close

Enter

Log in using OpenID

6 - ITO

embedDownload
İSTANBUL
TİCARET
ODASI
Yayın N o :
1984 - 28
MISIR
İ H R A C A T
P A Z A R
İstanbul -
A R A Ş T I R M A S I
1984
CAN MATBAA
CııOaloOlu. Biı,kiyurdu
Sokak
Güz Han Kat 2 istanbul
Tel: 52374 13
Ö N SöZ
Bilindi~i gibi Odamız,. ihracatımızıri arttırılma­
yönelik olarak, ihracatçılarımızın e~itim ve enformasyon gereksinmelerinin karşılanması amacıyla, toplantı
ve seminerler düzenlemenin yanında yayınlar yayınlama yoluyla da bu konudaki çabalarını arttırarak
sürdürmektedir.
sına
Bu çalışmalarımıza ek olarak ihracatımız açısın­
dan potansiyel sanibi'pazarların belirlenerek, ekonomik
durumun piyasa yapısının ve mevzuatının incelenmesi,
ihracatçılarımıza yararlı bilgilerin derlenmesi amacıy­
la 1984 yılında İhracat Pazar Araştırmalarına başlan­
mıştır. İlk ülke olarak seçilen Mısır'a ait 'bu araştır­
mayı, 8-25 Kasım 1984 tarihleri arasında ziyaret ettikleri Mısır'da gerekli masabaşı ve saha araştırmalarını
gerçekleştirerek Odamız'ın
dört elemanından oluşan bir
~kiphazırlamıştır.
Ticaret Şubesi ve
Etüd ve Araştırma Şubesielemanları ile araştırmanın
yazımını gerçekleştiren·'ŞEHRUZE VURAL'a teşekkürlerimi­
zi sunarız.
Araştırmayı
hazırlayan
Dış
D~.
Genel Katip
İsmail Özaslan
Hazırlayanlar:
TAMER KAYACIKLI
T. ENGİN AKYüREI<
S.
TAYFUN
FüGEN
OK
ÇAGLAR
- vii -
İ Ç İ N D E K İ L E R
Sayfa No.
•TABLOLAR LİSTESİ.
AMAÇ ve YÖNTEM
ÖZET ve SONUÇLAR
x
1
2
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜLKE HAKKINDA GENEL BİLGİLER
1. COĞRAFİ, DEMOGRAFİK ve SİYASAL YAPILAR İLE
SİYASAL TARİH
1 . 1 . Coğrafya ve İklim
,
1 . 2 . Nüfus ve Demografik Yapı
1.3. Siyasal Yapı
......
1.^. Siyasal Tarih
7
7
9
11
13
2 . EKONOMİK YAPI..
........ ..,
2.1. GeneX tJlaralc Mı«ır -Ekonömi-si^.,^.^^.
2 . 2 . Planlı Kalkınma ve 1983-1987 Planı........
2 . 3 . Tarım ve Hayvancılık
2.•4. Sanayi ve Madencilik
2 . 5 . Enerji .....
*.
2 . 6 . Ulaştırma
2.7. İstihdam
2 . 8 . Bütçe
-.
2 . 9 . ödemeler Bilançosu
17
17
19
23
28
i)l
^»3
44
3. DIŞ TİCARET
3.1. GenelOlarak Dış Ticaret
3 . 2 . İhracat
3 . 3 . İthalat
3 . 4 . Türkiye-Mısır Ekonomik ve Ticari İlişkiler
50
50
51
52
54
. . . 1 . . . . . . . . . . . . .
48
İKİNCİ BÖLÜM
PİYASAYA İLİŞKİN BİLGİLER
4.
PİYASANIN YAPISI
,
4.1. Piyasa Hakkında Genel Bilgiler
4.2. Dağıtım Kanalları
4.3. Tüketicinin Yapısı ve Tüketici Davranışları
69
69
74
75
- vîii -
Sayfa No,
5. MEVZUAT
.................
82
5.1. Dxş Ticaret Rejimi
82
5.2. Kambiyo Mevzuatı
895 . 3 . Gümrük Rejimi ve İthalde A l m a n Vergiler • 92
5.4. İthalatta Gerekli Belgeler
94
5 . 5 . Acenta, Şube ve Temsilcilik
.
96
5.6. Yatırımların Teşviki
99
5.7. Serbest Bölgeler
102
6. PİYASAYA GİRİŞ
6.1. Türk İhraç Mallarında Mısır'ın ithalatı..
6.2. Seçilmiş Mallar İtibariyle Piyasa Durumu.
6.3. Piyasaya Girişte Öneriler
104
104
108
113
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞADAMLARI İÇİN YARARLI BİLGİLER
7. ÜLKEYE GİDİŞ...............
7.1. Pasaport ve Vize İşlemleri ...
7.2. Nasıl Gidilir
7.3- Ne Zaman Gidilir....
7.4. Gümrük Kontrolü...
8. GÜNLÜK YAŞAM
8.1. İklim ve Kıyafet.......
8.2. Ulaşım.
8.3. İş Saatleri ve Tatiller
8.4. Haberleşme...
8 . 5 . Otel ve Lokantalar...
8.6. Diğer Yararlı Bilgiler
9. YARARLI ADRESLER...
9.1. Türkiye Temsilcilikleri.
9 . 2 . Ticaret Fuarları
9.3. Ticaret ve Sanayi Odaları.
9.4. Reklam Ajansları.
9 . 5 . Sigorta Şirketleri
9.6. Bankalar...
9. 7. Yayın Organları
—
121
121
121
122
122
123
123
123
126
128
128
137
139
139
139
140
l4l
....... 141
142
145
Sayfa No.
E K L E R
EK
EK
1.
2,
Mısır'dan Türkiye'ye İhraç Edilebilecek
Mallara Ait Endikatif Liste
^51
Türkiye'den Mısır'a İhraç Edilebilecek
Mallara Ait Endikatif Liste.
,
155
EK
3-
Kamu Dış Ticaret Şirketleri
EK
4.
Temsilcilik Sözleşmesi Örneği
EK
5.
Mısır Serbest Bölgeler Mevzuatı
EK
EK
6.
7.
Vize Formu
179
İstanbul'da Görüşülen Kişi ve Kuruluşlar 180
EK
8.
Türk İhracatçı Firmaları İçin Anket
Formu
EK
9.
EK 10.
158
182
Mısır'da Görüşülen Kişi ve Kuruluşlar... ^84
Mısır'İl İthalatçı Firmalar İçin Anket
Formu
•
YARARLANILAN KAYNAKLAR,
.......................
189
192
TABLOLAR LÎSTESÎ
Sayfa No,
1. Başlıca Ekonomik Göstergeler.
2. 1982-83 ve 1986-87 Döneminde GSMH^nm
Dağılımı...»
.a
.
3. Tarımsal üretim
•
. —
4. Cinslerine Göre Pamuk üretimi.
5. Yıllara Göre Canlı Hayvan Sayısı.. o
'
6. Su Ürünleri Üretimi
7. Sanayi Ürünler Üretimi
8. 1980-85 Döneminde Planlanan Sanayi Yatırımı
Programı..«„
......—
. •«
17
22
24
25
27
27
29
31
9. Madenler ve İnşaat Malzemeleri Üretimi
33
10. Kamu Sektörünce 1980-85 Döneminde Metalürji
Sektörüne Yapılması Planlanan Yatırımlar
„ 34
11. Mühendislik Sektörü ürünleri üretimi
^5
12. Kamu Sektörünce 1980-85 Döneminde Mühendislik
Sektörüne Yapılması Planlanan Yatırımlar
.36
13. 1979-80 Yıllarında Başlıca KimyasalÜrünler
üretimi
37
14.•1980-85 Döneminde Kamu Sektörünce Kimya
Sanayiine Yapılması Planlanan Yatırımlar
38
15. Tekstil Ürünleri Üretimi
39
16. Başlıca Gıda Maddeleri üretimi
—
40
17. Petrol Üretimi ve Tüketimi.
42
18. İstihdamın Sektörlere Göre Dağılımı
45
19. Yıllara Göre Mısır'ın Bütçesi.
.
46
20. Ödemeler Bilançosu Tablosu
• 49
21. Dış Ticaret......
50
22. Başlıca İhraç Ürünleri.,.
.. 51
23. İhracatın Yöneldiği .Ülkeler
52
24. Başlıca İthal Ürünleri...
53
25. ithalat Yapılan Ülkeler
53
26. Türkiye Mısır Ticareti.
55
27. Mısır'dan İthalatımız
....... 57
28. Mısır'a İhracatımız.
•
59
tmç
¥e YÖNTEM
Bu araştırmanın amacı, ihracatımızın arttırılma­
sı açısından önemli bir; potansiyele sahip olan Mısır
pazarını çeşitli yönleriyle inceleyerek Türk ihracatçı­
larına tanıtmak, ihracatımızın bu ülkeye yönlendirile­
rek henüz tam olarak kullanılamayan bu potansiyelin da­
ha iyi değerlendirilebilmesi açısından önem taşıyan en­
formasyonu derlemektir.^
İhracatımız açısından önemli bir potansiyele sa­
hip olan çeşitli ülkeler birçok kriter gözönüne alına­
rak incelenmiş, bu ön çalışma sonucunda ülkemiz ihraca­
tı açısından ülkemizde yeterince bilinmeyen potansiyel
pazarın Mısır Arap Cumhuriyeti olduğu anlaşılmıştır.
Daha sonraki aşamada, ön çalışma sonucunda sap­
tanan hedef-ülke konusunda çeşitli dillerde bulunabilen
tüm kaynaklar taranmış, güncel ve kullanılabilir enfor­
masyon toplanarak masabaşı araştırmasına başlanmıştır.
Masabaşı araştırmasının yanısıra alan araştırma­
sına da başlanmış, önce Mısırca ihracatı olan Türk fir­
malarının yetkilileri ile görüşülmüş,önceden hazır olan
anket formları karşılıklı görüşme yöntemi ile doldurul­
muştur. (Görüşülen firmalar ve anket formları ekler
kısmında sunulmuştur). Alan araştırmasının ikinci kısmı
ise Mısır^da tamamlanmıştır. Kahire, İskenderiye ve
Port Sait kentlerinde araştırma ekibince sürdürülen
alan araştırması, Mısır*daki kamu ve özel sektöre ait
ithalatçı firmalarla, çeşitli ticari kuruluş ve tica­
ret odalarıyla, Türk firmalarının Mısır*daki temsilci­
leriyle yapılan anket ve görüşmeleri ve piyasa yapısı,
tüketici davranışları, dağıtım kanalları gibi konular­
daki araştırma ve gözlemleri içermektedir.
Masabaşı ve alan çalışmaları sonucunda elde edi­
len bilgiler son olarak bir etüd haline getirilmiştir.
ÖZET ve SONUÇLAR
Mısır Arap Cumhuriyeti 50 Milyona yaklaşan nü­
fusu, yılda % 8 civarında büyüyen milli geliri, içinde
bulunduğu büyük yatırımlar dönemi ve giderek artan dış
ticaret hacmi ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika'nın en
önemli pazarlarından biridir.
1948»den beri bir istikrarsızlık kaynağı olan
Arap-Israil
uyuşmazlığından, 1979 Camp David Barış
Antlaşması ile çekilen Mısırım Başkan Mübarek * in yö­
netimi altında yakın tarihinin en istikrarlı dönemini
yaşadığı ifade edilebilir. ülkede çok partili parlamen­
ter demokrasiye geçilmesinin de toplumsal gelişırıelerin
istikrarı bozucu bir yöne dökülmesini önlemekte önemli
bir etki yaptığı bir gerçektir.
1974'de Başkan Sedat tarafından başlatılan "El
Înfitah-Açık Kapı" politikası ekonomide özel sektörün
payının arttırılması, yabancı sermaye girişinin sağlan­
ması ve iktisadi büyümenin hızlandırılmasını amaçlamış­
tır . 1982*de iktidara gelen Başkan Mübarek'in ise kamu
kesiminin sarsılmasını sağlayacak ölçüde serbestleştir­
meden yana olmadığı, yabancı sermaye ile özel sektörün
ekonomi için önemli görülen imalat sanayii dallarında
yatırım yapmalarını teşvik ettiği ve "lüks" olarak ni­
telenen bazı malların ithalatını kısıtlayıcı önlemler
getirdiği gözlenmektedir.
1974 * de payı önemsiz düzeyde bulunan özel sek­
törün bugün ithalattaki payının yaklaşık % 50'ye, ima­
lat sanayi üretimindeki payının da % 25'e ulaştığı ve
önümüzdeki yıllarda bu oranların
daha da artmasının
öngörüldüğü ifade edilmektedir.
Mısır ulusal ekonominin ihtiyaçlarını ve yatı­
rım harcamalarını (altyapı ve sınai üretim) yurtdışın­
daki Mısırlıların ülkeye gönderdikleri dövizler, petrol
ihracatı, Süveyş Kanalı gelirleri, turizm gelirleri ve
dış yardımlar ile finanse etmektedir. Bunda ihracatın
payı ise oldukça azdır. Son yıllarda dünya ekonomisini
etkileyen iktisadi durgunluğun işçi dövizleri ve petrol
ihracatı gelirlerimi olumsuz yönde etkilemeye başladığı
gözlenmektedir» Ancak Mısır, geleneksel olmayan mallar
ihracatını da son yıllarda teşvik etmeye başlamıştır.
önümüzdeki kısa dönemde, bu yolda bazı adımlar atılması
beklenmektedir,
Türkiye ile M ı s ı r ' m ticari ilişkileri de, 1980
yılından bu yana hızlı bir gelişme içindedir. 1980-1982
yıllarında hızla artan ihracatımız 1983 yılında azalma
kaydetmiş, ancak 198'4 yılının belli olan ilk dokuz ay­
lık rakamlarına göre, içinde bulunduğumuz yıl tekrar
artmıştır» Mısır ^ a gıda malları, inşaat malzemeleri,
otomotiv ürünleri başta olmak üzere pek çok kalem malın
ihraç edilmesi piyasanın ihracatçılarımız tarafından
değerlendirilmeye başlandığını göstermektedir. Başta
fiyat faktörü olmak üzere, diğer etkenlerin de gözönüne
alınması durumunda, ihracatımızın artması mümkün görül­
mektedir.
Ancak Mısır ^ m ülkemize ihracatı çok düşük bir
düzeyde bulunmaktadır, İhracatımızın artm^aya devam et­
mesinin, dengesizliğin giderilmesi amacına yönelik bazı
taleplere de yol açması beklenmelidir. İhracatım.ızda
bir azalmaya meydan verilmemesi için Mısır * dan daha
fazla ithalat yapılması, ithal edilen malların reeksport yoluyla pazarlanması, Afrika M a Mısırlıların mev­
cut ilişkilerinden yararlanarak Türk ürünlerinin reeksportunun gerçekleştirilmesi gibi önlemler düşünülm.elidir „ Ayrıca teknoloji, tecrübe, know how açılarından
Türkiye'nin güçlü olduğu sektör ve sanayi kollarında
ortak yatırımlara gidilmesi, ürünlerin hem Mısır'da hem
de üçüncü ülkelerde pazarlanması sözkonusu olabilir.
Özellikle gıda malları, hazır giyim, inşaat malzemeleri
üretimi ve besicilik gibi sektörlerde işbirliği Mısırlı
yöneticiler ve işadamlarınca da önerilmektedir.
Mısır'ın içinde bulunduğu altyapı eksiklikleri­
ni hızla tamamlama döneminde, yaklaşık 8 Milyar ABD $'ı
tutarındaki inşaat piyasasından müteahhitlerimizin de
yararlanmasının ancak tekliflerin elverişli koşullarda
- M „
önerilen krediler ile desteklenmesi veya Devletten dev­
lete kredi sağlanması halinde sözkonusu olabileceği
ifade edilmelidir.
Sonuç olarak ihracatımızın geliştirilmesi ve
sınai .işbirliği bakımından' Mısır Piyasası»nm önemli
bir potansiyele sahip olduğu belirtilebilirBu potan­
siyelin değerlendirilmesinin Mısır piyasasının işadamlarımız.ca çok iyi tanınması, Türk ürünlerinin ve Türki­
ye'nin sürekli tanıtılması, ilişkilerin sıklaştırılma­
sı ve mutlaka, sabırlı davranılması koşullarıyla mümkün
olabileceği gözönünde tutulmalıdır.
BİRİNCİ BÖLÜM
Ü L K E HAKKINDA
GENEL
BİLGİLER
1. COĞRAFÎ, DOlOGRAFÎK, SİYASAL YAPILAR ÎLE SİYASAL
TARİH
toğrafya ve İklims
Mısır Arap Cumhuriyeti, Afrika kıtasının KuzeyDoğu köşesinde yer alan Kuzey»den Güney'e 1024 km, Do­
ğudan Batı»ya 1240 km genişliğinde bir ülkedir. Kuzeyi
Akdeniz, Doğusu Kızıldeniz ile çevrilidir. Mısır'ın
siyasal sınırlarını Güney»de Sudan, Batı'da Libya, Kuzey-Doğu'da ise İsrail ile olan kısa sınırı oluşturmak­
tadır . Mısır'ın siyasal sınırları, bölgede hiçbir doğal
sınır olmadığından, belirlenen iki nokta arasında düz
bir çizgi olarak çizilmiştir.
Mısır, 997.667 km. karelik yüzölçümü ile Orta
Doğu'nun en geniş toprağa sahip ülkesidir. ülke, coğra­
fi olarak beş ana bölgeye ayrılır. Bunlar; Nil Deltası,
Nil Vadisi, Batı Çölü, Doğu Çölü ve Sina Yarımadası'
dır. Topraklarının % 96'sı çöllerden oluşan Mısır için
Nil Deltası ve Nil Vadisi herşey demektir. Tam bir üç­
gen şeklinde olan Nil Deltası'nm Güney Ucunda başkent
Kahire, Kuzey Doğu ucunda Port Said ve Kuzey Batı ucun­
da İskenderiye yer almaktadır. Nil Deltası, Mısır'ın
ticari, sınai, idari, tarımsal ve sosyal merkezini
oluşturmaktadır.
Kuzey'de Delta'nm alt ucunu oluşturan Kahire'
den Güney'de Aswan barajının oluşturduğu Nasır Gölü'ne
kadar Nil nehri boyunca cok ince bir toprak şeridi ola­
rak uzanan Nil Vadisi, ülkenin en önemli tarım merkezi
ve Delta'dan sonra en önemli yerleşim merkezini oluş­
turmaktadır . Bu bölgede yer alan Luxor kenti ve Aswan
barajı da ülkenin önemli bir turistik merkezini oluş­
turmaktadır . Nil Deltasına yaklaştıkça genişliği 10-15
km'ye ulaşan Nil Vadisi, Güney'de Sudan sınırına yak­
laştıkça 3 km'ye kadar daralır. Nil nehrinin doğu kı­
yılarında vadinin genişliği çok azdır ve bu kısım ge­
nellikle yüksek ve kayalıktır. Geniş verimli topraklar
ve buna bağlı olarak da önemli yerleşim yerleri nehrin
Batı kıyılarında yer almaktadır.
Nil nehrinin ayırdığı Batı ve Doğu çöllerinde
yerleşim yok denecek kadar azdır ve bu bölgeler Mısır
ekonomisinde dikkate değer bir önem taşımamaktadır. Ba­
tı ve Doğu çöllerinin durumunda, yakın gelecekte de
önemli bir değişiklik olması beklenmemektedir. Batı Çö­
lü oldukça düz bir çöldür, Mısır sınırları içinde kalan
bu çölde, yükseklik hiçbir yerde 300 metreyi aşmamakta­
dır. Bölgede yer alan Bahariya Vahası * nda zengin demir
cevheri bulunmakta, ancak burası ekonomik olarak işletilememektedir. Ayrıca, gene bu çölde yer alan Dakhia,
Ekber, Larafra, Sura ve Dungil vahalarında, arazi ısla­
hı ile son zamanlarda tarım yapılmaya başlanmıştır. Ba­
tı Çölü»nün gelecekteki gelişimi açısından, bölgede bu­
lunan zengin fosfat yatakları da önem taşımaktadır.
Ni.l nehri »nin Doğusu ile Kızıldeniz arasında
yer alan Doğu Çölü, Batıya kıyasla daha engebeli ve ka­
yalıktır. Yer yer 1500-2000 metreye varan yükseklikler
vardır. Bölgede tarım ve yerleşim yok denecek kadar az­
dır . Ancak bölge zengin bir mineral potansiyeline sa­
hiptir . Bu bölgenin gelişmesi de, buradaki zengin fos­
fat yataklarının işletilmesine bağlıdır.
Akdeniz kıyısından Kızıldeniz»in içine doğru
uzanan Sina yarımadası, Akdeniz kıyısındaki El Ariş
yerleşim bölgesi dışında tamamen boş bir çöldür. Sina
yarımadasında şimdiye dek çöl göçebeleri dışında hiçkimse yaşamamıştır.
Mısır'da iklim, sadece mevsime değil, coğrafi
bölgelere göre de büyük değişiklikler göstermektedir.
Genel olarak Mısır'ın iklimi çok sıcak ve kurak bir
yaz, ılık ve az yağışlı bir kış olarak tanımlanabilir.
Kuraklık, Mısır ikliminin en önemli özelliğini oluştur­
maktadır. Ülkenin en çok yağış alan bölgesi olan İsken­
deriye'de bütün yıl düşen yağış 200 mm'dir. Ülkenin çok
büyük bir kısmı yılda ortalama 80 mm. veya daha az ya­
ğış almaktadır. Birçok bölgede ise yağış, üç-dört yılda
bir görülen ender bir olaydır. Kar yağışı Mısır'da bi­
linmemektedir .
Yaz ayları boyunca gündüz sıcaklık, Akdeniz kı­
yılarında 35-40^0, İç ve Güney kısımlarda 38-45^C, çöl­
lerde ise 45-50^C olmaktadır. Geceleri ısı, özellikle
çöllerde, birdenbire düşmektedir.
Kış ayları gündüz hava sıcaklığı 16-3Q^C ara­
sında değişmekte, berrak ve güneşli havalar sık sık gö­
rülmektedir . Kış aylarında geceler soğuk geçmekte, gece
ile gündüz arasındaki ısı farkı oldukça büyük olmakta­
dır.
Nisan ve Mayıs aylarında Güney'den gelen ve
"Hamsin" diye adlandırılan sıcak'kum fırtınaları, ulaş­
tıkları bölgelerin atmosfer ısısını 1-1,5 saat içersin­
de 20^C birden arttırmakta, rüzgarla t a ş m a n kumlar
ekinlere ve yerleşim alanlarına büyük zarar vermekte­
dir .
1 . 2 . Nüfus ve Demografik Yapı:
Mısır'ın nüfusu 1984 yılı itibariyle yaklaşık
47 milyon olarak tahmin edilmektedir. Yıllık ortalama
% 3 artış hızı ile Mısır'ın nüfusunun 2000 yılında 70
milyona yaklaşması beklenmektedir. Genel olarak genç.
bir nüfusa sahip olan Mısır'da nüfusun % 43'ünü 15 ya­
şın altındaki gençler oluşturmaktadır.
Mısır'da km2*ye ortalama 42 kişi düşmektedir.
Ancak toplam nüfusun % 99'u, Mısır topraklarının % 4 V
ünü oluşturan Nil deltası ve vadisinde yaşamaktadır.
Delta'da km2'ye ortalama 1000 kişi düşmektedir. Bu böl­
ge, nüfus yoğunluğu açısından dünyanın sayılı kalabalık
yerlerinden birini oluşturmaktadır. Örneğin, İskenderi­
ye 'nin El Gomruk bölgesinde km2'ye 114.000 kişi, Kahi­
re 'nin Rad El-Farag bölgesinde ise 109.000 kişi düşmek­
tedir. Mısır'ın topraklarının büyük bir kısmını oluştu­
ran çöllerde, yalnızca nüfusun % l'ini oluşturan göçebe
topluluklar ve Bedeviler yaşamaktadır. Yaklaşık 2 mil­
yon Mısırlımda diğer ülkelerde yaşamaktadır.
Nüfus patlaması, Mısır'ın sosyal ve ekonomik
yapısında çok önemli bir etkiye sahiptir. Yüksek nüfus
artışı, ekonomik gelişmeyi olumsuz yönde etkilemekte ve
yaşam standartlarının yükseltilebilmesini önlemektedir.
Hükümetin, nüfus artışını kontrol edebilmek amacıyla
aldığı tedbirler, bugüne dek etkili olamamıştır. Ha­
len varolan tarım alanları art tınlamadığı için kent­
lere oldukça hızlı bir göç vardır. Hükümet, büyük kent­
lerde aşırı nüfus yoğunlaşmasını önlemek amacıyla,
büyük kentlerin yakınlarına ve İslah edilebilir çöl
alanlarında yeni yerleşim alanları kurmakta ve fazla
nüfusu bu kentlere yerleştirmeye çalışmaktadır.
Mısır'ın başlıca kentleri şunlardır:
Kahire(başkent)
İskenderiye
El Giza
Port Said
Subra El Khema
El Mahalla El Kubra
Tanta
El Mansura
Asyut
Zagazig
Süveyş
Damanhur
El Faiyum
El Minya
Kafr-El Dwar
Ismailiye
Aswan
Beni-Suef
12
Milyon(tahmini)
3,5
Milyon(tahmini)
2,2
Milyon(tahmini)
2
Milyon(tahmini)
394.223 (1976 yılındaki son
nüfus sayımına göre)
292.114
"
"
"
283.240
259.387
213.751
202.575
193.965
170.633
166.910
146.366
146.248
145.930
144.652
117.910
Mısır'daki kentlerin gerçek
rakamların çok üzerinde olmaktadır.
nüfusları, resmi
Mısır'da nüfusun % 92'si Müslüman
(Sünni),
% 8'ise Hıristiyan (Kopti)'lerden oluşmaktadır.1983 yı­
lında kişi başına ulusal gelir 630 ABD Doları olan Mı-
sır'da, okur-yazar oranı da % 44'tür. Resmi dil olan
Arapça'nın yanısıra, İngilizce ve Fransızca da yaygın
olarak kullanılmaktadır.
1982 yılı itibariyle nüfusun % 36,2'si tarım,
% 19,8'i kamu
hizmetleri, % 12,1'i sanayi üretimi,
% 9,4'ü ticaret sektöründe çalışmaktadır. İşsizliğin
önemli bir sorun olduğu Mısır'da, gelir dağılımının
özelliği nedeniyle nüfusun çoğunluğunun alım gücü ol­
dukça düşüktür.
1-3. Siyasal Yapı:
Mısır Arap Cumhuriyeti ^nde halen yürürlükte
olan Anayasa 11 Ekim 1971 tarihinde halk oylaması ile
kabul edilmiştir. Bu Anayasa'da Mısır, "demokratik" ve
"sosyalist" bir ülke olarak tanımlanmıştır. Anayasa,
yasama, yürütme ve yargı erklerinin ayrılığı ilkesine
dayanan bir başkanlık sistemini ve çok partili bir de­
mokratik sistemi getirmektedir.
Mısır Devlet Başkanı, genel halk oylaması ile
6 yıllık bir süre için seçilir. Devlet Başkanlığı için
halk oyunun onayına sunulacak kişinin, Halk Meclisi'nin
en az üçte biri tarafından aday gösterilmesi ve adaylı­
ğın Meclis üyelerinin en az üçte ikisi tarafından onay­
lanmış olması gerekmektedir . Mısır Anayasa ' s m d a yapı­
lan son değişikliğe göre, bir kişi birden fazla dönem
Başkanlık yapabilir.
Mısır'm yasama organı olan ve aynı zamanda ge­
nel politika, bütçe ve kalkınma planlarını da onaylayan
Halk Meclisi'nin, son Anayasa değişikliği ile 448'e çı­
kartılan üyelerinin 438'i genel halk oyu ile seçilmek­
te, 10 üye ise Devlet Başkanı tarafından atanmaktadır.
Halk Meclisindeki üyelerin görev süreleri 5 yıldır. Mı-,
sır seçim sistemine göre ülke çeşitli seçim bölgelerine
ayrılır ve her seçim bölgesinde, Halk Meclisine seçilen
her iki üyeden birisinin işçi veya köylü kökenli olması
gerekmektedir. Ayrıca, bazı seçim bölgelerinde seçilen
her üç kişiden birinin kadın olması zorunluluğu vardır.
Böylece, Halk Meclisinin oluşumunda, seçimle gelen üye­
lerin enaz yarısının işçi veya köylü kökenli olması,
belli bir sayıda da kadın üye bulunması seçim sistemi
ile güvence altına alınmaktadır.
Yürütme erki, büyük ölçüde Devlet Başkanı'nm
elindedir. Başkan, kerldi yardımcılarını. Hükümet üye­
lerini ve üst düzeydeki askeri komutanları atar.
Yargı sistemi, Fransız Yargı Sistemine dayan­
maktadır ve mahkemeler, normal ve idari mahkeme olarak
ikiye ayrılmıştır. Ayrıca, çıkartılan Kanunların Anaya­
sa 'ya uygunluğunu denetleyen bir Anayasa Mahkemesi bu­
lunmaktadır .
Mısır'daki siyasal partiler şunlardır:
1. Ulusal Demokratik Parti: 1978 yılında Enver
Sedat tarafından kurulmuştur. Aynı yıl, Arap Sosyalist
Partisi de bu partiye katılmıştır. Uzun yıllar ezici
bir çoğunlukla iktidar partisi olmuştur. Hüsnü Mübarek
liderliğindeki parti 1984 Mayıs'mda yapılan genel se­
çimlerde oyların % 70'ini, 448 üyeli Meclisin de 380
sandalyesini kazanmıştır. 1978'deki seçimlerde bu parti
oyların % 9 0 ' m ı almıştı.
2. Yeni Wafd Partisi: 1952 yılında yasaklanan
Wafd Partisinin yerine 1978 yılında yeniden örgütlenen
Yeni Wafd Partisi, son seçimlerde oyların % 13'ünü
alıp, Meclise 58 üye sokarak ana muhalefet partisi ol­
muştur . Lideri Fuad Serageddin' dir
3. Sosyalist İşçi Partisi: 1978 yılında kurul­
muştur. Son genel seçimde oyların % 7,1'ini almış, an­
cak % 8'lik barajı aşamadığı için Meclis'e temsilci sokamamıştır. Ancak, Meclise 10 üye atama hakkını kulla-nan Mübarek, 4 üyeyi bu partiden atamıştır. Lideri İb­
rahim Şükrü'dür.
4. Ulusal İlerici Birlik Partisi: 1976 yılında
kurulmuş olan sol eğilimli bir partidir. Lideri HalidMuhiddin'dir. Son genel seçimlerde oyların .% 4,2'sini
almış, ancak % 8'lik barajı
sandalye kazanamamıştır.
aşamadığı
için
Mecliste
5. Liberal Sosyalist Parti: 1976 yılında kurul­
muştur. "Açık Kapı" politikasını ve özel. sektöre daha
fazla rol verilmesini savunmaktadır. Lideri Mustafa Ke­
mal Murad'tır. 1979 seçimlerinde 3 sandalye kazanmış
olan parti, 1984 seçimlerinde % 8'lik barajı aşamadığı
için Meclis'e girememiştir.
6. Nasırcı Parti: 1979 yılında kurulmuştur.Mec­
liste temsilcisi bulunmamaktadır, Lideri M. Hasan Hey­
kel 'dir.
7. Ulusal Cephe Partisi: 1978 yılında kurulmuş­
tur. Mecliste temsilcisi bulunmamaktadır. Lideri Mümtaz
Nasır'dır.
Son seçimlerde partilere % 8'lik baraj konulma­
sı , küçük partilerin Mecli'ste yer almasını engellemiş­
tir . Başkan Mübarek seçimden sonra kendi yetkisinde
olan 10^Meclis üyesinin 1'ini Ulusal Demokratik Parti'
den, 4'ünü Sosyalist İşçi Partisi'nden, 5 ini de ülke­
nin önde gelen Kopti Hıristiyanları arasından Bağımsız
üye olarak atamıştır. Bu durumda Meclis aritmeği şöyle­
dir .
Ulusal Demokrasi Partisi
Wafd Partisi
Sosyalist îşçi Partisi
Bağımsızlar
TOPLAM
38l
58
4
5
> 448
1.4. Siyasal Tarih:
Mısır, i.Ö. 3100 yıllarına kadar uzanan tarihi
ile, dünyanın bilinen en eski uygarlıklarından birine
sahne olmuş bir ülkedir.
miş, 1922 yılında ise bağımsız bir ülke olmuştur. Mı­
sır, konumu nedeniyle son yıllara dek dünyanın başlıca
güçlerinin çekiştiği, güçler dengesinin sık sık değiş­
tiği istikrarsız bir ülke olagelmiştir. Mısır'ın çok
yakın tarihinde sağlanabilmiş olan siyasal istikrar,
ekonomik gelişme için uygun bir zemin oluşturmuş ve
Mısır hızla kalkınmıştır.
1922 yılında iktidara gelen Sultan Fuad, İngi­
liz himayesinde olan Mısır'm bağımsızlığını ilan et­
miştir . Ancak, Mısır'daki ingiliz askerleri 1945 y ı l m a
kadar ülkeden çekilmemiş, bu tarihte ise Süveyş kanal
bölgesini ellerinde bulundurmak koşuluyla ülkenin diğer
kesimlerinden çekilmişlerdir. 1948 yılında, yeni kurul­
makta olan israil'e saldıran Mısır yenilmiş, içerde ka­
rışıklıklar giderek artmış ve 1952 yılında Kral Faruk\
un ülkeyi terketmeye zorlanmasından sonra 1953 yılında
oğlu Kral II. Fuad'm tahttan indirilmesiyle Cumhuriyet
kurulmuştur. 1956 yılında yapılan genel seçimlerde Ge­
neral Cemal Abdül Nasır Başkan olarak seçilmiş ve aynı
yıl Süveyş'teki ingiliz birlikleri ülkeden çıkartılmış­
tır . Kısa süre içersinde popüler bir lider haline gelen
Nasır, sanayi ve ticareti büyük ölçüde kamulaştırmış,
sosyalist blok ülkeleri ile çok sıkı ekonomik, siyasal
ve kültürel ilişkiler kurmuştur.
1956 yılında, Süveyş Kanalı'nı kullanamayan İs­
rail, Mısır'a savaş ilan etmiş ve Sina yarımadasının
büyük bir kısmını işgal etmiştir. Kanalın denetimini
tekrar ele geçirmek isteyen İngiltere ve Fransa'da Port
Said ve Port Fuad'a asker çıkartmışlardır. Birleşmiş
Milletler'in müdahalesi ile savaş durdurulmuş, Fransız
ve İngiliz askerleri geri çekilmiş, İsrail Gaza bölgesi
dışında Sina'dan geri çekilmiştir.
Savaşı izleyen 10 yıl boyunca Nasır liderliğin­
de Mısır m da çok önemli değişiklikler gerçekleştirilmiş­
tir . Ekonomide radikal tedbirler alınmış, sanayi ve ti­
caret devletleştirilmiş, toprak reformu yapılmış, ülke
ekonomisi sosyalist bir ekonomi haline getirilmiştir.
Bu dönemde sosyalist ülkeler, özellikle S.S.C.B. ile
çok yakın ekonomik, siyasal, askeri ve kültürel ilişki­
ler kurulmuş, batı ülkeleri ile bağlar asgariye indi­
rilmiştir. Nasır, Arap dünyasının birleştirilmesi ama­
cıyla da yoğun çabalar harcamış, 1 9 5 8 yılında Mısır'ın
Suriye ile birleşerek "Birleşik Arap Cumhuriyeti"ni
kurduğunu ilan etmiştir.
1 9 6 7 yılında Mısır'a bir kez daha saldıran İs­
rail , Süveyş kanalının Doğu kıyısına kadar bütün Sina
yarımadasını işgal etmiştir. 1 9 7 0 yılında Nasır'm ölüile Enver Sedat devlet başkanı olmuş ve 1 9 8 1 yılında
bir suikast sonucu öldürülene kadar, ülkede oldukça
önemli ekonomik, sosyal ve siyasal değişiklikleri ger­
çekleştirmiştir. Sedat Nasır'm tersine ülkesini Batı
ülkelerine yaklaştırmış, özel sektörden yana bir poli­
tika izlemiştir. 1 9 7 2 yılında ülkedeki tüm Sovyet da­
nışmanları ülkeden çıkartılmış, giderek iki ülke ara­
sındaki diplomatik ilişki kopmuştur. Mısır Sosyalist
bloktan giderek uzaklaşırken, Batı ülkeleri ve özellik­
le de A.B.D. ile çok yakın ilişkiler kurmuştur. 1 9 7 3
yılında Mısır, Sina'yı işgal etmiş olan İsrail birlik­
lerini yenerek Sina yarımadasını tekrar kurtarmış, bu
olay Başkan Sedat'm gücünü büyük ölçüde arttırmıştır.
Nasır döneminde denetimi tamamen devletin eline geçen
Mısır ekonomisinde özel sektöre yeniden yer verilmiş,
"infitah-açık kapı" politikası uygulanmaya başlanarak
yabancı sermayenin tekrar ülkeye gelmesi sağlanmıştır.
Sedat,"İsrail ile de barış içinde yaşama politikası iz­
lemiş 1 9 7 8 ' de Camp David barış anlaşması ile de İsrail
ile Mısır arasında kalıcı bir barış dönemi başlatılmış,
İsrail Mısır'm topraklarından tamemen çekilmiştir.
Ancak, 1 9 8 0 yılında İsrail ile diplomatik ilişki de
kuran Mısır, Arap dünyasının tepkileri ile karşılaşmış,
Arap ülkeleri ile olan ilişkileri kopma noktasına gel­
miştir.
1 9 8 2 yılında başkan olan Hüsnü Mübarek, ana
hatları ile Enver Sedat'm ekonomik, siyasal ve sosyal
politikasını sürdürmekte, ancak Arap ülkeleri ve sosya­
list ülkelerle ilişkileri düzeltme yoluna gitmektedir.
Son gelişmeler Mısır'm İslam Konferansı Örgütüne tek-
rar alındığını ve ılımlı Arap ülkeleri ile ilişkilerin
tekrar kurulduğunu göstermektedir. Ayrıca Sovyetler
Birliği Büyükelçisi de tekrar Mısır'a dönmüştür.
Enver Sedat'ın "açık kapı" politikasını da ana
hatları ile izlemekte olan Hüsnü Mübarek, Sedat'tan
farklı olarak kamu sektörüne daha fazla sempati duymak­
tadır. Bu sempati, son yıllarda Mısır ekonomisinde kamu
sektörünün yeniden önem kazanması ve özel sektöre geti­
rilen belli kısıtlamalar ile somutlaşmaktadır. Ancak
"açık kapı" politikasından ciddi bir sapma, yakın gele­
cekte olası görülmemektedir.
Mübarek döneminde Mısır, siyasal olarak bağım­
sızlıktan bu yana en istikrarlı dönemini yaşamaktadır.
Kısa ve orta dönemde istikrarın süreceği, tahmin edil­
mekte, rejimde ve ekonomik politikada önemli değişik­
likler beklenmemektedir. Mısırın, önümüzdeki yıllarda
S.S.C.B. ile Qİan ilişkilerini geliştireceği, ancak
A.B.D. ile olan ilişkilerinde de bir soğuma olmayacağı,
bunun yanısıra savaş aşamasına varmasa da İsrail ile,
ilişkilerinde bir soğuma olacağı buna karşın Arap ülke­
leri ile çok yakın olmasa da, normal ilişkiler kurula­
cağı beklenmektedir. Arap ülkelerine yeniden yaklaşma­
sı, büyük bir iç pazara sahip olması ve bölgede politik
riski en az ülke durumunda olması, Mısır'ı Arap ülkelelerine yönelik ticarette önemli bir uluslararası konu­
ma getirmiştir. Mübarek'in. Nasır'm sosyalizmi ile Se­
dat'ın "açık kapı" politikasını, İsrail ile Arap dünya­
sını, A.B.D. ve S.S.C.B. ile olan ilişkilerini pragmatik bir anlayışla uzlaştırıp dengeleyerek Mısır'ı hızla
geliştirmek çabasında olduğu ifade edilebilir.
