøäèðèëìÿñèíÿ âÿ ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñèíÿ õèäìÿò åäèð. Íàõ÷ûâàí äöíéà ñèâèëèçàñèéàñûíûí ÿñàñ ìÿðêÿçëÿðèíäÿí áèðèäèð. Áó
òîðïàüûí éåòèðäèéè ýþðêÿìëè øÿõñèééÿòëÿð
Àçÿðáàéúàí ÿäÿáèééàòûíûí, ìÿäÿíèééÿòèí,
åëìèí, ñèéàñè-èúòèìàè ôèêðèí èíêèøàôûíäà òàðèõÿí ìöùöì õèäìÿòëÿð ýþñòÿðèáëÿð. Ñîí èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí
èíñòèòóòëàðûíûí, õöñóñÿí Íàõ÷ûâàí Áþëìÿñèíèí àëèìëÿðèíèí àïàðäûãëàðû àðäûúûë åëìè àõòàðûøëàð Íàõ÷ûâàíûí òàðèõèíèí ÿí äÿðèí ãàòëàðûíûí à÷ûëìàñûíà çÿìèí éàðàäûá. Áó ýöí Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíäà áöòöí ñàùÿëÿðäÿ, î úöìëÿäÿí åëìèí èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ ìöùöì íàèëèééÿòëÿð ãàçàíûëûá. Ìóõòàð
ðåñïóáëèêàíûí 90 èëëèéèíÿ ùÿñð îëóíìóø åëìè
êîíôðàíñ äà áó áàõûìäàí ìöùöì ÿùÿìèééÿò êÿñá åäèð.
Åëìè êîíôðàíñäà ÷ûõûø åäÿí Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Àëè Àòòåñòàñèéà Êîìèññèéàñûíûí ñÿäðè, àêàäåìèê Àðèô
Ìåùäèéåâ áèëäèðèá êè, äöíéàíûí ÿí ãÿäèì
ìÿäÿíèééÿò ìÿðêÿçëÿðèíäÿí áèðè îëàí Íàõ÷ûâàíäà þëêÿ âÿ äöíéà àëèìëÿðèíèí èøòèðàêû èëÿ
“Íàõ÷ûâàíûí ìóõòàðèééÿòè òàðèõè íàèëèééÿòäèð”
ìþâçóñóíäà áåéíÿëõàëã êîíôðàíñûí êå÷èðèëìÿñè Àçÿðáàéúàíûí åëìè ùÿéàòûíäà ìöùöì
ùàäèñÿäèð. Ãåéä îëóíóá êè, ñîí èëëÿð Íàõ÷ûâàíäà åëìèí èíêèøàôû èñòèãàìÿòèíäÿ ùÿéàòà
êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð, åëìè êàäðëàðûí ùàçûðëàíìàñû äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿ ñàõëàíûëûð. Àðòûã
Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí
Íàõ÷ûâàí áþëìÿñèíäÿ âÿ Íàõ÷ûâàí Äþâëÿò
Óíèâåðñèòåòèíäÿ äèññåðòàñèéà øóðàëàðû ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèð. Áó äà éöêñÿê èõòèñàñëû åëìè
êàäðëàðûí ùàçûðëàíìàñûíäà ìöùöì ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð.
Êîíôðàíñûí ïëåíàð èúëàñûíäà Ðóñèéàäàí
ýÿëìèø òàðèõ åëìëÿðè íàìèçÿäè Îëåã Êóçíåòñîâ “1921-úè èë Ìîñêâà âÿ Ãàðñ ìöãàâèëÿëÿðèíÿ ýþðÿ Íàõ÷ûâàíûí áåéíÿëõàëã ùöãóãè
ñòàòóñó”, Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí ùÿãèãè öçâö, àêàäåìèê Íàèëÿ Âÿëèõàíëû “Íàõ÷ûâàíà ãàðøû ÿñàññûç åðìÿíè èääèàëàðû”, Òöðê Òàðèõ Ãóðóìóíóí öçâö, ïðîôåññîð Èáðàùèì Àòíóð “Èìïåðèàëèçì ÿñàðÿòèíäÿí ìóõòàðèééÿòÿ”, Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð
Àêàäåìèéàñû Íàõ÷ûâàí Áþëìÿñèíèí ñÿäðè,
àêàäåìèê Èñìàéûë Ùàúûéåâ “Íàõ÷ûâàíûí
ìóõòàðèééÿò ñòàòóñó âÿ ìóõòàð ðåñïóáëèêàíûí éàðàäûëìàñû” ìþâçóëàðûíäà ìÿðóçÿëÿðëÿ
÷ûõûø åäèáëÿð.
Êîíôðàíñäà Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñû Àëè Ìÿúëèñèíèí Ñÿäðè Âàñèô Òàëûáîâ âÿ
Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí
ïðåçèäåíòè, àêàäåìèê Àêèô ßëèçàäÿ Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíûí Àëè Ìÿúëèñè èëÿ
Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñû àðàñûíäà Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð Ðåñïóáëèêàñûíäà åëìèí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè öçðÿ áèðýÿ ÿìÿêäàøëûüà äàèð ñàçèø èìçàëàéûáëàð.
Ñîíðà Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí Íàõ÷ûâàí Áþëìÿñèíäÿí áó èë èéóíóí 30-äà Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíà ùÿãèãè âÿ ìöõáèð öçâ ñå÷èëÿíëÿðÿ
öçâëöê äèïëîìó âÿ âÿñèãÿëÿðè òÿãäèì îëóíóá.
Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí ïðåçèäåíòè, àêàäåìèê Àêèô ßëèçàäÿ âÿ
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Àëè Àòòåñòàñèéà Êîìèññèéàñûíûí ñÿäðè,
àêàäåìèê Àðèô Ìåùäèéåâ Íàõ÷ûâàí Ìóõòàð
Ðåñïóáëèêàñûíûí 90 èëëèéè ìöíàñèáÿòèëÿ Àëè
Ìÿúëèñèí Ñÿäðèíÿ õàòèðÿ ùÿäèééÿñè òÿãäèì
åäèáëÿð.
Áåéíÿëõàëã êîíôðàíñûí ïëåíàð èúëàñû
“íàêùúùèâàí.àç” èíòåðíåò ñàéòûíäà úàíëû éàéûìëàíûá.
Ùÿìèí ýöí áåéíÿëõàëã åëìè êîíôðàíñ þç
èøèíè áþëìÿ èúëàñëàðû èëÿ äàâàì åòäèðèá. Èéóëóí 5-äÿ Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí Íàõ÷ûâàí Áþëìÿñèíäÿ áåéíÿëõàëã
êîíôðàíñûí éåêóí èúëàñû îëàúàã.
Äþâëÿò ìöøàâèðè Ëåðèêäÿ âÿ Éàðäûìëûäà
çèéàëûëàðëà âÿ äèíäàðëàðëà ýþðöøöá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìèëëÿòëÿðàðàñû,
ìóëòèêóëòóðàëèçì âÿ äèíè
ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ Äþâëÿò
ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëàéåâ èéóëóí 3-äÿ Ëåðèê
Ðàéîí Ìÿäÿíèééÿò Åâèíäÿ ðàéîí çèéàëûëàðû âÿ
äèíäàðëàðëà ýþðöøöá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð
êè, ÿââÿëúÿ òÿäáèð èøòèðàê÷ûëàðû Öìóììèëëè ëèäåð
Ùåéäÿð ßëèéåâèí øÿùÿðèí
ìÿðêÿçèíäÿ óúàëäûëìûø
àáèäÿñè þíöíÿ ýöë äÿñòÿëÿðè äöçÿðÿê õàòèðÿñèíè
åùòèðàìëà éàä åäèáëÿð.
Ðàéîíóí ðÿùáÿð èø÷èëÿðèíèí, èäàðÿ, ìöÿññèñÿ
âÿ òÿøêèëàò ðÿùáÿðëÿðèíèí, ÿðàçè èúðà íöìàéÿíäÿëÿðèíèí, áÿëÿäèééÿ ñÿäðëÿðèíèí,
äèíäàðëàðûí âÿ èúòèìàèééÿò òÿìñèë÷èëÿðèíèí
èøòèðàê åòäèêëÿðè ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàíäà
÷îõÿñðëèê ÿíÿíÿëÿðÿ ìàëèê òîëåðàíòëûã ìöùèòè, àéðû-àéðû äèíëÿð âÿ åòèãàäëàð àðàñûíäà ãàðøûëûãëû ùþðìÿò âÿ åòèìàäà ÿñàñëàíàí ÿìÿêäàøëûã ìöíàñèáÿòëÿðè áàðÿäÿ ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Äþâëÿò ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëàéåâ
þëêÿ ðÿùáÿðëèéèíèí äþâëÿò-äèí ìöíàñèáÿòëÿðèíÿ õöñóñè ùÿññàñëûãëà éàíàøäûüûíû
ãåéä åäÿðÿê, çÿíýèí ìóëòèêóëòóðàëèçì
ÿíÿíÿëÿðèíèí ãîðóíóá ñàõëàíìàñû, òÿáëèüè âÿ òÿøâèãè èñòèãàìÿòèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí äþâëÿò ñèéàñÿòè âÿ íÿçÿðäÿ òóòóëìóø
÷îõøàõÿëè èøëÿð, ìöõòÿëèô ëàéèùÿ âÿ ïðîãðàìëàð áàðÿäÿ äàíûøûá. Î, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí éåíè õèäìÿòëÿ áàüëû ãàðøûéà ãîéäóüó ìÿãñÿä âÿ âÿçèôÿëÿðè äèããÿòÿ ÷àòäûðûá, áóíäàí èðÿëè ýÿëÿí âàùèä êîíñåïñèéà âÿ ôÿàëèééÿò ïëàíû ÿñàñûíäà Äèíè
Ãóðóìëàðëà Èø öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñè èëÿ
áèðëèêäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿúÿê èøëÿðäÿí áÿùñ
åäèá âÿ äþâëÿò-äèí ìöíàñèáÿòëÿðè, òîëåðàíòëûã ñàùÿñèíäÿ þëêÿìèçäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ôÿàëèééÿò âÿ ëàéèùÿëÿðëÿ áàüëû ôèêèðëÿðèíè áþëöøöá.
Ãåéä îëóíóá êè, Àçÿðáàéúàíäà ÿñðëÿð áîéó ìöõòÿëèô äèíëÿðèí íöìàéÿíäÿëÿ-
ðè, åòíèê ãðóïëàð âÿ õàëãëàð áèðýÿ, ãàðäàøëûã âÿ äîñòëóã øÿðàèòèíäÿ éàøàéûáëàð.
Ìóëòèêóëòóðàëèçì, òîëåðàíòëûã Àçÿðáàéúàíûí ùÿð áèð âÿòÿíäàøûíûí ùÿéàò òÿðçèíÿ
÷åâðèëèá. Ìÿùç áó òîëåðàíòëûüûí, áèðýÿéàøàéûøûí âÿ äþâëÿò áàø÷ûñûíûí ùÿéàòà êå÷èðäèéè äöçýöí ñèéàñÿòèí íÿòèúÿñèäèð êè,
Àçÿðáàéúàí òîëåðàíò áèð þëêÿ êèìè äöíéàéà íöìóíÿ ýþñòÿðèëèð, þëêÿìèçäÿ ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû âÿ äèíëÿðàðàñû ìöíàñèáÿòëÿðÿ ùÿñð îëóíìóø áåéíÿëõàëã ôîðóìëàð êå÷èðèëèð.
Àçÿðáàéúàí÷ûëûã, òîëåðàíòëûã, ìèëëè âÿ
åòíèê ïðèíñèïëÿð Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâ
òÿðÿôèíäÿí áèçÿ ìèðàñ ãàëûá âÿ áó ïðèíñèïëÿð äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû òÿðÿôèíäÿí
óüóðëà äàâàì åòäèðèëèð.
Äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá êè, Àçÿðáàéúàíäà
äèí äþâëÿòäÿí àéðûäûð. Àíúàã äþâëÿòèí äèíÿ ìöíàñèáÿòè ÷îõ ëîéàëäûð. Ìöñòÿãèëëèéÿ
ãÿäÿì ãîéäóüóìóç äþâðäÿ þëêÿìèçäÿ
úÿìè 17 ìÿñúèä ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèðäèñÿ,
ñîí 20 èëäÿ ìÿñúèäëÿðèí ñàéû 2000-ÿ ÷àòäûðûëûá. Òÿêúÿ áó ôàêò äþâëÿòèìèçèí äèíÿ
âÿ äèíäàð âÿòÿíäàøëàðà ìöíàñèáÿòèíèí
áàðèç íöìóíÿñèäèð.
Äþâëÿò ìöøàâèðè ñîí âàõòëàð ãåéðèÿíÿíÿâè, çÿðÿðëè äèíè úÿðÿéàí âÿ òÿðèãÿòëÿðëÿ áàüëû ôèêèð âÿ ìöëàùèçÿëÿðèíè áèëäèðèá,
ýÿíúëÿðèí âÿ éåíèéåòìÿëÿðèí âÿòÿíïÿð-
âÿðëèê ðóùóíäà òÿðáèéÿñè
èñòèãàìÿòèíäÿ ìÿêòÿáëÿðëÿ éàíàøû, äèíè èáàäÿò
åâëÿðèíèí, ìÿñúèäëÿðèí äÿ
öçÿðèíÿ äöøÿí âÿçèôÿëÿðëÿ ÿëàãÿäàð òàïøûðûã âÿ
òþâñèéÿëÿðèíè âåðèá.
Ñîíäà ýþðöø èøòèðàê÷ûëàðûíûí ñóàëëàðû úàâàáëàíäûðûëûá.
Ýþðöø áàøà ÷àòäûãäàí ñîíðà Äþâëÿò ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëàéåâ
ðàéîíäàêû “Áàáàýèë” ïèðèíè çèéàðÿò åäèá, Ëåðèê
øÿùÿðèíäÿêè Úöìÿ ìÿñúèäèíäÿ äèíäàðëàðëà ýþðöøöá.
×ûõûø åäÿíëÿð Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí Ñÿðÿíúàìûíà ÿñàñÿí éàðàäûëìûø éåíè õèäìÿòèí äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñûíûí äþâëÿò-äèí ìöíàñèáÿòëÿðèíÿ, ìèëëè ìÿíÿâè äÿéÿðëÿðèìèçèí èíêèøàôûíà ãàéüûñûíûí áàðèç íöìóíÿñè îëäóüóíó
áèëäèðèáëÿð.
Ãåéä åäèëèá êè, þëêÿìèçäÿ äèëèíäÿí,
äèíèíäÿí, åòíèê ìÿíñóáèééÿòèíäÿí àñûëû
îëìàéàðàã ùÿð áèð âÿòÿíäàø ö÷öí äåìîêðàòèê-ùöãóãè âÿ ìÿäÿíè-ìÿíÿâè øÿðàèò éàðàäûëûá.
Ýöíöí èêèíúè éàðûñûíäà Äþâëÿò ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëàéåâ Éàðäûìëû ðàéîí çèéàëûëàðû âÿ äèíäàðëàðû èëÿ ýþðöøöá.
Òÿäáèð èøòèðàê÷ûëàðû ÿââÿëúÿ øÿùÿðèí
ìÿðêÿçèíäÿ Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí
àáèäÿñè þíöíÿ ýöë äÿñòÿëÿðè äöçÿðÿê õàòèðÿñèíè åùòèðàìëà éàä åäèá, Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçèíäÿ äàùè ðÿùáÿðèí çÿíýèí âÿ
ìÿíàëû þìöð éîëóíó ÿêñ åòäèðÿí åêñïîíàòëàðëà òàíûø îëóáëàð.
Ýþðöøäÿ ÷ûõûø åäÿí Äþâëÿò ìöøàâèðè
Àçÿðáàéúàíäà ùþêì ñöðÿí òîëåðàíòëûã
ìöùèòè, äþâëÿò âÿ äèí ìöíàñèáÿòëÿðè áàðÿäÿ ÿòðàôëû ñþùáÿò à÷ûá.
Ñîíðà Äþâëÿò ìöøàâèðè èøòèðàê÷ûëàðû
ìàðàãëàíäûðàí ñóàëëàðû úàâàáëàíäûðûá.
Ýþðöø áàøà ÷àòäûãäàí ñîíðà Êàìàë
Àáäóëëàéåâ Éàðäûìëû Úöìÿ ìÿñúèäèíäÿ
äèíäàðëàðëà ýþðöøöá ñþùáÿò åäèá.
Àçÿðáàéúàíäà ÷îõÿñðëèê ÿíÿíÿëÿðÿ ìàëèê òîëåðàíòëûã ìöùèòè,
àéðû-àéðû äèíëÿð âÿ åòèãàäëàð àðàñûíäà ãàðøûëûãëû ùþðìÿò âÿ åòèìàä âàð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìèëëÿòëÿðàðàñû, ìóëòèêóëòóðàëèçì âÿ äèíè ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ Äþâëÿò ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëàéåâ èéóëóí 4-äÿ Ìàñàëëû øÿùÿðèíäÿêè
Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçèíäÿ ðàéîí çèéàëûëàðû âÿ äèíäàðëàðëà ýþðöøöá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, òÿäáèð èøòèðàê÷ûëàðû ÿââÿëúÿ Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí àáèäÿñè þíöíÿ ýöë äÿñòÿëÿðè äöçöá, õàòèðÿñèíè åùòèðàìëà éàä åäèáëÿð.
Òÿäáèðäÿ ÷ûõûø åäÿí ðàéîí èúðà ùàêèìèééÿòèíèí áàø÷ûñû Ðàôèë Ùöñåéíîâ Êàìàë Àáäóëëàéåâè Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìèëëÿòëÿðàðàñû, ìóëòèêóëòóðàëèçì
âÿ äèíè ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ Äþâëÿò ìöøàâèðè
òÿéèí îëóíìàñû, Àçÿðáàéúàí Ìèëëè Åëìëÿð
Àêàäåìèéàñûíûí ùÿãèãè öçâö ñå÷èëìÿñè
âÿ àêàäåìèê àäû àëìàñû ìöíàñèáÿòèëÿ
ðàéîí èúòèìàèééÿòè àäûíäàí òÿáðèê åäèá.
Ýþðöøäÿ åòíèê-äèíè äÿéÿðëÿðèí ãîðóíìàñûíûí, Àçÿðáàéúàíûí ìóëòèêóëòóðàë, òîëåðàíò þëêÿ êèìè äöíéàéà òÿãäèì îëóíìàñûíûí âàúèáëèéè ãåéä îëóíóá, àçÿðáàéúàí÷ûëûã èäåîëîýèéàñûíûí äþâëÿò ñèéàñÿòèíèí ÿñàñ èñòèãàìÿòëÿðèíäÿí áèðè îëäóüó,
ðåñïóáëèêàìûçäà ÷îõÿñðëèê ÿíÿíÿëÿðÿ
ìàëèê òîëåðàíòëûã ìöùèòèíèí, àéðû-àéðû äèí-
ëÿð âÿ åòèãàäëàð
àðàñûíäà ãàðøûëûãëû ùþðìÿò âÿ
åòèìàäà ÿñàñëàíàí ÿìÿêäàøëûã
ìöíàñèáÿòëÿðèíèí ùþêì ñöðäöéö äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá.
Äþâëÿò ìöøàâèðè Êàìàë Àáäóëëàéåâ Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòèíèí äþâëÿòäèí ìöíàñèáÿòëÿðèíÿ
õöñóñè
ùÿññàñëûãëà éàíàøäûüûíû ãåéä åäÿðÿê, çÿíýèí ìóëòèêóëòóðàëèçì ÿíÿíÿëÿðèíèí ãîðóíóá ñàõëàíìàñû, òÿáëèüè âÿ òÿøâèãè èñòèãàìÿòèíäÿ
ùÿéàòà êå÷èðèëÿí äþâëÿò ñèéàñÿòè âÿ íÿçÿðäÿ òóòóëìóø ÷îõøàõÿëè èøëÿð, ìöõòÿëèô
ëàéèùÿ âÿ ïðîãðàìëàð áàðÿäÿ äàíûøûá.
Ãåéä îëóíóá êè, Óëó þíäÿð Ùåéäÿð
ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí áèçÿ ìèðàñ ãàëìûø
àçÿðáàéúàí÷ûëûã, òîëåðàíòëûã, ìèëëè âÿ åòíèê ïðèíñèïëÿð Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí óüóðëà äàâàì åòäèðèëèð.
Ñîíðà Äþâëÿò ìöøàâèðè ýþðöø èøòèðàê÷ûëàðûíû ìàðàãëàíäûðàí ñóàëëàðû úàâàáëàíäûðûá.
Äàùà ñîíðà Êàìàë Àáäóëëàéåâ Ìàñàëëû øÿùÿðèíäÿêè ìÿñúèääÿ äèíäàðëàðëà
ýþðöøöá.
Ýþðöø çàìàíû þëêÿäÿêè ìþâúóä åòíèê-äèíè äóðóìëà áàüëû ÿòðàôëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá, ìèëëè àçëûãëàðû òÿìñèë åäÿíëÿðèí âÿ äèíè èúìà öçâëÿðèíèí ñÿñëÿíäèðäèêëÿðè òÿêëèôëÿðèí éàõûí ýÿëÿúÿêäÿ ðåàëëàøäûðûëàúàã ëàéèùÿëÿðäÿ íÿçÿðÿ àëûíàúàüû
äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá.
×ûõûø åäÿíëÿð Àçÿðáàéúàíäà ìþâúóä
îëàí òîëåðàíòëûüûí, ãàðøûëûãëû ùþðìÿò âÿ
åòèìàäà, äîñòëóã âÿ ãàðäàøëûã ïðèíñèïëÿðèíÿ ÿñàñëàíàí äèíëÿðàðàñû âÿ ìèëëÿòëÿðàðàñû ìöíàñèáÿòëÿðèí äöíéàéà íöìóíÿ îëäóüóíó âóðüóëàéàðàã, åòíèê ãðóïëàð âÿ
äèíè èúìàëàð ö÷öí éàðàäûëàí áÿðàáÿð èìêàíëàðà ýþðÿ äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñûíà
ìèííÿòäàðëûãëàðûíû áèëäèðèáëÿð.
Áàêû Ñëàâéàí Óíèâåðñèòåòèíäÿ éóíàíøöíàñëûüûí
èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá
Éóíàíûñòàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Àçÿðáàéúàíäàêû ñÿôèðè Äèìèòðèîñ Òñîóíãàñ âÿ áó þëêÿíèí ñàáèã òÿùñèë íàçèðè, Áåéíÿëõàëã “Îíàññèñ” Ôîíäóíóí òÿùñèë öçðÿ áàø êàòèáè Ïåòðîñ Åâôèìèó Áàêû Ñëàâéàí Óíèâåðñèòåòèíäÿ (ÁÑÓ) îëóáëàð. Óíèâåðñèòåòèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí
ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, áó àëè
òÿùñèë ìöÿññèñÿñèíèí ðåêòîðó,
ïðîôåññîð Àñèô Ùàúûéåâ èëÿ ýþðöøäÿ ãîíàãëàð ÁÑÓ-äà éóíàíøöíàñëûüûí èíêèøàôûíäàí ðàçû ãàëäûãëàðûíû
èôàäÿ åäèáëÿð. Áóíóíëà éàíàøû, “Îíàññèñ”
Ôîíäóíóí òÿùñèë öçðÿ
Àçÿðáàéúàíäà ùÿéàòà êå÷èðÿúÿéè ëàéèùÿëÿðèí ÁÑÓ-íóí äÿñ“Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû Ýÿíúòÿéè âÿ èøòèðàêû èëÿ ðåëÿð Áèðëèéèíèí òÿøêèë åòäèéè éàé âÿ ãûø
àëëàøìàñûíäà ìàìÿêòÿáëÿðèíäÿ ýÿíúëÿð ñåìèíàðëàðäà
ðàãëû
îëäóüóíó
âÿ òÿëèìëÿðäÿ èøòèðàê åäèð, áèëèêëÿðèíè àðòûñþéëÿéèáëÿð.
ðûð, ñÿìÿðÿëè âàõò êå÷èðèðëÿð”. Áó ôèêèðëÿðè
Ïåòðîñ Åâôèìèó
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí Èúðà Êàòèáëèãàðøûëûãëû àíëàøìàéèíèí ÿìÿêäàøû Ðàùó Ãóðáàíîâà äåéèá.
éà ÿñàñÿí èëêèí
Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, ñèéàñè âÿ ñîñèàë ñàîëàðàã 2015-úè èëùÿëÿð öçðÿ àïàðûëàí äèñêóññèéàëàð ýÿíú
äÿí ÁÑÓ-äà “Ãÿñèéàñÿò÷èëÿðèí òÿúðöáÿëÿðèíèí àðòìàñûíà äèì éóíàí ôÿëñÿôÿñè”
øÿðàèò éàðàäûð, èíòåëëåêòóàë ñÿâèééÿëÿðè- êóðñóíóí òÿäðèñèíèí
íèí àðòìàñûíäà âàúèá ðîë îéíàéûð: ïëàíëàøäûðûëäûüûíû âÿ ëà“Àçÿðáàéúàíäà áó êèìè ëàéèùÿéèùÿíèí ôîíä òÿðÿôèíäÿí
ëÿðèí êå÷èðèëìÿñè äþâëÿòèí
ìàëèééÿëÿøÿúÿéèíè
ãåéä
ýÿíúëÿðÿ îëàí äèããÿò âÿ ãàéüûñûåäèá. Ùÿì÷èíèí äèíëÿéèúè ãèñíûí ýþñòÿðèúèñèäèð”.
ìèíäÿ ÁÑÓ òÿëÿáÿëÿðè èëÿ éàíàøû, äè-
Éàé ìÿêòÿáëÿðèíèí êå÷èðèëìÿñè
äþâëÿòèí ýÿíúëÿðÿ îëàí äèããÿò âÿ
ãàéüûñûíûí ýþñòÿðèúèñèäèð
ýÿð àëè ìÿêòÿá òÿëÿáÿëÿðèíèí äÿ äÿðñëÿðäÿ èøòèðàê åäÿ áèëÿúÿéè âóðüóëàíûá.
Ýþðöøäÿ òÿðÿôëÿð éóíàíøöíàñëûüûí
èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðèíè, áó èñòèãàìÿòäÿ
ôîíäóí òÿãäèì åòäèéè ëàéèùÿëÿðÿ ãîøóëìà èìêàíëàðûíû ìöçàêèðÿ åäèáëÿð.
ßìÿêäàøëûã ïåðñïåêòèâëÿðèíèí ìöçàêèðÿñè çàìàíû “Àçÿðáàéúàíúà-éóíàíúà ëöüÿò”èí ùàçûðëàíìàñû, Ãÿäèì
éóíàí ÿäÿáè àáèäÿëÿðèíèí Àçÿðáàéúàí
äèëèíÿ îðèæèíàëäàí òÿðúöìÿ îëóíìàñû ôèêðè èðÿëè ñöðöëöá. Éóíàí èñòèãàìÿòèíèí èíêèøàôû âÿ éåíè ëàéèùÿëÿðèí ðåàëëàøìàñû
ö÷öí ÁÑÓ ìöòÿõÿññèñëÿðèíèí âÿ òÿëÿáÿëÿðèíèí Éóíàíûñòàíà åçàì åäèëìÿñèíèí
âàúèáëèéè ãåéä åäèëèá.
Ñÿôèð Äèìèòðèîñ Òñîóíãàñ âÿ Ïåòðîñ
Åâôèìèó Àçÿðáàéúàí èëÿ Éóíàíûñòàí
àðàñûíäà òÿùñèë ñàùÿñèíäÿ ÿëàãÿëÿðèí
ùÿð èêè äþâëÿòèí ðÿùáÿðëèéè ñÿâèééÿñèíäÿ
äÿñòÿêëÿíäèéèíè âóðüóëàéûá âÿ áó ëàéèùÿíèí ìÿùç ÁÑÓ-íóí èøòèðàêû èëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿúÿéè ö÷öí óíèâåðñèòåò ðÿùáÿðëèéèíÿ ìèííÿòäàðëûüûíû áèëäèðèá.
