close

Enter

Log in using OpenID

BİLGİ YÖNETİMİ - Doç. Dr. Serkan Ada

embedDownload
Güz 2014
BİLGİ YÖNETİMİ
Doç. Dr. Serkan ADA
Bilgi Yönetimi - Ders Planı
- Bilgi & Bilgi Yönetimi
- Bilgi Sistemleri: Giriş
- Bilgi Sistemleri: İş Süreçleri ve İşbirliği
- Örgütler ve Bilgi Sistemleri
- Bilgi Yönetimi & Hizmetler Sektörü
Doç. Dr. Serkan ADA
Bilgi & Bilgi Yönetimi
Doç. Dr. Serkan ADA
Bilgi
• Toplanmış, organize edilmiş, yorumlanmış ve belli bir
yöntemle etkin karar vermeyi gerçekleştirmek amacıyla
ilgili birime sevkedilmiş, belirli bir amaç doğrultusunda
süreçlenen, yararlı biçime dönüştürülmüş ve kullanıcıya
değer sağlayan verilerdir.
• Bilgi kavramı, Latince “informatio” (biçim verme – haber
verme) kökünden gelir.
• Düşünme, araştırma, gözlem, deney, akıl yürütme vb.
sonucunda elde edilen fikri ürün demektir.
• Alınıp satılabilen, karar vermek için işlenerek anlam
kazandırılan ve değeri olan veridir.
Bilgi
• Bilgi yönetimi, bilgi teknolojileri aracılığıyla karar verme
sürecine ve diğer stratejik amaçlara önemli destekler
sağlayan bir süreç olarak tanımlanmaktadır.
• Son zamanlarda, örgüt fonksiyonlarından biri olarak da
kabul edilmeye başlanmıştır.
• Bilgi toplumu bilgiye değer veren, bilgi üretebilen, bilgiyi
kullanabilen ve etkin bir biçimde yönetebilen toplumdur.
• Örgüt fonksiyonlarından biri olarak da kabul edilen bilgi
yönetimi, bilgi teknolojileri aracılığıyla karar verme
sürecine ve diğer stratejik amaçlara önemli destekler
sağlamaktadır.
Bilgi & Yiyecek
 Bilgi (tüketimi) yiyecek (tüketimi) gibidir!
 Akıl bilgiyle, beden yiyecekle çalışır!
 Yiyeceklerin üzerinde içeriğini (karbonhidrat, yağ,
protein oranı) belirten etiketler vardır. Bilgilerin de
etiketlenmesi (gerçek, kurgu, fikir, gereksiz)
mümkündür.
 Edindiğimiz bilgilerin filtreden (algı) geçirilip sindirilmesi
daha kolay bir hale getirilmesi gerekir.
JP Rangaswami, Teknoloji Uzmanı
Kurumsal Sermaye Olarak
Bilgi Yönetimi
Sosyal
Sermaye
(İlişkiler)
Yapısal
Sermaye
(Süreçler,
Sistemler)
Bilgi
Yönetimi
Entelektüel
Sermaye
(Veri, Bilgi)
İnsan
Sermayesi –
Birey
(Yetenek,
Deneyim,
Beceri)
Bilgi Sistemleri: Giriş
Doç. Dr. Serkan ADA
Talihsiz sözler…
“Sanırım belki beş bilgisayarlık bir dünya piyasası vardır.”
Thomas Watson, IBM Yönetim Kurulu Başkanı, 1943
“Bu ülkede kuzeyden güneye doğudan batıya her yere gittim ve en iyi insanlarla
konuştum, ve sizi temin edebilirim ki bilgi işleme bu yılın sonuna varması
muhtemel olmayan geçici bir hevestir.”
İşletme kitaplarından sorumlu editör, Prentice Hall, 1957
“640 K herkes için yeterli bir hız”
Bill Gates, Microsoft, 1981
Herkesin evinde bir bilgisayar istemesi için hiçbir sebep yoktur.”
Ken Olson, Digital Equipment Corporation kurucusu ve başkanı, 1977
Yeni nesil bilişim
İki resim arasındaki farklar?
İki resim arasındaki farklar?
İşletmelerde iPhone ve iPad Kullanımı
Bilgi Sistemleri önemlidir. Çünkü…
Geleceğin işletme yöneticileri, gelişmekte olan bilgi
teknolojilerini işletmelerde uygulayabilmek ve
değerlendirebilmek zorundadır.
