close

Enter

Log in using OpenID

2014 kpss anayasa yılsonu seminer sunumu 1

embedDownload
21.9.2014
VATANDAŞLIK
YIL SONU SEMİNERİ
BALIKESİR YEDİİKLİM EĞİTİM KURUMLARI
TEMEL HUKUK BİLGİSİ
Sosyal Hayatı Düzenleyen Kurallar
a) Yazısız Kurallar:
• Din Kuralları
• Ahlak Kuralları (Objektif – Subjektif)
• Görgü Kuralları
b) Yazılı Kurallar :
• Hukuk Kuralları
- Hukuk kuralı haline gelmesi en yakın olan yazısız kurallar
Ahlak Kuralları’dır.
- Din kuralları diğerlerinden farklı olarak değişmeyen bir
özelliğe sahiptir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
TEMEL HUKUK BİLGİSİ
- Yazısız kuralların yaptırımı manevi, yazılı
kuralların ise maddidir.
- Yazısız kuralların uygulanmasında zorlayıcı bir
kamu gücü yoktur.
- Yazılı kuralların arkasında kamu gücü vardır.
Zorlayıcıdır.
- Bu nedenle toplum içinde düzeni sağlama
konusunda yazılı kurallar daha etkilidir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
HUKUK KURALLARI
• Yazılıdır
• Geneldir
• Soyuttur
• Süreklidir
• Maddi yaptırıma sahiptir.
• Kuralların uygulanmasında devletin
zorlayıcı etkisi vardır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Hukuk Kurallarının Türleri
Hukuk Kurallarının
Yaptırımları
a) Emredici Hukuk Kuralları (YoklukGeçersizlik)
b) Yedek hukuk Kuralları
• Tamamlayıcı Hukuk Kuralları
(Tarafların serbest iradeleriyle
değiştirilebilen…)
• Yorumlayıcı Hukuk Kuralları
c) Tanımlayıcı Hukuk Kuralları
1) Ceza
2) Cebri İcra (Zorla Yaptırma)
3) Tazminat (Zararın Karşılatılması)
4) Hükümsüzlük (Geçersizlik)
• Yokluk (Kurucu unsurlarda eksiklik…)
• Butlan (Mutlak – Nispi)
• Tek Taraflı Bağlamazlık
5) İptal (İdare tarafından yapılan yanlış bir
işlem…)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
1
21.9.2014
Farklı Hukuk Tanımları
• Pozitif (Müsbet-Dogmatik) Hukuk
Yürürlükte olan yazılı ve yazısız tüm
kuralları içine alır.
• Mevzu Hukuk : Yetkili makamlar tarafından
konulan yazılı kuralları kapsar.
• İdeal –Doğal Hukuk : Olması istenendir
• Tarihi Hukuk : İnsanların ihtiyaçlarını
karşılayamayan yürürlükten kaldırılan
hukuktur.
Hukukun Bölümleri
a)
•
•
•
•
•
•
•
•
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Özel Hukuk
1)
•
•
•
•
•
Medeni hukuk
Aile hukuku
Kişiler Hukuku
Miras hukuku
Eşya Hukuku
Borçlar Hukuku
İnsanlar arasındaki ilişkilerden ortaya çıkan en
önemli en geniş kapsamlı özel hukuk dalıdır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Özel Hukuk
2) Ticaret hukuku
• Şirketler Hukuku
• Ticari İşlemler Hukuku
• Kıymetli Evrak Hukuku
• Deniz / Hava Ticaret Hukuku
• Sigorta Hukuku
3) Devletler Özel Hukuku:
• Vatandaşlık, Yabancılar ve Kanunlar İhtilafı
Hukuku
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Hukukun Kaynakları
1) Asıl bağlayıcı Kaynaklar :
a) Yazılı Kaynaklar :
•
•
•
•
•
•
Anayasa
Kanunlar
KHK
Uluslararası anlaşmalar
Tüzükler
Yönetmelikler
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Kamu Hukuku :
Anayasa hukuku
İdare hukuku
Ceza hukuku
Vergi hukuku
Devletler genel hukuku
İş Hukuku
Yargılama hukuku
İcra-iflas hukuku
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Hukukun Kaynakları
b)
Yazısız Kaynaklar:
• Örf ve adet Hukuku
1) Yardımcı Kaynaklar :
• İçtihatlar
• Bilimsel görüşler
NOT : Bunlardan yararlanmak zorunluluğu yoktur.
