close

Enter

Log in using OpenID

ARAÇ KİRALAMA İHALELERİ SİL BAŞTAN!

embedDownload
Bu makale 09.10.2014 tarihinde www.ferhatgunduz.com sitesinde yayınlanmıştır.
ARAÇ KİRALAMA İHALELERİ SİL BAŞTAN!
Dr. Ferhat GÜNDÜZ
Sayıştay Uzman Denetçisi
1. GİRİŞ
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından araç kiralama ihaleleri yıllardır yapılmaktadır.
Ancak, özellikle son aylarda bu konu fazlasıyla gündeme gelmiş ve kamunun araç
ihalelerinde verimsiz hareket ettiği üzerinde durulmuştur.
237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesi dayanak yapılmak suretiyle 17.03.2006
tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt
Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller (Esas ve Usuller) yürürlüğe konulmuştur. Söz konusu
düzenlemenin araç kiralamalarında verimsizliği önleyememesi sebebiyle de, 02 Ekim 2014
tarihinde resmi gazetede yayımlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas
ve Usullerde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar” ile araç kiralama ihalelerinde önemli
değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu değişiklikler yapılacak araç kiralama ihalelerini
etkilediği gibi, hâlihazırda devam eden ihaleleri de yakından ilgilendirmektedir.
2. ARAÇ KİRALAMA İHALELERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER ve
YANSIMALARI
Yapılan değişiklikler temel olarak araç kiralama ihalelerinde ödenen ücretlere disiplin
getirmek amacıyla yapılmıştır. Esas ve Usullerde yapılan değişiklikle ortaya çıkan sonuçları
ele almak ve dikkat edilmesi gerekli unsurlara işaret etmek amacıyla aşağıdaki tespitler
yapılmıştır:
Araç kiralama ihaleleri yakıt hariç yapılacaktır. Yakıt dâhil olarak yapılan araç
kiralama ihalelerinde araç maliyetinin ortaya konulabilmesi mümkün olamadığından
dolayı, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde
değişikliğe gidilmiş ve taşıtların şoförlü ve şoförsüz olarak edinilebileceği hükmüne
yer verilmiştir. Bu sebeple, yakıt dâhil araç kiralama ihaleleri yapılamayacağı gibi,
sözleşmesi imzalanmamış yakıt dâhil araç kiralama ihalelerinin de iptal edilmesi
gerekmektedir.
Esas ve Usullerde yakıt hariç olarak araç kiralama ihalelerinin yapılacağı ifade edilmiş
olmakla beraber, yakıt maliyetlerine yönelik objektif bir belirlemeyle ve ihaleye
katılan firmaların da tekliflerine yakıt maliyetlerinin objektif olarak yansıyacağı bir
Her hakkı saklıdır © ferhatgunduz.com
1
düzenlemeyle, araç kiralama ihaleleri yakıt dâhil de yapılabilirdi. Bu şekliyle bir
düzenleme, idarelerin araç kiralama ihalelerinden hariç bu defa da yakıt ihalesi
yapmalarına da sebebiyet vermiştir.
Araç kiralama ihaleleri şoförlü veya şoförsüz olarak yapılabilecektir. Ancak, şoförlü
araç kiralama ihalelerinde şoförlere verilecek ücretlere sınırlama getirilmiştir.
Şoförlere en fazla brüt asgari ücretin % 50 fazlası ödenebilecektir. Bu durum binek,
station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi araçlar için geçerli olup,
bu tip araçları kullanmayan şoförler bu kapsamda ele alınmayacaktır. Sayılan tipte
araçları kullanmayan şoförlere asgari ücretin % 50 fazlasından daha fazla ödeme
yapılabilecektir.
Esas ve Usullerde yer alan düzenleme şoförlere verilecek ücretin üst sınırı ile ilgili
olup, daha düşük bir ücret verilmesinde sakınca bulunmamaktadır.
Şoförlere brüt asgari ücretin % 50 fazlasından daha yüksek bir ücretin ödenebilmesi,
ihalelerin araç kiralama ihalesi olarak değil, şoför personel temini olarak yapılmasıyla
mümkün olabilecektir.
Araç kiralama ihalelerinde yaklaşık maliyet tespitine yönelik olarak piyasa araştırması
yapılabileceği gibi, kasko sigorta değerleri de yaklaşık maliyette kullanılabilecektir.