İşletmelerde Bilgi Sistemlerinin Rolü
•
•
ABD’deki işletmelerin 2010’daki toplam bilgi sistemleri donanım,
yazılım ve telekomünikasyon ekipmanı yatırımı – 62 Milyar Dolar.
Toplam işletme ve yönetim danışmanlığı yatırımı – 800 Milyar Dolar.
– Çoğu yeni teknolojilerden fayda elde edebilmek için faaliyetlerini
yeniden tasarlamaları ile ilgili
Bilgi Sistemleri İşletmeleri Nasıl
Dönüştürüyor?
•
•
•
•
•
•
•
•
•
2009’da sabit hatlardan daha fazla cep telefonu hattı açıldı.
ABD’de 89 milyon kişi 2010 yılında internet erişimini mobil aygıtlar
üzerinden gerçekleştirdi. Bu sayı internet kullanıcı sayısının yarısıdır.
ABD’de 285 milyon, dünyada 5 milyar cep telefonu kullanıcısı var.
Haziran 2010 itibariyle dünyada 99 milyon işletmenin kayıtlı web sitesi
var.
UPS günde dünya çapında 15 milyondan fazla paket taşımaktadır.
78 milyondan fazla kişi gazeteyi internetten okumaktadır.
Sosyal ağ sitesi Facebook’un dünya çapında aylık 500 milyon
ziyaretçisi var.
Google’ın online reklam gelirleri 2009’da 25 milyar doları aşmıştır.
Değişen ve yenilenen kanunlar işletmelerin kayıtlarını, emaillerini, vb.
yıllarca saklama zorunluluğu getirmektedir. Bundan dolayı dijital
bilginin miktarı yılda 5 exabyte artması söz konusudur.
– gigabyte, terabyte, petabyte, exabyte (1 Milyar GB)
Bilgi Sistemlerinde Neler Yeni
Bulut bilişim
Yeşil bilişim
Bir hizmet olarak yazılım (SaaS)
Mobil dijital platform (iPhone, iPad)
İşbirliği yazılımları
Sosyal ağ (sosyal medya) yazılımları
Web 2.0 uygulamaları
Bilgi Sistemlerinin Stratejik İşletme
Amaçları
Operasyonel Mükemmeliyet
Yeni Ürünler, Hizmetler ve İş Modelleri
Müşteri ve Tedarikçiyle İlişkiler
Rekabetçi Avantaj
Ayakta Kalma
Bilgi Sistemlerinin Stratejik İşletme
Amaçları
Operasyonel Mükemmeliyet
Yeni Ürünler, Hizmetler ve İş Modelleri
Müşteri ve Tedarikçiyle İlişkiler
Rekabetçi Avantaj
Ayakta Kalma
Bilgi Sistemlerinin Stratejik İşletme
Amaçları
Apple'ın Dijital Uygulama İş Modeli
(İki Taraflı Piyasa)
Uygulama
Geliştirenler
Sözleşme
iPhone
Kullanıcıları
A
r
a
y
ü
z
Uygulamalar
Uygulama Geliştirme Çatısı
iPhone İşletim Sistemi
A
r
a
y
ü
z
Donanım
Apple’ın Dijital Uygulama
Platformu
İş Modeli, bir şirketin “değeri” nasıl yaratıp nasıl dağıttığını
tanımlayan mantık modelidir.
Sözleşme
Bilgi Sistemi Nedir?
Bilgi sistemi: Bir örgütte karar verme ve kontrolü destekleyecek şekilde
enformasyonu toplayan, işleyen, depolayan ve dağıtan birbirleriyle ilişkili
bileşenlerdir.
Bilgi sisteminin bileşenleri:
Donanım
Yazılım
Veri
Süreçler
Bireyler
Yönetim bilgi sistemi: Bilgi sistemlerinin yöneticiler ve çalışanlar tarafından
işletme değeri oluşturacak biçimde geliştirilmesi ve kullanılmasıdır.
Bilgi Teknolojisi Nedir?
Bilgi teknolojisi: Bilginin dijital formatta işlenmesi, kaydedilmesi ve taşınması
amacıyla kullanılan her türlü teknoloji aracıdır.
• Donanım
• Yazılım
• Veri yönetim teknolojisi
• Ağ / Telekomünikasyon teknolojisi
Bilgi sistemi ve Bilgi teknolojisi farkı:
- Bilgi teknolojisi satın alınabilir ama Bilişim sistemi satın alınamaz.
