close

Enter

Log in using OpenID

Approach of Contemporary History Teaching and its Importance in

embedDownload
Approach of Contemporary History Teaching and its Importance in the History
of Country
Çağdaş Tarih Öğretim Yaklaşımları ve Vatan Tarihinde Onun Önemi
Doç. Dr. Memmedova Metanet
Bakü Devlet Üniversitesi, Tarih Eğitimi Bölümü
E-posta: [email protected]
harmful and even scary books is dead. Dead books to be
treated scientifically boring lessons causes. Historians will
always look back, even if it should try to look ahead
without stopping. Historians of the future or the past is a
close or a distant past is a closer comparison with the past.
Day in history education issues and on the future adoption.
Memorizing a lot of history and the history of this type of
arrival and departure of students to be active in the courses
should be carried out. History teachers "that hides the
future to be seen to reduce smoke" should work. Up to the
dangers of rote "memorization adopting the concept of" the
need to pay attention to. Who knows why people might be
interested and not grown with memorization. The main
purpose desired in history education, learning should be to
teach. One of the problems we encounter in history
education History teaching methods arising from the other
is the problem. Join reviewing, not the past we have
examined, historians, they have created about the past
results.
Abstract
Having an excellent education system and the future of the
state is the major requirement of independence. The aim of
our Republic, the education reform process efficiency by
providing training to national and universal values, having
succeeded in creative and critical thinking, active people to
train. First of skilled teachers, job, who knows
specialization, teaching the holy name, keeping himself
and his students against the challenging nature of art itself
should be connected to the heart. The second half of the
nineteenth century to the present education system is
among the general objectives of patriotism, education,
history and social studies curriculum should be taught in
one of the values has been. History and social studies
teachers and their knowledge about the patriotism
education; The use of the patriots in the doctrine, strategies
and methods to determine the routing. All this activity
provides students would be in the right direction.
Thomson`s oral history, "living memory of the past," called
it. History has a sense of history. Historians tell stories.
They are the traces of history to tell good stories are
pursued. History traces can be analyzed in four categories.
These are intangible, tangible, and representation must be
in writing. Over time, this has also occurred in the history
of the tradition of oral speech. Narrator facts and events
through oral tradition for many years, was rumored from
ear to ear. In the main objective of interactive exercises
teach students to apply, and to educate her like a human
being is capable of reading. Appealing to different senses
in history classes and history since the beginning of the
elements that facilitate student learning by bringing
animation comes. At the level of primary and secondary
education in history education, television, video, and data
show that can be exposed easily through factors such as the
emergence of films has enriched education. Following the
emergence of moving images, the idea spread and their use
in education in the first quarter of the century began to be
used in training activities. In the teaching of history in this
period, especially in some of the countries that have
experienced industrial revolution in history classes is
observed that the use of films. Today, when most people
book called, without any benefit to society, which is often
Keywords: Education, National Education, Aim of Our
Republic.
Özet
Mükemmel eğitim sistemine sahip olmak devletin geleceği
ve bağımsızlığının önemli şartıdır. Cumhuriyetimizde
gerçekleştirilen eğitim reformunun amacı eğitim sürecinin
verimliliğini sağlayarak ulusal ve evrensel değerlere sahip
olan, yaratıcı ve eleştirel düşünmeyi başaran, aktif kişilik
yetiştirmektir. Öncelikle öğretmen becerikli, işini,
ihtisasını iyi bilen, öğretmenlik adını kutsal tutan,
kendisine ve öğrencilerine karşı zorlu, sanatına yürekten
bağlı nitelikleri kendisinde bulundurulmalıdır. On
dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından günümüze eğitim
sisteminin genel amaçları arasında yer alan vatanseverlik
eğitimi, tarih ve sosyal bilgiler ders programlarında
öğretilmesi gereken değerlerden biri olmuştur. Tarih ve
sosyal bilgiler öğretmenlerinin vatanseverlik eğitimi
hakkındaki bilgilerini; vatanseverliyin öğretide kullanımı,
strateji
ve
yöntemlerini
belirlemek
amacıyla
yönlendirilmesi. Tüm bunlar öğrencilerin doğru yönde
56
aktifliğini sağlamış olur. Thomson sözlü tarihi , " geçmişin
yaşayan Belleği " olarak adlandırıyordu. Tarih bir anlamda
öyküdür. Tarihçiler öyküler anlatır. Onlar iyi öyküler
anlatmak için tarihi izlerin peşine düşerler. Tarihi izler dört
kategoride incelenebilir. Bunlar maddi olmayan, maddi,
yazılı ve temsili olmalıdır. Zaman içinde bu tarihin bir
sözlü konuşma gelenek de oluştu. Sözlü gelenek narrator
vasıtasıyla olgu ve olaylar, uzun yıllar kulaktan kulağa
söylenilirdi. İnteraktif tatbikatta ise başlıca amaç
öğrencisine öğretinin tatbik etmek, onu okumaya elverişli
insan gibi terbiye etmektir. Tarih derslerinde farklı duyu
organlarına hitap eden ve geçmişi bugüne getirerek
öğrencilerin öğrenmelerini kolaylaştıran unsurların
başında animasyon gelmektedir. İlk ve orta öğretim
seviyesindeki tarih eğitiminde, televizyon, video ve veri
show gibi unsurlar aracılığıyla rahatlıkla teşhir edilebilecek
olan filmlerin ortaya çıkışı eğitimi zenginleştirdi. Hareket
eden görüntülerin ortaya çıkmasının ardından, bunların
eğitimde kullanılma fikri yayılmış ve yüzyılın ilk
çeyreğinde
eğitim
faaliyetlerinde
kullanılmaya
başlanmıştır. Tarihin öğretiminde, bu dönemde özellikle
sanayi devrimini yaşamış ülkelerin bazılarında tarih
derslerinde
filmlerin
kullandığı
görülmektedir.
Günümüzde insanların çoğu tarih denildiğinde, toplum için
hiçbir faydası bulunmayan, sık sık zararlı ve korkunç bile
olan ölü kitaplar ya da döşülür. Ölü kitaplar bilimsel olarak
sıkıcı ezberleyici ders muamelesi görmelerine neden
oluyor. Tarihçiler hep geçmişe bakacak olsa bile,
durmadan ileriyi görmeye çalışmalıdırlar. Tarihçilerin
geleceği veya yakın bir geçmiştir, ya da, uzak bir geçmişle
mükayesesi daha yakın bir geçmiştir. Tarih eğitiminde
konular gelecek ve günümüzle benimsenmesi. Ezbere çok
tarihin bu tip gelicek ve geçmiş arasındaki geliş ve
gidişleri,
öğrencilerin
aktif
olduğu
derslerde
gerçekleştirilmelidir. Tarih öğretmenleri "geleceğin
görülmesini gizleyen dumanı azaltmaya" çalışmalıdır.