Ancak, ihalelerde istenilen araçların yaşlarına yönelik bir düzenleme yapılmışsa,
kanaatimizce en son modelin dikkate alınması daha uygun olacaktır. İlave olarak,
kiralanabilecek araçlar arasında en yüksek kasko değerine sahip aracın yaklaşık
maliyette tercih edilmesi de yine mümkün gözükmektedir.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere göre genel
yönetim kapsamındaki idareler ile bağlı döner sermayeler tarafından kiralanan binek,
station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi araçlar için en fazla kasko
sigorta değerinin % 2’si ödenebilecektir.
Esas ve Usullerde araç kiralama ihalelerinde ödenecek aylık ücrete sınırlama
getirilmiş olup, söz konusu sınırlama özellikle firma teklifleriyle yakından ilgilidir. Bu
sebeple idari şartnamenin diğer hususlar bölümünde bu yönde bir düzenleme
yapılmasında fayda bulunmaktadır: “Sözleşme süresi boyunca kullanılacak aracın
marka ve modeline teklif mektubu eki cetvelde yer verilecek ve ihaleyi alabilmek
için teklif edilecek bedel de aracın kasko değerinin aylık % 2’sini
geçmeyecektir.”
Esas ve Usullerde ödemeye yönelik bir düzenleme yapılmış ve ihale tarihi itibarıyla
kasko değerleri dikkate alınarak ihaleler verilecek olmakla beraber; sözleşme süreci
Her hakkı saklıdır © ferhatgunduz.com
2
içerisinde araç kasko değerlerinin düşmesi durumunda fiyat farkı olarak bunların
yansıtılabilmesi mümkün olamayacağından dolayı, ya sözleşmenin feshedilmesi ya da
yüklenicinin indirim yapılmasını kabul etmesi gerekecektir. Bu yaklaşım mevcut Usul
ve Esaslara uyumlu olacaktır. Ancak, ortaya çıkan yeni durum yüklenici tarafından
yargıya intikal ettirilebilecek ve neticesine göre hareket edilecektir. Bu sebeple fiyat
farkı kararnamelerinde acilen değişikliğe gidilmesi gerekmektedir.
Sözleşmesi imzalanmayan ve en düşük teklif sahibi firmanın verdiği fiyatın kasko
değerinin % 2’sinin üzerinde olduğu ihalelerin iptal edilmesi gerekmektedir. Hatalı bir
karar verilmek suretiyle, kasko değerinin % 2’sinin üzerinde ihalelerin verildiği
hallerde, bu durum kamu zararı olarak değerlendirilebilecektir. Ancak, hiçbir firmanın
kiralamaya yanaşmaması ve idarelerin de araç kiralamalarını zorunlu olarak yapacak
olması şartları bir araya geldiğinde, kanaatimizce geçiş dönemi için çözüm
bulunmasında fayda vardır.
Usul ve Esasların getirdiği tavan sınır uygulamasından kurtulmak amacıyla
yapılabilecek yöntemler ise şu şekilde olabilir: 1- İhtiyaç duyulan araç sayısı
artırılmak ve araçların çalışacağı çalışma süreleri kısılmak suretiyle ihaleler
yapılabilir. Bu şekilde yapılan bir ihalede araç başına ödenen ücret kasko değerinin %
2’sini aşmaz. 2- İhtiyaç duyulan araçlara diğer ihalelerin bünyesinde yer verilir ve
diğer ihalelerin gerçekleştirilmesi için talep edilen araçlar olarak iş kalemleri açılır ve
bu yöntemle de kasko değerinin % 2’si aşılabilir.
Araç kiralama ihalelerinde firma fiyatlarının yüksek olması vb. sebeplerle, ihalenin
yapılamaması halinde, Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası hükmüne
göre, söz konusu taşıtlar satın alma yöntemiyle temin edilmek durumundadır.
237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alan makam ve
hizmetler için hizmet alımı yoluyla taşıt temini yapılmayacak, bu makam ve hizmetler
için taşıtlar satın alınacaktır. Mahalli idareler bu cetvellerde yer almadığından dolayı,
mahalli idarelerde makam için taşıt kiralanması yine mümkündür. Ancak, örneğin
üniversite rektörleri için taşıt kiralaması yapılamayacak, kullanılacak araçlar satın
alınacaktır.
