close

Enter

Log in using OpenID

ASİT-BAZ DENGESİ

embedDownload
ASİT-BAZ DENGESİ
Yrd.Doc.Dr M. Veysi BAHADIR
HAYAT;
ASLINDA GÜNAHA
VE PARANIN GÜCÜNE
KARŞI DEĞİL,
H+ İYONUNA
KARŞI BİR
MÜCADELEDİR…..
H.L.MENCKEN
İlk modern tanım, İsveç'li bilim
adamı Svonte ARHENİUS (1884)
tarafından
Sudaki çözeltilerine H+ iyonu
veren maddeler "asit"
Sudaki çözeltilerine OH- iyonu
veren maddeler "baz"
İsveç'li kimyacı Sorensen (1909)
Hidrojen iyonu derişimini
ölçmek için
pH SKALASI
p
eksi logaritmanın matematiksel
sembolünden
H
hidrojenin kimyasal formülünden
türetilmişlerdir
pH = −log[H+]
pH , hidrojen konsantrasyonunun eksi logaritması
olarak verilebilir
pH bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini tarif eden ölçü birimidir
Açılımı "Power of Hydrogen" dir. (Hidrojenin Gücü) 0'dan 14'e kadar
olan bir skalada ölçülür
L.J. Henderson (1909)
Asit baz dengesi terimini
Hasselbalch (1916) tamponlama
sisteminde
karbonik asiti tanımlamış
Henderson-Hasselbalch eşitliği:
pH= -log [H]
= pK + log[HC03-]
[H2C03]
pK:6.1 (insanlarda sabittir),pH=7.4 ise HC03- / H2C03 =20/1
bulunur.ve normal koşullarda sabit orandır.bu oran içinde
HC03 böbreklerin etkisini, H2C03 ise Akciğerlerin
fonksiyonunu gösterir. HC03- da olan primer değişiklikler
metabolik kan gazı bozukluklarına, H2C03(0.03xpCO2) de
olan değişiklikler solunumsal kan gazı değişikliklerine neden
olur.
HC03- / H2C03 < 20 ise asidoz
HC03- / H2C03 > 20 ise alkaloz gelişir.
9
Asit Baz Dengesi
pH:
 Bir solüsyonun içindeki hidrojen iyonu (H+) yoğunluğunu
anlatabilmek için kullanılan bir terimdir,
 Nanomol biriminden H+ konsantrasyonun ([H+]) negatif
logaritmasıdır,
 Hücre içi enzimlerin aktivitesinin sürdürülmesi için
zorunludur, fazla miktardaki değişiklikler ölümcül olabilir.
Asit Baz Dengesi
 Hücre içi ile hücredışı pH sürekli olarak bir denge
içindededir,
 Bu dengenin oluşumunda bazı iyon pompaları ve hücre
içindeki tampon sistemleri rol oynar.
 Normalde kan H+ konsantrasyonu 40 nmol/L düzeyindedir
 Bu rakamın negatif logaritması olan pH 7.40’tır
Asit Baz Dengesi
 Fizyolojik koşullarda 0.04-0.05 birimlik oynamalar
gösterebilir.
 0.1-0.2 birimlik değişiklikler kendini ciddi kardiyovasküler
ve nörolojik semptomlarla gösterir.
 Yaşamın mümkün olabildiği en düşük H+ konsantrasyonu 16
nmol/L (pH=7.8), en yüksek konsantrasyon ise 160 nmol/L
(pH=6.8) dir.
Asit Baz Dengesi
Tampon Sistemleri:
 Tampon sistemi genel olarak ortamdan H+ vererek veya
uzaklaştırarak bir dokuda veya solüsyonda oluşabilecek pH
değişikliklerini en aza indirgemeye çalışan sitemler olarak
tanımlanabilir.
 Normalde herhangi bir asidin parçalanmamış hali ile
ortama verdiği H+ iyonu ve konjüge anyonu bir denge
halindedir
 Denge sabiti olarak adlandırılan bir katsayı (K) bu
dengenin sayısal belirtecidir.
Asit Baz Dengesi
 Ekstrasellüler sistemdeki en güçlü tampon sistemi HCO3 H2CO3 tampon sistemidir.
CO2 + H2O  H2CO3  H+ + HCO3
 Bu dengede CO2 büyük oranda suyun içinde erimiş olarak
bulunur ancak var olan CO2‘in 1/1000’i H2CO3 şeklindedir.
 H2CO3 zayıf bir asit oduğu için kolayca (H+ ve HCO-3)
dissosiye olur.
 CO2‘in su içinde eriyik miktarı CO2 ’in parsiyel basıncı ile
orantılıdır ve çözünürlük katsayısı  CO2 = 0.03 ile ifade
edilir
Asit Baz Dengesi
 Sonuç olarak H2CO3 konsantrasyonun düşük olması nedeni ile
H+’nin majör hareketi HCO-3 ve CO2 arasında gerçekleşir.
 Bu değişkenler formüle edildiğinde Handerson Hasselbach
denklemi ortaya çıkar:
H+ + HCO3 ------------ CO2 + H2O
pH = pK + log [HCO-3]
 Pco2
pH = 6.1 + log [HCO-3]
 Pco2
pH = 6.1+ log Baz
Asid
Asit Baz Dengesi
 Normal pH değerinin 7.4 olduğu göz önüne alındığında; baz
/ asid oranı 20 olarak bulunur.
 Böbreklerin HCO-3, akciğerlerin ise CO2
konsantrasyonunun başlıca düzenleyicileri olduğu göz
önüne alındığında ise;
pH =
Böbrek
Akciğer
Asit Baz Dengesi
 Vücudun asit baz dengesinin iki önemli belirleyicisi;
 Bikarbonat (HCO-3)
 Karbondioksit (CO2) tir.
 Böbrekler HCO-3, akciğerler CO2 konsantrasyonunun başlıca
düzenleyicileridir.
 Normal koşullarda;
 pH: 7.35-7.45,
 PCO2: 35-45 mmHg,
 HCO-3:22-26 mEq/L arasında değişir.
 Plazma;
 HCO-3 düzeyinde azalma veya CO2’te artma asidemi,
 HCO-3 düzeyinde artma veya CO2’te azalma ise alkalemi