CO
CD
ri
CO
VX>
o
Ch
CS3 00 O
LD 00 O
O
O
00
CD
ın
CN
o
^
rH I
O
m
uo
CO
CN
H
UO
uo
00
00
00
I
00
^
^
H
m
»V
^
«i
00
rH
o
o
00 O
o
LO
00
I
ın
CN
O
H
a\
LO
H
'
I
in
00
r- fH
00
CO
O
^
m
o 0 0 o LO Csl »sD
ın
o
H I
o
cnj
LO
CN
o
00
uo
00
o
uo
\D
00
(N
4
00 »x> o
00
^
CÜ
00 ^
d)
o
rs3
o
00
o
m CN ^
H I
KD o
^ CD Xt r-\ o
O
CsJ
H I
I
rH
00
C!
00
O
00
00
UO
• o^
H
!
Ov3
o
00
00
CTk
^ a ^
00
I
LO
CN
r-
00
00
ro
uo
00
CD
VD CN o
^ CN o
^
o
00
UO
4J
O
CD
UO
CN Osl
^ o o
On] O
<T\ LO
CN
O
I
—
H
C
O
>i
H
H
<
CO--—
H
^
W
H
H
CO
U
•M
I
-H
rH
.5
UO
CN
5,
</>
H
>1
LO
CN
o
H I
00
•ta
w
o,
r*
fi
w
00
cn
6
0
•H
4J
fÜ
4J
fi
00
m
I
c
H
H
CU .
C
13
O
H
H
Ti ^
c CP w
'^••^ b
>
O CD
s o ^ O >i C
fO H >ı
H
fO H
^ ^ - -
CO .E
>« N
CO 0)
r
x:
Ü C3C:-H-H
I
43
Mısır Ekonomisi'nin günümüzde en önemli özelli­
ği yaygın ve güçlü merkezi kontroldür. 1952'de devrim­
den sonra gerçekleştirilen toprak reformu ile baş^latılan bu yöndeki hareket, 1961'de pamuk ihracatçısı fir­
maların ve giderek 275 büyük sanayi ve ticaret kurulu­
şunun kamulaştırılmasıyla devam etmiştir. Günümüzde sa­
nayiin % 85'i kamu sektörüne ait olup, bankalar, sigor­
ta şirketleri, ulaştırma ve büyük dış ticaret şirketle­
ri devlet elindedir. Perakende ticaret,küçük tarımsal
işletmeler, bazı sanayi tesisleri ve dış ticaret şir­
ketleri , özel kişilere ait ise de perakende fiyatların
tespiti, kâr hadlerinin . s'^ptanması gibi yöntemlerle
Devletin denetimine tabidirler.
1974 yılında başlatılan "infitah-açık kapı" po­
litikası ile ekonominin dışa ve rekabete açık bir yapı
ya kavuşturulması, özel sektör ve yabancı sermayeden
yararlanılması hedeflenmiştir.
1981'de Sedat'ın öldürülmesinden sonra Başkan
olan Mübarek bu politikayı sürdürmekle birlikte, yaban­
cı sermayenin tüketim mallarından ziyade gıda malları
ve ağır sanayie dönük yatırımlara yönelmesini, kamu
şirketleriyle ortak yatırımlara gidilmesini teşvik et­
mektedir. Ayrıca lüks sayılan bazı malların ithaline
kısıtlamalar getirilmesini desteklemektedir.
Ekonominin bugün karşı karşıya bulunduğu başlı­
ca zorluklar şöylece sıralanabilir: Ekilebilir arazinin
az ve sulamanın yetersiz olması, sanayide uluslararası
piyasada rekabet edebilecek mal üretiminin az olması,
hızlı nüfus artışı ve bunun sonucunda gıda malları it­
halatının hızla artması, işsizlik gelir dağılımındaki
eşitsizlik, dış ticaret dengesi açıkları, kamu kesimin­
deki verim düşüklüğü, bürokrasinin yavaş işlemesi ve
enflasyondur.
Bunlara ek olan geçmiş dönemlerden miras alınan
bir önemli etken de sübvansiyonlardır. Hükümet temel
tüketim maddelerine, özellikle pirinç, buğday, et çay,
yağ, bütan gazı gibi mallara uyguladığı sübvansiyonlar­
la alım gücü düşük olan kitleyi korumaya çalışmaktadır.
Sübvansiyonların kaldırılmasını ve gerçek piyasa fiyat­
larının uygulanmasını isteyen bir grup mevcut ise de
popüler eğilim sübvansiyonların devamından yanadır.
1983-1984 bütçesinde 2,1 Milyar Dolarlık sübvansiyon
öngörülmüş ise de gerçek rakamın daha fazla olduğu mu­
hakkaktır.
Hükümet ihracatı teşvik etmekte, tasarrufları
özendirmek amacıyla faiz oranlarını yükseltmektedir.
Lüks sayılan malların ithalinden ise hem vergi gelirle­
rini artırmak hem de ithalatı kısmak amacıyla yüksek
tüketim vergileri alınmaktadır.
Orta dönemde Mısır kalkınmasını tarım ve sanayi
sektörlerindeki artışla desteklemek zorundadır. Kalkın­
manın finansmanı özellikle aşağıda sayılan beş kaynak­
tan elde edilen dövizlerle sağlanmıştır. Bunlar:
-
Petrol ihracatı,
İşçi dövizleri,
Turizm,
Süveyş Kanalı gelirleri,
Uzun vadeli dış borçlardır.
Dünya ekonomisindeki durgunluk nedeniyle petrol
ihracatı giderek azalmakta, işçi dövizleri düşmektedir.
Önümüzdeki yıllarda bu gelirlerde önem.li bir artış bek­
lenmemektedir. Bunun bilincinde olan Mısır Hükümeti
I 9 8 3 - I 9 8 7 yıllarını kapsayan planda tarımsal üretimin
arttırılması ve sanayileşmeye öncelik vermiş, ortak ya­
tırım yoluyla yabancı sermayenin ülkeye çekilmesi ve
ihracatın teşviki politikalarını uygulamaya başlamış­
tır.
2.2. Planlı Kalkınma ve 1983-1987 Planı:
Nasır döneminde gerçekleştirilen yaygın kamu­
laştırmalarla birlikte planlı kalkınma kavramı Mısır'da
benimsenmiştir. İlk kalkınma planı 1960-1965 yıllarında
uygulanmış, büyük ölçüde amacına ulaşmıştır. 1965-1972
yıllarını kapsayan ikinci plan ise finansman sıkıntısı
nedeniyle tam olarak uygulanamamış; iki yıllık tatbi­
kattan sonra üç yıllık bir "tamamlanma planı" ile de­
ğiştirilmiştir. 1967 savaşı planın uygulanabilirliğini
engellemiştir. 1 9 7 1 yılında ekonomiyi iki kat büyütecek
ve on yıl süreli bir planın yürürlüğe konulduğu ilan
edilmiş ise de, 1 8 aylık geçici bir plandan sonra 1 9 7 5
yılı sonunda, 1 9 7 6 - 1 9 8 0 yıllarını kapsayan beş yıllık
bir plan hazırlanmıştır. Mali güçlükler nedeniyle bu
plan I 9 7 8 - I 9 8 2 dönemine ertelenmiş, daha sonra ise
1 9 8 0 - 1 9 8 4 planı ile değiştirilmiştir.
1980-84 Planı'nm başlıca hedefleri iktisadi
politikanın saptanması ve uygulanmasında koordinasyonun
arttırılması, kaynakların daha rasyonel kullanılması,
harcamaların düzenlenmesinde önemli projelere öncelik
verilmesi, kamu sektöründe yönetimin merkezde toplanma­
sının önlenmesi, yabancı sermayeden daha fazla yararla­
nılması şeklinde özetlenebilir.
4980-84 Planında toplam 25 Milyar Eh tutarında
olan yatırımların % 57,5'i tarım, konut ve altyapı,
ulaşım ve iletişim sektörlerine ayrılmıştır. Bu planda
kaynakların sektörel dağılımı şöyledir: Tarım ve Gıda %
1 7 ^ 1 , ' Konut ve Altyapı tesisleri % 2 3 , 2 , Ulaşım ve
İletişim % 1 7 , 2 , Enerji % 6 , 9 , Sanayi % 12,2", İhracat
sektörü % 15,6, Sosyal hizmetler % 7 , 8 .
Bu plan tarımsal üretimin arttırılmasını, sana­
yinin ihracata yöneltilmesini, konut sorununun ve alt­
yapı sorunlarının çözümünü ve-* nüfus artış hızının ya­
vaşlatılmasını öngörmektedir. Ayrıca Kamu kuruluşla­
rında verimliliğin arttırılması ve bu kuruluşların
ihracata yöneltilmesi de planın hedefleri arasında bu­
lunmaktadır. 1 9 8 0 - 1 9 8 4 Planı yıllık % 10'un üzerinde
bir büyüme hızını öngörmekteydi,.
1 9 8 0 - 1 9 8 4 planı tamamlanamadan, şu anda uygula­
mada olan 1982/83 - 1 9 8 6 / 8 7 Beş Yıllık Kalkınma Planı
Ocak 198^'te onaylanarak yürürlüğe girmiştir. Bu plan
uygulanan ekonomik politikada büyük değişiklikler ge-
tirmeraekte, sadece bazı öncelikler değiştirilmektedir.
Bu planın başlıca özellikleri şunlardır:
. GSMH yılda ortalama % 7 , 9 oranında artacak­
tır.
. Yatırım programı bütçede 35 Milyar EL olacak­
tır .
. 5 yıllık dönem boyunca mal ve hizmetlerin it­
halatı yılda ortalama % 9,2 arttırılacak, it­
halat ise yılda % 8,1 oranında artacaktır.
. 1981-1982 yılında 2.000 Milyon olan hükümet
sübvansiyonları 1986-87 planında 2.300 Milyon
Eh olacaktır.
Aşağıdaki tablo, son 5 yıllık
planlanan dağılımını göstermektedir.
planda
GSMH'm
CO
00
s'
00
m
ro
m o
00
o a> o o o
o o
oo
00
0> 00
ın <x> <x> u:» 00
i.
00 00
00
0)
(Tl
O
cr. 00 ın
00^
o
ın ^ o
00 t3<
ın
CNJ r H
00 00
oo"
H
OM
o
00 00
'X) ro vr> tn a>
CN
<x>
o ^
(\1
rH (NJ rH
00 m oj
o rH
CNJ
Ch
m
00
00 ^
^
o C^, CNJ
(T)
ın
r~i
rH
m
vD
00
^
rO
^ o ^
m"
00
00
OM
00
o
o
o
o
VD
O
(N
ın rH
o
o
o
<X)
00
o" 00 CD
0^5
CNJ
vo
0^1
00
o
ın
o
ın
jooV
CT» ONJ fH ^
KD
,H O
VD
c6
O
CsJ
ro
.H rH 00 cTt ın ro
rsj
vD o
O
o
O
ro ın
rH CT>
O
O
o
rr> o
r-t CNI >dD CNJ
o
VD ONI
v£)
CT>
CM
o
ch
rH
I
00
00
00
rH
tn o <H
o
CO*" o
o
00
00 cvj ro o
^
00 c^ ın
V£> CSJ CNJ
ro
LO
CNJ
H
oo
ın v
-D (M
po
^ o tn cr> ro
rH
ın to
o
rH (TV
00
00
CT\ 00 00 rH
LO
CNJ
U
0)
o
t)
c
H
Ol
Ol
>
.
^ d)
d)
. 0) M
rH
-M
W- 0)
-P M
H
E -M
rH
dJ
H
,5^
CD fÜ M
fü OJ rö d) ^ .H q
E-^ s CO Û 4 : D U - R
^ 3
d)
'OU N
•H d)
t/D o:;
rH E
Ol N
es
Tablodan da görüleceği gibi, petrol sektörünün
GSm içindeki payı artacak ve 1986-8?'de % 19,2'ye ula­
şacaktır. Tarım sektörünün GSMH içindeki payı tarım
sektörünün gerçek anlamda büyümesine rağmen, 1982-83
döneminde % iS^B'den 1986-87'de % l6,l'e inecektir. Ay~
nı dönem içersinde sanayi sektörünün GSMH içindeki pa­
yının % 13^6'dan % 14,9'a çıkartılması planlanmıştır.
Sanayi sektörü, yıllık % 15'lik bir büyüme hızı ile en
hızlı gelişmesi öngörülen sektör olmaktadır.
Hükümet, özellikle tarım ve sanayi sektörlerin­
de plan hedeflerine ulaşılabilmesi için, özel sektörün
büyük ölçüde yatırımlarını arttıracağını hesaba katmak­
tadır . Bu plan çerçevesinde Mısır Hükümeti yabancı ser­
maye yatırımlarından da çok şey ummaktadır. Bu amaçla
1982 Eylülünde yerli ve yabancı özel sektör yatırımla­
rını teşvik etmek amacı ile Yatırım Bakanlığı'nca yeni
teşvik tedbirleri alınarak uygulamaya konulmuştur. Mı­
sır'daki özel sektörün Mısır Bankalarında bulunan 5
Milyar'İlk dövizleri ile yeni yatırımlara girişmeleri­
nin teşvik edilmesi amacıyla, bu yatırımcıların da ya­
bancı sermayenin yararlanmakta olduğu ticari ve sınai
vergilerden muaf olma gibi avantajlardan aynen yararla­
nabilmesi kabul edilmiştir. Yabancı sermayeye ise, Mı­
sır'da yapacakları joint-venture türü yatırımlarda ser­
mayenin ve yatırımın kontrolünün % 50'den fazlasına sa­
hip olabilme hakkı tanınmıştır.
2.3-
Tarxm VB Hayvancılık:
Tarım sektörü Mısır ekonomisinde en önemli rolü
oynamaktadır. İşgücünün % 39'unu istihdam etmekte,
GSYH'nm % 24'ünü ve ihraç ürünlerinin % 50'sini sağla­
maktadır.
Ekonomide başlıca rolü oynamasına rağmen, Mısır
tarımının oldukça ciddi handikapları vardır. Mısır top­
raklarının % 90'ından fazlası tarıma elverişli olmayan
arazilerden oluşmaktadır. Tarım sadece Nil Vadisinde
ve Nil Deltasında yapılabilmektedir. Ekilebilir arazi­
nin genişliği bazı yerlerde 50-60 metre iken bazı yer-
lerde birkaç kilometre olabilmektedir. Nil kıyısında
ekilebilir alan sadece 30-000 km2 (Mısır topraklarının
yaklaşık % 3,5'u) dir ve bu alan binlerce yıldır ekil.mektedir. Ekonominin en önemli sektörü olmasına karşın,
tarım sektörü yıllık % 2'lik bir büyüme ile ekonominin
en düşük büyüme hızına sahip olan sektördür•
Mısır'da en önemli tarımsal ürün pamuktur. 1972
yılında ihracat gelirlerinin % 46'sı pamuktandır« Ancak
1970'li yılların sonuna doğru pamuktan elde edilen ih­
racat geliri, petrolden elde edilen gelire oranla geri­
lemiştir. Diğer önemli tarımsal ürünler buğday, mısır,
darı, pirinç, patates, soğan, üzüm, hurma ve şeker ka­
mışıdır. Aşağıdaki tabloda yıllar itibariyle Mısır'ın
başlıca tarımsal ürünler üretimi (pamuk hariç) görül­
mektedir.
TABLO : 3
TARIMSAL ÜRETİM
(Milyon Ton)
1977
Buğday
Mısır
Darı
Pirinç
Şeker Kamışı
Soğan
Fasulye
Domates
Patates
Portakal
Hurma
Üzüm
Muz
1,70
2,72
0,65
2,27
8,38
0,72
0,27
1,97
1,01
0,67
0,46
0,25
0,13
1978
1,93
3,12
0,68
2,35
8,30
0,60
0,23
1,51
0,95
0,70
0,46
0,25
0,13
1979
1,86
2,94
0,64
2,51
8,79
0,56
0,24
2,42
1,02
1,05
0,41
0,24
0,11
1980
1,80
3,73
0,64
2,38
8,62
0,61
0,21
2,57
1,21
1,09
0,42
0,28
0,12
1981
1,94
3,31
0,65
2,23
8,80
0,68
0,21
2,45
1,21
0,90
0,39
0,30
0,14
2,02
3,35
0,60
•2,44
9,75
0,51
0,26
2,50
1,10
0,92
0,39
0,31
0,14
Ekonomi, sebze ve meyva üretimi açısından ken­
dine yeterli olmasına rağmen, mısır üretimi iç tüketi­
minin ancak % 74'ünü, şeker % 47'sini, buğday % 25'ini
karşılayabilmektedir. Soğan, patates pirinç ve meyva
iç tüketimi karşılayıp fazlası ihraç edilmektedir. An­
cak bu ürünlerin ihracından elde edilen gelir 5 Milyar
dolara ulaşan gıda maddeleri ithalatının çok küçük bir
kısmını karşılayabilmektedir. '
Pamukta yılda iki veya üç ürün alınmaktadır.
1952 yılında toplam tarım arazisinin % 20'si pamuğa ay­
rılırken, gerekli teşviklerin verilmemesi nedeniyle pa­
muğa ayrılan arazi üretiminde ekstra uzun ve orta el­
yaf lı pamuktan uzun elyaflı pamuğa bir eğilim görülmek­
tedir. Uzun elyaflı pamuk, pamuk ekilen alanın % 70'ini
kapsamaktadır. (Bu alan 1975'te % 30 kadardı). Ancak
önümüzdeki yıllarda ekstra uzun elyaflı pamuk üretimi­
nin de önem kazanacağı tahmin edilmektedir*
Aşağıdaki tabloda Mısır'ın yıllara ve
göre pamuk üretimi görülmektedir.
cinsine
TABLO : 4
CİNSLERİNE GÖRE PAMUK ÜRETİMİ
(Bin Balya)
1979/80 1980/81 1981/82 1982/83 1983/84
- Ekstra Uzun
Elyaflı
- Uzun Elyaflı
- Orta Elyaflı
T O P L A M
516
878
53
469
1.034
70
389
1.147
18
342
1.040
28
328
887
1,447
1.573
1.554
1.410
1.215
Hükümetin tarım politikasının belirlenmesinden
ve bu politikaların uygulanmasından üç kuruluş sorumlu­
dur. Tarım Bakanlığı'na bağlı olarak çalışan Kalkınma
ve Tarımsal Kredi Bankası, gene aynı Bakanlığın Koope­
ratifler Müdürlüğü, İaşe Bakanlığı'na bağlı Pamuk Genel
Teşkilatı. 1950'lerde yapılan geniş kapsamlı toprak re­
formu ile toprak mülkiyeti,desantralize edilmiş, top­
raksız çitfçilere toprak dağıtılmıştır. Ancak toprakla­
rın küçük birimlere bölünmesi birim başına maliyeti
yükselteceği ve verimliliği düşüreceği için hükümet kü­
çük topraklı çiftçilere de kooperatifler şeklinde ör­
gütleme yoluna gitmiştir. Kooperatiflerin büyük teşvik
görmesine rağmen bugün halen ekilebilir toprağın % 40*ı
kooperatifler dışında kalmış çok küçük özel birimlerden
oluşmaktadır.
Tarımsal üretim, büyük ölçüde özel sektörün
elinde olmasına rağmen, devletin tarım ürünlerinin fi­
yatlarını belirlemesi ve ne ekileceğini kesin bir bi­
çimde planlaması nedeniyle, halen büyük ölçüde devletin
denetimi altındadır.
Mısır tarımının- en önemli sorunu, hızla artan
nüfusa karşılık tarım arazisinin genişletilememesi ve
gıda açığının giderek büyümesidir. Tarım arazisi üze­
rinde yaygınlaşan kentleşme de bu alanın daralmasına
neden olmaktadır. Toprak İslahı ve yeni tarım alanları
açılması için Mısır hükümeti Dünya Bankası ve diğer ba­
zı uluslararası kuruluşların da işbirliği ile büyük
projeler hazırlamakta ve uygulamakta, sulama ve drenaj
projeleri ile çöller tarıma açılmaya çalışılmaktadır.
Ayrıca tarımsal üretimi arttırmak için küçük birimleri
kooperatiflerde birleştirmek, sulama kanalları açılması
ve sulama tesislerinin yetkinleştirilmesi, daha çok su­
ni gübre kullanılması da hükümetin çalıştığı konular­
dır.
Doğal otlakların bulunmayışı, Mısır'da hayvan­
cılığın gelişmesinde olumsuz bir rol oynamıştır. Hay­
vansal ürünler açısından Mısır, kendi kendine yeterli
olmaktan çok uzaktır. Büyükbaş
hayvanlar genellikle
toprağın ekiminde kullanılmak üzere yetiştirilmekte,
bunların et ve süt gibi ürünleri tali bir önem taşımak­
tadır.
TABLO : 5
YILLARA GÖRE CANLI HAYVAN SAYISI
(1000 baş)
1979
Sığır
Manda
Koyun.
Keçi
Domuz
At
Eşek
Deve
Tavuk
Ördek
Hindi
1.965
2.321
1.679
1.427
15
12
1.672
99
27.292
3.440
733
1980
1.912
2.347
1.593
1.451
15
9
1.706
99
27.597
3.489
747
, '
1981
1.852
2.370
1.498
1.475
15
9
1.746
80
27.903
3.538
751
Kaynak: The Europa Yearbook 1984, Vol.II, S.1516
Mısır'ın 1979-81 yılları arasında su ürünleri
üretim miktarları ise şöyledir:
TABLO : 6
SU ÜRÜNLERİ tJRETİMİ
(1000 Ton Olarak)
1979
Deniz
Tatlisu
T O P L A M
91,6
51,1
142,7
1980
1981
88, 6
54,5
143, 1
71,0
67,5
138,5
Kaynak: The Europa Yearbook 1984, Vol.II, S.1516
Hükümet, özellikle tavukçuluğu teşvik etmekte­
dir . Dört. yıl önce Dünya.Bankasının sağladığı 17,9 Mil­
yon Dolarlık kredi ile İsmailiye yakınlarında "Misr
Poultry Co." tavuk çiftliği kurulmuştur. Bu tesiste bu­
gün yıllık yumurta üretimi 80,7 milyon adet, tavuk üre­
timi ise 10,2 milyon adet civarındadır. Tavukçuluk ve
sığır-koyun besiciliği konusunda yabancı sermayeye bü­
yük kolaylıklar tanınmaktadır. Hayvancılık, özellikle
de tavukçuluk, Mısır'da en cazip yatırım alanlarından
biri haline getirilmiştir.
2A.
Sanayi ve Madencilik^
1950'li yıllarda Nasır'm yapmış olduğu Milli­
leştirmelerin sonucu olarak, Mısır endüstrisi büyük öl­
çüde kamu kuruluşlarının elindedir. 1983 yılında en­
düstriyel tesislerinin % 9 0 ' m a sahip olan (Yaklaşık 20
Milyar Mısır Pound'u) kamu sektörünün sınai ürünler
üretimi içindeki payı % 75 idi. Sanayi (İmalat sanayii,
mdencilik,petrol,elektrik,inşaat) kesiminin CSYÎH içinddd. payı da
% 35,5 civarındadır.
Mısır sanayileşmek için ciddi çabalar sarfetmektedir. 1970'lere kadar dışa kapalı olarak devlet
eliyle endüstrileşme sağlanmaya çalışılmış, 1974'te Se­
dat'ın Açık Kapı politikası ile beraber sınai yatırım­
lar konusunda özel sektör ve yabancı sermayeye olanak
verilmiş, ancak bu kez de çok verimsiz olan kamu kuru­
luşlarının bunlarla rekabet edememesi sorunu çıkmıştır.
Sanayinin büyük bir kısmı halen kamu kuruluşlarının
elinde olduğu ve bu kuruluşlar istihdam
açısından bü­
yük önem taşıdığı için, ekonomik ve politik olarak hü­
kümet bu kuruluşların serbest rekabet koşullarından
olumsuz etkilenmesine müsaade etmemektedir.
Tarıma dayalov sanayi, Mısır endüstrisinin en
önemli özelliklerinden birisini oluşturmaktadır. Sana­
yiinin % . 30'u tekstil, % 33'ü ise gıda sektörlerinden
oluşmaktadır. Bu iki sektör, aynı zamanda en çok teşvik
gören sektörlerdir. Bunların yanısıra metalürji, mühen­
dislik, kimya, gübre, çelik ve çimento sektörleri de
son planda öncelikli sektörler arasında yer almaktadır.
Yıllık ortalama büyüme hızı % 10 olan sanayi
sektörü, halen Mısır için yeterli olmaktan çok uzaktır
ve önemli sorunlarla karşı karşıyadır. Bu sorunların
başlıcaları şöylece sıralanabilir: üretimin yetersiz
olması, kalifiye eleman yetersizliği, verim düşüklüğü,
üretimin standartlara uygun olmayışı, teknik ve dizayn
yetersizliği kamu sektöründe bürokratik ve kötü idare,
sanayinin tevsii olanaklarının yetersiz olmasıdır. Aşa­
ğıdaki tabloda, Mısır'ın başlıca sanayi ürünlerinin
yıllara göre üretim miktarları görülmektedir.
TABLO : 7
SANAYİ ÜRÜNLERİ ÜRETİMİ
Başlıca Ürünler
Birim
1979
1981
1980
3.188
3.497
1000 Ton
Buğday unu
3.507
îl
662
668
619
Ham Şeker
TT
154
160,1
159
Margarin
!î
208
196
Pamuktohumu yağı
177
14,6
59
1000 Hl
Şarap
îî
460
340
Bira
33.000
30.574
Milyon
Sigara
29.931
9.086
Ton
İşlenmiş- tütün
232
216,1
239
Pamuk ipliği(saf) 1000 Ton
636
616
M.Metre
Pamuk dokuma
633
0,6
1000 Ton
Keten ipliği
0,7
fl
39,0
37
36,5
Jüt ipliği
?T
14
12,0
11,0
Yün iplik
11.000
11.000
9.616
1000 M.
Yün dokuma
Yün rayon ve ase­
2,8
1000 Ton
3
tat dokumalar
. 134
122
Kağıt ve karton
1.106
1000 Adet
1.109
Kauçuk lastik
933
260
260
240
1000 Hl
Etil alkol
44
1000 Ton
32
35
Sülfürik asit
tl
44
43
Kostik soda
37
400,5
Nitrojeni! gübreler "
263,9
II
93,0
Fosfatlı gübreler
92,7
II
1.740
1.475
Motor yağları
1.951
-
-
-
-
-
(TABLO 7'nin devamı)
Kerosen ve Jet yakıtılOOO Ton
1.680
Damıtılmış fuel-oil
"
2.220
Mazot
"
5.570
Asfalt.
"
196
Kok
"
855
Çimento
"
2.98?
Pik demir
"
300
Ham çelik
"
635
Radyo alıcısı
"
223
TV alıcısı
"
2^*9
Otomobil
Adet
16.720
Elektrik enerjisi
MilyonKwh 16.675
Kaynak: The Europa Yearbook 1984, Vol.2,
1.714
2.519
6.4l6
273
1.533
3-038
3.hü6
171
318
l6.0l4
198
441
18.734
6.781
291
S.1517
Mısır'da sanayide büyük bir ağırlığı olan kamu
sektörü'nde yeralan kuruluşların çoğunluğu Nasır döne­
minde devlet eliyle kurulmuşlar veya kamulaştırılmış­
lardır.
Birçok kamu şirketi, direkt
kanlığı 'na bağlıdır.
olarak Sanayi
Ba­
Sanayideki kamu kuruluşlarının etkin olarak ça­
lışamaması, Sedat'ın "açık kapı" politikasını başlata­
rak sanayii özel sektöre de açmasına neden olmuş ve bu
politikanın sonucunda özel sektör hızla gelişmeye baş­
lamıştır. 1980 yılında sanayide kamu sektörü % l4 ora­
nında bir büyüme hızı gösterirken, aynı yıl bu alandaki
özel sektör % 25 büyümüştür. Mısır'da özel sektör, ge­
leneksel olarak küçük çaplı emek-yoğun sanayi kolla­
rında (deri eşya, tekstil, konfeksiyon, halıcılık gibi)
yoğunlaşmış iken "açık kapı" politikasının da etkisiyle
son yıllarda küçük ve orta ölçekli imalat sanayiine de
yönelmiştir.
nın
Hükümet, sanayi sektöründeki kamu kuruluşları­
daha etkin çalışabilmesini sağlayacak reformları
yapmaya çalışırken, ülkenin sanayileşmesinde, oldukça
verimli bir biçimde çalışan özel sektörden ve yabancı
sermayenin yapacağı joint-venture yatırımlardan çok şey
beklemektedir. Yatırımların teşvikinde tekstil, meta­
lürji, gıda ve kimya sanayileri baş sırayı almaktadır.
Aşağıdaki tablo, 1980-85 yılları arasında Mısır'ın en­
düstriyel yatırım programını göstermektedir.
TABLO : 8
1980-85 DÖNEMİNDE PLANLANAN
SANAYİ YATIRIMI PROGRAMI
•foplam Yatırım
Değer
(Milyon Mısır Poundu)
Tekstil
1.343
Metalürji
1.917
Abu Tartur Fosfat,
El Dekheila DemirÇelik tesisleri
ve limanı
1.182
Gıda
1.125
Kimya
8l5
Mühendislik Sanayii 736
Helvan Demir-Çelik
Tesisleri
561
Madencilik
^95
Sina Projeleri
284
Küçük Sanayi
tesisleri
98
Elektronik
90
Diğerleri
101
T O P L A M
8.027
Proje Sayısı
16,7
14,9
71
27
14,7
14,7
10,1
9,2
4
63
39
4^
7,0
6,2
3,5
6
22
16
1,2
1,1
1,3
100,0
3
9
47
351
Kaynak: EGYPT and SUDAN Business Opportunities in the
1980's, Metra, S.68
.
Madencilik ve İnşaat
Malzemeleri:
Oldukça zengin maden kaynaklarına sahip olma­
sına rağm.en Mısır'da madencilik sektörü, sanayi sektö­
rünün oldukça küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Bir­
çok zengin maden, ekonomik olarak işletilememektedir.
Sürekli olarak işletilen madenler fosfat, demir
cevheri ve tuz madenleridir. Mısır'm en önemli maden­
lerinden biri olan fosfatın üretimi, 1950'li yıllardan
bu yana çok az arttırılabilmiş, buna karşılık demir
cevheri üretimi 1975-80 yılları arasında hızlı bir ar­
tış göstermiştir. Batı Çölünde Abu Tartur civarında
yeralan büyük fosfat yataklarının önümüzdeki yıllarda
işletilmesi
planlanmaktadır. Sina yarımadasında da
önemli kömür yatakları mevcuttur. ,
Mısır inşaat malzemeleri imalatı büyük bir hız­
la gelişen inşaat sektörünün ihtiyacını karşılayamamak­
tadır. Çimento ve
inşaat demiri büyük oranda ithal
edilmektedir. Şu anda mevcut çimento üretimi kapasitesi
3 Milyon Ton civarındadır. Önümüzdeki yıl içinde bu ka­
pasitenin 5 Milyona çıkartılması planlanmaktadır.
Bütün yeni yatırımlara rağmen orta vadede Mı­
sır'ın inşaat malzemeleri imalatının, ihtiyacı karşıla­
yamayacağı . ve başta çimento, demir ve sıhhi tesisat
malzemesi olmak üzere Mısır'm inşaat malzemesi ithala­
tının artacağı öngörülmektedir. Nitekim 1982 yılında
Mısır'ın inşaat malzemeleri ve hizmetleri ithali 1 . 2
Milyar $ olmuştur.
1983-87
beş yıllık planı bu dönem
içinde
800.000 konut inşasını öngörmektedir. 1986 yılında Mı­
sır'da yılda yaklaşık 160.000 konut üretileceği beklen­
mektedir. Mısır'm şu anda 1 , 6 Milyon konuta ihtiyacı
olduğu hesaplanmaktadır.
maden
Aşağıdaki tablo, Mısır'ın yıllar itibariyle
ve inşaat malzemeleri üretimini göstermektedir.
TABLO : 9
MADENLER VE İNŞAAT MALZEMELERİ ÜRETİMİ
Birim
Ürün
Fosfat
Tuz
Demir cevheri
Kaolen toprağı
Amyant
Cam levha
Seramik
Çimento
Alçı taşı
Sıhhi tesisat
Toprak boru
Beton boru
1.000 Ton
!T
f?
îî
Ton
1000 Ton
Ton
1000 Ton
I!
Ton
1000 Ton
ît
boru "
1979
623
728
1.435
42
839
27
4.900
2.987
364
4.876
14
32
80
1980
679
728
1.776
45
1.174
26
4.066
3.038
258
5.026
15
35
87
Kaynak: Egypt and Sudan Business Opportunities in
the 1980's Metra, S.69
Metalürji:
1980-85 kalkınma programında, metalürji sek­
törüne yapılması planlanan yatırımlar toplam endüstri­
yel yatırımların % l4,9'unu oluşturmaktadır. Yatırım
programında öncelik demir-çelik tesisleri ile boru fab­
rikalarına verilmekte, özellikle joint-venture yatı­
rımlar teşvik edilmektedir. Metalürji sektörü yüksek
yatırım maliyetleri gerektirdiğinden, özel sektör için
pek cazip değildir.
Helwan'daki demir-çelik kompleksi ile Naga
Hamadi Alüminyum tesisleri Sovyetler Birliği tarafın­
dan yapılmıştır ve ülkenin en büyük ve modern sanayi
tesisleri arasında yer almaktadır. Aswan barajından el­
de edilen elektrik enerjisi ile çalışan Naga Hamadi
alüminyum tesislerinin yıllık üretimi 100,000 tonun
üzerindedir. (1985 y ı l m a kadar bu miktarın 166 Bin Tona
çıkartılması planlanmıştır). Helwan'daki demir-çelik
tesislerinin genişletilmesi ve şu anda 1 milyon ton/yıl
olan çelik üretiminin 1,55 Milyon Tona, pik demir üre­
timinin ise 1,75 Milyon Tona çıkartılması planlanmakta­
dır. Aşağıdaki tablo, 1985 y ı l m a kadar kamu sektörünce
metalürji alanında yapılması p?.anlanan yatırımları gös­
termektedir.
TABLO : 10
KAMU SEKTÖRÜNCE 1980/85 DÖNEMİNDE METALÜRJİ
SEKTÖRÜNE YAPILMASI PLANLANAN YATIRIMLAR
(Milyon Eh)
Proje
Döviz
Yerli
Proje Kategorisi
sayısı
olarak
para
Toplara
Mevcut tesislerde
değiştirme ve
yenileme
(bilinmiyor)
Devam Eden Projeler
Yeni Projeler
,
Joint-Venture Ya­
tırımlar
Toplam yatırım
68,0
24,5
92,5
9
155,3
166,7
320,0
12
166,3
51,6
167,9
5
498,3
166,0
. 614,3
835,9
358,8
1.194,7
(bilinmiyor)
Kaynak: Egypt and Sudan Business Opportunities in the
1980's,Metra, S.72
• Mühendislik Sektörü:
Mühendislik sektörü şu anda modern makina
donanımı yetersiz olmfesma rağmen, sağlam kurulmuş bir
sektördür ve gelecekte ülkenin kalkınmasına büyük kat­
kılarda bulunabilecek kapasitededir. Aşağıdaki tablo,
1952-80 yılları arasında Mısır'ın başlıca mühendislik
ürünleri üretimini göstermektedir.
TABLO : 11
MÜHENDİSLİK SEKTÖRÜ ÜRÜNLERİ ÜRETİMİ
Ürün
Otomobil
Kamyon
Otobüs
Traktör
Klima
Buzdolabı
Dizel motor
Tren vagonu
Soba
Yüksek b a ş m ç
borusu
Metal yapılar
Madeni eşya
Pompalar
Kablo
1980
Birim
1979
Adet
tt
îî
îî
îî
1000 Adet
1000 Mısır P.
îî
îî
16.720
2.307
601
2.783
15.430
190
5.629
16.344
9.421
Ton
1000 Mısır P.
îî
îî
1000 Ton
4.950
14.248
13.115
357
31
16.014
1.221
464
2.462
18.844
219
(bilinmiyor
22.740
6.821
5.892
15.765
13.888
420
36
Kaynak: Egypt and Sudan Business Opportunities in the
1980's,Metra, S.74
Bu sektör özellikle 1975 yılından sonra büyük
bir gelişim göstermiştir. Ancak mühendislik ürünleri­
nin ithalatı artış göstermektedir. Yerli üretim büyük
ölçüde kamu sektörünün elindedir. Buzdolabı, çamaşır
makinesi ve klima cihazları üretimi için özel sektöre
de lisans verilmiş olup, özel sektör bu malları oldukça
rekabetçi fiyatlarla ihraç da etmektedir. Bu konuda
teşvik edilen özel sektörün üretimi toplam üretimin
% 15-17'sini oluşturmaktadır.
1980-85 planında özellikle çamaşır makinesi,
motorbisiklet, traktör ve otomobil sektörlerinde kamu
sektörünün 735,5 Milyon Ei yatırıra yapması planlanmış­
tır. Bu yatırımın 3^1,5 Milyon Et'luk kısmı jointvunture yatırım yapılan yabancı firmalarca karşılana­
caktır. Bu yatırımlar Mısır'ın mühendislik ürünleri
konusunda kendi kendine yeterli olmasını sağlamaktan
çok, bu ürünlerin ithalatını azaltabilmeyi, böylece dö­
viz tasarrufu sağlamayı amaçlamaktadır. 1982 yılında
Mısır'ın beyaz mallar üretimi tüketiminin % 6 0 ' m ı kar­
şılarken, televizyon üretimi tüketimin % 45'ini, klima
cihazları % 80'ini, ev tipi su pompaları % 25'ini, ter­
mosifon üretimi de % 25'ini karşılamaktadır. Japon ve
Avrupalı firmaların yerleşmiş olduğu otomobil pazarı da
önemlidir. Talebin yaklaşık % 70'i ithal edilmektedir.
Binek otomobilde talep yılda % 17 oranında artmaktadır.
Yılda % 20 artan traktör talebi de 1988 yılında 20.000
adete ulaşacaktır.
Aşağıdaki tablo, kamu sektörünün 1980-85 döne­
mi için planladığı yatırımı göstermektedir.
TABLO : 12
KAMU SEKTÖRÜNCE 1980-85 DÖNEMİNDE MÜHENDİSLİK
SEKTÖRÜNE YAPILMASI PLANLANAN YATIRIMLAR
(Milyon Eh)
Proje
sayısı
Döviz
olarak
Yerli
para
Toplam
Mevcut tesislerde
değiştirme ve
^
yenileme
(bilinmiyor)
55,2
20,0
75,2
Devam eden projeler
87,17
84,98
172,15
5,4
12,6
Proje Kategorisi
Yeni projeler
5
Joint-Venture ya­
tırımlar
Toplam Yatırım
25
14
(bilinmiyor)
720
341,5
134,1
475,60
491,07
244,48
735,55
Kimya:
Kimya sektörü Mısır endüstrisinin en önemli
ve hükümet tarafından en teşvik edilen sektörlerden bi­
ridir. Bunun nedeni bu sektörün tamamının yerli hammad­
de kullanıyor olması ve kimya endüstrisinin diğer sek­
törlerin gelişimi için bir temel oluşturmasıdır.
Aşağıdaki tabloda Mısır'ın 1979-1980
yılla­
rı arasında başlıca kimyasal ürünler üretimi görülmek­
tedir.
TABLO : 13
1979-80 YILLARINDA BAŞLICA
KİMYASAL ÜRÜNLER ÜRETİMİ
Ürün
Deterjan
Birim
1000 Ton
1980
1979
32,81
27,89
Sabun
"
243
289
Süperfosfat
"
483
488
Kalsiyum Nitrat
Gübreler
"
Kağıt
"
Kauçuk ürünler
Oksijen
1000 Mısır P.
"
Tıbbi Müstahzarlar "
Böcek ilacı
"
2.584
2.213
191
169
7.367
6.071
634
747
125
163
9
13
1970 yıllarında kalkınma programında özellikle
nitrojenli ve fosfatlı gübrelerin üretiminin arttırıla­
rak tarım sanayiinin desteklenmesi planlanmaktaydı.
