close

Enter

Log in using OpenID

24.05.2014 Ege Denizi Depremi Ön Araştırma

embedDownload
 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center) 24.05.2014 EGE DENİZİ DEPREMİ
ÖN ARAŞTIRMA RAPORU
Hazırlayanlar
Dr. Mustafa K. Koçkar
Prof. Dr. Özgür Anıl
Doç. Dr. S. Oğuzhan Akbaş
T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
EGE DENİZİ DEPREMİ (24.05.2014; Mw:6.5)
GİRİŞ
24 Mayıs 2014 tarihinde, T.S. 12:25:00 (UTC 09:25:00) saatlerinde Ege Denizinde, Gökçeada
ile Samothraki ve Limnos Yunan adaları üçgeninde Moment magnitüdü 6.5 ve derinliği 20
km’den fazla olduğu düşünülen bir deprem meydana gelmiştir. Depremlere ait ilksel çözüm
parametreleri çeşitli kuruluşlarca Tablo 1’deki gibi hesaplanmıştır. Depremin meydana
geldiği bölgeye en yakın yerleşim yerleri olarak Çanakkale ili Gökçeada ilçesi belirlenmiştir.
Depremden sonraki bir hafta içerisinde büyüklüğü 3 ile 3.9 aralığında yaklaşık 100, 4.0 ile 4.8
(Mw, Ml) aralığında değişen 18 ve 5’ten büyük 1 deprem (Mw:5.3) olmak üzere 119 dan fazla
artçı deprem meydana gelmiştir (AFAD-Ön Rapor; Tablo 2). Artçı deprem aktivitesi yoğun
olarak devam etmektedir ve giderek azalmaktadır. Artçı depremlerin dağılımı da Şekil 1’de
verilmiştir.
Tablo 1. 2014.05.24 Ege Denizi Depremi verileri
KURULUŞ
ZAMAN (TS)
ENLEM
BOYLAM
AFAD
KOERİ
USGS
EMSC-CSEM
12:25:00
12:25:01
12:25:03
12:25:02.9
40.21080
40.324° K
40.305°N
40.290° N
25.30730
25.469° D
25.453°E
25.400° E
DERİNLİK
(km)
25.02
23.3
10
27
MAGNİTÜD
Mw=6.5
Ml=6.5
M= 6.9
M= 6.9
Deprem Yunanistan ve özellikle Türkiye’nin batısında geniş çaplı hissedilmiş olup, başta
Gökçeada olmak üzere Çanakkale ve Güney Trakya’nın il ve ilçelerinde hasar bilgisi tespit
edilmiştir. Özellikle depremin merkez üssüne en yakın yerleşim merkezi konumundaki
Gökçeada'nın ilçe merkezinde ve köylerinde bazı eski binaların duvarları yıkılmış ve
kullanılamaz hale gelmiştir. Çanakkale, Tekirdağ ve Edirne’nin il ve ilçelerinde binaların
çatılarında ve cami minarelerinde ufak çaplı hasarlar bildirilmiş olup herhangi bir can kaybı
meydana gelmemiştir.
2 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Tablo 2. Ana deprem ve depremden sonraki bir hafta içerisinde büyüklüğü 4.0 ile 4.8 (Mw, Ml) aralığında değişen 18 ve 5’ten büyük 1 deprem
(Mw:5.3) ile ilgili detaylı bilgiler (AFAD verilerinden derlenmiştir, http://kyh.deprem.gov.tr/ftpt.htm).