Bağlayıcı olan sadece Yargıtay Büyük Genel
Kurulunun içtihatı birleştirme kararlarıdır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
2
21.9.2014
Hukuk Kurallarında Boşluk
1)Kanun Boşluğu (Yazılı ve Yazısız hiç hüküm
yok)
1-a)Kural İçi Boşluk – Gerçek Olmayan Kanun
Boşluğu (Bilinçli bırakılmıştır.Hakim takdir
yetkisini kullanır)
1 -b) Kural Dışı Boşluk – Gerçek Kanun Boşluğu
( Bilmeden istenmeden oluşan boşluktur)
HAK KAVRAMI
Hak : Hukuk düzeninin kişilere sağladığı yetkidir.
Hak sahibi olabilmek için kişi olmak gerekir.
Hakların Kazanılması ( Subjektif iyiniyet)
• Aslen kazanma
• Devren kazanma
Hakların Kullanılması :
• Dürüstlük ( Objektif iyiniyet)
2) Hukuk Boşluğu ( Yazılı ve Yazısız hiç hüküm
yoktur.Hakim hukuk yaratma yetkisini
kullanır)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
HAKLAR
Hakların Korunması : Kural olarak dava açarak
devlet eliyle korumadır. İstisnası ise kişinin
kendisinin korumasıdır.
• Meşru müdafaa (Ani saldırı, saldırıyı durdurmak
amacıyla yapılan savunma.Sonucunda tazminat
gerekmez)
• Zorunluluk (Zaruret Hali) ( Başkasının mallarına
zarar verme.Sonucunda tazminat gerekir)
• Kuvvet (Cebir) Kullanma (Devlete başvurma
imkanı yok yada hakkın kaybolma
teh.var.Tazminat gerekmez)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
HAKLARIN TÜRLERİ
1) KAMUSAL HAKLAR :
• Kişisel haklar
• Sosyal ve ekonomik haklar
• Siyasi haklar
2) ÖZEL HAKLAR : Özel ilişkiler nedeniyle
ortaya çıkan haklardır. Ülkemizde yaşayan
yabancılarda bu haklardan faydalanır.
Bunlara medeni haklar denir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
ÖZEL HAKLARIN TÜRLERİ
ÖZEL HAKLARIN TÜRLERİ
A. Nisbi Haklar
B. Mutlak Haklar : Maddi mallar üzerinde ayni,
maddi olmayan mallar üzerinde fikri
C. Devredilebilen haklar : Mal varlığı hakları
(Nafaka – Oturma hakkı devredilemez)
D. Devredilemeyen Haklar : Kişilik haklarıdır.
E. Yenilik doğuran haklar :
Kurucu - Bozucu – Değiştirici
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
HAKLARIN KAYBEDİLMESİ :
Kural olarak nasıl kazanılmışsa o şekilde kaybedilir.
Hukuki Olay ( İrade Yok)
Hukuki Fiil (Tek kişinin iradesi var)
Hukuki İşlem ( Birden çok irade var)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
3
21.9.2014
KİŞİ ÖZELLİKLERİ
• Gerçek kişiliğin kazanılması
• Gerçek kişiliğin kaybedilmesi
Ölüm – Karine – Gaiplik
Gaiplik : Ölüm tehlikesi içinde kaybolma veya
uzun süre haber alamama durumlarıdır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
KİŞİLER
•Fiil Ehliyeti : hukuki eylemleri,
işlemleri gerçekleştirebilme
yeterliliğidir. Şartları:
•Ayırt etme gücüne sahip olmak
•Ergin olmak
•Kısıtlı olmamak
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
TÜZEL KİŞİLİKLER
Tüzel Kişiliğin Son bulması :
a) İnfisah ( Dağılma) : Amacın
gerçekleşmesi, sürenin dolması ile
kendiliğinden sona erme
b) Fesih( Dağıtılma) : Mahkeme kararı ile
tüzel kişiliğin son bulmasıdır.
NOT : Dernekler 7 kişi ile kurulur. Dernekler
ve vakıflar ticaret yapamazlar.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
KİŞİLER
• Hak Ehliyeti: Kazanılma anı, tam ve sağlam
doğum şartı ile anne karnında kazanılır.
• Tam doğum: Anne ve bebeğin tamamen
birbirinden ayrılması.
• Sağlam doğum: bebeğin bir an için bile olsa
nefes alıp vermesidir.
• Hak ehliyeti, hak sahibi olma, fiil ehliyeti ise
sahip olunan hakları kullanabilmektir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Fiil Ehliyeti Türleri
• Tam ehliyetliler
• Sınırlı “
• Sınırlı ehliyetsizler
• Tam
“
TÜZEL KİŞİLER
• Kişi toplulukları
• Mal toplulukları
• Kamu hukuku tüzel kişileri
• Özel hukuk tüzel kişileri
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
GENEL OLARAK DEVLET TEŞKİLATI
Devletin Genel Tanımı:
Devlet birbirlerine karmaşık bir ilişkiler sistemi ile
bağlanmış tek tek insanların bir araya gelmişliğidir.
