close

Enter

Log in using OpenID

5. İhtiyaç Saptama

embedDownload
04.03.2014
Eğitim Programı
Geliştirmede
İhtiyaç Analizi
İhtiyaç Saptama / Analizi
• İhtiyaçları, bu ihtiyaçların doğasını ve
nedenlerini incelemek ve geleceğe
dönük eylemler için öncelikleri
belirlemek için kullanılan bir dizi
işlemdir (OME,2001).
E.Ü. Eğitim Fakültesi
İhtiyaç Saptama / Analizi
• Bir sistemdeki belirli hedef gruplar üzerine
odaklanır.
▫ Örn. Öğrenciler, ebeveynler, öğretmenler,
yöneticiler..
• Öncelikle, sistemin hedef kitlesi olan,
hizmet alanların yani öğrencilerin
ihtiyaçlarını belirlemek için kullanılır.
İhtiyaç Saptama / Analizi
• İA, program geliştirme
çalışmalarının önemli bölümüdür.
▫ Program ihtiyacı var mı?
▫ Gerçek ihtiyaç ne?
saptanmalıdır (Demirel, 2008).
TOPLUM
BİREY
GERÇEK
İHTİYAÇ
Beklenti ve ihtiyaçlar
Beklenti ve ihtiyaçlar
PROGRAM
HEDEFLERİ
KONU
ALANI
Beklenti ve ihtiyaçlar
1
04.03.2014
Beklenti ve ihtiyaçlar
Toplumun beklenti
ve ihtiyaçları
Toplumun
beklenti ve
ihtiyaçları
Eğitim
programının
hedefleri
TOPLUM
BİREY
Eğitim
programının
hedefleri
EP, bireyin toplumla
uyumunu, meslek
edinmesini ve kazanç
elde etmesini etkiler.
KONU
ALANI
Beklenti ve ihtiyaçlar
TOPLUM
BİREY
KONU
ALANI
Çağdaş düşünce,
değişen bilgi ve
ihtiyaçlar, konu alanı
seçimine yansımalı
Kaynak: http://www.philologician.com/ESPWorld/Articles_1/esp/image008.gif
***Sürekli gelişim
döngüsünde ihtiyaç
analizleri de sürekli
olmalıdır.
Ne?
Ne olmalı?
Arasındaki farkın, kurumlar /
bireyler açısından
belirlenmesi,
bu farkın nasıl kapatılacağı
konusunda önceliklerin
belirlenmesi sürecidir.
2
04.03.2014
*İhtiyaç analizi sonucunda...
• Toplumun ihtiyaçları ve bu ihtiyacın
boyutları saptanır.
• Mevcut programlar sistemli bir şekilde
değerlendirilir.
• Toplumun ihtiyaçları doğrultusunda
halka sağlıklı hizmet verirken ortaya
çıkabilecek yeni ihtiyaçlar planlanır.
• Problemlerin önemi, değeri konusunda
bilgi elde edilir…
Kaynakların etkili kullanımı için
öncelikler belirlenir ve kararlar alınır
(MASS, 2008).
İhtiyaç analizi
- Nereye doğru yol alındığını
ve
-Niçin yol alındığını
ortaya koyar.
İhtiyaç analizi yaklaşımları
1. Farklar yaklaşımı
2. Analitik yaklaşım
3. Demokratik
yaklaşım
4. Betimsel yaklaşım
a. Hazırlık / Planlama aşaması
b. Veri toplama
c. Verilerin çözümlenmesi
d. Bilginin raporlanması
e. Bilginin kullanılması.
1- Farklar yaklaşımı
(Gap or discrepancy analysis):
• BEKLENEN – GÖZLENEN = İHTİYAÇ
Bir programda gözlenen başarı ile
beklenilen başarı arasındaki fark
ihtiyacı belirler.
• Bireylerin sahip olması gereken
becerilerden sahip olduğu becerileri
çıkarmamız durumunda ortaya çıkan
fark ihtiyaçtır.
3
04.03.2014
Farklar yaklaşımıyla ihtiyaç
analizine örnekler
Okullar ve eğitim birimleri genellikle bu
yöntemle ihtiyaç değerlendirmesi yoluna
gider.