Söz konusu düzenlemeler genel yönetim kapsamındaki idareleri kapsamakta olup,
mahalli idareler (Belediyeler ve il özel idareleri), sosyal güvenlik kurumları ve
düzenleyici ve denetleyici kurumlar da getirilen düzenlemelere riayet etmek
durumundadır. Cumhurbaşkanlığı ve TBMM genel sekreterliği istisna tutulmuş olup,
Her hakkı saklıdır © ferhatgunduz.com
3
bu idarelerin yapacakları araç kiralama ihalelerinde kiralanan araçlara ve şoförlere
yönelik ücret sınırlaması bulunmamaktadır.
2 Ekim 2014 tarihinde yapılan değişikliğin geçici maddesinde “Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihte sözleşmesi devam eden taşıt kiralamaları, sözleşme süreleri
bitimine kadar mevcut sözleşme hükümlerine göre yürütülür.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümde atıf sözleşmesi devam eden işleredir. Bu sebeple, sözleşmesi
imzalanmamış; ancak, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve
Usullere aykırı düzenlemeler ve teklifler içeren ihalelerin yeniden ele alınması ve
kuvvetle muhtemel iptal edilmesi gerekmektedir.
İhalelerde istenilen araçların bir kısmına kasko değerinin % 2’sinin üzerinde bir
kısmına da kasko değerinin % 2’sinin altında teklif verilmesi halinde, toplama göre
hareket edilmeyecektir. Çünkü Esas ve Usuller araç bazında ödemeye işaret
etmektedir.
Araç kiralama ihalelerinin kısmi alıma açık yapılması artık çok önemlidir ve
gereklidir. Kısmi alıma açık olan ihalelerde her bir kısım için teklif edilen bedel araç
kasko değerinin % 2’si ile kıyas edilecek ve buna göre ihaleler neticelendirilecektir.
3. SONUÇ
Taşıt kiralama ihalelerinde görülen ve artık bilinirliği herkes tarafından malum olan
verimsizliğin önlenebilmesi amacıyla, kamu idareleri tarafından yapılan araç kiralama
ihalelerine bir takım sınırlamalar getirilmiştir. Bu sınırlamaların belki de en önemli ayağını
ücret tavanı oluşturmaktadır. Araçlar ve araçları kullanacak şoförler için ödenecek ücretlere
yönelik olarak tavan sınır uygulamasına gidilmiştir.
Son değişikliklerin ne kadar önemli sonuçları olduğunu görmek için şu örneğe
bakalım: Renault Fluence marka bir aracın kasko değeri 50.000,00 TL olsun, bu araca son
değişikliklerden sonra günlük en fazla 33,33 TL teklif verilecektir. Günlük KDV hariç
yaklaşık 33 TL’ye söz konusu aracı kiralamak çok zor gözükmektedir.
Söz konusu uygulamanın 4734 sayılı Kanun hükümleriyle örtüşmeyen ve sıkıntılar
ortaya çıkarabilecek kısımları bulunmaktadır. Bu sıkıntılara ikinci bölümde detayı ile yer
verilmiştir.
Hem ihalelerin sağlıklı yapılması hem de ihalelerde ortaya çıkan ücretlerin makul
olması amacıyla, 237 sayılı Taşıt Kanununun ve bağlı düzenlemelerin yeniden ele
alınmasında fayda bulunmaktadır.
Her hakkı saklıdır © ferhatgunduz.com
4
Taşıt kiralamalarında ortaya çıkan fahiş ücretleri önlemek amacıyla ortaya konulan
esaslar güzel olmakla beraber, diğer kanunlarla uyumu ve idarelere faydalılığı noktasında
yeniden gözden geçirilmelidir.
Netice itibarıyla;
-
Yakıt dâhil araç kiralama ihaleleri iptal edilecektir.
-
Şoförle araç kiralama ihalelerinde şoföre eğer brüt asgari ücretin % 50’sinden fazla
ücret ödenmesi öngörülüyorsa, bu ihaleler de iptal edilecektir.
-
Firma tekliflerinin araç kasko değerinin aylık % 2’sini aştığı ihaleler de iptal
edilecektir.
Her hakkı saklıdır © ferhatgunduz.com
5
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
5
File Size
246 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content