Tarih (TS)
28/05/2014 06:59:51
27/05/2014 00:28:37
25/05/2014 14:47:54
25/05/2014 14:38:38
25/05/2014 03:08:00
25/05/2014 02:00:36
25/05/2014 01:08:39
24/05/2014 20:25:21
24/05/2014 19:49:50
24/05/2014 18:01:32
24/05/2014 17:49:15
24/05/2014 17:40:24
24/05/2014 15:46:01
24/05/2014 14:33:08
24/05/2014 14:18:45
24/05/2014 13:35:00
24/05/2014 13:11:40
24/05/2014 12:33:47
24/05/2014 12:31:18
24/05/2014 12:25:00
Ajans
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
DDA
Enlem
40.3923
40.2476
40.4411
40.4128
40.0706
40.3963
40.1350
40.1675
40.1726
40.3770
40.3816
40.1306
40.2568
40.2765
40.3861
40.3970
40.3888
40.4213
40.3951
40.2108
Boylam
26.1770
25.0200
26.0410
26.1851
24.4488
25.9741
24.1628
23.2506
23.4620
26.1345
26.0231
24.4230
25.3188
25.7700
26.2146
26.1291
26.1786
26.2166
26.3058
25.3073
Derinlik
12.07
15.29
28.65
20.71
39.43
10.68
5.78
6.42
11.01
15.47
11.87
10.27
37.81
14.92
25.58
24.92
19.09
7.13
6.98
25.02
Rms
0.29000
0.58000
0.49000
0.30000
0.35000
0.23000
0.42000
0.25000
0.47000
0.43000
0.31000
0.62000
0.44000
0.31000
0.34000
0.32000
0.49000
0.60000
0.44000
0.73000
Tip
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
Mw
ML
Mw
Mw
ML
Mw
Mw
ML
Mw
Mw
BüyüklükUlke
4.1
‐
4.1
‐
4.5
‐
4.8
‐
4.3
‐
4.2
‐
4
‐
4.1
‐
4.5
‐
4
‐
4.5
‐
4.1
‐
4.2
‐
4.5
TURKIYE
4
TURKIYE
4.3
TURKIYE
4.6
TURKIYE
4.4
‐
5.3
‐
6.5
‐
Il
‐
EGE DENIZI
‐
‐
EGE DENIZI
‐
EGE DENIZI
EGE DENIZI
EGE DENIZI
‐
‐
EGE DENIZI
EGE DENIZI
‐
‐
‐
‐
‐
‐
EGE DENIZI
Ilce
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
Köy
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
‐
Diger
ECEABAT AÇIKLARI
‐
ECEABAT AÇIKLARI
SAROS KÖRFEZI
‐
ECEABAT AÇIKLARI
‐
‐
‐
ECEABAT AÇIKLARI
ECEABAT AÇIKLARI
‐
‐
GÖKÇEADA AÇIKLARI
SAROS KÖRFEZI
ECEABAT AÇIKLARI
ECEABAT AÇIKLARI
SAROS KÖRFEZI
SAROS KÖRFEZI
‐
3 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Şekil 1. 24 Mayıs 2014 Ege Denizi depremi ve artçı depremlerin haftalık dağılımı (Deprem Monitörü, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Verilerine göre. http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/) 4 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
SİSMOTEKTONİK VE DEPREMSELLİK
Bölgenin genel olarak tektonik mekanizmasını ele aldığımızda depremin doğrultu atımlı fay
sistemlerine bağlı olarak geliştiği, Kuzey Anadolu Fay Sisteminin Ege Denizindeki devamı
niteliğinde olduğu düşünülmektedir. Sismik etkinlik itibarıyla bu şekilde orta ve büyük
ölçekte depremler üretebilen bir tektonik rejim içerisinde yer aldığı rahatlıkla söylenebilir
(Şekil 2). Depremden sonra AFAD, Kandilli ve USGS tarafından yapılan odak mekanizması
çözümlemeleri Yunanistan’ın Somathraki adasının güneyinde ve Gökçeada’nın batısında
gerçekleşen bu depremin Kuzey Ege Denizinin altında yaklaşık 20 km' den daha derinde yer
alan BGB-DKD yönlü sağa yanal atımlı bir sistem üzerinde gerçekleştiğini göstermektedir.