Ancak 1980-85 planı büyük gübre tesislerine yer verme­
mektedir. Bu planda kok, kağıt, plastik, sanayi gazı ve
jelatin üzerine yatırım yapılması planlanmıştır. Petrokimya konusunda İskenderiye'de yıllık kapasitesi 80.000
Ton olan bir PVC tesisi ile etilen ve polietilen üre­
tecek tesislerin yapılması öngörülmüştür.
Aşağıdaki tabloda Mısır'ın 1980-85
yatırım
planında kamu sektörünce kimya alanında yapılması plan­
lanan yatırımlar görülmektedir.
TABLO : l4
1980-85 DÖNEMİNDE KAMU SEKTÖRÜNCE KİMYA SANAYİİNE
YAPILMASI PLANLANAN YATIRIMLAR
(Milyon Eh)
Proje
Döviz
Yerli
Proje Kategorisi
sayısı
olarak
para
Toplam
Mevcut tesislerde
değiştirme ve
yenileme
89,7
32,4
122,1
Devam eden projeler
18
196,6
218,5
325,1
Yeni Projeler
13
69,1
47,2
116,3
Joint-Venture ya­
tırımlar
9
188,2
62,9
251,1
Toplam Yatırım
—
543,6
271,0
814,6
Kaynak: Egypt and Sudan Business Opportunities in the
1980's,Metra, S.82
Kimyasal gübrelere olan talep oldukça fazla ol­
masına rağmen, Mısır'ın suni gübre üretiminin % 30 ora­
nında arttırılarak 1980'li yılların sonlarına doğru iç
talebin tamamen karşılanması, Orta Doğu ve Afrika'ya
ihracat yapılması beklenmektedir.
Tekstil:
Tekstil, Mısır'ın en önemli imalat sanayii­
dir . Ancak, emeğin üretkenliğinin çok düşük ve tesisle­
rin oldukça eski olması nedeniyle tekstil üretiminde
1975'ten bu yana önemli bir artış gerçekleştirilememiş­
tir . Tekstilde 29 adet kamu şirketi üretimin % 75'ini
yapmaktadır. Aşağıdaki tabloda Mısır'ın 1952-1980 yıl­
ları arasındaki tekstil ürünleri üretimi görülmektedir.
TABLO : 15
TEKSTİL ÜRÜNLERİ ÜRETİMİ
(1979-80 Yılları)
^^^^
Pamuk ipliği
Pamuk dokuma
Yün ipliği
Yün dokuma
Sentetik iplik
Jüt ipliği
Jüt dokuma
Kilim ve Halı
Örgü
Birim
(1000 Ton)
(Milyon M)
(1000 Ton)
(Milyon M)
(1000 Ton)
(1000 Ton)
( "
" )
(Milyon pond)
( Ton)
1979
1980
219
6l6
11
5
40
36
31
22
620
236
633
11
5
40
35
31
27
670
Kaynak: Egypt and Sudan, Business Opportunities in the
1980's Metra, S.83
Mısır'ın ihracatını arttırmasmdaki en büyük
umutlarından biri tekstil sanayiidir. Hükümet bu sektö­
rün geliştirilmesi için, büyük çabalar harcamaktadır.
1980-85 döneminde bu alanda 1.343 Milyon Et tutarında
yatırım yapılması planlanmıştır. Ayrıca özel sektör de
tekstil konusunda yatırım yapmaya teşvik edilmektedir.
Mısır önümüzdeki yıllarda da tekstil makinaları ve
ekipmanı için iyi bir pazar olma özelliğini koruyacak­
tır.
. Gxda S a n a y i i :
Mısır'ın 1981-82 gıda maddeleri tüketimi 5
Milyar Mısır Lirası tutarındadır. Bu miktar yılda % 16
oranında artmaktadır. 1981-82 döneminde tüketilen gıda
maddelerinin % 50'si (2,5 Milyar EL değerinde) ithal
edilmiştir. 1980 yılında gıda maddeleri imalat sektörü,
1.443 Milyon Ei. değerindeki satışları ile Mısır'daki
en önemli imalat kollarından biri olduğunu göstermiş­
tir. Gıda sektörünün % 85'i devletin elindedir. Aşağı­
daki tablo, 1952-1980 yılları arasında Mısır gıda sek­
törünün imalat miktarını göstermektedir.
TABLO : 16
BAŞLICA GIDA MADDELERİ ÜRETİMİ
(1979-80 Yılları)
Ürün
Beyaz Kristal şeker
Rafine şeker
Glikoz
Çikolata
Kurutulmuş sebze
Konserve meyva
Konserve sebze
Bira mayası
Alkolsüz içkiler
Nişasta
Bira
Pamuk tohumu yağı
Beyaz peynir
İşlenmiş peynir
Konserve balık
Birim
1979
3^5
272
34
( "
4.851
( Ton
5.272
( "
17
( "
4.593
(
"
11.861
(Milyon şişe) 1.429
(1000 Ton)
17
(Milyon Litre)
36
(1000 Ton)
173
(
"
)
155
(
Ton )
14.333
(
"
)
5.225
(1000 Ton)
f "
1980
360
256
40
5.018
6.619
5
6.348
12.698
1.435
19
42
196
162
15.135
5.077
Mısır hükümeti gıda sektörüne büyük önem ver­
mekte ve bu alana yapılacak yatırımları teşvik etmekte­
dir. Özellikle yabancı sermayeden bu konuda Mısır çok
şey beklemektedir. Kamu sektörü 1980-85 döneminde gıda
imalat sanayiine 1.125 Milyon Ei, tutarında yatırım
yapmayı planlamıştır.
2.5. Enerji:
Mısır ekonomisi*nde temel enerji kaynakları ham
petrol, doğal gaz ve elektriktir. Petrol ve doğal gaz
Petrol Bakanlığı'nm, elektrik üretimi ise Elektrik ve
Enerji Bakanlığı'nm sorumluluğu altındadır.
Petrol:
Ülke yüzyılın başından beri petrol üreticisi
olmasına rağmen ancak 1976 yılından bu yana net ihra­
catçı bir ülke niteliğini kazanmıştır.
Yeri bulunan 11 petrol rezervi ile üretimin
artma.sının
sağlanacağı ve 1986 yılında 1 Milyon
varil/gün düzeyine ulaşacağı öngörülmektedir. Halen bi­
linen petrol rezervleri 5.690 Milyar varildir.
Petrol üretim değeri 1982 yılında GSYH'nin %
20-sine eşit olmuştur. Aynı yıl ihracatın % 70'i de
petrolden sağlanmıştır.
Ancak petrol fiyatlarında tüm dünyada görülen
azalma ve talep azalması Mısır'ı da etkilemektedir.
Hükümet üretimi arttırmak amacıyla büyük petrol
şirketlerinin sondaj faaliyetlerine girişmesini teşvik
etmektedir.
Mısır'da ham petrolü işlemek üzere altı rafine­
ri kurulmuş olup kurulu kapasiteleri 235.000 varil/gün'
dür.
Petrol üretimi ve tüketimi, 1982 ve 1983 yılla­
rı itibariyle şöyledir:
TABLO : 17
PETROL ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ
(Milyon Ton)
1982
1983
Ham petrol üretimi
32,5
36,0
Rafinaj
- Ham
15,9
18,1
- İşlenmiş
15,2
17,2
Petrol ürünleri tüketimi
16,5
18,6
Kaynak: Quarterly Economic Review of Egypt
Economist Intelligence Unit, Annual Supplement
1984, S. 14
Doğal Gaz:
Doğal gaz Akdeniz kıyısı, Nil Deltası, Batı Çölü'nde ve Süveyş Körfezi'ndeki yataklardan elde edil­
mekte ve muhtelif sanayi kuruluşları ile santrallarda
kullanılmaktadır. Üretim 1982'de 2,4 v e l 9 8 3 ' d e 2 , 8
Milyon Ton, tüketim ise 1982'de 2,0, 1983*te 2,4 Milyon
Ton düzeylerinde gerçekleşmiştir.
Doğal gaz rezervlerinin 162 Milyar m3 olduğu
tahmin edilmektedir. Bilinen rezervlerin 324 Milyar m3
düzeyine ulaşması halinde ihraç izni verileceği ifade
edilmektedir.
Elektrik:
Mısır'ın elektrik üretimi Aswan Barajı'ndan ve
Kahire ile Aşağı Mısır'da kurulu termik santrallardan
elde edilmektedir. Aswan Barajı'nm payının % 60 civa­
rında olduğu belirtilmektedir.
1980 yılında 4500 MW olan kurulu , kapasitenin
1990'da 10000 MW ve 2000 yılında 22000 MW olması, kişi
başına elektrik tüketiminin de 1980 yılındaki 400 kWs
düzeyinden 1990 yılında lOCO kWs ve 2000 yılında da
1600 kWs düzeyine ulaşması öngörülmüş ise de petrol
fiyatlarmdaki düşmenin bu planları olumsuz etkilemesi
sözkonusudur.
Hükümet petrol dışında alternatif enerji kay­
naklarına ağırlık vermekte, bu amaçla çalışmalar yapıl­
maktadır . 2000 yılındaki planlanan üretimin % 35'inin
nükleer santrallerden elde edilmesi öngörülmüş olup 2
adet 950 MW kapasitedeki santralın Fransız firma'larınca
yapılmasına karar verilmiştir. Ayrıca Batı Çölü'ndeki
Kattara Çöküntüsünün Akdeniz'den getirilecek deniz suyu
ile doldurularak hidro elektrik enerjiBi üretilmesi dü­
şünülmektedir.
2.6. Ulaştırma:
Mısır'da ulaşım karayolları, demiryolları, de­
nizyolu ve havayolu ile sağlanmaktadır
Nil Nehri ve
kanallar ülkeye önemli bir katkı sağlar ik en Süveyş Ka­
nalı'da büyük bir gelir kaynağı niteliğindt^^dir.
Demiryolu:
4000 km uzunluğunda demiryolu hattı mevcuttur.
Güney'de Aswan ile Kahire ve Nil Deltası'rda bulunan
önemli yerleşme merkezleri . demiryoluyla birbirlerine
bağlanmışlardır. 1980-81 yılında demiryollarında 2,4
Milyar Ton/Km yük ve 11,0 Milyar Yolcu/Km taşınmıştır.
Ayrıca başkent Kahire'de 1 Milyar Dolar mala portesi
olan bir metro inşaatına başlanmıştır.
Karayolu:
ülkede karayolu uzunluğu yaklaşık 90.000 Km'
dir. Aswan ile Kahire ve Nil" Deltası'nda bulunan
yerleşme merkezleri iyi kalitede yollar ile birbirle-
rine bağlanmışlardır. 1980 yılı sonunda 442.540 binek
otomobili, 1 3 3 . 3 3 5 ticari araç ve 16.680 kamyon bulunu­
yor idi.
Havayolus
Kahire başta olma s: üzere belli başlı şehirler
arasında seferler, ayrıca çeşitli yabancı kentler ile
Kahire arasında uluslararası seferler yapılmaktadır.
Kahire, İskenderiye Porvc-Said, Luxor,. Aswan, Minia ve
Asyut'ta ' olmak üzere 1 adet havaalanı vardır. 1 9 8 0 - 8 1
•yılında Kahire'de 5 Milyon ve tüm Mısır'da 6.4 Milyon
yolcu trafiği ol muştur. Istanbul-Kahire arasında da
haftada üç gün seferler THY tarafından yapılmaktadır.
Suyolu:
Ulaşıma elverişli suyolu uzunluğu 3100 Km ka­
dardır; Nil ^ e kanallar yarı yarıya pay sahibidirler.
Süveyş Kanalı
da Akdeniz ile Kızıldeniz'i birleştiren
uluslararası t i r suyoludur.
En önemli liman İskenderiye'dir. Ayrıca Fort
Said ve Sürr-^-yş diğer önemli limanlardır. Limanların
genişletilme/fi ve El Dikhelya ile Dimyat' ta yeni liman­
lar inşaatj
devam etmektedir. Yoğun trafik nedeniyle
özellikle
fikenderiye limanında sıkışıklık ve gecikme
sözkonusuduı •.
Mjsırda çeşitli sektörlerde yaklaşık
1 1 , 8 Mil­
yon kiş- istihdam edilmektedir. İşsizlik oranının % 5'
in al tır ca olduğu sanılmaktadır. Kamu kuruluşları fazla
işgücün i emen en önemli istihdam kaynağını oluşturmak­
tadır „ Çalışan kadınların oranı oldukça düşüktür. Aşa­
ğıdaki tabloda istihdamın sektörlere ve yıllara göre
dağılımı görülmektedir.
TABLO ı 18
İSTİHDAMIN SEKTÖRLERE GJRE DAĞILIMI
1981-1982
1977
^000
Tarım
4,103,5
Madencilik
29,0
İmalat sanayii
1..199,^
Petrol ve petrol
ürünleri
18,7
Elektrik
48,0
İnşaat
457,0
Ulaşım ve Haber­
leşme
431,6
Süveyş Kanalı
12,6
Ticaret
967,1
Finans sektörü
55,7
Sigorta sektörü
9,6
Otel ve restoran­
lar
' 96,2
Ev işleri
144,8
Kamu hizmetleri
54,6
özel ve sosyal
hizmetler
765,4
Sosyal sigorta
18,1
Hükümet hizmet- 1.474,O
ri servisi
T O P L A M
9.885,3
%
i ,3
li ,1
0 .2
0.5
4 6
0 I
9,'3
0,6
0,1.
'000
%
1.423,2
36,2
0,3
12,1
24,5
64,2
664,1
0,2
0,6
5,7
433,3
3,7
0,2
9,^
0.6
0,1
4.247,5
39,5
18,8
1.103,8
71,9
13,6
1,:
140,5
171,3
66,2
1,2
1,5
0,6
7,7
0,2
14,9
895,6
29,5
2.317,4
7,6
0,2
19,8
100,0
11.724,9
100,0
Kaynak: Quarterly Economic Review of Egypt.
Economist Intelligence Unit , 1984 Annual
Supplement 1984, P.30.
2.8.
Bütçe:
Bütçe hazırlanmasında bir takım değişiklikler­
den sonra 1980 yılında mail yıl takvim yılından, 1 Tem­
muz - 30 Haziran dönemine alınmıştır. Aynı yıl yapılan
düzenlemeler ile bütçe prosedürü de basitleştirilmiş­
tir.
Bütçe, merkezi hükümet bütçesi, kamu hizmeti
sağlayan kuruluşların bütçesi ve mahalli idareler büt­
çesi olarak üç kısımdan meydana gelir. 1982 yılından
itibaren daha önceki bütçelerde yeralmayan özel amaçlı
fonlar da konulmuştur. Bütçe kalemlerinde her yıl yapı­
lan değişiklikler tutarlı olarak karşılaştırma yapmayı
olanaksız hale getirmektedir.
Bütçenin yürütülmesinden Maliye Bakanlığı ile
Ulusal Yatırım Bankası sorumludur. Maliye Bakanlığı
Bütçeyi hazırlar ve Meclis'te onaylandıktan sonra, yeni
yatırımlar dışında mali işlemlerle ilgilenir. Yeni Ya­
tırımlar ise Ulusal Yatırım Bankası'*nm sorumluluğu al­
tındadır.
Aşağıdaki tabloda Mısır'ın son üç yıllık Bütçe
rai<amları gösterilmektedir.
TABLO : 19
YILLARA OriRE MISIR'IN BÜTÇESİ
< Milyon BL)
Cari Bütçe :
1981/82 1982/83 1983/64
GELİRLER
Vergi Gelirleri:
Şirket Vergileri(kardan)
Gümrük Vergileri
Tüketim Vergileri
Diğer Vergiler
Alt toplam
2.039
1.459
875
1.107
5.480
1.812
1.951
1.217
944
5.924
(bilinmiyor)
(bilinmiyor)
( "
"
)
( "
"
)
6.916
(TABLO 19'un devamı)
Cari Kaynaklar:
Petrol
Süveyş Kanalı
Diğerleri
Alt Toplam
Toplam Cari Gelirler
1.215
358
832
2.410
7.890
1.194
312
1.262
2.769
8.693
HARCAMALAR
Ücretler
Sübvansiyonlar
Silahlı Kuvvetler
Borç Faizleri
Diğerleri
Toplam
2.100
2.000
1.287
601
1.160
7.148
2.444
2.040
1.742)
952)
1.576)
8.754
9.903
742
(61)
83
1.156
1.683
1.501
3.112
3.526
3.101
4.8İI5
3.594
5.012
Toplam Artı(açık)
Sermaye Transferleri
Bütçesi:
Harcamalar eksi İç Fonlar
Yatırım Bütçesi:
Harcamalar eksi İç Fonlar
Toplam Açık
(bilinmiyor)
( "
( "
"
"
3.070
9.986
2.935
1.684
5.282
Review of Egypt, Economist
Tablo'daki rakamlardan da görü.leceği glb.\, ana
maddelerin hükümetçe sübvansiyone edilmesi bütçeye ol­
dukça büyük bir yük getirmektedir. Gerçekte sübvansi­
yonlar, kamu sektörünün ürettiği ürünlerin fiyatı dü­
şük tutulduğu için tabloda belirtilen rakamların olduk­
ça üzerindedir. 1982-83 bütçesindeki 4,8 Milyar Et tu­
tarındaki açığın 2 Milyar Et'u iç tasarruflardan, 1
Milyar EL 'u yatırımlar için sağlanan dış finansmandan
0,3 Milyar Et'u, diğer dış kaynaklardan ve 1,5 Milyar
E4' u da bankalardan sağlanmıştır. 1983-84 bütçesi 5
Milyar EL'luk bir açık göstermektedir. Petrol fiyat-
)
)
.»as­
larının düşmesi, Maliye Bakanlığı»nı kamu harcamalarını
% 10 oranında azaltmaya zorlamıştır. Ayrıca devlet süb­
vansiyonlarında da 300-350 Milyon Efc'luk bir kısıtlama
yapılması planlanmaktadır. Tasarrufların 2 , 3 Milyar Efe'
a, dış finansmanın da 1,4
Milyon Eh^a çıkartılarak
1983-84 bütçe açığının azaltılmasına çalışılmıştır.
2.9.
ödemeler Bilançosu:
Dış ödemeler ve özellikle cari işlemler dengesi
her zaman açık verme eğiliminde olmuştur ve kalkınmayı
frenlemiştir. Döviz rezervleri de Mısır'ın önemli bir
zayıflığını teşkil etmiştir. 1980 yılında artan rezerv­
ler, daha sonra yine azalmıştır.
Cari işlemler dengesindeki sürekli açık sonucu
dış borçlar giderek artmaktadır. 1983 yılında dış bor­
cun 17 Milyar Dolara ulaştığı tahmin edilmektedir. Borç
ödeme oranı ise GSYH'nm % 7'si civarındadır. 1981-82
yılı itibariyle oranın cari işlemler gelirine nispeti
% 21,9'dur.
Tablo 20'de 1979-82 yılları
meler bilançosu görülmektedir.
itibariyle
öde­
Dünyadaki ekonomik durgunluğa paralel olarak,
Mısır'ın en önemli görünmez gelirleri olan turizm, Sü­
veyş kanalı gelirleri ve yurt dışındaki işçilerin
transferlerinde de bir duraklama gözlenmiştir. Ancak
dış yardımların giderek artması, ödemeler dengesi açı­
sından olumlu bir gelişmedir. 1980 yılında 773 Milyon $
olan turizm gelirleri 1982 yılında 711 Milyon Dolara
inerken, aynı dönem içersinde işçi dövizleri 2 , 6 Milyar
Dolardan 2 , 3 Milyar Dolara düşmüş, Süveyş gelirleri ise
663 Milyon Dolardan 953 Milyon Dolara yükselmiştir.
Mısır'ın uluslararası finans
çevrelerindeki
itibarı, hükümetin ithalatı finanse edebilmek için
önemli ölçüde dış borç bulabilmesine.olanak sağlamakta­
dır. Bazı ülkelerin hükümetleri, Mısır'ın büyük proje­
lerini finanse etmek amacıyla, ihracat kredilerini res-
- 1I9 -
mi olarak teşvik etmektedir. Giderek artan özel yabancı
yatırımlar da yakın ve orta vadede Mısır için oldukça
önemli bir döviz girdisi potansiyeli taşımaktadır.
1982 yılı sonunda Mısır'ın döviz rezervleri
yaklaşık 700 Milyon Dolar, veya yaklaşık bir aylık it­
halatını karşılayabilecek bir miktardaydı.
1983 yılında ise ihracat ve ithalatın bir dur­
gunluk içinde bulunduğunu, buna karşılık işçi dövizle­
rinin önemli oranda arttığı ifade edilmektedir.
TABLO : 20
ÖDEMELER BİLANÇOSU TABLOSU
(Milyon Dolr.r Olarak)
1979
1980
1981
1982
İhracat(Fob)
2.424
3.854
3.999 4 . 0 1 8
İthalat(Fob)
- 6.002 -6.814
7.918
-7.733
Net Hizmetler.
- 233 - 269 447
- 618
Net Özel Transferler
2.269
2.230
2.116
2.791
Net Hükümet Transferleri
Cari İşlemler Dengesi
-1.542 438 - 2 . 1 3 6 -2.217
Direkt Yatırımlar
1.,211
541
650
747
Porföy Yatırımlar
3
5
7
Diğer Uzun Vadeli Sermaye
Girişi
431
405
1.275
1.105
Diğer Kısa Vadeli Sermaye
Girişi
130
61
36
83
Hükümetlerarâsı Bağışlar
36
2
1
1
Hükümete Verilen Ödemeler
Dengesi Borçları
75
1
63
Merkez Bankasına verilen
Ödemeler Dengesi Borçları
200
- 450 - 191
Değerin Değişmesi Karşılığı - 47
- . 67
Merkez Bankasındaki Resmi
Mevduatlar
1.114
21
24
259
SDR Dağılımına Karşılık
29
31
.31
Net hata ve Kayıp
124
11
132
35
- 662
252
Rezervlerdeki Değişiklik
- 24
- 99
-
-
-
Kaynak: Quarterly Economic Review of Egypt
Economist Intelligence Unit, Annual Supplement
1984, S.27
3-
DIŞ TİCARET
3.1.
Genel Olarak Dış Ticaret:
MısırMa ticaret dengesi bazı istisnai yıllar
dışında açık vermektedir. 1974 yılında çıkarılan 43 sa­
yılı kanun ihracata dayalı bir ekonomik yapının kurul­
ması için ilk ciddi girişimi teşkil etmiştir. Düzenle­
meler "geleneksel olmayan" sanayi ürünlerinin ihracatı­
nın arttırılmasını hedef almış ve bazı başarılar kaza­
nılmıştır .
Hükümet ihracatı teşvik için bürokrasi ve kam­
biyo kontrolünü asgariye indirmek ve bakanlıklararası
bir komite oluşturmak yoluyla soruna çözüm aramakta­
dır . Ancak sınai üretim uluslararası piyasada, rekabet
etmekte güçlüklerle karşılaşmakta, tarımsal üretimin
önemli bir kısmı da içeride tüketilmektedir. Petrol ih­
racatının ise mevcut koşullar devam ettiği müddetçe
istenen düzeyde arttınlamayacağı öngörülmektedir.
Mısır'ın ithalatı ise ülkede üretilmeyen ham­
maddeler ve sermaye malları ile artan nüfusun gerektir­
diği gıda mallarından oluşmaktadır. Hükümet gerekli
saymadığı malların ithalatinı azaltmak için tedbirler
almaktadır. Ancak ithalatın artmaya devam etmesi öngö­
rülmektedir .
Tablo'da son yıllarda Mısır'm dış
seyri gösterilmiştir.
TABLO : 21
DIŞ TİCARET
(Milyon ABD Doları)
Yıllar
İhracat(FOB)
1979
1980
1981
1982
1983 (Ocak-Haz)
1.840
3.047
3.233
3.120
1.267
İthalat(CİF)
3.837
4.860
8.782
9.078
4.547
ticaretinin
Denge
- 1.997
- 1.813
- 5.549 •
- 5.958
- 3.280
3*2*
İhracatı
Mısır'ın kısa dönemde ihracatını arttırılabil­
mesi, petrol dışında ihraç edebileceği madde sayısının
çok az olması, Mısır sanayiinin rekabet edebilecek dü­
zeyde olmaması, çeşitlendirmenin güç olması ve hızlı
nüfus artışı nedeniyle iç talebin çok yüksek olması ve
sürekli artış eğilimi göstermesi ve tarımsal üretimin
arazinin sınırlılığı nedeniyle arttırılamaması gibi ne­
denlerle pek olası görülmediği söylenebilir.
Mısır'ın başlıca ihracat kalemleri ve ihracat
değerleri 1981-1982 yılları itibariyle aşağıdaki tablo­
da sunulmaktadır:
TABLO : 22
BAŞLICA İHRAÇ ÜRÜNLERİ
(Milyon ABD Doları Olarak)
Madde
Ham pamuk
Pamuk ipliği
Ham petrol
Petrol ürünleri
Pamuklu dokuma
Portakal
Patates
Pirinç
Külçe alüminyum
1981
457,1
155,1
1.762,1
319,7
56
47,1
25,6
41
111,1
1982
408,6
123,7
1.730,2
336,4
43,1
52,6
4l,l
10,8
66,O
Kaynak: Quarterly Economic Review of Egypt.
E.I.U. Annual Supplement 1984, S.25
Mısır'ın başlıca ihracat ürünlerinin toplam ih­
racat içindeki payı 1981 yılında % 92 ve 1982 yılında %
80 olarak gerçekleşmiştir.
Mısır'ın ihracat
ise şöyledir.
yaptığı belli
başlı
ülkeler
TABLO : 23
İHRACATIN YÖNELDİĞİ ÜLKELER
(Milyon Mısır Lirası)
Ülke
1980
A.B.D.
163,8
Batı Almanya
55,4
Çekoslovakya
24,7
Çin Halk Cumhuriyet i 39,0
Doğu Almanya
13,5
Fransa
36,9
Hollanda
122,6
İngiltere
67,7
İsviçre
93,1
İtalya
610,7
Japonya
50,2
Lübnan
12,6
Polonya
18,0
Romanya
77,8
S.S.C.B.
89,5
Sudan
9,2
S.Arabiş:J;an
38,9
YugosİaŞ^' •
44,3
Yunanistan
61,6
1981
86,3
51,7
6,3
47,9
15,1
71,8
93,3
29,4
45,2
580,3
110,1
(bilinmiyor)
16,0
58,7
93,1
(bilinmiyor)
56,1
32,6
109,1
1982
103,2
88,2
26,2
24,8
3,4
150,3
118,8
53,5
25,4
482,5
55,1
14,6
_
129,0
94,6
46,8
60,1
38,2
45,2
Kaynak: The Europa Yearbook 1984, Vol.2, S.1520
3.3-
İthalat:
Mısır, Orta Doğu'nun en kalabalık nüfuslu ülke­
si olarak büyük bir pazar potansiyeline sahiptir, özel­
likle tarım arazisinin kısıtlı olması ve tarımsal üre­
timin arttırılamaması, ve buna karşın nüfusun hızla
artması, Mısır'ı bölgenin en büyük gıda ürünleri itha­
latçısı yapmaktadır. Tarımsal ve sınai üretim açısından
kendi kendine yeterli olmaktan çok uzak olan Mısır, yo­
ğun çabalar harcamasına rağmen ithalatını azaltamamaktadır.
Aşağıdaki tablo, başlıca ithal ürünlerini göster­
mektedir.
TABLO: 24
BAŞLICA ÎTHAL ÜRÜNLERİ
(Milyon ABD Doları )
Madde
1981
1982
Buğday
758,8
Buğday unu
358,1
Mısır
314,1
Süt ürünleri
215,5
Tütün
92,8
Nebati Yağlar ve diğer yağlar
120,8
Petrol ve ürünleri
197,7
Kimyasal ürünler
209,1
Otomobil
190,1
Demir çubuklar
274,8
Sermaye malları ve makinalar 2.268,8
Rafine şeker
234,8
Çimento
235,5
703,1
274,0
300,1
l67,4
114,1
155,2
316,4
197,5
254,2
304,0
2.403,4
140,4
357,2
Kaynak: Quarterly Economic Review of Egypt.
E.I.U, Annual Supplement 1984, S.25
Tablo'da yer alan temel ithal ürünlerinin itha­
lat içindeki payı, 1981 ve 1982 yıllarında % 62 civa­
rındadır .
Mısır'ın ithalat yaptığı belli başlı ülkeler ve
ticaretin seyri de aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
TABLO : 25
İTHALAT YAPILAN ÜLKELER
(Milyon Mısır Lirası)
ülke
1980
ABD
656,3
Avustralya
Batı Almanya
58,1
321,0
1981
1.215,7
134,9
34,6
1982
1.208,7
149,4
57,4
(TABLO 25'in devamı)
Belçika/Lüksembug
Çekoslovakya
Doğu Almanya
Finlandiya
Fransa
Hindistan
Hollanda
İngiltere
İspanya
İsveç
İsviçre
İtalya
Japonya
Romanya
S.S.C.B.
S.Arabistan
Türkiye
Yugoslavya
Yunanistan
73,7
35,5
20,9
60,9
347,9
29,8
162,3
207,6
83,3
66,1
59,8
228,9
159,5
108,6
53,6
33,0
11,7
74,3
75,6
106,1
54,9
538,1
52,7
80,3
169,1
268,7
303,2
150,8
67,0
94,2
55,1
456,1
191,8
160,4
200,0
35,8
77,2
. 628,1
91.7
> •
36,5
476,8
94,0
.
> ^
76,5
217,8
288,4
278,5
149,1
109,8
122,4
42,4
>
480,7
222,6
123,0
• 138,4
75,2
« , —
93,5
629,2
Kaynak: The Europa Yearbook 1983, Vol.2, S,.1520
3-4. Türkiye-Mısır Ekonomik ve Ticari İlişkileri:
Türkiye ile Mısır arasındaki ticari ilişkiler
1976 y ı l m a kadar 1966 tarihli Ticaret Anlaşması çerçe­
vesinde, kliring esasına göre gerçekleşmekteydi. Ancak
iki ülke arasında ticari ilişkilerin gelişimine pek
yardımcı olmayan bu anlaşma 20.4.1976 tarihinde imzala­
nan yeni bir anlaşma ile yürürlükten kaldırılarak ser­
best döviz esasına dayalı ticarete geçilmiştir.
Ayrıca iki ülke arasında 1977 yılında imzala­
nan "Ekonomik ve Teknik İşbirliği" anlaşması mevcuttur.
Bu anlaşma çerçevesinde Ekonomik ve Teknik İşbirliği
I.Dönem Protokolü 19.5.1933 tarihinde Ankara'da imza­
lanmış ve 9.11-1983 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Eko­
nomik ve Teknik İşbirliği II. Dönem müzakereleri 4-8
Kasım 1984 tarihleri arasında Kahire'de yapılmış, Pro­
tokol 8,11.1984 günü imzalanmış, ancak henüz yürürlüğe
girmemiştir.
1979 yılında Türkiye Odalar Birliği ile Mısır
Ticaret Odaları Federasyonu arasında varılan anlaşma
uyarınca Türk-Mısır Ticaret Odası kurulmuştur.
Türk-Mısır Ticaret Odası önderliğinde Mısır
ticaret heyetleri Türkiye'yi iki kez ziyaret etmiştir.
1982 yılında Kahire'de Türk Haftası düzenlenerek bir
-tanıtma girişimi yapılmıştır.
Her iki ülke karşılıklı olarak İzmir ve Kahire
uluslararası fuarlarına katılmaktadır.
İki ülke arasındaki
sunulmuştur.
ticaretin
seyri
aşağıda
TABLO : 26
TÜRKİYE-MISIR TİCARETİ
(Bin ABD Doları)
Dış Ticaret
İhracatımız İthalatımız Dengemiz
1980
1981
1982
1983
1984(x)
20,304
72,135
145.030
70.197
105.31^
(x) Ocak-Eylül Arası
Kaynak: D.İ.E.
8.948
2.786
628
25.006
^.181
^ 11-356
+69-3^9
+144,402
+ 45.191
+ 98.133
Dış Ticaret
Hacmi
29.252
74,921
145-658
109-495
109-495
Rakamların incelenmesinden anlaşılacağı gibi
Mısır ve Türkiye arasındaki ticaret dengesi 1976 yılın­
dan beri, 1978 yılı hariç sürekli olarak ülkemiz lehi­
ne bakiye vermektedir. Sadece 1978 yılında çok mik­
tarda petrol ithal edilmesi sebebiyle 18.865.000 Dolar
ihracata karşılık, 32.106.000 Dolar ithalat yapılmış­
tır.
İthalatımız:
Mısır'dan yapılan ithalatta devamlılık gösteren
bir madde bildirilmesi oldukça güçtür. 1983 yılında
toplam 25 Milyon Dolar olan ithalatımızın 20,4 Milyon
Doları ham petroldür. Bunun dışında ayrıca uzun elyaflı
pamuk, demir-çelik, kütük, ham alüminyum ve hambez, it­
hal maddeleri arasında en önemli olanlarıdır.
1981-1984 yılları itibariyle Mısır'dan yapılan
ithalata konu olan mal kalemleri aşağıdaki tablo'da
gösterilmiştir.
" 5
i
!5 j 5 I s
İlli
t» Q
C
e
Ol
•H
I ^
I P
s
3
I 5
I g
"
I
I $
s
^
I P
I
I
I
I
I
I
I
M
M
"
1981 yılında Mısır'dan ithal ettiğimiz, oransal
olarak en örfemli maddeler ham alüminyum (% 56) ve kaplamasız demir-çelik saçtır. (% 3 1 ) . 1982 yılında kaplamasız demir-çelik saç ithalatı Mısır'dan yapılan itha­
latta ki azalmaya paralel olarak düşmesine rağmen bu
ülkeden yapılan ithalatın % 84,9'unu oluşturmaktadır.
1983 yılı Mısır'dan ithal edilen malların önceki yılla­
ra oranla daha çok çeşitlendiği bir yıl olup en önemli
mal kalemleri ham petrol ve hafif yağlardır. Anılan
yılda demirçelik, kütük ve uzun elyaflı pamuk ikinci ve
üçüncü sırada yer alarak ithalatın, sırasıyla % 8,2 ve
% 7,1'ini oluşturmaktadır. I983 yılında daha önceki iki
yılın ithalatında önemli yer tutan kaplamasız demirçelik ithal edilmemiştir.
İhracatımız:
Mısır'a ihracatımız dalgalı bir seyir göster­
mektedir. 1980-1982 yıllarında hızla artmış, 1983 yı­
lında bir önceki yılın yarısına düşmüş, 1984 yılında
ise tekrar artmıştır.
1980 yılı sonrasında Türkiye'nin Mısır'a ihraç
ettiği mallar listesine bakıldığı zaman sürekli ihraç
edilen kalemler arasında kırmızı mercimek, kuru incir,
çekirdeksiz kuru üzüm, kabuksuz fındık, taze elma, ku­
rutulmuş kayısı, irmik gibi gıda maddeleri, yaprak, tü­
tün, Baryum sülfat, portlant çimento, sodyum borat, adi
pencere camı ( 2 , 6 - 3 , 4 mm ve 3 , 5 mm'den fazla), kırılmaz
camlar, binek otomobilleri ve otobüs en önemlileridir.
len
dır.
1981-1984 yılları itibariyle Mısır'a ihraç edi­
mallar ve değerleri aşağıdaki tablo'da sunulmakta­
o
sQ
•O
c
rt
4J
m
(d
E
JO
İ5
0)
c
q
^
cd
•V
N
•H
(M
3
1
H
N
H
H
1
0)
E
•M
f-
O
•=r
o
rH
O
o
o
1
!>.
3
0)
c
ın
ırt
o
o
fH
«)
t.
3
*J
İt)
c
3
3
1
•H
S
rH
rH
•H
Ü
U
ıH
r-i
H
C
rl
01
u
Ü
Ü
c
-M
+H
m
rH
lO
rH
cn
o
m
o
CO
CO
o
o
d)
T»
t,
•H
•H
Lı
o
t.
B
I
•H
.in:
i
:3
N
•O
^
4)
•O
o*
3
Jjd
1
4)
c
N
en
(d
S-
I
5
i.
i
"O
s
!3
N
O
rH
rH
rH
ro
o
cr
o
ın
o
OO
OO
OO
o
o
o
rH
rH
rvı
Csi
S
ın
o
ın
o
OO
OO
o
o
00
o
ın
(M
ın
o
rH
o
rH
ın
o
ın
o
O
OO
OO
OO
OO
o
o
o
O
O
O»
Ov
9
a>
p-
o
^ İî?
o
O
«M
Ivî
00
5
t
s s
o
w
01
.S
I §
3
i
2t
H
ca
H
>.
cd
cvî
§ r
^ i
>
2
o
ca
c
İ3
3 â
3
c
g
•H
£
5
^
S
rH
•H
rvj
o
O
ro
rH
İÜ
(O
>4
O
ja-
o
IC\
»H
I I
(d
rH
S
°.
i
CM
ıH
r-«
tH
O
O
O
CM
if
CVJ
i
cvı
r-4
ı-H
O
i
m
S
C\i
^
-S
a
(O
(O
A
CVJ
CM
Ok
O
r-4
rH
O
f-«
U>
rH
i
lA
Kî
(O
~.
O
CVJ
O
ıH
fH
IV
ON
rH
rvj
fH
A)
rH
,,-4
oo
o
CM
m
1-4
•H
m
00
m
o
o
0Q
4J
(0
m
•C
o
NO
1
cu
'-:»
B
lO
>.
1
a.
(tt
H
t.
«tı
«J
_y
4J
Ot
•H
O
1
o
(NJ
r-J
rn
ro
<M
in
«M
m
CM
f-4
m
(U
m
•H
Û.
CM
o
—i
r-l
(M
o
B
•H
>.
T»
OT
tO
3
>,
a.
CQ
d
ıH
r-4
rvı
NO
CO
rvj
OO
OJ
t.
ni
N
O
«H
CM
4J
I 5
o
S
XJ
tM
C
0)
N
C
0)
X»
o
0)
OJ
O
43
m
tXo
)
o
FH
OM.
u
ıH
x>
^
(D
tu
o
in
•OJ
H
rH
•*-»
JX
w
o
u
to
r\j
ın
to
rj
o
lO
o
rn
to
o
a>
C^
cn
ru
OJ
OJ
O
m
o
CT>
m
OJ
(Tl
o
o
o
m
O
no
m
O
r-4
o
cvî
(M
a>
09
O»
O
r-l
OO
CM
OO
5«« ^
Jid
(d
B
n
0
H
>>
i
B
B
B i n
I
S9
J >
fd
» '
«)>
- N
tu
>
Ja!
;9
s H ^
5
3
«
>.
Tİ
>
nj
o
9
C
nJ
^
o
rH
3
0.
TOd-H
B
H
M
rH
JC
C
« J ^
^
^ r H
» H O ' H
r H ^ -
l l O a > ' H < V İ 4 J > H X >
-O
*>
»H
w
w
-rH
«rt
a)t.
w
• H 4 J t t l C t t > B ı r - <
> 3 - * H > r H - H
l Ö B O rt-HO
t.
§n
w
>()0
rH
w.
m
BJ. -H
0 » S . - H B
«I
i£
S
01
B
O
«rH
C
^
O
H
rH
c
ıH
^
T»
C
H
L .
-Hfü
rH
rH*i
4J
-H
:0
B o - H
-r^ ^
U
H O U \ » J
N
«0
4J«H«J«l>
Bî
rH 4J
r H r H B r H r H
m
•
e
H
M
«
Û>
M
H
H
^
-H
-
o
q
q
«
^
1 es 3 8 § 5i Si
-i
I
^
D
*
B ( d m > m > ( d ( d ı d c : t < t . ı
»
H
H
H
ı
Ö
)
»
T
«
>
B
O
O
H
O
s
O)
M
H
nt
!3 §
«. S 5
c
ı.
O
U 0 u Q O < « ı ; « < î > ^ i > d E - ı 4 H
CU O
rH
O
o
o
O
o
rH
ON
.H
İH
O
rH
^. ^
VD
ın
O
o
Îh RH
O (\î - o»
o O
OO
rH
OO
m
ın
1^
r-t :n
H Û )
»H<d
• » 0 4 3 C O r H
B 4 â ı H « H 4 > r H r H L . . < d l d H
®
0 « C » » 0 « 4 J B X > " 0
W
o
o
H
H « « ı a ) - H - H ^
0
«
Y
I
S
4
ı
u
o
.