Ezber tehlikeleri kadar " ezberi benimseyen " anlayışa da
dikkat etmek gerekir. Nedenleri bilen ve ilgilenebilecek
insanlar ezber ile yetiştirilmez. Tarih eğitiminde istenilen
başlıca amaç, öğrenmeyi öğretmek olmalıdır. Tarih
eğitiminde karşılaştığımız sorunlardan bir diğeri de Tarih
eğitim yöntemlerinden kaynaklanan sorundur. Tarihi
incelerken, incelediğimiz geçmiş değil, tarihçilerin, geçmiş
hakkında oluşturdukları sonuçlardır.
zenginleştirmesi süreci gibi nitelendirildi. Aktif öğrenme
öğrencilerin aktif idrak faaliyetine dayanan ve eğitim
sürecinin diğer katılımcıları ile işbirliği içinde
gerçekleştirilen eğitim öngörülüyor. Çoğu zaman bu
kavramın eşanlamlı olarak " interaktif eğitim yöntemleri "
anlayışından kullanılır. Öyle ki, " interaktiflik " terimi "
diyalogu, etkileşimi " bildirir. Bu eğitim metodunu ifade
etmek için de "sorun - dialoji", "sorunlu", " evristik eğitim
" kavramlarından kullanılır. Aktif (interaktif ) eğitim
yöntemi yukarıda belirtilen modern ilkelere dayanan
öğretidir. Aktif (interaktif) eğitim - öğretimin ve idrak
faaliyetinin düzenlenmesi ve yönetimi yöntemlerinin
bütünüdür . Bu eğitim için aşağıdaki hususlar tipiktir:



Öğretmen tarafından bilinçli olarak (iradi olarak)
idraki sorun situasiyasının oluşturulması;
Sorunun çözümü sürecinde öğrencilerin aktif
araştırmacı konumunun uyarılması;
Öğrenciler için yeni ve gerekli bilgilerin bağımsız
keşfi, elde edilmesi ve benimsenmesi için koşulların
yaratılması.
Yeni yaklaşımın özü şu ki, eğitim öğrencilerin hafızasının
sadece yeni bilimsel bilgilerle (bilg) zenginleştirilmesine
değil, hem de düşüncenin düzenli geliştirilmesi temelinde
daha çok bilginin bağımsız elde edilmesi ve işletilmesi, en
önemli beceri ve alışkanlıklarının, kişisel kalite ve
yeteneklerin kazanılmasına yöneliktir. Bu zaman
öğrenciler öğretmenin yönetimi altında, özel seçilmiş,
kolay anlaşılır ve akılda kalan, en önemli eğitim
malzemesinin çalışma sürecinde olgu ve olayların neden sonuç ilişkilerini, kurallara tespit etmeyi, sonuç çıkarmayı,
önemli ve derin genellemeler yapmayı öğrenirler.
Öğrencinin
konumu"keşfeden",
"araştırmacı"
konumudur; o, gücü yettiği konular ve sorunlarla
karşısında, bunları bağımsız araştırma sürecinde çözüm
edir. Şagirdlər eğitim sürecinin tam taraf olarak, bu süreçte
araştırmacı olarak görev yapıyorlar ve bilgileri etkin arama
ve keşifler sürecinde algılarlar. Öğretmenin tutumu fasilitator ("kılavuz", "lider ") konumudur, sorunlu
durumları planlı ve odaklı olarak düzenliyor, öğrenciler
karşısında araştırma konularının oluşmasına ortam yaratır
ve onların çözümüne metodik yardım gösteriyor.
Ülkemizde eğitimin modernleştirilmesi anlayışına göre
modern okul, yaşam için çocuklar hazırlamalı, başarılı bir
sivil, bir işçi, bir aile adamı, bir yaratıcı kişi olarak kendini
onaylamayı başaran kişilik yetiştirmelidir. Pedagoji
literatüre eğitim yöntemlerinin çeşitli türlerinin 40 olduğu
gösterilmiştir. Örneğin, beyin hamlesi (zihinsel saldırı),
Bibo, küme (çatalsız) kavramının çıkarılması, söz
birlikleri, akva - rium, roller üzerinde oyun, VENN
dioqramı, projelerin hazırlanması, esse ve s. Böylece,
"Eğitim sürecine aktif eğitim yöntemleri dahil edilmesi
öğrencilerin passivliyinin giderilmesine, tefekkürün
gelişmesine, öğretinin kalitesinin yükseltilmesine sağlar.
Derste hangi yöntemin seçilmesi öğrenci ve öğretmenin bu
derse yaklaşımından bağlı olarak değişir böylece her dersin
kendine uygun geçirilme sistemi olmalıdır. Bunun için
metodikada Almanlar “Grundrhuth” mekanizmasından
kullanırlar. Orada yazıyor "birinci aşamada öğretmen
Anahtar Kelimeler: Egitim, Milli Egitim, Vatan Tarihi
Egitiminin Maksadı.
1. Giriş
Mükemmel eğitim sistemine sahip olmak devletin geleceği
ve bağımsızlığının önemli şartıdır. Ortaçağ'da terbiyeye
insanı yönetmek aracı olarak bakılıyordu: Öğrenci
konulmuş kurallara, büyüklerin taleplerine tabi olmalıydı.
Böyle terbiyeye otoriter terbiye denirdi. Onun temel
araçları kontrol, ceza, talep, emir, yasaktan ibaretti. Sonraki
dönemde terbiyeye taraflı bakış eleştirisi başladı; terbiye
insanın sürekli yenilenmesi, manevi açıdan zenginleşmesi
süreci gibi, özne ve nesnenin etkileşimi, birbirini karşılıklı
57
aşikardır. Buna bağlı olarak, teknolojiden kullanımının
modern sınıflarda öğretmenin meslek davranışları ve
öğretim yöntemlerine de derinden etkilemeye başlamıştır.