Depremin lokasyonu BGB-DKD düğüm (nodal) düzlemi Kuzey Ege Çöküntüsü ile tutarlıdır
(Yaltırak ve diğ., 1998; Yaltırak ve Alpar, 2002). Doğu ucunda Saros Körfezi graben
çöküntüsü (Kuzey kıyısı Saros I, II, III segmenti ve Güney ucu Gelibolu-Gökçeada segmenti)
olarak da bilinen Kuzey Anadolu Fay Sisteminde yer alan bu çöküntü alanı (Tüysüz ve diğ.,
1998) ve civar alandaki sağ yanal doğrultu atımlı faylar Türkiye’nin batıya doğru hareketini
ve bununla ilişkili olan Ege bölgesinin Avrasya’ya göre güney batıya olan hareketini
sağlamaktadır (Şekil 2). Kuzey Ege çöküntüsündeki faylar, Anadolu mikro plakasının
Avrasya’ya göre yılda yaklaşık 25 mm batıya doğru hareketini sağlayan ve kuzey
Türkiye’deki önemli bir transform fay yapısı olan Kuzey Anadolu Fay Sisteminin kuzey
kolunu temsil etmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere depremin yarattığı fay kırığı yapısı ve artçı depremleri
incelendiğinde depremin BGB-DKD doğrultulu olduğu ve açığa çıkan enerjinin önemli bir
kısmının bu doğrultuda gerçekleştiğini söyleyebiliriz. Aşağıda değişik kaynaklardan (AFAD,
Kandilli, USGS ve EMSC) hazırlanan deprem şiddet haritaları da bu durumu doğrular
niteliktedir (Şekil 3). Bu verilere göre genel olarak depremin merkez üssü ve en yakın olan
Gökçeada ve civarında VI-VII, Saros Körfezi ve Çanakkale kıyılarında V-VI, daha içeride
Güney Trakya ve Çanakkale de V ve İstanbul ve çevresinde IV aralığında şiddet değerleri
ölçülmüş ve depremin kuvveti bu doğrultuda hissedilmiştir.
5 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Şekil 2. Kuzey Ege ve çevresinin detaylı sismotektonik haritası (Yaltırak ve diğ., 1998’den alınmıştır).
6 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Şekil 3. Ege Denizi Depremi ile
ilgili olarak farklı kaynaklar
tarafından hazırlanan şiddet sıkalası
haritaları
(sırasıyla
AFAD,
Boğaziçi-Kandilli, USGS ve EMSCCSEM şiddet haritaları).
7 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Aletsel dönemde Kuzey Ege Denizinde orta ve büyük ölçekte (M>6) 21 deprem meydana
gelmiştir. Bunlardan Kuzey Ege Denizi çöküntüsünde ve 24.05.2014 depremi ile aynı sistem
içerisinde meydana gelen en büyük depremler ise bu depreminin sırasıyla 100 km ve 65 km
güneybatısında 18.01.1982 ve 06.08.1983 tarihlerinde meydana gelen Ms:6.9 büyüklüğündeki
depremler ve aynı depremin 55 km kuzeydoğusunda 27.03.1975 tarihinde Saros Körfezinde
Gökçeada açıklarında meydana gelen Ms: 6.6 büyüklüğündeki depremi sayabiliriz (Taymaz
ve diğ., 1991). Yakın zamanda ise bu bölgede sırasıyla 08.01.2013 tarihinde Bozcaada
açıklarında Ml=6.2 büyüklüğünde ve 30.07.2013 tarihinde Gökçeada-Kaleköy açıklarında
Ml= 5.3 büyüklüğünde depremler meydana gelmiştir (Kandilli-Basın Açıklaması).
KUVVETLİ VE ZAYIF YER HAREKETİ SONUÇLARI
24.05.2014 Ege Denizi Depremi (MW= 6.5), deprem dış merkezine 51-724 km uzaklıklardaki
AFAD’ın Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Gözlem ağına ait 186 farklı ivme-ölçer istasyonu
tarafından kaydedilmiştir (AFAD-Ön rapor, 2014). Bu istasyonlar içerisinde ölçülen en büyük
ivme
değeri
Doğu-Batı
yönünde
Gökçeada
istasyonu
(176,6
cm/sn2)
tarafından
kaydedilmiştir. Bu istasyonlardan ivme değeri 100 gal üzerinde veri kaydı alan 5 istasyona ait
bilgiler ve ölçümler aşağıdaki tabloda verilmiştir (Tablo 3). Bunların dışında bahsedilen 186
istasyondan 4 tanesi de AFAD tarafından Ankara’da kurulmuş olan kuvvetli yer hareketi kayıt
istasyonlarıdır (Bala, Çamlıdere, Kızılcahamam ve Eskişehir Yolu). Bu istasyonlarda
depremin olduğu yere uzaklıkları sebebiyle (605-636 km arası) 1.02 ile 0.46 gal aralığında
düşük ivme değerleri ölçülmüştür.
Tablo 3. AFAD Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Gözlem ağına ait istasyonlardan, 24.05.2014
Ege Denizi Depremi sırasında ivme değeri 100 cm/sn2 üzerinde veri kaydı alan istasyonlara
ait bilgiler ve ölçümler (AFAD-Ön Rapor, 2014).