« Ö C D
OJMtafutidSki
rH
o
O
o
o
rH
ON
(H
rH
o
O
O
O
rH
00
cr>
ın
ın
vo
O
^
O
m
ıH
rH
O
o
O
o
t-
o
t-i rH
vO
rH
vO
rH
ov
O
CVJ
O
^
OV
o
•=>•
3
O
CVJ
rH
0)
rH
5
3.
•H 1-4
fi XTİ
O
L,
C
«M
a>
•o
XI
O.
a
«T
i
o
3
i.
fi
D P . : » :
Xi
3
3
3
Xi
O»
O»
3
O
.o
rH
a
d)
r-i
0»
O
<l»
O
^
^
^
x>
g § §
-O
XI
3
(O
rH
(d
-O
^
(0
-a
^
(O
(d
•Ü
7Î
"Zî
?
Ş S
3
3
>^
O
CVJ
rH
rH
OJ
CO
(M
o
ov
rH
rH
VO
OO
CO
CO
d
o
O
O
rH
CO
rH
o
O
o
d
o
ın
o
o
o\
d
t—
d
r-i
O
t-
CVJ
rH
rH
d
o
O
rH
0)
3
g
O
CVJ
•o
CVJ
rH
d
3
>H
- 6i* -
î3
ın
OO
o
o
CO
o
rH
CVJ
so
VO
NO
m
sO
ON
rH
OT)
CVİ
rH
O
CO
O*
vO
r-J
o
^
OO
OO
o
ON
PO
^•
<-H
t--
o
o
fQ
x:
o
•p
u.
o
<l>
îf
^
0)
^ i;
•«H
a
O
û.
•H
01
ıq
«-H
c
•H
S
rH
•M
İH
o
P
O
rH
•=r
rH
O
O
rH
<o
ro
C
O
rH
OO
tn
•=r
ın
rH
rH
rH
r-i
ın
o
O
CO
OO
Ot
o
O
o
Ifî
rH
rH
O
rH
ro
•=r
OO
CO
rH
rH
00
ri
c
:^
O
>
•H
M
.o
W
•H
JX
•H
O
?*
i.
Lı
0)
>
r-i
t*
:0
11
•o
•H
H
2
?
•H
>
1
I
N
(d
ı-i
•H
*J
ç
ot
>
O
tıO
•r^
0Q
«a
I
i.
XJ
m
r-i
t.
•H
:0
01
rH
ot
•P
t.
f-1
t.
(0
L.
0)
&.
0»
•H
rH
rH
•H
1
O
İU
O
ıtO
•O
t.
Ot
rH
:0
rH
<u
«-H
O
ta
c
•H
•M
O»
rH
rH
04
rH
rH
ı^J
O
c
vî
O
rvi
<M
o
OO
00
00
O
t—
OO
rH
«M
^
S
İT»
İT»
eh
fy
^
fVj
«M
ov
rg
m
m
M
"O
o
^
îzî
t-
n
o
r\j
O
»^-4
r-4
j-4
lA
Q
İT»
m
rvj
c
CM
o
•H
1.
•3
«9
is
D,
İS
T.
"O
a>
>.
I
a. c\j
4-4
rvı
o
O oo
I
rvj
s
O.
Si
I
»rv
5 tıJ
ON
ON
ON
«\J
O
o
vo
o
vo
O
t-
too
00
CO
<
1^
o
e
o
H
ru
1981'de Türkiye'nin Mısır'a ilıracatının % 66'
sını başta kırmızı mercimek olmak üzere, otobüs, gazya­
ğı, jet yakıtı ve binek otomobilleri oluşturmaktadır.
1982 yılında 1981 y ı l m a oranla bir misli artan ihra­
catımızın % 81'ini kırmızı mercimek, fuel oil, otobüs­
ler, portlant çimentosu, klinker, gazyağı, adi pencere
camı, yaprak tütün ve binek otomobilleri oluşturmakta­
dır. 1983yılında yeniden azalan ihracatımızda yine kır­
mızı mercimek ve otobüs başta gelmekte; bunları port­
lant çimentosu, yaprak tütün, binek otomobilleri, iç ve
dış lastiği imali için sun'i mensucat Ve klinker takip
etmektedir.
1984 yılında ihracatımızda artış görülmektedir.
Otobüs, jet yakıtı, kırmızı mercimek, portlant çimento­
su, yaprak tütün, adi pencere camı, tel çubuklar (16
mm'ye kadar), yuvarlak demir-çelik çubukları (8-10 mm
arası) diğer önemli ihraç kalemleridir.
İhraç edilen ve tabloda yeralmayan kalemler ise
şunlardır: Kümes hayvanları, zeytin, soğan, tropikal
meyvalar, ekstra kuru incir, taze üzüm, kestane, ceviz,
çam fıstığı, şeftali, erik, kavun, vişne, kekik, baha­
rat , anason, Itriyatçılıkta kullanılan tohum ve meyva­
lar, defne yaprağı, susam, ıhlamur, kitre, tabi pelesenkler, çöven, zeytinyağı, çiklet, lokum, makarna,
şehriye, dom.ates salçası, reçel marmelat, kavrulmuş ku­
ruyemiş, alçı, borik asit, saf DDT, sitrik asi€, pala­
mut hülasası, asit,boyalar, pigmentler, çeşitli boyayı­
cı maddeler, sabunlar, yıkama müstahzarları, plastikten
mamul eşya, kağıt, kadın giyim eşyası, kristal sofra ve
mutfak eşyası, traş makinası bıçakları, tohum ekme makinası, ev için çamaşır makinası, muslukçu ve borucu
eşyası, ev için elektrotermik cihazlar, izolatör, ölçü
ve kontrol aletleri, alümunyumdan fıçı, varil, bidon ve
kutular, tulumba ve motopomplar, biçer döver, motosik­
let, sayaç.
İki ülke arasındaki ticaretin arttırılması ve
konu olan malların çeşitlendirilmesi amacıyla Karma
Ekonomik Komite 2.Dönem Protokolü'na Mısır'dan ve Tür-
İKİNCİ BÖLÜM
PİYASAYA
İLİŞKİN
BİLGİLER
PÎTASâlflli lâPlSI:
4.1. Piyasa Hakkında Genel Bilgileri
Mısır 4 7 Milyon nüfusu ile Orta Doğu»nun en ka­
labalık ülkelerinden birisidir. Kişi başına yıllık orta­
lama gelirin ise 600 ABD Doları civarında olduğu ifade
edilmektedir. 1983-198? Planında yıllık % 8 civarında
iktisadi büyüme hedef alınmış olup, son birkaç yılı
kapsayan dönem boyunca gerçekleşme her yıl için bu ora­
nın üzerinde seyretmektedir. Nüfus artışı sürdürülmekte
olan nüfus planlaması çalışmalarına ve yabancı ülkelelere işgücü ihracının devam etmesine rağmen, % 2,8 ora­
nındadır. Önümüzdeki yıllarda nüfus artış hızının ya­
vaşlaması beklenmektedir.
Bu bilgiler ışığında piyasanın yaklaşık 28 Mil­
yar ABD Doları büyüklüğünde olduğu ifade edilebilir.
Tüketim her yıl % 5 oranında artmaktadır. Yurt dışında
çalışan yaklaşık üç milyon Mısırlı da tüketim düzeyinin
yükselmesinde ve tüketim harcamalarının artmasında kat­
kı sağlamaktadır.
Mısır piyasasının cesameti Orta Doğu ye Kuzey
Afrika'da bulunan petrol üreticisi Arap ülkelerininkilere oranla daha küçüktür. Ancak bu ülkelerin nüfusla­
rının azlığı massetme kapasitelerinin düşük olmasına
ve harcamaların belli sektörlerde yoğunluk kazanmasına
yol açmaktadır. Mısır piyasasının ise, gelirin nisbi
düşüklüğünün yol açtığı tatmin edilmemiş ihtiyaçların
varlığı, sanayileşme zorunluğu ve nüfus artışı gibi
nedenler sonucu istikrarlı bir pazar olma niteliğini
kısa ve orta vadede koruyacağı belirtilebilir.
1983-1987 yıllarını kapsayan beş yıllık kalkın­
ma planı gereği ile hükümet politikası'nm sonucu ola­
rak yatırım malları, aramallar ve inşaat malzemeleri
ithalatına öncelik verilmektedir. Gıda maddeleri başta
olmak üzere çeşitli tüketim mallarının üretimini art­
tırmak için çaba gösterilmekteyse de halen gıda ihti­
yacının % 50'sini ithal eden Mısır'ın kısa bir sürede
kendine yeterli hale gelmesi beklenmemektedir. Zorunlu
olmadıkları gerekçesiyle, başta dayanıklı tüketim mal-
lan
olmak üzere çeşitli kalemlerin ithali kısıtlanmak
istenmektedir. Ancak, "infitah-açık kapı" politikasmırı
doğal bir sonucu olarak bu tür' mallara talep oldukça
önemli düzeydedir ve kısa veya orta vadede büyük orapda
bir azalma öngörülmemektedir. Esasen uygulanmakta olan
ithalat rejimi gereği öncelik tanınan mallara Devlet
tarafından döviz tahsis edilirken, zorunlu görülmeyen
maddelerin ithalatı "own exchange-kendi dövizin" siste­
mi adı verilen bir düzenleme uyarınca paralel piyasadan
finanse edilmektedir. Yurt dışındaki Mısırlıların gön­
derdikleri ile yabancı turistlerin- yasak olmasına rağ­
men- bozdurdukları dövizler bu piyasanın kaynaklarını
oluşturmaktadır.
Serbest şehir olan Port Said kenti ise Mısır
piyasasının önemli bir özelliğidir. Burada tüm mallar
gümrüksüz olarak ithal, imal ve ihraç edilebilir; Mı­
sır'ın diğer kısımlarına çıkartıldığında gümrük vergisi
ödenmek kaydıyla, satılabilir. Nüfusunun 2 milyona
ulaştığı ifade edilen bu kente her çeşit malın- gıda
malları, dayanıklı tüketim malları, temizlik ve güzel­
lik maddeleri, motorlu araçlar, tekstil, elektronik eş­
yalar, vs. gibi- ithali mümkündür. Çeşitli yiyecek mad­
deleri, fazla miktar ve değerde olmamak şartıyla kişi­
sel kullanıma mahsus eşyalar ise gümrüksüz olarak çıkartılabildiğinden Kahire başta olmak üzere çeşitli
şehirlerden çok sayıda kişi haftalık alışverişini bura­
dan yapmaktadır. Keza, burada satılan malların diğer
şehirlerde de pazarlandığına rastlamak mümkündür. Bu
nedenle, Port Said'in aslında kendi nüfusunun birkaç
misli büyüklükte bir tüketici kitlesine sahip olduğu
belirtilebilir.
Mısır Piyasası'nm en önemli özelliği ise Dev­
let 'in, doğrudan ve.dolaylı -olarak, yoğun müdahalesi
sonucu yüksek derecade düzenlenmiş ve denetim altında
olmasıdır. Örneğin sanayi sektöründe tesislerin % 90
kadarı ve sınai üretimin yaklaşık % 75*i kamu kuruluş­
larına aittir.
Dış ticaret Devletin kontrolü altındadır. Önem­
li ihraç kalemleri- örneğin pamuk, pamuk ipliği, petrol
ve petrol ürünleri gibi- Devlet kuruluşlarınca resmi
kur üzerinden ihraç edilirler. Geleneksel olmayan mal­
ların ihracatında özel sektör rol alabilir.
İthalatta da kamu kesiminin payı çok yüksektir.
Bazı temel ihtiyaç malları yalnızca Devlet tarafından
satmalma komiteleri aracılığı ile ithal edilirler.
Devlet tarafından döviz tahsis edilmek suretiyle yapı­
lan ve genellikle sermaye malları, aramallar ve inşaat
malzemelerinden
oluşan ithalatta da ağırlık kamu sek­
törüne ait dış ticaret şirketlerindedir. Özel sektörde
yeralan firmaların döviz tahsisi yoluyla yapılan itha­
lattaki payı oldukça
azdır. Buna
karşılık
"own
exchange" yöntemiyle yapılan ithalatı özel sektör ger­
çekleştirir. Ancak, Devlet tarafından gerçekleştirilen
^ithalat ihale yoluyla olduğundan, özel sektör firmala­
rı da, yabancı satıcılar adına, mal teklif etmek hakkı­
na sahiptirler• Bu nedenle ithalatta özel sektörün pa­
yının % 50 civarında olduğu söylenebilir.
İç ticarette de devlet denetimi, temel ihtiyaç
malları başta olmak üzere, pekçok^mal ve hizmetin fi­
yatlarının tespit edilmesi ya da kâr hadlerinin belir­
lenmesi yollarıyla sağlanmaktadır. Devlet adına İaşe
Bakanlığı»na bağlı satmalma komitelerince ithal edilen
ihtiyaç malları belirlenen fiyatlardan, bu Bakanlığa
bağlı büyük mağazalarda halka satılmaktadır. Özel sek­
tör tarafından pazarlanan çoğu mal ve hizmetin fiyatla­
rı da yukarıda belirtilen yöntemle Devlet tarafından
düzenlenmektedir. Örneğin yedek parçalar için azami kâr
haddi F.O.B. fiyatın % 35'i olarak belirlenmiştir. Hem
ithalatçı hem de perakendecinin kârları bu orana dahil­
dir. F.O.B. fiyatın hesaplanmasında da paralel piyasa
kuru değil, resmi kur esas alınmaktadır.
Piyasada yaygın olarak kullanılan diğer bir
araç da sübvansiyonlardır. Devlet tarafından ithal edi­
lerek iç piyasada satılan gıda malları ile imalat sana­
yiinin bazı girdilerine (örneğin elektrik enerjisi) ve
mamullerine verilen sübvansiyonların mali portesi'nin
1984 yılında 6 Milyar ABD Doları düzeyine eriştiği he­
saplanmaktadır.
Piyasanın düzenlenmesi ve kontrolü amacıyla yo­
ğun olarak uygulanan bu önlemlerin nedeni tüketicilerin
çoğunluğunun satmalma gücünün düşük olmasıdır. Örneğin
devlet memurlarının büyük kısmının ve bazı özel sektör
çalışanlarının aylık ücretleri 40-50 Mısır Lirasıdır.
Tarımda ve imalat sanayiinde istihdam edilen işçilerin
ücretleri ise daha düşüktür. Ücretlerin genel seviyesi­
nin çok düşük olması eğitimi az veya hiç olmayan va­
sıfsız kişilerin ülkede kalmasına, nitelikli işgücünün,
esasen ücret düzeyi Mısır'a oranla çok yüksek olan,
petrol üreticisi Arap ülkelerine gitmesine neden olmak­
tadır. Bu arada pek çok vasıfsız işçi de yurtdışına
gitmektedir.
Satmalma gücünün düşük olmasının piyasa'da her
an gözlenebilen etkisi ise tüketicilerin fiyata karşı
hassas olmalarıdır. Fiyat, tüm mallarda, satmalma ka­
rarının verilmesinde ağırlığa sahiptir. Temel ihtiyaç
mallarının tümünde fiyat en önemli faktördür. Diğer
mallarda ise kalite, marka ve ambalaj fiyatının yanışı­
na önem taşımaktadırlar.
Piyasada ambalajın ithalat ve tüketiciye satıl­
ma aşamalarında değişik ihtiyaçları karşıladığından
farklı kalite ve görünümde olması istenmektedir. İtha­
lat aşamasında kullanılan ambalajların standart, malı
bozmayacak kalitede ve dayanıklı olması gerekmektedir.
Limanlarda, özellikle
İskenderiye'de,
beklemelerin
olağan olması ve elleçlemenin çok daha dikkatsizce ger­
çekleştirilmesi ambalajda dayanıklılığın zorunlu bir
faktör olmasını gerektirmektedir. Tüketiciye satmalma
aşamasında ise dayanıklı tüketim mallarının uluslarara­
sı standartlara uygun, üzerlerinde Arapça veya İngiliz­
ce olarak malın tanımı bulunan ambalajlar içerisinde
bulunması yeterlidir, diğer tüketim mallarının (özel­
likle gıda mallarının) ise çarpıcı renklerle bezenmiş,
malı koruyucu ve üzerinde tercihen Arapça veya uluslar-
arası bir dilde (örneğin İngilizce) olarak malın tanı­
mı, kullanımı ve korunmasına ilişkin açıklama bulunan
ambalajlarda sunulması gerekmektedir.
Piyasada tanıtma için en etkin yollar reklam ve
fuarlara katılmadır. Ticaret odaları'nm firmaları ta­
nıtabileceği, mal tekliflerini duyurabileceği herhangi
bir yayını bulunmamaktadır. Televizyon'da ve şehirlerde
asılan afişlerde izlenen reklamların daha çok yabancı
ya da yabancı sermayeli kuruluşlarca Mısır'da üretilen
mallara ait olduğu gözlenmiştir. Reklamda çarpıcı renk­
ler kullanılmakta, reklamı yapılan mal gösterilmekte,
ayrıca tanıtıcı bazı ifadeler kullanılmakta (televiz­
yonda) veya yazılmaktadır (afişte). Yerli mallara ait
bazı reklamlarda ise hiç resim kullanılmadığı sadece
söz ve yazı ile yetinildiği görülmüştür. Fuarların da
oldukça etkin bir tanıtma aracı olduğu gözlenmiştir.
Her yıl açılan Kahire Fuarı dışında özel ihtisas fuar­
ları düzenlenmektedir. Çeşitli malları tanımak ve çe­
şitli iş bağlantıları kurmak amacıyla Mısır'lı itha­
latçı firmalar bu fuarlara büyük ilgi göstermektedir.
Piyasa'da yerleşmiş ödeme biçimi gayrikabili
rücu akreditiftir. Kambiyo mevzuatı ise akreditif açıl­
masını zorunlu kılmış, çeşidi üzerinde bir hüküm koy­
mamıştır. Kamu kesiminde yeralan dış ticaret firmaları
büyük ödenmiş sermaye ve önemli mali kaynaklara sahip
olduklarından, mal tutarının tümü üzerinden akreditif
açarak, ödeme yapmaktadırlar. Özel sektör firmalarının
çoğunluğu ise az sermayeli ve mali güçleri sınırlı ku­
ruluşlar olarak ödemelerde vade ve kredi talep etmek­
tedirler. Genellikle akreditif açılmadan önce döviz
olarak yatırılan oranın (malın türüne göre % 25, % 40,
veya % 75'tir) üzerinde kalan tutar için kredi istenir.
"Own exchange" sistemiyle özel sektörün yaptığı itha­
latta stok birikimi olan mallarda kredi temininin fiya­
ta nazaran daha önemli bir etken olduğu ifade edilmek­
tedir.
Yukarıda belirtilen faktörlerin yanısıra Mısır
Piyasası'nı tüm olarak etkileyen çalışma koşulları, bü-
rokrasi ve "infitah-açık kapı"
ler de mevcuttur.
politikası gibi
etken­
Bürokrasi genellikle yavaş işleyen, dış tica­
ret , yatırım müracaatı vs. konularda bir karar alması
uzun zaman gerektiren bir kurumdur. Özellikle Devletin
veya kamu dış ticaret firmalarının ihale yoluyla yap­
tıkları ithalatta ilgili komitelerin başvuruları ince­
lemesi , onay alması ve akreditif açmaları bazen aylar
sürmektedir.
Alt kademelerde karar almaktan çekinilmesi ve
inisyatif kullanıİmaması kararların Bakan seviyesinde
verilmesine yol açmaktadır. Yakın gelecekte bir deği­
şiklik beklenmemektedir.
Ayrıca çalışma gün ve saatlerinin tekdüze olma­
yıp, değişiklik göstermesi diğer önemli bir durumdur.
Farklı kesimlerde bulunan şirket ve kuruluşların çalış­
ma saatlerinin, değişiklik göstermesi, dini tatillerin
farklı dinlere mensup Mısırlılar tarafından değişik
günlerde kutlanması ticari temasları yavaşlatıcı bir.
etki yapmaktadır. Sabahları erken saatlerde ve öğleden
sonraları (ikindiye doğru) fiilen işlerin durması da
diğer bir yavaşlatıcı faktördür.
"İnfitah-açık kapı" politikası ise özel sektö­
rün dinamizmini ortaya çıkararak piyasada yeni bir
ortam oluşmasını temin etmiştir. Hükümet, bugün için,
kamu kesiminin ağırlığını korumasına özen göstermekte
ise de, gerek dış ticarette gerekse sanayide orta vade­
de özel sektörün giderek daha fazla pay sahibi olacağı
öngörülmektedir.
4.2. Dağıtım K a n a l l a r ı :
İthal edilerek piyasaya arzedilen malların pazarlanması, malların çeşitlerine göre farklı kanallar­
dan, gerçekleşmektedir. Ayrıca ithalatın özel ya da kamu
sektöründe yeralan firmalarca yapılmış olması da pazar­
lamada etkili olmaktadır.
Aşağıda mal türleri, ithalatçı firmalar ve pa­
zarlamada kullanılan mahreçler itibariyle dağıtım süre­
ci incelenmiştir.
Mallar İtibariyle Da|;xtxm:
Temel İhtiyaç Malları ki buğday, un, mısır,
bakliyat, şeker, yemeklik yağlar gibi maddelerdir; Dev­
let tarafından ithal edilirler. İthalat İaşe Bakanlığı'
na bağlı İaşe Malları Genel İdaresi (General Authority
for Supply Commodities)tarafmdan ihale yolu ile gerçek­
leştirilir. İhaleye ancak Mısırlı acentalar aracılığı
ile katılmak mümkündür; a centalar kamu veya özel fir­
malar olabilirler.
Bu tür malları Bakanlığa bağlı büyük mağazalar­
da halka doğrudan satılırlar. Fiyatlarda, sübvansiyon
yapılmaktadır.
Diğer Tüketim Malları ki gıda malları veya da­
yanıklı tüketim mallarını kapsamaktadır, çoğunlukla
özel sektör firmaları tarafından ithal edilirler.
mallar
lırlar.
Tüketim malları gıda maddeleri veya dayanıklı
satan mağazalarda, supermarketlerde halka satı­
Arama 1ları ve lammaddeler ise hem kamu hem de
özel sektör firmaları tarafından ithal edilebilir. An­
cak kömür, jüt, tütün, suni gübre ve haşarat ilaçları
gibi mallar sadece satmalma komiteleri tarafından
ithal edilirler. İhalelere kamu ve özel sektör firmala­
rının, acentalığmı yaptıkları yabancı firmalar adına
katılmaları mümkündür. Diğer aramalları ve hammaddeler
(inşaat malzemeleri, kimyasal maddeler, tıbbi müstahsallar, madenler, vs.,) çoğunlukla Hükümetin tahsis
ettiği dövizlerle kamu firmalarınca ithal edilirler
ve sanayi kuruluşlarına, kapasiteleriyle orantılı ola­
rak, dağıtılırlar. Özel sektör tarafından ithal edilen
mallar ise genellikle piyasada pazarlanmaktadır.
Sermaye malları ise yatırımcı kuruluşlar veya
özel sektör firmalarınca ithal edilirler. Özel sektör
daha çok el aletleri, makinalı aletler gibi küçük sana­
yicilere hitap eden mal türleriyle ilgilenmciktedir.
İ t h a l a t ç ı F i r m a l a r t t i b a r i y l e DağıtJ.m:
Kamu sektörü içinde ağırlık Ekonomi ve Dış - Ti­
caret Bakanlığı'na bağlı olarak faaliyet gösteren onüç
dış ticaret şirketine aittir. (Bkz. Ek 3) Bu şirket­
ler faaliyet konularına giren malları ithal ve ihraç
ederler. Nasır döneminde geçerli olan uzmanlaşma, "infitah açık kapı" politikasının başlamasıyla birlikte
terkedilerek rekabet ve etkinliğin arttırılması hedef
alınmıştır.
Kamu dış ticaret firmaları Devletin ithal ede­
ceği mallar için açılan ihalelere katılırlar, kendile­
rine tahsis edilen döviz miktarıyla sınırlı olarak Büt­
çe çerçevesinde kalmak kaydıyla, kendi adlarına ithalat
yaparlar. Sermayelerinin büyüklüğü ve mali güçlerinin
fazlalığına ek. olarak ithal ettikleri malların gümrük
vergilerini ancak satıştan sonra ödemeleri bu şirketle­
rin en önemli avantajlarıdır.
Kamu dış ticaret şirketleri ancak acentası ol­
dukları firmalardan ithalat yapar, adlarına ihalelere
girerler. İhale haberleri ve şartnamelerini de sadece o
firmalara bildirirler. Bir şirketin çeşitli ülkelerden
çok sayıda yabancı firmanın acentalı|;ına sahip olması
olağan bir durumdur.
Bazı kamu kuruluşları (Havayolu, demiryolu iş­
letmeleri gibi) kendi ihtiyaçlarını doğrudan ithal ede­
bilirler.
ö z e l sektör son yıllarda hız].ı bir gelişme içe­
risindedir. 1974 öncesi payı önemsiz bir düzeyde bulu­
nur iken, son yıllarda ithalattaki fiili payı % 50 ci­
varına ulaşmıştır.
özel sektör firmaları Deyletin ithal edeceği
mallar için açılan ihalelere katılırlar; ayrıca kendi
adlarına her çeşit mal ithal ederler. Kamu ihalelerini
kazanmaları halinde kendilerine döviz tahsis edilir;
diğer malların ithali için "own exchange" sistemi uya­
rınca ihtiyaç duydukları dövizi paralel piyasadan sağ­
layarak bankalara yatırırlar.
Özel sektör firmaları ihalelere ancak acentası
oldukları firmalar adına katılabildikleri için acentalık sözleşmelerinin tescili zorunludur. Kendi adlarına
ithalat yaparken böyle bir şart olmamakla birlikte,
bağlantı yapılan yabancı firmalardan belli bir bölgede
tek temsilcilik verildiğine dair sözleşme talep edilme­
si olağandır.
Özel sektör firmaları için dinamizm ve kar mo­
tifi avantaj oluşturmakta ise de, finansal açıdan za­
yıf İj.kları bir handikap meydana getirmektedir. Bu ne­
denle, ihracatçı }/abancı firmalardan vade, kredi, vs.
ödeme kolaylıkları talep edilmesi olağan bir uygulama­
dır.
Özel sektör firmaları komisyoncu-acenta, komisyoncıu-ithalatçı, ithalatçı-perakendeci olarak faaliyet
göstermektedirler.
Pazarlama Mahreçleri İtibariyle Dağıtım:
Devlet MağazSiları İaşe Bakanlığı tarafından it­
hal edilen temel ihtiyaç mallarının halka satıldığı
yerlerdir. Burada satılan malların fiyatları, sübvansi­
yon uygulaması nedeniyle, maliyetin altında tutulmakta­
dır . Satmalma gücü düşük olan önemli bir kitle bu ma­
ğazalardan alışveriş yapmaktadır. Hükümet sübvanse edi­
len gıda mallarında jbir düzenleme tedbiri olarak gelir
düzeyi ile bağlantılı biçimde hak edilen maddeleri gös­
teren karneler getirmeıyi planlamaktadır.
Bu mağazalar cizellikle düşük gelirli kişilerin
buJ.undukları semtler başta olmak üzere, şehirlerde muhteJ.if semtlerde hizmet \rermektedirler.
Supermarket1er ise özel firmalar tarafından iş­
letilen kuruluşlardır. Bu tür mağazalarda ayrı kısım­
larda her çeşit tüketim malı satılmaktadır. Çok sayıda
ülkeden ithal edilen malları yanyana raflarda görmek
mümkündür.
Bu mağazalar pazarladıkları malları genellikle
özel sektör ithalatçı/komisyoncu firmalarından temin
etmektedirler. Ancak özellikle gıda maddelerinde bazı
süpermarketler aynı zamanda ithalat yapmaktadırlar.
Supermarket türü mağazalar daha çok büyük şe­
hirlerde satmalma gücü yüksek tüketicilerin oturduğu
semtlerde bulunmaktadırlar.
ihtisaslaşmış dükkanlar ise şehir ve kasabalar­
da hemen her semtte görülmektedir.
Ancak özellikle manav, bakkal, kasap gibi gıda
malı arzeden dükkanlarda sergilenen malların çeşitleri
ve kaliteleri semtlere göre değişiklik göstermektedir.
Ayrıca otomobil, dayanıklı tüketim malları,gözlükçü
eşyası, saat, kumaş, konfeksiyon mamulleri gibi malla­
rı satan işyerleri bulunmaktadır.
Bu tür işyerlerinin çoğunluğu ithalatçılardan
aldıkları malları perakende olarak pazarlamaktadır. An­
cak otomobil, dayanıklı tüketim malları, vs. mal türle­
rinde faaliyet gösteren firmalarım bir kısmı ayn3, za­
manda ithalatçıdırlar.
^•3. Tüketicinin
Yapısı
ve Tülketici Davranışları:
Mısırlı, doğası gereği, tüketimi seven bir ya­
pıdadır. Bu nedenle satmalma gücü ne olursa olsun, tü­
ketim eğilimi oldukça yüksektir. Gelirdeki artışlar he­
men tüketime yönelmektedir. Nasır döneminde kısmen bas­
tırılan tüketim eğilimi, 1974 yılında uygulamaya konu­
lan "infitah-açık kapı" politika sı ile birlikte yeğni­
den açığa çıkmış; her çeşit malın ithali ile de destek­
lenmiştir.
Tüketicinin en önemli özelliği alışkanlıklarına
bağlı olmasıdır. Amaç ister kişisel tüketim, isterse
ticaret veya sanayi ihtiyaçlarının karşılanması olsun
Mısırlı alışmış olduğu mal ve markaları tercih eder.
İkame mallar ya da aynı malın değişik markalarını
araştırmak, değerlendirmek ve sonuçta karar vermek çok
ender görülür. Alışkanlıkların değiştirilmesi ancak sü­
rekli ve ısrarlı bir tanıtma faaliyeti ile mümkündür.
Tüketicinin diğer bir önemli özelliği de fiyata
karşı hassas olmasıdır. Özellikle satmalma gücü çok
düşük olan büyük çoğunluk için fiyatın tüketim kararı
verilmesinde tek faktör olduğu gözlenmiştir. Satmalma
gücü yüksek tüketiciler için de fiyat önemli Dir etken­
dir.
Tüketicinin kaliteye karşı bilinçli bir tavır
sahibi olmadığı ifade edilebilir. Kalite öğesi fiyatı
düşük olan standart mallarda tümüyle ihmal edilmeKtedir. Ancak yüksek fiyata pazarlanan, farklılaştırmanın
sözkonusu olabildiği mallarda kalite, fiyatla beraber
ya da fiyattan • sonra düşünülmektedir. Satmalma gücü
çok yüsek olan tüketiciler Mısır
için lüks sayılan
malların alınmasında kaliteye de önem vermektedirler.
Bu durumda da kalite kendi başına bağlı değil, fakat
malın markasının bir özelliği olarak düşünülmektedir.
Bununla beraber sınai
tüketim
amacıyla ithalatta
(hammaddeler, aramallar,vs) uluslararası standartların
belirlediği bir kalite düzeyi aranmakta, ihale şart­
namesinde belirtilen kaliteye malın sahip olduğu anlaşıldığmdaise kesin karar, fiyata bakılarak, alınmakta­
dır.
Mısırlı tüketicilerin satmalma kararlarını et­
kileyen bir diğer etken de ambalajın niteliğidir. Özel­
likle gıda mallarının ambalajlarının çekici bir görü­
nümü olmalıdır. Ençok tercih edilen renkler kırmızı,
koyu pembe, yeşil ve sarıdır. Afişlerde ve hatta tele­
vizyon reklamlarında dahi fon olarak bu renklerin kul­
lanıldığı gözlenmektedir. Ayrıca ambalajlar Mısırlı
tüketiciye en ekonomik gelecek boyutta hazırlanmalıdır.
Optimum ambalaj boyutları her mal için araştırılmalı,
piyasada tutunan boyutlar saptanmalıdır.
Dayanıklı
tüketim malları ile büyük hacimde ithal edilen mallarda
ise ambalajların çok dayanıklı olması, darbeye, kötü
elleçlenmeye, değişik iklim koşullarında beklemeye ta­
hammül edebilmesi gereklidir. Ambalaj büyüklüklerinin
ise piyasada yerleşmiş anlayışa göre tespit edilmesi
gereklidir.
Tüketicilerin, özellikle yüksek fiyatlı mallar­
da tercihlerinin yönlendirilmesinde reklam etkili bir
yoldur. Satmalma kararı alınmasından önce, daha elve­
rişli fiyat ve daha çekici bir ambalajın öne sürüldüğü
bir reklam yararlıdır. Tüketicinin varolan alışkanlık­
larının değiştirilmesi, ya da yeni ortaya çıkan ihti­
yaçlarının
yönlendirilerek bir alışkanlık edinmesi
özellikle televizyon reklamı ile sağlanabilir.
Bu bilgilerin ışığında piyasada satmalma ka­
rarları veren alımgücü düşük, alımgücü yüksek ve ticari
tüketicilerin davranışları toplu olarak sunulmaktadır.
Alım gücü düşük olan tüketici için, satmalma
kararı verilmesinde fiyat, tek etkendir. Temel ihtiyaç
maddelerini İaşe Bakanlığı'nm mağazalarından sağlayan
bu tüketici giyecek malzemesi ve gıda malları gibi di­
ğer gereksinimlerinin giderilmesinde de fiyata öncelik
verir. Örneğin ambalaj ağırlığı 5 gram ve net ağırlığı
245 gram olan brüt 250 gram ağırlığında bir mal 1 Efc
fiyat ve ambalajı 50 gram, net ağırlığı 200 gram olan
aynı brüt ağırlıktaki ikinci bir mal 0,90 Eb fiyat ta­
şıyor ise, bu tüketici, çok büyük bir olasılık ile fi­
yatı görünüşte daha düşük olanını tercih edecektir.
Reklamın etkisi alışkanlıklarını değiştirmek ve amba­
lajın tesiri de ilgisini çekmek olabilir. Ancak, bütün
bu etkenler, fiyat, tüketici açısından "makul" dü­
zeyde bulunuyor ise, bir etki yaratabilirler.
Alım gücü yüksek tüketiciler için temel ihtiyaç
malları ve gıda mallarında kalitenin yanısıra alışkan­
lıkları ve malın fiyatı en önemli faktörlerdir. Amba­
lajın çekiciliği ve reklam, alışkanlığın değiştirilme­
sinde rol oynar.
Giyecekler, aksesuarlar, dayanıklı tüketim mad­
deleri gibi pahalı mallarda ise marka alışkanlığı önem
kazanmaktadır. Reklam marka alışkanlığını kazandırmaya
yönelirken, kalite markaya bağlı bir etken olmaktadır.
Fiyat ise bu faktörlerle birlikte ele alınmaktadır;
değişik durumlarda etkenlerin biri daha önemli olabil­
mektedir.
Aramalları, hammaddeler ve sermaye malları it­
halatı ve/veya ticaretinde satmalma kararı verilirken,
standart bir mal sözkonusu ise uluslararası standartla­
rın gerektirdiği kaliteye erişildikten sonra fiyat önem
kazanmaktadır. Ambalaj ise ancak ulaştırma açısından
bir rol oynamaktadır. Daha önceki ilişkilerin tecrübe­
lerinin getirdiği alışkanlıklar da satmalma kararında,
özellikle inisyatif sözkonusu ise, etkili olmaktadır.
Sözkonusu olan farklılaştırma konusu olabilecek
bir mal ise marka alışkanlığı ön plana geçmektedir. Ka­
lite, ambalaj, fiyat, reklam gibi etkenler bu açıdan
değerlendirilmektedir. Tüm etkenler açısından eşit olan
mallar arasından fiyatı daha yüksek olanının "marka
alışkanlığı nedeniyle seçilmesi mümkündür. Sanayi ürün­
lerinde ABD, Japonya ya da Batı Avrupa ülkeleri yapımı
malların tercih edilmesinde bu faktörün etkisi büyük­
tür. Düşük fiyat verilmesi ve malın sürekli tanıtımı
bu tip satmalma kararlarının, ancak uzun vadeli çaba­
lar sonucu, etkilenmesini sağlayabilir.
5. MEVZUAT
5.I. Dış Ticaret Rejimi:
Mısır'ın dış ticaret rejimi
verilen mevzuatla yönetilmektedir.
aşağıda
isimleri
(a) İthalat ve ihracatla ilgili 1 1 8 / 1 9 7 5 sayılı
Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yayınlanan 1336/1975 sa­
yılı Ticaret Bakanlığı Yönetmeliği ve bu yönetmeliği
yürürlükten kaldırmamakla beraber Parlamento tarafından
henüz onaylanmamış
fakat, yürürlüğe konmuş bulunan
1 0 3 6 / 1 9 7 8 sayılı "İhracat ve İthalat Kanunlarının Uylanması İle İlgili Birleşik Karar";
(b) Özel sektörce yapılacak ithalat bedelleri­
nin ödenmesi ve gümrük işlemleri ile ilgili Ekonomi ve
Dış Ticaret Bakanlığı'nm 2 9 / ' 9 8 2 ve 3 0 / 1 9 8 2 sayılı Ka­
rar mame 1 e r i;
(c) 4 3 / 1 9 7 ^ sayılı "Arap ve Yabancı Yatırımlar
ve Ser best Bölgeler Kanunu" ile bu Kanunun bazı hüküm­
lerini değiştiren 3 2 / 1 9 7 7 sayılı Kanun.
118/1975 sayılı Kanun ile 1 3 3 6 / 1 9 7 5 sayılı ve
1 0 3 6 / 1 9 7 8 sayılı Yönetmelikler Mısır'ın ihracat ve it­
halatında kamu dış ticaret kuruluşlarına ve özel sektö­
re yeni bazı kolaylıklar sağlamış bulunmaktadır.
Sağlanan kolaylıkların başlıcaları daha önceden
sadece devlet kuruluşlarına tanınan bazı malları ithal
hakkının özel sektöre de tanınmış olması ve daha önce­
den uzmanlaşma esası ile faaliyet gösteren kamu dış ti­
caret kuruluşlarının, rekabeti ve etkinliği sağlamak
amacıyla, her dalda ithalat ve ihracat yapmak hakkını
kazanmalarıdır. Bununla birlikte genel eğilim, ülkenin
iktisadi ihtiyaçlarına katkıda bulunmak üzere uluslar­
arası ticarete katılması için özel sektörü teşvik et­
mektedir.
Sonuç olarak, aşağıda sunulan, oldukça
şık bir yapı meydana gelmiştir.
karma­
Dış Ticaret Planlama Yüksek Konseyi (Supreme
Council for the Planning of Foreign Trade) ithalat
ve ihracat için uzun dönemli politika tespit etmek ve
döviz bütçesinin harcanmasını denetlemek ile görevli­
dir. Yıllık döviz bütçesi sektörler itibariyle (tarım,
sanayi, ulaştırma, vs) hazırlanır. İlgili bakanlıklar
da her sektörün ihtiyaçlarını incelemek ve yapılacak
ithalat veya ihracat önerilerini değerlendirmek üzere
dış ticaret ve satmalma komiteleri (Foreign Trade and
Purchasing Committees) kurarlar.
Döviz Bütçesi'nin hazırlanmasında dış alem ge­
lirleri ile yapılacak ödemeler belirlenir. Gelirler,
ihracat gelirleri (petrol, pamuk, sebzeler, vs.) ile
görünmeyen gelirlerden (Süveyş Kanalı ücretleri, tu­
rizm, yurtdışındaki Mısırlıların gönderdiği meblağlar)
ibarettir. Döviz tahsisi ise kamu ve özel kesimler
arasında paylaştırılır. Kamu kesimine ayrılan dövizler
hükümet projeleri, gıda malları, diğer yatırım projele­
ri 'ne harcanmaktadır. Özel sektöre tahsis edilen dö­
vizler ise bazı temel mallar ile sınai girdiler ithali
için bankalar kanalıyla kullandırılır. Özel sektör, ay­
rıca, "own exchange-öz kaynaklı döviz" sistemi ile di­
ğer ithalat ihtiyaçlarını karşılar. Bu sistemde yurt
dışında çalışan Mısırlılar ile döviz tevdiat hesabı aç­
mak hakkına sahip kişilerin bankalardaki mevduatları
ile paralel, piyasadan temin edilen dövizler kullanılır,
yani bu tür ithalatta Devlet döviz tahsisi yapmaz. "Own
exchange" sistemi ile ithalatta bankalara döviz geti­
rildiğinde, kaynak sorulmaz.