(Akmehmet, 2009:168). Çağdaş eğitim yaklaşımlarının
temel yönlerinden biri etkili öğrenmenin öğrencinin
düşünmesini, araştırma yeteneğini artırmasını, sorun
çözmesini, çevresiyle etkileşim içinde olmasını sağlayan
aktif öğrenme yöntemleriyle oluşturulur. Aktif öğrenme
yaklaşımları çerçevesinde, son yıllarda ön plana çıkan
öğretme - öğrenme yanaşmalrından araştırma tabanlı
eğitim yöntemidir. Yaratıcı yaklaşıma göre, öğrenci
tatqiqatçılıq ve üretim faaliyetleri onları bilgileri üzerinde
düşünmeye ve çevreleriyle karşılıklı ve ortak çalışmaya
teşvik ederek, yeni bilgileri daha etkili bir şekilde
geliştirmelerini sağlamaktadır. Bu açıdan tasarım tabanlı
öğrenme tetkiki yaklaşıma göre tetkik tabanlı öğrenmeye,
tasarım ve üretim süreci öğrenciye bilgi ve becerilerini
ortam yaratma, düşünce ve eylemlerinin sonuçlarını görme
ve değerlendirme, tekrardan düşünme, düşünce ve
hareketlerini farklılaştırarak tekrardan deneme ve
düşüncelerini başkaları ile paylaşma imkanı sağlar. Tüm
bunlar çok verimli ve yapıcı bir öğrenme ortamı
oluşturmaktadır . "Kolodner ve arkadaşlarına göre, tasarım
tabanlı öğrenme hem bilgi ve becerilerini, hem de işbirliği
çalışma ve yaratıcılık gibi genel becerilerin gelişimine
büyük bir katkı sağlamaktadır." (Keleş, Kiriş,2006:52).
Fen üzere öğretinin organizasyonunda verilen temel
talepler oluştu, pedagojik sürecin bütünlüğü - pedagojik
süreçte eğitim amaçları kompleks (Geliştirici, eğitsel,
terbiye) yapılır, gerçek sonuçlarla bitkinleşen öğretmen ve
öğrenci faaliyetini kapsar; öğretide eşit erişim - tüm
öğrencilere aynı eğitim ortamı yaratılır ve pedagojik süreç
onların potansiyel imkanları dikkate alınarak düzenlenir;
öğrenciyönümlülük - Öğrenci pedagojik sürecin
merkezinde duruyor. Tüm öğretim ve eğitim işi
öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılamay, onların
yetenek ve kabiliyetlerinin, potansiyel imkanlarının
gelişmesine odaklanmaktadır; inkişafyönümlülük öğrencilerin idrak etkinliği izleniyor, başarıları analiz
edilir, bilgi, beceri ve alışkanlıklarının gelişme seviyesi
düzenlenir; aktivitenin uyarılması - pedagojik sürecin etkili
ve verimli kurulması, öğrencilerin öğretiye ilgisinin
artırılması için onların çalışmalarında tüm gelişmeler
kaydedilir ve değerlendirilir, sonuç itibari ile öğrencilerin
daha başarılı eğitim sonuçlarına yönlendirilmesi sağlanır;
destekleyici ortamın oluşturulması - pedagojik sürecin
uygun lojistik temelde ve sağlıklı manevi - psikolojik
ortamda düzenlenmesi kalitenin ve anılan kalemler,
etkinliğin yükseltilmesi için elverişli ve güvenli eğitim
ortamı yaratır. Motivasyon - herhangi bir faaliyete tahrik
eden araçtır . Aktif derste motivasyon dersin önemli
bileşenidir - tefekkür sürecini harekete getiren ve
öğrencilerin idrak aktifliğin teşvik eden bir süreçtir.
Motivasyon - Psikolojik faktör olarak herhangi faaliyetin
mekanizmasını çalıştırmaya güçtür. Motivasyon olarak
ortaya getirilmiş sorun ve çözümü talebi aktif derste
tefekkür sürecini çalışmaya sevk eden ve öğrencilerin idrak
etkinliğini artıran bir faktör olarak görür. Motivasyonun
oluşturulmasını etkileyen faktörler Motivasyon kısmında
bilmelidir ki, bu yöntemle bu sınıfa ders anlaşılır olacaktır
ve konudan önceki konulmuş sorun tam çözülecektir, ikinci
aşamada öğrenci ve öğrencilerin bu metoda hazırlanılır bu
üst düzey aşama değil burada sadece öğrencilerin öz
faaliyyeti yönlendirilir. Üçüncü aşama en ağır olanı ki,
ders, işlem tam olarak öğretmenin üzerinde özetlenmiştir
öğretmen hem dersi tam olarak ele almalı hemde dersin
gidişatını düzenlemelidir, bunların yanında bilgi değişimi
tam serbestlik yaratmalıdır. " (Mərdanov,2009:75). On
dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından günümüze eğitim
sisteminin genel amaçları arasında yer alan vatanseverlik
eğitimi, tarih ve sosyal bilgiler ders programlarında
öğretilmesi gereken değerlerden biri olmuştur. Tarih ve
sosyal bilgiler öğretmenlerinin vatanseverlik eğitimi
hakkındaki bilgilerini; vatanseverliyin öğretisinde
kullanımı, strateji ve yöntemlerini belirlemek amacıyla
yönlenmelidir. Tüm bunlar öğrencilerin doğru yönde
aktifliğini sağlamış olur. (Гладышев,2010:110). Thomson
sözlü tarihi, "geçmişin yaşayan Belleği" olarak
adlandırıyordu. Herkesin kendi kendi yaşam tarihine ait
olarak konuşacağı bir öyküsü vardır. Tarih bir anlamda
öyküdür. Tarihçiler öyküler anlatır . Onlar iyi öyküler
anlatmak için tarihi izlerin peşine düşerler. Tarihi izler dört
kategoride incelenebilir. Bunlar maddi olmayan, maddi,
yazılı ve temsili olmalıdır. "Zaman içinde bu tarihin bir
sözlü konuşma gelenek de oluştu . Sözlü gelenek narrator
vasıtasıyla olgu ve olaylar, uzun yıllar kulaktan kulağa
söylənildi. XIX yüzyılda akademik tarihçiliği gelişmesi,
toplumda daha kesin ve bilinçli bir yorumu da beraberinde
getirdi. Bu evrim, diğer uzmanlar gibi tarihçilerin de özel
eğitimden almalarını gereklidir. Akademik bir eğitimden
geçen tarihçiler, oluşmuş olan tarihi metodolojinin sistemi
içinde arşivlere baş vurdu. Böylece akademik kaygı
nedeniyle bir bilim olarak oluşan tarih, kendini daha çok
yazılı belge ve yapılara ilişkin bir konu olarak geliştirdi.