5
www.yeniazerbaycan.com
05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277)
Ùöúóì äèïëîìàòèéàñû - çÿôÿð éîëóìóç
Äöíéà ñèñòåìèíèí âÿ áåéíÿëõàëã
òÿùëöêÿñèçëèê ñèñòåìèíèí ùÿëÿ ôîðìàëàøìà ìÿðùÿëÿñèíäÿ îëäóüó áèð çàìàíäà îïòèìàë õàðèúè ñèéàñè ñòðàòåýèéàíûí ìöÿééÿíëÿøäèðèëìÿñè âÿ ùÿéàòà
êå÷èðèëìÿñè îëäóãúà ÷ÿòèíäèð, áèð ÷îõ
àêòîðëàð ö÷öí èñÿ ùÿòòà ãåéðè-ìöìêöíäöð. Ùÿãèãÿòÿí äÿ, ìöàñèð áåéíÿëõàëã
ìöíàñèáÿòëÿð ìöñòÿâèñèíäÿêè ðåàëëûãëàð ýþñòÿðèð êè, äöíéàíûí ÿêñÿð þëêÿëÿðè
ùàçûðêû ìöðÿêêÿá øÿðòëÿð äàõèëèíäÿ
áàø ÷ûõàðìàã èãòèäàðûíäà äåéèëëÿð.
Ìþâúóä áåéíÿëõàëã âÿçèééÿò çàìàíûí
íÿáçèíè äÿãèãëèêëÿ òóòìàüû âÿ àíáààí
äÿéèøÿí áåéíÿëõàëã àëÿìäÿí ýÿëÿí
èìïóëñëàðà ÷åâèê, äöøöíöëìöø, ìèëëè
ìàðàãëàðû þçöíäÿ èôàäÿ åäÿí ðåàêñèéàíûí íöìàéèø åòäèðèëìÿñèíè òÿëÿá
åäèð. Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè ùàçûðêû îëäóãúà ìöðÿêêÿá áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿðèí àçñàéëû àêòîðëàðûíäàíäûð êè,
þçöíöí óíèêàë õàðèúè ñèéàñè ñòðàòåýèéàñûíà ìàëèê îëìàãëà, ìèëëè ìàðàãëàðûíû
éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ãîðóéà áèëèð.
Ñèðð äåéèë êè, þëêÿìèç Åðìÿíèñòàíûí ÿñàññûç ÿðàçè èääèàëàðû âÿ èøüàë÷ûëûã ñèéàñÿòè íÿòèúÿñèíäÿ ìöíàãèøÿéÿ
úÿëá îëóíìóøäóð. Èøüàë÷û Åðìÿíèñòàí
äþâëÿòè õàðèúè ùàâàäàðëàðûíûí éàõûíäàí
ñèéàñè, èãòèñàäè âÿ ùÿðáè äÿñòÿéè èëÿ
Àçÿðáàéúàí ÿðàçèëÿðèíèí 20 ôàèçèíè
çÿáò åòìèøäèð. Áåëÿ áèð øÿðàèòäÿ þëêÿíèí õàðèúè ñèéàñè ñòðàòåýèéàñûíûí
òðåíäëÿðèíèí óüóðëà ìöÿééÿíëÿøäèðèëìÿñè ÿëàùèääÿ óçàãýþðÿíëèê, ìöäðèêëèê ñàéÿñèíäÿ ìöìêöí îëà áèëÿðäè.
Éàëíûç 1993-úö èëäÿ Óëó þíäÿð Ùåéäÿð
ßëèéåâèí ùàêèìèééÿòÿ ãàéûäûøû Àçÿðáàéúàíûí ìöàñèð áåéíÿëõàëã ùöãóãóí
ÿí ýöúëö ñóáéåêòëÿðèíäÿí áèðèíÿ ÷åâðèëìÿñèíè òÿìèí åäÿí õàðèúè ñèéàñè
ñòðàòåýèéàíûí
ôîðìàëàøäûðûëìàñûíû
øÿðòëÿíäèðìèøäèð. Óëó þíäÿðèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè ùÿì äàõèëè, ùÿì äÿ õàðèúè ôÿàëèééÿò ñòðàòåýèéàëàðû þëêÿíèí
êîìïëåêñ èíêèøàôûíû òÿìèí åòìÿêëÿ
éàíàøû, ùÿì÷èíèí, äöøìÿíèí çÿðÿðñèçëÿøäèðèëìÿñèíÿ âÿ äþâëÿòèí ÿðàçè
áöòþâëöéöíöí òÿìèí åäèëìÿñèíÿ éþíÿëìèøäèð. Ùåéäÿð ßëèéåâèí Àçÿðáàéúàíû ìöñòÿãèëëèéèíèí èëê èëëÿðèíäÿ äöøäöéö àúûíàúàãëû âÿçèééÿòäÿí ÷ûõàðìàã ö÷öí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè ñòðàòåýèéà îëäóãúà óíèêàë êîíñåïòóàë ÿñàñëàðà ñþéêÿíèðäè. Áó ñòðàòåýèéàäà ùÿð
ùàíñû áèð òÿñàäöôè åëåìåíòèí ìþâúóäëóüó ãåéðè-ìöìêöí èäè. ×öíêè îíóí
áàíèñè áÿøÿð òàðèõèíèí ÷îõ íàäèð äàùèëÿðèíäÿí îëàí Ùåéäÿð ßëèéåâ èäè.
Öìóììèëëè ëèäåðèí ÿñàñûíû ãîéäóüó
ñòðàòåýèéàíûí èñòèñíàñûç îëàðàã áöòöí
åëåìåíòëÿðè Àçÿðáàéúàíûí òÿðÿããèñèíÿ, ÿí áàøëûúàñû èñÿ, èøüàë àëòûíäà îëàí
òîðïàãëàðûìûçûí àçàä îëóíìàñûíà õèäìÿò åäèð. 1993-úö èë îêòéàáð àéûíûí
10-äà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè ñå÷èëìÿñè ìöíàñèáÿòè èëÿ
åòäèéè ÷ûõûøûíäà Öìóììèëëè ëèäåð ìöñòÿãèë äþâëÿò ö÷öí õàðèúè ñèéàñÿòèí îëäóãúà þíÿìëè îëìàñûíû äèããÿòÿ ÷àòäûðàðàã ãåéä åòìèøäèð: “Ðåñïóáëèêàìûçûí ãàðøûñûíäà äóðàí ÿñàñ âÿçèôÿëÿðäÿí áèðè Àçÿðáàéúàíûí ìÿíàôåéèíè äöíéà ìèãéàñûíäà ìöäàôèÿ åäÿ
áèëÿí àüûëëû, ñÿðèøòÿëè õàðèúè ñèéàñÿòèí
éåðèäèëìÿñèäèð. Ãàðøûäà áþéöê âÿçèôÿëÿð äóðóð. Áèçèì õàðèúè ñèéàñÿòèìèç áèðèíúè íþâáÿäÿ Àçÿðáàéúàíûí
äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéèíè òÿìèí åòìÿéÿ
éþíÿëäèëìÿëèäèð”.
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâ
Þçöíöí äÿ ãåéä åòäèéè èñòèãàìÿòäÿ
ãûñà áèð çàìàí êÿñèéèíäÿ òèòàíèê ôÿà-
ëèééÿò ùÿéàòà êå÷èðÿðÿê, Àçÿðáàéúàíûí
ìèëëè ìàðàãëàðûíà òàì úàâàá âåðÿí
õàðèúè ñèéàñÿò êîíñåïñèéàñûíû éàðàòìûøäûð. Óëó þíäÿðèí ùàêèìèééÿòÿ ãàéûäûøûíûí èëê âàõòëàðûíäàí äèããÿò éåòèðäèéè ÿñàñ ìÿãàìëàðäàí áèðè åðìÿíè òÿáëèüàò ìàøûíûíû ñûðàäàí ÷ûõàðìàãëà
áàüëû îëìóøäóð. Óëó þíäÿð ãûñà çàìàí êÿñèéèíäÿ Åðìÿíèñòàíûí þëêÿìèç
ÿòðàôûíäà éàðàòäûüû èíôîðìàñèéà áëîêàäàñûíû àðàäàí ãàëäûðìûøäûð. Áåëÿ êè,
Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâ ùàêèìèééÿòÿ
ýÿëäèêäÿí ñîíðà Äàüëûã Ãàðàáàüûí
Àçÿðáàéúàíûí òàðèõè òîðïàãëàðû îëìàñû
ùàããûíäà äöíéà èúòèìàèééÿòèíÿ ÿñàñëû àðãóìåíòëÿð òÿãäèì åòìèø âÿ Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíäÿí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ÿðàçèëÿðèíèí èøüàë îëóíìàñû ôàêòûíûí áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòèí äèããÿòèíÿ ÷àòäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ýåíèøìèãéàñëû ôÿàëèééÿòÿ ñòàðò âåðìèøäèð. Àðäûúûë îëàðàã ìöíàãèøÿ âÿçèééÿòè èëÿ áàüëû ÿñë ùÿãèãÿòëÿð áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòèí äèããÿòèíÿ ÷àòäûðûëìàãëà èøüàë÷û Åðìÿíèñòàíûí ùÿéàòà
êå÷èðäèéè ñèéàñÿòèí ìàùèééÿòè ùàããûíäà îáéåêòèâ òÿñÿââöðëÿð ôîðìàëàøäûðìàã ìöìêöí îëìóøäóð. Áóíóíëà äà,
èíôîðìàñèéà ìöáàðèçÿñèíäÿ èëê ãÿëÿáÿëÿðèìèçè ãàçàíìàüà áàøëàäûã.
Öìóììèëëè ëèäåð åðìÿíèëÿðèí õàëãûìûçà, äþâëÿòèìèçÿ ãàðøû òþðÿòäèéè áöòöí
òÿõðèáàòëàð, âÿùøèëèêëÿð ùàããûíäà ÿí àëè
òðèáóíàëàðäàí áöòöí äöíéàíû ìÿëóìàòëàíäûðìûø âÿ úÿìèééÿòèí áöòöí
öçâëÿðèíè áó ìÿñÿëÿäÿ ôÿàëëûã íöìàéèø åòäèðìÿéÿ ÷àüûðìûøäûð. Óëó þíäÿð
Ùåéäÿð ßëèéåâ Õîúàëû ñîéãûðûìû èëÿ
áàüëû ÷ûõûøëàðûíäàí áèðèíäÿ äåìèøäèð:
“ßñë ñîéãûðûìû ùàããûíäà ùÿãèãÿòëÿðè ðåàë òàðèõè ôàêòëàð ÿñàñûíäà, äÿëèëëÿðëÿ ìöíòÿçÿì ñóðÿòäÿ äöíéà
äþâëÿòëÿðèíÿ âÿ èúòèìàè ôèêðèíÿ ÷àòäûðìàã, áó ùàäèñÿëÿðèí èëùàì÷ûëàðûíû âÿ òÿøêèëàò÷ûëàðûíû áÿøÿðèééÿòÿ òàíûòäûðìàã áèçèì, èíäèêè íÿñëèí ìöãÿääÿñ âÿçèôÿñèäèð”.
Öìóììèëëè ëèäåðèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè âÿ ùÿéàòà êå÷èðäèéè õàðèúè ñèéàñè
ñòðàòåýèéàíûí óíèêàëëûüû îíäàí èáàðÿò
èäè êè, áó ñòðàòåýèéà ëàï áàøëàíüûúäàí
ãàëèáèééÿòëè ùöúóì õàðàêòåðè äàøûéûðäû.
Ìÿñÿëÿí, ñàäÿúÿ, áèð ìÿãàìà äèããÿò
éåòèðìÿêëÿ áóíà ÿìèí îëìàã ìöìêöíäöð. Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâ
Àçÿðáàéúàíëà åéíè ìþâãåäÿí ÷ûõûø
åäÿí äþâëÿòëÿðëÿ ÿëàãÿëÿðè èíêèøàô åòäèðìÿêëÿ éàíàøû, ùÿì äÿ Åðìÿíèñòàíûí ìàðàãëàðûíà óéüóí ñèéàñÿò éåðèäÿí äþâëÿòëÿðëÿ äÿ ñûõ äèïëîìàòèê ÿëàãÿëÿðèí éàðàäûëìàñûíà áþéöê ÿùÿìèééÿò âåðèðäè. Áó, Öìóììèëëè ëèäåðèìèçèí
õàðèúè ñèéàñè êóðñóíóí ÿí ñÿúèééÿâè
õöñóñèééÿòëÿðèíäÿí áèðè èäè. Ùåéäÿð
ßëèéåâ áóíóíëà ùÿìèí äþâëÿòëÿðèí
Àçÿðáàéúàíûí ìþâãåëÿðèíäÿí ÷ûõûø åòìÿëÿðèíÿ íàèë îëìàüà ÷àëûøûðäû. Áó ìÿíàäà, Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâ åðìÿíè äèàñïîðóíóí ýöúëö îëäóüó äþâëÿòëÿðëÿ ÿëàãÿëÿðèí ãóðóëìàñûíà âÿ èíêèøàô
åòäèðèëìÿñèíÿ õöñóñè äèããÿò éåòèðèðäè
âÿ Äàüëûã Ãàðàáàü ïðîáëåìè èëÿ áàüëû
ùÿãèãÿòëÿðè ùÿìèí äþâëÿòëÿðèí ðÿùáÿðëÿðèíÿ ÷àòäûðìàüà ÷àëûøûðäû. Áó áàõûìäàí, Öìóììèëëè ëèäåðèí õàðèúè ñèéàñÿòèíäÿ Åðìÿíèñòàíû ÿí éàõûíäàí äÿñòÿêëÿéÿí Ôðàíñàíûí õöñóñè éåðè âàð èäè.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Ôðàíñàíûí Åðìÿíèñòàíà ðåàë òÿñèð èìêàíëàðû êèôàéÿò
ãÿäÿð áþéöêäöð. Áóíó íÿçÿðÿ àëàí
Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâ ïðåçèäåíò
êèìè õàðèúè äþâëÿòëÿðÿ èëê ñÿôÿðèíè
Ôðàíñàéà åòìèø âÿ Ôðàíñà øèðêÿòëÿðè-
íèí Àçÿðáàéúàíäà èø ãóðìàëàðû ö÷öí
ëàçûìè øÿðàèòè éàðàòìûøäûð. Íÿòèúÿäÿ,
Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí áó ñÿôÿðè
çàìàíû Ôðàíñàíûí î âàõòêû ïðåçèäåíòè
Ôðàíñóà Ìèòòåðàí Àçÿðáàéúàíûí ÿðàçè
áöòþâëöéöíö âÿ ñÿðùÿäëÿðèíèí òîõóíóëìàçëûüûíû òàíûäûüûíû áÿéàí åòìèøäèð.
Ýþðöíäöéö êèìè, äöøìÿí þëêÿíè áåéíÿëõàëã ùèìàéÿäÿí ìÿùðóì åòìÿê,
èíôîðìàñèéà ìöáàðèçÿñèíäÿ îíà àðäûúûë, ùÿëëåäèúè çÿðáÿëÿð åíäèðìÿê äþâëÿòèí ÿðàçè áöòþâëöéöíöí òÿìèí îëóíìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí
ñòðàòåýèéàíûí âàúèá èñòèãàìÿòèíè òÿøêèë
åòìèøäèð.
Áó ýöí èñÿ Óëó þíäÿðèí áàíèñè îëäóüó ìöòÿðÿããè õàðèúè ñèéàñè ñòðàòåýèéà þëêÿ Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí ñöðÿòëÿ äÿéèøÿí äöíéàíûí òÿëÿáëÿðèíÿ óéüóí éåíè åëåìåíòëÿðëÿ
çÿíýèíëÿøäèðèëÿðÿê ìÿùàðÿòëÿ äàâàì
åòäèðèëìÿêäÿäèð. 2003-úö èëäÿ êå÷èðèëÿí ñå÷êèëÿðäÿ õàëãûìûçûí áþéöê äÿñòÿéè èëÿ ãÿëÿáÿ ãàçàíàí Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Ùåéäÿð ßëèéåâ ñèéàñÿòèíÿ, èäåéàëàðûíà ñàäèã ãàëàúàüûíà ñþç
âåðìèøäèð. Î, âåðäèéè ñþçÿ ÿìÿë åäÿðÿê Ùåéäÿð ßëèéåâèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè ñòðàòåýèéàíû äàùà äà ìöêÿììÿëëÿøäèðÿðÿê, þëêÿìèçè Óëó þíäÿðèí àðçóëàäûüû éöêñÿê èíêèøàô ñÿâèééÿñèíÿ ÷àòäûðìûøäûð.
Öìóìèééÿòëÿ, ñòðàòåæè èñòèãàìÿòëÿðèíèí áþéöê óçàãýþðÿíëèêëÿ ìöÿééÿíëÿøäèðèëäèéè ìèëëè äèïëîìàòèéàìûçûí
áàøëûúà ìÿãñÿäëÿðèíè Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéèíèí âÿ ñóâåðåíëèéèíèí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñè, åðìÿíè èøüàëûíà ãÿòèééÿòëÿ ñîí
ãîéóëàðàã, þëêÿìèçèí ÿðàçè áöòþâëöéöíöí áÿðïà îëóíìàñû, äþâëÿòèìèçèí
áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿð ñèñòåìèíèí
ÿí ýöúëö àêòîðëàðûíäàí áèðèíÿ ÷åâðèëìÿñè, áåéíÿëõàëã àðåíàäà ìèëëè ìàðàãëàðûìûçûí åòèáàðëû ãîðóíìàñû òÿøêèë
åäèð. Þëêÿìèçèí áàëàíñëàøäûðûëìûø õàðèúè ñèéàñÿò ñòðàòåýèéàñû Úÿíóáè Ãàôãàçûí ùÿðáè-ñèéàñè âÿ èãòèñàäè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí îëóíìàñûíà áèðáàøà,
úèääè òþùôÿëÿð âåðìÿêäÿäèð. Òÿñàäöôè
äåéèëäèð êè, ìÿùç Èëùàì ßëèéåâèí éîðóëìàç ôÿàëèééÿòè, ïðàãìàòèê òÿøÿááöñëÿðè ñàéÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè Àâðîïàäà åòèáàðëû òÿðÿôäàø èìèúè ãàçàíûá âÿ áó èìèú ýåòäèêúÿ äàùà äà
ìþùêÿìëÿíìÿêäÿäèð.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ÿêñÿð þëêÿëÿðäÿ äÿðèí ñèéàñè, èãòèñàäè áþùðàíëàð
ùþêì ñöðäöéö, êÿñêèí äàõèëè-ñèéàñè
ìöíàãèøÿëÿðèí ìþâúóä îëäóüó áèð
âàõòäà Àçÿðáàéúàí äèíú øÿðàèòäÿ äàâàìëû èíêèøàôûíû ãîðóéóá ñàõëàìàãäàäûð. Ùÿãèãÿòÿí äÿ, àðòûã áöòöí äöíéà
åòèðàô åäèð êè, ìöàñèð äöíéàìûçäà ìöíàãèøÿëÿðèí, õöñóñèëÿ äÿ äàõèëè-ñèéàñè
ìöíàãèøÿëÿðèí ñöðÿòëÿ àðòäûüû, áåéíÿëõàëã òåððîðèçìèí äàùà òÿùëöêÿëè õàðàêòåð àëäûüû, äÿðèí ãëîáàë èãòèñàäè áþùðàíûí ãàëäûüû âÿ öìóìèééÿòëÿ, áåéíÿëõàëã òÿùëöêÿñèçëèéèí êèôàéÿò ãÿäÿð êþâðÿê îëäóüó áèð ìÿãàìäà Àçÿðáàéúàí
äþâëÿòè ñàáèò, ñòàáèë âÿ òÿùëöêÿñèç áèð
øÿêèëäÿ èíêèøàôûíà äàâàì åäèð. ßñë
ìèëëè ëèäåðèí áöòöí êåéôèééÿòëÿðèíÿ ìàëèê îëàí þëêÿ Ïðåçèäåíòèíèí äÿãèãëèêëÿ
þë÷öëöá-áè÷èëìèø, ïðàãìàòèê àääûìëàðû
Àçÿðáàéúàíû áöòöí òÿùëöêÿëÿðäÿí âÿ
ðèñêëÿðäÿí åòèáàðëû øÿêèëäÿ ãîðóéóá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû ñèéàñè, èãòèñàäè êàòàêëèçìëÿðëÿ çÿíýèí îëàí ìöàñèð äöíéàíûí òÿê-òÿê äþâëÿòëÿðèíäÿíäèð
êè, áóðàäà ÿìèí-àìàíëûã, ñöëù, òÿùëöêÿñèçëèê ùþêì ñöðöð âÿ çàìàíëà äàùà
äà ìþùêÿìëÿíèð. Ìÿùç áó ðåàëëûã
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí áåéíÿëõàëã èúòèìàè øöóðäà äöíéàíûí ýöú ìÿðêÿçëÿðèíèí ùåñàáëàøäûüû
âÿ äÿðèí ðÿüáÿò áÿñëÿäèéè ìöäðèê ñèéàñè ëèäåð îáðàçûíûí ôîðìàëàøìàñûíû
øÿðòëÿíäèðìèøäèð.
Þëêÿ Ïðåçèäåíòè ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíû äþâëÿòèìèçèí õàðèúè ñèéàñÿòèíèí
ÿñàñû êèìè ìöÿééÿíëÿøäèðìèøäèð. Ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíûí ìàùèééÿòè Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè èëÿ áàüëû ùÿãèãÿòëÿðè
òóòàðëû àðãóìåíòëÿðëÿ áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòèí äèããÿòèíÿ ÷àòäûðìàãäàí,
åðìÿíè ñàõòà òÿáëèüàò ìàøûíûíû ìÿùâ
åòìÿêäÿí, áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòè
äþâëÿòèìèçèí ÿäàëÿòëè ìþâãåéèíè äÿñòÿêëÿìÿéÿ ñþâã åòìÿêäÿí èáàðÿòäèð.
Ùÿì÷èíèí, Àçÿðáàéúàíûí äîñòëàðû ÷åâðÿñèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè âÿ áóíóíëà
äà, Åðìÿíèñòàíûí òÿêëÿíìèø âÿçèééÿòÿ
ñàëûíìàñû äà þëêÿ Ïðåçèäåíòèíèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè âÿ ùÿéàòà êå÷èðäèéè
ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíûí ìöùöì ùÿäÿôëÿðèíäÿíäèð. Áèç éóõàðûäà ãåéä åòäèê êè, Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâ
þëêÿìèçÿ ìöíàñèáÿòäÿ ÿñàññûç ÿðàçè
èääèàëàðû èëÿ ÷ûõûø åäÿí âÿ òîðïàãëàðûìûçû èøüàë àëòûíäà ñàõëàéàí Åðìÿíèñòàíû áó âÿ éà äèýÿð ñÿâèééÿäÿ äÿñòÿêëÿéÿí äþâëÿòëÿðëÿ äàùà ñûõ òÿìàñëàðûí
ãóðóëìàñûíà õöñóñè äèããÿò éåòèðèðäè.
Ùÿì÷èíèí, ìþùòÿðÿì Ïðåçèäåíòèìèç
Èëùàì ßëèéåâ äÿ áó óíèêàë ñòðàòåýèéàíû äàâàì åòäèðìÿêäÿäèð. Áåëÿ êè, Èëùàì ßëèéåâèí ïðåçèäåíòëèéè äþâðöíäÿ
Àçÿðáàéúàíëà Ôðàíñà, Èðàí, Ðóñèéà,
Éóíàíûñòàí âÿ ñ. êèìè þëêÿëÿð àðàñûíäàêû ìöíàñèáÿòëÿð êåéôèééÿòúÿ éåíè
ìÿðùÿëÿéÿ ãÿäÿì ãîéìóøäóð. Ìÿùç
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìöäðèê òàêòèêè ýåäèøëÿðè ñàéÿñèíäÿ âàõòèëÿ ñûðô
“åðìÿíèëÿðèí äîñòó” êèìè ñÿúèééÿëÿíäèðèëÿí Ôðàíñà èëÿ ìöíàñèáÿòëÿðèìèç
ñòðàòåæè õàðàêòåð àëìûøäûð. Áó ýöí
Ôðàíñà Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí èêèíúè
òèúàðÿò òÿðÿôäàøûäûð. Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû ôðàíñûç õàëãûíûí ìÿäÿíè èðñèíèí ãîðóíìàñûíà éàõûíäàí òþùôÿñèíè
âåðìÿêäÿäèð. Áó ìÿãàìäà ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð êè, Ôðàíñà-Àçÿðáàéúàí
òÿìàñëàðûíûí ñûõëàøìàñûíäà, ÿëàãÿëÿðèíèí ýåíèøëÿíìÿñèíäÿ Ùåéäÿð ßëèéåâ
Ôîíäóíóí ïðåçèäåíòè, Ôðàíñà-Àçÿðáàéúàí ïàðëàìåíòëÿðàðàñû äîñòëóã
ãðóïóíóí ðÿùáÿðè Ìåùðèáàí õàíûì
ßëèéåâàíûí äà õöñóñè ðîëó îëìóøäóð.
Ìåùðèáàí õàíûì ßëèéåâàíûí øÿõñè òÿøÿááöñö èëÿ Ôðàíñàíûí Ñòðàñáóðã,
Âåðñàë, Íîðìàíäèéà êèìè áþëýÿëÿðèíäÿ ìöõòÿëèô äÿéÿðëè ëàéèùÿëÿð ùÿéàòà
êå÷èðèëìèøäèð. Ùåéäÿð ßëèéåâ Ôîíäó
ôðàíñûçëàð ö÷öí áþéöê ìÿíÿâè äÿéÿð
êÿñá åäÿí Ëóâð, Ñòðàñáóðã Êàôåäðàë
Êèëñÿñè, Âåðñàë Ñàðàéû âÿ äèýÿð áèð ñûðà òàðèõè àáèäÿëÿðèí áÿðïàñûíäà éàõûíäàí èøòèðàê åòìèøäèð. Áöòöí áóíëàð
Ôðàíñàíûí ìÿäÿíè èðñèíèí ãîðóíìàñû
èñòèãàìÿòèíäÿ àòûëàí áþéöê àääûìëàðäûð. Õöñóñè îëàðàã ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð êè, Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè Ëóâð ìóçåéèíèí Èñëàì èíúÿñÿíÿòè äåïàðòàìåíòèíèí éàðàäûëìàñûíäà èøòèðàê åòìèøäèð.
Ïàðèñäÿ Àçÿðáàéúàíûí ìÿäÿíèééÿò
ìÿðêÿçè ôÿàëèééÿòÿ áàøëàìûøäûð. Àçÿðáàéúàíûí áèðèíúè õàíûìû Ìåùðèáàí
ßëèéåâà ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðèìèçèí Ôðàíñà èúòèìàèééÿòèíÿ éàõûíäàí òàíûäûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ äÿ äàâàìëû ñèëñèëÿ
òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðìèøäèð. ßí áàøëûúàñû èñÿ, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè èëÿ, åðìÿíèëÿðèí õàëãûìûçà ãàðøû òþðÿòäèéè úèíàéÿòëÿðëÿ áàüëû ùÿãèãÿòëÿðèí
Ôðàíñà èúòèìàèééÿòèíÿ ÷àòäûðûëìàñûíäà ìèñèëñèç ôÿàëèééÿò ýþñòÿðìèøäèð âÿ
áó ôÿàëèééÿòèíè áó ýöí äÿ äàâàì åòäèðìÿêäÿäèð. Ìåùðèáàí õàíûì ßëèéåâàíûí ñàéÿñèíäÿ Ôðàíñà èúòèìàèééÿòèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí îëäóãúà ïîçèòèâ
èìèúè ôîðìàëàøìûøäûð.