Devlet: Bir örgüttür. Belli bir ülke üzerinde yerleşmiş
zorlayıcı yetkiye sahip bir üstün iktidar tarafından yönetilen
bir insan topluluğunun meydana getirdiği bir siyasal
kuruluştur.
Devletin Erkleri (Yetkileri);
Yasama, Yürütme, Yargıdır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
4
21.9.2014
DEVLET
DEVLETLER
Devleti Oluşturan Unsurlar :
• Ulus
• Vatan
• Egemenlik ( İç ve dış)
Devlet Biçimleri:
1) Tek yapılı Devletler
2) Karma yapılı devlatler
Tek Yapılı Devlet :
• Merkezci Tekli Devlet
• Yerinden Yönetimli Tekli Devlet
• Çok Uluslu/Bölgeli Tekli Devlet
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Egemenliğin Kaynağına Göre
Devletler
a)
b)
c)
d)
e)
Monarşi
Oligarşi
Teokrasi
Aristokrasi
Cumhuriyet
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
3-Siyasi haklar ve ödevler:
a-Türk vatandaşlığı: Türk devletine vatandaşlık bağı ile
bağlı olan herkes Türk’tür (Any.Md.66),
b-Seçme seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları.
c-Siyasi partilerle ilgili hükümler.
d-Kamu hizmetlerine girme hakkı.
girme: Her Türk kamu hizmetine girme hakkına
sahiptir.
• Mal Bildirimi: Kamu hizmetine girenler mal bildiriminde
bulunma zorundadır. (Anys.md.70)
• Vatan Hizmetleri: Vatan hizmeti her Türk’ ün hakkı ve
ödevidir.(Any.Md. 72)
• Hizmete
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Karma Yapılı Devletler:
• Federal Devletler
• Konfederasyonlar
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
II. TEMEL HAK VE ÖDEVLER
1. Kişinin hakları ve Ödevleri: Anayasanın bu başlığı altında yer
alan hükümler bütün temel hak ve hürriyetleri ilgilendirmektedir.
(Kişinin dokunulmazlığı, maddi manevi varlığı, kişi hürriyeti, özel
hayatın gizliliği, din ve vicdan hürriyeti vb)
2-Sosyal ve Ekonomik Haklar, Ödevler:
a-Ailenin Korunması: Aile Türk toplumunun temelidir.
(Any.Md.41/1)
b-Eğitim öğretim hakkı ve ödevi: Kimse Eğitim öğretim
hakkından yoksun bırakılamaz.(Any.md.42/1)
c-Kamu yararı: (Kıyılardan yararlanma, toprak mülkiyeti tarım,
hayvancılık
gibi üretim
dallarında
çalışanların
korunması,
devletleştirme)
d-Çalışma ve sözleşme hürriyeti:
e-Çalışma ile ilgili hükümler: (Çalışma hakkı ve ödevi,
sendika kurma hakkı ve faaliyetleri)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
e-Vergi ödevi : Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere,
mali
gücüne
göre
vergi
vermekle
yükümlüdür.(Any.Md.73/1)
f-Dilekçe hakkı : Vatandaşların kendileri ve kamu ile ilgili
dilek ve şikayetleri ile ilgili dilekçe verme hakkına
sahiptir.(Any. Md. 74)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
5
21.9.2014
III.CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI
Kuvvetler ayrılığı ilkesine uygun olarak Anayasamız devlet
organlarını yasama, yürütme ve yargı olarak üç başlık
altında düzenlemiştir.
Yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM’ nindir. Bu Yetki
devredilemez.
Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar
Kurulu tarafından Anayasaya uygun olarak kullanılır ve
yerine getirilir.
Yargı yetkisi Türk Milleti adına Bağımsız mahkemelerce
kullanılır.
Hükümet Biçimleri
B) Kuvvetler Ayrılığı :
• Başkanlık sistemi
• Yarı Başkanlık Sistemi
• Parlamenter sistem
Başkanlık sisteminde yürütme ve yasama organları
birbirinin görevlerine son veremezken, parlamenter
sistemde son verebilir.
Başkanlık sisteminde bir kişi yasama ve yürütmede aynı
anda görev alamazken, parlamenter sistemde alabilir.