Bizim yüzyılda, özellikle Avrupa'da, sözlü açıklama
geleneği itibar kaybına maruz kalırken "yazılı belge" önem
kazandı. Sözlü tarih hem tarihin bir biçimi hem de bir
yöntemdir. "Usul olarak sözlü açıklama tarihin sadece
tarihi alanında kullanılabilen derin düşünceye neden olan
eğitim yöntemidir . Bununla birlikte, sözlü açıklam , farklı
fenlerde de kullanılabilir zengin bir yöntemdir. Özellikle
sosyal bilimlerde sözlü tarihin araştırmacılara yeni bir
canlılık getireceği ve farklı bir perspektif sağlayacağı
bekleniyor. Sözlü açıklama tarih derslerinde olduğu gibi
sosyal bilgiler, hayat bilgisi, çevre, eğitim vb. alanlarda da
diğer derslerinde akademisyanlerin tarafından farklı
boyutlarda kullanılabilecek bir yöntemdir. O, hem
araştırma hem de öğrenme yöntemidir. Onun için okul
eğitiminde sözlü tarih bir beceri olarak öğrencilere
öğretilmelidir. Bu yeteneği kazanan öğrenciler okul iç
faaliyetlerde de öğretilerini sürdürmeleri sağlanır.
(Vencel,2008:119). Dünyanın, dijital bir ortama
dönüşmeye başladığı günümüzde teknoloji, birçok
geleneksel organizasyonun etkisi ile okul ve
kütüphanelerde da faaliyet gösteriyorlar. Günümüzde
okullardaki genç nesillerin, sınıfın dört duvarı arasında tek
bir ders kitabına bağlı kalarak dünya ve sorunları
konusunda eğitim almaktan memnuniyet hissetmedikleri
58
kişisel programların tertip edilmesini ve uygulamasını daha
geniş kullanmak gerekir; öğrenciler yuixarı sınıflara
geçtikçe bağımsız iş için ayrılan ders saatinin yüzde
artırılmalıdır. Oylama- istenen sürecin iyileştirilmesini
sağlayan bir mekanizmadır. Refleksi - artık tamamlanmış
sürecin bilinçte iş düzümüdür. Eğitim sürecinin
refleksiyası bilgilerin benimsenmesinin tüm aşamalarını
çözümlemeye ve derinden anlamaya imkan veren başlıca
mekanizmalardan biridir. (Yazıcı S, Yazıcı. 2011:34).
Genel olarak şöyle olabilir aktif dersin qruluşu sınıfı
faallaşdırılması ile başlanır, motivasyon dolayısıyla sorun
yatırımı ile devam ediyor, araştırmanın yürütülmesi ile
aktivitesi daha da artırılr, bilgi alışverişi ile tüm öğrenciler
derste da hazır çizilir, bilginin tartışma ve analizi ile
öğrencilerin öğrenme düzeyi ortaya çıkmış oluyor,
genelleme ve sonuç elde edilmesi ile bilgi
möhkəmləndirilir, yaratıcı uygulama etməylə ders sonlanır.
Bunların uygulamasıyla öğrencilerde birçok olumlu
nitelikler oluşur. Bunlardan "işbirliği yeteneğidir ki, bu
öğrencileri topluma hazırlar. Toplumda düzgün davranış
yeteneği ile onların birbirlerinin fikrine saygı yaklaşımına
neden olur, bu onlarda dinlemek qabilliyyeti dolaysıyla
daha fazla bilgi edinebilmek yeteneği şekillendirir.
Kolayca fikirleri analiz edebiliyor, aynı zamanda
görüşlerini net ifade qabilliyyetleri oluşur. Onlarda eleştirel
düşünme oluşur ve lojistik yaratıcı tefekküre sahip olurlar."
(İbrahim Hakkı,2012:75). Öğretinin interaktif biçimi, yani
aktif bağlantı gerektiren çalışma sürecinde çeşitli üsulardan
kullanılarak, öğrenci öğretmen, ilişkileri yoğun kurulsun ve
amaca doğru emin hareket yaratabilir bilsin. Öğretinin
interaktif karakteri küçük gruplarda veya çift şeklinde
çalışmalarda daha abarıq şekilde tezahür ediyor . "Grup
şeklinde iş sınıftaki tüm çagirdlərin aktif şekilde kendi
becerilerinin seferberliğine neden oluyor. Çift şeklinde
çalışma ise öğrencilerin birbirlerinin görüşlerini daha iyi
anlamasına olanak tanır . "(Haqqı ihsanoğlu,2008:16).
Okulda eğitim çalışmasının teşkilinin temel biçimi derstir.
Ders kursun şərdhi sürecinde çeşitli yöntemlerin
uygulanması için elverişli ortam oluşturur." Ders
öğretmenin rehber rolünü ve öğrencinin kursu
benimsemesini sağlıyor." (Xacə Nəsrəddin Tusi,1989:5).
