close

Enter

Log in using OpenID

Belediye Bütçeleri İçin, Kurumsal Bir Sınıflandırma Önerisi

embedDownload
Belediye Bütçeleri İçin,
Kurumsal Bir
Sınıflandırma Önerisi
Erkan KARAARSLAN
[email protected]
A. Genel Olarak Bütçe Kodlaması
Bütçenin, klasik ve çağdaş olmak üzere iki işlevi bulunmaktadır. Bütçe sürecinin yasalara uygun olması, en az
ödenekle en çok hizmetin görülmesi, mecliste oylanan bütçenin hükümetin bir tercihi ve tasarrufu olması gibi hususlar
bütçenin klasik işlevlerinin birer sonucudur. Bütçenin, enflasyonla ve deflâsyonla mücadelede, ekonomik kalkınma sürecinde, milli gelirin adil bir şekilde bölüşülmesinde, kamu yönetiminin verimliliğinin ve etkinliğinin artırılmasında, bölgeler
ve sektörler arasındaki dengesizliğin giderilmesinde kullanılabilmesi ise bütçenin çağdaş işlevlerini ortaya koymaktadır.
Söz konusu işlevlerden gerektiği şekilde yararlanılabilmesi
için sağlam bir altyapı şarttır. Bütçe sürecine aktif olarak katılan tüm birimler arasında sıkı bir iletişimin bulunması ve
bütçe sürecinin kontrol
altında tutulabilmesi, bu
Bütçenin mali
altyapının niteliği hakkınpolitika aracı
da ipuçları sunmaktadır.
olarak kullanılmaya
Esasen kontrol edilemebaşlamasıyla birlikte,
yen bir sistemin işlevlerinsosyo-ekonomik
den de söz edilemez veya
gereksinimleri
karşılayacak çeşitli
“bütçe kuramları”
(bütçe teorisi) ortaya
çıkmıştır. Devri bütçe,
telafi edici bütçe,
sıfır tabanlı bütçe,
performans bütçe
ve program bütçe
en çok bilinen bütçe
kuramlarıdır.
4
bu işlevler çoğu zaman tesadüfî sonuçlar doğurur.
Bütçenin kontrol edilebilmesi ise, bütçe kod yapısının (bütçe sınıflandırması) ölçmeye, izlemeye, analiz ve
kontrol etmeye, kıyaslamalar yapmaya uygun olmasıyla
doğrudan ilgilidir.
B. Analitik Bütçe Sınıflandırması
Kökeni Fransızca olan analitik kelimesi, Türkçe’ye de
geçmiş olup “çözümlemeli, çözümlemeye dayanan, tahlil” anlamlarında kullanılmaktadır. Analitik Bütçe Sınıflandırması,
analitik kelimesinin anlamına uygun olarak çözümlemeye
dayanan bir bütçe sınıflandırmasını ortaya koymaktadır.
Bütçenin mali politika aracı olarak kullanılmaya başlamasıyla birlikte, sosyo-ekonomik gereksinimleri karşılayacak çeşitli “bütçe kuramları” (bütçe teorisi) ortaya çıkmıştır.
Devri bütçe, telafi edici bütçe, sıfır tabanlı bütçe, performans bütçe ve program bütçe en çok bilinen bütçe kuram-
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
MEVZUAT
larıdır. Bu kuramlar, önemli addedilen herhangi bir konuyu veya konuları öne çıkarmak suretiyle bir bütçeleme politikası
oluşturmakta ve bu politikanın da esaslarını ortaya koymaktadır.
Oysa, Analitik Bütçe Sınıflandırması (ABS) sadece bir bütçe sınıflandırması modelidir. Dolayısıyla, ABS’nin bütçe
kuramlarının amaçlarına benzer amaçları ve politikaları yoktur. Söz konusu kuramlardan beklenen faydaları da ABS’den
beklememek gerekir.