Başkanlık sisteminde yürütme tek yapılı iken, parlamenter
sistemde iki kanatlıdır. ( Cumhurbaşkanı ve Bakanlar
Kurulu olarak)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
KANUNLAR
• Soyut
• Genel
• Yazılı
• Sürekli
• Maddi yaptırıma sahip hukuk kurallarıdır.
KANUN ÖNERİSİ
• Kanun Tasarısı : Bakanlar Kurulu
• Kanun Teklifi
: Milletvekilleri
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
•
Anayasa Mahkemesi şekil ve esas bakımından
inceler.
• Kanunların tümü Cumhurbaşkanının onayından
geçmek ve Resmi Gazetede yayınlanmak
zorundadır.
• Kanunla eşdeğer olan hukuk normları:
a) Meclis iç tüzük maddeleri
b) Uluslar arası anlaşmalar
c) Kanun hükmünde kararnameler
NOT : Uluslar arası anlaşmalar ve OHAL zamanındaki
KHK’lerin iptali Anayasa Mahkemesinden
istenemez.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
ÖZEL NİTELİKLİ KANUNLAR:
• Bütçe kanunu
• Kesin hesap kanunu
• Uluslar arası anlaşmalar.
KANUNLARIN YARGISAL DENETİMİ :
•
•
•
•
•
•
Anayasa Mahkemesi yapar.
Başvuruyu:
İktidar partisi grubu
Ana Muhalefet Partisi grubu
Milletvekilleri (110)
Cumhurbaşkanı
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
KANUNLA YAPILAN İŞLEMLER
• Bütçeyi kabul etmek
• Kesin hesap kanunu çıkarmak
• Uluslararası anlaşmalar
• Bakanlıkların kurulması ve kaldırılması
• KHK için Bakanlar kuruluna yetki vermek
• Genel ve özel af ilan etmek
• Para basılmasına karar vermek
• İl – İlçe – Büyükşehir Belediyelerin kurulması
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
6
21.9.2014
YASAMA
YASAMA
• PARLAMENTO KARARLARI
•
•
•
•
•
•
•
İÇ TÜZÜK KARARLARI
MECLİS BAŞKANI SEÇİMİ
SAVAŞ İLANI
ARA VERME KARARI
ARA SEÇİM KARARI
SEÇİMLERİN ERTELENMESİ
SEÇİMLERİN YENİLENMESİ
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YASAMA
• NOT : Kanunla yapılan tüm işlemler ile
ilgili olarak yeterli sayıda milletvekili ve
cumhurbaşkanının isteği ile Anayasa
Mahkemesine iptal davası açılabilir.
• Uluslar arası anlaşmalar ve OHAL
zamanında çıkarılan KHK ile ilgili olarak
Anayasa Mahkemesine başvuru yapılmaz.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
ARA SEÇİMLER
• BİR YASAMA DÖNEMİNDE BİR KEZ ARA SEÇİM YAPILIR.
• ARA SEÇİMLER GENEL SEÇİMLERİN YAPILMASINDAN 30 AY
GEÇTİKTEN SONRA YAPILIR.
• GENEL SEÇİMLERE BİR YIL KALA ARA SEÇİM YAPILMAZ.
• ANCAK:
• TOPLAM MİLLETVEKİLLERİNİN % 5’İ AZALIRSA BİRİNCİ KURAL
İŞLEMEZ.
• BİR BÖLGEDE HİÇ MİLLETVEKİLİ KALMAZSA HİÇBİR KURAL
İŞLEMEZ.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
N0T: Parlamento kararları Cumhurbaşkanının
onayından geçmez, Anayasaya aykırılık nedeniyle
dava açılmaz. Ancak;
• İç tüzük değişiklikleri
• Milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması ve
vekilliğin düşmesi ve TBMM İç Tüzük değişikliklerinin
iptaline karşı Anayasa mahkemesinde dava açılabilir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YASAMA
• SEÇİMLERİN YENİLENMESİ
• TBMM İSTEDİĞİ ANDA
• CUMHURBAŞKANI 45 GÜNLÜK ŞARTIN
GERÇEKLEŞMESİ İLE
• SEÇİMLERİN ERTELENMESİ
• SEÇİMLERİN ERTELENMESİNE SADECE MECLİS KARAR
VERİR. 1 YIL ERTELENİR.
• ŞARTLAR DEĞİŞMEZSE TEKRAR ERTELENME KARARI
VERİLEBİLİR.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
MECLİSİN ÇALIŞMA DÜZENİ
• BAŞKANLIK DİVANI:
• MECLİS BAŞKANI
• MECLİS BAŞKANVEKİLİ
• İDARE AMİRLERİ
• KATİP ÜYELER
• BAŞKANLIK DİVANI SEÇİMLERİ:
• 2 DEFA SEÇİM YAPILIR.