Tarih dersleri deyince öğretmenin tek öğretim programının
ve cədvəliəsasında okulun belli sınıfında seri olarak yaptığı
meşgale öngörülüyor. Öğretinin teşkilinin esasa formları
seminerler, konferanslar, eğitim gezi, ek meçgaleler,
ipuçları. Bunlardan başka ev ödevlerinin da önemli önemi
var. "Tarih derslerinin bu tiplerini örnek gösterilebilir: 1)
giriş dersi, 2) kombine edilmiş veya karışık ders, 3) yeni
malzemelerin öğretilmesi dersi, 4 ) tekrara - ümumileşdirici
ders, 5) bilgi ve becerileri kontrol ve muhasebe dersi. "
(Bünyadov Z, Yusifov.2006:165). Aslında derslerin
sınıflandırmasını dersin mahiyetini esas tutarak kurmak
gerekir, dersin mahiyeti ise eğitim sürecidir. Tarih dersinin
tipleri hakkında meseleyi sadece eğitim sürecinin objektif
qanunauyğunluqlara güvenerek doğru çözmek olur. " Onun
ana bölümden - kavrayışa hazırlık malzemeyle tanışma,
tahlil, genelleme ve möhkemlendirme, beceri ve
alışkanlıkların yetiştirilmesi, bilgileri uygulamaya
öğretme, bilgilerin kontrol sonuç itibari ile hem de dersin
kullanılan malzemenin özellikleri çekici, olağanüstüdür,
muğlak, beklenmez, merakı ve bağımsız düşünme
yönlendirme gücü; Malzemenin teslim olunma yöntemleri
ve biçimleri; Varsayımları denetim ve tanıtım götürme
imkânının varlığı; Yaratıcılığını imkanı; Öğretmen
tarafından kılavuzluk ( yöneltici sorular, spekülasyonların
adaylığı sırasında teşvik ve destekleme); Önceki konularda
spekülasyonların adaylığı ile ilgili olumlu duygular
deneyimi. Araştırmanın yürütülmesi Sorunun çözümü için
ileri sürülen varsayımları teyit veya tekzip eden, ayrıca
konulan araştırma sorusuna cevap vermeye yardımcı
olabilecek gerçekleri bulmaya olanak tanır. Bu zaman yeni
olguların öğrenilmesi ve bu sorulara cevapların bulunması
sırasında düşünmek ve yeni bilgileri keşfetmek için uygun
ortam oluşur . Ulusal müfredat Araştırmanın yürütülmesi
sırasında öğretmen aşağıdaki bilgi, beceri ve alışkanlıklara
sahip olmalıdır . Araştırmanın yürütülmesi üzere
yöntemlerin seçimine, İşin grup şeklinde ve diğer şekilde
düzenlenmesi ve yürütülmesine, araştırmanın yürütülmesi
qçün görevleri ve bilgi kaynaklarının seçilmesine, İş
listelerinin hazırlanmasına, Veri (Bilgi) alışverişi Bu
aşamada katılımcılar araştırmanın sırasında elde ettikleri
bulguların, yeni bilgi alışverişini yapıyorlar. Konulmuş
soruya cevap bulmak gerekliliği araştırmanın katılımcıları
birbirinin tanıtımını aktif dinlemeye sevk ediyor. Tanıtım
bir tür yeni bilgi alanını cızır ve şimdilik bu bilgiler eksik
ve kaotik niteliktedir. Yeni bir talep - bu bilgileri
düzeltmek, ayarla, belli bir sonuca varmak için araştırma
sorusuna cevap bulmak gerekliliği ortaya çıkar. Bilginin
tartışma ve organizasyon tüm bilgi, beceri ve
alışkanlıkların, tefekkürün çeşitli türlerinin (lojistik,
eleştirel, yaratıcı)saferberliyini gerektirir. Öğretmen
fasilitasiya bazında (yöneltici, yardımcı sorulardan
kullanarak) elde edilmiş olguların amaçlı tartışmasına ve
yapılmasına yardımcı olur. Bilginin organizasyonu tüm
olgular arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılmasına ve
sistemləşdirilməsinə yönlendirilir. Sonuçta mevcut
araştırma sorusuna cevabın çizgileri net seçilməyə başlar.
Veri şema, grafik, tablo, sınıflandırma biçiminde organize
edilebilir. Sonuçların çıkarılması Öğrencilere yeni bilginin
keşfi yolunda son adımı atmak: somut sonuca gelmek ve
genellemeyi götürüyor Öğrenci sadece varılan Bilgileri
birleştirmeli, hem de geldiği sonucu araştırma sorusu ile
ileri sürülmüş spekülasyonlarla bağımsız olarak
tutuşdurmalıdır. Ders kulminasiyasını ise Bilgileri işte
kendileri keşfettikleri için öğrencilerin duydukları eşsiz
sevinç ve memnuniyet hissi oluşturuyor. Yaratıcı
uygulama bilgilerin benimsenmesinin başlıca kriteri onun
yaratıcı şekilde uygulamasıdır. Yaratıcı uygulama bilgisi
güçlendirir, onun pratik önemini çocuğa açıp gösteriyor.
Bu aşama zaman itibariyle sadece akademik dersle sınırlı
da olabilir, yani uygulanması sonraki derslerde de
mümkündür. Ev ödevleri ev ödevleri - derste alınmış bilgi,
beceri ve alışkanlıkların güçlendirilmesi amacını güden
serbest çalışma biçimidir ev ödevlerinin karakteri araştırma
ve yaratıcılık unsurları (çeşitli yaratıcı çalışmalar,
Referatlar, projeler, araştırmalar, modelleme vb.) Ile
zenginleşdirilmelidir; gereken durumlarda bağımsız
benimsemek için kişisel çıkarları ve talepleri dikkate alan
59
tolerans, diskussiya kültürünü gelişmeye başlar.
"Diskussiya talimedici fonksiyon ile birlikte, geliştirici ve
terbiye fonksiyonları yerine getiriyor. Öyleki, soruları
kesin koymak, öğrencilerin fikirlerini açıkça, net ifade
etmekle birlikte, onların idrak ilgisini uyarır, tefekkürünü
geliştirir, nihayet, karakterini, davranışlarını, iletişim
kültürünü, müsahibini sonuna kadar dinlemek, hoşgörü
alışkanlıklarını terbiye ediyor. Diskussiya çocukları belli
kollektivde işlemeye, birgeyaşama, hayata hazırlar."
(Hüseynoğlu, 2009:229). Genellikle öğretim prosesi öyle
organize edilmelidir ki, o, idrak etkinliği, doğal öğrenme
faaliyeti doğursun, öğrenciye "ilk keşif" sevinci geçirmeye
imkan versin, o zaman yeni bilgilere ulaşabilmek hevesi
yaratsın. Biliş etkinliği öncelikle tefekkürün feallaşması
əsasaında oluşur. Buna ulaşmak için öncelikle eğitim
sürecinde idrak etkinliğini teşvik sorunlu siyuasiyalar
oluşturulmalıdır. Çocukta bu sorunun çözümü talebinin
oluşması sonucunda tüm idrak prosesləridə faallaşır, o,
yeni bilgileri keşfetmeye böylece yöneliyor. Günümüzde
orta öğretimde tarih dersinin müfredat ve sınıfların
çoxluğuı göz önünde bulundurulursa , tarih öğretimi
yöntemlerinin profesyonel olduğu söylenemez. Bu nedenle
de derslerde genellikle, temel malzeme ders kitabı oldu.
Tüm alanlarda texnologiyalaın ikişaf etmesine rağmen ders
kitabı hala önemini korumaktadır. Ülkemizde ve dünyanın
bir çok yerinde ders kitabında yer almayan bir konu
genellikle sınıfta yapılmaz. Özellikle yazılı kaynaklar
sınıfta öğretiminin azlığı ders vəsaitinə çok yer veren
öğretisi - öğrenme durumlarında okuma , başlıca eğitim
yolu haline gelebilir. (1981:310). Tarih derslerinde farklı
duyu organlarına hitap eden ve geçmişi bugüne getirerek
öğrencilerin öğrenmelerini kolaylaştıran unsurların
başında animasyon gelmektedir. İlk ve orta öğretim
seviyesindeki tarih eğitiminde, televizyon, video ve veri
show gibi unsurlar aracılığıyla rahatlıkla teşhir edilebilecek
olan filmlerin ortaya çıkışı eğitimi zenginleştirdi . Hareket
eden görüntülerin ortaya çıkmasının ardından, bunların
eğitimde kullanılma fikri yayılmış ve yüzyılın ilk
çeyreğinde
eğitim
faaliyetlerinde
kullanılmaya
başlanmıştır. Tarihin öğretiminde, bu dönemde özellikle
sanayi devrimini yaşamış ülkelerin bazılarında tarih
derslerinde
filmlerin
kullandığı
görülmektedir.