ASİDEMİ
160
H+
pH
-
ALKALEMİ
40
ASİDEMİ
6.8
Asistoli
Kardiyovasküler kollaps
Ölüm
10
ALKALEMİ
7.4
7.8
Tetani
Aritmiler
Ölüm
Aktüel bikarbonat (HCO3-act)
O anda ölçülen gerçek değerdir. Normal değeri 24
(22-26) mEq/L’dir. Düşmesi metabolik asidozu,
yükselmesi metabolik alkalozu akla getirir.Normal
şartlarda standart bikarbonata eşittir.
Standart bikarbonat (HCO3-std)
37°C’ de ve %100 O2 saturasyonunda, PCO2 40mmHg’ya
kalibre
edilerek
ölçülen
plazma
bikarbonat
konsantrasyonudur. Normal değeri 24(22-26)mEq/L
19
B.D.E.( Baz Defisit Excess)
Bir litre kanı normal koşularda (PaCO2=40 mmHg ve 37°)
pH=7.4 olabilmesi için gereken kuvvetli asit veya baz
miktarı 1
Normal değeri
-2 ve +2 mmol/L
BE, metabolik olayların göstergesidir
SBE(-)= 0.9287
x [HCO
BE metabolik
asidoz 3- (+)
24.4 + (pH-7.4)]
BE metabolik alkaloz
1
E Corey - Critical Care, 2004
Baz Fazlalığı (Base Excess) (BE):
Baz fazlalığı, tam oksijenize kanın, 37°C’de ve 40mmHg’lık
parsiyel CO2 basıncında, pH’sını 7.40’a getirmek için ilave edilen
asit veya baz miktarıdır. Normal değeri –2.5 ve +2.5 mmol/L
arasındadır. BE, metabolik olayların göstergesidir.
Negatif BE (=baz defisiti) metabolik asidozu
pozitif BE metabolik alkalozu düşündürür.
Toplam vücut baz açığı : 0.3 X (-BE) x VA formülü ile
hesaplanır.
21
Asit veya baz ilave edildiği zaman
çok az pH değişikliği gösteren
çözeltiler
"tampon" çözeltiler
Tamponlar protonlara
bağlanarak pH deki
değişiklikleri baskılayan
anyonlardır.
Yer
Tampon sistemi
Yorum
Kan
Bikarbonat (H İçi ve
H Dışı sıvıdaki en
önemli tampon)
Metabolik asitler için önemli (%53)
Hemoglobin
Metabolik asitler için önemli (%35)
Plazma proteinleri
Minor tampon ( %5)
Fosfatlar
Konsantrasyonu çok düşük( %1-3)
Proteinler
Önemli tampon
Fosfatlar
Önemli tampon
Fosfatlar
Titre edilebilen asitlerin çoğu için önemli
Amonyak
Önemli - NH4+ formasyonu
Ca karbonat
Uzun süreli metabolik asidoz
ICF
İdrar
Kemik
Lippincott Williams & Wilkins The ICU Book Paul L.Marino Section IX
pK
6.1
7.8
6.8
7.8
Bikarbonat-Karbonikasit
En hızlı tampon sistemidir
Na bikarbonat şeklinde bulunur
1/3’ü eritrositlerdedir
Böbreklerde de mevcuttur. İki yolla olur
-bikarbonat üretimi
-bikarbonat’ın
reabsorbsiyonu
Hemoglobin
KHb ve HHb şeklinde bulunur
Hem volatil hem nonvolatil asiti tamponlar
Redükte Hb bazik olduğundan daha çok H+ tamponlar
Bu özellik peptit zincirindeki Histidinden
kaynaklanmaktadır
Asit-Baz Dengesinde Böbreğin Rolü
Böbrek H+ iyonunun uzaklaştırılmasında
ve HCO3- konsantrasyonunun
kontrolünde önemli rol oynar
Protein metabolizmasından türeyen
sülfürik ve fosforik asit gibi uçucu
olmayan toksik asitlerinde
uzaklaşmasında başlıca rol böbreğindir
Böbrek tübülleri ve pH Regulasyonu.
Karbonik Asit-Bikarbonat Tampon Sistemi:
Plazma pH’sının düzenlenmesinde merkezi rolü
Figure 27.11a
Karbonik Asit-Bikarbonat Tampon Sistemi:
Plazma pH’sının düzenlenmesinde merkezi rolü
Figure 27.11b
ASİTLER
Solunumsal
Metabolik
(solunumsal
olmayan
asitler)
Organik
Karbonik asit Daha çok CO2
Organik
Laktik asit
Hipoksi,
İlaçlar,
İdiopatik
Keto asitler
Diyabet, Açlık
Sülfürik asit
Renal yetersizlikte artar
İnorganik
Fosforik asit
HCl
“Gerçek”
metabolik
asidozlar
ASİT ELİMİNASYONU
Solunumsal asitler
Ventilasyon
Metabolik asitler
Böbrekler
Karaciğer
Eğer problem metabolik ise,
hiperventilasyon veya
hipoventilasyon yardımı
solunumsal
Eğer problem solunumsal ise,
renal mekanizma yardımı ile
metabolik
Anyon GAP(anyon açığı)
Na-(CI+ HCO3 )
Hücredışı sıvıdaki iyonik elemanların elektromanyetik dengeyi
sağlamaları için net toplamı O olması gerekmektedir.Bu yüzden
anyonlar ile katyonların konsantrasyonu dengede olmalıdır.Bu
dengede, ölçümü mümkün Na , HCO3 , Cl ile ölçülemeyen
fosfat,sülfat,laktat,gibi iyonlar yer alır.
Ölçülemeyen anyonlarla ölçülemeyen katyonlar arasında şöyle bir
denge söz konusu olacaktır:
Na+ ÖK = Cl+HCO3 +ÖA
Na- (Cl+HCO3 ) = ÖA-ÖK
Anyonik gap= Na+- (Cl-+HC03-)= 12 + 2 mmol/L
41
Asit Baz Dengesi
•Anyon açığı (Anyon gap):
Anyon
Açığı
=
Ölçülemeyen
anyonlar
 Proteinler (15 mEq/L)
 Organik asitler (5
mEq/L)
 Fosfatlar (2 mEq/L)
 Sülfatlar (1 mEq/L)
 Tüm organik anyonlar
(plazma proteinleri)
Ölçülemeyen
katyonlar
–