• 2+ YASAMA DÖNEMİ SONUNA KADAR ( 2010 DEĞ.)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
7
21.9.2014
BAŞKANLIK DİVANI
• NOT: Meclis başkanı tarafsızlık gereği hiçbir zaman oy
kullanamaz. Ayrıca partisi ile ilişiği kesilmemesine karşın parti
toplantılarına katılamaz.
• Başkanvekili ise, sadece başkanlık ettiği zaman oy kullanamaz.
• BAŞKANLIK SEÇİMİ 5 GÜN İÇİNDE BİTİRİLİR.
MECLİS BAŞKANININ GÖREVLERİ
•
•
•
•
CUMHURBAŞKANINA VEKALET ETMEK.
MECLİSİ TOPLANTIYA ÇAĞIRMAK
MECLİSE BAŞKANLIK ETMEK
MECLİSTE İDARİ İŞLEMLERİ YÜRÜTME
• İLK İKİ TUR 2/3 ÇOĞUNLUK, 3. TUR SALT ÇOĞUNLUK, 4. OY
ÇOKLUĞU
• SİYASİ PARTİ GRUPLARI BAŞKANLIK İÇİN ADAY
GÖSTEREMEZLER.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
MECLİSİN TOPLANMA YÖNTEMİ
• Meclis her yıl 1 Ekimde kendiliğinden toplanır.
• Toplam 3 ay tatil yapar.
• 3 ay tatil dışında 15 gün ara verebilir
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
GİZLİ OYLAMA İLE YAPILAN İŞLEMLER
•
•
•
•
•
•
•
•
•
1. Anayasa değişiklikleri 3/5
2. Af ilanı 3/5
3. Gensoru 276
4. Cumhurbaşkanının vatana ih. Yarg. 3/4
Anayasa değişiklikleri
Meclis başkanlığı seçimi
Meclis soruşturması açılması
Yüce divan oylaması.
Üyelikle bağdaşmayan işlerde ısrar ettiği için
Milletvekilinin oylamasında
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
ARA VERME VE TATİL SIRASINDA
MECLİSİN TOPLANTIYA ÇAĞRILMASI
• Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan,
• Bakanlar Kurulunun isteği ile Cumhurbaşkanı
tarafından
• Meclis Başkanı doğrudan
• Milletvekillerinin 1/5 isteği ile Meclis Başkanı
tarafından
• TOPLANTI YETER SAYISI
• Milletvekillerinin 1/3 (184) katılımıyla.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YASAMA
• KARAR YETER SAYISI
• Aksi Anayasada belirtilmediği sürece
toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile
karar alır.
• Bu sayı hiçbir zaman 139 vekilden daha az
olamaz.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
8
21.9.2014
MECLİSİN GÖREVLERİ
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Savaş ilanına karar vermek.
KHK için Bakanlar Kuruluna yetki vermek.
Genel ve özel af ilanına karar vermek.
Kanun çıkarmak, değiştirmek ve kaldırmak
Uluslar arası anlaşmaları uygun bulmak.
Para basılmasına karar vermek.
Hükümeti denetlemek.
Bütçe ve kesin hesap kanunu tasarılarını görüşmek ve kabul etmek.
RTÜK üyelerini seçmek
TSK’nın kullanılmasına karar vermek.
Sayıştay üyelerini seçmek.
Kalkınma planlarını onaylamak.
Kamu Başdenetçisini seçmek. (2010 Değ.)
Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek. (2010 Değ)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
MİLLETVEKİLLERİ
•
•
•
•
•
•
•
•
MİLLETVEKİLİ SEÇİLEBİLME ŞARTLARI
T.C Vatandaşı olmak
25 yaşını doldurmuş olmak.
En az İlkokul mezunu olmak.
Kısıtlı olmamak.
Askerliğini yapmış olmak.
Kamu hizmetinden yasaklı olmamak
Yüz kızartıcı suçlar ile devlete karşı işlenmiş suçlardan
hüküm giyenler affa uğrasalar bile vekil olamazlar.
• Taksirli suçlar hariç, 1 yıl veya daha fazla hüküm
giymemiş olmak.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YASAMA
• YASAMA UYUMSUZLUĞU
• Milletvekillerinin yapması yasak olan işlerdir.
• YASAMA SORUMSUZLUĞU
• Mutlak dokunulmazlık.