Bununla birlikte, bütçe sınıflandırması, verilerin;
Ø
Ölçmeye dayandırılarak elde edilmesini,
Ø
Sade ve az tekrar edilir olmasını,
Ø
Güvenilir olmasını,
Ø
En az işlemle konsolide edilmesini,
Ø
Ülkeler, dönemler ve kurumlar arasında karşılaştırılabilmesini,
sağlayabilmeli ve uluslararası standartlara uygun olmalıdır. Bu özellikleri taşıyan bir sınıflandırma, bütçenin çağdaş
işlevlerinin yerine getirilmesi açısından önem taşımaktadır.
Analitik Bütçe Sınıflandırması kamu harcamalarının sınıflandırılması,
Ø
Kurumsal Sınıflandırma
Ø
Fonksiyonel Sınıflandırma
Ø
Finansman Sınıflandırması
Ø
Ekonomik Sınıflandırma
olmak üzere dört farklı kod grubu ve on üç düzeyden oluşmaktadır. Her bir düzey ise bir veya iki haneli koddan
oluşmaktadır.
Gider
Cetveli
KURUMSAL
SINIFLANDIRMA
FONKSİYONEL
SINIFLANDIRMA
FİNANSMAN TİPİ
SINIFLANDIRMA
EKONOMİK
SINIFLANDIRMA
Gelir
Cetveli
EKONOMİK
SINIFLANDIRMA
Finansman
Cetveli
EKONOMİK
SINIFLANDIRMA
GFS Ekonomik Sınıflandırma Anlayışı
Şekil 1: Bütçe Sınıflandırmasının Yapısı
Ağustos 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 167
5
MEVZUAT
C. Kurumsal Sınıflandırması
ABS’nin ilk kodlama grubu olan kurumsal sınıflandırma, kamu yönetimi içinde yer alan kurumların idari yapıları dikkate alınarak oluşturulmuştur. Bu sınıflandırmanın
iki haneli ilk düzeyinde toplam 23 kurum kodu mevcuttur.
Bu kurumlardan Cumhurbaşkanlığı 01, T.B.M.M. 02, Anayasa Mahkemesi 03, Yargıtay 04, Danıştay 05, Sayıştay 06,
Başbakanlık 07 kodları ile ifade edilmektedir. 08-22 kodları
on beş icracı bakanlığa verilirken, İl özel idareleri için 44-45
kodları, belediye, bağlı idare ve birlikler içinse 46-49 kodları
kurumsal kodlamanın başlangıç düzeyini oluşturmaktadır.
Kurumsal sınıflandırma birinci düzeyde: Merkezi yönetim idareleri ile genel Devletin diğer unsurları olan idarelerin bütçe türleri için ayrılmış kod alanları yer almaktadır.
Tablo 1: Kurumsal Sınıflandırmanın Birinci Düzeyi
KURUMSAL
SINIFLANDIRMA
I
II
III
AÇIKLAMA
IV
01-37
Genel Bütçeli İdareler
38-39
Yükseköğretim Kurumları Kod Alanı
40-41
Özel Bütçeli Kurumlar Kod Alanı
42
Düz. ve Den. Kurumlar Kod Alanı
43
Sos. Güv. Kur. Kod Alanı
44-45
İl Özel İdareleri Kod Alanı
46-47
Belediyeler Kod Alanı
48
6
Birlikler Kod Alanı
Kurumsal sınıflandırmanın ikinci düzeyi birinci düzeyde sayılan kurumların yöneticilerine karşı doğrudan
sorumlu olan birimleri kapsamaktadır. Başbakanlığın veya
herhangi bir icracı bakanlığın müsteşarlık birimi bu düzeyde
gösterilir. Diğer taraftan, Devlet Personel Dairesi Başkanlığı
(69), Hazine Müsteşarlığı (82), Milli Güvenlik Kurulu Genel
Sekreterliği (68) ve benzeri birimler de, birinci düzeyde yer
alan Başbakanlığın ikinci düzey kodları ile gösterilmektedir.
Mahalli idarelerde, kurumsal kodlamanın ikinci düzeyinde 01-81 arası kodlar bulunmaktadır. Bu kodlardan, mahalli idareler bulundukları ilin plaka numarasını seçmektedirler. Örneğin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin kurumsal
kodlamasının birinci düzeyi 46, ikinci düzeyi ise, İstanbul’daki tüm mahalli idareler gibi 34 olacaktır.
