close

Enter

Log in using OpenID

bilimsel_arastirma_6

embedDownload
15.03.2012
• Araştırma:
BİLİMSEL ARAŞTIRMA
GİRİŞ
• Araştırma ve Bilim birbirini tamamlayan iki
etmendir.
• Araştırma planlı bir etkinliktir.
– Bilgi, beceri ve tecrübe gerektirir.
Araştırma Çeşitleri
• Araştırmanın yapıldığı yer
• Amaç
• Kapsadığı zaman
• Veri toplama biçimi
• …
sınıflandırılabilir
– herhangi bir konuyu aydınlatmak,
– bir probleme çözüm bulmak,
– belirli kavramlara, kuramlara veya kanunlara
ulaşmak için
yapılan planlı ve bilimsel bir çalışma
• Araştırma fikri:
– Kişinin bilgi birikimi ve önceki çalışma alanı ilgisi
– Kişinin ilgi alanı ile ilgili gözlem ve deneyimlerine
– Bilim çevresinin etkinliklerine
– Bölgenin sağlık sorunlarına
– Toplumun gereksinimlerine
–…
Bağlı olarak gelişebilir.
Araştırmanın yeri
• Laboratuvar araştırmaları
• Saha araştırmaları
• Klinik araştırmalar
1
15.03.2012
Araştırmanın amacı
Kapsadığı zamana göre
• Temel araştırmalar: daha çok teoriye yöneliktir.
Teoriye yeni bilgiler katmayı amaçlar
• Uygulamalı araştırmalar: problemlere kısa
zamanda pratik çözümler bulmayı amaçlar
• Tanımlayıcı araştırmalar: incelenen olayın
özelliklerini tanıtmak için yapılanlar
• Analitik araştırmalar: problemi kapsamlı bir
şekilde incelemek, analiz etmek, neden-sonuç
ilişkilerini kurgulamak, gerekli önemleri almak için
yapılanlar
• Kesitsel araştırmalar (cross sectional):
• Geriye dönük araştırmalar (retrospective):
• İleriye yönelik araştırmalar (prospective):
– Bir olayın incelenmesi ya da açıklığa
kavuşturulması için geçmişteki bazı özelliklerin
sorgulanması temeline dayanır.
– Sonuçtan nedene doğru bir yönelim vardır.
– Örneğin: akciğer kanseri olan kişilerin geçmişte
sigara içme durumları ve sigara içme düzeylerini
sorgulanması, sigara dışında olası karşılaşmaların
sorgulanması.
– Herhangi bir olayı belirli bir zaman kesiti içerisinde
incelenmesi.
– Durum saptama araştırması olarak da
adlandırılabilir.
– Örneğin: bir bölgede erişkin nüfusta hipertansiyon
sıklığını belirlemek için planlanan araştırmada,
bölgede erişkin kişilerde hipertansiyon tanısı alan
kişilerin sıklığının belirlenmesi.
– Belirli bir grup kişinin incelenen özellikler açısından
belirli zaman birimlerinde izlenmesi, beklenen sağlık
sorunu ya da hastalıkla karşılaşma/karşılaşmama
durumunun kaydedilmesi temeline dayanır.
– Ana amaç etmenle karşılaşanlar ve karşılaşmayanlarda
beklenen sonucun oluşması durumunun
belirlenmesidir.
– Örneğin: sigara içenlerde KKH gelişme durumunun
ileriye yönelik olarak incelenmesi.
Veri toplama biçimine göre
• Kayıt araştırmaları: herhangi bir olayın kayıttan
incelenmesi.
– Birey temelli bilginin incelenmesi (ör:SGK kayıtlarının
incelenmesi)
– Toplum temelli bilgilerin incelenmesi (Ör: hastalık
hızları ile olası ilişkili olduğu düşünülen çevresel
ölçümlerin karşılaştırılması)
Kesin bir neden sonuç ilişkisi ile ilgili bilgi vermezler.
Birliktelikleri gösterdikleri için değerli bilgiler üretirler.
Kayıtları tam, doğru ve tüm bilgileri kapsayacak kadar
geniş olması beklenir.
• Anket araştırmaları:
– Önceden belirlenmiş sorularla kişilere gidilerek, ya
da posta yoluyla ulaşılarak bilgilerin toplanması
temeline dayanır.
– Genel görüş, tutum, bilgi ve davranışların
belirlenmesinde kullanılır.
– Verilerin yanıtlayıcı tarafından doğru sunulduğu
varsayımına dayanır.
