close

Enter

Log in using OpenID

ATIK 23. Kongre Siyasi Perspektif Taslagi

embedDownload
DĐŞLĐLER
Diş Boyutları
Taban Kavisi (Fillet Radius)
Diş başı yüksekliği (Addendum)
Taban yüksekliği(Dedendum)
Diş yüksekliği (Addendum +Dedendum)
Taksimat (Circular pitch)
Diş kalınlığı (Tooth Thickness)
Dişler arasındaki boşluk (Width of Space)
Diş genişliği (Flank)
Diş sayısı tam sayı olması gerekmektedir.
π d = pz ⇒ d =
m=
p=
p
π
N ⇒m=
p
π
=
d
N
d=Taksimat Dairesi Çapı (Dişlerin çevreye
paylaştırılmasının tanımlandığı daire çapıdır.
p= Taksimat (Taksimat dairesi üzerinde
ölçülen, birbirini izleyen, iki sol veya iki sağ
d
N
ve P =
N
d
yan yüzey arasındaki yay uzunluğu)
πd
m=Modül
N
= π m ve pP = π
N=Diş sayısı
Eşlenik Etki (Conjugate Action): Eş çalışan dişlilerin, kamlardaki dönme hareketine benzer
olarak, birbiri üzerine dönme hareketi meydana getirecek şekilde davranırlar. Diş profiller veya
kamlar, kavrama esnasında sabit açısal hız oranı oluşturacak biçimde tasarlandığında, bunların
eşlenik etkiye sahibi olduğu söylenir.
c noktasında temas ve sonucunda temas yüzeyine dik
eksende kuvvetler oluşur. Bu etki ekseni O-O çizgisini P
noktasında keser (taksimat noktası).
Sabit açısal hızda hareketi iletmek için, taksimat noktası
sabit olmalı ve herhangi bir temas noktasında etki ekseni P
noktasından geçmelidir.
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
1
DĐŞLĐ ANA KANUNU: Dişli çarklarda eş çalışan yüzeylerin temas noktalarındaki normalleri
her zaman yuvarlanma noktasından geçer.
Bir diş için, keyfi olarak herhangi bir profil seçtikten sonra, eş diş için eşlenik etki verecek profil
teoride bulmak mümkündür. Bu çözümlerden biri evolvent profildir.
Evolventin Özellikleri (Involute Properties)
O ekseninde üzerinde dönen bir silindirik parça düşünelim. Silindirik parçanın f noktasından bir
ip bağlanmış olsun. Đpi yatay doğrultuda gergin bir duruma getirdikten sonra, yatay doğrultuda
yavaşça çekemeye başlayalım. Đp çekilirken, B yüzeyi silindirik parça ile birlikte hareket
etmektedir. Bu esnada, ip üzerindeki sabit b noktasının B yüzeyi üzerinde bıraktığı iz evolvent
eğrisidir.
V1 = r1 w1 = r2 w2 ⇒
w1 r2
=
w2 r1
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
2
rb = r cos φ
pb = pc cos φ
DĐŞ SĐSTEMLERĐ
Düz dişliler için genel kullanılan standart diş sistemleri
Dişlilerde kullanılan modül değerleri
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
3
20° Düz konik dişli için diş oranları
Helisel Dişliler için standart diş oranları
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
4
Sonsuz Vida dişlisi için tavsiye edilen diş derinlikleri
TEMAS ORANI
•
•
•
Temas diş başı dairelerinin etki çizgisi ile kestiği noktalarda başlar ve biter.
Đlk temas a noktasında oluşur.
Son temas b noktasında oluşur.
AP yayı : Yaklaşım yayı ( qc ) (Arc of approach)
PB yayı : Uzaklaşma yayı ( qr ) (Arc of recess)
AP+PB yayı : Etki yayı ( qt ) (Arc of action)
Şayet : qt = p ⇒ AB yayında bir çift dişli temas eder.
Şayet : qt > p ⇒ AB yayında bir çift dişli temasa başlarken, bu noktasına yaklaşan bir diş çifti de
temas halindedir.
Temas Oranı (Contact ratio)