Áöòöí áó ìÿãàìëàðû þëêÿ Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíûí ìöùöì
åëåìåíòëÿðè êèìè íÿçÿðäÿí êå÷èðìÿê
ö÷öí úèääè ÿñàñëàð âàðäûð. Ãåéä åòäèéèìèç êèìè, þëêÿ Ïðåçèäåíòèíèí áöòöí
õàðèúè ñèéàñè ôÿàëèééÿòèíèí ÿñàñ èñòèãàìÿòè ìöòëÿã ÿðàçè áöòþâëöéöìöçöí
áÿðïà îëóíìàñûíà éþíÿëèá. ÀÒßÒ-èí
Ìèíñê ãðóïóíóí ùÿìñÿäð þëêÿëÿðèíäÿí áèðè îëàí Ôðàíñà èëÿ ÿëàãÿëÿðèí ùàçûðêû éöêñÿê ñÿâèééÿéÿ ÷àòäûðûëìàñû
ÿäàëÿòëè ìþâãåéèìèçèí áó þëêÿ òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíìÿñè ö÷öí ðåàë çÿìèí
éàðàäûð. Áèëäèéèìèç êèìè, Ôðàíñà Ïðåçèäåíòè Ôðàíñóà Îëëàíä áó èëèí ìàé
àéûíäà Úÿíóáè Ãàôãàç þëêÿëÿðèíÿ ðÿñìè ñÿôÿðèíè ìÿùç Àçÿðáàéúàíäàí
áàøëàìûøäûð. Íÿçÿðÿ àëñàã êè, ö÷ èë þíúÿ êå÷ìèø ïðåçèäåíò Íèêîëà Ñàðêîçè
Úÿíóáè Ãàôãàçà ñÿôÿðè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
èëê îëàðàã Åðìÿíèñòàíà ýåòìèøäèð, Îëëàíäûí þç ñÿôÿðèíè Áàêûäàí áàøëàìàñû
éóõàðûäà ãåéä åòäèêëÿðèìèçè áèð äàùà
ñöáóò åäèð. Éÿíè, áèç Ôðàíñàéà Àçÿðáàéúàíûí Åðìÿíèñòàíäàí ãàò-ãàò ýÿðÿêëè òÿðÿôäàø îëäóüóíó ýþñòÿðÿ áèëìèøèê. Áó ùÿì äÿ îíäàí õÿáÿð âåðèð êè,
Ôðàíñàäà ñîí äþâðëÿðÿ ãÿäÿð áþéöê
ôÿàëëûã ýþñòÿðÿí åðìÿíè ëîááèñèíèí èìêàíëàðûíû úèääè øÿêèëäÿ ìÿùäóäëàøäûðìûøûã. Áóíóíëà äà Åðìÿíèñòàíà òóòàðëû çÿðáÿ âóðäóüóìóçó ñþéëÿéÿ áèëÿðèê.
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Èðàíûí äà ñîí
äþâðëÿðÿ ãÿäÿð èøüàë÷û þëêÿéÿ ìöíàñèáÿòè áèð ñûðà ùàëëàðäà úÿìèééÿòèìèçäÿ
ìöÿééÿí íàðàçûëûã éàðàäûðäû. Ëàêèí
ñîí ðåàëëûãëàð îíäàí èáàðÿòäèð êè,
Àçÿðáàéúàí-Èðàí ìöíàñèáÿòëÿðè éåíè
ìÿðùÿëÿéÿ ãÿäÿì ãîéìàãäàäûð.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èðàíà ñàéúà ö÷öíúö ðÿñìè ñÿôÿðèíè åòìèøäèð. Èðàíëà ìöíàñèáÿòëÿðèí
èíêèøàô åòäèðèëìÿñè ðåýèîíàë äþâëÿòëÿðëÿ
ãàðøûëûãëû-ôàéäàëû, ÷îõòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí
èíêèøàôûíà õèäìÿò åòìÿêëÿ éàíàøû,
ùÿì äÿ Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí,
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè âÿçèééÿòèíäÿ Èðàíûí îáéåêòèâ ìþâãå íöìàéèø
åòäèðìÿñèíÿ íàèë îëìàüà ùåñàáëàíìûøäûð. Áó èñòèãàìÿòäÿ àðòûã óüóðëàðûìûçäàí äàíûøà áèëÿðèê. Áåëÿ êè, þëêÿ
Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí áó èëèí àïðåë
àéûíäà Èðàíà ñîíóíúó ñÿôÿðè çàìàíû
Èðàíûí Àëè Äèíè ðÿùáÿðè Ñåéèä ßëè Õàìåíåè âÿ Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè Ùÿñÿí Ðóùàíè Àçÿðáàéúàíûí ÿðàçè áöòþâëöéöíö äÿñòÿêëÿäèêëÿðèíè àéäûí øÿêèëäÿ äèëÿ ýÿòèðäèëÿð. Èðàí
Ïðåçèäåíòè Ùÿñÿí Ðóùàíè õöñóñèëÿ
âóðüóëàìûøäûð êè, Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí òÿíçèìëÿíìÿñè áåéíÿëõàëã ùöãóãóí ïðèíñèïëÿðèíÿ óéüóí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿëèäèð âÿ ðåýèîíäàêû úîüðàôè ñÿðùÿäëÿðèí äÿéèøäèðèëìÿñèíÿ éîë âåðèëìÿìÿëèäèð. Áóíóíëà äà, Èðàí Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷ûëûã ñèéàñÿòèíÿ âÿ Äàüëûã
Ãàðàáàüûí ùöãóãè ñòàòóñóíóí äÿéèøäèðèëìÿñèíÿ ãàðøû îëäóüóíó ðÿñìÿí
áÿéàí åòìèø îëäó. Èðàíëà Àçÿðáàéúàí
àðàñûíäàêû ìöíàñèáÿòëÿðèí èñòèëÿøìÿñè
ðåýèîíäà Åðìÿíèñòàíûí ãÿòè øÿêèëäÿ
òÿúðèä îëóíìàñûíû øÿðòëÿíäèðÿ áèëÿð.
Ñîí äþâðëÿð åðìÿíè ïîëèòîëîãëàðûíûí þçëÿðè äÿ åòèðàô åòìÿéÿ áàøëàéûðëàð
êè, Åðìÿíèñòàí àðòûã ÿùÿìèééÿòñèç,
ìþâãåéè íÿçÿðÿ àëûíìàéàí áèð ñóáéåêòÿ ÷åâðèëìèøäèð. Ðóñèéà-Àçÿðáàéúàí àðàñûíäà òÿìàñëàðûí ñûõëàøìàñû
Åðìÿíèñòàíäà ñþçöí ÿñë ìÿíàñûíäà
“ñîéóã äóø” åôôåêòèíè âåðìÿêäÿäèð.
Ðóñèéàíûí Àçÿðáàéúàíëà òÿìàñëàðûí
èíòåíñèâëÿøìÿñèíÿ âÿ ÿëàãÿëÿðèí äàùà
äà èíêèøàô åòäèðèëìÿñèíÿ õöñóñè ìàðàã
ýþñòÿðìÿñè Àçÿðáàéúàíûí Ðóñèéà
ö÷öí ñòðàòåæè ÿùÿìèééÿòèíèí úèääè øÿêèëäÿ àðòìàñûíäàí õÿáÿð âåðèð. Áöòöí
äöíéà þëêÿëÿðè êèìè Ðóñèéà äà Àçÿðáàéúàíûí ñèéàñè, èãòèñàäè ïîòåíñèàëûíû
âÿ éöêñÿê èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðèíè
ãèéìÿòëÿíäèðèð. Àçÿðáàéúàí òÿðÿôè äÿ
þç íþâáÿñèíäÿ Ðóñèéà èëÿ ÿëàãÿëÿðèí
èíêèøàô åòäèðèëìÿñèíè ñòðàòåæè õÿòò êèìè
ìöÿééÿíëÿøäèðìèøäèð âÿ áó èñòèãàìÿòäÿ ðåàë àääûìëàð àòìûøäûð. Þëêÿ
Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ äÿôÿëÿðëÿ
ãåéä åòìèøäèð êè, èúòèìàè-ñèéàñè âÿ ùóìàíèòàð ñàùÿëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí-Ðóñèéà ìöíàñèáÿòëÿðè íöìóíÿ îëà áèëÿð.
Ðóñèéà èëÿ ñòðàòåæè ÿëàãÿëÿðèí äÿðèíëÿøìÿñè Àçÿðáàéúàíûí éåýàíÿ ïðîáëåìè
îëàí ÿðàçè áöòþâëöéöíöí òÿìèí îëóíìàñûíäà ðåàë òÿñèðèíè ýþñòÿðÿ áèëÿð.
Òÿñàäöôè äåéèëäèð êè, Åðìÿíèñòàíäà
àðòûã Äàüëûã Ãàðàáàü ìÿñÿëÿñèíèí éàõûí ýÿëÿúÿêäÿ éàëíûç Àçÿðáàéúàíëà
Ðóñèéà àðàñûíäà ìöçàêèðÿ îáéåêòè
îëàúàüû èëÿ áàüëû ôèêèðëÿð ñÿñëÿíìÿêäÿäèð. Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí ùÿéàòà êå÷èðäèéè óíèêàë õàðèúè ñèéàñè ñòðàòåýèéà äþâëÿòèìèçèí ýåîñèéàñè âÿ ýåîèãòèñàäè ÿùÿìèééÿòèíèí âÿ öñòöíëöêëÿðèíèí äöíéà äþâëÿòëÿðè, ùÿì÷èíèí äÿ,
Ðóñèéà òÿðÿôèíäÿí àéäûí äÿðê åäèëìÿñèíè øÿðòëÿíäèðìèøäèð. Áåëÿ øÿðòëÿð äàõèëèíäÿ, òÿáèè êè, Àçÿðáàéúàí þç ìèëëè
ìàðàãëàðûíû äàùà ãÿòèééÿòëÿ ìöäàôèÿ
åòìÿê èìêàíëàðûíà ìàëèê îëóð âÿ ÿðàçè áöòþâëöéöíöí åòèáàðëû òÿìèí îëóíàúàüû ýöíö äÿ éàõûíëàøäûðûð.
Ñàäàëàíàíëàð áèð äàùà î ãÿíàÿòè
èôàäÿ åòìÿéÿ èìêàí âåðèð êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí õàðèúè ñèéàñÿòè
ùöúóì äèïëîìàòèéàñû ÿñàñûíäà ùÿéàòà êå÷èðìÿñè ðåàë íÿòèúÿëÿðèíè âåðìèøäèð. Úÿíàá Ïðåçèäåíòèí Þçöíöí äÿ
ãåéä åòäèéè êèìè, Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ÿäàëÿòëè ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ ùöúóì
äèïëîìàòèéàìûç àðòûã áÿùðÿñèíè âåðèð.
Áó óíèêàë äèïëîìàòèéà ñàéÿñèíäÿ Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷û äþâëÿò îëìàñû àðòûã
áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿò òÿðÿôèíäÿí ãÿáóë îëóíìàãäàäûð. Ïðåçèäåíò Èëùàì
ßëèéåâ èñòÿíèëÿí ñÿâèééÿäÿ âÿ ôîðìàòäà êå÷èðäèéè ýþðöøëÿð, àïàðäûüû äàíûøûãëàð çàìàíû ÿñàñ äèããÿòè Åðìÿíèñ-
òàíûí èøüàë÷ûëûã ñèéàñÿòèíÿ âÿ áó ýöíÿ
êèìè íöìàéèø åòäèðäèéè ãåéðè-êîíñòðóêòèâ ìþâãåéÿ éþíÿëäèð. Àðòûã Àâðîïàäà àéäûí äÿðê åäèðëÿð êè, Åðìÿíèñòàíûí ãåéðè-êîíñòðóêòèâ äàâðàíûøëàðû
áöòþâëöêäÿ Àâðîïàíûí þçöíöí áèð ñûðà
ñòðàòåæè ìàðàãëàðûíûí òÿìèí îëóíìàñûíûí ãàðøûñûíû àëûð. Äþâëÿòèìèçèí ðåàëëàøäûðäûüû ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíûí ðåàë íÿòèúÿñè îíäàí èáàðÿòäèð êè, àðòûã
áöòöí äöíéà Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí
ÿðàçè áöòþâëöéö ìÿñÿëÿëÿðèíäÿ çÿððÿ
ãÿäÿð äÿ îëñà ùå÷ áèð ýöçÿøòÿ ýåòìÿéÿúÿéèíè äÿðê åäèð âÿ ãÿáóë åäèð. Ñîí
èëëÿðäÿ áèð íå÷ÿ íöôóçëó áåéíÿëõàëã âÿ
ðåýèîíàë òÿøêèëàò òÿðÿôèíäÿí Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí òÿíçèìëÿíìÿñè èëÿ áàüëû
þëêÿìèçèí ìàðàãëàðûíà úàâàá âåðÿí
ãÿòíàìÿëÿðèí ãÿáóë îëóíìàñû äà Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíûí ðåàë óüóðóäóð. Òÿùëèëëÿðèìèç ýþñòÿðèð êè, þëêÿ Ïðåçèäåíòèíèí ùöúóì äèïëîìàòèéàñû äöíéà áèðëèéèíèí
ìöòëÿã ÿêñÿðèééÿòèíèí Äàüëûã Ãàðàáàü ïðîáëåìè èëÿ áàüëû áèðìÿíàëû ìþâãåéèíèí ôîðìàëàøìàñûíû øÿðòëÿíäèðìèøäèð. Áåëÿ êè, àðòûã ãåéä åòäèéèìèç
êèìè, þëêÿìèçèí ÿðàçè áöòþâëöéö áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿò òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíèð âÿ ìöíàãèøÿíèí ùÿëëèíèí éàëíûç
Àçÿðáàéúàíûí ÿðàçè áöòþâëöéö ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ìöìêöíëöéö äÿðê åäèëèð. Úÿíàá Ïðåçèäåíò 2013-úö èëèí îêòéàáðûíûí 19-äà àíäè÷ìÿ ìÿðàñèìèíäÿ ñþéëÿäèéè íèòãèíäÿ ìÿñÿëÿ èëÿ áàüëû äåìèøäèð: “Áèç áóíäàí ñîíðà äà ñèéàñè âÿ äèïëîìàòèê ñÿéëÿðèìèçè àðòûðàúàüûã, áóíäàí ñîíðà äà Åðìÿíèñòàíû òÿúðèä åäèëìèø âÿçèééÿòäÿ ñàõëàéàúàüûã. Þç ñèéàñè âÿ ðåýèîíàë òÿøÿááöñëÿðèìèçëÿ, èãòèñàäè òÿøÿááöñëÿðëÿ äàùà äà áþéöê òÿçéèã ýþñòÿðìÿëèéèê. Åéíè çàìàíäà, áèçèì áó
ìÿñÿëÿ èëÿ áàüëû äèïëîìàòèéàìûç
áóíäàí ñîíðà äà ùöúóì äèïëîìàòèéàñû îëàúàãäûð”.
Ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð êè, þëêÿ Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ìöÿééÿíëÿøäèðäèéè ùöúóì äèïëîìàòèéàñûíûí åôôåêòèâëèéèíè Ùåéäÿð ßëèéåâ Ôîíäóíóí ùÿéàòà êå÷èðäèéè êîìïëåêñ ôÿàëèééÿò äàùà äà àðòûðìûøäûð. Áó ôÿàëèééÿò ñàéÿñèíäÿ Åðìÿíèñòàíûí ÿñàññûç ÿðàçè èääèàëàðû âÿ èøüàë÷ûëûã ñèéàñÿòè íÿòèúÿñèíäÿ úÿëá îëóíäóüóìóç ìöíàãèøÿ
âÿçèééÿòè èëÿ áàüëû ðåàëëûãëàðû äàâàìëû
îëàðàã äöíéà èúòèìàèééÿòèíèí äèããÿòèíÿ ÷àòäûðìàã ìöìêöí îëìóøäóð. Àðòûã áåéíÿëõàëã èúòèìàè øöóðäà Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷û âÿ òåððîðó äÿñòÿêëÿéÿí áèð äþâëÿò èìèúè ôîðìàëàøìûøäûð.
Áåëÿëèêëÿ, åðìÿíè âàíäàëèçìèíèí áåéíÿëõàëã èôøàñû èñòèãàìÿòèíäÿ Ùåéäÿð
ßëèéåâ Ôîíäó äà îëäóãúà ìöùöì èøëÿð ýþðìÿêäÿäèð. Ìåùðèáàí õàíûì ßëèéåâàíûí òÿøÿááöñëÿðè âÿ ðÿùáÿðëèéè èëÿ
Ùåéäÿð ßëèéåâ Ôîíäó õàëãûìûçûí öñòöí ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðè, çÿíýèí òàðèõè
êå÷ìèøè, ÿí ÿñàñû èñÿ, ìöíàãèøÿ âÿçèééÿòèíäÿ þëêÿìèçèí ÿäàëÿòëè ìþâãåéè
ùàããûíäà äöíéà õàëãëàðûíäà äîëüóí
òÿñÿââöðëÿðèí ôîðìàëàøìàñû ö÷öí òàðèõè àääûìëàð àòûð. Ôîíäóí âèòñå-ïðåçèäåíòè Ëåéëà ßëèéåâàíûí ãëîáàë ìèãéàñäà ðåàëëàøäûðäûüû “Õîúàëûéà ÿäàëÿò!” êàìïàíèéàñû Õîúàëû ñîéãûðûìûíûí
äöíéà èúòèìàèééÿòè òÿðÿôèíäÿí òàíûíìàñûíà õèäìÿò åäèð. Àðòûã äöíéàíûí
áèð íå÷ÿ þëêÿñèíèí ïàðëàìåíòëÿðèíäÿ
Õîúàëû ñîéãûðûìû èëÿ áàüëû ñÿíÿäëÿðèí
ãÿáóëóíà íàèë îëóíìóøäóð êè, áó äà
èíôîðìàñèéà ìöáàðèçÿñèíäÿ åðìÿíèëÿðèí úèääè ìÿüëóáëèééÿòèíè ñöáóò åäÿí
ìÿãàìëàðäàíäûð.
Áåëÿëèêëÿ, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ
òÿðÿôèíäÿí áþéöê ìöäðèêëèêëÿ ìöÿééÿíëÿøäèðèëìèø âÿ úèääè àðäûúûëëûãëà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ùöúóì äèïëîìàòèéàñû
çÿôÿð éîëóìóç îëìàãëà, þëêÿìèçèí
ÿðàçè áöòþâëöéöíöí åòèáàðëû øÿêèëäÿ òÿìèí îëóíàúàüû ýöíö ñöðÿòëÿ éàõûíëàøäûðìàãäàäûð.
Åëøàä ÌÈÐÁßØÈÐÎÜËÓ,
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè
éàíûíäà Äþâëÿò Èäàðÿ÷èëèê
Àêàäåìèéàñûíûí äîñåíòè,
ñèéàñè åëìëÿð öçðÿ ôÿëñÿôÿ äîêòîðó
6
www.yeniazerbaycan.com
05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277)
“Áàêû 2015” Àâðîïà Îéóíëàðûíà ùàçûðëûã ìÿãñÿäèëÿ “Ìÿäÿíèééÿò âÿ ðÿãÿìñàëëàøìàíûí ìöáàäèëÿñè
Áèíÿãÿäèäÿ “Òÿìèç Áèíÿãÿäè” ëàéèùÿñèíÿ ñòàðò âåðèëèá öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà - Áàêû êîíôðàíñû” êå÷èðèëèð
Þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà ìþòÿáÿð èäìàí éàðûøëàðûíäà áþéöê íàèëèééÿòëÿð ãàçàíìàñû, Àçÿðáàéúàíûí äöíéàäà
íöôóçóíóí èëáÿèë àðòìàñû íÿòèúÿ åòèáàðèëÿ
2015-úè èëäÿ Û Àâðîïà Îéóíëàðûíûí þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëìÿñè ãÿðàðûíûí âåðèëìÿñèíäÿ
ùÿëëåäèúè ðîë îéíàìûøäûð. Øöáùÿñèç êè, áó,
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí
ïðàãìàòèê, àðäûúûë âÿ ìÿãñÿäéþíëö ñèéàñÿòèíèí ïàðëàã òÿçàùöðö êèìè Àçÿðáàéúàí
òàðèõèíÿ éàçûëàí øÿðÿôëè ñÿùèôÿäèð.
Àâðîïà Îëèìïèéà Êîìèòÿñèíèí ãÿáóë
åòäèéè ãÿðàðäàí êå÷ÿí ìöääÿòäÿ îéóíëàðà ùàçûðëûã èøëÿðèíèí ñöðÿòè âÿ ìèãéàñû
õåéëè àðòìûøäûð. Ùåéäÿð ßëèéåâ Ôîíäóíóí
ïðåçèäåíòè, ÓÍÅÑÚÎ âÿ ÈÑÅÑÚÎ êèìè
íöôóçëó áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí ñöëùìÿðàìëû ñÿôèðè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Ìèëëè Îëèìïèéà Êîìèòÿñè Èúðàèééÿ Êîìèòÿñèíèí öçâö, Àçÿðáàéúàíûí áèðèíúè õàíûìû
Ìåùðèáàí ßëèéåâàíûí áàø÷ûëûã åòäèéè òÿøêèëàò êîìèòÿñèíèí àïàðäûüû ýÿðýèí âÿ ìÿãñÿäéþíëö èøèí ñÿìÿðÿñè ýþç ãàáàüûíäàäûð. Àâðîïà Îéóíëàðûíûí êå÷èðèëÿúÿéè èäìàí ãóðüóëàðûíûí òèêèíòèñè âÿ òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè äöíéà ñòàíäàðòëàðûíà óéüóí âÿ
éöêñÿê êåéôèééÿòëÿ àïàðûëûð.
Àâðîïà Îéóíëàðûíûí êå÷èðèëÿúÿéè òàðèõ
éàõûíëàøäûãúà þëêÿäÿ ùÿéÿúàí âÿ úîøüó
äà àðòìàãäàäûð. Áó èñòèãàìÿòäÿ ïàéòàõòûí Áèíÿãÿäè ðàéîíóíäà “Òÿìèç Áèíÿãÿäè” ñîñèàë ëàéèùÿñèíÿ ñòàðò âåðèëèá. Ëàéèùÿíèí êå÷èðèëìÿñèíäÿ ÿñàñ ìÿãñÿä Èëê Àâðîïà Îéóíëàðûíà ùàçûðëûã äþâðöíäÿ ðàéîíóí ìåìàðëûã ýþðêÿìèíè äàùà äà éàõøûëàøäûðìàã, ãÿñÿáÿ âÿ ìèêðîðàéîíëàðäà,
êö÷ÿ âÿ ìÿùÿëëÿëÿðäÿ, ïàðê âÿ õèéàáàíëàðäà àïàðûëàí òÿìèçëèê âÿ àáàäëûã èøëÿðèíè èíòåíñèâ âÿ ìöòÿøÿêêèë ôîðìàäà äàâàì åòäèðìÿê, áó èøëÿðÿ ðàéîí èúòèìàèééÿòèíè úÿëá åòìÿêäÿí èáàðÿòäèð.
Áèíÿãÿäè ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè
áàø÷ûñûíûí áó ýöíëÿðäÿ èìçàëàäûüû ìöâàôèã ñÿðÿíúàìäà áèëäèðèëèð êè, Û Àâðîïà
Îéóíëàðûíà ùàçûðëûãëà ÿëàãÿäàð 1 èéóë
2014-úö èëäÿí åòèáàðÿí äàâàìëû îëàðàã
ìÿðùÿëÿëè øÿêèëäÿ Áèíÿãÿäè ðàéîíó ÿðàçèñèíäÿ “Òÿìèç Áèíÿãÿäè” ëàéèùÿñèíèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíÿ áàøëàíñûí. Ñÿðÿíúàìäàí èðÿëè ýÿëÿí âÿçèôÿëÿðèí îïåðàòèâ ùÿëëè
ö÷öí èúðà áàø÷ûñûíûí áèðèíúè ìöàâèíè Èëãàð
Ñöëåéìàíîâóí ñÿäðëèéè èëÿ êîìèññèéà éàðàäûëûá. Àðòûã êîìèññèéà þç èøèíÿ áàøëàéûá
âÿ ìöâàôèã èø ïëàíû òÿðòèá îëóíóá. Èø ïëàíûíäà ÿíÿíÿâè ñòåðåîòèï âÿ ÿòàëÿòëè òÿäáèðëÿðäÿí ìàêñèìóì èìòèíà åäèëèá, òàìàìè-
ëÿ íîâàòîðëóüó âÿ þçöíÿìÿõñóñëóüó èëÿ
äèããÿòè úÿëá åäÿí âÿ ìöàñèð äöíéàäà ãÿáóë îëóíàí ìåòîä âÿ öñóëëàðà öñòöíëöê
âåðèëèá. Áåëÿ òÿäáèðëÿð àðàñûíäà “ßí òÿìèç
îáéåêò”, “ßí òÿìèç óøàã áàü÷àñû”, “Íöìóíÿâè ñÿùèééÿ ìöÿññèñÿñè”, “ßí òÿìèç
ôÿðäè åâ” âÿ ñàèðÿ áó òèïëè ìöñàáèãÿëÿð,
ìÿèøÿò òóëëàíòûëàðûíûí ÷åøèäëÿíìÿñè, åêîëîæè ìöùèòèí äàùà äà ñàüëàìëàøäûðûëìàñû
èøèíÿ òþùôÿ îëàðàã éàíìà ìåõàíèçìëÿðè
íàñàç îëàí áöòöí íþâ íÿãëèééàò âàñèòÿëÿðèíèí ðàéîí ÿðàçèñèíäÿ ùÿðÿêÿòèíèí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñû, ýÿíúëÿðèí ôëÿøìîá êå÷èðìÿñè êèìè òÿäáèðëÿð þç îðèæèíàëëûüû âÿ àêòóàëëûüû èëÿ äèããÿòè úÿëá åäèð.
Òÿäáèðëÿð ïëàíûíà ÿñàñÿí, ýþðöëÿí èøëÿð áàðÿäÿ ÿùàëèíè âÿ òÿñÿððöôàò ñóáéåêòëÿðèíè ìÿëóìàòëàíäûðìàãëà éàíàøû, ìàðàãëû àêñèéàëàðûí äà òÿøêèëè ýöíäÿìäÿäèð.
Òÿáèè êè, áåëÿ àêñèéàëàð ìààðèôëÿíäèðìÿ
èëÿ áèðýÿ òÿäáèðèí ïîïóëéàðëàøìàñûíà õèäìÿò åäÿúÿê. Ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ åëàí
îëóíàúàã ìöñàáèãÿëÿð âÿ êå÷èðèëÿúÿê àêñèéàëàð òÿäáèðèí êöòëÿâèëÿøìÿñèíäÿ ÿñàñëû
ðîë îéíàéàúàã.
Öìóìèééÿòëÿ, ëàéèùÿíèí ìàùèééÿòè
èëÿ òàíûøëûã ñöáóò åäèð êè, “Òÿìèç Áèíÿãÿäè” ëàéèùÿñè, ñàäÿúÿ, ìöÿééÿí ìöääÿò
ö÷öí äåéèë, äàèìè îëàðàã áó èøèí äàâàì
åòäèðèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ êå÷èðèëèð. Áó ìþâçóäà æóðíàëèñòëÿð àðàñûíäà éàçû ìöñàáèãÿñèíèí òÿøêèëè, ñîñèàë ÷àðõûí ùàçûðëàíìàñû, ñàêèíëÿð àðàñûíäà àéëûüûí éåêóíó öçðÿ
ðÿé ñîðüóñóíóí êå÷èðèëìÿñè Àâðîïà
Îéóíëàðû çàìàíû ñÿëèãÿ-ñÿùìàíû òÿìèí
åòìÿêëÿ éàíàøû, ÿëäÿ åäèëìèø ñÿâèééÿíèí
ñîíðàëàð äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíÿ
çÿìèí éàðàäûð.
Þëêÿíèí éîë èíôðàñòðóêòóðó áàøäàí-áàøà éåíèëÿíèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, èéóë àéûíûí 2-äÿ
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ 12 ìèí íÿôÿð
ÿùàëèíèí éàøàäûüû 11 éàøàéûø ìÿíòÿãÿñèíè áèðëÿøäèðÿí Ãóñàð-Èìàìãóëóêÿíä-Ãóõóðîáà àâòîìîáèë éîëóíóí òèêèíòèñè ìÿãñÿäè èëÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí 2014úö èë äþâëÿò áöäúÿñèíäÿ íÿçÿðäÿ
òóòóëìóø Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòèíèí åùòèéàò ôîíäóíäàí Ãóñàð Ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòèíÿ èëêèí îëàðàã 3 ìèëéîí
ìàíàò âÿñàèòèí àéðûëìàñû áàðÿäÿ
Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá.