Kurumsal sınıflandırmanın üçüncü düzeyinde ise
ikinci düzeyde belirtilenlere bağlı birimler yer almaktadır.
Bunlar çoğunlukla ana hizmet birimleridir. Örneğin, 12 kod
numarasıyla birinci düzeyde yer alan Maliye Bakanlığının
ikinci düzeyinde yer alan Müsteşarlık birimine bağlı Baş Hukuk Müşavirliği ve Muhakemat Genel Müdürlüğü, Bütçe ve
Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Muhasebat Genel Müdürlüğü, Gelirler Genel Müdürlüğü, Milli Emlak Genel Müdürlüğü,
Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı ve Tasfiye
İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü üçüncü
düzeyde yer alan birimlerdir. İl özel idareleri dışındaki mahalli idarelerin, kurumsal kodlamasında üçüncü düzeyde
belediye, bağlı idare ve birlikler yer almaktadır. Bu kodlamada 01 büyük şehir belediyelerini, 02 il belediyelerini, 03 su
ve kanalizasyon idarelerini göstermekte olup, ilçeler 05’den
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
MEVZUAT
Tablo 2: Kurumsal Kodlama İlk Üç Düzey
başlayarak alfabetik olarak sıralanmaktadır. 97-99 kasaba
belediyelerini göstermektedir.
Dördüncü düzeyde ise, destek ve lojistik birimleri ile
politikaları uygulayan birimler yer almaktadır. Özel kalem,
teftiş kurulu, idari ve mali işler, insan kaynakları, bilgi işlem,
hukuk müşavirliği, basın ve halkla ilişkiler müşavirliği gibi birimler bu düzeyde kodlandırılmaktadır.
Dört düzeyden oluşan kurumsal sınıflandırmada, her
bir düzeyde yer alan birim yöneticileri için belli sorumluluklar
da tespit edilmiş olmaktadır. Şöyle ki, ilgili birimde idareci
sıfatıyla görev yapan kişi kendi biriminin harcamalarından
sorumlu olacağından, biriminin bütçesiyle de yakından ilgilenecektir. Dolayısıyla, ödeneklerin rasyonel kullanılıp kullanılmadığı noktasında bir otokontrol sistemi de getirilmiş
olmaktadır.
D. Belediyeler İçin Kurumsal Sınıflandırma Önerisi
1. Kurumsal Kodlamada İlk Üç Düzey
Belediyeler kurumsal kodlamanın ilk düzeyinde 46
kod numarasını, ikinci düzeyinde il plaka kodu numarasını,
üçüncü düzeyinde ise büyükşehir belediyeleri 01, il belediyeleri 02, su ve kanalizasyon idareleri 03, ulaşıma ilişkin genel müdürlükler ise 04 kodunu kullanacaklardır. İlde yer alan
ilçeler ise alfabetik olarak 05 ve devamı kodları kullanacaklardır. Örneğin İstanbul Sarıyer Belediyesinin kurumsal kodlamada yer alan ilk üç düzey kodu aşağıdaki gibi olacaktır.
KK1
KK2 (İl Plaka
Kodu)
KK3 (Belediye Kodu)
46
34
28
2. Kurumsal Kodlamada Danışma ve Destek
Birimleri
Kurumsal kodlamada 4. Düzeyde müdürlüklerin sıralamasını iki bölümde incelemek gerekir. Birinci bölümde
kurumsal kodlama anahtarında 1 ila 30 kodları arasında yer
alan danışma ve denetim birimlerinin aşağıda anıldığı şekilde kodlanması gerekmektedir.
Tablo 3: Kurumsal Kodlama Dördüncü Düzey
Danışma ve Destek Birimleri
KK4
Birim Adı
2
Özel Kalem Birimi
4
Destek Hizmetleri Birimi
5
İnsan Kaynakları ve Eğitim Birimi
10
Bilgi İşlem Birimi
11
Makine İkmal Bakım ve Onarım Birimi
12
Dış İlişkiler Birimi
18
Yazı İşleri Birimi
20
Teftiş Kurulu Birimi
21
İç Denetim Birimi
23
Mali Hizmetler Birimi
24
Hukuk İşleri Birimi
25
Basın Yayın Halkla İlişkiler Birimi
27
Strateji Geliştirme Birimi
Bu kodlama da, özellikle Destek Hizmetleri Birimi
(Birim ifadesi Müdürlük ve Daire Başkanlıklarını birlikte
kapsamaktadır.) Mali Hizmetler Birimi ve Strateji Geliştirme
Biriminin kodlamasının burada anıldığı şekilde yapılmadığı
bilinmektedir.