• Örneğin; öğretmenlerin sahip
olması gereken 100 bilgi, beceri ve
tutum olduğunu düşünelim.
Bunlar öğretmenlerden beklenen
yeterliklerdir.
• Bu 100 yeterliği ölçüt kabul edip
bir araştırma yaptıktan sonra
ilköğretimdeki öğretmenlerin 100
yeterlikten 65 tanesine sahip
olduklarını saptadık. Bu ise
ilköğretim öğretmenlerinin gerçek
(var olan) yeterlikleridir.
2- Demokratik yaklaşım:
• Bu yaklaşımda bireylerin
ihtiyaçlarına toplum adına
kararı kontrol merciinde
bulunan baskın gruplar verir.
• Örn. %80 başarı beklentisi olan
Matematik öğretmeni, yıl sonunda
başarının %50’de kaldığını görerek
kullandığı yöntemleri ve materyalleri
gözden geçirmeye karar verir.
• Sahip olunması gereken
yeterlikler ile var olan
yeterlikler arasındaki fark
(100-65=35), ilköğretim
öğretmenlerinin hangi
bilgi, beceri ve tutumları
kazanmaları gerektiğini
gösterir.
▫ İhtiyaçlar, ilgili kişilerden oluşan çoğulcu
grupların isteklerinden hareketle
belirlenir. Bu yaklaşımın temeli,
birçok insanın ihtiyaç değerlendirme
sürecinde olması nedeniyle insan ilişkileri
ve halkla bütünleşmeye dayanır.
4
04.03.2014
Demokratik yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek
 Örneğin;
eğitim sendikalarının
eğitimdeki aksaklıkları bir rapor
halinde sunması ve eğitimdeki
önceliklere ilişkin görüşlerini bir
basın açıklamasıyla duyurması
demokratik bir yaklaşımdır.
Demokratik yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek
 Bu
görüşler, ihtiyacın önemli ve
geçerli olduğunu gösterebilir
ama öncelikli olup olmadığı ve
değer görüp görmeyeceği karar
koordinasyon kuruluna ya da
program tasarısı hazırlayanlara
bağlıdır.
3- Analitik yaklaşım:
•
Ulusal ve uluslararası koşullara dayalı
değişimlere ait yönelimlerin
incelenmesiyle oluşur.
• Var olan durumdan çok, gelecekte
oluşabilecek değişimlere göre
ihtiyacı belirlemeye dayanır.
Analitik yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek
Örn.
Bir özel okul, bilgisayar kullanımının
öğrencilere iş bulmalarında yarar
sağlayacağını gözlemleyerek bilgisayar
kullanabilmeyi bir ihtiyaç olarak belirler.
▫ Bir durumla ilgili bugünkü mevcut
duruma ait verilerden yararlanılır ve
geleceğe yönelik varsayımlar /
durumlar ortaya konur.
▫ Eleştirel düşünceden yola çıkılarak
problemlere çözüm aranır.
Analitik yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek
 Örneğin;
beş yıl sonra
öğretmenlik mesleğinin
gerektirdiği bilgi, beceri ve
tutumların neler olabileceği
düşünülebilir.
 Varsayalım beş yıl sonra,
öğretmenler sanal öğretmenler
olarak da rol ve sorumluluklar
üstleneceklerdir.
5
04.03.2014
Analitik yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek
4- Betimsel Yaklaşım:
Bir nesnenin yokluğu ile ortaya
çıkan eksiklik ile o nesnenin varlığı
ile ortaya çıkan fayda ile ihtiyaç
ortaya konur.
 Bu
bağlamda, öğretmen yetiştiren
yükseköğretim programlarına gelecekte
varsayılan bu ihtiyacı giderebilecek
konuları ders olarak eklemek analitik
yaklaşıma örnek gösterilebilir.
Betimsel yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek
Örneğin; Bir okulun birkaç sınıfında,
dersler projeksiyon ve bilgisayar
yardımıyla işlendiğinde öğrencilerin
derse katılımı artmakta ve daha çok
örnek soru çözülebilmektedir.