Äþâëÿò áàø÷ûñû áó ýöíëÿðäÿ
Ôöçóëè ðàéîíóíóí Ãàðàáàü-Áþéöê Áÿùìÿíëè-Àðàéàòëû-Ìèðçÿíàüûëû àâòîìîáèë éîëóíóí òèêèíòèñè
èëÿ áàüëû ÿëàâÿ òÿäáèðëÿð ùàããûíäà äà Ñÿðÿíúàì èìçàëàéûá. Ñÿðÿíúàìäà ãåéä îëóíóð êè, 28 ìèí íÿôÿð
ÿùàëèíèí éàøàäûüû 13 éàøàéûø ìÿíòÿãÿñèíè áèðëÿøäèðÿí Ãàðàáàü-Áþéöê ÁÿùìÿíëèÀðàéàòëû-Ìèðçÿíàüûëû àâòîìîáèë éîëóíóí
òèêèíòèñèíèí äàâàì åòäèðèëìÿñè ìÿãñÿäè
èëÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí 2014-úö
èë äþâëÿò áöäúÿñèíèí äþâëÿò ÿñàñëû âÿñàèò
ãîéóëóøó õÿðúëÿðèíèí áþëýöñöíäÿ êÿíäëÿðàðàñû àâòîìîáèë éîëëàðûíûí òèêèíòèñè âÿ éåíèäÿí ãóðóëìàñû ö÷öí íÿçÿðäÿ òóòóëìóø
âÿñàèòèí 5,4 ìèëéîí ìàíàòû Ôöçóëè ðàéîí
Èúðà Ùàêèìèééÿòèíÿ àéðûëñûí. Ìàëèééÿ Íàçèðëèéèíÿ áó Ñÿðÿíúàìäà íÿçÿðäÿ òóòóëàí
ìÿáëÿüäÿ ìàëèééÿëÿøìÿíè ìöÿééÿí
îëóíìóø ãàéäàäà òÿìèí åòìÿê, Íàçèðëÿð
Êàáèíåòèíÿ áó Ñÿðÿíúàìäàí èðÿëè ýÿëÿí
ìÿñÿëÿëÿðè ùÿëë åòìÿê òàïøûðûëûá.
Áó ñÿðÿíúàìëàð îíäàí õÿáÿð âåðèð êè,
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ
áöòöí ñàùÿëÿðëÿ éàíàøû, íÿãëèééàò-éîë
êîìïëåêñèíäÿ, åëÿúÿ äÿ, éîë òÿñÿððöôàòûíäà ñèñòåìëè âÿ äàâàìëû òÿäáèðëÿð ùÿéàòà
êå÷èðèëìÿêäÿäèð. Éîë èíôðàñòðóêòóðóíóí
éåíèëÿíìÿñèíÿ àéðûëàí âÿñàèòëÿð ùåñàáûíà ïàéòàõòäà âÿ ðåýèîíëàðäà àâòîìîáèë
éîëëàðûíûí òèêèíòèñè, éåíèäÿí ãóðóëìàñû,
òÿìèðè öçðÿ èøëÿðèí ùÿúìè èëäÿí-èëÿ àðòûðûëûð. Ìöãàéèñÿ ö÷öí ãåéä åäÿê êè, þëêÿíèí
öìóìè èñòèôàäÿäÿ îëàí àâòîìîáèë éîëëàðûíûí óçóíëóüó 2003-úö èëäÿ 18754 êèëîìåòð òÿøêèë åäèðäèñÿ, 2013-úö èëäÿ áó
ýþñòÿðèúè 19000 êèëîìåòðÿ ÷àòäûðûëûá.
Ðåýèîíëàðûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíà
äàèð Äþâëÿò ïðîãðàìëàðûíäà íÿçÿðäÿ òóòóëàí òÿäáèðëÿðèí áèð ãèñìè éîë òÿñÿððöôàòûíûí áÿðïàñû, éåíèäÿí ãóðóëìàñû âÿ ìöàñèð ñòàíäàðòëàðà ÷àòäûðûëìàñû èëÿ áàüëûäûð.
Äþâëÿò áàø÷ûñû íÿãëèééàò-éîë èíôðàñòðóêòóðóíóí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñèíèí ùÿì þëêÿ
ÿùàëèñèíèí ðàùàòëûüû, ùÿì äÿ Àçÿðáàéúàíûí áåéíÿëõàëã Øèìàë-Úÿíóá, Øÿðã-Ãÿðá
äÿùëèçëÿðèíäÿ ÿñàñ òðàíçèò áþëýÿëÿðèíäÿí
áèðèíÿ ÷åâðèëìÿñè áàõûìûíäàí þíÿìèíè
äÿôÿëÿðëÿ ãåéä åäèá. Áóíà íàèë îëìàã
ìÿãñÿäèëÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû ðåýèîíëàðûíûí 2004-2008 âÿ 2009-2013-úö
Áÿñ êåéôèééÿò íåúÿäèð?
èëëÿðäÿ ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíà äàèð
Äþâëÿò ïðîãðàìëàðû ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ éîë ãóðüóëàðûíûí, åëÿúÿ äÿ, þëêÿíèí áöòöí ðåýèîíëàðûíû âÿ éàøàéûø ìÿíòÿãÿëÿðèíè áèðëÿøäèðÿí àâòîìîáèë éîëëàðûíûí éåíèäÿí ãóðóëìàñû âÿ òèêèíòèñè öçðÿ èðèìèãéàñëû ëàéèùÿëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëèá.
Ñîí 10 èëäÿ àâòîìîáèë éîëëàðûíûí òèêèíòèñèíäÿ âÿ òÿìèðèíäÿ èñòèôàäÿ îëóíàí
3014 ìöõòÿëèô òÿéèíàòëû íÿãëèééàò âàñèòÿñè, éîë òèêèíòè ìàøûíëàðû, àâàäàíëûã âÿ ãóðüóëàð àëûíûá, öìóìè ýöúö ñààòäà 2240
òîíäàí ÷îõ îëàí 33 àñôàëò-áåòîí çàâîä
èøÿ ñàëûíûá. 2003-2013-úö èëëÿðäÿ ðåñïóáëèêàäà éåíè òèêèëÿí, éåíèäÿí ãóðóëàí, ÿñàñëû òÿìèð îëóíàí
éîëëàðûí óçóíëóüó 8332 êèëîìåòðÿ ÷àòäûðûëûá, 222 éåíè êþðïö âÿ éîë þòöðöúöñö
òèêèëèá.
Äöíéà
ÿùÿìèééÿòëè
Èïÿê Éîëó ëàéèùÿñèíèí
Àçÿðáàéúàí ÿðàçèñè áîéó
Áàêûäàí Ýöðúöñòàí ñÿðùÿäèíÿäÿê 513 êèëîìåòðëèê
ùèññÿñèíäÿ òèêèíòè âÿ éåíèäÿíãóðìà èøëÿðè óüóðëà
äàâàì åòäèðèëèð. Èíäèéÿäÿê
ìàýèñòðàëûí 312,5 êèëîìåòðëèê 2úè òåõíèêè äÿðÿúÿëè âÿ 209 êèëîìåòðëèê 1-úè
òåõíèêè äÿðÿúÿëè ùèññÿëÿðè éåíèäÿí ãóðóëàðàã èñòèôàäÿéÿ âåðèëèá.
Øèìàë-Úÿíóá íÿãëèééàò äÿùëèçèíèí áèð
ùèññÿñè îëàí Áàêû-Ãóáà-Ðóñèéà Ôåäåðàñèéàñû èëÿ äþâëÿò ñÿðùÿäè àâòîìîáèë éîëó
þëêÿíèí íÿãëèééàò-éîë ñèñòåìèíäÿ ìöùöì
éåð òóòóð âÿ ùÿðÿêÿòèí èíòåíñèâëèéè èëÿ ñå÷èëèð. Óçóíëóüó 208 êèëîìåòð îëàí ìàýèñòðàëûí 6-16 êèëîìåòðëèê ùèññÿñè àñôàëò-áåòîí, 16-134 êèëîìåòðëèê ùèññÿñè ñåìåíòáåòîí þðòöêëö îëìàãëà éåíèäÿí ãóðóëóá,
åéíè çàìàíäà, Ñóìãàéûò äàèðÿâè, Ýÿíäîá-Ãóáà ùèññÿëÿðèíèí, 11-úè âÿ 16-úû êèëîìåòðëÿðèíäÿ éîë ãîâøàãëàðûíûí, Ìàñàçûð
äàèðÿñèíäÿ éîë þòöðöúöñöíöí âÿ Äÿâÿ÷è
÷àéû öçÿðèíäÿ êþðïöíöí òèêèíòèñè áàøà
÷àòäûðûëûá. Éîëóí Ýÿíäîá-Ðóñèéà Ôåäåðàñèéàñû èëÿ äþâëÿò ñÿðùÿäè ùèññÿñèíèí òèêèíòèñè èñÿ äàâàì åòäèðèëèð.
Äèýÿð ñòðàòåæè ÿùÿìèééÿòëè àðòåðèàë
íÿãëèééàò äÿùëèçè îëàí ßëÿò-Àñòàðà-Èðàí
Èñëàì Ðåñïóáëèêàñû èëÿ äþâëÿò ñÿðùÿäè éîëóíóí 41,6 êèëîìåòðëèê ùèññÿñè, Áàêû-Øàìàõû-Éåâëàõ àâòîìîáèë éîëóíóí Ìóüàíëûéàäÿê îëàí ùèññÿñè, Ùàúûãàáóë-Áÿùðÿìòÿïÿ-Ìèíúèâàí àâòîìîáèë éîëóíóí
Ùàúûãàáóë-Áóëàãëû ùèññÿëÿðè èñòèôàäÿéÿ
âåðèëèá.
Áóíäàí ÿëàâÿ, Áàêû-Ãóáà-Ðóñèéà
Ôåäåðàñèéàñû èëÿ äþâëÿò ñÿðùÿäè, Áàêû-
ßëÿò-Ãàçàõ-Ýöðúöñòàí ñÿðùÿäè àâòîìîáèë éîëëàðûíû ÿëàãÿëÿíäèðÿí âÿ òðàíçèò
äàøûìàëàðû ö÷öí ìöñòÿñíà ÿùÿìèééÿò
êÿñá åäÿí Ù.Ç.Òàüûéåâ ãÿñÿáÿñè-Ñàùèë àâòîìîáèë éîëóíóí éåíèäÿí ãóðóëìàñû öçðÿ èøëÿðèí 80
ôàèçè ýþðöëöá. Óçóíëóüó 41,4 êèëîìåòð îëàí áó éîë ðåñïóáëèêàíûí
úÿíóá âÿ ãÿðá èñòèãàìÿòèíäÿí
ýÿëÿí íÿãëèééàò âàñèòÿëÿðèíèí Áàêû øÿùÿðèíÿ äàõèë îëìàäàí ÁàêûÐóñèéà Ôåäåðàñèéàñû äþâëÿò ñÿðùÿäè àâòîìîáèë éîëóíóí 36-úû êèëîìåòðèíÿ ÷ûõûøûíû òÿìèí åäÿúÿê
âÿ ùÿð èêè èñòèãàìÿòäÿ ìÿñàôÿíè
100 êèëîìåòðÿäÿê ãûñàëäàúàãäûð.
Ðåñïóáëèêà ìèãéàñûíäà îëäóüó êèìè, Áàêûäà âÿ ÿòðàô ãÿñÿáÿëÿðäÿ äÿ éîëëàðûí òÿìèðè, òèêèíòèñè èøëÿðè ùÿéàòà êå÷èðèëìÿêäÿäèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ìöâàôèã ñÿðÿíúàìëàðû âÿ òàïøûðûãëàðû ÿñàñûíäà ñîí èëëÿðäÿ ïàéòàõòäà 60-äàí àðòûã éîë þòöðöúöñö âÿ òóíåë òèêèëÿðÿê èñòèôàäÿéÿ âåðèëèá.
Áóíäàí ÿëàâÿ, éîë èíôðàñòðóêòóðóíóí éåíèëÿíìÿñè ñöðöúöëÿðëÿ éàíàøû, ïèéàäàëàðûí äà ðàùàòëûüûíû òÿìèí åäèð. Áåëÿ êè, ñîí
èëëÿðäÿ ïàéòàõòäà 10 ïèéàäà êå÷èäè ÿñàñëû òÿìèð îëóíóá, 60-à éàõûí éåíè éåðöñòö
âÿ éåðàëòû ïèéàäà êå÷èäè òèêèëèá.
ßëáÿòòÿ, áöòöí áóíëàð ìöñòÿãèë Àçÿðáàéúàíûí ìöàñèðëÿøìÿñèíèí, èíêèøàôûíûí
ìöùöì ýþñòÿðèúèëÿðèíäÿí áèðèäèð. Ùÿì÷èíèí, éîëëàðûí òèêèíòèñè çàìàíû ýþðöëÿí èøëÿ-
ðèí ìèãéàñû èëÿ éàíàøû, êåéôèééÿòè äÿ ìöùöì þíÿì äàøûéûð. Òÿÿññöô êè, áÿçè ùàëëàðäà éîë èíôðàñòðóêòóðóíóí éåíèëÿíìÿñè
èøëÿðèíèí èúðàñûíäà ëÿíýèìÿëÿð, éàõóä êåéôèééÿòèí êèôàéÿò ãÿäÿð éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ
îëìàìàñû ùàëëàðûíà ðàñò ýÿëèíèð. Î úöìëÿäÿí, Áàêû-Ãàçàõ ìàýèñòðàë éîëóíóí Óúàð
ðàéîíó ÿðàçèñèíäÿêè ùèññÿñèíèí óçóí ìöääÿòäèð äàâàì åäÿí òèêèíòèñèíèí áàøà ÷àòäûðûëìàìàñû, Áàêû-Àñòàðà, åëÿúÿ äÿ ÁàêûÃóáà ìàýèñòðàë éîëëàðûíûí áèð ùèññÿñèíèí
àðçóîëóíàí ñÿâèééÿäÿ îëìàìàñû ùÿìèí
éîëëàðäàí èñòèôàäÿ åäÿí âÿòÿíäàøëàðûí íàðàùàòëûüûíà ñÿáÿá îëóð, áèð ñûðà ùàëëàðäà
ãÿçà òÿùëöêÿñèíè àðòûðûð. Ïàéòàõò ÿðàçèñèíäÿ äÿ áÿçè éåíè òèêèëÿí éîëëàðûí ãûñà ìöääÿòäÿ ñûðàäàí ÷ûõìàñû âÿ áó ñÿáÿáäÿí
îíëàðûí èë ÿðçèíäÿ áèð íå÷ÿ äÿôÿ òÿìèð îëóíäóüó ùàëäà, òÿìèðÿ åùòèéàúû îëàí áÿçè èêèíúè äÿðÿúÿëè, øÿùÿðèí íèñáÿòÿí è÷ êö÷ÿëÿðèíèí éîëëàðûíûí èëëÿðëÿ òÿìèðäÿí êÿíàðäà ãàëìàñû ùàëëàðû äà ìþâúóääóð.
ßëáÿòäÿ êè, ñàäàëàíàí ìÿñÿëÿëÿð
ðåñïóáëèêàäà éîë èíôðàñòðóêòóðóíóí ãóðóúóëóüó ñàùÿñèíäÿ ýþðöëÿí èðèìèãéàñëû èøëÿðÿ êþëýÿ ñàëìàñà äà, áó ìÿñÿëÿëÿðèí
ùÿëëè âÿòÿíäàøëàðûí ðàùàòëûüûíûí òàì òÿìèí îëóíìàñû âÿ éîëëàðäà òÿùëöêÿñèçëèê
øÿðàèòèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñè áàõûìûíäàí
þíÿì äàøûéûð.
Ùöëéà ÌßÌÌßÄËÈ
Èéóëóí 4-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Àâðîïà Øóðàñûíûí
Íàçèðëÿð
Êîìèòÿñèíÿ
ñÿäðëèéè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
“Ìÿäÿíèééÿò âÿ ðÿãÿìñàëëàøìàíûí ìöáàäèëÿñè
öçðÿ áèðèíúè ïëàòôîðìà Áàêû êîíôðàíñû” èøÿ áàøëàéûá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð
êè, Àâðîïà Øóðàñûíûí ÛÛ
Áàø Äèðåêòîðëóüóíóí
ìÿäÿíèééÿò âÿ äåìîêðàòèéà áþëìÿñèíèí äÿñòÿéè èëÿ òÿøêèë îëóíàí
êîíôðàíñûí äåâèçè “Ðÿãÿìñàë ìÿäÿíèééÿò âÿ
âÿòÿíäàøëàðûí èìêàíëàðûíûí àðòûðûëìàñû ö÷öí ÿëâåðèøëè ìöùèòèí
éàðàäûëìàñû”äûð.
Òÿäáèðÿ Àâðîïà Ìÿäÿíèééÿò Êîíâåíñèéàñûíà öçâ äþâëÿòëÿðèí ùþêóìÿò íöìàéÿíäÿëÿðè, ìÿäÿíèééÿò èíñòèòóòëàðûíûí âÿ
ïåøÿêàð áèðëèêëÿðèí òÿìñèë÷èëÿðè, òÿäãèãàò÷ûëàðû âÿ âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíèí öçâëÿðèíäÿí èáàðÿò 100-äÿí ÷îõ èøòèðàê÷û ãàòûëûá.
Ìÿðàñèìäÿ Àâðîïà Øóðàñûíûí äåìîêðàòèê èäàðÿ÷èëèê âÿ ìÿäÿíè ìöõòÿëèôëèê öçðÿ
äèðåêòîðó Êëàóäèà Ëó÷èàíèíèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ
íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè äÿ èøòèðàê åäèð.
Òÿäáèðè à÷àí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìÿäÿíèééÿò âÿ òóðèçì íàçèðè
ßáöëôÿñ Ãàðàéåâ êîíôðàíñûí ÿùÿìèééÿòèíäÿí äàíûøûá.
Áèëäèðèá êè, Àçÿðáàéúàí Àâðîïà Øóðàñûíûí Íàçèðëÿð Êîìèòÿñèíÿ ñÿäðëèéè þç öçÿðèíÿ ýþòöðäöêäÿí ñîíðà èñòÿð þëêÿìèçäÿ,
èñòÿðñÿ äÿ Ñòðàñáóðãäà ñèëñèëÿ áåéíÿëõàëã
òÿäáèðëÿð êå÷èðèëèð. Áó ïðîñåñèí äàâàìëû
îëàúàüûíû äåéÿí íàçèð ãàðøûäà ýþðöëÿúÿê
èøëÿð ùàããûíäà äà ìÿëóìàò âåðèá.
Àçÿðáàéúàíûí Àâðîïà Øóðàñûíûí ìÿäÿíèééÿò ñàùÿñèíäÿ áèð íå÷ÿ êîíâåíñèéàñûíà ãîøóëäóüóíó õàòûðëàäàí íàòèã
2008-úè èëäÿ èëê äÿôÿ þëêÿìèçäÿ Àâðîïà
ìÿäÿíèééÿò íàçèðëÿðèíèí êîíôðàíñûíûí êå÷èðèëìÿñèíÿ äàèð òÿøÿááöñöí èðÿëè ñöðöëäöéöíö, åéíè çàìàíäà, áó òîïëàíòûéà
ãîíøó ðåýèîíëàðûí èñëàì þëêÿëÿðèíèí ìÿäÿíèééÿò íàçèðëÿðèíèí äÿ ãîøóëäóãëàðûíû
äèããÿòÿ ÷àòäûðûá. Èñòÿð íàçèðëÿð êîíôðàíñû,
èñòÿðñÿ äÿ þëêÿìèçäÿ êå÷èðèëìèø Öìóìäöíéà Ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû Äèàëîã ôîðóìëàðû Àâðîïà Øóðàñû òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíèá.
Áó ýöí àðòûã ÛÛÛ Öìóìäöíéà Ìÿäÿíèééÿòëÿðàðàñû Äèàëîã Ôîðóìóíà ùàçûðëàøàðêÿí ùÿì òÿñèñ÷èëÿðèí, ùÿì äÿ òÿøêèëàò÷ûëàðûí ñûðàñûíäà Àâðîïà Øóðàñûíûí ÿí
ìöùöì éåð òóòäóüóíó ãåéä åäÿí íàçèð
áåëÿ ëàéèùÿëÿðèí äÿñòÿêëÿíìÿñèíÿ ýþðÿ
äÿðèí òÿøÿêêöðöíö áèëäèðèá.
Êîíôðàíñûí îëäóãúà ìàðàãëû ìþâçóéà ùÿñð îëóíäóüóíó äåéÿí íàçèð ßáöëôÿñ
Ãàðàéåâ ÕÕÛ ÿñðäÿ ìÿäÿíè ïðîñåñëÿðèí
ðÿãÿìñàë äàøûéûúûëàðäà äöíéà èúòèìàèééÿòèíÿ ÷àòäûðûëìàñûíûí ÿùÿìèééÿòèíè
ãåéä åäèá. Âóðüóëàéûá êè, Àçÿðáàéúàíäà
òàì, ñÿðáÿñò, à÷ûã èíòåðíåò ìÿêàíû âàð.
Ùÿð äþâëÿò îðãàíû þç èøèíäÿ áó ñàùÿíèí
èíêèøàôûíà ÿùÿìèééÿò âåðèð. Ìÿäÿíèééÿò
âÿ Òóðèçì Íàçèðëèéè òÿðÿôèíäÿí òÿñèñ
îëóíìóø “ÝîÌàï” ñèñòåìèíèí ùÿð ýöí
÷îõñàéëû èñòèôàäÿ÷èëÿðè îëóð. Ùÿì÷èíèí þëêÿìèçäÿ êèòàáõàíà, ìóçåé âÿ áèð ÷îõ
ìöÿññèñÿëÿðèí èíòåðíåò øÿáÿêÿñè éàðàäûëûá. Ùàçûðäà 26 ïðîãðàì öçÿðèíäÿ èø
àïàðìàã ïëàíëàøäûðûëûá. Áåëÿ øÿðàèòäÿ áó
èøè êèìèí àïàðàúàüû, ìÿäÿíèééÿò ñàùÿñèíäÿ ÷àëûøàíëàðûí òåõíèêè àâàäàíëûãäàí
èñòèôàäÿ ìÿñÿëÿñè îðòàéà ÷ûõûð. Ìöâàôèã
ñàùÿëÿðäÿ ÷àëûøàíëàðûí 60 ôàèçèíäÿí ÷îõó
þç òÿúðöáÿëÿðèíè èíòåðíåòäÿí ÿââÿëêè
äþâðäÿ ÿëäÿ åòäèêëÿðèíäÿí ìöàñèð àâàäàíëûãäàí èñòèôàäÿ áÿçè ÷ÿòèíëèêëÿð éàðàäûð. Îíà ýþðÿ äÿ ìöàñèð àâàäàíëûãäàí
äàùà ãÿòèééÿòëÿ èñòèôàäÿ åòìÿéÿ éèéÿëÿíìÿê âàúèá ìÿñÿëÿäèð.
Íàçèð äåéèá êè, äèýÿð ìöùöì ìÿñÿëÿ
èñÿ èíòåðíåò èñòèôàäÿ÷èëÿðèíèí äàùà ýåíèø
àóäèòîðèéàñûíû òÿøêèë åäÿí ýÿíúëÿðèí ìÿäÿíèééÿò ñàùÿñèíäÿ ýåäÿí ïðîñåñëÿðÿ
úÿëá îëóíìàñûäûð. Áóíóí ö÷öí ìöâàôèã
éîëëàð âÿ ìþâçóëàð òàïûëìàëûäûð. Ìÿãñÿä
éöêñÿê òåõíèêè ñû÷ðàéûøëà ìöøàéèÿò îëóíàí
ìöàñèð äþâðäÿ ìÿäÿíè ïðîñåñëÿðèí ÿùÿìèééÿòèíè èòèðìÿìÿê, îíëàðû ìöàñèð òåõíîëîýèéà âàñèòÿñèëÿ ìþâçóéà ÷åâèðÿðÿê äèããÿòè úÿëá åòìÿê âÿ äöíéàíûí ìÿäÿíè èíêèøàô ñöðÿòèíäÿí ýåðè ãàëìàìàãäûð.
Êîíôðàíñûí Àçÿðáàéúàíäà êå÷èðèëìÿñèíè éöêñÿê äÿéÿðëÿíäèðÿí íàçèð ßáöëôÿñ
Ãàðàéåâ áóðàäà ìöçàêèðÿ îëóíàúàã
ìþâçóëàðûí ìöâàôèã ìÿñÿëÿëÿðèí ùÿëëèíÿ
þç òþùôÿñèíè âåðÿúÿéèíè ãåéä åäÿðÿê,
îíóí èøèíÿ óüóðëàð àðçóëàéûá.
Ñîíðà ÷ûõûø åäÿí Àâðîïà Øóðàñûíûí
äåìîêðàòèê èäàðÿ÷èëèê âÿ ìÿäÿíè ìöõòÿëèôëèê öçðÿ äèðåêòîðó õàíûì Êëàóäèà Ëó÷èàíè êîíôðàíñûí ôîðìàòûíû éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðÿðÿê áó òÿäáèðäÿ ãàðøûäà ãîéóëàí
ùÿäÿôëÿðÿ íàèë îëóíàúàüûíà ÿìèíëèéèíè
èôàäÿ åäèá.
Êëàóäèà
Ëó÷èàíè
êîíôðàíñäà ìöçàêèðÿ
îëóíàúàã ìþâçóëàð áàðÿäÿ ìÿëóìàò âåðèá,
áåëÿ òÿäáèðëÿðèí ðÿãÿìñàë èíãèëàáûí ìÿäÿíèééÿò ñàùÿñèíäÿêè òÿñèñàòëàðà òÿñèðèíè þéðÿíìÿê ìÿãñÿäèëÿ êå÷èðèëäèéèíè ãåéä åäèá. Äèããÿòÿ ÷àòäûðûá êè, Àâðîïà
Øóðàñû ñîí 10 èëäÿ ìöâàôèã ñàùÿíèí ñòàíäàðòëàðûíû ìöÿééÿíëÿøäèðìÿéÿ âÿ þçö ö÷öí ôÿàëèééÿò íþâëÿðèíè òÿéèí åòìÿéÿ ÷àëûøûð.
Ðÿãÿìñàë èíãèëàáûí
èíñàíëàðûí ýöíäÿëèê ùÿéàòûíà òîõóíäóüóíó, áèð ñûðà èìêàíëàð à÷äûüûíû ñþéëÿéÿí
Êëàóäèà Ëó÷èàíè áèëäèðèá êè, éåíè òåõíîëîýèéàëàð òÿêúÿ ìåõàíèçì êèìè ãÿáóë åäèëìÿìÿëè, ùÿì äÿ éåíè ìöùèò, àá-ùàâà éàðàòìàëûäûð. Ãîíàã ãåéä åäèá êè, èêèýöíëöê êîíôðàíñäà ìþâçóéà àèä ìÿãàìëàðà
àéäûíëûã ýÿòèðèëÿúÿêäèð.
Àâðîïà Øóðàñûíûí ìÿäÿíèééÿò, èðñ âÿ
ëàíäøàôò öçðÿ ðÿùáÿð êîìèòÿñèíèí ñÿäð
ìöàâèíè Êèììî Àóëàêå ðÿãÿìñàëëàøìàíûí ÷îõ áþéöê ñöðÿòëÿ ýåòäèéèíè êîíôðàíñ
èøòèðàê÷ûëàðûíûí äèããÿòèíÿ ÷àòäûðûá. Áèëäèðèá êè, áöòöí þëêÿëÿð ìÿäÿíèééÿò ñèéàñÿòëÿðèíäÿ ðÿãÿìñàëëàøìàíûí þç ÿêñèíè òàïìàñûíäà ìàðàãëûäûðëàð.
Êîíôðàíñûí à÷ûëûø ìÿðàñèìèíäÿ Ôðàíñàíûí Ñàðáîííà Óíèâåðñèòåòèíäÿí õàíûì
Äèâèíà Ôðàó-Ìåèãñ, Àâñòðèéàíûí “Àðñ
Åëåúòðîíèêà” øèðêÿòèíèí áÿäèè ðÿùáÿðè
Ýåðôðèä Ñòîêåð äÿ ÷ûõûø åäèáëÿð.