- Bilgi teknolojisi altyapısının işletmenin çalışanları tarafından, belli iş
süreçlerini takip ederek işletme değeri yaratmak için kullanılması ile Bilgi
sisteminden söz edilebilir.
Bilgi Teknolojisi & Tamamlayıcı Varlıklar
Enformasyon Teknolojisi Yatırımlarındaki Farklılıklar
Bilgi Teknolojisi & Tamamlayıcı Varlıklar
– Örgütsel Varlıklar
• Örgüt kültürü
• Etkin iş süreçleri
– Yönetimsel Varlıklar
• Üst yönetim desteği
• Takım çalışması ve işbirlikçi çalışma ortamı
– Sosyal Varlıklar
• İnternet ve telekomünikasyon altyapısı
• Çalışanların eğitimi
Veri – Bilgi
İnsanlar için anlamlı ve
kullanılabilir bir şekle getirilen
veriye Bilgi (Enformasyon)
denir.
Yukarıdaki Excel hücresindeki
“15” rakamı “veri” dir ve
toplam çalışan sayısını ifade
etmektedir.
Veri: Belirli bir olguyla ilgili
ham gerçekleri ifade eder.
- Bölgedeki işletmelerdeki
toplam çalışan sayısı
- Bölgedeki işletmelerdeki
ortalama çalışan sayısı
Veri – Bilgi
Nasıl Bilgi?
Kaliteli Bilginin Özellikleri
Doğru
Zamanlı
İlgili
Yeterli
Maliyetine değer
Bilgi Sistemleri:
İş Süreçleri ve İşbirliği
Doç. Dr. Serkan ADA
İş Süreçleri
• İş süreçleri, bir ürün yada hizmet üretmek için gerekli
olan faaliyetlerin bir derlemesidir.
• İşletme performansı büyük ölçüde iş süreçlerinin ne
kadar iyi tasarlandığına ve koordine edildiğine bağlıdır.
• Eğer iş süreçleri rakiplerinden daha iyiyse, işletmenin
rekabet gücünün kaynağı olabilir.
İş Süreçleri
Örnek-1: İnsan Kaynakları – İşe Alım Süreci
•İşe alım süreci, bir işletmenin yeni çalışanları işe almak
için kullandığı faaliyetler kümesi olarak bir iş sürecidir.
•İşe alım süreci: ilan vermeişçi bulma kurumları ile
temasa geçmeözgeçmişleri toplamaözgeçmişleri
gözden geçirmeadayları mülakata almaadayları
değerlendirmeadayları işe alma
•Bilgi sistemleri temel amaçlarından birisi, bu süreçlerin
daha verimli olarak yerine getirilmesini sağlamaktır.
İş Süreçleri
Örnek-2: Sipariş Tamamlama Süreci
İş süreçleri çok farklı görev alanlarını kesiştirir ve bölümler
arası koordinasyonu gerektirebilir.
İş Süreçleri
Bilgi teknolojileri iş süreçlerinin tamamen değiştirebilir.
Bilgi Sistemlerinin Türleri
• Hareket İşleme Sistemleri (HİS), satış siparişi girişi,
otel rezervasyonları, maaş bordroları, işçi kayıtlarını
tutma ve sevkiyat gibi işleri yürütmek için gerekli olan
günlük rutin hareketleri kaydeden ve yerine getiren
bilgisayarlı sistemlerdir.
• HİS alt düzeydeki yöneticiler tarafından kullanılır.
• Stokta kaç parça var? A şirketinin ödemesindeki durum
nedir?
Bilgi Sistemlerinin Türleri
Hareket İşleme Sistemleri (HİS)
Domino’s Pizza’nın
online sipariş sistemi
• müşteri tatmini
• rekabetçi avantaj
sağlamaktadır.
Bilgi Sistemlerinin Türleri
• Yönetim Bilgi Sistemleri (YBS), HİS tarafından
sağlanan veriyi kullanarak işletmenin ana görevlerini
rapor eder ve özetler.
• YBS orta düzeydeki yöneticiler tarafından kullanılır.
• Haftalık, aylık, yıllık sonuçlarla ilgili olarak yöneticilere
rapor sunar.
• İşler yolunda mı?
