close

Enter

Log in using OpenID

Altın Madeni Aramalarında Gama Ray Spektrometre Yöntemi

embedDownload
Giriş
• Radyoaktivite bir atomun ,  ve  ışınları yayarak başka bir elementin atomuna dönüşmesi olayıdır.
• Bu özellikteki elementlere radyoaktif element denir.
• Doğada bulunan kayaçlar farklı oranlarda radyoaktif element içerirler.
• Kayaçların farklı oranlarda, farklı radyoaktif elementleri bünyelerinde bulundurmaları nedeni ile
yaydıkları gamma ışınları bir fiziksel özellik olarak ölçülebilmektedir.
• Gamma
ışınlarının manyetik alanda sapmamaları ve havada yaklaşık olarak 500 m’ye kadar
yayılabilmesi nedeni ile gamma ışını spektrometresi yönteminin havadan da yapılabilmesine olanak
vermektedir.
Giriş
• Yeryüzü kaynaklı gamma ışınlarının enerjileri 0-3 mev arasında değişmektedir.
• Gamma ışın spektrometresi, bu gamma radyasyonunun belli enerji aralıklarında ölçülmesi
esasına dayandığından yer ile ilgili pek çok konunun araştırılmasında uygulanan önemli bir
radyometri tekniğidir.
• Yerkabuğunda doğal olarak bulunan potasyum (40K), uranyum (235U ve 238U) ve toryum
(232Th) gibi radyoaktif elementlerin oluşturduğu mineralleri yapısında bulunduran kayaçlar,
değişik seviyelerde radyoaktivite özelliği taşır ve gamma ışını yayarlar.
Giriş
Gamma-Ray Spektrometre Yöntemi
• Uranyum (U), Toryum (Th) ve Potasyum (K) İzotoplarının Yaydığı Gamma Işınlarının Ölçülerek
Enerji Seviyelerine Göre Ayrılması Prensibine Dayanmaktadır.
• Radyoaktif Mineral Aramalarında Birincil Yöntem Olarak Uygulanmaktadır.
Gamma Ray Spektrometre Yöntemi
• Gamma ışını, spektrometrik ölçümlerde, 214Bi’den yayınan 1.76 Mev ve 208Tl’den yayınan 2.62
Mev enerjili gama ışınına ait radyasyonu ölçmektedir.
• Bu ölçümlerden yola çıkılarak izotopik denge kuramına göre uranyum ve toryum miktarlarının
hesaplanmasına gidilmektedir.
• Genellikle dört pencereli spektrometreler standart olup bu pencerelerin isimleri ve alt, üst
enerji seviyeleri aşağıda verilmiştir.
Gamma Ray Spektrometre Yöntemi
Pencere
Adı
Alt Enerji
Düzeyi (MeV)
Üst Enerji Düzeyi
(MeV)
Toplam
0.40
3.00
K
1.36
1.56
U
1.66
1.86
Th
2.42
2.82
Gamma Ray Spektrometre Yöntemi
• GAMMA IŞINLARININ 0-3 MEV ENERJİ BANDI 512 EŞİT ARALIĞA BÖLÜNEREK 512 KANALLI SPEKTROMETRELER
YAPILMIŞTIR.
• HER KANALIN YAKLAŞIK 12 KEV’LUK BİR ENERJİ ARALIĞI VARDIR.
• BÖLÜMÜMÜZ ENVANTERİNDE BULUNAN CİHAZ, KONTROL ÜNİTESİ VE EL PROBU İLE 512 KANALLI OLUP
SANİYEDE MAKSİMUM 250 PULS ÖZELLİĞİNE SAHİPTİR.
• ÜÇ MODDA ÖLÇÜM YAPILABİLMEKTEDİR.
GAMMA IŞINI KAYNAKLARI İÇİN HIZLI VE SEÇİCİ ARAMA,
HASSAS RADYOMETRİK ÖLÇÜMLER VE
K, EU, ETH KONSANTRASYONLARININ BELİRLENMESİ İÇİN SPEKTRAL ÖLÇÜMLERDİR.
Dört Farklı Radyoaktif Element Grubu
1.
2.
3.
4.
RADYUM GRUBU: URANYUM 238 İLE BAŞLAR VE
PARÇALANMALARLA KURŞUN 206'YA DÖNÜŞÜR.
AKTİNYUM SERİSİ: BU SERİ URANYUM 235 İLE
BAŞLAR VE KURŞUN 207'YE DÖNÜŞEREK BİTER.
TORYUM SERİSİ: TORYUM 232 İLE BAŞLAR VE
KURŞUN 208 İLE SON BULUR.
NEPTÜNYUM SERİSİ: NEPTÜNYUM 237 İLE
BAŞLAYIP, BİZMUT 209 İLE BİTER.
Doğal Kaynakların Sebep Olduğu Dünya Ortalama
Radyasyon Doz Değerleri
Nükleer Endüstri
0,4%
Kaynak
Radon soluma
Doğal ışınlanma
Kozmik
Işınlanma
İç ışınlanma
Toplam
Vücut İçi
Işınlanma
9,6%
Yıllık ortalama doz Değişim Aralığı Yüzdesi
(mSv)
(mSv)
(%)
1.26
0.2-10
52.07
0.48
0.3-1.0
19.83
0.39
0.3-1.0
16.12
0.29
0.2-1.0
11.98
2.42
1-13
100.00
Kozmik
Işınlanma
12,9%
Radon Soluma
41,6%
Doğal Işınlanma