"1920'lerde, özellikle İngiltere'de filmlerin tarih
derslerinde kullanımı ve önemi ile ilgili bilimsel çalışmalar
yapıldı. Bu bağlamda, 1929-1930 yıllarında, “The
Historical Association” tarafından desteklenen bir bilimsel
proje sonucunda, tarih derslerinin etkili ve kalıcı bir şekilde
öyrədilməsində filmlerin faydalı olduğu iddia edildi. Bu
dönemde Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri, eğitim ve
öğretim faaliyetlerinde aynı zamanda filmlerin kullanıldığı
diğer ülkeler arasında film gösteri faaliyet göstermekteydi.
Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde 1920'li yıllarda
görüntülü eğitim sistemi kurulmuş ve film şeritler yoğun
olarak eğitime girmiştir . Eğitime ait filmlerin üretiminde
ise, İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri önde
gelmekteydi. II Dünya müharibəsinindən sonra teknoloji
ve ekonomik açıdan gelişmiş ülkelerde animasyon daha
hızlı ve bilinçli kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle bu
savaşa ait animasyon, savaşın tüm çıplaklığıyla tarih
çeşitli tiplerinin temelinde durur." (Rüstəmov, 2006:423).
İnteraktif tatbikatta ise başlıca amaç öğrencisi öğretinin
tabi etmek, onu okumaya elverişli insan gibi terbiye
etmektir. "İnteraktif " İngilizce - insanlararası karşılıklı
anlayış , işbirliği demektir . Bu süreçte aktif mühimyer
tutuyor. Her bir, öğrencinin kendi fikri ideası olur. Hatta
zayıf öğrencilerde feallaşırlar." (Hüseynoğlu, 2009:191).
Bazı her öğrenciye interaktif yöntemle geçirilmesinin
birkaç formuna ele alalım: "Fikri saldırı" (Beyin hamlesi )
- ideaların hızlı generasiyası ve öğrencilerin aktifliğinin
artırılması için uygulanır. Mevcut yöntem somut sorunun
çözümü için veya soruya cevap bulmak için de
kullanılabilir. Yeni konunun öğrenilmesinin başlangıcında
artık öğrencilerin bilgileri tüm yönlerden "zihinsel
saldırısı" uygulamak olur. Bu öğrencilerde yeni konuya ilgi
uyandırmak, ve bunların artık neyi iyi bildiklerini
açıklamak için en iyi araçtır. Öğretmen soruyu levhada
yazıyor veya onu sözlü veriyor ve herkese sunuyor, bu soru
hakkında kendi idealarını söylesinler. Tüm idealar
yorumsuz ve tartışmasız yazıya alınır . Sadece bundan
sonra ortaya çıkmış ideaların tartışma, açıklaması ve
sınıflandırılması başlar. Bu da sonuçta araştırma sorusunun
ortaya çıkmasına yol açıyor. Bu yöntemin "amacı sorunun
çözümü yollarının incelenmesini öğrenmek: belli
durumlarda çıkış yolları bulmak, onları analiz etmek, daha
etkili çözümlerin bulunması ile ilgili karar almak
yeteneğini geliştirmektir." (Seyidov,1997:66 ). "Söz
assosiyasiyaları"
bu
yöntemden
hem
konunun
öğrenilmesinnin öncesinde – öğrencilerin de bu hakkda ne
bildiklerini açıklamak, hem de dersin sonunda - onların
taze ne öğrendiklerini ortaya çıkarmak amacı ile
kullanılabilir. Öğrenilen konu ile ilgili başlıca sözü levhada
yazın. Öğrencilere tapşırın ki, bu sözü görünce veya
duyunca akıllarına gelen diğer kelimeleri de hemen yazıya
alsınlar. Bunun için onlara en fazla 1-2 dakika süre verilir.
Ders sonunda tapşırın ki, her bir öğrenci bu konu ile ilgili
düşündüğünü veya ne hissettiğini toplam bir deyişle ifade
etsin. "Bu priyom öğrencilerin sözlük rezervinin
zənginləşməsində önemli bir rol oynar . "
(Hüseynoğlu,2009:118 ). "Rollü oyun" - eğitim sürecinde
Rollü oyunların büyük önemi vardır. Rollü oyunlar
öğrencilerin yaratıcı təxəyyülünü geliştirmekle birlikte,
iletişim alışkanlıkları, ayrıca konunun kolay fark
edilmesine yardım eden emosionl izlenim yaratıyor. Bu
oyunlar derste yeknəsərliyi giderir ve onun canlı ve ilginç
geçmesine izin verir. Oyunlar oyun aşkına yok, derste
düşündürücü durum yaratmak , belli amaçlara ulaşmak için
keçirilməlidir.lakin bu ders yönteminin bazı olumsuz
özellikleride var. "Örneğin, derste gürültü oluşturulur, bazı
kavramlar öğrenciler için zor oluyor , bazen tartışma
planlanan çok uzanır . " (Rüstəmov,2006:75 ). Vatan
Tarihi fenni için en çok kullanılan yöntemler biride
diskussiya ( tartışma ) dır . Diskussiya hem öğretmen, hem
de öğrenciler için yararlı yöntemdir, çünkü onların olgulara
ve olaylara ilişkilerinin nasıl olduğunu öğrenmeye olanak
sağlar. Diskussiya sürecinde öğrenciler tartışılan bu veya
diğer konuda görüşlerini söylemekle, kendi görüşlerini
ispatlamyı, olguları analiz etmeyi öğrenirler. Bu zaman
dinlemek ve sırayla konuşmak becerisi, başka bakışlara
60
incelediğimiz geçmiş değil, tarihçilerin, geçmiş hakkında
oluşturdukları sonuçlardır. Tarihe eğitim yöntemlerini
kullanırken tarih derslerinde öğrencilerin tarihçi gibi
düşünmesini sağlamalı. Onlara bir küçük tarihçi oldukları
hissini vermeliyiz. Öğrencilere kullandığımız yöntemlerde
tarihi bakış açısını qazandırmalıyıq. Derslerde öğrencileri
bir tarihçi olarak görmeliyiz ve bu hissi onlara vermeliyiz.