2
15.03.2012
– Örneğin: egzersiz ve fizik aktivite konusunda
bireylerin bilgi, tutum ve davranışlarının
belirlenmesi için oluşturulan formlar.
– Bireyim kaygı ve depresyon ile ilgili durumunu
belirmek üzere geliştirilmiş olan formların
doldurulması.
• Gözlem: belirli koşullar altında incelenen
gruptaki bireylerin gözlenerek davranışlarının
incelenmesidir.
– Gözlemde farkına vardırma ve farkına vardırmama
gibi farklı metodolojiler uygulanabilir.
• Deneysel araştırmalar:
– Genellikle önceden etkili olduğu düşünülen bir
yöntem, girişim, etken madde, uygulama veya buna
benzer yaklaşımların, kontrol grubu olan ya da
olmayan biçimlerde uygulanmasıdır.
– Amaç önce-sonra ve/veya girişim ve kontrol grupları
arasında farklılığın karşılaştırılmasıdır.
– Girişim ve kontrol grupları arasındaki farklılığın
değerlendirilmesinde olası karıştırıcı etmenler ve
etkileşimlerinde bir arada değerlendirilmesi
gerekebilir.
• Bireysel ya da odak grup görüşmeleri:
– Daha çoğunlukla derinlemesine görüşler ve
düşüncelerin belirlenmesi yoluyla verilerin elde
edilmesidir.
– Elde edilen bulgulardan hareketle konunun
kavramsallaştırılmasına dönük çalışmalar
yürütülür.
– Neden sonuç ilişkilerine yönelik olası hipotezlerin
kurgulanmasında önemli ipuçları elde edilir.
Araştırmanın doğruluğunu etkileyen
etmenler
• Yan tutmak
– Bilerek
– Bilmeyerek
• Yeter sayıda örnek büyüklüğü kullanmamak
• Kontrol grubu kullanmamak
• Farkına vardırmama yöntemini uygulamamak
• Uygun ölçü veya ölçüm yöntemi kullanmamak
• Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin doğru
belirlenememesi
• Uygun olmayan istatistiksel teknikleri
kullanmak
• Karşılaştırılmayacak durumları karşılaştırarak
karara varmak
3
15.03.2012
VERİ
• Sonuçları doğru yorumlamamak
• Veri toplama yöntemlerine ve verini
özelliklerine uygun olmayan yöntemler ile
verini toplanması
• Bir olayı aydınlatmak, bir gerçeği ortaya
çıkarmak, bir kavrama ulaşmak, bir yargıya
varabilmek için gerekli olan materyal (bilgi,
belge, madde vb)
• Üzerinde inceleme yapılan materyal
Veri toplamada genel prensipler
• Veri toplama planlı bir işlemdir. Hangi
amaçla, neyin, ne şekilde, nasıl, hangi sürede,
nerede ve kimler tarafından toplanacağı
önceden belirlenir. Bunun için:
• Amaç saptanır: niçin toplanacaktır, hangi
kavram, kuram, öneriler ve sonuçlara
varılacaktır.
• Hangi veriler toplanacaktır:
– Gerekli olan veri nedir? Hangi veriler amaca
ulaşmayı sağlayacaktır? Gereksiz verileri
toplamaktan nasıl sakınmalıyız?
• Veri toplama tekniği nedir?
– Anket, gözlem, ölçüm, tanı ve tarama testleri vb.
yöntemler kimler tarafından, nerede, ne zaman ve
hangi koşullar altında toplanacak, kaydedilecektir.
• Değerlendirme nasıl ve kim tarafından
yapılacaktır?
– Ölçüm materyalinin değerlendiriciler tarafından
incelenmesi ve karar varılması nasıl olacak (tek
kör- çift kör uygulama, tek değerlendirici-iki veya
daha fazla değerlendirici uzman vb.)
– Elde edilen bulgular nasıl incelenecek (tablo,
grafik, tanımlayıcı ölçütler, analiz yöntemleri neler
olacak)
4
15.03.2012
Verinin Özellikleri
• Veriler nasıl saklanacak ve kullanıcıların nasıl
kullanacağının önceden belirlenir.
– Kullanıcılar verileri nasıl saklayacak
– Değerlendirme sonuçları nasıl kullanılacak
– Veriler yeniden nasıl kullanılabilecek
–…
• Veri güvenilir olmalıdır.
– Aynı durumu değişik zaman dilimlerinde aynı
şekilde yanıtlayabilmelidir.
– Tutarlı yanıtlar verebilmelidir.