15,8%
Tıbbi Işınlanma
19,8%
Kullanım Alanları
Radyoaktif Mineral Aramaları
Jeolojik Haritalama Çalışmaları
Petrol Aramaları
Metalik ve Metalik Olmayan Mineral
Aramaları
Toprak Nemliliğinin Ve Karın Su İçeriğinin
Araştırılması
Toprak Nemliliğinin ve Karın Su İçeriğinin
Belirlenmesi
Doğal Ve Yapay Radyoaktif Kirliliğin
Araştırılması
Ağır, Stratejik Ve Kıymetli Mineral Aramaları
ArkeoJeofizik Çalışmalar
Endüstriyel Hammadde Aramaları
Gamma Ray Spektrometre Yöntemi
• Bu yöntem yer yüzünde kayaç ve toprakların bünyelerinde doğal olarak yer alan U, th ve K gibi
radyokatif elementlerin ölçülmesini kapsamaktadır.
• Serizite şeklindeki potassik alterasyon sahaları genel olarak volkanik masif sülfid baz metaller
ve altın depozitleriyle ilişkilidir.
• Jeokimyasal çalışmalarla maden cevherleri etrafında tespit edilen potasyum anomalileri
potasyum elementinin cevherleşmenin tespitinde yol gösterici element olarak
kullanılabileceğini ortaya koymuştur.
(Dickson and Scott 1997)
Gamma Ray Spektrometre Yöntemi
Altere Potasyum İle İlişkili Maden Yatakları
Volkanik masif sülfidler
(Cu-Pb-Zn)
Polimetaller
Magmatik-Hidrotermal
depozitler (Au-Co-CuBi-W-As)
Porfiri Cu-Au-(Mo)
depozitler
Shives et al. (2000)
Potasyum Zenginleşmesi İle İlişkili Maden Yatakları
• Potasyum zenginleşmesi düşük eTh/K oranı ile karakteristiktir.
• K, K/eTh, and K/eU haritalarında yüksek anomali değerleri
potasyum zenginleşmesiyle
ilişkilidir.
• Potasyum zenginleşmesi, ayrıca, efimov (k×u/th) parametre haritasında yüksek değerlerle
ilişkilidir.
• Bu durum madenlerin aranmasında önemli bir ip ucudur.
Shives vd. (2000); abd el nabi, 2013
Au İle İlişkili eU/eTh, eU/K ve eTh/K Oran Haritaları
• Altın
mineralizasyonu eU/eTh, eU/K ve eTh/K
haritalarında çok düşük seviyelerle ilişkilidir.
el-sadek, 2009
ALTIN
eU/eTh,eU/K
eU/Kve
veeTh/K
eTh/KOran
ORANHaritaları
HARİTALARI
Au İLE
İle İLİŞKİLİ
İlişkili eU/eTh,
• Altın
mineralizasyonu eU/eTh, eU/K ve eTh/K
haritalarında çok düşük seviyelerle ilişkilidir.
el-sadek, 2009
Au İle İlişkili eU/eTh, eU/K ve eTh/K Oran Haritaları
• Altın mineralizasyonu eU/eTh, eU/K ve eTh/K
haritalarında çok düşük seviyelerle ilişkilidir.
el-sadek, 2009
Nikaragua Au-Cu Cevherleşmesi
Gana Au Cevherleşmesi
POTASYUM ANOMALİSİ
DÜŞEY 1 TÜREV MANYETİK ANOMALİ
Kolombiya Porfiri Cu-Au Cevherleşmesi
Kanada Fe-O2-Cu-Au Cevherleşmesi (Sultana Madeni)
Uganda Au mineralizasyonu
A) K, B) eTh ve C) eU
A) eTh/K, B) eU/K ve C) eU/eTh Map
Uruguay alterasyon ilişkili Au madeni damarı
Kanada Alterasyon İlişkili Mineralizasyon Kuşakları
Kanada Alterasyon İlişkili Mineralizasyon Kuşakları
Kanada Alterasyon İlişkili Mineralizasyon Kuşakları
Kanada Alterasyon İlişkili Mineralizasyon Kuşakları
Gana Hidrotermal Au Kuşağı
Kanada Volkanik Masif Sülfid Depozitleri
Sonuçlar
• Yüksek eU ve K anomalileri dairesel
hidrotermal alterasyon zonlarına karşılık
gelmektedir.
• Epitermal Au mineralizasyonu ile ilişkili
Potasyum zenginleşmesi yüksek K/eTh
anomalisi göstermektedir.
• K, K/eTH ve K/eU haritaları ile Efimov
(K×U/th) F-parametre haritalarında altın
cevherleşmesi ile ilişkili Potasyum
alterasyon zonları yüksek gama ray
spektrometre değerleri vermektedir.
• Yapılan çalışmalar Au depozitleri üzerinde
potassik alterasyonun şiddetli olduğunu
göstermiştir.
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
15 680 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content