Kalsiyum (5 mEq /L)
Potasyum (4,5 mEq/L)
Magnezyum (1,5 mEq/L)
UC = 11 mEq/L
UA=23 mEq/L
Anyon açığı (mEq/L) = UA-UC = 12 mEq/L
AA =(Na+) – [(Cl) + (HCO3-)]
AA=140-(104+24) = 12 mEq/L
(Normal sınırlar = 8-16 mEq/L)
ANYON GAP
ANYON
GAP
Majör plazma
=
katyonları
Majör plazma
–
anyonları
= [Na+] – ([Cl-] + [HCO3-])
= 140 – (104 + 24)
= 12 meq/L (8-16 meq/L)
N.W. Tietz, Ole Siggard-Andersen and E.L.Pruden: Acid-Base Balance and Acid-Base Disorders; in Tietz Textbook
of Clinical Chemistry ed. C.A:Burtis and E.R.Ashwood second ed p 1412-1448 1994
ASİDOZ
ALKALOZ
ASiDOZ
SOLUNUMSAL
ASİDOZ
METABOLİK
ASİDOZ
SOLUNUMSAL ASİDOZ
ETYOLOJİ
Yetersiz alveolar ventilasyon
Santral solunumsal depresyon
Sinir-kas hastalıkları
Akciğer ve göğüs duvarı efektleri
Havayolu hastalıkları
Yetersiz mekanik ventilasyon
CO2 üretiminde artış
Hiperkatabolik hastalıklar(maling hipertermi)
CO2 alımında artış
Yeniden soluma
Laparoskopik cerrahi
TEDAVİ
PaCO2 = VCO2 x K
Va
Va (Solunum hızı x tidal volum)
Alveolar ventilasyonun arttırılması
Geçici önlemler
Bronkodilatasyon
Solunumsal stimülan (doksapram)
Akciğer kompliansının düzeltilmesi
(diürez)
SOLUNUMSAL ASİDOZ
PaCO2’de artma
pH
B.E.
HCO3-
PaCO2