İthalat Hevzuatı:
Yürürlükteki mevzuat gereğinde Mısır'a İthali
yasaklanmış mallar^ Brüksel, Tarife Nomenklatürü'ne gö­
re aşağıda verilmiştir.
36.01-36.08
50.10
54.01
55.02
55.03
55.04
62.02
63.01
63.02
93.01-93-07
Grubundaki barut hariç, bütün maddeler,
İpek döküntüsünden mensucat
Ham keten ve keten döküntüleri,
Linter pamuğu
Pamuk döküntüleri
Pamuk (uzun elyaflı)
Yatak çarşafı, masa örtüsü, sofra takımı,
vs.
Kullanılmış giyim eşyası
Paçavra ve kırpıntılar, ip, halat, sicim
Grubundaki silah ve mühimmat
Ayrıca Askeri Üretim Bakanlığı'nca üretilen
ve
bu Bakanlıkça ithaline izin verilmeyen silah ve malzeme
ile
oyun
kağıtları ve kumar aletlerinin ithali yasak­
tır.
Buna ilaveten lüks kabul
edilen
elma ve muzun
ithali zaman zaman kısıtlanmakta, tekstilde, özellikle,
pamuklu
ve hazır giyim
eşyası ithal talepleri kabul
edilmemektedir.
Güney Afrika
yasaktır.
Birliği'nden
her türlü
ithalat
Ancak Port Said başta olmak üzere serbest
böl­
gelerin
tabi oldukları usuller saklı olup, bu uygula­
manın dışında kalmaktadır.
Merkezi hükümet, kamu kuruluşları
ve kamu
dış
ticaret
firmalarınca
ve,
bunlara ek olarak, esnaf ve
sanatkârlar
programı uyarınca yapılan ithalat Merkez
Bankası
ile yetkili ticari bankalar kanalıyla ve Döviz
Bütçesi
hükümlerine göre gerçekleştirilir. Komiteler,
tahsis edilen kotayı belli malların ithaline ayırırlar.
Anlaşmalı ülkelerden yapılan belirlenmiş mallar
ile;
sadece kamu kesimince ithal edileceği belirlenmiş
olan
malların
ithalatı
kamu kesimine aittir. Kliring
anlaşması
yapılmış
bulunan
ülkeler,
31 Aralık 1983
itibariyle,
Çin Halk Cumhuriyeti, Kuzey Kore, Sudan ve
Sovyetler Birliği'dir.
İthali kamu kesimine ait olan mallar şunlardır:
Buğday, un, mısır, bakliyat, susam, dökme çay,
şeker, petrol ürünleri, suni gübre, hayvansal ve yemek­
lik yağlar, tütün, pamuk, pamuk ipliği, işlenmiş jüt,
kömür, haşarat ilaçları, savaş araçları.
Tüm kamu ve hükümet mubayaaları- yedek parça
1ar, silah ve mühimmat ve hükümetten-hükümete buğday
kredileri hariç- ihale yoluyla yapılmaktadır. Dış Tica­
ret ve Satmalma Komiteleri tarafından açılan ihalele­
re sadece Ticari Acentalar Sicili'ne tescil edilmiş
acentalar katılabilir. Yabancı firmalar ancak acentaları aracılığı ile temsil edilebilirler.
Bir ay kadar süre alan inceleme sırasında * tek­
nik bir komite teknik detayları inceler; daha sonra bir
diğer komite daha sonra acentayı veya satıcı firmayı
haberdar ederek fiyat konusunda teyit ve % 5-10 oranın­
da teminat mektubu verilmesini ister. Teminat mektupla­
rı sadece Mısır'da bulunan bankalardan alınmalıdır. Fi­
yat ise malın teslim süresince sabit kalır. Tüm akredi­
tifler ABD Doları olarak açılır.
Dış Ticaret ve Satmalma Komiteleri kendilerine
tahsis edilen dövizleri serbest dövizli ithalatta veya
kliring anlaşmalı ülkelerden serbest dövizle ithalatta
kullanmalıdırlar.
Özel sektör daha önce belirtilen mallar için
bankalar kanalıyla döviz tahsisi kullanabilir; diğer
malların ithalatı için "own exchange" sistemiyle kendi
sağladığı dövizleri kullanır.
"Own exchange" sisteminden yararlanarak yapıl­
mak istenen ithalata ilişkin başvurular İthalatın İyi­
leştirilmesi Komitesi (Committee for Import Ration­
alization) tarafından incelenir.
nan
Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanlığı'nca yayınla­
29/1982 sayılı Kararname'de yeralan maddeler, mal
bedelinin belirlenmiş bir yüzdesinin döviz olarak yet­
kili bir bankaya yatırılması ve akreditifin açılması ve
sevk tarihine kadar en az bir ay bekletilmesinden ve
sevk evrakının gelmesinden sonra, bakiye tutarın da dö­
viz olarak bankaya ödenmesi ve kendilerine akrediti­
fin açılması ile ithal edilirler. Bankalar kendilelerine peşin olarak yatırılan dövizleri Merkez Bankası'
nda açılan faizsiz bir hesapta bekletmek zorundadır.
Kararnamede sayılan mallara ilişkin talepler
Komitece sadece usul açısından incelenir; mevzuata uy­
gun olduğu görülen teklifler kabul edilir.
Kararnamede yeralan mallar ve peşinat oranları
dört grupta toplanmıştır. İnsanların kullandığı gıda
malları ve ilaçları kapsayan A grubunda peşin ödeme
oranı akreditifin % 25'idir. Diğer gruplar ve peşin
ödeme oranları şöyledir: Hammaddeler, aramalları ve ya­
tırım mallarında % 40; ulaştırma alet ve cihazlarında
% 75; lüks olarak nitelenen diğer bazı mallarda % 100.
Sözkonusu gruplara
aşağıda sunulmaktadır.
giren
malların dökümü
ise
Akreditifin % 25'i peşin ödenecek mallar:
Donmuş veya soğutulmuş koyun ve dana eti, don­
muş ciğer, donmuş kümes hayvanı ve yenilebilir parçala­
rı, canlı hayvan, dondurulmuş ve soğutulmuş balık, ba­
lık konserveleri, çeşitli peynirler, konsantre süt ve
süt tozu, konserve bebek sütü, taze yumurta, her çeşit
yenilebilir yağ, margarin, domates salçası, şeker, dök­
me ve paket çay, kahve, kakao, tarçın, karanfil (baha­
rat) et ve tavuk çorbaları, ilaçlar (insan sağlığı
için)
Akreditifin % 40'ı peşin ödenecek mallar:
Tarım aletleri ve makinalar, ekremözler, soğut­
ma cihazları parçalara, kimyevi gübre, zararlılarla mü­
cadele ilaçları, veteriner ilaçları, hayvan yemi, kurşun,
nikel, bakır, kalay, madeni levhalar, alüminyum, ham
pamuk, ham mermer, işlenmemiş tütün, ham deri, plastik­
ler, formika, çeşitli kimyevi maddeler, boyalar, post­
lar, çimento, kereste, demir, cam, işlenmiş deri, el
aletleri, balık ağları, çeşitli tip matbaa, inşaat del­
me ve sondaj makinaları, mekanik ve elektrikli alet ve
parçaları, iplik ve tekstil, pompalar, elektrik motor­
ları, kaynak makinası, kablolar, rulman, tarenli madde­
ler , borular ve parçaları, demir çubuklar, jeneratör­
ler, fırınlar, zımpara.
Akreditifin % 75»! peşin ödenecek mallar:
Nakil vasıtaları, daktilo ve hesap makinaları,
kağıtlar, su ve elektrik açma cihazları, müzik alet­
leri, vasıta lastikleri.
Akreditifin % 100'ü peşin ödenecek mallar:
Dondurulmuş tavşan, ördek, tereyağı, yumurta­
lar tozu, susam, siyah zeytin, kurutulmuş hurma, muz,
karabiber, kurutulmuş meyveler, kayısı pestili, hindistan cevizi, kavun çekirdeği, muhafaza edilmiş meyve,
vanilya, şekerleme, maden suyu, puro ve sigara, çakmak­
lar, traş bıçakları, gözlük ve çerçevesi, tuvalet mal­
zemesi, diş macunu, taklit mücevher, saç tokası, yazı
ve büro malzemesi, ev için haşere ilacı, basılmış re­
simler, saatler, fotoğraf, makina ve malzemesi, free­
zer , vantilatör, havalandırma cihazları,ısıtıcılar, so­
balar, dikiş makinaları, elektrik ampulü, radyo, TV,
pikap, kasetler, çeşitli kumaşlar, moketler, duvar ka­
ğıtları, telefonlar, porselen ve fayans eşya, termos­
lar , seramik, sıhhi tesisat; plastik, deri, ahşap,
alüminyum, eşyalar; mobilya, kuru piller, 1000 cc'den
fazla motor gücü olan yolcu vasıtaları.
A grubu (% 25 peşin ödemeli) mallarda uygulan­
makta olan kontrollü fiyatlara uyum sağlamak açısından
fiyat uygunluğu aranmaktadır.
^3/1974 sayılı Yabancı Sermaye Yatırımları Ka­
nunu gereğince tescil edilmiş firmaların GAFI den izin
almaları koşuluyla peşin ödemede bulunmaları gerekmez.
Ayrıca Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanlığı'nm
30/1982 sayılı Kararnamesi ile de bazı malların ithali
Bakanlığın iznine bağlanmıştır. Bu malların ithali yer­
li üretimin koruması açısından ve bazı sosyal gerekçe­
ler ile kısıtlanmıştır.
İthal müracaatları İthalatı İyileştirma Komi­
tesi 'ne yapılır. Komite yukarıda belirtilen sebepler
ışığında başvuruyu değerlendirir. İzin verilen miktar
ve değerde mal dövizi yatırılmak suretiyle ithal edi­
lebilir.
Bakanlığın iznine bağlı mallar
şunlardır:
Tuvalet malzemesi, moketler, keçe, yer halısı
şekerleme, vanilya, plastik, ahşap, alüminyum, deri
maddeler, mobilya, vida, civata, çelik halat, balya
çemberi, alüminyum, işlenmemiş mermer, ^ çinko levha,
mukavva(Texon), deriler, gazlı bez ve ağlar, demir çu­
buklar, metal sofra takımı, vantilatör, air conditio•nerler, yer karoları, küvet hariç sıhhi tesisat, fayans
seramik, çelik porselen, ev eşyaları, elektrik ampulü,
fluoresanlar, karton yumurta kapları, bakır borular,
fittingler, telefonlar, kuru piller, su ve elektrik sa­
yaçları , kontrplak, toz fenol, araç radyotörleri, f 1 rmlar, su pompaları, jeneratörler, kaynak makinaları,
hava kompresörleri, ev için dikiş makinaları, takım
tezgahları, 2 , 5 tona kadar presler, tükenmez kalemler,
kopya kalemleri, kurşun oksit, bitumen, renk için sül­
fatlar, tetra glikoz, formaldehit, eter, boyalar, metanol, 2 9 / 1 9 8 2 sayılı Kararnamede yer almayan bütün
maddeler.
- İhracat Mevzuatı:
Mısır'dan ihraçları yasaklanmış maddeler şun­
lardır: Buğday, arpa, mısır, un, nişasta, mısır küspe­
si , zeytin, susam, çay, kahve, yonca, sun'i hayvan ye­
mi , çöven, yemeklik zeytinyağı, kereste, canlı hayvan,
et, peynir mayası, ham yün, yün döküntüleri, jüt ipli­
ği, jüt döküntüleri, tabii ipek döküntüleri, at kılı,
gomalak kökü, şeker
tarihi eşyalar.
kamışı,
bal, yumurta, antika ve
Pamuk ve pamuk ipliği ihracatı sadece kamu fir­
maları tarafından gerçekleştirilebilir. Petrol ve pet­
rol ürünleri ihracatı ise Petrol Bakanlığı'nm sorumlu­
luğundadır, özel sektör genellikle "geleneksel olmayan"
ihraç malları üzerinde faaliyet gösterir.
İhracat yapabilmek için İhracatçılar Sicili'ne
kayıtlı olmak ve ihracat lisansı almak zorunludur.
5«2.
Kambiyo Mevzuatı:
Kambiyo Rejimi 97/1976 sayılı Kambiyo Kanunu
ve 3 1 6 / 1 9 7 6 sayılı Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Kam­
biyo kontroluna dair işlemler Maliye Bakanlığı'na bağlı
olan Döviz Yüksek Komitesi (Supreme Committee for
Foreign Exchange) tarafından yürütülür. Maliye öakanı
tarafından atanan Kambiyo işlemleri Direktörü (Director
of Exchange Operations) de uygulamaları idare eder.
Kambiyo Rejimi hükümlerine göre açılabilecek
yerleşik olmayan hesaplar (non-resident accounts) dört
çeşittir.
Serbest hesaplar, herhangi bir kişi tarafından
döviz veya Mısır Lirası cinsinden açılabilir. Faizler,
konvertibl döviz satış meblağları hesaba kaydedilir;
konvertibl dövizle ödemeler, diğer hesaplara transfer­
ler, Mısır'da mukim kişilere ödemeler hesaptan yapı­
labilir.
D hesapları sadece ikili ödeme anlaşması bulu­
nan ülkelerde mukim kişiler tarafından açılabilir. He­
saptan yapılacak tüm ödemelerde kambiyo kontrol onayı
zorunludur.
özel hesaplar ise yabancı para cinsinden tutu­
lur. Konvertibl dövizle ödemeler ve tahakkuk eden faiz-
1er hesaba kaydedilir; yurtdışına transferler, ithalat
ödemeleri, bu hesaptan yapılır.
Konvertibl olmayan sermaye hesapları ise yerleyik olmayan kişilere veya yurtdışına yapılacak ödeme­
lerde, eğer onay verilmez ise, kullanılır. Örneğin Gü­
ney Afrika'da yerleşik kişilere ödemeler ancak bu tür
hesaplardan yapılabilir. Konvertibl olmayan hesaplararası ödemeler için de onay alınması zorunludur İthalatta ödemeler sadece menşe ülkeye yapıla­
bilir . Eğer ihracatçı ülke ile Mısır arasında ikili
ödeme anlaşması yok ise, ödeme ihracatçı ülkenin para­
sı, konvertibl döviz, yerleşik olmayan hesaba (non­
resident-account) yatırılmış Mısır Lirası veya izin ve­
rilen herhangi bir şekilde yapılabilir.
97/1976 sayılı Kanuna göre hükümet ve kamu or­
ganları dışında tüm özel ve tüzel kişiler döviz varlık­
larını elde tutabilirler; işlemlerin bankalar veya di­
ğer yetkili birimler aracılığı ile yapılması kaydıyla,
dövizlerini serbestçe kullanabilirler.
İhracatta ödemeler, ithalatı yapan ülkenin pa­
rası (Merkez Bankası'nca kabul ediliyor ise), konver­
tibl bir döviz, Mısır Lirası veya kambiyo kontrolü yet­
kililerinin izin verdiği herhangi bir şekilde kabul
edilebilir. Ham pamuk ihracatında ödemelerin Alman Mar­
kı, İsviçre Frangı veya onaylanırsa, ithalatçı ülkenin
parası ile yapılması zorunludur.
Mısır'da basılmış kitap, gazete, dergi ve di­
ğer süreli yayınlar dışında tüm ihracatta, malların
yollanma tarihinden itibaren üç ay içinde dövizin geti­
rilmesi şarttır.
Sermaye işlemleri konusunda ise yerleşik olma­
yan hesap sahibi Mısırlılar hesaplarını dilekleri doğ­
rultusunda tasarruf edebilirler. Ancak, ülkede yerle­
şik kişilerin dışarıya para transferi sıkıca denetle­
nir .
Yabancı sermaye yatırımı 43/1974 sayılı Kanunla
düzenlenmiş olup, sermayenin getirilmesi, kâr transfe­
ri gibi hususlarda özel düzenlemeler mevcuttur.
Mısır'da her zaman katlı kur uygulaması cari
olmuştur. Resmi ve teşvikli kurlardan döviz arzı hiçbir
zaman ithalatçıların döviz taleplerini karşılayacak dü­
zeyde gerçekleşmemiştir. Sonuç, paralel piyasanın geli­
şip , serpilmesidir.
Halen resmi kur 1 ABD $ = 0,83 Efc ve teşvikli
kur 1 ABD $ = 1,12 EL olarak tespit edilmiştir.
Resmi kur kamu sektörü ithalatı ile pamuk, pi­
rinç, petrol ve petrol ürünleri gibi geleneksel mallar
ihracatında, ayrıca, yabancıların ülkeye girişte boz­
durdukları dövizlere uygulanır.
Teşvikli kur.ise (turistik kur da denmektedir)
turistlerin bankalarda bozdurdukları dövizlere, ihracat
kazançlarına ve bazı faiz, kar, temettü ve turizm öde­
meleri ile yabancı sermaye girişine (32/1977 Sayılı Ka­
nun 'a göre) uygulanmaktadır. Döviz tahsisi yapılan it­
halatta ise özel" sektöre 1 ABD $ = 1,18 Et üzerinden
döviz satılır.
Paralel kur ise "ovm exchange" sisteminden ya­
rarlanan özel sektör ithalatında uygulanmaktadır. Yurt­
dışından gönderilen dövizler ile turistlerin bozdurduğu
dövizlerin bir kısmı da bu kurdan yararlanır.
Serbest şehir olan Port Said'de dövizler para­
lel kur üzerinden resmi müsaadeli olarak Mısır Lirası'
na çevrilir.
Paralel kur,. dünya piyasalarındaki gelişmelere
koşut olarak sürekli değişmektedir. Kasım 1984 ayında
1 ABD $'nın değeri 1,28 Eh - 1,42 Et arasında değişmiş­
tir .
İkili ödeme anlaşmaları bulunan ve IMF üyesi
olmayan ülkelerle ticarette, hesaplar her ülke için
ayrı olarak belirlenen bir kurdan tutulur. Uygulanan
kurlar, genellikle resmi kurdan düşüktür.
5 . 3 . Gümrük Bejimi ve İthalde Alxiian Vergiler:
Mısır'da malların gümrük işlemlerinin gerçek­
leştirilmesinde çift sütunlu Brüksel Tarifi i\omenklatörü (Brussels Tariff Nomenclature-BTN) uygulanmakta­
dır.
Malların orijinlerinin menşe şehadetnameleri
ile ispatlanması ve niteliklerine göre, bazı özel bel­
geler gösterilmesi zorunludur.
İthal edilen malların veya numunelerin' gümrük
işlemlerinin yav;ilmasi esnasında ithalatçının da Güm­
rük İdaresinde hazır bulunması, çoğunlukla, istenir.
Mısır Karantina ve Gümrük İdaresi'nin özellikle
buğday, kuru incir, mercimek, konserveler, taze meyve
ve sebze ithalatında sağlık kuralları uygulamasında bü­
yük hassasiyet gösterdiği ifade edilmektedir.
Tüm
itl'ıalat, prima facie, aşağıdaki
vergilere
tabidir.
a ) Gümrük Vergisi: Brüksel Tarife Nomenklatörü'
ne dayalı olar^ak malın CİF değeri üzerinden ad valorem
olarak alınmaktadır.
Vergi oranları çok değişiktir. Gıda maddeleri­
nin . çoğu ile bazı inşaat malzemelerinde sıfır, aramal1ar ile hammaddeler de düşük nispetlerdedir. Çoğu mal­
lar için oranların % 2-% 50 arasında değiştiği gözlen­
mektedir. Ancak lüks olarak nitelenen bazı mallarda %
250'ye kadar yükselen vergi oranları mevcuttur. Hüküme­
tin politikası temel ihtiyaç mallar.ı ile tarım ve sana­
yide girdi olarak kullanılan mallarda vergi oranlarını
düşük, bunun dışında kalan ve ithalatının kısıtlanması
istenen maddelerde ise yüksek oranlı gümrük vergisi
uygulamak biçiminde özetlenebilir.
Halen yürürlükte olan 48/1977 sayılı Kanuna gö­
re ise aşağıda sunulan BTN gümrük tarife pozisyonların­
da yeralan sermaye mallarının ithalatı gümrük vergisin­
den muaftır.
44.07, 69.01, 73-19, 84.01, 84.06/a,
84.06/b,
84.11, 84.15/c, 8 4 a 5 / c - 3 , 84.21/a, 84.22/b, 84.22/b-3,
84.23, 84.25, 84.28/a,
84.28/b,
84.29,
84.36/a,
84.36/b-l, 84.36/c, 84.37, 84.38/a, 84.38/b, 84.38/c,
84.40/b, 84.41/a-l,
84.4l/d, 84.44,
84.59, 84.66,
84.66, 85.08/a, 85.11, 87.07.
AET menşeli bazı mallar tercihli hadlerden ya­
rarlanır. Ayrıca Arap Ortak Pazarı kaynaklı bazı mal­
larda da tercihli hadler mevcuttur. Yugoslavya, Hindis­
tan ve Mısır arasında mevcut üçlü anlaşma gereğince ba­
zı sanayi mallarında gümrük vergisi % 50 oranında indi­
rimli tahakkuk ettirilir; anlaşma 1984 Martında beş yıl
süre ile uzatılmıştır.
Tercihli hadler uygulanan mallar için yıllık
kotalar tespit edilmekte, kotayı aşan miktarlar için
normal hadler uygulanmaktadır.
b) İktisadi Kalkınma Vergisi: Malın CİF değeri
üzerinden % 10 oranında alınır. Matbu eşya ile canlı
sığır ve koyun ithalinde vergi alınmaz. İaşe Bakanlığı
tarafından ithal edilen gıda malları için verginin ora­
nı % 5'tir.
c) ÎBtatistik Resmi: Buğday hariç, tüm ithalat­
ta CİF değerin % 2'si oranında alınır.
d) Biîlediye Vergisi: Gümrük vergisi ile diğer
bazı vergilerin değerleri toplamının % 3 ^ü oranında
alınır.
e) Limanlardaki elleçleme
vergisi alınır.
hizmetleri için yaya
f) Limanlardan ithalatı gerçekleştirilen mallar
üzerinden
ıhtım vergisi alınır.
g) Bira, pamuk, kahve, fuel-oil, kibrit, çak­
mak, alkollü içkiler, saf alkol, şeker gibi mallardan
değişen oranlarda tüketim rüsumu alınır. Alkollü içki­
lerden ayrıca harcama vergisi alınmaktadır.
5.*. İthalatta Gerekli Belgeler:
İthalatta ibrazı zorunlu olan belgeler ticari
fatura, menşe şehadetnamesi, imalatçı şehadetnamesi,
çeki listesinden ibarettir. Ayrıca malın türüne göre
bazı özel dokümanlar talep edilmektedir. Markalama
ve etiketlerde de uyulması istenen kurallar mevcuttur.
Ticari fatura oıazüç kopya olmalıdır. İthalatçı­
nın isteğine göre daha fazla sayıda kopya olabilir. Fa­
turada ayrıntılı olarak malın tanımı, brüt ve net ağır­
lığı , fiyatı, versa Iskonto tutarı, ambalaj ve diğer
masraflar tutarı, navlun gösterilmelidir.
Ayrıca sözkonusu malın üretiminde üçüncü bir
ülke girdisi mevcut ise menşe ülkesi ve nihai maldaki
payı belirtilmelidir.
İmalatçı ve ihracatçı kuruluşların unvan ve ad­
resleri faturada yeralmalıdır.
Menşe şahadetnamesi, ithalatçının talep ettiği
nüshalara ek olarak en az üç kopya daha istenir. Malla
ilgili bilgiler şahadetnamede yeralmalı, ağırlıklar ki­
logram cinsinden verilmelidir. Malın imal Gidildiği ülke
ve varsa tüm hammaddelerin menşe ülkeleri \e yüzde cin­
sinden oranları gösterilmelidir. İmalatçı ve ihracatçı
kuruluşların unvan ve adresleri belirtilme].idir.
Menşe Şahadetnamesi ticaret odalarından
ve yetkili Mısır Konsolosluğu'nca onaylanır.
alınır
Çeki listesi malların gümrük işlemlerinin biti­
rilmesinde kolaylık ve sürat sağlaması açısından çok
önemlidir. Listede yeralan bilgilerin diğer belgelerde­
ki bilgilere uygun olmasının yanısıra, her sandığın ve­
ya ambalajın içindeki malların cinsini ve adedini açık­
ça göstermesi gereklidir.
Konşimento için özel bir biçim yoktur, genel­
likle emre yazılı olması istenir. Havayolu ile taşımada
standart lATA formlarından 9 nüsha gereklidir.
Sigorta Sertifikası hazırlanmasında ise sigor­
tanın genellikle ithalatçı taraf m d a n karşılandığı gözönüne alınmalıdır.
Nakliyecinin ihracat beyannamesi ise 4 kopya'
olmalıdır. Ancak 500 ABD $ veya daha az değerli mallar­
da gerekli değildir.
Proforma fatura ise orijinal ve 4 kopya olarak
İthalatçı tarafından döviz lisansının alınması, akre­
ditifin açılması gibi işlemler için istenir. Menşe ülke
ismi, ithalatçı firma unvan ve adresi, malın cinsi, bi­
rimi, fiyatı, teslim ve vade süresi, varsa opsiyon sü­
resi yeralmalıdır.
Ambalajlarda ise konsinye işareti, liman işarereti, yükleyenin unvan, malın menşei, net ve brüt ağır­
lığı gösterilmeli, standart uluslararası yükleme ve elleçlerae sembolleri kullanılmalıdır. Markalama İngilizce
veya Arapça olmalıdır.
İthal malları üzerindeki etikette imalatçının
unvanı ve adresi, malların imal edildiği ülke ve bölge,
ürünün tanımı yeralmalıdır, etiket Arapça olmalıdır.
humları
Asma yaprağı, pamuk, yün, pamuk ve diğer to­
ihtiva eden maddeler, bitkilere zararlı böcek.
parazit,
bezlerin
tır.
vs. ihtiva etmesi muhtemel maddeler, kirli
ambalaj maddesi olarak kullanılmaları yasak­
İhracatçıların Mısır limanlarında elleçlenenek
malları için sağlam ambalaj malzemesi kullanmaları tav­
siye olunur.
Malın niteliğine göre istenen Özel
bazıları şöylece sıralanabilir.
belgelerin
Tereyağı ve benzeri yağlarda borik asitten
arındırılığma veya diğer koruyucularla takviye edil­
diğine dair sertifika aranır.
Taze ette kesimden enaz üç ay öncesinden itiba­
ren hayvanın bulaşıcı hastalığı bulunmadığını gösterir
bir sağlık sertifikası (sanitary certificate) ile hay­
vanın islami kurallara göre kesildiğini gösterir bir
sertifika gereklidir. Konserve ette ise kesim esnasın­
daki sağlık yetkililerinin kontroluna dair bir sağlık
sertifikası aranır.
ve
Yağlar, konserve sebzeler, ham yün, tütün, tuz
sabunda kalite standardını gösterir belge istenir.
Taze ve kurutulmuş meyvalar, patates, bitki ve
tohumlar ile bütün kozmetiklerde, tıbbi sabunlarda,
pastillerde, diş pastalarında, veterinerlik ürünlerinde
özel kurallar mevcuttur.
Eczacılık ürünlerinde menşe ülkesinde satışına
izin verildiğine dair bir sertifika istenmektedir.
Böcek ilaçlarında ise ithal
müsaadesi aranmak­
tadır.
5.5. Acenta, Şube ve Temsilcilik:
Acenta olabilme şartları ile acentaların tabi
oldukları esaslar -120/1982 sayılı Kanun ile 3^2/1982
sayılı Bakanlık Kararı ile düzenlenmiştir.
Acentalar Tescil Bürosu (Registration Office)
kanalıyla Ekonomi ve Dış Ticaret Bakanlığı'ndaki Tica­
ri Acentalar Sicili (Register of Commercial Agents)'ne
kaydolmak zorundadırlar. Aksi halde faaliyet göstere­
mezler.
Kamu dış ticaret şirketleri,"özel veya tüzel ki­
şiler" acenta olabilirler.
Kişilerin acenta olabilmeleri için Mısırlı ba­
badan olma Mısır vatandaşı olmaları ve, acenta olarak
tescil edildikleri tarih itibariyle, Mısır'da en az beş
yıldır ikamet ediyor bulunmaları gereklidir.
Özel bir şirket için ise merkezinin Mısır'da
bulunması ve şirket sözleşmesinde faaliyet konuları
arasında acentalığm yer almış olması gereklidir. Ser­
mayenin Mısırlılara ait olması ve sermaye sahipleri
Mısır vatandaşlığını iktisap etmişler ise, en az on
yıldır Mısır vatandaşı olmaları şartı aranır. Müdürler
ve yöneticiler için de aynı vatandaşlık koşulu geçerli­
dir.
Kamu dış ticaret şirketleri ise vatandaşlıkla
ilgili bu koşuldan istisna edilmişlerdir.
Hükümet görevlileri, milletvekilleri veya yerel
meclis üyeleri ile bu kişilerin birinci derece hısımla­
rı acenta olamazlar.
Tescil edilmek, için yapılacak işin türü, komis­
yon oranı, ödenecek para birimi gibi hususları da kap­
sayan acentalık sözleşmesinin Tescil Bürosu'na verilme­
si gereklidir. Yabancı firmalarca imzalanan sözleşmeler
o ülkedeki yerel ticaret odasınca görülmeli ve Mısır
Konsolosluğu'nca onaylanmalıdır. Tescil her beş yılda
bir yenilenir.
Mısır'ın ithalat mevzuatı gereği kamu sektörü­
nün ithalat amacıyla açtığı ihalelere katılmak için
yabancı firmaların Mısırlı bir acentası bulunması şart­
tır ; çünkü yabancı şirketlerin doğrudan ihaleye katıl­
maları sözkonusu değildir.
Bir acentanın hizmet verebileceği firma sayısı
herhangi bir rakamla sınırlanmış değildir; yakın gele­
cekte de böyle bir sınırlama getirilmesi beklenmemekte­
dir. Bu nedenle gerek kamu gerekse özel şirketler ile
kişilerin çok sayıda yabancı firmanın acentalığını üst­
lenmeleri olağan bir uygulamadır.. Diğer bir normal uy­
gulama ise firmaların pazarladıkları ürünlerin herbiri
için bir acenta tayin etmeleridir. Mısırlı acentalar
ise genellikle, ürün bazında değil, coğrafi alan itiba­
riyle acentalığı tercih ederler.
Acentalık sözleşmesinin
Ek 4'de sunulmuştur.
standart
bir
örneği
Şube açılmasına dair esaslar ise 159/1982 sayı­
lı Kanunun 155-173'ncü maddeleriyle belirlenmiştir. Bu
Kanuna göre yabancı firmaların Mısır içinde veya dışın­
da ticari faaliyette bulunmak amacıyla şube açabilmele­
ri mümkündür. Ancak, şubenin başında Mısırlı bir kişi­
nin bulunması ve ticaret siciline tescil edilmesi şart­
tır . Şube kendi adına ticari işlemler yapmak, para vb.
ödemeler kabul etmek ve sözleşme düzenlemek hakkına
sahiptir. Ancak hesapların ana firmadan ayrı tutulması
gerekli olup, Mısır'daki faaliyetlerden elde edilen ka­
zanç üzerinden Kurumlar Vergisine tabidir. Mali açıdan,
bir şube aracılığı veya Mısır'da kurulmuş bir şirket
vasıtasıyla ticaret yapmak arasında herhangi bir fark
bulunmamaktadır.
İrtibat bürosu veya temsilcilik açılması daha
az formalite gerektiren bir usuldür. Yabancı bir fir­
manın temsilcisinin çalışma izni alması zorunlu olup,
bunun için firmanın başlıklı kağıdına yazılmış ve anı­
lan kişinin Mısır'da firma temsilcisi olarak bulunaca­
ğını belirtir bir mektupla İçişleri Bakanlığı'na baş­
vurmak yeterlidir.
Bakanlık çalışma izni vermeye yetkilidir. Tem­
silci , masraf larını karşılamak için yeterli miktarda dö-
vizi Mısır'a transfer etmek ve bunu kanıtlamak durumun­
dadır. Normal olarak temsilci adına açılmış bir banka
hesabı bunun için yeterli olmaktadır.
Temsilcinin herhangi bir ticari işlem gerçek­
leştirmek, sözleşme yapmak gibi yetkileri olamaz. An­
cak, firmasının piyasadaki elemanı olarak müşterilerle
olan ilişkileri düzenlemek ve firma adına bazı işlemle­
ri yapmak biçiminde çalışabilir.
5.6. Yatırımların Teşviki:
1974 yılında izlenmeye başlanan "infitah-açık
kapı" politikası uyarınca yatırımları hızlandırmak, ya­
bancı sermayenin de katkısını sağlamak amacıyla yapılan
düzenleme aynı yıl kabul edilen 43 sayılı "Arap ve Ya­
bancı Yatırımlar ve Serbest Bölgeler Kanunu" ile geti­
rilmiş
kanunun bazı maddeleri 1 9 7 7 yılında 32 sayılı
Kanun ile değiştirilmiştir.
Kanun gereğince yabancı
edildiği alanlar şunlardır:
yatırımların
- Madencilik, enerji, turizm,
diğer sınai faaliyetler;
kabul
taşımacılık
- Arazi ıslahı, tarım, hayvancılık
tesisleri;
ve
ve
sulama
- Konut ve şehir geliştirme (bu alanda yapıla­
cak yabancı yatırımların tümünün Arap kaynaklı olması
şarttır);
- Yukarıda sayılan alanlarda fon kullanmayı he­
def alan yatırım şirketleri;
- Serbest döviz kurları üzerinden işlem yapan
yatırım bankaları, ticaret bankaları ve reasürans ku­
ruluşları (sigorta alanında faaliyet sadece Mısırlı ya­
tırımcılara açıktır. Reasürans hizmeti veren kuruluşlar
sadece serbest bölgelerde faaliyet gösterebilirler);
- % 51 payı Mısırlılara ait olan
luyla bankacılık hizmeti;
- Tarımsal ve şehirleşme
yerlerde inşaat faaliyetleri;
bankalar
alanları
- En az % 50 payı Mısırlılara ait olan
ler yolu ile inşaat faaliyetleri;
yo­
dışındaki
şirket­
- Spesifik projelerde teknik danışmanlık hizme­
ti veren anonim şirketler.
Öncelik ihracatı geliştirmeyi, turizmi canlan­
dırmayı, temel malların ithalatını azaltmayı hedefle­
yen projeler ile dünyaca tanınan patent ve ticari mar­
kaları içeren veya ileri teknoloji gerektiren konular­
daki projelere verilmektedir.
43 sayılı Kanunla getirilen en büyük teşvik,
yatırımların üretime geçmesinden itibaren beş mali yıl
boyunca kârlara, temettülere ve yeniden yatırım gelir­
lerine vergiden muafiyet tanınmasıdır. Projenin ülke
için özel önem taşıdığı kabul edilirse, muafiyet süresi
sekiz mali yıla çıkarılabilir.
Tarım alanları ve varolan şehirleşme alanları
dışındaki arazilerde şehirlerin kurulması veya gelişti­
rilmesini hedef alan projelerde vergi muafiyeti on yıl
ve bazı hallerde onbeş yıldır. Gelir vergisi muafiyeti
gelirin, yatırımcının kendi ülkesinde veya gelirin
transfer edildiği ülkede,benzer bir vergiye konu olma­
ması şartına bağlıdır.
Tüm sermaye malları, projenin gerçekleştirilme­
si için gerekli olan ithal edilmiş inşaat malzemesi ve
parçaları, gümrük vergileri ile herhangi bir vergi ve
resimden tümüyle muaf tutulabilir, ödemeler ertelenebi­
lir, ya da ödemelerin taksitler halinde yapılması sağ­
lanabilir.
. Mısır M a genellikle % 25 olan, işçilere dağıtı­
lacak net kâr payı uygulamasından yabancı yatırımlar
muaf tutulmaktadır. Ancak, firmanın kuruluş, sözleşme­
sinde bir pay oranı yeralması gereklidir.
Yatırım projeleri için kambiyo kontrol mevzua­
tında da önemli kolaylıklar sağlanmıştır. Buna göre ya­
tırımcı firmalar Mısır bankalarında konvertibl döviz
hesabı açabilir; iç piyasaya dövizle yapılan.satışlar
ile ihracatın bedeli, alman fonlar ve ödenmiş sermaye­
nin döviz olarak getirilen kısmı bu hesaba yatırılabi­
lir. Hesaplar dış kredilerin ödenmesi, mal ve yatırım
teçhizatı ithalatının karşılanması, yerli para satın
alınması gibi amaçlar için serbestçe kullanılabilir.
Yatırım projeleri için gerekli tüm mallar li­
sansa gerek olmaksızın ithal edilebilir; ürünler, li­
sans gerekmeden ve İhracatçılar Sicili'ne kaydolmadan
ihraç edilebilir.
Kamu sektöründe hizmet veren bir firmayla or­
taklaşa şirket kurulması halinde yeni şirket özel sek­
tör firması olarak tanınır; kamu sektörüne uygulanan
bazı önlemlerden muaf tutulur.
Keza şirketlerin yönetim kurulu üyeliklerinin
sayısı serbestçe belirlenebilir. Ayrıca belli sayıda
Mısırlı'nm yönetim kurulunda veya şirket yönetiminde
görev alması şartı bulunmamaktadır.
Yatırım projesinde görev alan yabancı uzman ye
işçiler kazançlarının % 50'sini dövize çevirerek ülke­
lerine transfer edebilirler. Projeye tahsis edilen pa­
rasal sermaye de paralel piyasanın en yüksek kuru üze­
rinden ülkeye getirilir ve çıkartılır. Projenin ayrıl­
maz parçasını teşkil eden arazi ve varlıklar da aynı
işlemden yararlanır.
Yatırımdan elde edilen kârlar da paralel piya­
sada mevcut en yüksek kurdan transfer edilebilir.
Transfer yabancı yatırımcının bankada açılmış döviz
hesabının sınırları içinde gerçekleştirilir.
Yatırımların incelenmesinde zaman kaybını önle­
mek amacıyla, Yatırımlar ve Serbest Bölgeler İdaresi'
nin projeyi 60 gün içinde incelemesi ve cevap vermesi
zorunlu tutulmuştur. 60 gün içinde cevap verilmediği
takdirde, proje onaylanmış sayılmaktadır.
5-7. Serbest Bölgeler:
Açık Kapı politikasının en önemli öğelerinden
birisi de Mısır'da serbest bölgelerin kurulmuş olması­
dır. Hükümet, özellikle ihracata yönelik işkollarına
yabancı sermayenin yatırım yapmasını teşvik etmek ama­
cıyla Port Said, İskenderiye, Nasr City, Port Tevfik
ve Süveyş'te olmak üzere 5 adet serbest bölge kurmuş­
tur. Mısır'ın gümrük sınırlarının dışında varsayılan
bu serbest bölgelerde birçok teşvikten yararlanan ya­
bancı sermaye, gümrüksüz mal ithal edebilmekte, bu mal­
ları işlemden geçirebilmekte, yeni mallar üretebilmek­
tedir. Serbest bölgelerdeki yatırımlar esas olarak ih­
racata yönelik ise de, bölgede üretilen
ürünlerde
%40 oranında Mısırorijinli mallar kullanıldığı takdirde
bu ürünlerin % 50 gümrük indirimi ile Mısır piyasasına
da satılmasına izin verilmektedir. Bu izin Serbest Böl­
geler İdaresi (General Authority for Free Zones and
Investment - GAFI)'nin yetkisindedir.
Bazı özel durumlarda, Devlete ait beş serbest
bölge dışında yapılacak yatırımlar için de "Özel Ser­
best Bölge İmtiyazları" tanınmaktadır. Bu iznin verile­
bilmesi için, mevcut serbest belgelerin proje için ye­
tersiz olduğunun kanıtlanması gereklidir.