• Vekillerin, vekillikleri bittikten sonrada vekilliği
sırasındaki meclisteki söylemlerinden sorumlu
olmamasıdır
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
MECLİSİN HÜKÜMETİ
DENETLEME YOLLARI
• SORU
• GENEL GÖRÜŞME
• MECLİS ARAŞTIRMASI
• MECLİS SORUŞTURMASI (Siyasi ve Cezai
Sorumluluk)
• Gensoru (Siyasi Sorumluluk)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YASAMA
• GÖREVLERİNDEN ÇEKİLMEDEN ADAY OLAMAYACAKLAR
• YÖK üyeleri
• TSK mensupları
• Yüksek yargı üyeleri
• Hakim ve Savcılar
• Memurlar
• Beld. Başkanları, Meclis üyeleri, İlçe başkanları
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YASAMA
• YASAMA DOKUNULMAZLIĞI
• Nisbi dokunulmazlık
• Seçimden önce yada sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir
milletvekilinin meclis kararı olmadan sorgulanaması ve
tutuklanamamasıdır.
• İSTİSNASI:
• Suçüstü hali (ağır Cezalık)
• Soruşturmasına seçimden önce başlanmak şartıyla devletin
ülkesi ve milletiyle bölünmezliğine yönelik suçlar.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
9
21.9.2014
MİLLETVEKİLLİĞİNİN DÜŞMESİ
• İstifa
• 1 ay içinde 5 defa özürsüz toplantılara
katılmamak.
• Milletvekiliği ile bağdaşmayan işlerde ısrar.
• Bu üç durumda meclis kararıyla…
• Kesin hüküm giyildiğinde ve kısıtlanma
durumlarında mahkeme kararı meclise
bildirildiğinde..
• 2010 Anayasa değişikliği ile partisinin
kapatılmasına neden olan milletvekilinin
vekilliğinin düşmesi durumu kaldırılmıştır.
SİYASİ PARTİLER:
•
•
•
•
•
30 gerçek kişi ile kurulurlar.
Üye olma yaşı 18’dir.
Önceden izin almadan kurulurlar.
Mecliste grup kurabilmeleri için en az 20 mv. Gerekir.
Siyasi partiler yabancı uyruklu kişilerden, yabancı
kuruluşlardan ve ülkelerden yardım alamazlar.
• Kapatılma davalarına ANAYASA MAHKEMESİ bakar.Bu davayı
açan kişi Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısıdır.
• Memurlar- yargı mensupları-Lise öğrencileri- TSK mensupları
siyasi partilere üye olamazlar.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YÜRÜTME FONKSİYONU
• 1982 ANAYASASINA YÜRÜTMENİN DÜZENLEYİCİ
İŞLEMLERİ:
• Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
• Kanun Hükmünde kararnameler
• Tüzükler
• Yönetmelikler
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER
• Olağan dönemde Meclisin verdiği yetkiyle
Bakanlar kurulu tarafından çıkarılır.
• İlk kez 1961 Anayasasını 71 değişikliği ile
gelmiştir.
• Çıkarıldıkları gün Resmi Gazetede yayımlanır ve
ardından TBMM’ye sunulur.
• Aynı gün meclise gelmezse yürürlükten kalkarlar.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER
• Sosyal ve ekonomik haklarla ilgili düzenleme
yapılabilir.
• Bütçede değişiklik yapılamaz.
• OHAL ve SIKIYÖNETİM döneminde KHK ler
cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar
Kurulu tarafından çıkarılır.
• Meclisten yetki alınmaz.
• Temel çekirdek haklar dışında tüm konularda
düzenleme yapılabilir.
• İptali için Anayasa Mahkemesine başvurulamaz
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
TÜZÜKLER
•
•
•
•
•
•
•
•
TÜZÜKLER :
Danıştay incelemesinden geçer.
Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılır.
İptali için danıştaya başvurulur.
CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİ:
İlk kez 1982 Anayasası ile getirilmiştir.
Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemlerdir.
Yargı yolu kapalıdır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
10
21.9.2014
YÖNETMELİKLER
• YÖNETMELİKLER :
• Başbakanlık, bakanlıklar ve Kamu Tüzel
Kişilikleri tarafından çıkarılır.
• Her yönetmelik RG de yayınlanmaz.
• Yayınlandıkları gün yürürlüğe girerler.
• Yurt çapında iptaline Danıştay bakar
CUMHURBAŞKANI
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
T.C vatandaşı olmak.
40 yaş
Yüksek öğrenim
2007 değişikliği ile halk tarafından seçilir.
Görev süresi 5 yıldır.
Bir kişi en fazla 2 kez seçilebilir.
Milletvekili olma zorunluluğu yoktur.
Seçimler görev süresinin bitmesinden 60 gün önce yapılır.