Bilgi Sistemlerinin Türleri
Bilgi Sistemlerinin Türleri
• Karar Destek Sistemleri (KDS), rutin olmayan karar
verme süreçlerini destekler.
• KDS çözüme varmak için gereken prosedürün önceden
tamamen tanımlanamadığı, hızla değişen problemlere
odaklanır.
• Aralık ayında satışları ikiye katlasaydık, üretim
planlarına bir etkisi olur muydu? Eğer bir fabrikanın
planı altı ay ertelenseydi, yatırımların getirisi nasıl
olurdu?
Bilişim Sistemlerinin Türleri
Üst Düzey Yönetim
Destek Sistemleri üst
düzey yöneticilere
stratejik kararlar
almalarında yardımcı
olur.
•YBS ve KDS den gelen
enformasyonları
düzenleyen veriler
ve grafikler sunar.
Bilgi Sistemlerinin Türleri
Kurumsal Uygulamalar, iş süreçlerini daha yakından
koordine ederek süreçlerdeki grupları birleştiren,
işletmelerin daha esnek ve üretken olmasına yardım
eden uygulamalardır.
Kurumsal Kaynak Planlama Sistemleri – ERP
Bilgi Sistemlerinin Türleri
E-İş iş süreçlerini gerçekleştirmek için internet ve dijital
teknolojinin kullanıldığı sistemlerdir.
E-Ticaret internet üzerinden ürün ve hizmetlerin satışı ve
alımıyla ilgili olan sistemlerdir. Reklam, pazarlama,
müşteri desteği, dağıtım ve ödeme ile ilgili faaliyetleri de
kapsar.
E-Devlet devlet ve kamu sektörünün vatandaşlar,
işletmeler ve devletin diğer organlarıyla ilişkilerini dijital
olarak sağlaması için ağ teknolojilerinin ve internetin
kullanıldığı sistemlerdir.
İşbirliği ve Ekip Çalışması Sistemleri
• İşbirliği açık, kesin ve ortak amaçları başarmak için
başkalarıyla birlikte çalışmaktır.
• İşbirliği başarılacak bir göreve yada işe odaklanır,
genellikle bir işletme yada başka bir örgütte ve kurumlar
arasında yer alır.
İşbirliği ve Ekip Çalışması Sistemleri
E-mail
Anlık mesajlaşma
Sosyal Ağlar
Wikiler
Dosya, doküman paylaşımı
İşbirliği ve Ekip Çalışması Sistemleri
Masaüstü paylaşımı
Web konferansı ve semineri
Sesli konferans
Video konferans
Ortak yazma ve düzeltme
İşbirliği ve Ekip Çalışması Sistemleri
İnternet Tabanlı İşbirliği Araçları (Ücretsiz)
İşbirliği ve Ekip Çalışması Sistemleri
İnternet Tabanlı İşbirliği Araçları (Üst Düzey Ticari Uygulamalar)
İşletmelerde Bilgi Sistemleri
Fonksiyonu
Bütün bu sistemlerin işletilmesinden kim sorumludur?
Bütün bu sistemler tarafından kullanılan donanım, yazılım ve diğer
teknolojilerin düzgün şekilde çalıştığından ve güncelliğinden emin
olması gereken kimdir?
Küçük işletmeler hariç, bilgi teknolojisi hizmetlerinden sorumlu olan
örgütsel birim bilgi sistemleri (bilgi işlem) departmanıdır.
• Programcılar
• Sistem analistleri
• Proje yöneticileri
• Fiziksel tesis yöneticileri
• Telekomünikasyon yöneticileri
• Veritabanı uzmanları
İşletmelerde Bilgi Sistemleri
Fonksiyonu
• Bilgi sistemleri departmanı bilgi sistemleri üst yöneticisi (CIO:
Chief Information Officer) tarafından yönetilir.
• Diğer üst düzey bilişim yöneticileri:
– Güvenlik üst yöneticisi (CSO: Chief Security Officer)
– Gizlilik yönetimi üst yöneticisi (CPO: Chief Privacy Officer)
– Bilgi yönetimi üst yöneticisi (CKO: Chief Knowledge Officer)
– İşletme sürekliliği üst yöneticisi (CCO: Chief Continuity
Officer)
Örgütler ve Bilgi Sistemleri
Doç. Dr. Serkan ADA
Bilgi Sistemlerinin Örgütlere Etkisi
Örgüt (organizasyon) çevre tarafından sağlanan
sermaye ve işgücü (ve bilgi teknolojileri) gibi temel
üretim faktörlerini alan ve onları ürün ve hizmet gibi
çıktılara dönüştürmek üzere işleyen sosyal ve formal bir
yapıdır.