0
N

METABOLİK ASİDOZ
Artmış
anyon
gap
Normal
anyon
gap
METABOLİK ASİDOZ
HCO3- konsantrasyonunda azalma
pH
B.E.
HCO3-
PaCO2



N
ANYON
GAP
ANYON
GAP
Majör plazma
=
katyonları
Majör plazma
–
anyonları
= [Na+] – ([Cl-] + [HCO3-])
= 140 – (104 + 24)
= 12 meq/L (8-16 meq/L)
N.W. Tietz, Ole Siggard-Andersen and E.L.Pruden: Acid-Base Balance and Acid-Base Disorders; in Tietz Textbook
of Clinical Chemistry ed. C.A:Burtis and E.R.Ashwood second ed p 1412-1448 1994
METABOLİK ASİDOZ
Artmış anyon gap
> 16 mEq/L
Endojen nonvolatil asitlerin artması
Renal yetersizlik, ketoasidoz, laktik
asidoz
Toksinler
Salisilat, metanol, etilen glikol,
paraldehid
Rabdomiyoliz
Normal anyon gap 10-12 mEq/L
Gastrointestinal Sistem
HCO3- kaybı
Diyare
Fistüller (pankreatik,bilier,incebarsak)
Renal Sistem
RTA
Karbonik anhidraz inhibitörleri
Hipoaldosteronizm
Dilüsyon:
Çok miktarda bikarbonatsız mayi
alımı
Total parenteral nütrisyon
Klorid içeren asit alımı
Amonyum klorid, lizin
hidroklorid, arginin hidroklorid
Waters ve ark.da
%0,9 NaCl infuzyonun belirgin
hiperkloremik asidoza neden
oldugunu göstermistir
Der Anaesthesist 4 · 2004
LAKTİK ASİDOZ
Laktik asit, 1780 yılında Carl Wilhelm Scheele tarafından
TİP A organik
Şok,
hipoksemi
keşfedilen
hidroksi
asittir
Laktat,
Na, K tuzudur,
laktik asit ile aynı
TİP B1 laktik asitin
Diyabet,
enfeksiyon,
anlamda kullanılırkaraciğer hastalığı
TİP B2
Fenformin, sorbitol, früktoz
TİP B3
Herediter metabolik
hastalıklar
Venöz: 4.5 - 19.8 mg/dL
Arteryel: 4.5 - 14.4 mg/dL (0.4-1.4 mmol/L)
ÖLÇÜLMEYEN İYONLARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
Kreatinin ve idrar miktarı
Akut renal yetersizlik
Neden: Renal asitler
Glisemi ve idrar keton düzeyi
Hiperglisemi + ketoz
Neden: Diyabetik ketoasitoz
Normoglisemi + ketoz
oNeden: Alkol, açlık
ASİDOZUN FİZYOLOJİK ETKİLERİ
Kardiyak kontraktilitede azalma
Periferik vasküler dirençte azalma
Progressif hipotansiyon
Katekolaminlere yanıtta azalma
Ventriküler fibrilasyon eşiğinde azalma
Progressif hiperkalemi
pH:  0.10 / K+:  0.6 mEq/L
Tedavi
Tedavideki asıl amaç altta yatan problemi ortadan
kaldırmak olmalıdır
Herhangi bir solunumsal bozukluk varsa
düzeltilmeli gerekirse solunum kontrol altına
alınmalıdır
Eğer asidemi akut ve pH <7.20 (7.10*) ise
bikarbonat tedavisi endikedir
Lippincott Williams & Wilkins The ICA Book Paul L.Marino Section IX
HCO3 Açığı
=
0.5 x KG x (istenen HCO3- serum HCO3)
HCO3 İhtiyacı =
0.3 x BE X KG
Genelde önerilen, HCO3
ihtiyacının yarısını İV bolus,
diğer kalanını 4-6 saat infüzyon
olarak tamamlanır
Derin veya refrakter asidemi durumlarında
bikarbonat dialisatı ile akut hemodializ
gerekli olabilir
Emmett M. Anion-gap interpretation: the old and the new. Nature Clin Pract Nephrol 2006;2:4
Hastanın serum K+ düzeyi normal veya
düşük ise; bikarbonat tedavisinden sonra
hastada hipopotasemi belirtileri ortaya çıkar.
Solunum kaslarının paralizisine yol açabilir
Hipernatremi
Hiperozmolarite
var
Bikarbonat verilmesi
kontrendike
Emmett M. Anion-gap interpretation: the old and the new. Nature Clin Pract Nephrol 2006;2:4
Bikarbonat vermeden önce mutlaka hastanın potasyum
düzeyine bakılmalıdır
Asidozda H+ iyon konsantrasyonunun artışı ile, hücre
içi K+, hücre dışına çıkar
Asidoz düzeltilince K+ tekrar hücre içine girer
Emmett M. Anion-gap interpretation: the old and the new. Nature Clin Pract Nephrol 2006;2:4
Hücre içi tamponlama
PLAZMA