Serbest bölgelerdeki yatırımlar için Mısır'lı
ortak zorunlu değildir. Ancak sermayenin tamamı yabancı
para birimi olarak getirilmelidir.
Serbest bölgelerdeki yatırımlara
vikler şunlardır:
sağlanan teş­
(1) Sınırsız bir süre için her türlü vergi ve
resimden muaftırlar. Ancak Serbest Bölgedeki projeler,
serbest bölgeye giren veya bölgeden çıkan mallarının
değerinin % 1'ini aşmayacak bir miktarı her yıl serbest
bölge idaresine verirler. Eğer bu projenin serbest böl­
geye hiçbir mal girdisi veya çıktısı yoksa, bunların
ödeyeceği miktar % 3'ü aşmamak koşuluyla Serbest Bölge­
ler İdaresi tarafından saptanır.
(2) Yatırımlar, her
türlü
gümrük
vergisinden
muaftır.
(3) Kambiyo kontrol mevzuatı
ki yatırımlar için geçerli değildir.
serbest
bölgede­
(4) Serbest Bölgelerdeki yatırımlarda çalışan
bütün yabancı personel .Mısır'ın genel gelir vergisi
mevzuatından muaftır.
Mısır'ın Serbest Bölge
özeti Ek 5^de sunulmuştur.
mevzuatının
geniş bir
6. PİTASâlâ GtRİŞ:
6.1.
Türk İhraç Mallarında Mısır'ın İthalatı:
1982 yılı itibariyle Türkiye'nin ihraç ürünle­
rinden bazılarının Mısır tarafından önemli değerlerde
ithal edilmiş olduğu gözlenmektedir.
Bu mallar ve ithalat değerleri
maktadır.
Mal Grubu
01.02
01.05
01.06
02.01
02.02
03.01
04.03
04.04
04.05
07.01
07.05
09.02
10.01
10.05
11.01
15.07
15.13
17.01
23.07
24.01
25.23
29.44
30.03
31.03
32.05
32.07
32.09
34.01
aşağıda
sunul-
''000 Et
Sığır ve manda
Kümes hayvanları
Diğer canlı hayvanlar
Et ve yenilebilir sakatat
Kümes hayvanları eti
Balıklar
Tereyağı
Peynir ve çökelek
Yumurta
Taze sebzeler
Bakliyat
Çay
Buğday
Mısır
Hububat unları
Nebati yağlar
Margarin, diğer yenilen yağlar
Pancar ve kamış şekeri
Hayvan yemleri
Ham tütün (yaprak)
Portland çimentosu, klinker
Antibiyotikler
İlaçlar
Fosfatlı mineral ve kimyasal gübreler
Tabii çivit, sentetik organik boyalar
Diğer boyayıcı maddeler
Vernikler ve laklar
Sabun, ilaçlı sabun
61.061
10.984
18.108
120.559
36.464
17.206
39.101
22.284
11.504
10.908
34.553
61.391
492.235
210.101
192.187
102.622
6.109
104,739
14.682
79.878
250.453
9.636
76.272
4.600
15.995
10.042
9.208
8.740
38.11
Haşarat öldürücü ve benzeri
müstahzarlar
38.19
39.01
39.02
39-07
40.11
44.04
44.05
60.251
Kimya sanayiine bağlı müstahsallar
28.018
Kondansasyon, polikondansasyonla elde
edilen müstahsallar
33.760
Polimerizasyonla elde edilen
müstazarlar
62.507
Plastikten mamul maddeler
21.395
Dış lastikler
29.003
Kereste-kare şeklinde yontulmuş,
biçilmiş
26.685
Kereste-uzunlamasma yontulmuş,
biçilmiş
184.633'
44.15
Kontrplaklar
48.01
51.01
53.01
69.01
Kağıt ve mukavva
85.497
Suni devamlı iplikler
33-735
Koyun, keçi yünü
16.431
Harareti tecrit edici tuğlalar ve
diğer maddeler
10.085
İşlenmemiş çekme ve üfleme cam
12.273
Emniyet camları
1.313
Cam damacana, şişe, kavanoz, benzeri
kaplar ve ilgili kapama tertibatı
11.581
Sıcak haddelenmiş veya dövülmüş demir
çelik çubuklar
176.088
Sıcak haddelenmiş veya dövülmüş veya
çekilmiş demir çelik profiller
13.374
Sıcak veya soğuk haddelenmiş demir
çelik saçlar
40.564
Fonttan, demir veya çelikten demiryolu
veya tramvay hattı malzemesi
18.987
Dökme demirden ince ve kalın borular
16.322
Demir veya çelikten ince ve kalın
borular
53.072
Dökme demir, demir veya çelikten
inşaat ve aksamı
141.838
Dökme demir, demir veya çelikten
civata, somun, vida
12.901
Dökme demir, demir veya çelikten diğer
eşya
33-229
70.05
70.08
70.10
73.10
73.11
73.13
73.16
73.17
73.18
73.21
73.32
73.40
27.134
84.06
84.10
84.11
84.15
84.18
84.19
84.22
84.23
84.28
84.30
84.36
84.38
84.40
Piston dahili ihtiraklı (içten yanmalı)
motorlar
36.439
Mayiler için tevzi tulumbaları,
motopomplar, mayiler için elevatörler 43.428
Hava ve vakum tulumbaları, motopomp­
ları, serbest pistonlu jeneratörler,
vantilatör ve benzerleri
26.619
Buzdolapları ve soğutma tertibatlı
diğer makina, cihaz ve malzemeler
(Elketrikli veya başka tertibatlı)
31.742
Mayilerin veya gazların filtre edil­
mesi veya tasfiyesine mahsus cihazlar 13.621
Şişe ve kapları temizleme, kurutma,
doldurma, kapama, etiketleme, kapsülleme, ambalajlamaya mahsus makine ve
cihazlar, bulaşık yıkama cihazları
10.812
Kaldırma, yükleme, boşaltma ve nakil
işleri için makina ve cihazlar
52.256
Toprağın kazılması, delinmesi, çıka­
rılması, nakil ve tesviyesine mahsus
sabit veya müteharrik makina ve cihaz­
lar
132.673
Ziraate, bahçıvanlığa, tavukçuluğa ve
arıcılığa mahsus diğer makina ve ci­
hazlar, kuluçka makinaları
20.032
Hamur ve şeker işleri imalinde kulla­
nılan makina ve cihazlar; et, balık,
sebze ve meyva işleyen makina ve ci­
hazlar
10.665
Filatür ve rötör makinaları, bobin,
çile ve tura makinaları
13.196
Ratiyerler, jacquard makinaları, örgü
ipliği kesicileri, mekik değiştirme
makinaları, iğler, kelebekler, kard
garnitürü, taraklar, üretme memeleri,
mekikler, iğneler, platinler, tığlar
vs.
41.607
İplik, mensucat ve dokumaya elveriş­
li maddelerin yıkanması, temizlenmesi,
kurutulması, ağartılması, boyanması,
aprelenmesi ve finisajma mahsus makinalar ve cihazlar, baskı yapan makinalar
84 .41
84,56
84.59
84.61
84.65
85.01
85.06
85.13
85.15
85.19
85.23
85.28
87.01
87.02
87.. 06
Dikiş rnakinaları, mobilya kısımları ^
iğneleri
'
8.999
Toprak, taş, maden cevheri ve benzeri
diğer madeni katı maddele;^i ayırma,
eleme, yıkama, kırma, ezme ve karış­
tırmaya mahsus makina ve cihazlar
27.863
Diğer makina ve cihazlar
74.178
Muslukçu eşyası ve boruculuğa ait
benzeri diğer^ eşya
14.035
Makina ve mekanik cihazları ı diğer
aksam ve parçaları
20.439
Elektrik jeneratörleri, motorlar ve
rotatif konvertisörler
• 66.656
Ev işlerinde kullanılmaya mah:Bus
elektromekanik cihazlar
18.832
Telli telef01a ve telgraf için elekt­
rikli cihazlar
33.593
Alıcı ve ver^ici radyo, telefon ve
radyotelgraf cihazları, alıcı ve ve­
rici radyo ye televizyon cihazlc^rı,
radar, telsiz, kamera vs,
98.946
Elektrik devresinin kesilmesi, bölün­
mesi, korunm.ası, kollara ayrılması
için teçhizat, rezistanslar, potan3iyometre, kumanda ve tevzi tablolar ve
benzeri cihazlar
54.740
Elektrik için izole edilmiş teller,
örgüler, kablolar, şeritler, çubuklar,
toprak ve su altı kabloları
54.831
Makina ve cihazların elektrikli aksam
ve parçaları
^ 22.272
Traktörler, vinçli traktörler
31.268
İnsan veya eşya nakline mahsus motörlLü
kara nakil vasıtaları
382.975
Motorlu kara nakil vasıtalarının
aksam, parça ve teferruatı .
165.271
6.2. Seçilmiş Mallar İtibariyle Piyasa Durumu:
İhraç mallarımızın çoğunluğunun Mısır tarafın­
dan ithal edilmekte olduğu, istatistiklerin incelenme­
sinden ve piyasanın gözlenmesinden anlaşılmaktadır. An­
cak tüm mallar için ayrıntılı çaliişmaların ilgili ihra­
catçılar tarafından yapılması zorunlu olduğundan, aşa­
ğıda bazı mal veya mal grupları için Mısır piyasasının
özellikleri kısa olarak belirtilmeye çalışılmıştır.
Gıda Maddeleri:
Mısır, gıda ihtiyacının yarısından biraz faz­
lasını ithalat ile karşılamaktadır, Ülkenin gıda üre­
timinde kendine yeterli olması i()in çaba harcanmakta
ise de orta vadede bu amaca ulaş:ılması oldukça zayıf
bir olasılıktır. Bu nedenle, piyasanın çekiciliğini ko­
ruyacağı ifade edilebilir.
Buğday her yıl giderek artan miktarda ithal
edilmektedir; ithalatın 3 milyon ton civarında olduğu
istatistiklerden anlaşılınaktadır. Anviak alımlar devlet­
ten devlete yapıldığından ABD ve AET ülkeleri arasından
sıyrılabilmek oldukça zor görülmektedir. Buğday unu*nda
da benzer durum geçerlidir. Devletten devlete verilen
kredilerin yanısıra, stok fazlalığı nedeniyle yapılan
sübvansiyonların yolaçtığı düşük fiyatlar en önemli
özelliklerdir.
Sogptulmuş, dondurulmuş et, balık ve balık
ürünleri ithalatı da yıllık 150 bin ile 200 bin ton
arasında seyretmektedir. Ancak hükümet besicilik ile
tavukçuluğu teşvik ederek ithalatı azaltmak amacını
gütmektedir. Tavuk ve yumurtada Mısır V m kendi kendine
yeterli duruma geldiği söylenebilir. /\ncak büyük ve kü­
çükbaş hayvan üretiminde, coğrafi koışııllar ve otlakla­
rın olmaması nedeniyle, Mısır'ın kendi kendine yeterli
olabilmesi oldukça zordur. Mısır koyun ve sığır eti
açısından cazip bir pazar olma niteliğini koruyacaktır.
Tüketicilerin alım gücünün düşüklüğü nedeniyle fiyat en
önemli faktördür. ABD, Arjantin, Avustralya en büyük
ihracatçılardır.
îrmik ülkemizin şanslı olduğu mallar arasında
yer almaktadır. Kesin ithaj.at rakamları bilinmemekle
beraber, yıllık ithalatın 20-22 bin ton civarında oldu­
ğu belirtilmektedir. Kalite açısından İtalyan irmiği
önde gelmektedir. Fransa, İspanya ve Yunanistan diğer
rakip ülkelerdir. İrmiğimizin fiyatı makul olmakla bir­
likte kalitesinin biraz daha yükseltilmesinin ihracat
imkanlarını arttıracağı kuşkusuzdur.
Mercimek, ülkemizin
en şanslı olduğu gıda mad­
desidir. Mısır mutfağının ayr: Imaz bir parçasını oluştu­
ran mercimek çok az miktarda (5-6 bin ton) üretilmekte
olduğundan her yıl giderek artan miktarda ithal edil­
mektedir. İthalat 1980 yılında 57.283 ton ve 1982 yı­
lında 76.288 ton olarak gerçı.^kleşmiştir. Suriye ve zaırıan zaman İsviçre rakiplerimi:^ olmakla beraber arzedi;ien mercimek çoğunlukla Türkiye menşelidir. Türk mercir-eği teslim koşulları ve krtlite açısından tüketiciye
uygundur. Ancak fiyatın firmalararası rekabet nedeniyle
büyük ölçüde düşmesi (yakla şık olarak 500 $/ton iken
P. 30 $/ton civarına) alıcılara yarar sağlamaktadır. Fiyritların yüksek tutulması mümkün görülmektedir. AmbalaC:ın oldukça sağlam olması ve? limanlardaki kötü elleçInnmeye dayanabilmesi gereklidir.
Meyve ve kuru yemiş, kuru fasulye, süt mamul­
le sri ithalatı da artış göstermektedir. İncir 'de Suriye,
L'İbnan, Yunanistan ve İtalya; fındık'ta Suriye, Lübnan,
İtalya; kuru kayısı'da Suriye ; kuru üzüm'de Lübnan ve
Yunanistan; kuru fasulye'de Polonya; zeytin'de İtalya
v e Yunanistan piyasada önemli pay sahibi olan rakip ülk elerdir. Malların çoğu dökme, bazıları ise ambalajlı
olarak satışa sunulmaktadır-. Özellikle eritme türünde
Avrupa peynirleri piyasada lîievcuttur. Reklam, bu ürün1 erin pazarlanması ve tüket iciye tanıtılması açısından
b üyük önem taşımaktadır.
Tutun ithalatı da 1980'den 1982'ye 25 bin ton­
dan 43 bin tona yükselmiştir. Piyasadaki rakipler ABD,
Yunanistan, Yugoslavya ve italya'dır. Şark tütünü üre­
ten ülkeler ile fiyat ve kalite gözönüne alınarak reka­
bet edilebilir. Yerli sigara sanayii mevcut olup, alım­
lar ihale yoluyla olmaktadır. Tütün piyasasına girmekte
belirleyici etken fiyattır.
Hayvansal, bitkisel ve hidrojene edilmiş yağlar
ithalatı da 1982 yılında 457.308 ton olarak gerçekleş­
miştir. Batı Avrupa ülkelerinin piyasada önemli pay
sahibi oldukları görülmektedir. Fiyat, kalite standar­
dından sonra, kesin kararımı alınmasında etkilidir.
Kiıa^asal Maddeler:
Kimyasal Maddeler piyasasında yerli üretimin
önemli bir kısmı kamu firnıaları tarafından gerçekleşti­
rilmekte, ancak ithalatın da artış göstermesi beklen­
mektedir.
Suni gübrede ihtiyacın çoğunluğu yerli üretin
tarafından karşılanmaktadır. 5 Milyon Ton civarında ol­
duğu tahmin edilen gübre l.htiyacının ancak 196.445 ton.ı
(1982 yılı) ithalat ile karşılanmaktadır. Bazı sülfat-İl ve potaslı gübre türlerdi dışında ithalat yapılmamak­
tadır. Alımlar ihale yoluyla kamu firmalarınca yapıl­
makta olup, kalite ve fiyat belirleyicidir. 1982 yılın­
da S.S.C.B, en büyük ihracatçı olmuştur.
Haşarat öldürücü ilaçlar üretiminin de hızlji
artması öngörülmekte ise ;de ihtiyacın yaklaşık % 70';L
(1982'de 19.285 ton) itUıal edilmektedir. Bu mallarırı
ithalatı sadece kamu kesimince yapılmaktadır. Kalite^
ve fiyat belirleyicidir. B^atı Almanya, İsviçre, Franss
önemli ihracatçı ülkelerdir ,
Kağıt ihtiyacı ise 450.000 ton dolayında sey­
rederken, yerli üretim ihtii/acı karşılamamaktadır. 198^
yılında 163.456 ton ithalat ger çekleştirilmiştir. S.S.C.B.',
İsveç, Finlandiya, Batı Almanya önemli ihracatçılardır,,
- Ill -
Sabun ve deterjan sanayiinde ise talebin yerli
üretim tarafından karşılanacağı öngörülmektedir.
Boya ve vernik talebinin de % 90'ı yerli üre­
tim tarafından karşılanmaktadır. İhtiyaç yerli üretim
tarafından karşılanamadığı zaman ithalat kamu kesimi
tarafından gerçekleştirilir. Kalite ve fiyat önemli
faktörlerdir.
Lastik ihtiyacının yaklaşık % 50'si ithalatla
karşılanmaktadır. 1982 yılında, iç lastikler 665.289
adet ve dış lastikler 596.878 adet ithal edilmiştir.
Mısır, özellikle binek otomobil lastiği için oldukça
önemli bir pazardır. ABD, SSCB, İtalya önemli ihracat­
çılardır.
İnşaat Malzemeleri:
1983-1987 planının 800.000 konut inşa edilme­
sini 5 Milyar ABD $ tutarında yatırım.ı öngörmüş olması
bu malzemelerin ithalatının giderek artacağını öngör­
mektedir. Bu sektörde özel sektörün payının % 90 civa­
rında olacağı tahmin edilmektedir.
Çimento ithalatının orta vadede azalması ve
hatta Mısır'ın net ihracatçı olması beklenmektedir.
I986-I987
de üretimin 9 Milyon Tonun üzerine çıkması
beklenmektedir. 1982 yılında 5,7 Milyon Ton çimento it­
hal edilmiştir.
Demir çelik çubuklar, pencere camx ve kereste
ithalatının ise devam edeceği öngörülmektedir.
Bu
ürünleri kamu sektörü ve özel sektör ithal etmektedir.
Özellikle adi pencere camı ve ayna için Mısır oldukça
büyük bir pazardır.
Dayanıklı Tüketim Malları:
Mısır'ın dayanıklı tüketim malları piyasasının
büyüklüğünü tahmin etmek, çok sayıda cihaz ve aletin
kişisel eşya niteliği ile ya da gümrüksüz (duty free)
mağazalar yoluyla ithal edilmekte olduğundan, mümkün
değildir. Yerli üretim ihtiyacın yaklaşık % 50'sini
karşılamaktadır; talebin, mallara göre değişmekle bir-
likte yılda % 15-30 oranlarında büyüdüğü hesaplanmakta­
dır. 1982 yılındaki ithalat rakamları şöyledir: Ev tipi
buzdolabı 64.771 adet, ev tipi çamaşır makinası
45.112
adet, ev tipi dikiş makinası 121.704 adet, televizyon
2 0 5 . 9 4 7 adet.
Yerli üretimin de önümüzdeki yıllarda artacağı
ve yüksek gümrük vergileri ile korunacağı öngörülmekte­
dir. Buzdolabı ve çamaşır makinaları eski model oldu­
ğundan bu mallarda piyasaya girişin daha rahat olacağı
tahmin edilmektedir.
Marka alışkanlığı- ve buna bağlı kalite anla­
yışı ve reklam etkisi ile birlikte fiyat, satmalma
kararında etkili olmaktadır.
Taşıt Araçları:
Piyasada muhtelif tip taşıt araçlarına olan ta­
lep oldukça fazladır. Otomobil, otobüs, kamyon ve trak­
tör yerli olarak üretilmekle beraber, talebin ancak bir
kısmını karşılayabilmektedir. îki yabancı sermaye yatı­
rımı pikap, kamyon ve otobüs imalatı için başlatılmış­
tır.
Otomobil yılda 7 0 . 0 0 0 adet ithalat ile en önde
gelmektedir. Talebin 1990'da 1 0 5 . 0 0 0 adet ve 2000 yılın­
da 150.000 adete erişmesi öngörülmektedir.
Traktör
talebi ise
6.000 adet/ yıl civarında­
dır.
Otomobil piyasasında belli başlı Avrupa marka­
ları görülmektedir. Ayrıca Japonya bazı otomobil tip­
leri, kamyonet ve kamyon piyasasında hakim durumdadır.
Traktörlerin çoğunluğu ise Romanya'dan ithal edilmek­
tedir.
Marka alışkanlığı reklam ve fiyat satmalma ka­
rarı verilmesinde rol oynayan etkenlerdir.
sayıda ve çoğunluğu Özel sektörde bulunan firma üretim­
de bulunmakla beraber, talebin % 75-80 kadarı ithal
edilmektedir.
Piyasaya Girişte öneriler:
Daha önceki bölümlerde Mısır'ın ekonomik yapısı
ile piyasanın özellikleri çeşitli yönlerden ayrıntılı
biçimde irdelenmiştir.
Bu bilgilerin ışığında, ihracatçılarımızın Mı­
sır Piyasasında girişte dikkate almalarında yarar görü­
len önemli noktalar sırayla incelenmektedir.
Acenta, piyasaya girişte ihracatçı için hayati
bir fonksiyon yerine getirmektedir. Bu nedenle Mısır
piyasasında acenta ile işbirliği yapmak zorunludur.
Acenta piyasadaki gelişmelerden zamanında haberdar ol­
mak, kamu ihalelerine katılmak, rakiplerin davranışla­
rını izlemek, tüketicilerin davranış biçimleri hakkın­
da bilgi sahibi olmak, kısaca piyasa ile sürekli temas
halinde bulunmak ve nahoş sürprizlerden korunmak için
en önemli araçtır.
Acentalar ile bir acentalık sözleşmesi yapmak
ve ileride bir pürüz çıkması muhtemel tüm konuları' bu­
rada çözümlemek dikkat edilmesi gereken bir noktadır.
Mahkemeye intikal eden ihtilafların çözümünün uzun ve
masraflı bir süreç olduğu unutulmamalıdır.
Acentalık, ancak mal esasında verilmelidir. Ay­
nı malda birden fazla kişiye veya şirkete acentalık
vermekten ve bir kişi veya şirket ile birden fazla mal­
da acentalık sözleşmesi imzalamaktan kaçınılmalıdır.
İthalatta özel sektörün payı giderek artmakta
ise de, bazı mallarda kamu sektörünün ağırlığı devam
etmektedir. Acenta seçimi yapılırken ihracı hedeflenen
mallan ve piyasadaki kamu/özel sektör nispi paylarının
durumu incelenmelidir. Bu noktaya ek olarak, kamu sek­
törünün istikrar, mali açıdan güçlü olmak gibi avantaj­
ları ve dinamizm eksikliği gibi önemli bir dezavantajı
bulunduğunu, buna karşılık özel sektörün dinamik, gide­
rek büyüyen ancak mali açıdan güçsüz bir yapıda bulun­
duğunu gözönüne almak gereklidir.
Gerek acenta, gerekse malınızı satın alan veya
pazarlayan müşteriler ile olan ilişkiler her zaman ya­
kın, samimi ve sıcak olmalıdır. Mısır'da kişisel iliş­
kilere büyük değer verilir; alışkanlıklardan ayrılmak
çok zor gerçekleşir. Bu nedenle sürekli temasta bulun­
malı, sadece "iş" değil, "dostluk" da ön planda tutul­
malıdır.
Mısır'a büyük ölçüde ihracat planlanıyor veya
çok sayıda mal pazarlanıyor ise sadece acenta veya
acentaların varlığının başarı için yeterli olacağını
düşünmek riskli bir tavır olabilir. Mısır'da kişi veya
şirketlerin pek çok yabancı firmanın temsilcisi olma­
ları olağan bir uygulamadır. Bu nedenle acentanın ge­
rektiği şekilde ürünleri piyasa tanıtmasını garantile­
mek . için mutlaka bir firma elemanının sürekli olarak
Mısır 'da bulunması, bu maliyet yönünden sakıncalı görü­
lüyor ise, firma temsilcilerinin Mısır'ı kısa aralık-•
larla ziyaret etmesi mutlaka sağlanmalıdır. Bir Mısır
atasözü
"Gözümün önünde isen, kalbimin içindesin" de­
mektedir.
Piyasada pazarlanması planlanan bir malda, en
önemli etkenin fiyat olduğu gözden uzak tutulmamalıdır.
Satmalma gücü çok düşük büyük bir kitlenin varlığı ve
Devletin piyasaya yoğun müdahalesi, tüketicileri fiyata
karşı hassas bir konuma yerleştirmiştir. Temel ihtiyaç
malı niteliğindeki maddeler için, hitap ettikleri kit­
lenin mali gücünün düşüklüğü nedeniyle, fiyat tek fak­
tördür. Dayanıklı veya dayanıksız tüketim malları, gıda
malları, ara ve sermaye mallarında da fiyat tespiti,
kâr haddi belirlenmesi, "own exchange" sistemi nedeniy­
le sağlanan dövizin maliyeti gibi nedenler fiyatın öne­
mini korumasına yol açmaktadır. "Yüksek ya da en yüksek
kalite ve yüksek fiyat" değil, "standart kalite ve ra­
kipten daha düşük fiyat" hedef alınmalıdır.
Alışkanlığın önemli bir davranış biçimi olduğu
daha önce belirtilmiş idi. Tüketicileri pazar.lanan mala
alıştırmak için reklam etkili bir yoldur. Müşterilere
ise sürekli tanıtım, düşük fiyatta numune mahiyetinde
mal vermek ve sürekli temas halinde bulunarak piyasanın
tepkilerine göre malın fiyat, kalite ve ambalaj gibi
öğelerinde ayarlamalar yapmak gibi unsurları içeren bir
yaklaşım ile ulaşmak düşünülmelidir.
Müşterileri acenta ile birlikte ziyaret etmek,
acentanm bilgisi dışında kararları uygulamaya koyma­
mak ve en önemlisi, değişik müşterilere farklı fiyat
vermemek dikkat edilmesi gereken noktalardır.
Mısır'ın deniz ulaştırması sisteminin yetersiz­
liği nedeniyle, ithalatçılar, çoğunlukta CF ya da CIF
fiyat teklifi isterler. Bu nedenle fiyat verilirken
CIF fiyat verilmesi gereklidir. Türkiye-Mısır arasında
yakın zamanlara kadar düzenli gemi seferleri olmaması
taşımanın problem olmasına yol açmaktadır. Ancak son
günlerde iskenderiye ve. Port Said'e onbeş günde bir
seferlerin başladığı öğrenilmiştir. İskenderiye Limanı'
ndaki sıkışıklıktan' ve işlemlerin yavaşlığından yakın­
malar mevcuttur. Ancak Port Said Limanı'nm da kulla­
nılması mümkündür. İhracatçılarımızda, Port Said'in
aynı zamanda serbest bölge olmasından kaynaklanan, bir
tereddüt vardır. Uygulamada ise aynı gemi, aynı rıhtı­
ma hem serbest bölge malı hem de gümrüklenecek mal in­
direbilmektedir, Ambalaja "Port Said Free Zone" veya
"Cairo" tarzında etiket yap3*ştırılması halinde başkaca
bir formaliteye gerek kalmadan işlemler tamamlanmakta­
dır. İşlemlerin sürdürülmesinde gecikmeye yol açılmama­
sı için gemi acentaları ile de iyi ilişkiler kurulması
zorunludur.
Ambalajın, malların pazar lanmasmda taşıdığı
önem bilinmektedir. Mısır'da tüketiciye arzedilen mal­
ların ambalajlarının malın tanımını, kullanışını, vs.
bilgileri ihtiva eden Arapça bir etikete sahip olması
zorunludur. Halkın hoşlandığı canlı renklerin rağbeti
arttıracağı unutulmamalıdır. Dayanıklı tüketim malları
ambalajları ile nakliyede kullanılan ambalajların ise
limanlarda sık görülen dikkatsiz elleçleme, muhtemel
gecikmeler gibi olumsuz gelişmelere dayanıklı olması
şarttır. Bu tip ambalajların üstüne malın tanımı, gi­
deceği yer, vs. bilgilerin Arapça ya da İngilizce ya­
zılması unutulmamalıdır. Bazı ihracatçılarımızın Türkçe
yazılı ambalajlar sevkettiği, bunun da hem malın zede­
lenmesi, hem de formalitelerin büsbütün yavaşlaması so­
nucunu doğurduğu öğrenilmiştir.
Mısır piyasasına giriş planlanırken, 2 milyon
nüfusu ve ayrıca ülkenin diğer kesimlerinin de alışve­
riş etmesi nedeniyle Port Said serbest şehiri ayrıca
ele alınmalıdır. Mısır'ın ithalat mevzuatındaki kısıt­
lamalar Port Said için geçerli değildir. Bu nedenle her
çeşit mal burada pazarlanabilir. Özellikle taşınabilir
nitelikteki eşyalar (gıda malları, bijuteri, giyim eş­
yası vs.) diğer kentlerden Port Said'e alışverişe gelen­
lere de hitap ettiğinden geniş bir tüketici kitlesine
ulaşabilir.
Malların tanıtılması ve yeterli kalite düzeyin­
de bulunmalarının yanısıra, fiyatlarının elverişli ol­
ması gereklidir.
Mısır'ın ihracatının çok düşük olması nedeniyle
son yıllarda ihracat teşvik programı uygulamaya başla­
dığı daha önceki kısımlarda belirtilmiştir. Ayrıca ülke
hızlı bir sanayileşme atılımı içindedir. Bu nedenle
özellikle büyük değerlerde ihracat yapan firmalarımı­
zın, bir miktar da ithalat yapmaları karşılığında ih­
racatlarını daha da arttırmaları mümkün görülmektedir.
Mısır geleneksel olarak Afrika ülkeleri ile iyi ilişki­
ler içinde bulunduğundan. Mısırlı firmalar ve işadamla­
rının Afrika piyasası hakkında yeterli imkanlara sahip
oldukları gözlenmektedir. İhracatçılarımızın re-eksport
ya da, serbest bölgelerde veya Mısır'ın herhangi bir
yerinde yapacakları, ortak yatırımlarda ürettikleri
malların ihracatı yoluyla bu potansiyeli değerlendirme­
leri yararlı olacaktır.
Ortak yatırımlar konusunda besicilik, gıda sa­
nayi, hazır giyim sanayi, inşaat malzemeleri üretimi,
seracılık, cam ve porselen imalatı Türkiye'nin en fazla
karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu alanlar olarak
görülmektedir. Hammaddesi Türkiye'den getirilerek, am­
balajı ve son işlemleri gerçekleştirilecek tesislerin
serbest bölgelerde kurulması özellikle gıda mallarında
maliyet avantajı sağlayabilecektir.
Son olarak Mısır piyasasına girişte, "sabır"m
önemli bir rolü olduğu her zaman hatırlanmalıdır. Hızlı
hareket etmek, çabuk sonuç almak, Mısır'da genellikle
mümkün değildir. Alışkanlıkların değiştirilmesi, karar
alma sürecinin işletilmesi ancak sürekli, ısrarlı çaba­
lar ve ilişkileri her zaman sıcak tutmak ile sağlanabi­
leceği unutulmamalıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İŞADAMLARI
İÇİN
YARARLI
BİLGİLER
7. ÜLKEYE GtDtŞ
7.1.
Pasaport ve Vize İşlemleri:
Arap ülkelerine kıyasla daha kolay alınabilen
vize için en az altı ay geçerli pasaporta sahip olmak
gereklidir. Pasaport ve 1 adet fotoğraf ile Mısır Ko:ısolosluğu'na başvurularak Ek 6'da sunulan vize formu
doldurulmaktadır. Yalnız tek giriş için verilen iş
vizesiyle en çok bir ay kalmabilmekte ve bu süre M ı ­
sır'da altı aya kadar uzatılabilmektedir. Yedi günü
geçmeyen ziyaretler için transit vize yeterli olabil­
mekte, Kahire havaalanında da vize alınabilmektedir.
Grup seyahatleri dışında Mısır'a girişte 150 Dolar
bozdurma zorunluluğu bulunmaktadır. Vize işlemleri sı­
rasında iş ziyareti yapanlardan 9.000,-11, turistik
amaçla gideceklerlerden 8.000,-TL pul parası alınmakta­
dır .
Mısır'da bir haftadan fazla kalacak olan her­
kes, girişinden itibaren yedi gün içinde, İçişleri Ba­
kanlığı bürosuna kayıt işlemlerini yaptırması gerekmek­
te, bu süre geçirildiği zaman uzun ve zor bürokratik
işlemlere maruz kalınmakta, ayrıca çıkışta 20 Mısır
Etı'u ceza alınmaktadır. Sözkonusu kayıt işlemleri otel­
ler, turizm acentaları ve diğer yetkili kişilerce ve­
ya bizzat yapılabilmektedir.
7.2.
Nasıl Gidilire
ülkemiz ile Mısır arasındaki uçak seferleri
mevsimler itibariyle değişiklik göstermektedir. Türk
Hava Yollarının İstanbul-Kahire arasında haftada üç
gün karşılıklı uçak seferi bulunmaktadır. Hollanda
Hava Yolları (KLM) haftada bir gün Amsterdam bağlantılı
sefer düzenlerken, Ürdün Hava Yolları (Alia) ise yaz
aylarında (Nisan-Ekim arası) Amman bağlantılı olmak
üzere haftada iki kez aktarmalı sefer yapmaktadir.
7.3- Ne Zaman Gidilir:
İklim açısından en uygun ziyaret zamanının yaz
mevsimi (Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül) haricindeki
zaman olduğu söylenebilir ise de Ekim ve Kasım ayları­
nın tercih edilmesi tavsiye olunur. Kış mevsimi özel­
likle turizm açısından en yoğun ve kalabalık dönem olup
bu günlerde oteller dolu, fiyatlar yüksektir.
7.4. Gümrük Kontrolü:
Mısır havaalanındaki gümrük kontrolü sıkı ol­
makla birlikte özellikle yabancılar için fazla sıkıntı­
lı olmamaktadır. Çıkışlar kırmızı ve yeşil kanallardan
yapılmakta, gümrüğe tabi eşyası olan kırmızı kanala,
olmayanlar ise yeşil kanala girmektedir. Ancak, yeşil
kanala girip de yoklama yapıldığı zaman gümrüğe tabi
eşyası bulunanlara yasal işlem uygulanmaktadır.
Birçok kişisel eşya makul miktarlarda olmak
kaydıyla gümrüksüz olarak ülkeye sokulabilmektedir. 2
litre alkol, 2 karton sigara, 25 puro, 200 gr tütün ve
insan sağlığı için kullanılan ilaçlar serbestçe taşına­
bilir.
Çıkışta 20 Mısır Lirası'ndan fazla ülke parası
çıkarmak yasaktır. Bu nedenle fazla paraların dolara
çevrilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak bunun için ülke­
ye girişte döviz ve diğer kıymetli eşyanın beyan edil­
miş olması (Form D doldurulur) zorunludur. Parayı de­
ğiştirirken k a l m a n her gün için 30 ABD Doları düşü­
lür.
8. GÜNLÜK YAŞAM
8 a .
İklim ve Kıyafet:
Mısır iklimi genel olarak yağışsız ve sıcak­
tır. Yaz aylarında gündüz hava sıcaklığı Akdeniz kıyı­
larında ortalama 34? diğer bölgelerde 43°C dolayla­
rında gerçekleşmekte, kış aylarında da genel olarak
ortalama 20^0 civarında bulunmaktadır.
Kış aylarında Akdeniz kıyıları yağmur alır­
ken iç kesimler kuru ve ılıman geçmekte, ancak ak­
şamları genellikle serin olmaktadır.
Bahar aylarında da özellikle çöllerde kum fır­
tınası olmakta, sabahları sis görülmektedir.
Kış aylarında, ülkemizde sonbaharda giyilebi­
len giysiler, yaz aylarında ise hafif pamuklu giysiler
yeterli olabilmektedir. İş yaşamında ceket ve kravat
yaygın olarak kullanılmamakta ise de, iş görüşmelerin­
de bu tür kıyafet giyilmesi tavsiye olunur.
8.2. Ulaşım:
Mısır Hava Yolları (Egypt Air) Kahire ile ül­
kenin diğer merkezleri olan İskenderiye, Asvan ve Luksor şehirleri arasında hergün tarif eli uçak seferleri
düzenlenmektedir. Kahire'den uçak ücretleri İskenderi­
ye'ye 15 Eh Luksor'a 30 EL, Asvan'a 40 EL civarındadır.
Ülkenin önemli şehirleri arasında demiryolu
bağlantısı da bulunmakta, Kahire-İskenderiye arasında
daha sık olmak üzere, Kahire ve Luksor-Asvan şehirleri­
ne de hergün tren seferleri düzenlenmektedir.
Demiryollarında, birinci mevkii iyi ve rahat
edilebilir düzeyde olup, vasatın altında bulunan ikinci
ve üçüncü mevkii ile seyahatin tercih edilmemesi gerek­
tiğini belirtmekte yarar görmekteyiz.
Belli başlı merkezler arasında
tren ücretleri şöyle sıralanabilir.
Kahire - İskenderiye
"
- Luksor
"
- Asvan
5 EL
15 EL
15 EL
birinci mevkii
Ayrıca, şehirler arasında çalışan otobüs
ve
dolmuş taksiler de bulunmaktadır. 43-45 kişilik Merce­
des, Magirus ve Scania tipi otobüsler Kahire'den İsken­
deriye ve Port-Said'e 2,5 EL karşılığında hizmet ver­
mektedir. Dolmuş taksiler ise 7 kişilik Peugeot ve mercedesler olup yine Kahire»den İskenderiye ve Port Said'
e kişi başına 3-5 Et arasında bir ücret talep et­
mektedirler.
Ülkenin iki önemli şehiri olan başkent Kahire
ve İskenderiye'de taksimetreli taksilerin çalışmakta
olduğu ama hiçbir sürücünün taksimetresini çalıştırma­
dığı gözlenmiştir.
Pazarlık yöntemiyle çalışan bu taksiler özel­
likle yabancılardan yüksek ücretler talep etmektedir.
Kahire içindeki belli merkezler arasındaki taksi ücret­
leri yakınlık uzaklık farkına göre 1 - 1 0 Eh arasında de­
ğişmektedir . Taksimetrenin tarifesi ise ilk km için 12
piastre, bundan sonraki her 200 m için 1 piastre olarak
belirlenmiştir.
Taksi kiralamaücretleri İse;
Fiat 218 8-12 EL/gün
8-12 piastre/km
Peugeot 504 14-16 Et/gün + 14-16 piastre/km
Mercedes 230 18-22 "
+ 18-22 "
"
olup,
dir .
günde
asgari 100 km üzerinden hesap görülmekte­
Özellikle son yıllarda kırsal kesimden başkent
Kahire'ye yönelik insan göçünün alt yapı sorununu zaten
çözememiş olan bu şehrin en çok trafik düzenini etki­
lediği gözlenmiştir. Dünyanın hiçbir yerinde görülmedi­
ği belirtilen bir trafik karmaşasına sahip olan Kahire'de çok kısa mesafeler bile beklenmedik ölçüde uzun
sürebilmekte, gece geç saatler dışında bu tıkanıklık
herzaman görülmektedir. Örneğin geceleri şehir merke­
zinden yarım saatte gidilebilen ve 26 km mesafedeki ha­
vaalanına gündüzleri ancak 1-1,5 saatte ulaşılabilmek­
tedir.
Aşağıdaki şirketlerden oto kiralamak mümkündür.
Avis:
Merkez: 16, Maamal El Sukar Street
Garden City-Cairo
Tel: 28998
Tlx: 92657
Şube : Meridien Hotel
Nile Hilton Hotel
Cairo Sheraton
Sheraton Heliopolis
Havaalanı
Cecil Hotel(İskenderiye)
845444
740777
983000
667700
968700
707463
Hertz:
Merkez: 15, El Nabatat Street
Garden City-Cairo
Tel: 93 62 70
Tlx: 319
Şube:
Riviera Tour
Continental Tour
Presidend Hotel
Sonesta Hotel
Ramses Hilton
Havaalanı
742607
23203
816751
609444
744400
968139
Budget:
Merkez: 5, El Makriby Street
Zamalek, Cairo
Tel:
Tlx:
Şube:
800070
94272
Middle East Tours
Maadi
Mohandessine
753114
342^9
708646
Europcar:
Merkez:
Şube:
18, Maamal El-Sukar Street
Garden City, Cairo
Tel: 20475
Tlx: 93275
Mena Tour
Indiana Hotel
Dokki
983167
814704
650564
8 - 3 . is Saatleri ve Tatiller:
Bankalar, kamu kuruluşları ve Müslümanların sa­
hip olduğu işyerleri cuma günleri kapalıdır. Elektrik
sektörüne
ait bürolar perşembe, petrol sektörüyle
ilgili bürolar ise pazar günleri çalışmamaktadır. Mağa­
za ve dükkanların büyük bir çoğunluğu pazar günleri
kapalı olurken, cuma günleri açık kalmaktadır.