İlk tur salt çoğunluk, 2. tur oy çokluğu.
Toplam 20 milletvekili ve siyasi parti grupları meclis içinden ve
dışından aday gösterebilirler.
• Ayrıca son seçimde toplam oyları %10 ve üzerinde olan partiler de
aday gösterebilir.
• Cumhurbaşkanı seçilen kişinin varsa partisiyle ilişiği kesilir,
milletvekilliği düşer.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
CUMHURBAŞKANININ GÖREVLERİ
•
Yasama Görevleri:
•
•
•
•
•
•
Seçimlerin yenilenmesi.
Meclisin açılış konuşmasını yapmak
Kanunları onaylamak, veto etmek ve yayımlamak
Anayasa mahkemesine iptal davası açmak.
Anayasa değişikliklerini referanduma götürmek.
Meclisi toplantıya çağırmak
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
CUMHURBAŞKANININ GÖREVLERİ
• Yargı Görevleri
• Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek
• Danıştay üyelerini seçmek
• Askeri Yargıtay ve idare Mahkemesi üyelerini
seçmek.
• HSYK üyelerini.
• Yargıtay Cum. Başsavcı ve vekilini seçmek
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
CUMHURBAŞKANININ GÖREVLERİ
• Yürütme Görevleri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Başbakanı ve bakanları atamak.
Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek.
G.Kurmay başkanını atamak.
Uluslarası anlaşmaları onaylamak
Rektörleri, YÖK üyelerini, DDK üyelerini seçmek.
Mahkumları affetmek
TSK nın kullanılmasına karar vermek.
Kararnameleri imzalamak
Elçileri göndermek
MGK yı toplantıya çağırmak ve başkanlık etmek
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Sorumluluk ve Sorumsuzluk Hali
• Cumhurbaşkanının tek başına yapabileceği
işlemler (Bunlara yargı yolu kapalıdır) dışındaki
bütün kararları Başbakan ve ilgili bakanlarca
imzalanır. Buna karşı imza kuralı denir.
• Cumhurbaşkanının siyasi sorumluluğu
olmamasına karşın, cezai sorumluluğu vardır.
Vatana ihanetten yüce divanda yargılanabilmesi
için MV 1/3 teklif ve 3/4 kabul ile olabilir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
11
21.9.2014
BAKANLAR KURULU
• Bakanlar Kurulu ve başbakandan oluşur. Yürütmenin
sorumlu olan kanadıdır.
• Başbakan Cumhurbaşkanı tarafından TBMM üyeleri
arasından atanır.
• Bakanlar ise, Milletvekili yada dışarıdan başbakan
tarafından seçilip, Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Başbakanın önerisi ile Cumhurbaşkanı tarafından
görevlerine son verilir.
• Bakanlar Kurulu Cumhurbaşkanı tarafından
atandıkları anda göreve başlarlar
BAKANLAR KURULU
• Bir hafta içinde güvenoylamasının yapılması gerekir.
• Bakanlar kendi bakanlığı dışında Başbakan karşı da
sorumludurlar.
• Dışarıdan atanan bakanlar Milletvekillerinin sahip olduğu tüm
haklara sahip olurlar. Ancak mecliste oy kullanamazlar.
• Bakanlıkların kurulması kaldırılması kanunla olur.
• Herhangi bir nedenle boşalan bakanlığa 15 gün içinde atama
yapılır.
• Bir bakana bir diğer bakan vekalet edebilir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAKANLARIN SORUMLULUĞU
BAKANLAR KURULUNUN GÖREVLERİ
•
•
•
Siyasi Sorumlulukları: Meclis tarafından görevlerine
son verilebilmesidir. (Güven oylaması)
Kolektif ve bireysel sorumluluk
•
•
Cezai Sorumluluk:
Meclis soruşturması ile Yüce Divan yargılaması.
•
•
•
•
•
•
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
OLAĞANÜSTÜ YÖNETİM USULLERİ
• Olağanüstü Hal :
•
•
•
•
Ekonomik bunalım
Doğal afet
Salgın hastalıklar
Yaygın şiddet olayları
Durumlarında Cumhurbaşkanı başkanlığında
toplanan Bakanlar Kurulu yurdun tamamında
yada bir bölgede 6 ayı geçmemek üzere OHAL
ilan eder.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanarak
OHAL ve Sıkıyönetim ilan etmek.
KHK çıkarmak.