×ûõûøëàðäà ìöàñèð äþâðäÿ èíòåðíåòäÿí äàùà ÷îõ èñòèôàäÿ åäÿí óøàãëàðûí âÿ
ýÿíúëÿðèí äöçýöí ìþâçó ñå÷èìèíèí âàúèáëèéè âóðüóëàíûá, áó èøÿ ìåäèàíûí äà
úÿëá åäèëìÿñè òÿêëèô îëóíóá.
Áèëäèðèëèá êè, ðÿãÿìñàë èíãèëàá 20 èë ÿââÿë áàø âåðèá âÿ áó ýöí éåíè òåõíîëîýèéàëàðäàí èñòèôàäÿ åäèëìÿêëÿ èíúÿñÿíÿò âÿ
òåõíîëîýèéà áèð àðàéà ýÿòèðèëèð. Ñîñèàë
ìåäèàäàí ýåíèø èñòèôàäÿ, ìÿäÿíèééÿò
ñàùÿëÿðèíèí òåõíîëîýèéàíûí èíêèøàôûíà òÿñèð åòìÿñèíÿ ÷àëûøìàã ãàðøûäà äóðàí âàúèá ìÿñÿëÿëÿðäÿíäèð.
Êîíôðàíñ þç èøèíè “Óéüóíñóçëóãëàðûí
àðàäàí ãàëäûðûëìàñû: ðÿãÿìñàëëàøìàäàí
ÿââÿëêè ìÿäÿíè èíñòèòóòëàðäàí ðÿãÿìñàë
ìÿäÿíè èíñòèòóòëàðà êå÷èä òåíäåíñèéàëàðû”
ìþâçóñóíäà ñåññèéà èëÿ äàâàì åòäèðèá.
Êîíôðàíñ þç èøèíè èéóëóí 5-äÿ áàøà
÷àòäûðàúàã.
Òÿäáèð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ èøòèðàê÷ûëàð ö÷öí
õöñóñè ìÿäÿíè ïðîãðàì ùàçûðëàíûá. Áó
ïðîãðàì ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ãîíàãëàðûí Áàêû
øÿùÿðèíäÿ âÿ îíóí ÿòðàôûíäà éåðëÿøÿí
ìÿäÿíè àáèäÿëÿðÿ çèéàðÿòè âÿ àõøàì
êîíñåðòè òÿøêèë îëóíàúàã.
Äåìîêðàòèéà áöòöí ùàëëàðäà ìèëëè
ìàðàãëàðà ñþéêÿíìÿëèäèð
“äåìîêðàòèéà” ññåíàðèëÿðèíèí
Ñîí çàìàíëàð éåðëÿøäèéè
ýåð÷ÿêëÿøäèðèëäèéè þëêÿëÿðèí
úîüðàôè ìÿêàíà âÿ ñàùèá îëêÿñêèí äàõèëè âÿ õàðèúè ñèòóàäóüó ðåñóðñëàðà ýþðÿ äöíéà
ñèéà èëÿ öçëÿøìÿñè “èäàðÿ
ñèéàñÿòèíäÿ ìöÿééÿí ÿùÿåäèëÿí õàîñ” îéóíëàðûíûí íÿìèééÿòÿ ìàëèê îëàí áèð ñûðà
òèúÿñè êèìè ñÿúèééÿëÿíäèðèëèð.
þëêÿëÿðäÿ áàø âåðÿí äàüûäûúû
Âóðüóëàìàã ýÿðÿêäèð êè,
îëàéëàð áÿçè ìÿãàìëàðà éåíèäÿí àéäûíëûã ýÿòèðäè. Õöñó“èõðàú åäèëÿí äåìîêðàòèéà”íû
ñèëÿ äÿ ÷åâðèëèøëÿð âÿ ãàðøûãÿáóë åòìÿéÿí äþâëÿòëÿð ùÿäóðìàëàðûí “äåìîêðàòèéà”,
éàòà êå÷èðèëÿí ðàñèîíàë äàõèëè
“èíñàí ùöãóãëàðû” ïÿðäÿñè
ñèéàñÿò êóðñóíóí ôîíóíäà
àðõàñûíäà àïàðûëìàñû áó äÿäåìîêðàòèê èíêèøàôûí ìèëëè
éÿðëÿðèí, ÿñëèíäÿ, ùåýåìîí
ìîäåëèíè ôîðìàëàøäûðìàãëà
ýöúëÿðèí ìàðàãëàðûíà õèäìÿò
èäàðÿåòìÿíè òÿêìèëëÿøäèðèðåòäèéèíè íþâáÿòè äÿôÿ ýþñòÿðëÿð. Öìóìèééÿòëÿ, áÿçè àðàøäè. Âÿ áèð äàùà áÿëëè îëäó êè,
äûðìà÷ûëàð áèëäèðèðëÿð êè, äåìèëëè äÿéÿðëÿð âÿ ìàðàãëàðìîêðàòèéà þçöíäÿ öìóìáÿäàí óçàã îëàí “äåìîêðàòèøÿðè äÿéÿðëÿðè åùòèâà åòäèéà” ññåíàðèëÿðè éàëíûç õàîñ
éèíäÿí óíèâåðñàë ìàùèééÿòÿ
Éàõóä ìèëëè äÿéÿðëÿð âÿ ìàðàãëàðäàí óçàã îëàí
âÿ àíàðõèéà ìÿíáÿéèäèð.
ìàëèêäèð. Àììà ìöõòÿëèô þëÖìóìèééÿòëÿ, áèð ñûðà “äåìîêðàòèéà” ññåíàðèëÿðè éàëíûç õàîñ âÿ àíàðõèéà ìÿíáÿéèäèð êÿëÿðèí íöìóíÿñèíäÿ àøêàð
ìöñòÿãèë ìèëëè äþâëÿòëÿðèí
ýþðöíöð êè, þçöíäÿ öìóìñè òÿñèð âàñèòÿñè âÿ ìàíèïóëéàñèéà ïðåäìöàñèð áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿð ñèñòåáÿøÿðè äÿéÿðëÿðè åùòèâà åäÿí äåìîêðàòèìåòè êèìè èñòèôàäÿ åäèðëÿð. Áèð ñûðà þëêÿìèíäÿ þç ìþâãåéèíè ìþùêÿìëÿíäèðìÿéàíûí ìèëëè ìîäåëèíè éàðàòìàã âÿ îíóí
ëÿðäÿ áàø âåðÿí áó úöð ùàäèñÿëÿðäÿí àíñè, éàõóä èãòèñàäè èíêèøàô òåìïèíÿ ìàëèê
äàâàìëûëûüûíû òÿìèí åòìÿê ìöìêöíäöð.
ëàøûëäû êè, äöíéà ñèéàñÿòèíäÿ ýöú ìÿðêÿîëìàñû ùåýåìîí ýöúëÿð òÿðÿôèíäÿí
Ìèëëè äåìîêðàòèéà ìîäåëè äåäèêäÿ
çè êèìè ÷ûõûø åäÿí íÿùÿíý àêòîðëàðûí èõìöñáÿò ãàðøûëàíìûð. Ìÿùç áóíà ýþðÿ
öìóìáÿøÿðè äÿéÿðëÿðèí ìèëëè ìåíòàë õöðàú åòìÿéÿ ÷àëûøäûãëàðû ùå÷ äÿ “äåìîêäÿ, ùÿìèí ýöú ìÿðêÿçëÿðè, èëê íþâáÿäÿ,
ñóñèééÿòëÿðëÿ óçëàøäûðûëìàñû ôîíóíäà îððàòèê äÿéÿðëÿð” ñèñòåìè äåéèë. Áó, éàëíûç
ìöñòÿãèë ìèëëè äþâëÿòëÿðÿ ãàðøû ãàðà ïèàð
òàéà ÷ûõìûø öìóìè âÿ õöñóñè äÿéÿðëÿð
ùåýåìîí ýöúëÿðèí ýåîñòðàòåæè ìàðàãëàêàìïàíèéàñû àïàðûð, èëëåãàë âàñèòÿëÿðÿ
ñèñòåìè íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Îäóð êè, ìèëëè
ðûíà õèäìÿò åäÿí òÿçéèã âàñèòÿñèäèð.
èñòèíàä åäèð, äàùà ñîíðà èñÿ “èäàðÿ åäèäåìîêðàòèéà ìîäåëè þçöíäÿ ìèëëè ìåíòàë
Áåëÿëèêëÿ àéäûí îëóð êè, äåìîêðàòèéà
ëÿí õàîñ” éàðàòìàãëà íÿçàðÿòè òàìàìèõöñóñèééÿòëÿðè âÿ õàëãûí þçöíÿìÿõñóñ
áöòöí ùàëëàðäà ìèëëè ìàðàãëàðà ñþéêÿíëÿ ÿëÿ êå÷èðìÿéÿ ÷àëûøûðëàð. Áó ñûðàäà
êåéôèééÿòëÿðèíè åùòèâà åòäèéèíäÿí öìóììÿëèäèð. Áèð ñûðà þëêÿëÿð áó ïðèíñèïäÿí
äàùà ÷îõ þëêÿ äàõèëèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿìèëëè èíêèøàôûí òÿìèí åäèëìÿñèíèí ÿí èäåèðÿëè ýÿëÿðÿê “èõðàú åäèëÿí äåìîêðàòèéà”íû
ðÿí, âÿòÿíäàø úÿìèééÿòèíèí èíêèøàôûíà
àë âàñèòÿñèäèð. Äöíéà òÿúðöáÿñèíäÿí ìÿáèðìÿíàëû
øÿêèëäÿ
ãÿáóë
åòìèðëÿð.
Ìÿñÿëÿ
äÿñòÿê âåðäèéè èääèà åäèëÿí, ëàêèí ñþçöí
ëóìäóð êè, ìöõòÿëèô ýåîñèéàñè ìÿãñÿäëÿð
êîíòåêñòèíäÿ íþâáÿòè ñòðàòåæè ìÿãàì áóÿñë ìÿíàñûíäà, òÿçéèã ãðóïó êèìè ÷ûõûø
âÿ ïëàíëàð ÿñàñûíäà èõðàú åäèëÿí äåìîêäóð êè, ùåýåìîí ýöú ìÿðêÿçëÿðè “èõðàú
åäÿí ìèññèîíåð òÿøêèëàòëàðûí ôÿàëèééÿòè
ðàòèéà ìîäåëëÿðè, èëê íþâáÿäÿ, ùÿìèí õàëåäèëÿí äåìîêðàòèéà”äàí èìòèíà åäÿí
âÿ “áåøèíúè êîëîí”óí õèäìÿòëÿðè õöñóñè
ãûí ìèëëè õöñóñèééÿòëÿðèíÿ âÿ ìöâàôèã äÿìöñòÿãèë
ìèëëè
äþâëÿòëÿðÿ
ãàðøû
òÿçéèã
ìåéåð òóòóð.
éÿðëÿð ñèñòåìèíÿ óéüóí îëìàäûüûíäàí
õàíèçìè
ôîðìàëàøäûðìàüà
÷àëûøûðëàð.
ÑóÁöòöí áóíëàðà áàõìàéàðàã, ùåýåçèääèééÿòëÿð ìÿíáÿéè êèìè ÷ûõûø åäèð.
âåðåí äàõèëè âÿ õàðèúè ñèéàñÿò ùÿéàòà êåìîí ýöú ìÿðêÿçëÿðèíèí “äåìîêðàòèéà”,
Îäóð êè, öìóììèëëè èíêèøàôûí ñòðàòåæè
÷èðÿí, íÿùÿíý àêòîðëàðûí èðòèúà÷û ýåîñòðà“èíñàí ùöãóãëàðû” ïÿðäÿñè àðõàñûíäà
ÿñàñëàðûíûí ôîðìàëàøäûðûëìàñû âÿ îíóí
òåæè
òÿëÿáëÿðèíÿ
ìÿùÿë
ãîéìàéàí,
þç
ìèëìöõòÿëèô þëêÿëÿðÿ ãàðøû ùÿéàòà êå÷èðäèéè
äàâàìëûëûüûíûí òÿìèí åäèëìÿñè ö÷öí
ëè
ìàðàãëàðû
ÿñàñûíäà
ùÿðÿêÿò
åäÿí
äþâñèéàñÿò èôøà îëóíìàãäàäûð. Àðòûã áåëÿ áèð
þçöíäÿ ìèëëè äÿéÿðëÿð ñèñòåìèíè åùòèâà
ëÿòëÿðèí òÿçéèãëÿðÿ ìÿðóç ãàëìàëàðû ýþçéåêóí ãÿíàÿò âàð êè, áÿùñ îëóíàí àêòîðåäÿí èíêèøàô âÿ òðàíñôîðìàñèéà ìîäåëèëÿíèëÿíäèð, ÷öíêè “äåìîêðàòèéà” ññåíàðèëàð àéðû-àéðû þëêÿëÿðèí ìöñòÿãèëëèéèíèí
íÿ èñòèíàä åòìÿê çÿðóðèäèð.
ëÿðè
òðàíñìèëëè
ýöúëÿðèí
ùåýåìîíëóã
ôÿëäÿñòÿêëÿíìÿñè àäû àëòûíäà áåéíÿëõàëã
ñÿôÿñèíÿ
ñþéêÿíèð.
Òÿñàäöôè
äåéèë
êè,
Íóðëàí ÃßËßÍÄßÐËÈ
ìèãéàñäà äåìîêðàòèê äÿéÿðëÿðäÿí ñèéà-
7
www.yeniazerbaycan.com
05 èéóë 2014-úö èë, øÿíáÿ / ¹ 118 (4277)
Ãÿðá ìóëòèêóëòóðàëèçìè áþùðàíäàí ñîíðà: éåíè ÷àüûðûøëàð, äèëåììàëàð
ÛÛ éàçû
Ãÿðáèí äåìîêðàòèê
ïðèíñèïëÿðè èãòèñàäè
áþùðàí ñûíàüû ãàðøûñûíäà
Ùàçûðäà äöíéà ìèãéàñûíäà ìöøàùèäÿ îëóíàí èãòèñàäè òÿíÿççöë Ãÿðáèí
ìóëòèêóëòóðàë äÿéÿðëÿðèíÿ þç ìÿíôè òÿñèðèíè ýþñòÿðèð. Áåëÿ êè, Àâðîïàäà èãòèñàäè
áþùðàí, õöñóñÿí äÿ èøñèçëèê ñÿâèééÿñè
éöêñÿê îëàí þëêÿëÿðäÿ éåíè ñàêèíëÿðÿ
ìöíàñèáÿò äàùà àãðåññèâäèð. Ôðàíñàíûí “Ëå Ïàðèñèåí Äèìàíúùå” ãÿçåòè Àâðîïà Èòòèôàãûíà öçâ þëêÿëÿðäÿ èø÷è ìèãðàíòëàðûí ñÿðáÿñò ùÿðÿêÿòèíÿ ìÿùäóäèééÿò ãîéóëìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð êå÷èðèëÿí ðåôåðåíäóìà ôðàíñûçëàðûí ìöíàñèáÿòèíè
þéðÿíìÿê ìÿãñÿäèëÿ ðÿé ñîðüóñó êå÷èðìèøäèð. Ðÿéè ñîðóøóëàíëàðûí 60 ôàèçè
ìèãðàíòëàð ö÷öí íÿçÿðäÿ òóòóëàí êâîòàíûí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñûíûí òÿðÿôäàðû îëäóüóíó áèëäèðìèøäèð.
Ìèãðàíòëàðûí ñàéûíûí àðòìàñû ôîíóíäà Àâðîïàäà äîìèíàíò ìèëëÿò àðàñûíäà
àðòàí èøñèçëèê âÿ çÿèô ñîñèàë òÿìèíàò Ãÿðáèí ìóëòèêóëòóðàë äÿéÿðëÿðèíèí âÿ òîëåðàíòëûüûíûí íÿ ãÿäÿð äàâàìëû îëäóüóíó
ýþñòÿðèð. Áåëÿ áèð ôèêèð ôîðìàëàøäûðûëûð êè,
ìóëòèêóëòóðàëèçìèí Àâðîïà ìîäåëèíèí
ìÿüëóáèééÿòÿ óüðàìàñûíûí ñÿáÿáè ìèãðàíòëàðûí óíèâåðñàë Ãÿðá ùÿéàò íîðìàñûíà äàõèë îëà áèëìÿìÿëÿðè, áóíóí ãàðøûëûüûíäà äåìîêðàòèê ïðèíñèïëÿðè âÿ èíñàí
ùöãóãëàðûíûí àëèëèéèíè ðÿùáÿð òóòàí Àâðîïà ãàíóíëàðûíûí èñÿ îëäóãúà ìöëàéèì
îëìàñû èëÿ ÿëàãÿäàðäûð. Ùàäèñÿëÿðèí áåëÿ
àõàðû èñÿ Àâðîïàäà èôðàò ìèëëÿò÷èëèê èäåîëîýèéàñûíûí âÿ óëòðàñàü÷û ñèéàñè ïàðòèéàëàðûí òÿðÿôäàðëàðûíûí àðòìàñûíà, èðã÷è âÿ
øîâèíèñò ÷ûõûøëàðà ñÿáÿá îëìóøäóð.
Ýþðöíÿí îäóð êè, âàõòèëÿ Àâðîïà
äþâëÿòëÿðèíèí þçëÿðèíèí äÿâÿò åòäèéè, ñòèìóëëàøäûðäûüû ìèãðàíòëàðûí èãòèñàäè âÿçèééÿò ïèñëÿøäèêäÿ ÿäàëÿò, äåìîêðàòèéà,
òîëåðàíòëûã, èíñàí ùàãëàðû êèìè áÿøÿðè
äÿéÿðëÿðäÿí êÿíàð ùÿð úöð ìöíàñèáÿòëÿ
öçëÿøìÿñè íîðìàë ãàðøûëàíìàëû âÿ áó
Ãÿðá èäåíòèêëèéèíèí þçöíö ãîðóìàñû êèìè ãÿáóë îëóíìàëûäûð. Ùÿòòà ìèãðàíòëàðà
ãàðøû ùàçûðêû ñèéàñè êóðñ äåìîêðàòèê
ïðèíñèïëÿðäÿí ýåðèéÿ àääûì îëñà áåëÿ,
Àâðîïàíûí ñèéàñè ëèäåðëÿðè áó àääûìëàðû
àòìàãäàí ÷ÿêèíìèðëÿð.
Èãòèñàäè âÿçèééÿòäÿí àñûëû îëàðàã õàðèúäÿí èø÷è ãöââÿñèíèí äÿâÿò åäèëìÿñè
âÿ ñîíðàäàí ùÿìèí ìèãðàíòëàðà ãàðøû
ýþñòÿðèëÿí àéðû-ñå÷êèëèê ìóëòèêóëòóðàë
äÿéÿðëÿðëÿ áèð àðàéà ñûüìûð. Áó èø÷è ãöâ-
âÿ ìèëëè èäåéàëàðûí áèðýÿ ìþâúóäëóüó,
åëÿúÿ äÿ ìóëòèêóëòóðàë äÿéÿðëÿð ñèñòåìèíèí ÿùàòÿ äàèðÿñèíäÿ îëàí õàëãëàðûí ìèëëè èäåíòèêëèêëÿðèíèí ãîðóíìàñûäûð.
Áåëÿëèêëÿ, Ãÿðá òÿúðöáÿñèíèí óüóðñóçëóüó ìóëòèêóëòóðàëèçìèí òÿíÿççöëö
âÿ éà ñöãóòó äåìÿê äåéèë. Äöíéàíûí
ìöõòÿëèô ðåýèîíëàðûíäà óüóðëó òÿúðöáÿëÿð òÿñäèã åäèð êè, ôÿðãëè ìèëëÿòëÿðèí âÿ
äèíëÿðèí òÿìñèë÷èëÿðè þç èäåíòèêëèêëÿðèíè
ãîðóìàãëà âÿ äèýÿðèíÿ ùþðìÿòëÿ éàíàøìàãëà èíêèøàô åòìÿê èãòèäàðûíäàäûðëàð. Ñàäÿúÿ îëàðàã áóíó ôÿðãëèëèêëÿðè àññèìèëéàñèéà åòìÿéÿ ÷àëûøàí èäåîëîýèéà
äåéèë, ÿñðëÿð áîéó äàâàì åäÿí ýöíäÿëèê
ùÿéàò òÿðçè êèìè ãÿáóë åòìÿê ëàçûìäûð.
âÿñèíèí þç ìèëëè-ìÿíÿâè äÿéÿðëÿðèíäÿí
èìòèíà åòìÿñè ìóëòèêóëòóðàëèçìèí ãÿëÿáÿñè ùåñàá åäèëèðñÿ, ùàíñû òîëåðàíò éàíàøìàäàí ñþùáÿò ýåäÿ áèëÿð? Ôèêðèìèçúÿ, ùàçûðäà ùÿéÿúàí òÿáèëè âóðóëàí
ìóëòèêóëòóðàëèçìèí áþùðàíû Ãÿðá þëêÿëÿðèíèí éàíëûø ñèéàñÿòèíèí íÿòèúÿñèäèð. Ýþðöíÿí îäóð êè, Ãÿðáèí ìóëòèêóëòóðàëèçìÿ
òîëåðàíò éàíàøìàñû èãòèñàäè áþùðàí
ãàðøûñûíäà òàá ýÿòèðÿ áèëìÿäè.
Ìóëòèêóëòóðàëèçì
âÿ ìèãðàñèéà ñèéàñÿòè
Ùàçûðäà ýöíäÿìäÿ îëàí ìóëòèêóëòóðàëèçì áþùðàíûíäà Àâðîïà þëêÿëÿðèíèí
ìèãðàñèéà ñèéàñÿòèíèí îéíàäûüû ðîë äà
äèããÿò ÷ÿêèð. Áó çàìàí, èëê íþâáÿäÿ,
Ãÿðáèí þçöíöíêö îëìàéàíëàðà ìöíàñèáÿòäÿ ùÿéàò ôÿëñÿôÿñè âÿ òàðèõè ÿíÿíÿ
ìàðàã äîüóðóð. Òàðèõäÿí ìÿëóìäóð êè,
ùÿëÿ Ðîìà èìïåðèéàñû äþâðöíäÿ ðîìàëûëàð éàøàäûãëàðû øÿùÿðè “ÿáÿäè øÿùÿð”
àäëàíäûðìûøäûëàð âÿ áó øÿùÿðèí ñàêèíëÿðè êèìè þçëÿðèíè ùàìûäàí öñòöí ùåñàá
åäèðäèëÿð. ßñë ðîìàëû þçöíÿìÿõñóñ äÿéÿðëÿðÿ ñàùèá ùåñàá îëóíóð âÿ áöòöí äèýÿðëÿðè èëÿ, î úöìëÿäÿí áàøãà þëêÿëÿðäÿí ýÿëÿíëÿðëÿ ìöíàñèáÿòäÿ ôÿðã ãîéóëóðäó. Ñèâèëèçàñèéàëàð ìþâçóñóíäà òÿäãèãàò÷û Ðîúåð Îñáîðí áóíóíëà áàüëû éàçûð êè, “Éóíàí, Åëëèí âÿ Ðîìà ñèâèëèçàñèéàëàðûíûí áöòöí ÿòðàô õàëãëàðà âÿ
ìÿäÿíèééÿòëÿðÿ “áàðáàð äöíéàñû” êèìè áàõìàñû ñîíðàäàí öìóìÿí Ãÿðá
ñèâèëèçàñèéàñûíûí äèýÿð ñèâèëèçàñèéàëàðà àéðû-ñå÷êèëèê ìåéàðëàðû èëÿ éàíàøìàñûíûí áàøëàíüûúû îëìóøäóð” (Осборн Р. Цивилизация. Новая история западного мира. Москва АСТ
2008, стр.144). Ýöíöìöçäÿ äÿ ìèãðàíòëàðûí Àâðîïà úÿìèééÿòèíäÿ éåðè åéíè ïðèíñèïëÿðÿ ñþéêÿíèð.
Ùàçûðêû ìÿíàäà ìóëòèêóëòóðàë úÿìèééÿòèí äàéàíûãñûçëûüûíûí ÿí ìöùöì
ñÿáÿáëÿðèíäÿí áèðèíèí Ãÿðáè Àâðîïà þëêÿëÿðèíèí éåðèòäèéè ìèãðàñèéà ñèéàñÿòèíèí îëäóüóíó ñþéëÿìÿê îëàð. ×öíêè
ìóëòèêóëòóðàëèçì èëêèí ìÿíàäà òàðèõè
ìèëëè àçëûãëàðà ìöíàñèáÿòè íÿçÿðäÿ òóòàí éàíàøìà ùåñàá îëóíóðäó. Ëàêèí
ñîíðàäàí ìóëòèêóëòóðàëèçì Àâðîïà ðÿñìèëÿðè òÿðÿôèíäÿí òÿøâèã åäèëÿí èø÷è ìèãðàíòëàðûí âàùèä ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðÿ èíòåãðàñèéàñûíà ùåñàáëàíàí ìèãðàñèéà ñèéàñÿòè îëàðàã òÿãäèì åäèëìÿéÿ áàøëàíäû.
Áó ñèéàñÿò èñÿ þçöíö äîüðóëòìàäû. Áó
ýöí íÿ ãÿäÿð äÿ Àâðîïà ðÿñìèëÿðè èø÷è
ìèãðàíòëàðûí ìöâÿããÿòè ýÿëäèêëÿðèíè äöøöíäöêëÿðèíè áÿéàí åòñÿëÿð äÿ, áó, ðåàë-
Áþùðàíäàí ñîíðà
ýþðöíÿí éîëëàð
ëûüû ÿêñ åòäèðìèð.
×öíêè èëê äÿôÿ Àâðîïàäà ìèãðàíòëàðà òàðèõè ìèëëè àçëûãëàðà áÿðàáÿð òóòóëàí
éàíàøìà òÿòáèã îëóíìóøäóð. Áåëÿ êè,
áó ñàùÿäÿ ãàáàãúûë þëêÿëÿðäÿí ñàéûëàí
Èñâå÷äÿ 1970-úè èëëÿðèí îðòàëàðûíäàí,
Ùîëëàíäèéàäà èñÿ 1980-úè èëëÿðèí ÿââÿëëÿðèíäÿí ìèãðàíò àçëûãëàðûí ìöäàôèÿñè
èëÿ áàüëû òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðìÿéÿ
áàøëàìûøäûëàð. Äþâëÿò òÿðÿôèíäÿí ìèãðàíòëàðûí àíà äèëèíäÿ òÿùñèë àëìàã, þç
êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿëÿðèíè äÿðú åòìÿê, ìÿäÿíè òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðìÿê
âÿ äèýÿð ùöãóãëàðû èëÿ áàüëû àääûìëàð
ìàëèééÿëÿøäèðèëèðäè. Àíúàã áó äàùà ÷îõ
ìöÿééÿí ìÿùäóä äàèðÿ àêòèâ ìèãðàíòëàðà øàìèë îëóíóðäó. Ìèãðàíòëàðûí ñàéûíûí àðòìàñû âÿ þç äÿéÿðëÿðèíÿ ñàäèã
ãàëìàñû Àâðîïà ðÿñìèëÿðèíèí áó éàíàøìàäàí èìòèíà åòìÿëÿðè èëÿ íÿòèúÿëÿíäè.
Ùÿð èêè þëêÿäÿ 1990-úû èëëÿðäÿ ãàíóíâåðèúèëèêäÿ ýåðèéÿ àääûìëàð àòûëäû. Èñâå÷äÿ
èììèãðàíòëàðû òàðèõè àçëûãëàðà (ñààì,
ôèí) áÿðàáÿð òóòàí àçëûãëàðûí ìöäàôèÿñè
ùàããûíäà ãàíóí äÿéèøäèðèëäè (Ñàèíèíåí
Ì. Òùå Ñwåäèñù Ìîäåë àñ àí Ûíñòèòóòèîíàë Ôðàìåwîðê ôîð Ûììèýðàíò Ìåìáåðñùèï Ðèýùòñ // Æîóðíàë îô Åòùíèú àíä
Ìèýðàòèîí Ñòóäèåñ. 1999. Âîë.25). Íèäåðëàíääà èñÿ 1983-úö èëäÿí àçëûãëàðûí
èíêèøàôûíà äÿñòÿê ïðîãðàìû äàéàíäûðûëäû. (Åíòçèíýåð Ù.. Òùå Ðèñå àíä Ôàëëîô
Ìóëòèúóëòóðàëèñì: Òùå Úàñå îô òùå Íåòùåðëàíäñ, Æîïïêå Ú., Ìîðàwñêà Å.