Kama K u r u l u ş l a r ı :
09.00-14.00 Cumartesi-Perşembe arası
Bankalar:
08.30-14.00 Pazartesi-Perşembe arası ve Cu­
martesi
Özel Sektör Kuruluşları:
08.30-13.30 ve 16.30-19.00 Cumartesi-Perşembe
arası
Mağaza ve Dükkanlar:
10.00-19.00 Salı-Cumartesi arası
10.00-20.00 Yalnız Pazartesi ve Perşembe gün­
leri
Bunun yanında, ithalatçı ve ihracatçı kamu ku­
ruluşları ayrıca Cumartesi günleri de mesai yapmamakta­
dır. İşadamlarımızm
randevu tespitinde
10.30-13-30
arası saatleri tercih etmelerinde yarar görmekteyiz.
Mısır'da hicri, miladi ve koptik olmak üzere üç
çeşit takvim kullanılmaktadır. Bilindiği üzere hicri,
miladi yıldan 10-12 gün kısa olduğu için dini bayramlar
miladi takvime göre her yıl bu süre kadar önce olmakta­
dır. Koptik takvim ise 365 gün olup, miladi takvime gö­
re her yıl 7 Ocak koptik takvimin ilk günü yani yılbaşısı olmaktadır.
Halkın büyük bir çoğunluğunu müslümanların
oluşturduğu bu ülkede, islam dini bayramları ulusal ta­
til günü sayılmakta, mağaza ve dükkanlar ilk gün tümüy­
le kapatılmakta, onu izleyen diğer bayram günlerinde
kısa sürelerle açık kalmaktadır. Ramazan ayı sırasında
ise müslüman halk genellikle çok az çalışır, iş faali­
yetleri durma noktasına gelir. Koptiklerin dini bayram­
larında ise sadece bu dine bağlı insanlar tatil yapmak­
tadır.
Kurban ve şeker bayramlarının yanısıra, Kz.Muhammed'in doğum günü ile hicri yılbaşınm
tatil günle­
ri olduğu^"^^Mısır'da diğer resmi tatil günleri şunlar­
dır:
25
1
18
23
6
24
23
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ekim
Ekim
Aralık
Sina Özgürlük Günü
İşçi Bayramı
Kurtuluş Bayramı
Devrim Günü
Silahlı Kuvvetler Bayramı
Süveyş Günü
Zafer Bayramı
(^)
1985 yılı dini tatil günleri takvimi de şöyle
olmaktadır:
19-21 Haziran
26-29 Ağustos
15 Eylül
Ramazan Bayramı
Kurban Bayramı
Hicri Yılbaşı
8.4, Haberleşme:
Mısır'da haberleşme olanakları oldukça yeter­
sizdir. Mektupların özellikle posta kartlarının alıcı­
ya ulaşması oldukça zaman alır. Mektupların yollanma­
sında bilinen posta kutuları yerine otellerde bulunan
posta kutularının kullanılması daha yerinde olmaktadır.
Posta kutuları üçe ayrılmaktadır. Üzerinde motosiklet
resmi bulunan yeşil kutular ekspres dağıtım; mavi ve
uçaklı kutular uçak postası; kırmızı ve trenli kutular
ise normal posta anlamına gelmektedir. Posta'da sansür
uygulaması vardır.
Kahire*de şehir içi telefon görüşmeleri özel­
likle abone numaraları farklı olan semtler arasında ol­
dukça güç yapılabilmektedir. Telefon abone numaraları
semtten semte farklı farklı sayılarda rakamlardan oluşabilmektedir.
Türkiye ile Mısır arasında otomatik telefon ve
teleks bağlantısı vardır. Telefonda, Mısır'ın ülke ko­
du (20), Kahire'nin şehir kodu (2), İskenderiye'nin
ise (3)'tür.
Teleks görüşmelerinde ise
Mısır'ın kodu (091) '
dir.
8.5. Otel ve Lokantalar:
Mısır'da şehirler, ve özellikle başkent Kahi­
re 'de genel hijyen koşulları Türkiye'de alışılmışın ol­
dukça altındadır. Altyapının eski ve yetersiz olması,
bazı çevresel ve toplumsal koşulların da etkisiyle, bu
sonucu doğurmaktadır. Bu nedenle otel ve lokanta seçi­
minde dikkatli olmak şarttır.
Başkente Kahire'de, Luksor, Asvan ve İskenderi­
ye'de uluslararası standartlarda birçok otel ve lokanta
bulunmaktadır. Özellikle 4 ve 5 yıldızlı oteller olduk­
ça temiz ve rahattır. 3 yıldızdan aşağı otellerde kaİmmaması tavsiye edilir.
Beş yıldızlı otel ücretleri, tek kişilik oda
gecelik yaklaşık 60-70 Mısır Lirası, iki kişilik odalar
ise 80-90 Mısır Lirası civarındadır. Dört yıldızlı
otellerde ise bu fiyatlar tek kişilik oda için yakla­
şık 40-45, çift kişilik odalar için ise 50-55 Mısır
Lirası'dır. Günlük otel ücretlerine % 12 oranında hiz­
met ücreti ve % 2 belediye vergisi eklenmektedir. Otel
ücretleri konvertibl döviz, veya bir bankada değişti­
rildiği belgelenmek kaydıyla, Mısır Lirası ile ödene­
bilmektedir . Yüksek standartlı otellerin lokantaları
dışında, büyük şehirlerde dahi tercih edilecek lokanta
adedi oldukça sınırlıdır. Restoranlar dışında Amerikan
tipi hazır yiyecek servisi yapan yerler de vardır.
Otellerde kontinental kahvaltı 2-5 Mısır Lira­
sı , öğle ve akşam yemekleri de 10-15 Mısır Lirası ara­
sındadır . Oteller dışındaki belli bazı lokantalarda
daha ucuz yemek yiyebilmek mümkündür.
Aşağıdaki başlıca otel ve lokantaların adresle­
ri bulunmaktadır.
Oteller:
(5 yıldızlı)
- Holiday Inn Pyramids
Desert Road, Pyramids
Cairo
Tel: 856477
Tlx: 93775
- Meridien
Corniche El Nil Street, Roda Island
Cairo
Tel: 845444
Tlx: 325
- Shepheard's
Corniche El Nil, Garden City
Cairo
Tel: 33800
Tlx: 379
Nile Hilton
Corniche El Nil Street
Cairo
Tel: 750666
Tlx: 92222
Mariott Hotel
El Gezira Street
Cairo
Tel: 650840 - 651091
Tlx: 92163
Ramses Hilton
Corniche El Nil Street
Cairo
Tel: 744400 - 774444
Tlx: 94262 - 94260
El Gezirah Sheraton
El Galaa Sguare
Giza
Cairo
Tel: 988000-983000
Tlx: 92041
Green Pyramids
Helmiet El Ahram Street
Giza
Cairo
Tel: 852600
856786
Tlx: 93701
The Residence Hotel
11 th Road, Maadi
Tel: 636083 - 636276
Tlx: 92924
King Hotel
20, Abdel Rehim Sabry Street
Dokki
Cairo
Tel: 719455 - 710869
Tlx: 93300
- Sheraton Heliopolis
El Orouba Street
Heliopolis
Cairo
Tel: 665500 - 6677QO
Tlx: 93300
(4 yıldızlı)
- Holiday Inn Sphinx
Desert Road, Pyramids
Cairo
Tel: 855775 - 85 47 00
Tlx: 93775
- Belair Cairo Hotel
Mokattom City
Cairo
Tel: 922685 - 922816
Tlx: 93457
- Atlas Zamalek
20, Gamaa Arabia Street
Mohandissen
Cairo
Tel: 805742 - 806569
Tlx: 93281
- Novotel Cairo Airport
Airport Road
Cairo
Tel: 661330 - 694772
Tlx: 93711
- Concorde Hotel
146, Tahrir Street
Dokki
Cairo
Tel: 701873 - 708751
Tlx: 93655 - 93228
- Baron Hotel
Off Orouba Street
Cairo
Tel: 668890 - 668581
Tlx: 93445
- Egyptel
93, Elmirghani Street
Heliopolis
Cairo
Tel: 662258 - 662304
Tlx: 93987
( 3 yıldızlı)
- Admiral
11, Elbouston Street
Elsahell Corniche El Nil
Cairo
Tel: 951255 - 9508333
Tlx: 92914
- Indiana
16, El Saraya Street
Dokki
Cairo
Tel: 714775
Tlx: 941440
- Heliopark
100, Elhigaz Street
Heliopois
Cairo
Tel: 691346 - 874617
- Kemet
Abbassia Square
Misr Travel Building
Cairo
Tel: 747841 - 824018
- Spring
5, Wageh Street
Corniche El Nil
Cairo
Tel: 944776-642145
Tlx: 92914
(İskenderiye)
- Palestine Montazah Palace (5 yıldızlı)
Alexandria
Tel: 861799 - 968663
Tlx: 54027
- Sheraton (5 yıldızlı;
The Corniche Road
Montazah-Alexandria
Tel: 968550
Tlx: 54706
- Cecil (4 yıldızlı)
16, Saad Zaghloul Street
Alexandria
Tel: 807532 - 807619
Tlx: 54358
- Son Stefano ( 4 yıldızlı)
Al Geish Street
Alexandria
Tel: 63580
Tlx: 54201
Diğer şehirlerdeki oteller:
- Holiday Hotel
Al Gumjuna Street
Port Said
Tel: 22961
- Cyrstal Hotel
Gomhoria Street
Portsaid
Tel: 20710
Aswan Oberoi
Elephantine Island
Aswan
Tel: 3455
Tlx: 92120
Old Cataract Hotels
Abtal XI Tahrir Street
Aswan
Tel: 3222
Tlx: 92726
Etap Hotel
El Bahr Street
-Corniche El Nil
Luksor
Tel: 2160 - 2011
Tlx: 92080
Winter Palacek
El Nil Street
Luksor
Tel: 2222 - 2000
Tlx: 92160
Lokantalar:
Kahire
- El Bawadi Restaurant
El Meseha Square, Dokki
Cairo
Tel: 847514
- Restaurant Scaramouche
398, Pyramid Street
Cairo
Tel: 852255
Sphinx Restaurant
162,26 July
Street
Sphinx Square, Agauza
Cairo
Tel: 803210
Peking Chinese Restaurant
14, Saray El Azbakieh Street
Cairo
Tel: 9123811
Naniwa Japanese Restaurant
3, Lebanon Street
Mohandeseen
Cairo
Tel: 806154
Palais De Versailles Restaurant
12, Mohamed SaKeb Street
Zamalek
Cairo
Tel: 413199
Five Stars Restaurant
50, Kalifa El Mamoun
Heliopolis
Cairo
Tel: 607563
Ala D m Restaurant
26, Sherif Street
Cairo
Tel: 755694
Al Americaine Restaurant
44, Talaat Harb Street
Cairo
Tel: 751012
- Felfela
14, Talaat Harb Street
Cairo
Tel: 977751
- Paprika
1129, Corniche
Cairo
Tel:
El Nil Street
972347
- Golden Palm
Corniche El Manial
Cairo
Tel:
841888
- Le Grillion
8, Kasr El Nil Street
Cairo
Tel:
743114
iskenderiye:
- Diplomat Pizzeria
6, Talaat Harb Street
Alexandria
Tel:
209193
- Omar El Khayyam Restaurant
200, Tarık 26 July
Alexandria
Tel: 25444
- Tikka Grill Restaurant
T a n k El Gesh Street
Alexandria
Tel:
805119
Port Said:
- Rizt Restaurant
Safeazakklwl Street
Port-Said
Tel: 21014
8 . 6 . Diğer Yararlı Bilgiler:
Ml:
Resmi dil Arapçadır. İngilizce ve Fransızca
özellikle iş dünyasında yaygın olarak bilinmektedir.
Ancak, büyük çoğunluğu yalnızca Arapça bilen ve Latin
alfabesini tanımayan taksi şoförleri ile yazılı veya
sözlü olarak anlaşmak çok zor olduğu için bu gibi du­
rumlarda otel personelinden ya da şehrin önemli merkez­
lerindeki turizm polisinden yararlanılması gerekmekte­
dir.
Para Birimi:
Uluslararası piyasada (Egyptian pound) olarak
bilinen Mısır Lirası ülkenin para birimidir. Kısaltıl­
mış şekli (Et)'dir.
1 Mısır Lirası (EL) = 100 piastre (pt) = 1000
milliemes(mms)
Tedavüldeki Paralar:
Kağıt para:
1,5,10 ve 20 lira
5,10,25,50 piastre
Madeni para:
1,5,10,25,50 piastre
Yerel Saat:
saat
dır.
Yerel saat ayarı Greenwich zaman ayarından iki
ilerde olup ülkemiz ile saat farkı bulunmamakta­
ölçü Sistemi:
Tüm ticari işlemlerde
maktadır .
metrik sistem
kullanıl­
Elektrik:
Mısır'da kullanılan elektrik akımı genellik­
le 220 volt, 50 hz'dir. Kahire'nin büyük semtlerinden
olan Heliopolis ve Maadi kesiminde ise 110 volt'luk
elektrik akımı kullanılmaktadır. Elektrik prizleri bi-^
linen iki silindir uçlu prizlerdir.
Bahşişler:
Bahşiş müessesesinin Mısır'da oldukça yaygın
olduğu görülmekte, en küçük bir hizmet karşılığında
dahi bahşiş istenmektedir. Hizmetleri karşılığı normal
ücretlerini alan taksi şoförü, turizm rehberi, garson
vb. kişiler, bunun dışında bir de bahşiş istemektedir­
ler. Ancak verilen bahşiş miktarının fazla olmadığı
söylenebilir. Görülebildiği kadarıyla, otel, lokanta,
çay bahçesi ve eğlence yerlerindeki personele hesabın
yüzde 12'si kadar, taksi şoförlerine ücretin yüzde 10'
u, havaalanı ve tren istasyonlarındaki taşıyıcılara
parça başına 10-15 piastre ve diğer durumlarda 1 EL ka­
dar bahşiş verilmesi normaldir.
9.
YARARLI ADRESLER:
9.1. Türkiye Temsilcilikleri:
Büyükelçilik:
Adr
:
:
:
Tel
:
Büyükel<;i :
Turkish Embassy
El Nil :>treet, Giza
Cairo
726044 ^ 726115
Haluk Sciyınsoy
Ekonomi ve Ticaret Müvavirliği:
Adr
:
:
:
:
Tel
:
Tlx
:
Tig
:
Müşavir Yardımcısı;
Turkish EL i assy
Office of the Commercial Counsellor
25, El Fal.iki Street, Bab el Louk
Cairo
23611
22721
Türkofis-Cai
Abdullah Kör.en
9.2. Ticaret Fuarları:
Her yıl geleneksel olarak Aart ayında Kahire'de
düzenlenen "Uluslararası Ticaret Fuarı"nın yanısıra çe­
şitli sanayi kollarına ait ürünler: sergileyen ihtisas­
laşmış ticari fuarlar bulunmaktadır.
Fuarlar için ayrıntılı bilgi,
- General Organization for International
Exhibition and Fairs
Nasr City Exhibition Ground,
Cairo
Tel: 825508 - 836368
Tlx: 92600
9.3.
T i c a r e t v e Sanayi Odalarım
(Mısır Ticaret Odaları Federasyonu)
Federation of Egyptian Chambers of Commerce
4, Midan El Falaky, Bab El Louk
Cairo
Tel: 31136 - 31l64-3l£'13
Tlx: 92645 Fedcoc un
(Kahire Ticaret Odası)
Cairo Chamber of Commerce
4 Midan El Falaky, Beb el Louk
Cairo
Tel: 22898 - 22894
Tlx: 92753 Cacom un
(İskenderiye Ticaret Odası)
Alexandria Chamber of Commerce
31, El Ghorfa El Tegareya Street
Tel: 809339 - 915138
Tlx: 4180 Comalex un
(Port Said Ticar^rt Odası)
Port Said Chamber of Commerce
Benayet Souk El Goumla
Port Said
Tel: 2733
(Mısır Sanayi Federasyonu)
Federation of: Egyptians Industries
Immobilia Braiding
26, Sharif Pasha Street
Cairo
Tel: 7483\7 - 748319
Tlx: 9262,4 per tx un
(İnşaatf;ılar Cdasi) Chamber of
Building and C onstruction Industry
23, Sherif Str eet
Cairo
9.4, Reklam Ajanslarır
Gazete, sinema, televizyon, radyo, duvar pos­
terleri yoluyla reklam konusunda faaliyet gösteren bel­
li başlı reklam ajansları şunlardır:
- Societe Egptienne de Publicite
Al Tahrir Printing & Publishing House
24, Zakoria Ahmed Street
Cairo
- Afro Asian Publicity
Dar El Hilal Institution
16, Mohammed Ezz El Arab Street
Cairo
- Al Ahram Adver tising Agency
Al Ahram Establishment
El Galal Street
Cairo
9-5- Sigorta Şirketleri:
- Arab International Insurance Co.
28 Talaat Harb Street
Cairo
Tel: 746322 - 756399
Tlx: 92599
" Egypt RE
7, Dar El Shifa Street
Garden City
Cairo
Tel: 21603 - 23354
Tlx: 92245
- Egyptian American Insurance Co.
9, Talaat Harb Street
Cairo
Tel: 752808 - 742955
Telx: 92845
- Al Chark
15, Kasr El Nile Street
Cairo
Tel: 753333
Tlx: 92276
- Mohandes Insurance Co,
30, Ramses Street
Cairo
Tel: 757229 - 757107 - 757354
Tlx: 93392
- Insurance Co.
7, Talaat Harb Street
Cairo
Tel: 33999
Tlx: 92281
9.6. Bankalar:
- Arab African Bank
44, Abdel Khalek SarwaL Street
Cairo
Tel: 983567 - 920390
Tlx: 92071
- Arab International Banlc
35, Abdel Khalek Sarwa':: .Street
Cairo
Tel: 918794 - 916120
Tlx: 92079
- Bank of Alexandria
6, Salah Salem Street
Alexandria
Tel: 23001 - 23004 « 920940
Tlx: 92069
Bank Mısr
9, Talaat Harb Street
Alexandria-Egypt
151, Mohamed Farid Street
Cairo
Tel: 912711 - 912106
Tlx: 92242 - 92553
Banque du Caire, S.A.E.
22, Adly, Street
Cairo
Tel: 762545 - 7^9669
Tlx: 92022 - 23428
Banque du Credit et Commerce International
9,Talaat Harb Street
Cairo
Tel: 42603 - 29441
Tlx: 92521
Banque Nationale de Paris
4, America Latinia Street
Garden City
Cairo
Tel: 31913 - 33854
Tlx: 92419
Chase Manhattan Overseas Corp.
9, Gamal El D m Abul Mohassen Street Garden
City
P.O.B. 2430
Cairo
Tel: 26111 - 25555
Tlx: 343
• Chase National Bank of Egypt S.A.E.
12, El Birgas Street
Garden City
Cairo
Tel: 931002 - 932747 - 922053
Tlx: 332 - 92394
Chemical Bank
1^, Talaat Harb Street
Cairo
Tel: i»4707 - 55^57 - 907727
Tlx: 92066
Delta International Bank
113, Corniche El Nile Street
Cairo
Tel: 75336^ - 7^3293
Tlx: 93833 - 93319
Mısr International Bank
14, Alfy Street
Cairo
Tel: 931002 - 9032747
Tlx: 92165
National Bank of Egypt
24, Sherif Street
Cairo
Tel: 744022 - 744175
Tlx: 92238 - 29832
The Nile Bank
35, Ramses Street
Cairo-Egypt
Tel: 741447 - 753947
Tlx: 22344 - 20785
Alexandria Kuwait International Bank Egypt
110, Kasr El Eini Street
Cairo
29, El Nabi Danial Street
Alexandria-Egypt
Tlx: 92953
9.7- Yayxn Organları:
Günlük Gazeteler:
- Al Ahram
Gallaa Street
Cairo
(Günlük, Arapça, tirajı 500.000)
- Al Akhbar
6. Al Sahafa Street
(Günlük, Arapça, tirajı 774.000)
- Al-Goumhouria
24, Zakaria Ahmed Street
Caino
(Günlük, Arapça, tirajı 300.000)
- Al Mâsa'a
24, Zakaria Ahmet Street
Cairo
(Günlük, Akşam gazetesi, arapça,tirajı 15.000)
- Egyptian Gazette
24, Zakaia Ahmed Street
Cairo
(Günlük, İngilizce, tirajı 12.000)
- Le Journal d'Egypt
1-, Borsa Guedida Street
Cairo
(Günlük, Fransızca, tirajı 4.000)
- Barid Al Charikat
P.O.B. 813
Alexandria
(Günlük ticaret gazetesi)
Haftalxk Gazete ve Dergiler:
- Akhbar el Yom
El Sahafa Street
Cairo
(Arapça tirajı 1.200.000)
- Al Mussawar
16, Mohammed Ezz el Arab Street
Cairo
(Arapça, tirajı 120.000)
- October Magazine
1119, Corniche El Nil
Cairo
(İngilizce, tirajı 70.000)
Ticari Yayınlar:
- Al-Ahram Al Iqtisadi
Gallaa Street
Cairo
(15 günde bir çıkar, Arapça, tirajı 30.000)
- Central Bank of Egypt Economic Review
Cairo
(Üç aylık, İngilizce)
- Commercial Bulletin
Alexandria Chamber of Commerce
31, Blvd. Said 1
Alexandria
(Aylık, İngilizce Mısır'da acenta arayan ya­
bancı firmalar listesi)
- Industry and Trade Information
13, Abdel Hamid Street
Cairo
(Haftalık, İngilizce, Ticaret ve Sanayi bül­
teni)
The Middle East Observer
8, Chawarby Street
Cairo
(Haftalık, İngilizce, Sanayi, denizcilik ve
ticaret bülteni)
The Egyptian Commercial Consulting Center
6 Abdel Wahed Fahray St., Appt.l, Heliopalis,
Cairo
Tlx: 22994 Rehım ÜN - Attn. ECCC
(Mısır Pazarı hakkında haftalık enformasyon
bülteni yayınlayarak abonelerine göndermekte­
dir)
K
EK :
1
MISIR'DAN TÜRKİYE'YE İHRAÇ EDİLEBİLECEK MALLARA AİT
ENDİKATİF LİSTE
Ham Petrol ve Petrol ürünleri:
- Ham petrol
- Benzin
». Gaz
- Mazot
- Petrol ve bitümlü şist yağı
Tarımsal ve Hayvansal ürünler:
- Ham pamuk
- Koyun-damızlık olmayan
- Balık-taze, soğuk, dondurulmuş
- Karides-taze,soğuk,dondurulmuş ham veya işlenmiş
- Doğal sünger-ham veya işlenmiş
- Taze domates
- Taze soğan
- Taze sarımsak
- Patates
- Enginar
- Barbunya fasulye
- Yeşil biber
- Her çeşit yenilebilir sebze
- Diğer kuru sebzeler
- Kuru nohut
- Kuru börülce
- Muz
- Mango
- Portakal
- Mandalin
- Limon, turunçgiller
- Taze greyfurt
- Karpuz
- Kırık pirinç
- Pirinç kepeği
- Temizlenmiş,pirinç
- Yer fıstığı
EK î l/a
İlaç ve Parfümeri Sanayiinde Kullanılan Bitkiler:
-
Ham keten
Dolgu için saman
Bamya
Taze fasulye
Tatlı patates
Hammaddeler:
-
Doğal kalsiyum fosfat
Manganez cevheri
Gliserin
Uçucu yağlar
Yumuşatma Yolu île Elde Edilen Uçucu Yağ Konsantreleri:
-
Hayvani karalar
Suni plastik tabaka
Hasır ve hasırcı malzemesi
Kullanılmış veya ham bez paçavrası
Kokulu maddeler karışımı
Ham alüminyum
Tuz
Pamuk döküntüsü
Melas
Balmumu ve diğer mumlar
Kurutulmuş soğan
Kurutulmuş sarmısak
Etil alkol
Alçı
Çin(iento
Bitumen ve asfalt
Demir çelik levha, tabaka
EK t l/b
Mamul Maddeler:
» Konserve
- Domates salçası, konserve
- Meyve suları
- Bira
- Şarap
- Alkolsüz meşrubatlar
- Alkollü içkiler
- Tütün, işlenmiş
- Sigara
- İnsanlar için ilaçlar
- Sterilize pamuk
- Amraonyum nitrat
- Madeni ve kimyasal gübreler
- Fosfat
- P a r f ü m l e r , kozmetik ve tuvalet
- Temizlik müstahzarları
müstahzarları
- Diğer sinema filmleri
-
Otomobil dış lastiği
Otomobil iç lastiği
Diâşr temizlik müstahzarları
Her çeşit hayvan için koşum malzemesi
Giyim eşyası ve aksesuarı (deriden mamul olanlar
hariç)
Deriden seyahat eşyası
Doğal veya rejenere deriden diğer eşya
Ağaçtan işlemeli deve saraciye eşyası, hediyelik
Diğer ağaç mamulleri
Kayıt ve yazı defterleri
Basılı kitaplar
Gazete ve dergiler
Suni liflerden mensucat
Pamuklu mensucat
Halı, hasır, kilim
Elastik olmayan örme iç çamaşır
Örme giyim eşyası
Diğer hazır tekstil ürünleri
Metal Mobilya ve malzemesi
Ayakkabı
EK : l/c
Amyanttan mamul maddeler (boru vs.)
Cam eşya, mutfak ve banyo için)
Alüminyum tel ve çubuk
Sıcak haddelenmiş demir köşebent
Diğer bakır mamulleri
Evde kullanılan alüminyum eşya
Adi madenlerden heykeller
Binek otomobili
Buzdolabı-ev için
Otobüs
Ağaçtan mobilya ve parçaları
EK % 2
TÜBKÎYE'DEN MISIRCA İHRAÇ EDİLEBİLECEK MALLARA AİT
EHDÎKATİF LİSTE
Canlı koyun ve sığır
Et (koyun, sığır, tavuk)
Buğday
Arpa
Buğday unu
Süt ürünleri (peynir vs.)
İrmik
Defne yaprağı
Bakliyat (nohut, mercimek vs.)
Kuru yemiş (üzüm, incir)
Taze meyva
Elma
Baharatlar
Sabuntaşı
Zeytinyağı
Margarin
Domates salçası
Fındık
Ceviz
Konserve gıda maddeleri
Makarna
Çay
Şeker
Konsantre meyva suyu
Tütün
Doğal Baryum sülfat
Mermer
Çimento
Klinker.
Boraks (Sodyum Borat), Borat ürünleri, ((Borik asit
vs.)
Kimyasal ürünler
Alüminyum sülfat
Alumina sülfat
Kalsiyum Karbür
EK : 2/a
Boraks desahidrat
Civa
Karbon siyahı
Her türlü ilaç ve hammaddeleri
Gübre
Zirai ilaçlar
Plastikten mamul ürünler
Boyalar
Deri ürünler
Kereste, ağaç ürünleri ve ağaçtan mamul eşya(mobilya
ve aksesuar dahil)
Her çeşit mensucat ve mensucat sanayi ürünleri
Hazır giyim eşyası, battaniye dahil
Makina halısı
Cam ve cam eşya, pencere camı, emniyet camları, Cam
kavanoz, mutfak eşyası, cam yünü
Seramik ve porselen ürünleri (kiremit fayans, lava­
bo vs.)
Sıhhi tesisat
inşaat malzemeleri
Demir çelik ürünleri, profiller, çubuklar şerit lev­
halar, borular, tüpler
Çeşitli el aletleri
Elektrotlar
Çeşitli makinalar, mekanik aletler ve parçaları dizelmotorlar, parçaları ve aksamı, makina aletleri,
hava ve vakum pompaları, motorlu pompalar, kompresör­
ler, filtre makinaları, dokuma tezgahları, madencilik
için alet ve makinalar, inşaat makinaları, musluk.
Zirai aletler, makine ve yedek parçaları
Elektrikli ev aletleri (Buzdolabı, çamaşır makinası,
termosifon, fırın, soğutucu cihazlar, klimalar.
Çeşitli elektrikli makina ve aletler, ekipmanlar
(Transformatörler, elektrik motorları, elektrikli jenaratörler, akım kabloları için aletler)
Traktör
Otomobil
Otobüs
Motorlu araçların parçaları ve aksamları (şasi vs.)
EK t 2/b
Kamyon ve traktör için yük römorkları
îç ve dış lastik
Motorsiklet, bisiklet ve bunların aksam ve parçaları
Ölçme, kontrol, tıbbi ve cerrahi alet ve teçhizat
LPG ve yüksek basınca dayanıklı tüpler pamuk temizle­
yicileri ve masuraları
Video, teyp kasetleri
Baskı makinaları
Amyantlı çimentodan mamul borular
Kord bezi
PVC borular
Amyantı1 çimentodan mamul saç ve oluklu saçlar
Anahtar teslimi fabrika ve tesisler
Fiberglas
Sitrik asit
Deterjan ve deterjan hammaddeleri
Polyester cips
Polyester elyaf
Polyester iplik(devamlı)
Polietilen (yüksek yoğunlukta)
Alüminyum ürünleri (profil, çubuk, şerit, levha, tel
tüp, boru ve teçhizat)
KAMU DIŞ TİCARET ŞİRKETLERİ
General Trading and Chemicals Company Co.
Adr: 26, Sherif Street
îmmobilia Building
Cairo-Egypt
Tel: 755018 - 755147
Tlx: 92986 - 92246 - 93602 Genco un
Faaliyet Konuları:
İthalat: Gıda maddeleri, inşaat malzemeleri, kırtasi­
ye, hazır giyim Sentetik kimyevi maddeler, yapıştı­
rıcılar, kauçuk, boyalar, suni gübre, tahta, kontr­
plak, tarım koruma ilaçları, diğer kimyevi madde­
ler, kağıt ürünleri, film, hayvan yemi, turistik mal­
zeme, plastik, cam ürünleri, sabun ve deterjan, kay­
nak malzemesi, adi madenler, elektrik motorları, el
aletleri, makina yedek parçaları, veteriner ilaçları
ve malzemeleri,halı, mutfak eşyaları
İhracat: Petrol ürünleri, tekstil ürünleri, kimyevi
maddeler, aromatik esanslar, hediyelik eşya.
The Tractor and Engineering Co.
Adr: 18, Sharia Emad El Din
Cairo-Egypt
Tel: 743609 - 743620
Tlx: 2286 teco un
Faaliyet Konuları:
İthalat: Traktör, binek otosu, tarım aletleri, oto
dış ve iç lastikleri, cam, kimyevi maddeler, kauçuk
ürünleri, dizel motorları, sulama pompaları, elektrik
malzemeleri, hava kompresörleri, yangın söndürme ci­
hazları, tartı ve ölçü aletleri, elektrikli aletler,
her türlü makina ve teçhizat, enerji istasyonları.
İhracat: -
EK t 3/a
Arab Company For Foreign Trade
Adr: 12, Youssef El Guindi Street
Cairo/Egypt
Tel: 28562-31007
Tlx: 2240 Arabimbex un
Faaliyet Konuları:
İthalat: Kimyevi maddeler, elektrikli ev eşyası, ma­
kine ve teçhizat, madenler, çimento, gıda maddeleri.
İhracat: Aromatik esanslar, tekstil ürünleri, tıbbı
müstahsallar,hediyelik eşya.
El Nasr Export and Import Co.
Adr: El Nasr Building
28 Talaat Harb Street
Cairo-Egypt
Tel: 971830-971839
Tlx: 92232 - 92073 shintam un
Faaliyet Konuları:
İthalat: Makina ve teçhizat, her türlü kağıt, elekt­
rikli aletler, madenler, gıda maddeleri, tekstil
ürünleri, kimyevi maddeler, metal ürünleri, kereste,
spor malzemesi, oyuncak.
İhracat: Pamuk ipliği, tekstil ürünleri, gıda madde­
leri dondurulmuş yiyecekler, kitap, hediyelik eşya.
Nile Company For Export of Agricultural Products
Adr: 19, Gomhoria Street
Cairo-Egypt
Tel: 909227
Tlx: 2241
Faaliyet Konuları: Her türlü tarım ürünlerinin satın
alınarak paketlenmesi ve ihracatı.
EK : 3 / b
Mısr Company For Import and Export
Adr: 6, Adly Street
Cairo-Egypt
Tel: 91733 - 911524
Tlx: 2251
Faaliyet Konuları:
İthalat: Kimyevi maddeler, demir, kitap.
İhracat: Pamuk ipliği, tekstil ürünleri
Mısr Foreign Trade Co.
Adr: 1, Kasr El Nil Street
Cairo-Egypt
Tel: 759837- 749979 - 759966
Tlx: 92233-92370 micomx un
Faaliyet Konuları:
İthalat: Un, buğday, tarımsal ürünler, gıda maddele­
ri, boyalar, alüminyum, nikel demir ve çelik ürünle­
ri , kağıt, cam, kimyevi maddeler, asbestos, ateş tuğ­
lası makina ve teçhizat.
İhracat: Tekstil ürünleri, fosfat, petrol ürünleri
hediyelik eşya, mücevherat, deri giyim eşyası, kına
uçucu yağlar.
El Wadi Export Co.
Adr: 17, Abdusselam Aref Street
Cairo-Egypt
Tel: 740101
Tlx: 92253
Faaliyet Konuları:
İthalat: Her türlü gıda maddeleri
İhracat: Narenciye ve tarım ürünleri
Mısr Car Trading Co.
Adr: 12, Abdel Khalek Sarwat Street
Cairo-Egypt
Tel: 758055 - 755800
Tlx: 92362
EK : 3/c
Faaliyet Konulan:
İthalat: Otobüs, minibüs, otomobil ve yedek parçalan
İhracat: Engineering General Co.
Adr: 9, Oraby Street
Cairo-Egypt
Tel: 751181 - 751452
Tlx: Faaliyet Konuları:
İthalat: Makina ve teçhizat, mühendislik hizmetleri
İhracat: Commercial Timber Co.
Adr: Set Mısr Street, El Wardian
Alexandria-Egypt
Tel: 20370
Tlx:
Faaliyet Konuları:
İthalat: Kereste, tahta
ihracat: Mısr Company For Freezone
Adr: 2, Behler Street
Cairo-Egypt
Tel: 754539 - 754093
Faaliyet Konuları:
Serbest bölgede ticari işlemler
Egyptian Company for Trade of Chemicals
Adr: 10, Shampolian Str.
Cairo-Egypt
Tel: 751365-753572
Faaliyet Konuları: Kimyevi maddeler üretim ve ticare­
ti
TEMSİLCİLİK SÖZLEŞMESİ ÖRNEĞİ
Sole Agency Agreement
Mr / .... Managing Director of
Appointing
Mr/
General Manager of...
As our Sole Agent
In the district of Egypt for selling and promoting our
sales for our products which are
1) This contract is valid for the period of
(Renewable) becomes in force since
year
2) Commission will be
on the value
of supplied goods for all the transactions happened
in the above district in favour of us, which becomes
in due as far as we have received any payment from
the Client.
3) The commission will be either transferred to your
bank or deducted from the value of the final
invoice.
4) Currency of commission will be
5) We shall undertake the responsibility to advising
the Egyptian Consulate in
with any
further changes or modifications in this Agreement
upon happening.
EK : 5
MISIR SERBEST BÖLGELER MEVZUATI
!• Serbest Bölgelerin Oluşturulması:
a) Yatırımlar ve Serbest Bölgeler Dairesi(GAFI)
Mısır'daki yabancı yatırımlar ve serbest bölge­
lerle ilgili olarak kurulan "Yatırımlar ve Serbest Böl­
geler Dairesi" GAFI (General Authority for Investment
and Free Zones), esas olarak Başkan Sedat'ın başlattığı
"Open Door" politikasının yürütülmesi, özel sektörün
ve yabancı yatırımların ekonomideki rolünün arttırılma­
sı ve serbest bölgelerin kurularak yönetilmesi amacıyla
çalışmakta olan bir kuruluştur. Mısır'da oluşturulacak
serbest bölgelerin seçimi, önerilmesi, yönetimi ve ser­
best bölgelerle ilgili diğer bütün faaliyetleri yürüt­
mek, GAFİ'nin amaçları arasındadır. GAFI, Mısır'da ser­
best bölgelerle ilgili en yüksek organdır.
GAFI, ilgili kanun ile oluşturulmuş bir kuruluş­
tur. Yönetim Kurulu'nu Devlet Başkanı atar ve Yönetim
Kurulu GAFI'nm en yüksek karar organıdır. GAFI Yönetim
Kurulu'na Mısır Ekonomi ve Ekonomik İşbirliği Bakanı
başkanlık eder. Şu anda sekizi Kabine üyesi olmak üzere
GAFI Yönetim Kurulu'nun 16 üyesi vardır. Yönetim Kurulu
kararlarını oy çokluğu ile alır.
GAFI 'nin 11 alt kuruluşu vardır. Bunlardan üçü.
Projeleri değerlendirme ile ilgilidir. Diğerleri; Ser­
best Bölgeler, Endüstri Bölgeleri, Proje Geliştirme,
Araştırma ve Enformasyon, Yönetim, Finansman, Hukuku
İşler, ve Yatırımcılarla İlişkiler ile ilgili alt kuru­
luşlardır .
GAFİ'nin faaliyetleri şunlardır:
(1) Serbest bölgelerin oluşturulması için uygun
yerleri araştırmak, gerekli incelemeleri yaparak Ba­
kanlar Kurulu'na öneride bulunmak.
EK : 5/a
(2) Serbest bölgeler, arap veya yabancı yatırım­
larla ilgili her tür kanun, düzenleme vb. mevzuatı in­
celer, bu konularda uygun teklifleri yapar,
(3) Arap ve yabancı sermayenin davet edileceği
proje ve faaliyet alanlarının listesini çıkartarak Ba­
kanlar Kurulu'na sunar,
(4) Serbest bölgelerde faaliyette
jeleri inceler, değerlendirir,
bulunacak pro­
(5) Yabancı yatırımlar için projeler önerir, bun­
larla ilgili tavsiyelerde bulunur, uluslararası sermaye
piyasalarında ve yatırımcı ülkelerde,Mısır'ı tanıtır,
yabancı sermayeye sağlanan teşvik ve imtiyazları açık­
lar, serbest bölgeleri tanıtır,
(6) Gelen yabancı sermayeyi tescil eder,
(7) Projelerin mali durumunu, tüm faaliyetlerinin
yasalar çerçevesinde yapıldığını, vergilerin ödendiğini
vb. inceledikten sonra, yabancı yatırımların kar trans­
ferlerini onaylar,
(8) Yabancı işadamlarına ve yatırımcılara, bun­
ların projelerinde çalışacak personele her tür izni
sağlar.
b) Serbest Bölgelerin Oluşturulması:
Mısır'da serbest bölgeler GAFI'nin önerisi ve Ba­
kanlar Kurulu'nun onayı ile kurulabilir. GAFI, Kamu ve
Özel Serbest Bölgelerin kurulabilmesi için uygun yerle­
ri araştırır. Araştırmaların sonucu bir rapor halinde
GAFI Yönetim Kurulu'na gelir. Kurul raporları inceleye­
rek bu konuda bir karara varır ve o bölgede bir serbest
bölge kurulmasını Bakanlar Kurulu'na önerir. Bakanlar
Kurulu bu öneriyi inceler ve uygun görürse bir Kararna­
me ile Serbest Bölge'yi kurar.
EK
%
5/b
Serbest bölgeler, tek bir proje için oldukça sı­
nırlı bir âlânda kurulabileceği gibi, bütünüyle bir
şehri kapsayacak biçimde de kurulabilir. Ancak bir şeh­
rin serbest bölge ilan edilmesi bir kanun çıkartılarak
olabilir.
c) Serbest Bölgelerin Yönetimi:
GAFI, serbest bölgelerin yönetiminden ülke çapın­
da sorumludur. Ayrıca her serbest bölgenin kendi yöne­
tim kurulu bulunmaktadır.