Öğrencileri anlattığımız zamanın şartlarına götürmeli ve o
zamanda yaşadıkları hissini vermeliyiz. Tarihe eğitim
yöntemlerinden kaynaklanan sorunlar bugün eğitimin
sabit, kuru olduğu, öğrencinin ilgisini çekmediği ,
öğrenciyi tarihten uzaklaştırdığı biçimdedir. Bu sıkıcı ve
öğrenciyi tarihten uzaklaştıran tarzın değişmesi önemli bir
zorunluluktur. Tarih derslerinde sadece öğretmenin
anlattıklarını
dinlemek
ve
olaylar
hakkında
bilgilendirilerken sadece bu yöntemin seçilmesi Tarih
derslerinin çekiciliğini azaltmaktadır. Öğrenci tarihi
yeniden konuşup, kendi yorumlarını yapması, derslerde;
kaset, CD kullanılması, projeler hazırlanması, müzeleri ve
tarihi yerleri gezmesi gibi öğrenciyi harekete geçirecek
davranışların derslerde etkili yürütülmesi gerekir. Modern
toplumlarda Vatan tarih eğitimi son 30 yılda büyük bir
darbe almıştır. Bu yeni modelde öğrencisi pasif alıcı
konumundan çıkarak tarihi düşünen, yazan, araştıran bir
kişi olarak ortaya çıkmıştır. Öğrencinin aktifliğinin
sağlanması,
oyunlarla,
tartışmalarla,
eleştirel
değerlendirmelerle; grafikler, haritalar düzelterek, değişik
kaynaklar
kullanarak
sağlanmaya
çalışıldığı
gözlenmektedir. Böylece öğretmen merkezli bir eğitim
anlayışından sıyrılıp öğrencisi merkezli bir eğitim
yaklaşımının sergilenmesi zorunlu hale gelmiştir.
Dünyadaki bu değişimler ve gelişme ülkemizden dışıda
kalmamalıdır. Bunun için ülkemizde Vatan tarih
öğretiminin yeniden yapılandırılması gerekir. Bu
çalışmada sunduğum çözüm yöntemlerinden biri de aktif
eğitim
yöntemlerinin
Vatan
tarih
derslerinde
kullanılmasıdır. Bu yöntemlerden olan işbirliği öğrenme
yöntemi son 20 yıldan daha fazla bir zamanda
araştırmalarda geniş olarak yer almış, son 10 yılda da
kullanımı artmadan başlamıştır. Yine öğrenci ve öğrenci
derste aktive bilmek ve öğretim yönteminden kaynaklanan
sorunları çözebilmek için Tarihçiler, ders boyunca,
öğrencilerde eleştirel düşünceyi geliştirmek için çalışıyor.
Sanat tarihini, müzeleri bu işte kaynak olarak kullanıyor.
Grafik analizleri yaparak ve haritaları nasıl okuyacaklarını
sunarak onlara tatqiqatçılıq aşılanr. Tarihi belgeler ve
kayıtları inceler (vergi kayıtları , günlükler , eski resimler
ve çeşitli belgeler). Bu çalışmalarda dersi zevkli hale
getiriyor ve öğrencinin derste aktif olmasını sağlar. İyi bir
Tarih eğitimi, öğrencilerin ilgi ve kaygılarını analiz eder.
Öğretmenler, analitik aktivitelere, yerel tarihi bölge
ziyaretlerine, film gösterilerine önem verdiklerinde,
öğrencilerin eleştirel düşünme ve analitik araştırma
yetenekleri gelişir. Tarih konuları, sadece zor ve karışık
konulardan oluşmaz; tarih derslerinde açık, ilginç
konuların sayısı da bir hayli fazladır. Tarih eğitiminde
gruplar halinde çalışmak bu ilginç konuların işlenmesi ve
öğrencilere ayrıntılı bilgiler verilmesinde son derede
yararlıdır. Bu aktifliyin temininde öğretmene de büyük
derslerinde gösterilmesine yardımcı olmaktaydı. Yine bu
dönemde, gelişen teknoloji sayesinde olaylar anında
çekiliyor ve eğitim hizmetlerinde kullanılıyordu. Bu
çerçevede, bu yüzyılın önemli olaylarının büyük bir
bölümü filme alınmıştır. Hazırlanan tarihi, siyasi,
ekonomik, dramatik, yumorlu ve belgeseller, öğrencilerin
yaşadıkları zaman diliminden çok uzak olay, insan ve
nesneleri sınıfa getirmekte ve öğrencilere birinci elden
tecrübe imkanı sunmaktaydı. Özellikle İngiliz yayın
kuruluşu BBC, Tarih öğretimine Film Yeri ve Önemi
amaçlı dramatik, mizahi ve belgeseller hazırlamakta ve bu
filmler okullarda tarih derslerinde kullanılmaktadır.
BBC'nin eğitime olan katkısı bugün de devam etmekte ve
çeşitli alanlarda bir çok eğitici film bu kurum tarafından
üretilmektedir." Müzeler günümüzde gelişmiş ülkelerde
toplum üyeleri için kendi təcrübərinin zənginləşdirəcəkləri
ortamlardan biridir. Bir çok ülkede müzeler temel bilimsel
təşkilatlarndan biri olarak kabul edilir. Müzeler tarih
eğitiminde vazgeçilmez yere sahiptirler, bununla konuyu
öğrenciler daha net sahip olabilirler . Onların tarih anlayışı
dahada dırinləşmiş olur. tarih dersinin olumsuz imajı;
öğretmen merkezli eğitim yöntem ve yöntəmlərin yaygın
olarak kullanılması, biçim ve içerik yönünden öğrenci
açıklama yapmadan mahrum ders kitapları, ezbere dayalı
sınav sistemi ve siniflərdəki öğrenci sayısının çokluğu gibi
faktörlere bağlıdır. Özbaran'ın kaydettiği gibi, tüm dünya
kadar Türk toplumunun da tarih eğitiminde yer alan
uygulama ders malzemeleri ve araçlarına kadar, eğitimde
çok önem taşıyabilen yöntem ve kavramların gözden
geçirmesi gereklidir. (Doğan Y, Dinç,2007:65 ). Tarih
eğitiminde karşılaştığımız sorunlardan biride başkası ve
önemlisi de "ezberçilikdir". Bilgi, daha doğrusu herhangi
bir bilginin ezber olup olmaması, onun ne denli günlük
hayatımızda işlevsel bir ağırlığına sahip olup olmadığınan
bağlıdır. Əzbərləməklə ders öğrenen öğrencinin dersi
sevmesi ve derse ilgi duyması zorlaştığı malumumuzdur.