(ðåä.), Òîwàðä Àññèìèëàòèîí àíä Úèòèçåíñùèï, Áàñèíýñòîêå: Ïàëýðàâå-Ìàúìèëëàí. 2003).
Àâðîïà þëêÿëÿðèíäÿí ôÿðãëè îëàðàã
äöíéà òÿúðöáÿñèíäÿ ñÿðò ìèãðàñèéà ñè-
Ðàäèêàë ìöõàëèôÿòèí óüóðñóç ñîí àêêîðäëàðû...
Óçóí èëëÿðäèð êè,
þçöíöí äöøöíúÿ òÿðçèíäÿ, ìÿñÿëÿëÿðÿ éàíàøìàñûíäà äÿéèøèêëèê åäÿ áèëìÿéÿí ðàäèêàë ìöõàëèôÿò äöøÿðýÿñè “ñþéêÿíäèéè” àíòèäþâëÿò,
àíòèìèëëÿò
ìþâãåéè èëÿ õàëãûí åòèìàäûíû òàìàìèëÿ èòèðèá. Éàëíûç àíòèäåìîêðàòèê ÷àüûðûøëàðëà éàääà ãàëàí, Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìàðàãëàðûíû
äöøöíìÿéÿí, õàðèúè
ãöââÿëÿðèí òÿñèðè èëÿ
þëêÿäÿ ñèéàñè ñàáèòëèéè
ïîçìàüà ÷àëûøàí âÿ
ùÿð àääûìäà þç êîðïîðàòèâ ìàðàãëàðûíû äöøöíÿí ðàäèêàë äöøÿðýÿ
òÿìñèë÷èëÿðè ÿñë ìöõàëèôÿò÷èëèê ìèññèéàñûíäàí ÷îõ
óçàãäûðëàð. Äåìîêðàòèéàíûí ýþñòÿðèúèëÿðèíäÿí áèðè îëàí ôÿðãëè äöøöíúÿ ìöõàëèôÿò÷èëèê ùÿð ùàíñû ïðîáëåìèí
ùÿëëè èëÿ áàüëû àëòåðíàòèâ éîë ýþñòÿðìÿê, ìÿñÿëÿëÿðÿ êîíñåïòóàë ìöñòÿâèäÿ éàíàøìà íöìàéèø åòäèðìÿêäèðñÿ äÿ, Àçÿðáàéúàíûí ðàäèêàë ìöõàëèôÿòèíèí ÿñàñ ìÿãñÿäè éàëíûç õàðèúè
ìàðàãëàðûí òÿìèíàòûíà éþíÿëèá. Áó
èñÿ õàëãûí îíëàðà ãàðøû åòèìàäûíûí
òàì èòìÿñèíÿ ýÿòèðèá ÷ûõàðûá.
Áóíóí íÿòèúÿñèäèð êè, ùÿòòà “ìöõàëèôÿòèí áþéöê áèðëèéè” êèìè òÿáëèü
îëóíàí ãîíäàðìà ãóðóìëàð áåëÿ,
óüóð ÿëäÿ åäÿ áèëìèð. Õàðèúè àíòèàçÿðáàéúàí÷û ìÿðêÿçëÿðè þçëÿðèíÿ
èñòèíàä íþãòÿñè ñå÷ÿí áó ïàðòèéàëàð
âÿ éà áèðëèêëÿð áèðìÿíàëû øÿêèëäÿ õàëãûí äÿñòÿéèíäÿí ìÿùðóìäóðëàð. Áó
èñÿ îíëàðûí ñîíäà ôèàñêî èëÿ öç-öçÿ
ãàëìàëàðûíû øÿðòëÿíäèðèð. Ìÿñÿëÿí,
àðòûã þìðöíö áàøà âóðìóø “Ìèëëè øóðà”íûí ùàçûðêû öçâëÿðè äÿ áó ãóðóìäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðìÿäèêëÿðèíè à÷ûã
øÿêèëäÿ áÿéàí åäèðëÿð. Ùÿòòà ãàðøûäàí ýÿëÿí áÿëÿäèééÿ ñå÷êèëÿðèíäÿ
ãîíäàðìà ãóðóìóí òÿðêèáèíäÿ äåéèë, ôÿðäè øÿêèëäÿ èøòèðàê åäÿúÿêëÿðèíè
ìöâàôèã îëìàéàí ÷àüûðûøëàð åäÿí, áóíóíëà äà, ñàäÿúÿ, ùàêèìèééÿò ùÿðèñëèéèíäÿ îëäóüóíó îðòàéà
ãîéàí ðàäèêàë äöøÿðýÿ
áèðìÿíàëû øÿêèëäÿ õàëã òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíìèð.
Ùÿòòà âÿòÿíäàøëàðûí, ñå÷èúèëÿðèí îíëàðà ìöíàñèáÿòëÿðè î äÿðÿúÿäÿäèð êè, ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí ùÿð ùàíñû
áèð ÷àüûðûøû úÿìèééÿòäÿ
ùàíñûñà åëåìåíòàð ðåàêñèéà äîüóðìàã èãòèäàðûíäà îëìóð. Áóíóí ÿí ÿñàñ
ñÿáÿáëÿðèíäÿí áèðè äÿ
îäóð êè, 1992-úè èëäÿí áó
éàíà ðàäèêàë äöøÿðýÿ áèðìÿíàëû øÿêèëäÿ “ùàêèìèééÿò ìöáàðèçÿñè” àäû àëòûíäà
àíòè-àçÿðáàéúàí÷û, åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðëÿ èøáèðëèéèíÿ
ýåäèð, îíëàðûí ñèôàðèøëÿðèíè éåðèíÿ éåòèðèð, Àçÿðáàéúàíà ãàðà éàõìàãäàí, áþùòàí àòìàãäàí âÿ þëêÿ
ðåàëëûãëàðûíû òÿùðèô åòìÿêäÿí ÷ÿêèíìèð, þëêÿìèçèí èìèúèíÿ ùÿð úÿùääÿ
õÿëÿë ýÿòèðìÿéÿ ÷àëûøûð.
Àçÿðáàéúàí âÿòÿíäàøëàðû ùÿð çàìàí äþâëÿòèíÿ ãàðøû îëàí áó çöìðÿéÿ ëàéèãëè éåðèíè ýþñòÿðèá. Õàëãûìûç
àäûíûí ãàðøûñûíà “ðàäèêàë” àéàìàñû
àðòûðàðàã àíòèìèëëè ëàéèùÿëÿðäÿ þí ñûðàëàðäà éåð àëàí áó ãðóïóí õàðèúè
àíòèìèëëè äàèðÿëÿðäÿí àëäûüû ñèôàðèøëÿð
ÿñàñûíäà èøëÿäèéèíè áèëèð. “Ìèëëè øóðà”
âÿ éà áàøãà àä àëòûíäà åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðäÿí àëäûãëàðû ïóëëàðû
“ÿðèòìÿêëÿ” ìÿøüóë îëàí “áåøèíúè êîëîí” Àçÿðáàéúàíäà ñèéàñè ñàáèòëèéèí
ïîçóëìàñû ö÷öí áöòöí “ýöúöíö” îðòàéà ãîéìàüà ÷àëûøûð. Àììà îíëàðûí
àðçóëàðû ùÿð çàìàí àðçó îëàðàã ãàëûð. ×öíêè áó ýöí Àçÿðáàéúàíäà
ìÿùç õàëãûí èðàäÿñè èëÿ ñå÷èëÿí âÿ
õàëãûí åòèìàäûíà ýöâÿíÿí ìèëëè ùàêèìèééÿò ìþâúóääóð. Õàëã-ùàêèìèééÿò áèðëèéèíèí þíöíäÿ èñÿ áöòöí ÷èðêèí íèééÿòëÿð, áöòöí àíòèìèëëè úÿùäëÿð
ôèàñêîéà ìÿùêóìäóð...
Äöøÿðýÿ òÿìñèë÷èëÿðè àðòûã “áèðëÿøìÿ îéóíó”
èëÿ äÿ ùå÷ êèìè àëäàäà áèëìèðëÿð
áÿéàí åäÿí áó ïàðòèéàëàð þçëÿðè äÿ
äÿðê åäèðëÿð êè, áó úöð “áèðëèê îéóíëàðû” èëÿ õàëãûí ýþçöíäÿí ïÿðäÿ àñìàã ìöìêöí äåéèë. Äèýÿð òÿðÿôäÿí,
“Ìèëëè øóðà” àäëû îéóíóí ôÿðãëè ìàðàãëàðûí èñòÿéè èëÿ ðåàëëàøäûðûëäûüû àðòûã åòèðàô åäèëèð. Öìóìèëèêäÿ, äöøÿðýÿíèí áÿëëè áèð êÿñèìäÿí - ãîùóìÿãðÿáà òîïëóñóíäàí èáàðÿò îëäóüóíó íÿçÿðÿ àëñàã, ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí áó ôèàñêîñó äà ýþçëÿíèëÿí èäè.
Åôôåêòèâ îëìàéàí, ñàäÿúÿ, ýþðöíòö
õàòèðèíÿ éàðàíàí áó “áèðëèêëÿð” íÿòèúÿ åòèáàðû èëÿ éàëíûç êè÷èê áèð çàìàí
êÿñèìèíäÿ ùÿìèí ìàíèïóëéàñèéàíû
ùÿéàòà êå÷èðÿí, éÿíè þç êîíéóêòóð
ìàðàüû õàòèðèíÿ áó áèðëèéè éàðàäàí
ïàðòèéàéà ìÿíôÿÿò, ýÿëèð ýÿòèðìèø
îëóð. Íåúÿ êè, “Ìèëëè øóðà” äà Ðöñòÿì Èáðàùèìáÿéîâóí, ßëè Êÿðèìëèíèí, Èñà Ãÿìáÿðèí âÿ îíëàðûí áàøûíà òîïëàøìûø õàëãûíû, äþâëÿòèíè áèð
ýþç ãûðïûìûíäà ñàòìàüà ùàçûð îëàíëàðûí “úèáèøäàíëàðûíû” äîëäóðìàüà
õèäìÿò åäèðäè.
Ãåéä åäèëÿí ôàêòëàð áèð äàùà ñöáóò åäèð êè, ìèëëè ìàðàãëàðà çèää, äåìîêðàòèê äÿéÿðëÿðÿ âÿ íîðìàëàðà
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
éàñÿòè éåðèäèá âÿ ÷îõìÿäÿíèééÿòëèëèêëÿ
áàüëû ùå÷ áèð ïðîáëåì éàøàìàéàí þëêÿëÿð äÿ êèôàéÿò ãÿäÿðäèð. Óüóðëó ìîäåëëÿðäÿí áèðè êèìè Éàïîí òÿúðöáÿñèíè ýþñòÿðìÿê îëàð. Éàïîíèéàíûí èììèãðàñèéà
ãàíóíëàðû îëäóãúà êîíñåðâàòèâäèð. Áó
þëêÿäÿ âÿòÿíäàøëûã àëìàã êèôàéÿò ãÿäÿð
ìöðÿêêÿá ïðîñåäóðëàðà áàüëûäûð. Äþâëÿò
èø÷è ìèãðàíòëàðûí ñÿâèééÿñèíè êîíêðåò
íîðìàëàðëà òÿíçèìëÿéèð, ñèéàñè áÿùàíÿëÿðëÿ ñïåêóëéàñèéà ö÷öí äÿ øÿðàèò éàðàòìàìûøäûð. Þëêÿäÿ íèñáÿòÿí êîìïàêò
îëàðàã éàøàéàí ÷èíëè, êîðåéàëû âÿ áðàçèëèéàëû ìèãðàíòëàðà ìöíàñèáÿòäÿ äÿ íÿ
ùÿð ùàíñû àéðû-ñå÷êèëèê, íÿ äÿ ïðîáëåì
âàðäûð.
×îõìÿäÿíèééÿòëèëèéèí ùÿéàò òÿðçè
îëàðàã ãÿáóë îëóíäóüó Àçÿðáàéúàí äà
ìóëòèêóëòóðàëèçìèí áþùðàí éàøàìàäûüûíû ýþñòÿðÿí ìÿêàíëàðäàíäûð. Øÿðãëÿ
Ãÿðáèí, Øèìàëëà Úÿíóáóí, õðèñòèàíëûãëà
èñëàìûí, ìöõòÿëèô ñèâèëèçàñèéà âÿ ìÿäÿíèééÿòëÿðèí ãîâøàüûíäà éåðëÿøÿí Àçÿðáàéúàí ìóëòèêóëòóðàëèçìèí ÿáÿäèéàøàð
îëäóüóíó òÿñäèãëÿéèð. “×îõìèëëÿòëè äþâëÿò - âàùèä úÿìèééÿò” áóäóð Àçÿðáàéúàíäà ìóëòèêóëòóðàëèçìèí óüóðëó ìîäåëè.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí ÛÛ Áàêû Áåéíÿëõàëã
Ùóìàíèòàð Ôîðóìóíäà ÷ûõûøûíäà áèëäèðäèéè êèìè, “Ìóëòèêóëòóðàëèçì áèçèì ùÿéàò
òÿðçèìèçäèð. Íèñáÿòÿí éåíè àíëàéûø îëìàñûíà áàõìàéàðàã, ìóëòèêóëòóðàëèçì
ÿñðëÿð áîéó õàëãûìûçà õàñ îëàí áèð àíëàéûøäûð. ßñðëÿð áîéó ìöõòÿëèô äèíëÿðèí,
ìèëëÿòëÿðèí íöìàéÿíäÿëÿðè Àçÿðáàéúàíäà áèð àèëÿ êèìè éàøàìûøëàð”. Ìóëòèêóëòóðàëèçìèí óüóðóíóí áàøëûúà øÿðòè áÿøÿðè
Ôÿðãëè ñèâèëèçàñèéà âÿ ìÿäÿíèééÿò
äàøûéûúûëàðûíûí åéíè ìÿêàíäà éàíàøû
éàøàìàñû âÿ ãàðøûëûãëû çÿíýèíëÿøìÿñèíè
ùÿéàò òÿðçè êèìè ãÿáóë åòìÿê áÿøÿðèééÿòèí íèúàò éîëóäóð. Áó äÿéÿðëÿðäÿí
ñòàíäàðò ìåéàð éàðàòìàüà éþíÿëìèø
èäåîëîýèéà èñÿ íÿèíêè áþùðàíäàäûð, ùÿòòà éàøàìàã ùöãóãóíó èòèðìèøäèð. Áóíóíëà áåëÿ, éåíè Àâðîïàíûí þç ýÿëÿúÿê
òàëåéèíè ìöÿééÿíëÿøäèðìÿê ö÷öí àòäûüû
àääûìëàðû áèð íå÷ÿ ãðóïäà öìóìèëÿøäèðìÿê îëàð.
Áèðèíúèñè, àññèìèëéàñèéà öçÿðèíäÿí
èíòåãðàñèéà. Àâðîïà ìóëòèêóëòóðàë ñèéàñÿòèíèí ùÿëÿ äÿ ÿñàñ ìÿãñÿäè ìèãðàíòëàðûí ýÿëäèêëÿðè þëêÿ ùÿéàòûíà èíòåãðàñèéàñûíû òÿìèí åòìÿê äåéèë, ìèãðàíòëàðûí
ñèéàñè úÿìèééÿòäÿí òÿúðèä îëóíìàñû âÿ
àññèìèëéàñèéàäûð.
Ìèñàë ö÷öí Àëìàíèéàäà ìóëòèêóëòóðàëèçì ñèéàñÿòè ìèãðàíòëàðûí âÿ îíëàðûí
íþâáÿòè íÿñèëëÿðèíèí àëìàí úÿìèééÿòèíÿ
èíòåãðàñèéàñûíà äåéèë, ìèãðàíòëàðûí úÿìèééÿòäÿí òÿúðèä îëóíìàñûíà, äèë, ìÿíÿâèééàò âÿ ñàèðÿ ìàíåÿëÿðëÿ ãàðøûëàøàðàã ñîí íÿòèúÿäÿ âÿòÿíëÿðèíÿ äþíìÿñèíÿ ùÿäÿôëÿíìèøäèð. Áóíóíëà áàüëû Ðóñèéà Åëìëÿð Àêàäåìèéàñûíûí Ôÿëñÿôÿ
Èíñòèòóòóíóí åêñïåðòè ïðîôåññîð Âëàäèìèð Ìàëàõîâ ùåñàá åäèð êè: “Ìóëòèêóëòóð òÿäáèðëÿð Àëìàíèéàäà èíòåãðàñèéàäàí ÷îõ ñåãðåãàñèéàéà ùÿäÿôëÿíìèøäèð” (Владимир Малахов. Мультикультурализм в Западной Европе:
по ту сторону риторики. ùòòï://ðóññèàíúîóíúèë.ðó/èííåð/?èä_4=1155#òîï).
Èêèíúèñè, èêèíúè íÿñèë èììèãðàíòëàðûí
úÿìèééÿòèí ìÿäÿíè-èúòèìàè-ñèéàñè ùÿéàòûíà ãÿáóë îëóíìàñû. Áóíóíëà áàüëû
Èòàëèéà ðÿñìèëÿðèíèí ñèéàñÿòèíè ãåéä åò-
ìÿê îëàð. Òÿñàäöôè äåéèë êè, Èòàëèéàíûí
êå÷ìèø áàø íàçèðè Ðîìàíî Ïðîäè áèëäèðìèøäèð êè: “Èììèãðàíòëàðûí òèìñàëûíäà áèç áþéöê ïîòåíñèàë ðåñóðñëàð
ÿëäÿ åäèðèê. Èíòåãðàñèéà éîëó èëÿ ýåòìÿê ëàçûìäûð. Èììèãðàíòëàðûí íþâáÿòè íÿñëè èòàëéàíëàðûí ýÿëÿúÿê íÿñëè
îëìàëûäûð”.
Ö÷öíúöñö, êîñìîïîëèò äÿéÿðëÿðèí
ãëîáàë ìÿêàíäà òÿøâèãè. Ãÿðá áþùðàíëà
ãàðøûëàøäûãäàí ñîíðà ÷ûõûø éîëó êèìè
Ãÿðá äÿéÿðëÿðèíèí áÿøÿðè èäåéà îëàðàã
ãëîáàë ìèãéàñäà ãÿáóë åòäèðèëìÿñèíÿ
÷àëûøûð. Áó ìÿðùÿëÿíè Ãÿðá ìîäåëèíèí
óíèâåðñàë áÿøÿðè äÿéÿðÿ ÷åâðèëìÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ úÿùä êèìè ãèéìÿòëÿíäèðìÿê
îëàð. Éÿíè, Àâðîïàéà éåíè ýÿëÿí ìèãðàíòëàðà Ãÿðá äÿéÿðëÿðèíèí ãÿáóë åòäèðèëìÿñè îíëàð ìèãðàñèéà åòìÿìèøäÿí ÿââÿë ùÿëÿ þç þëêÿëÿðèíäÿ îëàðêÿí áàøëàíûð. Áóíóíëà äà Ãÿðá Àâðîïà úÿìèééÿòè äàõèëèíäÿ ìèãðàíòëàðà ìöíàñèáÿòäÿ
ùÿëë åäÿ áèëìÿäèéè ïðîáëåìëÿðè ãëîáàë
ìèãéàñäà ìèëëè-ìÿäÿíè ìåíòàëèòåòäÿí
êÿíàð êîñìîïîëèò äÿéÿðëÿð ùåñàáûíà
ùÿëë åòìÿéè äöøöíöð. Áó ýöí ãëîáàëëàøìà ïðîñåñè ìóëòèêóëòóðàëèçì ìöñòÿâèñèíäÿ ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðèí óíèâåðñàë ìîäåëèíè éàðàòìàüà éþíÿëìèøäèð. Áó éåíè
òåíäåíñèéàäà ÿñàñ õàðàêòåðèê õöñóñèééÿò îíäàí èáàðÿòäèð êè, Ãÿðá ìÿäÿíèééÿòè òÿêúÿ þç ìÿäÿíè äÿéÿðëÿðèíè äèêòÿ
åòìÿêëÿ êèôàéÿòëÿíìèð, ùÿì äÿ áàøãà
ìÿäÿíèééÿòëÿðèí äÿéÿð ìåéàðëàðûíûí
ôîðìàëàøìàñûíà íÿçàðÿò åäèð.
Äþðäöíúöñö, ñÿðò ìèãðàñèéà ñèéàñÿòè.
2014-úö èëèí ôåâðàë àéûíäà Èñâå÷ðÿäÿ Àâðîïà Èòòèôàãûíäàí ìèãðàíò àõûíûíûí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñû áàðÿäÿ êå÷èðèëÿí ðåôåðåíäóìäà èø÷è ãöââÿñèíÿ êâîòàíûí òÿòáèãèíÿ
ñÿñ âåðèëìÿñè áó èñòèãàìÿòäÿ éåíè áèð
òðåíäèí áàøëàäûüûíû ýþñòÿðèð. Áó èñÿ íÿèíêè êÿíàðäàí, ùÿòòà Àâðîïà þëêÿëÿðèíèí þç
àðàëàðûíäà áåëÿ ìèãðàñèéàíûí ìÿùäóäëàøäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ìåéèëëÿðèí
ìöøàùèäÿ îëóíäóüóíó ñöáóò åäèð.
Áåëÿëèêëÿ, ùàçûðäà Àâðîïà äþâëÿòëÿðè
äàùà ÷îõ ìèãðàñèéà ñèéàñÿòëÿðèíè ñÿðòëÿøäèðìÿê âÿ ìèëëè-ìÿíÿâè õöñóñèééÿòëÿðè íÿçÿðÿ àëìàäàí êîñìîïîëèò äÿéÿðëÿðè òÿøâèã åòìÿêëÿ ìóëòèêóëòóðàëèçì
áþùðàíûíäàí ÷ûõûø éîëó àõòàðûð. Èíäèêè
ìÿãàì Ãÿðáèí âÿ öìóìèééÿòëÿ áÿøÿðèééÿòèí ùÿéàòûíäà éåíè áèð ñûíàã îëàúàãäûð. Àòûëàí àääûìëàðûí áÿøÿðèééÿòè
áó ñûíàãäàí íåúÿ ÷ûõàðàúàüûíû èñÿ çàìàí ýþñòÿðÿúÿê.
ßðÿñòö Ùÿáèááÿéëè,
èãòèñàäèééàò öçðÿ ôÿëñÿôÿ äîêòîðó
ßëè Êÿðèìëè-Ëåéëà Éóíóñîâà òàíäåìè
åéíè ìÿðêÿçäÿí èäàðÿ îëóíóð
Áöòöí ïàðàìåòðëÿð áàõûìûíäàí Úÿíóáè Ãàôãàçûí ëèäåð
äþâëÿòèíÿ ÷åâðèëÿí, ìöñòÿãèëëèê
éîëóíäà èíàìëû àääûìëàð àòàí
Àçÿðáàéúàíûí áåéíÿëõàëã íöôóçó äà ýåòäèêúÿ àðòûð. Àçÿðáàéúàí ãëîáàë ÿìÿêäàøëûüà ëàéèãëè
òþùôÿëÿð âåðèð. Ãûñà ìöñòÿãèëëèê
òàðèõèíäÿ ÁÌÒ Òÿùëöêÿñèçëèê
Øóðàñûíà ãåéðè-äàèìè öçâ ñå÷èëÿí, ãóðóìà èêè äÿôÿ óüóðëà
ñÿäðëèê åäÿí ðåñïóáëèêàìûç ñîí
ýöíëÿðäÿ éåíèäÿí áåéíÿëõàëã
àääûìäà ùöãóãàçèää ÿìÿëëÿðÿ
áèðëèéèí äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿäèð.
úÿùä ýþñòÿðèð, ñîñèàë øÿáÿÁåëÿ êè, ÀØ ÏÀ-íûí ÍàçèðÅðìÿíèïÿðÿñò
êÿëÿðäÿ, ðàäèêàëëàðûí íÿëÿð Êîìèòÿñèíÿ ñÿäðëèê
äàèðÿëÿð Àçÿðáàéúàíäà
çàðÿòèíäÿ îëàí ìÿòáóàò
Àçÿðáàéúàíà êå÷èá. Áèð
òÿõðèáàòëàð, òåððîð ÿìÿëëÿðè îðãàíëàðûíäà þëêÿìèçèí
ãÿäÿð áóíäàí ÿââÿë
Áàêûäà ÍÀÒÎ ÏÀ-íûí òþðÿäÿ áèëìÿäèêëÿðèíÿ ýþðÿ ñàïû èìèúèíÿ õÿëÿë ýÿòèðìÿéÿ ùåñàáëàíàí à÷ûãëà“Ðîóç-Ðîóò” ñåìèíàðû
þçöìöçäÿí îëàí áàëòàëàðû - ìàëàðëà ÷ûõûø åäèðëÿð.
êå÷èðèëèá. ÀÒßÒ ÏàðëàÑöëù âÿ Äåìîêðàòè“áåøèíúè êîëîí”óí
ìåíò Àññàìáëåéàñûíûí
éà
Èíñòèòóòóíóí
ðÿùáÿðè
þëêÿìèçèí ïàéòàõòûíäà
òÿìñèë÷èëÿðèíè ãàáàüà
Ëåéëà Éóíóñîâàíûí “Ðîêå÷èðèëÿí 23-úö èëëèê ñåññèâåðèðëÿð
óç-Ðîóò” ñåìèíàðûíäà þçöéàñû þç èøèíè áó ýöíëÿðäÿ éåíö íåúÿ åòèêàäàíêÿíàð àïàðäûüû
êóíëàøäûðûá. Áöòöí áóíëàð Àçÿðéàääàøëàðäàí ñèëèíìÿéèá. Ùèññ îëóíóð
áàéúàíûí êîíñòðóêòèâ, áÿðàáÿðùöãóãëó
êè, åðìÿíèëÿðèí õåéðèíÿ úàñóñëóã ôÿàòÿðÿôäàøëûã ñèéàñÿòèíèí áåéíÿëõàëã áèðëèééÿòèíäÿ èòòèùàì åäèëÿí æóðíàëèñò Ðàóô
ëèê òÿðÿôèíäÿí äÿñòÿêëÿíìÿñèíèí, äöíÌèðãÿäèðîâóí èøè èëÿ áàüëû èñòèíòàãà ÷àéàäà þëêÿìèçÿ èíàìûí àðòìàñûíûí ðåàë
üûðûëìàñû èíäèéÿäÿê åðìÿíèëÿðÿ “àéû
èôàäÿñèäèð.