 Eğitim durumlarında bilgisayarın
kullanılması (nesnenin varlığı)
büyük fayda sağlamaktadır. …

İhtiyaç BelirlemeDeğerlendirme Teknikleri
1. Delphi
2. Progel Dacum
3. Gözlem
4. Meslek Analizi
5. Ölçme Araçları
6. Görüşme
7. Kaynak Tarama
….olmazsa … eksiklik /sorun olur, …
olursa …. konusunda yarar sağlar.
Betimsel yaklaşımla ihtiyaç
analizine örnek

…. Ancak, bilgisayar ve projeksiyon
makinesi bulunmayan (Nesnenin
yokluğu/eksiklik) gruplarda öğrenciler
not almaya yönelmekte, derse katılım
gösterememekte ve yeterince örnek
soru çözülememektedir. Bu durumda,
bilgisayar ve projeksiyon makinesinin
varlığı fayda, yokluğu ise zarar
getirmektedir. O halde, bilgisayar ve
projeksiyon makinesi tüm sınıflarda
bir ihtiyaçtır.
1. Delphi Tekniği-Anket
Geliştirme
• Delphi tekniği; konu ile ilgili
uzmanlar grubunun akılcı bir
yaklaşımla ortak görüşlerinin
alınması, bir anlamda ortak
görüş sağlanması çabasıdır.
6
04.03.2014
• Delphi tekniğinin amacı; geleceğe
ilişkin tahminlerde bulunmak,
uzman görüşlerini ortaya
çıkarmak ve uzlaşma
sağlamaktır.
• Delphi tekniği bugünkü durumdan
ziyade gelecekte nelerin olacağı ile
ilgilidir.
• Örneğin; 2025 yılında öğrenciler
nasıl ders çalışacak? gibi açık uçlu
sorular sorulur.
39
Delphi Tekniğinin Olumlu Yönleri:
Parasal açıdan ekonomiktir.
Görüşler etki altında kalmadan açıklanır.
Anlamsız ve konu dışı tartışmalara girilmez.
Bağımsız düşünmeyi sağlar.
Uzmanlarla kontrollü iletişim kurulması,
konu dışı kalmalarını önler.
40
İhtiyaç Analizi dışında Delphi Tekniğinin
Kullanım
Alanları: Teknikleri
İhtiyaç
Değerlendirme
• Olayları ve eğilimleri kestirme (temel amaç)
• Eğitim programının planlanması
• Pazar araştırması
• Standartların oluşturulması
• Kurum ve kuruluşların amaçlarının belirlenmesi
• Politika geliştirme
• Eğitim sorunları
Progel-Dacum Yönteminin Aşamaları:
2. Progel-Dacum Tekniği
• İş ortamında işin en gerekli işlemleri alan
uzmanları tarafından belirlenir.
• Bu belirleme bir panel çalışmasıyla başlar.
Yapılan analiz ile bir mesleğin beceri profili
çıkarılır.
1. Program/iş alanının belirlenmesi
2. Beceri alanlarının belirlenmesi
3. İşlemlerin belirlenmesi (bu işlemlerle geliştirilecek program
kapsamının tanımlanması)
4. Beceri alanları ve işlemlerin gözden geçirilmesi
5. Bilgi ve beceriye dayalı işlemlerin sıralanması;
a) Genelden özele,
b) Sıklık derecesine göre,
c) Becerilere göre,
d) Mantık sıralamasına göre,
e) İlgilerin sıralanmasına göre.
6. İşin gerektirdiği işlemlerin saptanması
7. İşin gerektirdiği işlemlerin değerlendirilmesi.
7
04.03.2014
43
PROGEL-DACUM Kullanım Alanları:
Meslek Analizi
▫ Eğitim ihtiyacını değerlendirme
▫ Program geliştirme
▫ İş tanımlarını yapma
İş analizi sürecinde iş ortamında
çalışan ve alanlarında usta
bireyler bulunur.