Prot HPO4-2
H+
H+
H+
H+
H+
H+
H+
H+
H+
H+
K+
HProt
H+
H+
H+
H2PO4 -
Eritrosit
[H+]
pH asidemi
Hücre içi tamponlama
PLAZMA
HProt
H+
H2PO4 H
H++
H+
H+
H+ H+
H+
H+
Prot -
H+
H+
H+
K+
HPO4-2
H+
Eritrosit
[H+]
pH alkalemi
ALKALOZ
SOLUNUMSAL
ALKALOZ
METABOLİK
ALKALOZ
SOLUNUMSAL ALKALOZ
PaCO2’de azalma
Mekanizma
Alveolar ventilasyonda artış
pH
B.E.
HCO3-
PaCO2

0
N

NEDENLER
Santral stimülasyon
Ağrı, anksiyete, iskemi, inme
Tümör, enfeksiyon, ateş, ilaçlar
Periferik stimülasyon
Hipoksemi, yükseklik, pulmoner hastalıklar
Bilinmeyen
Sepsis, metabolik ansefalopati
Iatrojenik
Ventilatör tedavisi
METABOLİK ALKALOZ
Plazma HCO3- düzeyinde artış
pH
B.E.
HCO3-
PaCO2



N
Karbonik Asit-Bikarbonat Tampon Sistemi: Plazma pH’sının
düzenlenmesinde merkezi rolü.
Figure 27.11b
BAZ ARTIŞI
İyatrojenik (aşırı bikarbonat
verilmesi)
Kronik alkali alımı (süt-alkali
sendromu)
METABOLİK ALKALOZ
KLORÜRE
DUYARLI
KLORÜRE
DİRENÇLİ
KLORÜRE DUYARLI METABOLİK ALKALOZ
(İdrar Cl < 20 mEq/L)
Ekstrasellüler sıvı kaybı:
Diüretikler:
Furosemid, etakrinik asit,
tiazidler
Gastrik sıvı kaybı
Kusma, gastrik drenaj
PaCO2’nin hızla düşürülmesi
KLORÜRE DİRENÇLİ METABOLİK ALKALOZ
(İdrar Cl > 20 mEq/L)
Mineralokortikoid aktivitesinde artış
Sodyum retansiyonu
Ekstrasellüler sıvı artışı
Yüksek doz NaHCO3
Kan ürünleri
Yüksek doz sodyum penisilin
Sistemik Etkileri
Hemoglobinin oksijene ilgisinde artış
Oksijen disosiasyon eğrisinde sola kayma
Hipokalemi
Plazma iyonize Ca++ miktarında azalma
Serebral kan akımında azalma
Sistemik vasküler rezistansta artma
Koroner vazospazm
Hipoventilasyon
Konvülsiyon
Kardiak aritmi
TEDAVİ
METABOLİK ALKALOZ
Klorüre duyarlı metabolik alkaloz
İntravenöz salin
Potasyum replasmanı
Simetidin, ranitidin
Asetazolamid
TEDAVİ
Klorüre dirençli metabolik alkaloz
Aldosteron antagonistleri
pH > 7.60 :
Hidroklorik asit (0,1 mol/L), iv
Amonyum klorür (0,1 mmol/L), iv.
Arginin hidroklorür
Hemodializ
MiKS BOZUKLUKLAR
Solunumsal ve Metabolik Asidoz
Kardiyak arrest / Resüsitasyon
KOAH /hipoksi
Hipokalemik myopati /metabolik asidoz
CO, metanol
pH

B.E.