Sağlıklı bir kodlama için tüm danışma ve destek birimlerinin anıldığı şekilde kodlanmasında fayda bulunmaktadır.
Ağustos 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 167
7
MEVZUAT
Tablo 4: Kurumsal Kodlama Dördüncü Düzey Ana
Hizmet Birimleri
30
Belediye Orkestra Birimi
31
Belediye Tiyatro Birimi
32
Çevre Koruma ve Kontrol Birimi
33
Emlak İstimlak Birimi
34
Etüd Proje Birimi
35
Fen İşleri Birimi
36
Gecekondu ve Sosyal Konutlar Birimi
37
Hal Birimi
Belediyelerde ana hizmet birimleri 30’dan başlanarak alfabetik olarak kodlanacaktır. Uygulamada temel sorun
belediyelerin birbirinden farklı birimler oluşturması nedeniyle, belediyelerde aynı birimler, farklı kodlarla ifade edilmektedir. Yeni kurulan birimler sona eklenmekte, yıllar itibariyle
karşılaştırma yapılması mümkün olamamaktadır.
38
Hastane Birimi
39
Huzurevi Birimi
40
İmar ve Şehircilik Birimi
41
İşletme Birimi
42
İşletme ve İştirakler Birimi
Bu çerçevede Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe
Yönetmeliğinde yer alan Kurumsal Kod Anahtarı ve Kurumsal Kodlamaya ilişkin düzenlemeler bu yönüyle eksik
ve hatalıdır. Bu düzenlemeler yerine Norm Kadroya ilişkin
düzenlemelerde yer alan aşağıdaki kod anahtarının kullanılması ve tüm birimlerin uzun yıllar boyunca sabitlenmesi ve
idareler itibariyle aynı kodları alması gerekmektedir.
43
İtfaiye Birimi
44
Kadın ve Aile Hizmetleri Birimi
45
Kentsel Tasarım Birimi
46
Kırsal Hizmetler Birimi
47
Kreş Birimi
48
Kültür ve Sosyal İşler Birimi
49
Kütüphane Birimi
50
Mezarlıklar Birimi
51
Mezbaha Birimi
52
Park ve Bahçeler Birimi
53
Plan ve Proje Birimi
54
Ruhsat ve Denetim Birimi
55
Sağlık İşleri Birimi
56
Sosyal Yardım İşleri Birimi
57
Spor İşleri Birimi
58
Su İşleri Birimi
59
Su ve Kanalizasyon Birimi
60
Tarımsal Hizmetler Birimi
61
Temizlik İşleri Birimi
62
Tesisler Birimi
63
Ulaşım Hizmetleri Birimi
64
Veteriner İşleri Birimi
65
Yapı Kontrol Birimi
66
Zabıta Birimi
67
Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Birimi
68
Trafik İşleri Birimi
3. Kurumsal Kodlamada Ana Hizmet Birimleri
Bu çerçevede, belediye ana hizmet birimleri için
önerilen 4. Düzey kurumsal kod listesi aşağıda göründüğü
gibidir.
Bu çerçevede Mahalli
İdareler Bütçe ve Muhasebe
Yönetmeliğinde yer alan
Kurumsal Kod Anahtarı ve
Kurumsal Kodlamaya ilişkin
düzenlemeler bu yönüyle eksik
ve hatalıdır. Bu düzenlemeler
yerine Norm Kadroya ilişkin
düzenlemelerde yer alan
aşağıdaki kod anahtarının
kullanılması ve tüm birimlerin
uzun yıllar boyunca
sabitlenmesi ve idareler
itibariyle aynı kodları alması
gerekmektedir.
8
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
396 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content