õèäìÿòè” ýþñòÿðäèéèíè áó âÿ éà äèýÿð
ßñëèíäÿ, þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã äèàâàñèòÿëÿðëÿ ïÿðäÿëÿìÿéè áàúàðàí Ëåéëîã ìÿêàíûíà ÷åâðèëìÿñè àçÿðáàéúàíëû
ëà Éóíóñîâàíûí êöðêöíÿ áèðÿ ñàëûá. Î,
ñîéàäû äàøûéàí, Âÿòÿíèìèçèí ÷þðÿéèíè
ÿââÿëúÿ áóéðóã ãóëó îëäóüó äàèðÿëÿðèí
éåéèá, ùàâàñûíû óäàí ùÿð êÿñè ñåâèíäèðùàâàäàðëûüû èëÿ äàáàíûíà òöïöðöá þëìÿëèäèð. Ëàêèí Àçÿðáàéúàíëà áàüëû õîø
êÿäÿí ãà÷ìàüà úÿùä ýþñòÿðäè. Áó
ùàäèñÿëÿðèí áàø âåðäèéè, þëêÿìèçè, õàëúÿùäèíèí ãàðøûñû àëûíäûãäàí ñîíðà èñÿ
ãûìûçû òàíûòìàã, ùÿãèãÿòëÿðèìèçè äöíéà
åðìÿíèëÿðäÿí àðòûã åðìÿíèëèéèíè áöòöí
áèðëèéèíèí íÿçÿð-äèããÿòèíÿ ÷àòäûðìàã
úÿùÿòëÿðè èëÿ à÷ûã-àéäûí íöìàéèø åòäèö÷öí éàõøû èìêàí éàðàíäûüû áèð âàõòäà
ðèð. Éóõàðûäà õàòûðëàòäûüûìûç “Ðîóçàäëàðûíû “ìöõàëèôÿò”, “ùöãóã ìöäàôèÿ÷èÐîóò” ñåìèíàðûíäà Ëåéëà Éóíóñîâà
ñè” ãîéàí áÿçèëÿðè, ñþçöí ÿñë ìÿíàñûíÅðìÿíèñòàíäàí ýÿëÿí íöìàéÿíäÿ ùåäà, áÿðê íàðàùàòëûã è÷èíäÿäèðëÿð. Áåëÿéÿòèíèí áèð íþâ øòàòäàíêÿíàð öçâö îëëÿðèíèí ñûðàñûíäà ÀÕÚÏ ñÿäðè ßëè Êÿäóüóíó òÿñäèãëÿäè. “Ùöãóã ìöäàôèÿ÷èðèìëè-Ñöëù âÿ Äåìîêðàòèéà Èíñòèòóòóíóí
ñè”íèí ñåìèíàðûí êå÷èðèëäèéè ùîòåëèí ôîðÿùáÿðè Ëåéëà Éóíóñîâà òàíäåìè äàùà
éåñèíäÿ áåéíÿëõàëã òÿäáèð èøòèðàê÷ûëà÷îõ ôÿðãëÿíèð. Áó ýöíëÿðäÿ èñòÿð “ùöãóã
ðûíûí ãàáàüûíû êÿñÿðÿê îíëàðà “øèêàìöäàôèÿ÷èñè” Ëåéëà Éóíóñîâà, èñòÿðñÿ
éÿò” öíâàíëàìàüà úÿùä ýþñòÿðìÿñèíè,
äÿ ÀÕÚÏ ñÿäðè ßëè Êÿðèìëè þçëÿðèíè áèð
åðìÿíèëÿðëÿ åéíè úÿðýÿäÿ ÿéëÿøìÿñèíþâ úûüàë óøàãëàðñàéàüû àïàðàðàã ùÿð
íè, îíëàðû Àçÿðáàéúàíäàêû
“ïðîáëåìëÿðëÿ” áàüëû ñèéàùû èëÿ
òÿúùèç åòìÿñèíè áàøãà úöð íåúÿ ãèéìÿòëÿíäèðìÿê ìöìêöíäöð?
Åðìÿíèïÿðÿñò Ëåéëà Éóíóñîâàíûí
“ñÿðýöçÿøòëÿðè”íèí
ñÿñ-ñîðàüû ñÿíýèìÿìèø ÀÕÚÏ
ñÿäðè ßëè Êÿðèìëè äÿ åéíè ññåíàðè ÿñàñûíäà òÿêðàðëàíàí
íþâáÿòè “ùîòåë ãàëìàãàëû” èëÿ
ýöíäÿìÿ ýÿëäè. Õàòûðëàäàã êè,
ÀÕÚÏ ñÿäðè åðìÿíè òÿáëèüàò
ìàøûíûíûí èøèíÿ éàðàéàúàã
óòàíúâåðèúè ÿìÿëèíè ÀÒßÒ Ïàðëàìåíò Àññàìáëåéàñûíûí 23-úö èëëèê ñåññèéàñûíûí êå÷èðèëäèéè ùîòåëäÿ ñÿðýèëÿéèá. Òÿáèè êè, ñåññèéàíûí êå÷èðèëìÿñèíèí ïðîñåäóð ãàéäàëàðû úèääè øÿêèëäÿ
ýþçëÿíèëèá âÿ îíóí ãëîáàë ìèãéàñëû
òÿäáèðäÿ “þçáàøûíàëûã” åòìÿñèíèí ãàðøûñû àëûíûá. Áó îëàéäàí ñîíðà ßëè Êÿðèìëè àéûáûíà êîð îëìàã ÿâÿçèíÿ, þçöíö åðìÿíèïÿðÿñò Ëåéëà Éóíóñîâàñàéàüû àïàðûð, éàõà úûðûð êè, ýóéà, ùàããû
òàïäàíûá, äåìîêðàòèéàíûí “áóðíó ãàíàéûá”.
ßëè Êÿðèìëè-Ëåéëà Éóíóñîâà òàíäåìèíèí áó ýöíëÿðäÿ “ôÿàëëûã” íöìàéèø åòäèðìÿëÿðè ùå÷ áèð ùàëäà òÿñàäöô ñàéûëà
áèëìÿç. Ðàäèêàë äöøÿðýÿ òÿìñèë÷èëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíûí äöíéàéà òÿãäèì
îëóíìàñû ö÷öí ùÿð èìêàí éàðàíàíäà
áó ãÿáèëäÿí ÿìÿëëÿð ñÿðýèëÿìÿëÿðè, àðàíû ãàðûøäûðìàüà úÿùä ýþñòÿðìÿëÿðè èëÿ
ðåàë ìöõàëèôÿò÷èëèê ãÿòèééÿí áèð àðàéà
ñûüìûð. Áó úöð äàâðàíìàüûí éåýàíÿ
àäû àíòè-àçÿðáàéúàí÷û, åðìÿíèïÿðÿñò
äàèðÿëÿðèí ñèôàðèøëÿðèíÿ ãîë ýþòöðöá îéíàìàãäûð. Äàùà åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿð
ãàíóí÷óëóüóí ýåòäèêúÿ ìþùêÿìëÿíäèéè Àçÿðáàéúàíäà òÿõðèáàòëàð, òåððîð
ÿìÿëëÿðè òþðÿäÿ áèëìÿäèêëÿðèíÿ ýþðÿ ñàïû þçöìöçäÿí îëàí áàëòàëàðû-”áåøèíúè
êîëîí”óí òÿìñèë÷èëÿðèíè ãàáàüà âåðèðëÿð.
Ùÿð øåéäÿí ýþðöíäöéö êèìè, ÿëè êÿðèìëèëÿð, ëåéëà éóíóñîâàëàð ìÿëóì ìÿðêÿçëÿðäÿí ýÿëÿí þëêÿìèçÿ ãàðøû òÿõðèáàò
òþðÿòìÿê ñèôàðèøëÿðèíè éåðèíÿ éåòèðìÿéÿ
÷îõ ùÿâÿñëèäèðëÿð.
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
http://www.yeniazerbaycan.com
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ãåéðè-íåôò ñåêòîðóíóí èíêèøàôûíäà
ñàùèáêàðëûüûí ðîëó àðòûð
Þëêÿìèçäÿ ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè äþâëÿòèí èãòèñàäè ñèéàñÿòèíèí
áàøëûúà ùÿäÿôëÿðèíè òÿøêèë åòìÿêäÿäèð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí óüóðëà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíûí ìöùöì èñòèãàìÿòëÿðèíäÿí áèðè þëêÿäÿ ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàô
åòäèðèëìÿñèíäÿí èáàðÿòäèð. Äþâëÿò áàø÷ûñû
ñàùèáêàðëàðûí áöòöí ãàéüûëàðûíà äèããÿòëÿ
éàíàøûá âÿ îíëàðûí ÿí éàõûí äîñòó îëäóüóíó áÿéàí åäèá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè èëÿ þëêÿìèçäÿ ñîí 10 èëäÿ ñàùèáêàðëûã ñåêòîðóíäà äàâàìëû èñëàùàòëàðûí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè, áèçíåñ ìöùèòèíèí äàùà äà éàõøûëàøäûðûëìàñû, ãàíóíâåðèúèëèê áàçàñûíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè, åëÿúÿ äÿ, éåðëè âÿ õàðèúè èíâåñòèñèéàëàðûí, ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàðûí úÿëá åäèëìÿñè âÿ áó éîëëà éöêñÿêêåéôèééÿòëè, ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòëè ìÿùñóëëàðûí èñòåùñàëû
âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðëÿ áàüëû ñèñòåìëè òÿäáèðëÿðèí ìèãéàñû äàùà äà ýåíèøëÿíèá. Ñàùèáêàðëàðûí ùöãóãëàðûíûí ìöäàôèÿñè âÿ
ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíà ìàíå îëàí ìöäàõèëÿëÿðèí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû èëÿ áàüëû
ãÿòèééÿòëè àääûìëàð àòûëûá.
Ëèáåðàë èãòèñàäèééàòûí òÿìèí îëóíìàñû Àçÿðáàéúàíäà èãòèñàäè èíêèøàôû ñöðÿòëÿíäèðèá. Þòÿí 10 èëäÿ ñàùèáêàðëûüà äþâëÿò äÿñòÿéèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè, âåðýè
éöêöíöí àçàëäûëìàñû, ñàüëàì ðÿãàáÿòèí
òÿìèí åäèëìÿñè, “áèð ïÿíúÿðÿ” ïðèíñèïèíèí òÿòáèãè, ýöçÿøòëè êðåäèòëÿðèí âåðèëìÿñè âÿ äèýÿð òÿäáèðëÿð þëêÿìèçäÿ ýöúëö þçÿë ñåêòîðóí ôîðìàëàøìàñûíà ñÿáÿá îëóá, þëêÿ
èãòèñàäèééàòûíûí ùÿúìè 3
äÿôÿäÿí ÷îõ àðòûá. Áóíà
àäåêâàò îëàðàã, ñàùèáêàðëûã ñóáéåêòëÿðèíèí ñàéû äà òÿõìèíÿí åéíè ñÿâèééÿäÿ éöêñÿëèá. 2003úö èëäÿí èíäèéÿäÿê éåíè
ôÿàëèééÿòÿ áàøëàéàí ñàùèáêàðëûã ñóáéåêòëÿðèíèí
ñàéû 2,5 äÿôÿäÿí ÷îõ àðòûá
êè, áó äà áèçíåñ ìöùèòèíèí
éàõøûëàøäûðûëìàñû, ñàùèáêàðëûã
ñåêòîðóíäà ãåéäèééàò âÿ èúàçÿëÿð
ñèñòåìèíèí ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè èëÿ áàüëûäûð.
Àâðîïà Èòòèôàãû:
Àçÿðáàéúàíäà øÿôôàô
áèçíåñ ìöùèòè ìþâúóääóð...
Ùå÷ äÿ òÿñàäöôè äåéèë êè, þëêÿìèçäÿ
éàðàäûëàí áèçíåñ ìöùèòè âÿ áó èñòèãàìÿòäÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàòëàð áåéíÿëõàëã
òÿøêèëàòëàð òÿðÿôèíäÿí äÿ éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëèð. Ìÿñÿëÿí, Àâðîïà Èòòèôàãûíûí íöìàéÿíäÿñè Ìàëåíà Ìàðä äåéèá êè, ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû èëÿ áàüëû äàâàìëû èñëàùàòëàðûí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè ùþêóìÿòèí
àçàä áèçíåñèí èíêèøàôû íàìèíÿ ýþñòÿðäèéè èðàäÿíèí íöìóíÿñèäèð: “Áó òÿäáèðëÿð
äþâëÿòèí ëèáåðàë áàçàð èãòèñàäèééàòûíû
èíêèøàô åòäèðìÿñèíÿ ÿñàñëû çÿìèí éàðàäûð, åéíè çàìàíäà, õàðèúè èíâåñòîðëàðûí
Àçÿðáàéúàíà èíàìûíû àðòûðûð. Ñîí
äþâðëÿðäÿ ñàùèáêàðëûã ñåêòîðóíäà éåíèëèêëÿðèí òÿòáèã îëóíìàñû, äþâëÿò-áèçíåñ ìöíàñèáÿòëÿðèíèí ñèâèë ôîðìàäà
ãóðóëìàñû, éåíè èäàðÿåòìÿ òåõíîëîýèéàëàðûíûí òÿòáèãè øÿôôàôëûüûí àðòìàñûíà,
êîððóïñèéàéà øÿðàèò éàðàäàí ùàëëàðûí
àðàäàí ãàëäûðûëìàñûíà ñÿáÿá îëìàãäàäûð”.
Àçàä áèçíåñèí ÿñàñ ýþñòÿðèúèëÿðèíäÿí áèðè þëêÿäÿêè èãòèñàäè ôÿàëëûã âÿ õàðèúè èíâåñòîðëàðûí èãòèñàäèééàòäà èøòèðàêû èëÿ
áàüëûäûð. Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè éåðëè âÿ
õàðèúè èíâåñòîðëàðûí ôÿàëèééÿòèíÿ ýåíèø
øÿðàèò éàðàòìàãëà ðåñïóáëèêàìûçà ñÿðìàéÿ ãîéóëóøëàðûíûí àðòìàñûíà íàèë
îëóá. Ðåñïóáëèêàäà èíâåñòîðëàðûí ùöãóã
âÿ ìÿíàôåëÿðèíèí ãîðóíìàñû, ìöëêèééÿòèí òîõóíóëìàçëûüû, éåðëè âÿ õàðèúè ñàùèáêàðëàðà åéíè èø øÿðàèòèíèí éàðàäûëìàñû,
ÿëäÿ åäèëìèø ìÿíôÿÿòäÿí ìàíåÿñèç èñòèôàäÿ îëóíìàñû èëÿ áàüëû ìöùöì ãàíóíëàð
ãÿáóë åäèëèá. “Èíâåñòèñèéà ôÿàëèééÿòè ùàããûíäà”, “Õàðèúè èíâåñòèñèéàëàðûí ãîðóíìàñû ùàããûíäà” ãàíóíëàðûí èúðàñû, åëÿúÿ
äÿ, Àçÿðáàéúàíëà áèð ñûðà õàðèúè äþâëÿòëÿð àðàñûíäà èêèãàò âåðýèòóòìàíûí àðàäàí
ãàëäûðûëìàñû âÿ èíâåñòèñèéàëàðûí òÿøâèãè
âÿ ãàðøûëûãëû ãîðóíìàñû ùàããûíäà ñàçèøëÿðèí ãöââÿéÿ ìèíìÿñè õàðèúè èíâåñòîðëàðûí, áåéíÿëõàëã ìàëèééÿ ãóðóìëàðûíûí âÿ
èãòèñàäè òÿøêèëàòëàðûí þëêÿìèçÿ îëàí ìàðàüûíûí äàùà äà àðòìàñûíà ÿñàñëû çÿìèí
éàðàäûá.
ÀÁØ ùþêóìÿòè àçàä
ñàùèáêàðëûüû òÿãäèð åäèð...
Àçÿðáàéúàíäà àçàä áèçíåñ ìöùèòèíèí òÿìèí îëóíìàñû áåéíÿëõàëã ìàëèééÿ
èíñòèòóòëàðûíûí ùåñàáàòëàðûíäà à÷ûã øÿêèëäÿ þç ÿêñèíè òàïûá. Àâðîïà Êîìèññèéàñû,
Èãòèñàäè ßìÿêäàøëûã âÿ Èíêèøàô Òÿøêèëàòû,
äèýÿð áåéíÿëõàëã ãóðóìëàðûí äÿñòÿéè
ÿñàñûíäà Àçÿðáàéúàíäà áèçíåñ ìöùèòèíèí âÿçèééÿòèíè àðàøäûðìàã ìÿãñÿäèëÿ
àïàðûëàí ìîíèòîðèíãëÿðäÿ þëêÿìèçèí áèçíåñ ñåêòîðóíäà ìöñáÿò äÿéèøèêëèêëÿðèí
áàø âåðäèéè, áèð ñûðà ýþñòÿðèúèëÿðèí éàõøûëàøäûüû, öìóìèëèêäÿ, ðåñïóáëèêàäà èãòèñàäè ôÿàëëûãëà áàüëû íèêáèí ýþçëÿíòèëÿðèí,
Áèçíåñ Èíàì Èíäåêñèíûí éöêñÿëìÿñè
ãåéä îëóíóð.
ÀÁØ-ûí äþâëÿò êàòèáèíèí êþìÿê÷èñèíèí ìöàâèíè Åðèê Ðóáèí Àçÿðáàéúàíûí
ñàùèáêàðëûã ñåêòîðóíäàêû èíêèøàô ìåéèëëÿðèíè äÿéÿðëÿíäèðÿðêÿí äþâëÿòèí áèçíåñÿ
ýþñòÿðäèéè äÿñòÿéèí ìöùöì ÿùÿìèééÿòèíè ãåéä åäèá. Ðåñïóáëèêàìûçûí èãòèñàäèééàòûíäà ôÿàë èøòèðàê åäÿí Àçÿðáàéúàíäà
Àìåðèêà Òèúàðÿò Ïàëàòàñûíûí öçâëÿðè äÿ
ðåñïóáëèêàìûçäà áèçíåñ ëàéèùÿëÿðèíÿ áþéöê äèããÿò ýþñòÿðèðëÿð. Áó òÿøêèëàò þëêÿìèçäÿ êè÷èê âÿ îðòà áèçíåñÿ äÿñòÿê ëàéèùÿëÿðèíäÿ éàõûíäàí èøòèðàê åäèð.
Äþâëÿò ñàùèáêàðëàðà
1,2 ìèëéàðä ìàíàòäàí
àðòûã êðåäèò âåðèá...
“Àçÿðáàéúàí 2020:
ýÿëÿúÿéÿ áàõûø” Èíêèøàô
Êîíñåïñèéàñû: Éåíè
ùÿäÿôëÿðÿ ÷àüûðûø...
Àçàä ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíäà äþâ-
ëÿò äÿñòÿéè òÿäáèðëÿðè äÿ ìöùöì ðîë îéíàìàãäàäûð. Ñîí 10 èëäÿ þëêÿ ñàùèáêàðëàðûíà òÿêúÿ Ñàùèáêàðëûüà Êþìÿê Ìèëëè Ôîíäóíóí õÿòòè èëÿ 1 ìèëéàðä 200 ìèëéîí ìàíàò ýöçÿøòëè øÿðòëÿðëÿ êðåäèòëÿð âåðèëèá.
Äþâëÿò Ñàùèáêàðëûüà Êþìÿê Ìèëëè Ôîíäóíóí âÿñàèòëÿðè èëÿ éàíàøû, äèýÿð ìàëèééÿ
ìÿíáÿëÿðè, åëÿúÿ äÿ, ìàëèééÿ-êðåäèò òÿøêèëàòëàðûíûí, áàíêëàðûí, Êÿíä Òÿñÿððöôàòû
öçðÿ Êðåäèò Àýåíòëèéèíèí âÿ äèýÿð ãóðóìëàðûí ýöçÿøòëè øÿðòëÿðëÿ âåðèëÿí êðåäèòëÿðè
ùåñàáûíà 100-ëÿðëÿ ñàùèáêàðûí ìàëèééÿ
òÿìèíàòû éàõøûëàøäûðûëàúàã. Áåëÿëèêëÿ, áó
èë þëêÿìèçäÿ ñàùèáêàðëàðûí ôÿàëèééÿòèíèí
äàùà äà ñòèìóëëàøäûðûëìàñû ö÷öí äàâàìëû òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëÿúÿê. Áó òåíäåíñèéà ñàùèáêàðëàðûí àëäûãëàðû âÿñàèòëÿð
ùåñàáûíà ýÿëèð ÿëäÿ åòäèêëÿðèíè âÿ êðåäèòëÿðè ýåðè ãàéòàðìàã èìêàíëàðûíà ìàëèê îëäóãëàðûíû òÿñäèãëÿéèð. Ùÿð èë ýåðè þäÿíèëÿí
êðåäèòëÿð èñÿ ÿëàâÿ ìàëèééÿëÿøìÿ ö÷öí
ÿëâåðèøëè øÿðàèò éàðàäûð. Áó èñÿ íþâáÿòè èëëÿðäÿ ñàùèáêàðëàðà äàùà ÷îõ êðåäèò âåðèëìÿñèíè øÿðòëÿíäèðèð.
Ñàùèáêàðëàðà âåðèëÿí êðåäèòëÿðèí 99
ôàèçè ðåýèîíëàðûí ïàéûíà äöøöð êè, áó äà
áþëýÿëÿðäÿ ñàùèáêàðëûã ôÿàëèééÿòèíèí äàùà äà èíêèøàôûíà ýåíèø èìêàí éàðàäûð.
Ñîí èëëÿðäÿ ðàéîíëàðäà éöçëÿðëÿ éåíè èñòåùñàë ñàùÿñèíèí éàðàäûëìàñû âÿ þëêÿìèçäÿ èñòåùñàë îëóíàí êÿíä òÿñÿððöôàòû
ìÿùñóëëàðûíûí ùÿúìèíèí àðòìàñû ìèëëè ñàùèáêàðëûã ñåêòîðóíóí éöêñÿê èíêèøàôûíûí
ýþñòÿðèúèñèäèð.
Èãòèñàäèééàò âÿ Ñÿíàéå Íàçèðëèéèíèí
(ÈÑÍ) Ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû ñèéàñÿòè øþáÿñèíèí ìöäèðè Çàóð Ãàñûìîâóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, ñîí èëëÿð þëêÿäÿ ñàùèáêàðëûüûí
èíêèøàôûíûí ñöðÿòëÿíäèðèëìÿñè, áèçíåñ ìöùèòèíèí ÿëâåðèøëèëèéèíèí äàùà äà àðòûðûëìàñû
âÿ áèçíåñÿ áàøëàìà ïðîñåäóðëàðûíûí ñàäÿëÿøäèðèëìÿñè, ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíà
ìàíå îëàí ùàëëàðûí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû
èëÿ áàüëû çÿðóðè òÿäáèðëÿð ýþðöëöá. Ëèñåíçèéàëàøäûðìà ñàùÿñèíäÿ Àâðîïàíûí ÿí ãàáàãúûë áèçíåñ òÿúðöáÿñè þéðÿíèëÿðÿê òÿòáèã îëóíóá, ëèñåíçèéà âåðÿí äþâëÿò îðãàíëàðû òÿðÿôèíäÿí ñàùèáêàðëûã ôÿàëèééÿòè
èëÿ ìÿøüóë îëàíëàðà ãàðøû íåãàòèâ ùàëëàð
àðàäàí ãàëäûðûëûá, áöðîêðàòèê ÿíýÿëëÿðÿ
ñîí ãîéóëóá. Ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíà
äþâëÿò ãàéüûñûíûí àðòûðûëìàñû ìÿãñÿäèëÿ
õöñóñè èúàçÿ òÿëÿá åäÿí ôÿàëèééÿò íþâëÿðèíèí ñàéû êÿñêèí ñóðÿòäÿ àçàëäûëûá, ëèñåíçèéà ìöääÿòè óçàäûëûá, ëèñåíçèéà âåðèëìÿñè ïðîñåñèíäÿ äþâëÿò îðãàíëàðû òÿðÿôèíäÿí
ñóè-èñòèôàäÿ ùàëëàðûíà éîë âåðìÿéÿí âÿ áó
ñàùÿäÿ øÿôôàôëûüû òÿìèí åäÿí ãàéäàëàð
òÿòáèã åäèëèá. Åéíè çàìàíäà, ñàùèáêàðëûã
Òÿñèñ÷è
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Áàø ðåäàêòîð:
Ùèêìÿò ÁÀÁÀÎÜËÓ
ñóáéåêòëÿðèíèí ãåéäèééàòû ïðîñåäóðó
ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ éàõøûëàøûá. Èãòèñàä÷û ùåñàá åäèð êè, áèçíåñ ìöùèòèíÿ äàèð ãàíóíâåðèúèëèéèí âÿ èíçèáàòè ïðîñåäóðëàðûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè, ñàùèáêàðëûã ñåêòîðóíäà äàâàìëû èñëàùàòëàðûí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè, åëåêòðîí õèäìÿòëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè, åëÿúÿ äÿ, éåðëè âÿ õàðèúè èíâåñòèñèéàëàðûí, ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàðûí úÿëá
åäèëìÿñè âÿ áó éîëëà éöêñÿêêåéôèééÿòëè,
ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòëè ìÿùñóëëàðûí èñòåùñàëû âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðëÿ áàüëû ñèñòåìëè òÿäáèðëÿðèí ìèãéàñû äàùà äà ýåíèøëÿíèá.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí 2014-úö
èëèí ìàðò àéûíäà èìçàëàäûüû “Ñàùèáêàðëûã
ñàùÿñèíäÿ àïàðûëàí éîõëàìàëàðûí òÿíçèìëÿíìÿñè âÿ ñàùèáêàðëàðûí ìàðàãëàðûíûí ìöäàôèÿñè ùàããûíäà” Ôÿðìàí ñàùèáêàðëûã ôÿàëèééÿòèíè òÿøâèã åòìÿê âÿ èíêèøàôûíà øÿðàèò éàðàòìàã, ñàùèáêàðëàðà êþìÿê ýþñòÿðìÿê, îíëàðà ÿñàññûç ìöäàõèëÿíè àðàäàí ãàëäûðìàã áàõûìûíäàí ÿùÿìèééÿò êÿñá åäèð âÿ äþâëÿòèí áèçíåñëÿ
ÿëàãÿäàð ìÿãñÿäëÿðèíè à÷ûã øÿêèëäÿ îðòàéà ãîéóð.
Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè ãàðøûäàêû
îðòàìöääÿòëè äþâðäÿ þëêÿ ñàùèáêàðëàðûíà äþâëÿò äÿñòÿéè òÿäáèðëÿðèíè ýöúëÿíäèðìÿê, ãåéðèíåôò ñåêòîðó âÿ ðåýèîíëàðäà
ìþâúóä îëàí áþéöê ïîòåíñèàëûí öçÿ ÷ûõìàñûíäà áó
òÿáÿãÿíèí èìêàíëàðûíäàí äàùà ÷îõ éàðàðëàíìàã íèééÿòèíäÿäèð. Ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû ìÿãñÿäèëÿ áèçíåñ ìöùèòèíèí
äàèì éàõøûëàøäûðûëìàñû,
áó ñàùÿäÿ ãàíóíâåðèúèëèê
áàçàñûíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè,
éåðëè âÿ õàðèúè èíâåñòèñèéàëàðûí,
ìöàñèð òåõíîëîýèéàëàðûí, èäàðÿåòìÿ òÿúðöáÿñèíèí úÿëá åäèëìÿñè âÿ áó
éîëëà éöêñÿêêåéôèééÿòëè, ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòëè ìÿùñóëëàðûí èñòåùñàë åäèëìÿñè ðåñïóáëèêàìûçûí èãòèñàäè èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíûí ìöùöì ïðèîðèòåòëÿðèíäÿíäèð. Ùÿéàòà
êå÷èðèëÿúÿê áó òÿäáèðëÿð ñàéÿñèíäÿ þëêÿ
ñàùèáêàðëàðûíûí ñàéûíûí èíäèêè èëÿ ìöãàéèñÿäÿ 2 äÿôÿ àðòàúàüû ïðîãíîçëàøäûðûëûð.