• Veri doğru olmalıdır
– Yan tutmadan, doğru bir veri toplanmalıdır
• Veri geçerli olmalıdır
– Elde edilen veri ölçülmek istenen özelliği, diğer
farklı bir durum ile karıştırmadan ölçebilmelidir
• Veri kullanılabilir olmalıdır
– Veriler herkes tarafından kullanılabilir ve
denetlenebilir olmalıdır
• Veri yararlı olmalıdır
– Toplanan veri belirli bir konuyu aydınlatabiliyor
veya çözümm sağlayabiliyor ise yararlıdır.
Verinin özelliklerini etkileyen
etmenler
• Veri eksiksiz olmalıdır
– Soruyu yanıtlayabilecek her türlü veri eksiksiz bir
şekilde toplanabilmelidir.
• Veri kaynağı ile ilgili etmenler:
– Veri kayıtlardan toplanıyor ise: kayıtlar düzenli,
doğru ve gerekli bilgiyi içermelidir
– Anket ile toplanıyor ise, doğru, gerçek, dürüst
yanıtlar olmalıdır
– Gözlem ile toplanıyor ise, gözlemcinin yan
tutmaması, farkına vardırmama gibi ilkelere
uyması
5
15.03.2012
• Form ile ilgili etmenler
– Yanıtlayıcının özelliklerine uygun
– Bilgi toplama akışı yanıtlayıcıya uygun bir düzende
– Anlaşılır sorular barındıran
– Yanıt seçenekleri açık ve uygun
– Gerektiğinde açıklama yapmaya uygun
• Kişi, kurum ve kuruluşların izni
– Verinin toplanacağı kişiden öncelikle bir onam
formu doldurması istenmelidir.
– Ayrıca bir kurum ya da kuruluşta yapılacak ise
önceden izin alınmış olması gerekir
– Yanıtlayıcıların kimliğinin gizliliği doğru yanıt elde
edebilmek için önemlidir.
• Veri toplayan kişiye ait özellikler
– Tarafsız, gayretli, titiz, yan tutmayan
– Yönlendirici olmayan
– Veriyi doğru toplayıp kaydedebilecek özellikte
– Toplanacak veri ile ilgili eğitimli
olmalıdır
• Verinin denetimi
– Veri toplama aşamasında denetim
– Toplanan verilerin denetimi
– Hata kontrolü
– Özel ölçütlerin hesaplanması yoluyla denetim.
ARAŞTIRMANIN AŞAMALARI
• Araştırma sorusunun belirlenmesi
– Konunun saptanması
Konu önce genel olarak anlatılır. Sonra küçük bölümlere
ayrılır ve araştırılacak bölüm kesin olarak sınırlandırılır.
Sınırlı bölüm ayrıntılı bir biçimde anlatılarak konunun
tanımlanması bitirilir.
»
»
»
»
»
»
»
»
Araştırma kurumları
Araştırma raporları
Her düzeydeki tezler
Araştırma kaynakçaları
Bilimsel yayınlar: kitap, dergi, broşür vb.
Bilimsel toplantılar
Öğretim üyeleri, uzmanlarla tartışmalar
Toplum, tabiat
– Ön gözlemlerin ortaya konulması
– Kaynak taranması
• Araştırmacı konu ile ilgili bütün kaynak taramasını
kütüphane, veri tabanları ve elektronik ortamlardan
gerçekleştirir.
– Amacın yalın bir şekilde belirlenmesi
• Problem iyi tanımlanmış ise okuyucu araştırmanın
amacını anlayabilir. Bunun için konu açık ve anlaşılır bir
şekilde tanımlanmalıdır.
6
15.03.2012
• Kavramların tanımı:
– Herkes tarafından aynı anlama gelmeyen ya da
değişik yoruma neden olabilecek kavramların
tanımlanması yeterlidir. Her kullanılan sözcüğü
açıklamak gereksizdir. Ör: HT araştırmasında hangi
değerlerin HT olarak alındığı belirtilmelidir.
• Kısıtlayıcı durumlar:

Varsayımların kurgulanması
– Araştırma ile test edilmek istenen hipotezler
açıkça belirtilmelidir. Bulguların
değerlendirilmesinde bunların göz önüne alınması
gerekir.
• Araştırmanın planlanması
– Araştırıcı bazı nedenler yüzünden her istediği ya
da gerekli gördüğü noktaları incelemek olanağı
bulamayabilir ve bazı sınırlar içinde çalışmak
zorunda kalabilir. Genellemede bu kısıtlayıcı
durumların göz önüne alınması gerekir. Ör: bir
işyerinde işçiler üzerinde yapılan çalışmanın
sonuçları yalnız bu işyerine genellenebilir.