Bilgi Sistemlerinin Örgütlere Etkisi
İşlem maliyeti teorisi
- İşlem maliyeti, bir işletmenin kendi kendine üretemeyeceği bir şeyi pazardan
tedarik etmesinden kaynaklanan maliyettir.
- İşi rekabetçi piyasada dışarıdan destek alarak yaptırmak yeni eleman işe
almaktan çok daha az maliyetlidir.
- Bilgi teknolojileri işletmelerin büyüklüğünü küçülterek bu maliyetleri düşürür.
Örnek: Chrysler, dış tedarikçilerle olan bilgisayar bağlantılarını kullanarak
üretimde kullanılacak parçaların %70 inden fazlasını dışardan tedarik ederek
maliyetlerini düşürmektedir.
Bilgi Sistemlerinin Örgütlere Etkisi
Vekalet teorisine göre işletme, çıkarını düşünen bireyler arasındaki
sözleşmeler bağı olarak görülür. Örneğin, bir müdür yada işletme sahibi
kendi adına işleri yürütmesi için çalışanları (vekilleri) işe alır.
- Vekalet maliyeti, işletmenin çalışanlarının yönetim maliyetidir.
- İşletmeler büyüdükçe vekalet ve koordinasyon maliyetleri de artmaktadır.
- Bilgi sistemleri yönetimi daha verimli hale getirerek bu maliyetleri azaltır,
çünkü yöneticiler için daha fazla sayıda çalışanı takip ve kontrol etmek
daha kolay bir hale gelir.
Bilgi Sistemlerinin Örgütlere Etkisi
Bilişim sistemleri örgütleri düzleştirir
Enformasyon sistemleri,
yöneticilere çok sayıda
çalışanı denetlemek için
enformasyon sağlayarak
ve alt düzey çalışanlarına
daha fazla karar verme
yetkisi vererek bir
örgütteki kademe
sayısını azaltabilir.
Bilgi Yönetimi & Hizmetler Sektörü
Doç. Dr. Serkan ADA
Hizmet Kavramı
• Ekonomi dilinde, HİZMET = MAL’dır.
• Somut değil, soyut bir maldır.
• Hizmet;
– Bireylerin diğer bireyler için yarattığı durum veya
faaliyettir.
• Hizmet sektörü;
– Ekonominin fiziksel varlığı olmayan ve üretildiği anda
tüketilen iktisadi malların üretildiği sektördür.
• GSYIH içindeki pay
%60'ı geçti.
• İstihdam edilenlerin
%24’ü tarım, %19,3’ü
sanayi, %7,1’i inşaat,
%49,6'sı ise hizmetler
sektöründe
Hizmet Yönetimi
– Müşteriye yakın olmayı gerektiren bir anlayışı
simgelemektedir.
– Kısa vadeli işlemler yerine uzun dönemli ilişkileri,
esas ürünün kalitesi yerine müşteri ilişkisine
dayanan toplam algılanan kaliteyi önermektedir.
Hizmet Kalitesi
• Hizmet kalitesi;
– İşletmelerin müşteri beklentilerini karşılama
veya aşma yetenekleridir.
• Hizmet kalitesini belirleyen bazı faktörler;
– Liyakat
– Dürüstlük
– Müşteriyi Anlamak ve Bilmek
– Erişim ve Hız
– İletişim
– Güvenlik (fiziksel, finansal, bilgi)
Hizmet Kalitesi & Bilgi Teknolojileri
Nitelikli hizmet, bilgiye nitelikli erişimi içermelidir.
Organizasyonlar müşteri isteklerini esnek ve uygun
biçimde karşılamak için bilgi teknolojilerinden
yararlanmalıdırlar.
Hizmet Kalitesi & Bilgi Teknolojileri
• Müşterilerin her türlü kişisel bilgisi ve ziyaret bilgisi
kaydediliyor.
• Müşteriler oda ve diğer hizmetleri kendi tercihlerine
göre alıyor.
– Extra yastık, oda sıcaklığı vb.
• Sadık müşterilere daha fazla ilgi
– Daha geç check-out
– Rezervasyonun tutulması
• Müşteri harcamalarında %60’a varan artış
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
2 122 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content