Ãàðøûäàêû èëëÿðäÿ ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôû ñàùÿñèíäÿ äþâëÿò ñèéàñÿòèíÿ óéüóí
îëàðàã ñàùèáêàðëûã ôÿàëèééÿòèíè òÿíçèìëÿéÿí íîðìàòèâ-ùöãóãè áàçàíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè èøèíèí äàâàì åòäèðèëìÿñè, èãòèñàäèééàòûí äþâëÿò òÿíçèìëÿìÿñèíèí ñÿìÿðÿëèëèéèíèí àðòûðûëìàñû, ñàùèáêàðëûüûí,
õöñóñèëÿ ðåýèîíàë ñàùèáêàðëûüûí ìàëèééÿ
òÿìèíàòûíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè, áó èñòèãàìÿòäÿ ìÿãñÿäëè äþâëÿò ìàëèééÿëÿøìÿñè
èëÿ éàíàøû, àëòåðíàòèâ ìàëèééÿ ìÿíáÿëÿðèíèí äàùà äà àêòèâëÿøäèðèëìÿñè öçðÿ çÿðóðè
ìöùèòèí éàðàäûëìàñû, êè÷èê âÿ îðòà ñàùèáêàðëàðûí ìàëèééÿéÿ ÷ûõûø èìêàíëàðûíûí äàùà äà àðòûðûëìàñû, êðåäèòëÿðèí ñûüîðòàëàíìàñû ìåõàíèçìèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñû
ö÷öí òÿêëèôëÿðèí ùàçûðëàíìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Ùÿì÷èíèí, ñòàðò êàïèòàëûíûí ôîðìàëàøìàñû, êàïèòàë ãîéóëóøëàðûíûí ìàëèééÿëÿøìÿñè ö÷öí óçóíìöääÿòëè êðåäèòëÿðÿ ÷ûõûø èìêàíëàðûíûí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè, þíúöë
ñàùÿëÿðäÿ ñàùèáêàðëûüûí èíêèøàôûíà éþíÿëäèëìèø òÿøêèëàòè òÿäáèðëÿðèí ÿùàòÿ äàèðÿñèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè, ìöõòÿëèô èñòèãàìÿòäÿ äàâàìëû âÿ ñèñòåìëè õèäìÿòëÿð
ýþñòÿðÿí òÿñèñàòëàðûí éàðàäûëìàñû, þëêÿíèí èõðàú ïîòåíñèàëûíûí ñÿìÿðÿëè ðåàëëàøäûðûëìàñû ìÿãñÿäèëÿ þçÿë ñåêòîðóí èõðàú
ãàáèëèééÿòëè ñàùÿëÿð öçðÿ ìÿùñóë èñòåùñàëû, îíóí äöíéà áàçàðëàðûíà ÷àòäûðûëìàñû
âÿ ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòèíèí éöêñÿëäèëìÿñè,
ìèëëè èñòåùñàë÷ûëàðûí õàðèúè áàçàðëàðäà
ìþâãåëÿðèíèí ìþùêÿìëÿíäèðèëìÿñè, ìàðàãëàðûíûí ìöäàôèÿñèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñè
èñòèãàìÿòèíäÿ ìöâàôèã òÿäáèðëÿðèí ùÿéàòà
êå÷èðèëìÿñè áàøëûúà ìÿãñÿäëÿðäÿíäèð.
Ãàðøûäàêû îðòàìöääÿòëè äþâðäÿ äþâëÿò þëêÿäÿ èííîâàòèâ âÿ éöêñÿê òåõíîëîýèéàëàð ÿñàñûíäà ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòëè ñÿíàéå èñòåùñàëûíûí èíêèøàôû ö÷öí ìöíáèò øÿðàèò éàðàòìàãëà áó ñàùÿäÿ ñàùèáêàðëûüûí
äÿñòÿêëÿíìÿñè, äöíéà ïðàêòèêàñûíäà
ìöâÿôôÿãèééÿòëÿ òÿòáèã åäèëÿí òÿøêèëàòè
ìîäåëëÿðèí, î úöìëÿäÿí ñÿíàéå ïàðêëàðû,
áèçíåñ-èíêóáàòîðëàð âÿ ñ. éàðàäûëìàñû èøëÿðèíè ñöðÿòëÿíäèðÿúÿê.
Çàùèä ÈËÙÀÌÎÜËÓ
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè éàíûíäà Êöòëÿâè
Èíôîðìàñèéà Âàñèòÿëÿðèíèí Èíêèøàôûíà
Äþâëÿò Äÿñòÿéè Ôîíäóíóí
22 èéóë Ìèëëè Ìÿòáóàòûí éàðàíìàñûíûí
139 èëëèéè èëÿ ÿëàãÿäàð åëàí åòäèéè
ìöñàáèãÿéÿ òÿãäèì åòìÿê ö÷öí”
www.yeniazerbaycan.com
ìàèë@yeniazerbaycan.úîì
Öíâàí: Áàêû - AZ-1000, Öçåéèð Ùàúûáÿéîâ - 66
Òåëåôîíëàð:
498-78-03, 498-82-21
498-81-24, 498-19-84
Ìÿãàëÿ ÊÈÂÄÔ-íèí ìàëèééÿ äÿñòÿéè èëÿ “Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí äöíéà áèðëèéèíÿ èíòåãðàñèéàñû, ðåýèîí
þëêÿëÿðè âÿ äèýÿð äþâëÿòëÿðëÿ, áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðëà
ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè” èñòèãàìÿòè öçðÿ
ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùàçûðëàíìûøäûð
Àçÿðáàéúàí Ìåêñèêà ÿëàãÿëÿðè óüóðëà èíêèøàô åäèð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè,
Ìåêñèêàíûí “Ìóíäî Ûíòåðíàúèîíàë” æóðíàëûíûí éàé
áóðàõûëûøûíäà “Àçÿðáàéúàíûí Ìèëëè Ýöíö” ñÿðëþâùÿëè
ìÿãàëÿ äÿðú îëóíóá. Ìÿãàëÿ Àçÿðáàéúàíûí ìèëëè
áàéðàìû - Ðåñïóáëèêà Ýöíö ìöíàñèáÿòèëÿ Ìåõèêîäà
òÿøêèë îëóíìóø ãÿáóëäà þëêÿìèçèí Ìåêñèêàäàêû ñÿôèðè
Èëãàð Ìóõòàðîâóí ÷ûõûøû
ÿñàñûíäà ùàçûðëàíûá. Ìÿãàëÿäÿ 1918-úè èëäÿ Øÿðãäÿ èëê äåìîêðàòèê ðåñïóáëèêàíûí - Àçÿðáàéúàí Õàëã
Úöìùóðèééÿòèíèí éàðàíìàñûíûí áþéöê òàðèõè ùàäèñÿ îëäóüó âóðüóëàíûð. Áèëäèðèëèð
êè, ùÿëÿ î äþâðäÿ Àçÿðáàéúàí
ìöñÿëìàí
Øÿðãèíäÿ ãàäûíëàðà
ñå÷èá-ñå÷èëìÿê ùöãóãó âåðìèø èëê ðåñïóáëèêàäûð. Øÿðãäÿ èëê îïåðà
âÿ óíèâåðñèòåò äÿ ìÿùç
Àçÿðáàéúàíäà éàðàäûëûá.
Ëàêèí 2 èë ñîíðà ìÿëóì ñÿáÿáëÿð öçöíäÿí Àçÿðáàéúàí ìöñòÿãèëëèéèíè
èòèðìèøäèð.
Éàçûäà ãåéä îëóíóð êè, Àçÿðáàéúàí
1970-úè èëäÿí åòèáàðÿí Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí ðÿùáÿðëèéè àëòûíäà éöêñÿê
èíêèøàô éîëóíà ãÿäÿì ãîéóá âÿ ìöñòÿãèëëèéèíè áÿðïà åòäèêäÿí ñîíðà äà ùÿìèí
ïðîñåñ äàâàì åäèá. Àçÿðáàéúàí äþâëÿò
ìöñòÿãèëëèéèíè áÿðïà åòäèéè äþâðäÿ úèääè
÷ÿòèíëèêëÿðëÿ öçëÿøèá, Åðìÿíèñòàíûí ùÿðáè òÿúàâöçöíÿ âÿ åòíèê òÿìèçëÿìÿ ñèéàñÿòèíÿ ìÿðóç ãàëûá, ÿðàçèñèíèí 20 ôàèçè
èøüàë àëòûíà äöøöá.
Ùÿì÷èíèí, ìÿãàëÿäÿ Àçÿðáàéúàíûí àðòûã áó ýöí äöíéàäà åòèáàðëû òÿðÿôäàø âÿ äîñò þëêÿ êèìè òàíûíìàñûíäàí,
íöôóçëó áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí öçâö
îëìàñûíäàí ñþùáÿò à÷ûëûð. Áèëäèðèëèð êè,
àïàðûëàí ìÿãñÿäéþíëö èãòèñàäè èñëàùàòëàð íÿòèúÿñèíäÿ þëêÿäÿ ìöíáèò èíâåñòèñèéà ìöùèòè éàðàíûá âÿ ñîí îí èëäÿ
Àçÿðáàéúàíäà öìóìè äàõèëè ìÿùñóëóí
ùÿúìè 3 äÿôÿ àðòûá, éîõñóëëóüóí ñÿâèééÿñè 5 ôàèçÿ åíèá. Áó ýöí Àçÿðáàéúàí
èãòèñàäèééàòûíûí ðÿãàáÿò ãàáèëèééÿòëèëèéèíÿ ýþðÿ äöíéà þëêÿëÿðè àðàñûíäà 39úó éåðäÿ ãÿðàðëàøäûüû âÿ ðåýèîíäà èñòåùñàë åäèëÿí öìóìè ìÿùñóëóí 75 ôàèçèíèí þëêÿìèçèí ïàéûíà äöøäöéö ãåéä
îëóíóá.
Ìÿãàëÿäÿ Àçÿðáàéúàí Ùþêóìÿòè
òÿðÿôèíäÿí àëòû èë áóíäàí ÿââÿë Ëàòûí
Àìåðèêàñûíäà èëê îëàðàã Ìåêñèêàäà ñÿôèðëèéèí à÷ûëäûüû, ùàáåëÿ àðòûã Àðýåíòèíà,
Áðàçèëèéà, Êîëóìáèéà, Óðóãâàé âÿ Êóáàäà ñÿôèðëèêëÿðèíèí ôÿàëèééÿòÿ áàøëàäûüû
äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûð. Áèëäèðèëèð êè, Ìåêñèêà
Ùþêóìÿòè úàðè èëäÿ Àçÿðáàéúàíäà ñÿôèðëèê à÷ìàã ö÷öí ãÿðàð ãÿáóë åäèá âÿ
áó ìöùöì ùàäèñÿ þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà
èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí èíêèøàôûíà òþùôÿñèíè âåðÿúÿê.
Åéíè çàìàíäà, ãåéä îëóíóá êè,
þòÿí àëòû èëäÿ Àçÿðáàéúàí Ùþêóìÿòè
Ìåêñèêà èãòèñàäèééàòûíûí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðèíÿ èíâåñòèñèéà ãîéóá. Ùàáåëÿ ùÿìèí äþâðäÿ Àçÿðáàéúàíäàí Ìåêñèêàéà éöêñÿê ñÿâèééÿëè ðÿñìè øÿõñëÿðèí ñÿôÿðëÿðè ùÿéàòà êå÷èðèëèá.
Ñîíäà âóðüóëàíûá êè, Àçÿðáàéúàíäà áöòöí àçàäëûãëàð - èôàäÿ àçàäëûüû,
ìÿòáóàò àçàäëûüû, òîïëàøìà àçàäëûüû
òàì øÿêèëäÿ òÿìèí åäèëèð âÿ ðåñïóáëèêàìûçäà éöêñÿê òîëåðàíòëûã øÿðàèòè ìþâúóääóð. Áöòöí áóíëàð ìöàñèð Àçÿðáàéúàíûí ðåàëëûãëàðûíûí áàðèç íöìóíÿñèäèð.
Öìóìèééÿòëÿ, âóðüóëàìàã ëàçûìäûð
êè, ñîí èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàíëà Ìåêñèêà
àðàñûíäà ìöíàñèáÿòëÿð äàùà äà ìþùêÿìëÿíèá. Áó èñÿ, èëê íþâáÿäÿ, èêè þëêÿ
ìöíàñèáÿòëÿðèíèí ìþùêÿì ÿñàñà ñþéêÿíìÿñè èëÿ áàüëûäûð.
Ãåéä åäÿê êè, Àçÿðáàéúàí-Ìåêñèêà ìöíàñèáÿòëÿðèíèí òÿìÿëè Àçÿðáàéúàíûí ìöñòÿãèëëèéèíèí èëê äþâðëÿðèíäÿí ãîéóëóá. Ìåêñèêà þëêÿìèçèí ìöñòÿãèëëèéèíè 25 äåêàáð 1991-úè èëäÿ òàíûéûá. Èêè
äþâëÿò àðàñûíäà äèïëîìàòèê ìöíàñèáÿòëÿð èñÿ 1992-úè èë ôåâðàëûí 10-äà ãóðóëóá.
2006-úû èë îêòéàáðûí 2-äÿ Ìèëëè Ìÿúëèñèí ãÿðàðû èëÿ èãàìÿòýàùû Ìåõèêî øÿùÿðèíäÿ îëìàãëà, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìåêñèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûíäà Ñÿôèðëèéèíèí òÿñèñ åäèëìÿñè ùàããûíäà
Ãàíóí ãÿáóë åäèëèá. Áóíäàí 3 èë ñîíðà
Èndeks: 67100
Lisenziya: N-B-317
Òèðàæ:
6074
“Êàïèòàë Áàíê”ûí Íÿðèìàíîâ ðàéîí ôèëèàëû
ù/ù - 33080019443900419109
êîä - 200093
ÂÞÅÍ - 1500486601
È.Ìóõòàðîâ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìåêñèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðûíäà ôþâãÿëàäÿ âÿ ñÿëàùèééÿòëè ñÿôèðè òÿéèí åäèëèá.
Àçÿðáàéúàí
âÿ
Ìåêñèêà ïàðëàìåíòëÿðàðàñû ñÿâèééÿäÿ ÿìÿêäàøëûüà ìàëèêäèð. Áó
ìÿãñÿäëÿ ùÿð èêè þëêÿíèí
ïàðëàìåíòèíäÿ äîñòëóã ãðóïëàðû éàðàäûëûá. 2005-úè èëäÿ Ìèëëè
Ìÿúëèñäÿ Àçÿðáàéúàí-Ìåêñèêà Ïàðëàìåíòëÿðàðàñû Äîñòëóã Ãðóïó òÿñèñ îëóíóá. 2010-úó èëèí àïðåëèíäÿ Ìåêñèêà
Êîíãðåñèíèí Äåïóòàòëàð Ïàëàòàñûíäà
Ìåêñèêà-Àçÿðáàéúàí Ïàðëàìåíòëÿðàðàñû Äîñòëóã Ãðóïó ôÿàëèééÿòÿ áàøëàéûá.
2012-úè èëäÿ èñÿ þëêÿìèçÿ ñÿôÿð
åäÿí Ìåêñèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðû Êîíãðåñè Äåïóòàòëàð Ïàëàòàñûíûí áåéíÿëõàëã
ÿëàãÿëÿð êîìèòÿñèíèí ñÿäðè Ïîðôèðèî
Ìóíéîç Ëåäî Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí ãÿáóëóíäà îëóá. Ýþðöøäÿ äþâëÿò
áàø÷ûñû Àçÿðáàéúàí èëÿ Ìåêñèêà àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ îëìàñûíäàí ìÿìíóíëóüóíó
èôàäÿ åäèá. Ñîí èëëÿðäÿ èêè þëêÿ ÿëàãÿëÿðèíèí ñöðÿòëÿ èíêèøàô åòäèéèíè ãåéä åäÿí
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàí èëÿ
Ìåêñèêàíûí áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ôÿàë ÿìÿêäàøëûã åòäèéèíè áèëäèðèá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Àçÿðáàéúàí èëÿ Ìåêñèêà àðàñûíäà èãòèñàäè âÿ
ìÿäÿíè ÿëàãÿëÿðèí äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí éàõøû èìêàíëàð ìþâúóääóð.
Ìåêñèêàëû ãîíàã èñÿ þëêÿìèçäÿ ýåäÿí éöêñÿê èíêèøàô ïðîñåñëÿðèíèí îíäà
áþéöê òÿÿññöðàò éàðàòäûüûíû äåéèá.
Àçÿðáàéúàíà ñÿôÿðè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
Ï.Ì.Ëåäî Ìèëëè Ìÿúëèñèí Áåéíÿëõàëã
ìöíàñèáÿòëÿð âÿ ïàðëàìåíòëÿðàðàñû
ÿëàãÿëÿð êîìèòÿñèíèí öçâëÿðè èëÿ äÿ ýþðöøöá. Ýþðöøäÿ Ìèëëè Ìÿúëèñèí Áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿð âÿ ïàðëàìåíòëÿðàðàñû ÿëàãÿëÿð êîìèòÿñèíèí ñÿäðè Ñÿìÿä
Ñåéèäîâ áèëäèðèá êè, Àçÿðáàéúàí ïàðëàìåíòè íöôóçëó áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð,
åëÿúÿ äÿ, äöíéàíûí áèð ÷îõ þëêÿñèíèí
ãàíóíâåðèúè îðãàíëàðû èëÿ ñûõ ÿìÿêäàøëûã åäèð. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, Ìåêñèêà
äþâëÿòè âÿ ïàðëàìåíòè èëÿ ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè äÿ Àçÿðáàéúàíûí õàðèúè ñèéàñÿòèíèí ÿñàñ ïðèîðèòåòëÿðèíäÿíäèð âÿ àðòûã Àçÿðáàéúàí-Ìåêñèêà ìöíàñèáÿòëÿðè ñòðàòåæè òÿðÿôäàøëûã ñÿâèééÿñèíÿ éöêñÿëèá.
Àçÿðáàéúàíûí èãòèñàäè ïîòåíñèàëûíäàí, ñöëùöí âÿ òÿùëöêÿñèçëèéèí òÿìèí
îëóíìàñûíäà äöíéàäàêû ðîëóíäàí äàíûøàí Ñ.Ñåéèäîâ àüðûëû ïðîáëåìèìèç Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè áàðÿäÿ äÿ
ãîíàüà ÿòðàôëû ìÿëóìàò âåðèá, Àçÿðáàéúàíûí þç ýöúö ùåñàáûíà âÿ äöíéàäàêû
äîñòëàðûíûí äÿñòÿéè èëÿ òîðïàãëàðûíû åðìÿíè èøüàëûíäàí àçàä åäÿúÿéèíè äèããÿòÿ ÷àòäûðûá.
Ïîðôèðèî Ìóíéîç Ëåäî ÿëàâÿ åäèá
êè, Ìåêñèêà ïàðëàìåíòèíèí ùÿð èêè ïàëàòàñû - Ñåíàò âÿ Äåïóòàòëàð Ïàëàòàñû
Àçÿðáàéúàí èëÿ ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíäà
ìàðàãëûäûð. Ãîíàã Äàüëûã Ãàðàáàü
ìöíàãèøÿñèíèí ñöëù éîëó èëÿ, ÿäàëÿòëè
ùÿëë îëóíàúàüûíà âÿ Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíûí èøüàëäàí àçàä åäèëÿúÿéèíÿ
ÿìèíëèéèíè èôàäÿ åäèá. Î, Ìåêñèêàíûí
ìÿðêÿçè
ìåéäàíëàðûíäàí
áèðèíÿ
Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâèí àäûíûí, áèðèíÿ äÿ Õîúàëû àäûíûí âåðèëìÿñèíè èêè þëêÿ àðàñûíäà îëàí äîñòëóã ìöíàñèáÿòèíèí áàðèç íöìóíÿñè êèìè ãèéìÿòëÿíäèðèá. Ï.Ìóíéîç Ëåäî, åéíè çàìàíäà, âóðüóëàéûá êè, Ìåêñèêà ìöõòÿëèô ñàùÿëÿð öçðÿ Àçÿðáàéúàíëà ñûõ
ÿìÿêäàøëûã åòìÿêäÿ ìàðàãëûäûð.
Áöòþâëöêäÿ, ýþðöøäÿ äþâëÿòëÿðàðàñû
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíäà ïàðëàìåíòëÿðèí
Áó þëêÿíèí “Ìóíäî
Ûíòåðíàúèîíàë” æóðíàëûíäà
“Àçÿðáàéúàíûí Ìèëëè Ýöíö”
ñÿðëþâùÿëè ìÿãàëÿ äÿðú
îëóíóá
Èíôîðìàñèéà ìÿíáÿëÿðèìèç:
“ÀçÿðÒÀú”, “ÀÏÀ”,
“Àçàäèíôîðì”, “ÀññÀ-Èðàäÿ”, “ÑÈÀ”
Ãÿçåò “Éåíè Àçÿðáàécàí”ûí áèëýèñàéàð ìÿðêÿçèíäÿ éûüûëûá,
ñÿùèôÿëÿíèá âÿ “Àçÿðáàéúàí” íÿøðèééàòûíäà îôñåò öñóëó èëÿ ÷àï åäèëèá.
ðîëó, Àçÿðáàéúàí èëÿ Ìåêñèêà àðàñûíäà èãòèñàäè, ùóìàíèòàð, ìÿäÿíè ñàùÿëÿðäÿ
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðè, ãàðøûëûãëû ñÿôÿðëÿðèí
ÿùÿìèééÿòè âÿ äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ýåíèø ôèêèð
ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Öìóìèééÿòëÿ, èêè þëêÿ
ðÿñìèëÿðè àðàñûíäà ýþðöøëÿð
ìöòÿìàäè îëàðàã êå÷èðèëèð.
2006-úû èëäÿ Ìåêñèêàíûí
ñÿùèééÿ íàçèðè þëêÿìèçäÿ
ñÿôÿðäÿ îëóá. Èêè þëêÿíèí
õàðèúè èøëÿð íàçèðëÿðè âÿ íàçèð ìöàâèíëÿðè ñÿâèééÿñèíäÿ äÿôÿëÿðëÿ êå÷èðèëÿí ýþðöøëÿð, àïàðûëàí ìöçàêèðÿëÿð âÿ ìÿñëÿùÿòëÿøìÿëÿð Àçÿðáàéúàí èëÿ Ìåêñèêàíûí
áåéíÿëõàëã ñèéàñè àðåíàäà òÿðÿôäàøëûã
ÿëàãÿëÿðèíäÿí õÿáÿð âåðèð.
Áóíäàí ÿëàâÿ, èêè þëêÿ ìÿäÿíèééÿò,
áèçíåñ, åíåðýåòèêà, ðàáèòÿ, êÿíä òÿñÿððöôàòû, íåôò ñÿíàéåñè âÿ äèýÿð ñàùÿëÿð
öçðÿ äÿ ÿìÿêäàøëûã åäèð. Áåëÿ êè,
2010-úó èëèí ìàðò àéûíäà Ìåêñèêàäà
Àçÿðáàéúàí ìÿäÿíèééÿòè ýöíëÿðè êå÷èðèëèá. Ùÿìèí èëèí ñåíòéàáðûíäà èñÿ Ìåêñèêàíûí áèçíåñ, ñèéàñÿò âÿ ìÿäÿíèééÿò
äàèðÿñèíè òÿìñèë åäÿí íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè Àçÿðáàéúàíà ñÿôÿð åäÿðÿê
ìöõòÿëèô íàçèðëèêëÿðäÿ, ÀÐÄÍØ, Äèëëÿð
Óíèâåðñèòåòè âÿ Àçÿðáàéúàí Äèïëîìàòèê
Àêàäåìèéàñûíäà ýþðöøëÿð êå÷èðèáëÿð.
Àçÿðáàéúàí âÿ Ìåêñèêà àðàñûíäà
èìçàëàíàí ñÿíÿäëÿð è÷ÿðèñèíäÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéè âÿ Ìåêñèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðû
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéè àðàñûíäà àêàäåìèê äèïëîìàòèê ÿìÿêäàøëûã ùàããûíäà
Ñàçèø”è, “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéè âÿ Ìåêñèêà Áèðëÿøìèø
Øòàòëàðû Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéè àðàñûíäà
ìÿñëÿùÿòëÿøìÿëÿðèí òÿñèñ åäèëìÿñèíÿ
äàèð Àíëàøìà Ìåìîðàíäóìó”íó âÿ
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ùþêóìÿòè
âÿ Ìåêñèêà Áèðëÿøìèø Øòàòëàðû Ùþêóìÿòè àðàñûíäà äèïëîìàòèê ïàñïîðòà ìàëèê
âÿòÿíäàøëàðûí âèçàäàí àçàä îëóíìàñû
ùàããûíäà Ñàçèø”è ýþñòÿðìÿê îëàð.
Ñîí èêè èëäÿ èñÿ Àçÿðáàéúàí-Ìåêñèêà ìöíàñèáÿòëÿðèíäÿ ÿùÿìèééÿòëè èðÿëèëÿéèø ýþçÿ ÷àðïûð. Áåëÿ êè, 2012-úè èëèí
ÿââÿëèíäÿ Ìåêñèêàéà ñÿôÿðè çàìàíû
õàðèúè èøëÿð íàçèðè Åëìàð Ìÿììÿäéàðîâ
áó þëêÿíèí éöêñÿê ðÿñìè øÿõñëÿðè èëÿ
ýþðöøëÿð êå÷èðèá.
Ìåêñèêà èëÿ ìöíàñèáÿòëÿðèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ùÿì äÿ Àçÿðáàéúàíûí Ëàòûí Àìåðèêàñû þëêÿëÿðè èëÿ ÿìÿêäàøëûã
ñèéàñÿòèíèí òÿðêèá ùèññÿñèäèð. Þëêÿìèçèí õàðèúè ñèéàñÿòèíäÿ éåíè îëàí áó òåíäåíñèéà îíäàí èáàðÿòäèð êè, Àçÿðáàéúàí àðòûã ÿíÿíÿâè ìöíàñèáÿòäÿ îëäóüó
þëêÿëÿðëÿ ÿìÿêäàøëûüû ýåíèøëÿíäèðìÿêëÿ éàíàøû, áó âàõòàäÿê ìöíàñèáÿòëÿðèí
ñûõ îëìàäûüû äþâëÿòëÿðëÿ äÿ éåíè ÿëàãÿëÿð éàðàäûð. Áó ÷ÿð÷èâÿäÿ, Ëàòûí Àìåðèêàñû þëêÿëÿðè, ùàáåëÿ Ìåêñèêà èëÿ ÿìÿêäàøëûã ùàçûðäà äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿäèð.
Ãåéä åäÿê êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ
äÿ ÷ûõûøëàðûíäà áó ìÿñÿëÿéÿ äÿôÿëÿðëÿ
òîõóíàðàã, þëêÿíèí ìàðàãëàðûíû èôàäÿ
åäèá: “Ëàòûí Àìåðèêàñû þëêÿëÿðè èëÿ
ÿëàãÿëÿðèìèç äàùà äà ýöúëÿíèð âÿ
ãàðøûëûãëû ñÿôÿðëÿðèí êå÷èðèëìÿñè áóíó
ýþñòÿðèð. Åéíè çàìàíäà, Ëàòûí Àìåðèêàñûíäà ùÿì ñèéàñè, ùÿì äÿ èãòèñàäè ìàðàãëàðûìûçûí òÿìèí åäèëìÿñè
ö÷öí ýþçÿë øÿðàèò âàðäûð. Àçÿðáàéúàí èíâåñòèñèéàëàðû îðàäà òÿëÿá îëóíóð âÿ áèç áó ìÿñÿëÿéÿ ÷îõ äèããÿòëÿ
áàõûðûã”.
Áèëäèéèìèç êèìè, áó áþëýÿ åðìÿíè
ëîááèñèíèí óçóí èëëÿðäèð êè, ýåíèø ôÿàëèééÿò ýþñòÿðäèéè ðåýèîíëàðäàíäûð. Åðìÿíè
ëîááèñè áþëýÿäÿêè íöôóç âÿ ñèéàñè òÿñèð
èìêàíëàðûíäàí, áèðèíúè íþâáÿäÿ, ãîíäàðìà “åðìÿíè ñîéãûðûìû”íû òàíûòäûðìàã ìÿãñÿäèëÿ èñòèôàäÿ åäèð. Ëàêèí ñîí
äþâðëÿðäÿ åðìÿíè ëîááèñèíèí ôÿàëèééÿòèíÿ ãàðøû èíàìëà ÿêñ ùöúóìà êå÷ÿí
Àçÿðáàéúàí ðÿùáÿðëèéè âÿ äèàñïîðó þëêÿ ùÿãèãÿòëÿðèíèí òàíûäûëìàñûíäà ìöùöì óüóðëàðà íàèë îëóá. Î úöìëÿäÿí,
Õîúàëû ñîéãûðûìûíûí äöíéàäà òàíûäûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ýþðöëÿí èøëÿð þç íÿòèúÿëÿðèíè âåðìÿêäÿäèð.
Ýþðöíäöéö êèìè, Àçÿðáàéúàí èëÿ
Ìåêñèêà àðàñûíäàêû ìöíàñèáÿòëÿðèí
ýåíèøëÿíìÿñè ùÿð èêè þëêÿíèí ñèéàñè, èãòèñàäè ìàðàãëàðûíà óéüóíäóð âÿ ùàçûðäà ÿëàãÿëÿð èíêèøàô ìÿðùÿëÿñèíäÿäèð.
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí
íÿøð îëóíóð
Áóðàõûëûøà ìÿñóë:
Çàùèä ÈËÙÀÌÎÜËÓ
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
1 639 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content