mc =
qt
(Temas halindeki diş çiftlerinin sayısı)
p
Temas oranını bulmanın daha kolay yolu, AB yayının uzunluğunu kullanmak yerine Lab etki
uzunluğunu kullanmaktır.
Lab
mc =
pCosφ
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
5
TEMAS HATASI (Iuterference)
Dişlilerin eşlenik etkiye sahip olmadığı profil yüzeylerinde (özellikle diş diplerinde) temas
gerçekleştiği taktirde oluşur.
KRAMEYER DĐŞLĐSĐ
Taksimat dairesi çapı
∞
Diş sayısı
Temel daire çapı
∞
∞
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
6
DĐŞLĐ ÇARKLAR
n2 N 2 = n3 N 3 = ....
n3 =
N2
d
n2 = 2 n2
N3
d3
n6 =
N 2 N3 N5
n2
N 4 N6 N3
Çevrim oranı (e)
e=±
Çeviren dişlilerin diş sayılarının çarpımı
Çevrilen dişlilerin diş sayılarının çarpımı
(+) : Son dişli aynı yönde dönüyorsa
(-) : Son dişli ters yönde dönüyorsa
n L = en F → Đlk dişli (First)
Son dişli (Last)
Planet Dişli Çarklar
2 serbestlik derecesi var.
2 nolu dişlinin kola göre bağıl açısal hızı
n23 = n2 − n3
5 nolu dişlinin kola göre bağıl açısal hızı
n53 = n5 − n3
n53 n5 − n3
=
n23 n2 − n3
*Bu oran dış sayılarıyla orantılıdır ve çevrim
oranına eşittir.
Genelleştirme yapılır ise;
e=
nL − n A
nF − n A
Kol (arm)
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
7
KUVVET ANALĐZĐ
a) Düz Dişliler
- 1 Şase
- 2 : Çeviren Dişli
.
.
.
- Miller a,b
F23+ = 2 nolu dişli tarafından 3 nolu
dişliye etkiyen tepki kuvveti
Far2 = a mili tarafından 2 nolu dişliye
etkiyen tepki kuvveti
wt = F32t (aktarılan yük)
π dn
V=
60
d
T = Wt
2
H = Wt V (aktarılan güç)
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
8
b) Helis Dişliler
Wr = W sin φn
Wt = W cos φn cosψ
Wa = W cos φn sinψ
(Radyal Yük Bileşeni)
(Teğetsel Yük Bileşeni)
(Eksenel Yük Bileşeni)
Genelde tasarım uygulamalarında teğetsel yük
bileşeni bilinmekte, (tasarım verisi) buna
karşılık radyal ve eksenel yük bileşenleri
hesaplanmaktadır. Bu durumda;
Wr = Wt tan φt
Wa = Wt tanψ
Wt
W=
cos φn cosψ
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
9
b) Konik Dişliler
tan Γ =
NG
NP
tan γ =
NP
NG
T
rav
d − F sin γ
rav =
2
Wa = Wt tan φ sin γ
Wr = Wt tan φ cos γ
Wt =
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
10
c) Sonsuz Vida ve Dişlisi
L = px N w ( N w : ağız sayısı, L: Đlerleme)
L
tan λ =
(Đlerleme açısı)
π dw
W x = W cos φn sin λ
Wwt = −WGa = W x
W y = W sin φn
Wwr = −WGr = W y
W z = W cos φn cos λ
Wwa = −WGt = W z
W indisi sonsuz vida
G indisi ise dişlisini ifade eder.
Sonsuz vida ve dişlisinde hareket tamamı ile dişlerin birbiri üzerinde kayması ile elde edilir.
Dolayısı ile, sürtünme kuvvetleri bu tür dişlilerde etkilidir. Şekilde de görüldüğü gibi toplam W
yükünün sonsuz vida diş profili üzerine dik etkiyen bileşeni W f = fW oranında sürtünme kuvveti
oluştur.
Bu tür dişlilerde sürtünme etkili olduğundan verimlilik;
η=
Wwt ( sürtünmesiz ) cos φn − f tan λ
=
Wwt ( sürtünmeli ) cos φn + f cot λ
Shigley’s Mechanical Engineering Design kitabı temel alınarak hazırlanmış eğitim amaçlı ders notlarıdır. Yayın niteliği yoktur.
11
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
3 547 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content