8 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
24.05.2014 tarihinde meydana gelen Ege Denizi Depremi (MW= 6.5) Gazi Üniversitesi,
Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezimiz (DEPAR) tarafından da detaylı bir
şekilde takip edilmekte ve araştırılmaktadır. Merkezimiz, Ankara ve yakın civarındaki
depremlerin detaylı bir şekilde incelenmesi amacıyla kurulan 11 adet zayıf (Bala,
Şereflikoçhisar, Gölbaşı, Kırıkkale-Keskin, Afyon-Bolvadin, Beypazarı, Kalecik-Kargın,
Bolu-Mengen, Kastamonu-Ilgaz, Kızılcahamam ve E. Polatlı istasyonları) ve 10 adet kuvvetli
(Gölbaşı, Çankaya, Sincan, Etimesgut, Batıkent, Demetevler, Maltepe, Çubuk ve Ümitköy
istasyonları) yer hareketi kayıt istasyonundan oluşan bölgesel kayıt ağı sistemiyle
(ANKARA-NET) bahsedilen deprem verilerinin önemli bir kısmı kaydetmiştir (Şekil 4).
Araştırma merkezimiz, zayıf yer hareketi istasyonunlarından gelen veriler ile Ankara ve
civarında oluşan depremlerin yeri, büyüklüğü, derinliği ve odak mekanizması çözümü gibi
birtakım sismolojik ve sismotektonik deprem parametrelerinin belirlenerek Ankara ve
çevresinin
depremselliğinin
detaylı
bir
şekilde
incelenmesi
çalışmalarına
katkıda
bulunmaktadır. Bu sayede Ankara ve yakın civarında yer alan fayların karakteristik
özelliklerini (tür, uzunluk, derinlik, tekrarlanma süresi, geçmişte yarattığı ve ileride
yaratabileceği en büyük deprem büyüklüğü) ve diri fayların deprem oluşturma
potansiyellerini belirlenmesine çalışılmaktadır. Kuvvetli yer hareketi istasyonlarından gelen
ivme-kayıt verileri ise deprem sırasında oluşan yer ivmelerinin değerlendirilmesi, zeminlerin
deprem esnasındaki dinamik davranışlarının belirlenmesi, ve her tür yapıya depremle gelen ve
hasar yapabilen kuvvetleri belirleyerek buradan elde edilen verilerle depreme dayanıklı yapı
tasarımlarının çalışmalarında kullanılmaktadır.
24.05.2014 tarihinde meydana gelen Ege Denizi Depremi, Araştırma Merkezimize ait Bala,
Şereflikoçhisar, Gölbaşı, Afyon-Bolvadin, Kalecik-Kargın ve E. Polatlı zayıf yer hareketi hız
ölçer istasyonları tarafından kayıt edilmiştir. Bu istasyonlar tarafından deprem anında
kaydedilen hız-zaman grafiği dalga formu Şekil 5’te verilmiştir. Depremin dış merkez
uzaklığı, istasyonlarımızın bulunduğu coğrafi konumlara göre uzakta olması sebebiyle (en
yakın istasyon olan Afyon-Bolvadin yaklaşık 450 km uzaklıktadır) oluşan depremlerin yeri,
büyüklüğü, derinliği ve odak mekanizması çözümü gibi sismolojik deprem parametrelerinin
Gazi-DEPAR bölgesel kayıt ağı tarafından doğru bir şekilde değerlendirilmesi mümkün
olamamıştır. Bu veri çözümleme işlemlerinin doğası gereği elde edilen sonuçların hata payı
yüksektir.
9 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Şekil 4. Gazi-DEPAR Zayıf ve Kuvvetli Yer Hareketi İstasyonları Dağılım Haritası.