HCO3
PaCO2
N
Solunumsal ve Metabolik
Alkaloz
Gebelik (kusma + hiperventilasyon)
CO2 retansiyonlu hastada mekanik
ventilasyon
Masif kan transfüzyonu / MV
pH

B.E.

HCO3
PaCO2

Solunumsal Alkaloz ve Metabolik
Asidoz
Salisilat Zehirlenmesi
Ağır KC Hast.
pH
,N,
B.E.

HCO3
PaCO2

Solunumsal Asidoz ve Metabolik Alkaloz
KKY +KOAH hastlarında diüretik
tedavisi
pH
B.E.
HCO3-
PaCO2
,N,



KOMPANSATUVAR YANITLAR
Bozukluk
Yanıt
Solunumsal asidoz
Akut
Kronik
 [HCO3-]
 [HCO3-]
1 mEq/L / 10mmHg PaCO2 
4 mEq /L /10mmHg PaCO2 
Solunumsal alkaloz
Akut
 [HCO3-]
2 mEq/L / 10mmHg PaCO2 
Kronik
 [HCO3-]
Beklenen değişiklik
2-5 mEq/L / 10mmHg PaCO2 
Metabolik asidoz
 PaCO2
1-1,5 x [HCO3-] 
Metabolik alkaloz
 PaCO2
0.25-1 x [HCO3-] 
Morgan GE, Clinical Anesthesiology
1
Kan örneği alınırken nelere dikkat etmeli
83
En uygun değerlendirme mixt venöz kandan
yapılır.
Ancak mixt venöz kan örneği pulmoner arter
veya en azından sağ ventrikülden alınması
gerektiğinden pratik değildir.
Değerlendirme buna en yakın değer olan
arteriyel kan kullanılarak yapılır.
84
arter kanı alırken dikkat edilmesi gereken
durumlar
Enjektör iğnesi steril olmalı
Enjektör ve iğne en az 0,1 ml heparinle yıkanmalı
Deri sterilizasyonu
Enjektörde hava kabarcığı olmamalı
İğnenin ucu kapatılmalı
Hızla laboratuvara ulaştırılmalı,kan bekletilmeden
incelenmelidir.
85
Arter kan gazı alınırken oluşan
komplikasyonlar
 Ağrı
 Hematom
 Hava veya kan embolisi
 İnfeksiyon
 Vasküler travma
 Vazovagal cevap
 Arteriel spazm
86
ARTER KAN GAZI KABUL
EDİLEBİLİRLİK KRİTERLERİ
 Anaerobik koşullar
 Antikoagulanlı injektör
 2-4 ml kan
 Hemen analiz
 Kalibre edilmiş cihaz
87
2
Kan örneğinde görülen parametreler ne ifade
ediyor?
88
NORMAL DEĞERLER
 pH : (7.36-7.44)
 PaC02 : 35-45 mmHg(venöz kanda 40 mmHg)
(her 10 mmHg lık değişim pH değerini 0.08 birim etkiler)
 Pa02 : 90-100 mmHg(venöz kanda 40 mmHg)
 Std HC03 : 24 mEq/L
 Act HCO3 : 24 mEq/L
 BB (total tampon bazları) : 50 mEq/L
 BE(baz defisiti): + 2.5 mEq/L
89
Parsiyel arteriel oksijen basıncı(PaO2)
Palazmada dağılan O2 parsiyel basıncıdır.
Hipoksi, alveollerde parsiyel O2 basıncının azaldığını,
Hipoksemi ise arteriyel kanda O2 içeriğinin azalmasını gösterir.
PaO2 atmosferik basınca, sıcaklığa, inspire edilen O2 içeriğine ve
hastanın yaşına bağlı olarak değişir.
90
 Hemoglobinin O2 ile doyma yüzdesidir.
Oksijen Satürasyonu SaO2
91
Parsiyel arteriel karbondioksit
basıncı (PaCO2)
Alveoler ventilasyonun ve metabolik CO2 üretiminin bir
sonucudur.. Yaş ve pozisyondan etkilenmez. Venöz
kanda (PaCO2): 45mmHg’dir.
92
Aktüel bikarbonat (HCO3-act)
O anda ölçülen gerçek değerdir. Normal değeri 24
(22-26) mEq/L’dir. Düşmesi metabolik asidozu,
yükselmesi metabolik alkalozu akla getirir.Normal
şartlarda standart bikarbonata eşittir.
Standart bikarbonat (HCO3-std)
37°C’ de ve %100 O2 saturasyonunda, PCO2 40mmHg’ya
kalibre
edilerek
ölçülen
plazma
bikarbonat
konsantrasyonudur. Normal değeri 24(22-26)mEq/L
93
Baz Fazlalığı (Base Excess) (BE):
Baz fazlalığı, tam oksijenize kanın, 37°C’de ve 40mmHg’lık
parsiyel CO2 basıncında, pH’sını 7.40’a getirmek için ilave edilen
asit veya baz miktarıdır. Normal değeri –2.5 ve +2.5 mmol/L
arasındadır. BE, metabolik olayların göstergesidir.
Negatif BE (=baz defisiti) metabolik asidozu
pozitif BE metabolik alkalozu düşündürür.
Toplam vücut baz açığı : 0.3 X (-BE) x VA formülü ile
hesaplanır.
94
Yaşamsal işlevlerin yürütülmesi için organizma,vücut
sıvılarındaki hidrojen iyonu (H+) konsantrasyonlarını çok dar
sınırlar içerisinde tutmak zorundadır.
Vücut sıvılarında yada herhangi bir eriyikte H+ ve anyonlara
ayrılan maddelere, yani hidrojen veren maddelere asit,