Ülkeyi yönetmek
Kanun tasarısı hazırlamak
Milli güvenliğin sağlanmasını ve TSK ‘nın hazır
olmasını sağlamak
Tüzük çıkarmak
Genelkurmay Başkanını Cumhurbaşkanına
önermek
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
SIKIYÖNETİM
• Savaş hali yada savaşı gerektirecek bir
durum
• Ayaklanma- İsyan- Toplu kalkışma
• Vahim şiddet olayları
• Durumlarında Cumhurbaşkanı
başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu
tarafından MGK’nın da görüşü alınarak 6
aylığına ilan edilir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
12
21.9.2014
GENEL SONUÇLAR
YARGI
• OHAL ve Sıkıyönetim ilan etme yetkisi
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar
Kuruluna aittir.
• 6 ayı geçmemek üzere ilan edilir.
• Ohal ve Sıkıyönetimin süresini uzatma yetkisi 4’er ayı
geçmemek suretiyle Meclise aittir.
• 4 aylık süre Savaş durumunda geçerli değildir.
• Sıkıyönetimde güvenlik işleri sıkıyönetim
komutanından sorulur.
• OHAL’de güvenlik sivil makamlardadır. Polis ve
jandarmaya aittir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
GÖREVLERİ
YARGI
ANAYASA MAHKEMESİ (17 ASİL ÜYE)
Cumhurbaşkanı (14 Üye Seçer)
TBMM (3 Üye Seçer)
• 3 üyeyi Yargıtay’dan
- 2 Üyeyi Sayıştay’dan
• 2 üyeyi Danıştay’dan
- 1 Üyeyi Baro başkanlarının
• 1 üyeyi Askeri Yargıtay’dan
aday göstereceği serbest
• 1 üyeyi AYİM’den
avukatlar arasından seçer
• 3 üyeyi YÖK’ün aday gösterdiği
öğretim üyeleri arasından
• 4 üyeyi, eski Anayasa Mah.
raportörleri, 1.sınıf hakim ve
savcılar, yüksek kademe memurlar
arasından seçer
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
GÖREVLERİ
• Soyut Norm denetimi (İptal davası): Bazı
organların doğrudan iptali için açılan
davalardır.
• Somut Norm denetimi : Kanun yada KHK lerin
Mahkemeler tarafından Anayasaya aykırılık
iddiası ile iptalinin istemidir. A. Mahkemesi 5
ay içinde karar vermek zorundadır.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
• Anayasa değişikliklerini şekil yönünden inceler. Bunun
için Cumhurbaşkanı ve Milletvekillerinin 1/5 nin
başvurması gerekir. Kararı 2/3 çoğunluk ile verir. (10
gün içinde baş.)
• Kanunları, KHK ve TBMM iç tüzüğünü hem şekil
hemde içerik yönünden inceler. Bunun için
Cumhurbaşkanı, 1/5 MV, İktidar ve Ana muhalefet
Partisi parti gruplarının başvuru yapması gerekir. (60
gün içinde başvuru)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
GÖREVLERİ
• Parlamento kararları ( İç tüzük, dokunulmazlığın
kaldırılması, Milletvekilliğinin düşmesi hariç), OHAL
zamanındaki KHK ve Uluslarası anlaşmalar ile ilgili olan
konulara bakmaz.
• Yüce Divan sıfatı ile Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bakanlar,
Yüksek Mahkemelerin üyeleri ile 2010 değişikliğinden
sonra Meclis başkanı , G. Kurmay Başkanı ve Kuvvet
Komutanlarını yargılar.
• Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez ve kesindir.
• Yüce Divan kararları hakkında yeniden Genel Kurula itiraz
edilebilir. ( 2010 )
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
13
21.9.2014
DİĞER GÖREVLERİ
• Siyasi partilerin kapatılması davaları
• Partilerin mali denetimi
• Milletvekillerinin yasama
dokunulmazlığının kaldırılması ve vekilliğin
düşmesi davaları
• Uyuşmazlık mahkemesine başkan seçmek
• Bireysel başvuruları karara bağlamak
(2010)
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru
•2010
Anayasa değişikliği ile getirilmiştir.
•Başvuru sadece temel hak ve hürriyetlerin
Kamu gücü tarafından ihlal edildiği
durumlarda yapılabilecektir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
YARGI
•
•
•
•
DANIŞTAY : Üylerinin ¼ Cumhurbaşkanı, gerisi
HSYK tarafından seçilir.
Danışma organı ve yüksek mahkemedir. Tüzüklerin
incelemesini yapar.
YARGITAY : Üyelerini HSYK, Başsavcı ve Vekilini
Cumhurbaşkanı seçer.
Askeri Yargıtay ve AYİM üyeleri Cumhurbaşkanı
tarafından seçilir.
BAŞARIYA GİDEN YOLDA HER ZAMAN YANINIZDA
14
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
995 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content