– Kim, nerede, ne zaman sorularına yanıt verilmesi
– Uygulama ve veri toplama yönteminin
belirlenmesi
– Veri girişinin belirlenmesi
– Uygulamanın zaman takviminin belirlenmesi
– Girişim var ise ayrıntılanması (kim, nerede, nasıl,
kimlere, ne zaman, …)
– Alma ve dışlama kriterlerinin saptanması
– Örnek büyüklüğünün belirlenmesi
– Sonuçların ölçüm biçiminin belirlenmesi
– Analiz yöntemlerinin belirlenmesi (boş tabloların
oluşturulması, uygulanacak yönteme ilişkin
litaratür bilgisinin yazılması, …)
• Diğer bir deyiş ile araştırma kimlerde, nerede ve ne
zaman yapılmıştır sorusu yanıtlanır.
– Araştırma yönteminin belirlenmesi
– Uygulama takviminin belirlenmesi
– Değişkenlerin tanımlanması
– Ölçüm gereçlerinin belirlenmesi
– Veri toplama araçlarının belirlenmesi
7
15.03.2012
– Süre ve olanakların belirlenmesi
• Araştırmanın başında zaman, insangücü, maliyet analizi
yapılmalı ve bunlar araştırmanın planında
gösterilmedir.
• Çözümleme
– Verilerin hata kontrolü ve doğruluğunun sınanması
– Tanımlayıcı bulguların ortaya konulması
– Çözümleyici yöntemlerin uygulanması
– Elde edilen analiz sonuçlarının önceden belirlenen
tablolar üzerinde gösterilmesi
• Genel sonuçların ortaya konulması
– Araştırmadan elde edilen genel bulguların
tartışma ışığında öz bir şekilde ortaya konulması
• Uygulama
– Sürecin işletilmesi
•
•
•
•
•
Girişim yapılması
Verilerin toplanması
Gözlemlerin yapılması
Ölçümlerin yapılması
Verilerin işlenmesi
• Bulguların tartışılması (yorumlanması)
– Elde edilen bulguların yorumlanması
– Araştırma için bulgular ile karşılaştırılması
– Literatür ışığında elde edilen bulguların
yorumlanması
– Benzer ve zıt yönlerin tartışılması, olası faktörlerin
karşılaştırılması
• Araştırmanın rapor, makale, bildiri, kitap,
broşür, el notu vb. biçimlerde bilim çevreleri
ve gerekiyor ise toplum ile paylaşılması.
8
15.03.2012
Konu seçimi için ölçütler
• Konunun önemi ve özgünlüğü
– İlk yapılıyor olması
– Yenilik getirmesi
– Yeni bir kuram veya bilgi üretmesi
– Toplum için yeni bir uygulama olması
– Daha önceden sınanmamış olması
• Uygulanabilir olmalı
– Araştırma konusu
– Uygulama
– Ver i toplama
• Araştırılacak kişiler ve araştırmacılar
– Araştırmak yapılacak kişiler uygun mu?
– İşbirliği yapmaya gönüllü mü?
– Toplu grupta mı, toplumda mı yürütülecek?
– Aydınlatılmış onam alınmalı.
– Araştırma yürütücülerin eğitimi (anketör, numune
alıcı, analiz yapanlar vb.)
• Araştırılabilir olması
– Gözlenebilmeli
– Veriler toplanabilmeli
– Değerlendirme ölçütleri olmalı
– Değerlendirilebilmeli
• Zamanlama
– araştırma uygulama zamanı önceden belirlenmeli
– Konunun özelliğine göre zamanlama
belirlenmelidir (ör: ishal araştırması, KKH insidans
araştırması, kronik hastalık gelişme olasılığının
izlenmesi vb.)
• Teknik olanaklar
– Araç gereçler
– Dökümantasyon
– Yazılım
– Ulaşım
– İletişim
9
15.03.2012
• Maliyet
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
Kırtasiye
Veri toplama araçları
Veri toplayıcılar
Verilerin işlenmesi ve çözümlenmesi
Ulaşım
Yazım
Basım
Hacırah
Kiralama
Satınalma
…
• Araştırmacının özelliklerine uygunluğu
– Araştırmacının deneyimi
– Araştırmacının ilgisi
– Problemin genellenebilirliği
– Etik konular
10
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
299 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content