bunun tersine H+ alıcı maddelere ise baz denir.
Bu sınırlardan sapmalar enzim aktivitelerinde, elektrolit
dengesinde, başta solunum, kardiopulmoner ve SSS olmak
üzere organ sistemlerinde ve ilaçların farmakolojisinde
önemli değişiklikler oluşturur.
95
pH
Hidrojen iyonu konsantrasyonunun negatif logaritmasıdır.
Kandaki H+ iyon konsantarasyonu ortalama 40 nmol/lt dir.(1
nanomol/Lt =1/106 mol/Lt)
Kandaki H+ iyonu konsantrasyonu PCO2 ve serum HCO3
dengesi ile belirlenir.
H+ = 24 x PCO2 / HCO3
Amaç PCO2 / HCO3’yi sabit tutmaktır.
Arteriel kanda normal değeri 7.36-7.44,
venöz kanda ise 0.01-0.02 birim daha düşüktür.
96
Asit baz dengesi bozuklukları
Asidoz: PaCO2 >45 mmHg, arteriyel bikarbonat <22
mmol/L, pH değişmeyebilir.
Alkaloz: arteriyel bikarbonat > 26 mmol/L, PaCO2 < 36
mmHg, pH normal sınırlarda olabilir.
Asidemi: arter kanında H+ > 44 nmol/L, pH < 7.36
Alkalemi :kanda H+ < 36 nmol/L, pH > 7.44
97
Met.asd
AKUT
DEKOMP.
pH
pCO2
HCO3-
KRONİK
KOMP.
pH
pCO2
AZALIR
AZALIR bozuklukları
AZALIR
AZALIR
Asit
bazN dengesi
HCO3AZALIR
Met .alk.
ARTAR
N
ARTAR
ARTAR
ARTAR?
ARTAR
Res.Asd
AZALIR
ARTAR
N
AZALIR
ARTAR
ARTAR
Res alk.
ARTAR
AZALIR
N
ARTAR
AZALIR
AZALIR
98
Asit Baz Denge Bozukluğu Olan Hastaya
Klinik Yaklaşım
1-Asit baz bozukluğundan şüphelenme, anamnez, klinik ve
laboratuar bulgularının değerlendirilmesi.
2-Asit baz bozukluğunun tipini belirleme
3-Fizyolojik kompanzasyon mekanizmasının gelişip,
gelişmediğini araştırma
4-Bozukluğa yol açan primer nedenin belirlenmesi
5-Asit baz denge bozukluğunun ve primer nedenin tedavisi
Asit Baz Bozukluğunda Laboratuar Bulguları:
Arteriyel Kan gazında pH, Pco2 ve HCO3
Anyon gap’ı belirlemek için Na, Cl
ve serum K’na bakılacak.
Arteriyel Kan Gazları Analizi
pH = 7,36-7,44
PaCO2 = 36-44 mmHg
(HCO-3) = 24-26 mEq/L
Asit Baz Dengesizliklerinde Arteriel Kan
Gazları
Asit baz
Primer Değişiklik
Komp.Değişiklik
Bozukluğu
Respiratuar Asidoz
pCO2
Respiratuar Alkaloz
pCO2 
Metabolik Asidoz
HCO3 
Metabolik Alkaloz
HCO3 
HCO3 
HCO3
pCO2 
pCO2 
Amaç sabit PaCO2 / HCO3 Oranı
Asit Baz bozukluğunun tipini belirleme:
1-Aşama : Asidemi veya alkalemiyi belirleme
2-Aşama : HCO3 değerindeki sapmayı belirleme
3-Aşama : HCO3 değişikliğinin pH da gözlenen değişikliğe
yol açıp açmayacağını yorumlama
4-Aşama : pCO2 değerindeki değişikliği belirleme
5-Aşama : pCO2 değişikliğinin pH’a etkisini yorumlama.
Asidemi (pH<7,36)
HCO3 ve PCO2
HCO3 düşük
HCO3 düşük
HCO3 yüksek
HCO3 yüksek
PCO2 yüksek
PCO2 düşük
PCO2 yüksek
PCO2 düşük
Öncelikle
Metabolik asidoz
Mixed Metabolik
ve respiratuar
asidoz
Öncelikle respiratuar
asidoz
İmkansız,
laboratuar hatası
Kompanzasyon kurallarını uygula
PCO2
yüksek
Mixt Metabolik
ve respiratuar
asidoz
PCO2
düşük
Mixt Metabolik
asidoz ve
respiratuar alkaloz
PCO2
normal
Metabolik
asidoz
HCO3
düşük
Mixt respiratuar
ve Metabolik
asidoz
HCO3
yüksek
Mixt respiratuar
asidoz ve
Metabolik alkaloz
HCO3
normal
Respiratuar
asidoz
Alkalemi (pH>7,44)
HCO3 ve PCO2
HCO3 yüksek
HCO3 yüksek
HCO3 düşük
HCO3 düşük
PCO2 düşük
PCO2 yüksek
PCO2 düşük
PCO2 yüksek
Öncelikle
Metabolik alkaloz
Mixed Metabolik
ve respiratuar
alkaloz
Öncelikle respiratuar
alkaloz
İmkansız,
laboratuar hatası
Kompanzasyon kurallarını uygula
PCO2
yüksek
Mixt Metabolik
alkaloz ve
respiratuar
asidoz
PCO2
düşük
Mixt Metabolik ve
respiratuar alkaloz
PCO2
normal
Metabolik
alkaloz
HCO3
düşük
Mixt respiratuar
alkaloz ve
Metabolik asidoz
HCO3
yüksek
HCO3
normal
Mixt respiratuar
ve Metabolik
alkaloz
Respiratuar
alkaloz
Örnek I
pH = 7,22
HCO3= 13 mEq/l
pCO2 = 38mmHg
HCO3 (18mEq/L)
pH(7,22) = Sabit Değer X _________________
pCO2 (38 mmHg)
1 .Aşama: pH  Asidoz Metabolik ? Respiratuar ?
2.Aşama : HCO 3