▫ Beceri testleri geliştirme
▫ Öğrenci / işçi değerlendirme
▫ Öğrenci eğitim ve rehberlik çalışmaları
İş analizi süreci aşamaları:
Gözlem
• İşin/mesleğin belirlenmesi
• İşe/mesleğe ilişkin kaynakların gözden geçirilmesi
• İş ve işlem basamaklarının taslak listesinin gözden
geçirilmesi
• Araştırma için araç geliştirilmesi
• İşte/meslekte çalışanların belirlenmesi
• Örneklem planı geliştirilmesi ve tasarım analizi
yapılması
• Aracın uygulanması
• Bilgilerin incelenip değerlendirilmesi
• İş envanteri çıkarılarak düzenlenmesi
• Çalışmaların raporlaştırılması ve program geliştirme
için kullanılması
Gözlem olayların gerçekleştiği yerde incelenmesi
olayıdır.
• Bu teknik program geliştirme
sürecinde genellikle eğitimciler
tarafından kullanılır.
Gözlem yapılırken, öğrencilerin bilgi düzeyleri,
okuma, yazma, problem çözme gibi temel
beceriler gözlenmeli; sosyal ilişkileri, öğretmen
ve öğrencilerin amaçları, yaşam tarzları dikkate
alınmalıdır.
Gözlem;
öğretmen, öğrenci
ve sosyal çevreye
odaklanmalıdır.
• Olayların gerçekleştiği ortamda
incelenmesi nedeniyle ihtiyacın
ortaya konmasını sağlayabilir.
8
04.03.2014
Ölçme Araçları-Testler
• Bir ihtiyaç belirleme çalışmasında en
çok yararlanılan teknik ölçme
araçlarının kullanılmasıdır.
• Testler bir programın etkili olup
olmadığını güçlü göstergeleridir.
▫ Bireyde aranan özelliklerin ne ölçüde
bulunduğunu saptamak üzere yapılır.
▫ Programın başında, sürecinde ya da
program sonunda testlerden
yararlanabilir.
Görüşme
• Görüşmeler; danışma,
karşılıklı görüş alış verişi,
bilgilendirme toplantısı,
bireysel görüşme, forumlar,
paneller ve sözlü
değerlendirmeler olarak
belirtilebilir (Şimşek, 2009).
• Görüşme ile öğrenenlerin
ve programla ilgili diğer
kişilerin program
hakkındaki görüşleri alınır.
Kaynak / Belge Tarama
• Bu kişiler; öğretmenler, öğrenciler,
okul yöneticileri, üniversiteden
uzmanlar, veliler, yayıncı ve
yazarlar, eğitimle ilgili meslek
kuruluşu mensupları vd. olabilir.
Programın paydaşları
• Yaşanan sorunlarla ilgili yazılı kaynaklar
incelenir.
• Bu kaynaklar arasında;
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
▫
teknik raporlar,
yazışmalar,
tutanaklar,
kişisel dosyalar,
toplantı kararları,
dönemlik raporlar,
literatür,
iş tanımları,
gazeteler,
testler,
denetim raporları,
teknik çalışmalar,
sözleşmeler,
disiplin olayları ve kararları,
bakım ve onarım, kaza raporları, sağlık raporları,
özlük belgeleri ..vd. yer alır.
9
04.03.2014
Kaynak / Belge Tarama
▫
▫
▫
Literatür Taraması (literatürde bulunan
çalışmaların ayrıntılı olarak incelenmesi.
Bilimsel çalışmalar, kitaplar…)
Raporları Değerlendirme (Öğretimin
denetimini yapan kişi ve kuruluşların
raporlarının incelenmesi.)
Mevcut Programı İnceleme (Hali hazırda
kullanılan programların ayrıntılı olarak tüm
boyutlarını dikkate alarak incelenmesi.)
• Demirel, Ö. (2008). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme.
11.baskı, Ankara: Pegem Akademi.
• MASS (Massachusetts Department of Education), (2008). Needs Assessment Title I. http://www.doe.mass.edu/titlei/programs/needs.html (Son erişim:
01.11.2008).
• OME (Office of Migration), (2001). Comprehensive Needs Assessment. Adapted
from “Planning and Conducting Needs Assessments: A Practical Guide” (1995).
http://www.ed.gov/admins/lead/account/compneedsassessment.pdf (Son
Erişim: 20.10.2008).
• Şimşek, A.(2009). Öğretim Tasarımı. Nobel Yayın Dağıtım.
10
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
3
File Size
1 460 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content