GAFI Yönetim Kurulu, oluşturulan Serbest Bölgele­
rin faaliyetlerini kontrol etmekte, bölgeleri yönetmek­
te ve serbest bölgelerle ilgili genel politikayı sapta­
makta en üst yetkilidir. GAFI Yönetim Kurulu serbest
bölgelerle ilgili şu işleri yürütür:
(1) Serbest bölgelerin genel olarak
ve izlenecek politikanın belirlenmesi,
(2) Kamu veya
temini,
Özel serbest
bölgeler için
(3) Serbest bölgelerin bütçelerinin
ve hesaplarının denetlenmesi,
(4) özel serbest bölgelerin
serbest bölgelerine bağlanması
planlanması
arazi
hazırlanması
gereği halinde
Kamu
(5) Serbest Bölge Yönetim Kurullai^ınm oluşturul­
ması,
(6) Serbest bölgelerdeki her tür faaliyetleri dü­
zenleyen kuralların ve bölge tüzüklerinin hazırlanması.
d) Serbest Bölge Yönetim Kurulu:
Her Serbest Bölge, GAFI'nin oluşturacağı
bir
"Serbest Bölge Yönetim Kurulu" tarafından yönetilir. Bu
kurul, serbest bölgeyi GAFI'ye bağlı olarak ve GAFI'.nin
EK : 5/c
çizdiği genel politika doğrultusunda yönetir. Bölge Yö­
netim Kurulu şu işleri yapar:
(1) Serbest bölgenin yönetimi ve düzenin
sağlan­
ması,
(2) Serbest bölge içinde arazi ve diğer gayrimen­
kulun alım satımı ve kiralanmasının düzenlenmesi,
( 3 ) Serbest bölge içinde dükkân, ardiye, gemici­
lik alanlarının kurulması, işletilmesi ve faaliyetleri­
nin düzenlenmesi, denetlenmesi,
(4) Serbest bölge içinde yapılacak proje ve faa­
liyetler için gerekli makina ve teçhizatın sağlanması,
(5) Serbest bölgede
sağlanması
ihtiyaç duyulan
hizmetlerin
(6) Serbest bölgede .faaliyette bulunmak için
sans verilmesi.
li­
2. Serbest Bölgelerde tş Kurma ve Projeler:
a ) Lisans Alınması:
Serbest bölgelerde iktisadi faaliyette buluna­
bilmek için Bölge Yönetim Kurulunun vereceği ve GAFI'
nin onaylayacağı bir lisans gerekmektedir. Mısır'daki
serbest bölgelerde şu faaliyetler için lisans verilmek­
tedir:
(1) Transit malların, ihraç edilecek yerli malla­
rın ve bölgeye gelen yabancı malların reeksport amacıy­
la depolanması.
(2) Serbest bölgede depolanmış olan malların pa­
zarın taleplerine göre temizlenmesi, karıştırılması,
yeniden harmanlanması, ambalajlanması veya herhangi bir
biçimde yeniden düzenlenerek işlenmesi,
EK : 5/d
(3) ülkenin coğrafi konumundan yararlanmak için,
serbest bölgenin avantajlarına ihtiyaç duyan herhangi
bir sınai, montaj yenileme ve işleme faaliyetleri,
(4) Serbest bölgede çalışacak kişiler için veya
bölgedeki faaliyetler için gerekli olan hizmetlerin
sağlanmasına yönelik ticari faaliyetler.
Serbest bölgede faaliyette bulunabilme lisansı
için başvuru GAFI tarafından hazırlanmış olan özel
formlar ile, o serbest bölgenin Yönetim Kurulu'na ya­
pılır. Serbest Bölge Yönetim Kurulu müracaatları ince­
ler ve eğer uygun görürse GAFI Yönetim Kurulu'na ile­
tir. Lisans, GAFI Yönetim Kurulu'nun kararı ile veri­
lir.
Lisans, verildikten sonra 6 ay içersinde proje
ile ilgili hiçbir ciddi adım atılmamışsa, GAFI tarafın­
dan iptal edilir. Ancak Bölge Yönetim Kurulu bu süreyi
uzatmaya yetkilidir. Projenin ilanından sonra bir ay
içinde proje sahipleri projenin yürütülmesi için gerek­
li bina ve arazinin ayrılmasını Bölge Yönetim Kurulu'
ndan talep ederler, gerekli kira kontratları düzenle­
nir ve kiralar bu tarihten itibaren Bölge Yönetimince
alınır.
Lisanslar GAFI tarafından yayınlanırlar. Her
lisansta projenin amacı, sermayesi, faaliyetleri, li­
sans süresi ve lisans sahibinden a l m a n depozit bedeli
gösterilmiştir.
Serbest bölgelerde faaliyette bulunması için
izin verilen firmalar, binaları, makina ve diğer teç­
hizatları için sigorta temin etmekle yükümlüdürler.
EK : 5/e
3. Serbest Bölgelerdeki Malların Dolaşımı ve GirişÇıkışı:
a) Genel:
Yasalar ile dolaşımları yasaklanmış olan bazı
mallar dışında, serbest bölgeden dışarıya çıkan veya bu
bölgeye giren mallar, ithalat ve ihracata uygulanan
normal gümrük prosedürüne ve gümrük resmi ve vergileri­
ne tabi değildirler.
Aynı şekilde, onaylanmış olan bir projenin sabit
yatırımlarının parçalarını oluşturan ve projenin amacı­
na ulaşması için gerekli olan bütün makina, alet, nak­
liye aracı vb. gümrük ve diğer vergilerden muaftırlar.
Eğer serbest bölge ülkenin iç kısımlarında ise, bu hü­
küm malın bir limanda boşaltılmasından serbest bölgeye
ulaşmasına kadar da geçerlidir. Ancak herhangi bir Mı­
sır limanına gümrüksüz olarak giren mallar, hiçbir bi­
çimde kullanılmadan direk olarak serbest bölgeye ulaş­
tırılmalıdır. Serbest bölgeye gümrüksüz olarak giren bu
malzemeler, serbest bölge Yönetiminin izini olmadan
kullanılmaya başlanamaz.
Mısır'da üretilen her mal, serbest bölgeye giriş­
lerinde dışarıya ihraç ediliyormuş gibi muamele görür.
Bu mallar serbest bölgeye girişlerinde ihracatla ilgili
kanunda belirtilen prosedürü tamamlarlar. Malların ser­
best bölgeye girebilmesi için bu bölge yönetiminin ka­
bulü gereklidir.
GAFI Yönetim Kurulu veya Bölge Yönetimi, yerli
malların tamir vb. işler için geçici olarak serbest
bölgeye girmelerine izin verebilir.
Ülke içinde tüketilmek üzere serbest bölgeden çı­
kartılacak olan mallar, dışarıdan ithal ediliyormuş
gibi, bu bölgeden çıkışlarında Mısır'ın ithalat prose­
dürüne ve gümrüğü tabidirler. Ancak bu ithalat vergisi
de sadece yerli imalatı olan mallar için geçerlidir.
EK î 5 / f
Serbest bölgeye giren mallar, bu bölgede kalma
süreleri vb. hakkında herhangi bir kısıtlamaya tabi de­
ğildir . Aynı şekilde bu bölgeden dışarıya ihraç edilen
ve bu bölgeye dışarıdan giren mallar da herhangi bir
ithalat-ihracat prosedürüne tabi tutulmazlar.
b) M a l l a r ı n Serbest Bölgeye G i r i ş l e r i :
(1) T r a n s i t M a l l a r ı n Serbest Bölgeye G i r i ş i :
Dış ülkelerden gelen transit malların serbest
bölgeye girişlerinde şu prosedür izlenir:
i. Malların sahibi, gemicilik acentasınm çıkar­
dığı teslim ordinosu ve depolama için bir başvuruyu
serbest bölgenin yönetimine verir,
ii. Serbest bölge yönetimince onaylanan bu belge­
ler gümrük yetkililerine gönderilir. Sonra, mallara
serbest bölgeye giriş izni verilir. Malların serbest
bölgeye transferi, gemicilik acentasınm sorumluluğun­
dadır .
İ Ü . Serbest bölge yönetimi malları denetler, mal­
lar hakkındaki gerekli bilgileri GAFI'nm düzenlenmiş
olduğu bir ithalat deklerasyonuna kayıt eder ve bu deklerasyonu mallarla birlikte proje sahibine yollar.
(2) Kendi Limanı Olan Serbest Bölgelerdeki
P r o j e l e r e Gönderilen M a l l a r ı n G i r i ş i :
Şu prosedür izlenir:
i. Geminin limana ulaşmasından itibaren 24 saat
içinde gemi kaptanı veya gemicilik şirketinden bir yet­
kili , gemicilik manifestosunu ve gönderilen mallarla
ilgili bilgiyi serbest bölge yönetimine bildirmelidir.
Gemicilik manifestosu şu bilgileri içermek zorundadır.
Geminin adı ve milliyeti, malların cinsi ve paket sayı­
sı, geminin yüklendiği liman, gönderenin ve alıcının
adları.
EK : 5/g
ii. Bölge Yönetimi manifestoda belirtilen alıcıya
bir duyuru yaparak mallarını 48 saat içinde boşaltma
yerinden almasını bildirir. Bu süre içinde mallar alın­
maz ise Bölge Yönetimi masrafı mal sahibinden tahsil
edilmek kaydıyla malları kendi istediği bir yere nakle­
der.
İ Ü . Proje sorumlusu Bölge Yönetimi 'ne ithalat deklarosyonunu ve diğer belgeleri gönderir. Bölge Yöneti­
minin muayenesinden sonra da mallarını alır.
( 3 ) Dışardan Gelen ve Ülkenin îç Kısımlarındaki
Bir Serbest Bölgeye Girecek Mallar:
Şu prosedür izlenir:
i. Proje yetkilileri, mala ait faturalar, konşi­
mento ve gönderilen malların tarifi ile birlikte, mal
hakkındaki bilgileri içeren bir gümrük transit belgesi­
ni tanzim ederek Serbest Bölge Yönetimi'ne teslim eder­
ler.
ii. Bölge Yönetimi bu belgeleri inceleyerek
ları alma iznini proje yetkililerine gönderir.
mal­
İ Ü . Tüm bu belgeler mal sahibi tarafından gümrük
yetkililerine gönderilir. Gümrük yetkilileri malların
faturadaki bilgilere uygunluğunu kontrol ederler.
iv. Gümrük müsaade belgesi proje yetkililerine
(mal sahibi) gönderilir. Müsaade belgesini tekrar ince­
leyen Serbest Bölge Yönetimi, bu malların serbest böl­
geye kabul edildiğini gümrük yetkililerine bildirirler.
V . Bunun üzerine gümrük yetkilileri malları, mü­
hürlerler ve serbest bölgeye gönderirler. Bu mallar
serbest bölgeye ulaşana kadar açılamazlar veya anılan
bölge dışında bir yere gönderilemezler.
EK: 5/h
(4) Malların Serbest Bölgeye Girişleriyle İlgili
Diğer Kurallar:
Dışardan Mısır gümrüklerine gelen ve ülke için­
deki değişik serbest bölgelere gönderilecek olan mal­
lar, ancak yetkili serbest bölge memurunun malları pro­
je temsilcileri önünde denetlemesinden sonra gümrükten
çıkartılabilir. Gümrük yetkilileri de malları fatura­
larda belirtilen bilgilere uygunluğu açısından denet­
ler. Mallar, daha sonra proje yetkililerine devredilir.
Aynı koşullarda ve orjinal paketleriyle reeksport amacıyla transit gemilerle gönderilen mallar, bu
kontrol ve denetlemelere tabi tutulmazlar.
Mısır'dan bu serbest bölgelere gönderilen mal­
lar, bir dış ülkeye ihraç ediliyor sayılır ve yasalarda
varolan ihracatla ilgili hükümlere konu olur. Aksi GAFİ
tarafından belirlenmediği takdirde, Mısır'dan bu serbest
bölgelere gönderilen malların bedeli döviz olarak öden­
mek zorundadır.
c) Malların Serbest Bölgeden Çıkışları:
( 1 ) Gümrük Bölgesi İçinde Kurulmuş Olan Serbest
Bölgelerden Malların Çıkışları:
Gümrük bölgesi içinde kurulmuş olan serbest böl­
gelerden dışarıya çıkartılacak olan mallar için şu pro­
sedür uygulanır:
i. Serbest Bölge Yönetimi, GAFI tarafından be­
lirlenmiş olan bir çıkış izin formunu faturalardaki
bilgilere göre doldurarak mal hakkındaki gerekli bilgi­
leri içeren bir ihracat beyannamesi düzenler.
ii. Mallar belgelere uygunluğu açısından denetlen­
dikten sonra. Bölge Yönetimince bir uygunluk belgesi
verilir ve bu belgelerin tümü, çıkartma izni ile bir­
likte mal sahibine gönderilir.
EK :
5/i
İ Ü . Belgeler mal sahibi tarafından gümrük yetkili­
lerine gönderilir ve burada maJların gemiyle nakli ko­
nusunda gerekli belgeler hazi]-lanırGümrükçe verilecek
çıkış izni de Bölge Yönetimine göndcîrilince, mal sahibi
malı serbest bölgeden dışarı çıkartır. Tüm işlemler
için gerekli olan harçlar mal sahibi taraf m d a n ödenir.
(2)
Limanda Ku'iulmuş Olım Serbest Bölgelerden
Malların Çıkışları:
Şu prosedür izlenir:
i - Bölge Yönetimi, fatuı -a ve konşimentoya göre
bir form doldurarak çıkış izrini hazıi'lar ve malla il­
gili tüm bilgiler bir ihracat beyannamesinde belirti­
lir.
ii. Mallar belgelere uygunluğu açısından denetle­
nir ve Bölge Yönetiminin vereceği bir sertifika ile
birlikte tüm belgeler mal sahibine gönderilerek çıkış
izni verilir. Bu işlemler için gerekli olan harçlar
ödenir.
İ Ü . Çıkış izni ve konşimento gemicilik
acentasma
gönderilir. Acenta malın geni ile naklini sağlayacak
belgelerle beraber, ihracat beyannamesine eklenmek üze­
re , tüm belgeleri tekrar Bölge; Yönetimi'ne gönderir ve
prosedür tamamlanır.
(3)
ülkenin îç Kısımlarır da Kurulmuş Olan Serbest
Bölgelerden Malların Çıkartılması:
Gerekli işlemler şunlar dır:
i. Mal sahibi, mallarla ilgili bilgileri içeren
belgeleri transit geçiş sertil'ikası ile birlikte Bölge
Yönetimi'ne gönderir. Bölge Yör etimi mal ile ilgili tüm
bilgileri içeren bir ihracat be yannamesi hazırlar.
ii. Malların belgelere uyg unluğu Bölge Yönetimince
denetlenir. Bir gümrük transit sertifikası haza.rlanarak
EK : 5/i
tüm belgelerle birlikte çıkış izni de mal sahibine gön­
derilir. Mal sahibi de bunları ihraç gümrüğüne iletir.
iii. İhracat gümrüğü bu malları gümrük
kabul eder ve gerekirse kontrolünü yapar.
bölgesine
iv. Gümrük yetkilileri çıkış izni verir.
d) Malların Serbest Bölgede Depolanması ve
Muameleleri:
Aynı serbest bölge içinde bulunan veya farklı
serbest bölgelerde olan projeler arasında malların do­
laşımı, Böl'.ge Yönetiminin yazılı onayı ve izni ile müm­
kündür .
Ser*best bölgelerde iş yapan projeler, malların
depolanması sırasında olacak her türlü zarar, eksilme,
değişme vb. durumlardan sorumlu tutulurlar.
Serbest bölgede depolanacak mallar için bazı is­
tisnai
durumlar dışında, zaman açısından bir sınırlama
yoktur. Ancak aşağıdaki koşullarda Bölge Yönetimi mal­
ların bölge içinde tutulmasını yasaklayabilir ve sözko­
nusu mal.ların bölgeden çıkartılmasına, satılmasına veya
imha edilmesine karar verebilir:
i. Malların bölgede tutulması halkın sağlığı açı­
sından zararlıysa,
ii : Malların bölgede durması diğer mallara zarar
verecekse,
iii . Mallar izinsiz olarak bölgede bulunduruluyorsa
Bu mallar için gerekli çıkartma veya imha işlemi
proje s ahibi tarafından yapılmazsa, bu işlemleri Bölge
Yönetir ıı yapmaya yetkilidir.
V Serbest bölgedeki tüm depolama, taşıma, yükleme,
indirm B vb. işler yangın, hırsızlık, patlama gibi tehlikele re karşı gerekli önlemler alınarak
yapılır.
Bu öni emleri hem Bölge Yönetimi
(polis,
itfaiye,
EK :
5/j
kurtarma vb. teşkilatları kurarak) hem de mal sahipleri
almak zorundadır.
4. Serbest Bölgelerde Parasal İlişkiler:
Serbest bölgenin içinde yürütülen işlemler, ser­
best bölgeler arasındaki işlemler veya serbest bölgeden
diğer ülkelerle yapılan tüm işlemler, Mısır'ın döviz
kontrolü kanunlarına bağlı değildir.
Serbest bölgede çalışan gerçek veya tüzel kişile­
re yapılacak olan ödemeler, veya bu kişiler arasındaki
ödemeler ve bu kişilerin bölge dışına yapacağı ödeme­
lerde de döviz kullanılır. Serbest bölgelerde, istisnai
haller dışında Mısır parası kullanılamaz.
Serbest bölgeye girecek kişiler'deniz, hava veya
kara yoluyla yaptıkları gi riş-çıkışlarda diğer yolcular
için geçerli olan döviz kısıtlamalarına tabi tutulmaz­
lar ve giriş-çıkışiarında izin almadan döviz veya Mısır
parasını yanlarında taşıyabilirler.
Tahvil, hisse senedi veya diğer ödeme araçları
ister Mısır parası isterse yabancı para olara.k belir­
tilmiş olsun, GAFI'nin izni olmadan serbest belgelere
girip çıkamazlar.
Serbest bölgelerde faaliyet gösteren her projeye
bir Mısır bankasında yerel ödemelerini döviz olarak
yapabilmesi için özel bir döviz işletme hesabı açma iz­
ni verilir. Bu hesabın Mısır parası ile açılabilmesi
için GAFI yetkililerinin izni geriklidir.
Firmalar, sigorta primlerini döviz ile öderler
ve sigortadan kendilerine ödeme yapılacaksa bu pirimlerin ödenmiş olduğu para birimi olarak yapılır.
EK : 5/k
5. Serbest Bölgelerde Harç ve Vergiler;
a) Serbest Bölgelerde Vergi Muafiyeti?
Mısır'daki serbest bölgelerde kurulan işletmeler,
bunların hissedarları, burada faaliyette bulunan tüm
proje ve şirketler Mısır Arap Cumhuriyeti'nin vergi ve
diğer yükümlülükler getiren kanunlarından muaftır.
lar,
lar.
Serbest bölgelerdeki tüm Arap ve yabancı yatırım­
aynı biçimde veraset vergisinden de muaf tutulur­
Gelir vergisine konu olan ücretler, tazminat ve
diğer ödentiler, serbest bölge içinde gelir vergisinden
muaftırlar.
b) Hizmetler Karşılığı A l m a n Harç ve Resimler:
Serbest bölgede faaliyet gösteren şirket ve kuru­
luşlar , birtakım yönetsel ve teknik hizmetler için ve
bazı iktisadi faaliyetleri için GAFI'nm belirlediği
oranda harç ve resim öderler.
Serbest bölgeye giren veya bu
lar için, bu malların bölgeye giriş
deki değerlerinin % 1' ini aşmamak
tim Kurulunca belirlenen oranda bir
bölgeden çıkan mal­
veya çıkış tarihin­
kaydıyla GAFI Yöne­
harç ödenir.
Serbest bölgeye mal giriş-çıkışmı gerektirmeyen
projeler, faaliyetlerine ve iş hacimlerine göre, pro­
jenin yıllık katma değerinin % 3*ünü aşmayacak oranda
bir resme tabidir.
Tamir vb. işler için geçici olarak serbest bölge­
ye giren veya bölgeden çıkan mallar, giriş-çıkış res­
mine tabi değildir.
Dışarıdan ithal edilecek mallar, malların C.I.F.
fiyatlarına göre hesaplanan bir resme tabidir. Serbest
bölgede üretilen, paketlenen, işlenen, yenilenen, te-
mizlenen, karıştırılan, harmanlanan vb. ürünlerin harç
ve resimlerini belirlemek için saptanan değerleri, o
malın F.O.B. ihraç fiyatları olarak alınır.
Depolama faaliyetlerinde bulunacak lisanslı pro­
jeler, kanunda belirtilen harcı öderler. .Ayrıca proje­
ler. Bölge Yönetiminin kendilerine sağladığı' her türlü
hizmet için gerekli harçları öderler. Harç ve resimler,
Mısır bankalarının kabul edeceği yabancı para birimleri
ile ödenirler.
6. Ş i r k e t l e r i n i n Muhasebeleri:
Serbest bölgelerde çalışacak projeler, Bölge Yö­
netimine muhasebe sistemlerini bildirirler ve Yöneti­
min onayını alırlar. Şirketlerin muhasebe defterleri
GAFI veya Bölge Yönetim Kurulunca onaylanarak Noterlik­
te tescil edilirler. Şirketler, kesin ve zamanında en­
vanter kontrolü yapabilmeye uygun kayıt yöntemleri kul­
lanmalıdırlar. Muhasebe defterleri, envanter kayıtları,
giriş-çıkış formları, faturalar vb. belgeler doğruluk­
larının saptanması için kontrole tabidirler.
Yapılan her tür harcamalar 6 ayda bir GAFI yetki­
lisine bildirilmelidir. Ayrıca yıl sonu bilançoları
zamanında GAFI yetkililerine bildirilir.
Muhasebe defterleri Arapça olarak tutulur. Ancak
şirketler isterse Arap'canın yanında bir başka dili de
(İngilizce veya Fransızca kullanabilirler) ,.
7. Serbest Bölgelerde İstihdam:
a) Serbest Bölgelerde Çalışma Koşulları:
Serbest bölgede faaliyette bulunacak bir projede
çalıştırılması zorunlu olan Mısır vatandaşlarının tüm
proje çalışanlarına oranı, GAFI tarafından belirlenir
ve bu oran % 75'ixn altında olamaz. Projede çalışacak
olan Mısır vatandaşlarına ödenecek olan ücret de toplam
ödenecek olan ücretin % 65Vinden az olamaz.
Şirketler çalıştırdıkları kişilerin ücret ve di­
ğer ödentilerini döviz ile yaparlar. Serbest bölgede
uygulanacak olan asgari ücreti GAFI belirler ve bu üc­
ret Mısır'daki asgari ücretten daha az olamaz.
Serbest bölgelerdeki şirketlerde çalışacak olan
kişilere çalışma iznini, işverenin başvurusu üzerine
GAFI verir.
;
Projeler istihdam ettikleri Mısırlı işçileri eği­
tip vasıflı işçiler haline getirecek uygun eğitim prog­
ramlarını geliştirmekle yükümlüdürler. Bu tür eğitim
programlarına 5 aya kadar süre ile devam eden Mısırlı
işçilere ücretleri ödenmeye devam eder.
Serbest bölgelerde çalışan Mısır vatandaşları,
eğer çalıştıkları şirket kendilerine daha yüksek bir
sosyal güvenlik sağlamıyorsa, Mısır'ın sosyal güvenlik
yasalarından yararlanırlar.
Serbest Bölge Yönetim Kurulu, o serbest bölgedeki
sosyal güvenlik, disiplin, işten çıkartma, tazminat,
izin ve tatiller, iş saatleri, sağlık hizmetleri vb.
konuları düzenler.
b) Oturma, Çalışma ve Giriş İzni:
GAFI, serbest bölgelerde çalışacak olan yerli ve
yabancılara çalışma izni verir, bazı koşullarda veril­
miş çalışma izinlerini iptal edebilir.
Serbest bölgede çalışma izni olan herkes, bölge­
ye giriş izni verilmesi için Bölge Yönetimi'ne müracaat
eder ve bir serbest giriş belgesi alır. Bir proje onay­
landıktan sonra, proje sahipleri ve projede çalışacak
olan kişilere, uygun koşulları taşıyorlarsa, giriş iz­
ni verilir. Giriş izninin süresi önceden belirlenmiş­
tir. GAFI geçici giriş belgeleri de verebilir.
Serbest bölgede çalışanlar için bölge sınırları
içinde oturma izni, ancak bu kişilerin işleri onların
EK : 5/n
bölge içinde ikamet etmelerini zorunlu kılıyorsa veri­
lir. Oturma iznini Bölge Yönetim Kurulu verir ve ancak
ikamet için ayrılan özel alanlarda ikamet mümkündür.
Oturma izni, bu kişilerin ailelerini kapsamaz.
EK t 6
C O N S U L A T E G E N E R A L OF E G Y P T
İ S T A N B U L
^^^^
1. Passport No.
:
2. Issue date of the passport
pasaportun veriliş tarihi
:
3. Expire date of the pasport
pasaportun bitim tarihi
:
4. Last Name / Soyadı
5. First Name / Adı
6. Nationality / Tabiyeti
7. Profession / Meslek
8. Birth date and place
Doğum yeri ve tarihi
9. Address in Turkey
Türkiye'deki adresiniz
10. Address in your country
Daimi adresiniz
:
11. Number of entry / Giriş sayısı
12. Date of entry to Egypt
Mısır'a giriş tarihi
:
13. Duration of stay / İkamet müddeti :
14. Have you ever been in Egypt
Mısır'da bulundunuz mu
:
15. Reason of travel /Seyahat sebebi
:
16. Reference in Egypt
Mısırda'ki tanıdıklarınız
:
17. Signature / İmza
:
18. Date / Tarih
:
İSTANBUL'DA GÖRÜŞÜLEN KİŞİ ve KURULUŞLAR
Anadolu Eksport A.Ş.
Tuncer Kurtarel - Genel Sekreter
Süveyda Şeho - Satış Müdürü
Borusan ihracat İthalat ve Dağıtım A.Ş.
S.Ayhan Yeğinsu - İhr.Satış ve Satış Sonrası îşl.Md.
Cam Pazarlama A.Ş.
K.Alev Uçarar - İhracat Bölge Müdürü
Peyman Talay - Gn. Md. Raportörü
Enka Pazarlama İhracat İthalat A.Ş.
B.Gökhan-JBora - Satış Koordinatörü
Kaya Kardeşler Cam San. ve-Tic. A.Ş.
Aşur Kaya - Yönetim Kurulu Başkanı
Yunus Urfalı - İhracat Mürdürü
Komili Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş.
Ali Danış - Bölge Müdürü
Mepa Merkezi Pazarlama A.Ş.
Murat Eren Cem - Uluslararası Alan Sorumlusu
Otomarsan Otobüs ve Motorlu Araçlar San. A.Ş.
Tolga Hakan - İhracat Müdürü
Engin Tezcan - İhracat Araştırma Raportörü
Paşabahçe Ticaret Ltd.Şti.
Necmi Sürel - Genel Müdür
Fatih Erkan - İhracat Müdürü
Penta Dış Ticaret Ltd.
A.Faruk Erkoç - Şirket Sahibi ve Müdürü
Pro-eks Profile İhracat A.Ş.
Emre Üge - İhracat Müdürü
Ram Dış Ticaret A.Ş.
Uğur Sabuncu - Satış Müdürü
Tekfen Dış Ticaret A.Ş.
M,Kamil Kibarer - İhracat Müdürü
Müjdat Kocaimamoğlu - Satış Koordinatörü
Yakın Doğu Deniz Acenteliği A.Ş.
Birsan Atamtürk - İstanbul Merkez Müdürü
- 182 -
m
: 8
TÜRK İHRACATÇI FİRMALARI İÇİN ANKET FORMU
Firmanın
Unvanı
Adresi
Joplam İhracatı
Mısır'a İhracatı
Görüşülen Kişinin
Adı ve Soyadı
Unvanı
:
:
1. Şirketinizin türü nedir?
(
(
(
)
)
)
Dış Ticaret Sermaye Şirketi
İhracatçı Pazarlama Şirketi
İmalatçı-îhracatçı
2. a) Mısır'a ihraç ettiğiniz mallar nelerdir?
b) İhracını planladığınız mallar nelerdir?
3. Malların menşei nelerdir (Transit ticaret veya
reeksport var ise)?
4 . İhracat yapılan müşterilerin türleri?
)
)
)
)
)
)
İthalatçı
İthalat komisyoncusu
Büyük mağazalar
İthalatçı-toptancılar
Kamu tüketim kooperatifleri
Diğer (belirtilecek) •
5. Yerleşmiş ödeme biçimi-biçimleri nelerdir?
Firmanın?
6. Mısırlı alıcıların mallarınızın ithalatı esnasında
önem verdiği hususlar sizce nelerdir?
EK : 8/a
7. Mısırlı niahi tüketicilerin mallarınıza karşı tepki­
lerini ölçmek fırsatınız oldu mu? Oldu ise, bu tec­
rübeyi anlatır mısınız?
8, Mısır'a ihracatın arttırılması için ihraç ettiğiniz
ve ihracını planladığınız malların taşımaları gere­
ken özellikler sizce nelerdir?
a) Kalite
( ) Çok iyi
( ) îyi
( ) Vasat
( ) Kötü
b) Ambalaj
( ) Çok iyi
( ) îyi
( ) Vasat
( ) Kötü
c) Fiyat
( ) Çok yüksek ( ) Yüksek
( ) Vasat
( ) Düşük
d) Görünüş
( ) Mükemmel
( ) Vasat
( ) Kötü
( ) Çekici
e) Diğerleri (Belirtiniz).
9. Mısır pazarı hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?
(İktisadi durum, ödemeler, ithalatçıların tutumları,
tüketicilerin davranışları-tercihleri, aranan özel­
likler, nakliye, vs,)
10.a) Mısır'a ihracatta karşılaştığınız güçlükler
var mı?
b) Bu konuda duyduğunuz güçlükler var mı?
Varsa nelerdir?
11.
Belirtmek istediğiniz diğer hususlar (varsa)?
EK : 9
MISIR'DA GÖRÜŞÜLEN KÎŞİ ve KURULUŞLAR
Mr. Abdül Fettah Abbas-Zeki
Chairman, Mısr Cotton,Export Co.
Chairman, Turkish- Egyptian Chamber of Commerce
9 Tallat Harb Street
Alexandria-Egypt .
Tel: 768751 (Kahire), 804555 (İskenderiye)
Dr. Roshdy Abdel-Kader
Advisor to the Minist,er of Economy and Foreign Trade'.
8, Adly Street
Cairo
Tel: 919854 - 922863
Mr. Samy Abdel-Khalek
Research General Manager
Egyptian Export Promotion Centre
62, Mossadak Street
Dokki, Giza Cairo
Tel: 700037 - 700045
Tlx: 93321
Mr. M.Aboulfotouh
Asst. Director General
Economic & Commercial Affairs
Federation of Egyptian Chamber of Commerce
4, Midan El Falaky
Cairo
Tel: 32941 - 31136 - 31164
Mrs. Samya M. Daoud
Head of Foreign Marketing Department
Export Sector, Arap Foreign Trade Co.
7, Tahrir Square
Cairo
Tel: 757335 - 757244
Tlx: 92240
Emre Ergin
T.C. Kahire Büyükelçiliği
Ekonomi ve Ticaret Müşaviri
25, El Falaky Street
Bab El Louk, Cairo
Tel: 23611
Tlx: 22721
Mr. Mohamed Abdel Fettah
Member of the Board
Port-Said Chamber of Commerce
Port Said
Tel: 25182
Mr. Kamal A. Fayad
General Manager
General Trading & Chemicals Co.
26, Sherif Street
Cairo
Tel: 753637 - 748171
Tlx: 92986 - 92246 - 93602
Mr. Fouad Anwar Gaafar
Head of Information Department
Egyptian Export Promotion Centre
62 Massadak Street
Dokki, Giza, Cairo
Tel: 700037 - 700045
Tlx: 93321
Mr. A.A. Abd El Hai
General Manager
General Import Administration For Metals
& Engineering Commodities
28/A, Talaat Harb Street
Immobilia Building
Cairo
Tel: 746238
Tlx: 92232 - 20231
EK : 9/b
Mr. Amr Hassan Helmy
President
Hassan Helmy & Co.
50, Mossadak Street
Dokki, Cairo
Tel: 710012 - 718257
Tlx: 92484
Mr. Anwar Hassan Hosni
Programmer
Information Department
Egyptian Export Promotion Centre
62, Massadak Street
Dokki, Giza, Cairo
Tel: 700037 - 700045
Tlx: 93321
Mr. Al Kamal Hussin
Deputy Head
Sector for Chemicals & Plastics
General Trading & Chemicals Co.
26 Sherif Pasha Street
Cairo
Tel: 771018 - 773347
Tlx: 92246
Abdullah Köten
T.C. Büyükelçiliği
Ekonomi ve Ticaret Müşavir Yardımcısı
25, El Falaky Street
Bab El Louk, Cairo
Tel: 23611
Tlx: 22721
Mr Wafaa Abdel Maşboud
General Manager '
Export Services Department
Egyptian Export Promotion Centre
62, Mossadak Street
Dokki, Giza, Cairo
Tel: 700037 - 700045
Tlx: 93321
EK : 9/c
Mr. Mahmoud M. Mansour
Manager
Imports Department
Arab Foreign Trade Co.
7, Tahrir Square
Cairo
Tel:
Tlx:
757388 92240
757335
Mr. Mamdouh M.El Masry
Chairman
Misr Foreign Trade Co.
1, Kasr El Nil Street
Cairo
Tel:
Tlx:
770513
92370 -
92782 -
92233
Mr. Emad Aly Mohamed
Head of Export Sector
Member of Board of Directors
Arab Foreign Trade Co.
7 Tahrir Square
Cairo
Tel:
Tlx:
759754
23022
Dr. Farouk Nasser
Managing Director
Egyptian Abroad for Investment and Development
2 1 , Guiza Street
Dokki, Cairo
Tel:
727401 -
727311
Mr. Hassan Sadek
General Import Manager
El Nasr Export & Import
28/A, Talaat Harb Street
Cairo
Tel:
Tlx:
746629 » 690475
92232
EK : 9/d
Mr.Dr. Farouk Shakweer
Director
Egyptian Export Promotion Centre
62, Massadak Street
Dokki, Giza, Cairo
Tel:
Tlx:
700037 93321
700045
Mr. Mohamed Aly Soliman
Vice President
Port-Said Chamber of Commerce
Owner of Solimanco
Commercial Agent, Expont & Import
Solimanco Building
98 - 2 3 July Street
Port-Said Free Zone
Tel:
24034 - 21420 - 26863
Tlx: 63092
Mr. Tank Tamimi
1, Nabil El Wakad Street,
Dokki-Cairo
Tel:
Tlx:
700378
93228
Hasan Muzaffer Yaşarakmcı
Cam Pazarlama A.Ş.
38, Meseha Street
Dokki-Cairo
Tel:
Tlx:
486899
94307
EK :
10
MISIRLI İTHALATÇI FİRMALAR İÇİN ANKET FORMU
QUESTIONNAIRE
Information On Company Interviewed
Title
Address
Respondent
Jobtitle
Sector
Annual turnover
Annual imports
Market share
1. What
( )
( )
( )
( )
is the type of activity?
Importer
Importer-distributor
Importer-wholesaler
Commission agent
2. The items that are imported:
3. The countries of origin of those items:
4. If possible, the distribution of imports of items
by country of origin:
5. The outlets of items imported:
( ) Wholesalers
( ) Retailers
( ) Supermarkets (Departmen Stores)
( ) Other (must be indicated)
6. The points born in mind while the decision to import
is being taken
(Quality, appearance, packaging, terms of credit,
taste, consumers preferances, etc.)
EK : 10/a
8. Modes of payment established in the market.
9. The goods of Turkish origin which are imported.
10. a) (If answer to Question 9 is positive) The
reasons for the prefarence of Turkish goods?
b) (If answer includes "customers' prefarences"
then) The reasons which are thought to affect
the custemers' prefarences?
11. a) (If the answer to Question* 9 is negative) The
reasons which causes not to import Turkish
goods?
b) (If the answer includes "customers' prefarences"
then) The reasons for the those negative
attitudes of the customers.
12. Have you in any time imported from Turkey?
a) (If Positive answer is given then)
Why have you changed your mind?
b) (If Negative answer is given then)
Why have you not imported from Turkey so far?
13. Do you consider or plan to import from Turkey in
the near future?
14. (If the company has imported in near past then)
What is your decision of Turkish goods as:
a) Quality
( ) Very good
( ) Good
( ) Fair
( ) Poor
b) Packaging
( ) Very good
( ) Good
( ) Fair
( ) Poor
EK:
c) Price
( ) Very High
10/b
( ) High
( ) Medium
( ) Low
d) Appearence
( ) Excellent ( ) Attractive ( ) Fair ( ) Poor
e) Other (specify)
15.a) Have you faced any trouble during dealing with
Turkish exporters? (If yes, specify)
b) Have you heard any trouble? (If yes, specify)
, lARARLANILâN KAYNAKLAR
1.
.Abecor Country Reports, Egypt
Barclays
Sept. 1982, Sept.1983
2.
Annual Report 1982-1983
Central Bank of Egypt
Cairo
3«
Arab Business Yearbook 1984^
Graham and Trotman Ltd.
London, 1984
4.
Arab Republic of Egypt,
Hong Kong Egyptian Bank, Business Profile Series
Hong Kong, 1983
5.
Bulletin International des Douanes,
Egypt, Year 1981-82
International Customs Tariffs Bureau
Brussells, 1 9 8 2 .
6.
Conference on Egypt,
London Chamber of Commerce and Industry,
London,'1984.
7.
Devlet İstatistik Enstitüsü
Yıllık Dış Ticaret Rakamları, 1984
Ankara, 1984
8.
Dış Pazar Araştırması, Mısır
Paiûukbank T.A.Ş.
İstanbul, 1983
9.
Egypt and Sudan, Business Opportunities in the
1980's.
Metra Consulting
London,1983
10. Egypt,
Lloyds Bank Group Economic Report 1982,
Aug.1982
11. The Europa Yearbook 1984, A World Survey.
Europa Publications Ltd.
London, 1984.
12. Hints to Exporters, The Arab Republic of Egypt,
British Overseas Trade Board, 1984-85
1 3 - The International Directory of Importers, Middle
East,
Blytmann International,
1984-85 Edition
14. International Financial Statistics, Yearbook 1984,
I.M.F.
Washington, 1984
15. Mısır'ın Ekonomisi, Dış Ticareti ve Türkiye-Mısır
Ticari İlişkilerinin İncelenmesi
Dış Ticaret Derneği, Araştırma Bölümü
Ekim, 1984
16. Mısır'ın Genel Ekonomik Durumu ve Türkiye ile
İlişkileri
1982 Yılı Raporu,
T.C. Kahire Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği,
Kahire, 1983
17. Middle East Economic Digest,
Special Report, Egypt,
Aug 1984.
18. Middle East Forecasting Study 1983-87,
Business International,
1983
19. The Middle East and North Africa 1983-84,
Europa Publications Ltd.
'London,1983
2 0 . Monthly Bulletin of Foreign Trade, 1982
Central Agency for Public Mobilisation and
Statistics,
Cairo, 1983e
2 1 . Owen's 1984, Business Directory and Travel Guide,
Middle East,
Owen's Publication Ltd.
Oxford, 1 9 8 4 .
2 2 . Quarterly Economic Review of Egypt,
The Economist Intelligence Unit,
No:
1984/1,
1984/2,
1984/3,
Annual Supplement 1984,
London.
2 3 . Reference Book For World Traders.
A Guide For Importers and Exporters,
Croner Publications Inc.
New York.
2 4 . Serbest Bölge: Tanımı, Dünya'da, Türkiye'de,
İstanbul Ticaret Odası,
İstanbul, 1983
2 5 . Taxes and Investment in the Middle East,
International Bureau of Fiscal Documentation,
Amsterdam, 1 9 8 4 .
26.. Gazeteler:
- Financial Times,
Egypt, Financial Timer Survey,
June 7, 1 9 8 2 .
July 1 0 , 1 9 8 4 .
- International Herald Tribune,
Egypt, A Special Economic Report,
June 1 4 , 1 9 8 4 .
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
22
File Size
6 931 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content