3.Aşama : HCO3  Azalması pH yı düşürür
O halde Metabolik asidoz olabilir
4.Aşama : pCO2 normal
5.Aşama : pCO2 normal pH yı değiştirmez
O halde Metabolik Asidoz ‘dur.
Örnek 2: Mixt Tip Bozukluk
pH= 7,55  HCO3= 30 mEq/L  pCO2= 21 mmHg 
1.Aşama : pH   Alkaloz Metabolik ?
Respiratuar?
2.Aşama: HCO3 
3.Aşama: HCO3 artışı pH yı arttırabilir.
Metabolik alkaloz olabilir.
4.Aşama: p CO2 
5.Aşama: p CO2 azalmasıda pH yı arttırabilir.
Respiratuar alkalozda vardır.
O halde temel bozukluk Mixt Metabolik – Respiratuar Alkaloz ‘dur.
Örnek 3
pH = 7,18
HCO3= 23mEq/l
pCO2 = 56mmHg
HCO3 (21mEq/L)
pH(7,18) = Sabit Değer X _________________
pCO2 (56 mmHg)
1 .Aşama: pH  Asidoz
Metabolik ?
Respiratuar ?
2.Aşama : HCO 3 normal
3.Aşama : HCO3 normal olması pH yı etkilemez
O halde Metabolik asidoz değil
4.Aşama : pCO2
5.Aşama : pCO2 pH yı düşürür
O halde RESPİRATUAR ASİDOZ ‘dur.
Örnek 4
pH = 7,55
HCO3= 20 mEq/l
pCO2 = 21mmHg
HCO3 (18mEq/L)
pH(7,55) = Sabit Değer X _________________
pCO2 (21 mmHg) 
1 .Aşama: pH 
2.Aşama : HCO 3
Alkaloz
Metabolik ? Respiratuar ?

3.Aşama : HCO3  Azalması pH yı arttırmaz
O halde Metabolik alkaloz değil
4.Aşama : pCO2 
5.Aşama : pCO2  pH yı arttırır
O halde olgu RESPİRATUAR ALKALOZ ‘dur.
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
4 563 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content