24.05.2014 tarihinde meydana Ege Denizi Depremi, Araştırma Merkezimize ait Gölbaşı,
Sincan, Etimesgut, Batıkent, Maltepe ve Çubuk kuvvetli yer hareketi istasyonları tarafından
kayıt edilmiştir. Bu istasyonlarda ölçülen pik ivme değerleri Tablo 4’te verilmiştir. Bunlardan
ölçülen en büyük ivme değeri Doğu-Batı yönünde Gölbaşı istasyonu (5,802 gal) tarafından
kaydedilmiştir. Bu istasyondaki veriye ait ivme-zaman (DB, KG ve Düşey) kaydı örnek
olarak Şekil 6’da verilmiştir. Ankara'daki en büyük ivme seviyeleri depreme olan uzaklığı
sebebiyle AFAD kuvvetli yer hareketi kayıt istasyonlarında olduğu (Bkz. Tablo 3) gibi düşük
ivme değerleri vermektedir (yaklaşık olarak 5.8 gal ile 0.67 gal seviyeleri arasında). Bu
durum elde edilen veriler ile daha ayrıntılı bir analiz çalışması yapılmasını zorlaştırmaktadır.
10 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Tablo 4. Gazi-DEPAR istasyonlarında ölçülen Ege Denizi Depremine ait ölçülen pik ivme
değerleri.
İSTASYON
İl
İLÇE
Boylam
Rakım
Kodu
Ölçülen İvme Değerleri
(gal)
Uzaklık
KG
DB
DÜŞEY
(km)
Gölbaşı
KAN
-5830
40º46.819'N
32º48.878'E
1021
2.744
5.802
3.412
655
Sincan
KAN
-5823
39º59.559'N
32º36.883'E
833
1.554
1.326
1.152
621
39º59.559'N
32º36.883'E
815
1.334
1.124
0.974
624
39º57.547'N
32º43.480'E
830
1.291
1.174
0.867
629
39º55.927'N
32º50.636'E
966
0.843
0.669
0.767
642
40º13.461'N
33º02.501'E
910
2.515
1.760
0.814
650
GüzelkentEtimesgut
Ankara
Enlem
Batıkent
Maltepe
Çubuk
KAN
-5821
KAN
-5818
KAN
-5832
KAN
-5829
Not: veriler işlenmemiş ham verilerdir.
11 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Şekil 5. Gazi-DEPAR zayıf yer hareketi istasyonları tarafından deprem sırasında kaydedilen Ege Denizi Depremi hız-zaman grafiği dalga formu
(24.05.2014; 09:26:30).
12 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
Şekil 6. Gazi-DEPAR kuvvetli yer hareketi Gölbaşı istasyonu tarafından ölçülen ivme-zaman
kaydı (DB, KG ve Düşey). En büyük ivme değeri Doğu-Batı yönünde 5.802 gal olarak
ölçülmüştür.
24.05.2014 tarihinde meydana gelen Ege Denizi Depremi ile ilgili olarak Gazi Üniversitesi,
Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (DEPAR) çalışmalarına devam
etmektedir. Konu ile ilgili yeni gelişmeler olduğunda ve yeni çalışmalar yapıldığında tekrar
bilgilendirmeler yapılacaktır.
Saygılarımızla.
YARARLANILAN KAYNAKLAR
¾ T.C. Başbakanlık, Afet Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, 24/05/2014 Ege Denizi
Depremi Ön raporu, Ankara.
¾ Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, Ulusal
Deprem İzleme Merkezi, 24 Mayıs 2014 Gökçeada Açıkları-Ege Denizi Depremi,
Basın Bülteni, İstanbul.
13 T.C GAZİ ÜNİVERSİTESİ Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi (Earthquake Engineering Application And Research Center)
¾ Yaltırak, C., Alpar, B., Yüce, H., 1998. Tectonic elements controlling the evolution of
the Gulf of Saros (Northeastern Aegean Sea). Tectonophysics 300, 227-248.
¾ Yaltırak, C., Alpar, B., 2002. Kinematics and evolution of the northern branch of the
North Anatolian Fault (Ganos Fault) between the Sea of Marmara and the Gulf of
Saros. Marine Geology 190, 351-366.
¾ Tüysüz, O., Barka, A., Yiğitbaş, E., 1998. Geology of the Saros graben and its
implications for the evolution of the North Anatolian fault in the Ganos–Saros region,
northwestern Turkey. Tectonophysics 293, 105-126.
¾ Taymaz, T., Jackson, J., McKenzie, D., 1991. Active tectonics of the north and central
Aegean Sea. Geophys. J. Int. 106, 433-490.
¾ http://deprem.gazi.edu.tr/
¾ http://kyh.deprem.gov.tr/ftpt.htm
¾ http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/
¾ http://earthquake.usgs.gov/
¾ http://www.emsc-csem.org/
14 
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
2 477 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content