Temel sorunlardan biri öğrenciyi doğrudan ezber
tehlikesiyle karşı karşıya bırakmaktadır. Bundan önde
gelen nedenlerinden biri de tarih biliminin günümüzde,
eskiden gördüğü saygıyı artık görmemesidir . Günümüzde
insanların çoğu tarih denildiğinde, toplum için hiçbir
faydası bulunmayan , sık sık zararlı ve korkunç bile olan
ölü kitaplar yada döşülür. Ölü kitaplar bilimsel olarak sıkıcı
ezberleyici ders muamelesi görmelerine neden oluyor.
Tarihçiler hep geçmişe bakacak olsa bile, durmadan ileriyi
görmeye çalışmalıdırlar . Tarihçilerin geleceği veya yakın
bir geçmiştir, ya da, uzak bir geçmişle mükayasede daha
yakın bir geçmiştir. Tarih eğitiminde konular gelecek ve
günümüzle benimsenmesi. Ezbere çok tarihin bu tip
gelicek ve gekmiş arasındaki geliş ve gidişleri, öğrencilerin
aktif olduğu derslerde gerçekleştirilmelidir . Tarih
öğretmenleri " geleceğin görülmesini gizleyen dumanı
azaltmaya " çalışmalıdır. Ezber tehlikeleri kadar "ezberi
benimseyen" anlayışa da dikkat etmek gerekir. Nedenleri
bilen ve ilgilenebilecek insanlar ezber ile yetiştirilmez.
Tarih eğitiminde istenilen başlıca amaç, öğrenmeyi
öğretmek olmalıdır . Tarih eğitiminde karşılaştığımız
sorunlardan bir diğeri de Tarih eğitim yöntemlerinden
kaynaklanan sorundur. Vatan tarihi incelerken,
61
görevler düşüyor. Öğretmen öğrenci yeni fikirler ortaya
koymalarını, önerilerini, yaptıkları açıklamaları, sorulan
soruları, araştırmaları, diğer arkadaşlarını teşvik etmelerini,
öğrencilerin iç disipline sahip olup olmadıklarını, takdir
etme duygularını, toplum dəyərlərinidə ölçü edinip
edinmediklerini beklemeli ve bunları sürekli not etmeli.
Öğretmen sürekli gözlem yapmalı ve öğrenciler hakkında
sürekli notlar almalıdır. Ülkemizde "Tarih öğretiminin
yöntemden kaynaklanan sorunlarını çözmede, Amerika'da
ve birçok Avrupa ülkesinde Tarih eğitiminde kullanılan
yöntem ve tekniklerin sınıflarımıza taşınması yararlı
olacaktır. Bu teknikler ekonomik açıdan ve zaman
açısından kullanılması , uygulanması kolay tekniklerdir.
Yine bu teknikleri incelediğimizde açıkça gördüğümüz bir
istisna;
Tarihi
konuların
mutlaka
günümüzle
ilişkilendirilmesi. Vatan tarihi, sadece geçmiş ile gelecek
arasında tutarlı bir ilişki kurduğu zaman anlam ve nesnellik
kazanır. " (Doğan Y, Dinç,2007:65). Bizim metodikamız
tefekkürü artırmakla birlikte metotlar alanında yüksek
uzman olan ASMakarenkonun dediği ifade ile de kapalı bu
yüzden yazıyor ki, "Öğrenciye mümkün olduğunca çok
güvenmek ve ondan mümkün olduğunca çok talep etmek"
fakat bu talep onun yaş, bilgi ve beceri, qabilliyyet, yaratıcı
faaliyetleri ile uygun kurulmalıdır ki, öğrenci dersten hem
yorulmasın hemde soğumasına. Bununla onları hem aktive
hem de gelecek kimliğin yetiştirilmesine yardımcı
olabiliriz.
Kaynakça
Akmehmet K. (2009).Müzelerin tarih ögretiminde nesne
merkezli etkinliklerin kullanılması. Sosyal Bilimler
Enstitüsü Dergisi, Cilt 20, Sayı 1, s.150
Bünyadov Z, Yusifov Y. (2005).Azərbaycan tarixi. I,II
cild. Çıraq. Bakı;.s.717
Doğan Y, Dinç. E.( 2007). Binci elden tarih kaynaklarının
sosyal bilgiler ve tarih derslerinde internet üzerinden
kulanımı: ABD ve İngiltereden uyğulama örnekleri.
Ankara University, Journal of Faculty of Educational
Sciences, year:, vol: 40, no: 1,s. 45
Haqqı ihsanoğlu
.Xəzər.Bakı;.s.104
İ.(
2008).
Beynimizin
sirləri
Hüseynoğlu S. (2009).Ədəbiyyat dərslərində
texnologiyalar:Fəal/interaktiv təlim.Bakı;.s. 200
yeni
Xacə Nəsrəddin
Bakı;.s.236
Elm.
Tusi.
(1989).Əxlaqi-Nasir.
İbrahim Hakkı Ö. (2012).Tarih ögretmeni adaylarına BİT
destekli ögretim becerilerinin kazandırılmasında tasarım
temelli öğrenme yaklaşımı. e-Journal of New World
Sciences Academy p. 5
Keçecioğlu H. (2009).Öğretmenlerin ölçme ve
değerlendirmede yöntemleri haqqında yeterik alğıları,
karçılaçdıkları sorunlar,.s.25.
Mərdanov M. (2009).Azərbaycan təhsili yeni inkişaf
mərhələsində.Bakı;. Çaşıoğlu. s.527
Rüstəmov F.(
Bakı;.s.462
2006).
Pedaqogika
tarixi.
Nurlan.
Seyidov F.( 1997). Türk xalqlarının tərbiyə və məktəb
tarixinə dair. Bakı;.s.258
Stanford S.( 2008). Osmanlı imparatorluğu ve modern
türkiye. İstanbul;.s.456
Tarixin tədrisində müasir üsullar.( 2000). Əbilov, Zeynalov
və oğulları. Bakı;.s.36
Təlim metodlarının təkmilləşdirilməsinin nəzəri və praktik
məsələləri.( 1981). Maarif. Bakı;.s.120
Vencel B. (2008).Kreative and innovative methoden.
Berlin;.s.253
Yazıcı S, Yazıcı. F.(2011). Yurtseverlik eğitimi: tarih ve
sosyal bilgiler öğretmenlerinin algı, tutum ve eğitimsel
uygulamalaına yünelik bir araştırma. Akademik
Araçtirmalar Dergisi, Say. 50, s.112
Гладышев. В.В. (2010).Отдельние аспекты оценки
знании студентов. c.235
62
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
582 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content