close

Enter

Log in using OpenID

CACHEID=1a72da84-146c-4067-82ef-fbd445bdd8de;Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü`nden Kayseri Büyükşehir

embedDownload
KOJENERASYON VE MİKROKOJENERASYON TESİSLERİNİN VERİMLİLİĞİNİN
HESAPLANMASINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ TASLAĞI
(SIRA NO: 2014 / .... )
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, ısı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı
üretimi için kullanılan sistemlerin desteklenmesinde aranacak asgari verimlilik gereksinimlerinin
belirlenmesini amaçlar.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 27/10/2011 tarihli ve 28097 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmeliğin 20
nci maddesinin birinci fıkrası ve 28 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, desteklerden
yararlanacak kojenerasyon sistemleri için asgari verimlilik gereksinimlerinin belirlenmesi ile ilgili
usul ve esasları kapsar.
(2) 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu, 14/3/2013 tarihli ve 6446
sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve 27/10/2011 tarihli ve 28097 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik”
kapsamında kojenerasyon ve mikrokojenerasyon tesislerinin lisans muafiyetlerinden ve
desteklerden yararlandırılmasında bu Tebliğ ile belirlenen usul ve esaslara uyulur.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Tebliğ, 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununun 9
uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine,14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası
Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine, 27/10/2011 tarihli ve 28097 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin
Artırılmasına Dair Yönetmeliğin 28 inci maddesinin birinci fıkrasına dayanarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Tebliğin uygulanmasında;
a) Atık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yakıt olarak kullanılması uygun görülen
kullanılmış lastikler, boya çamurları, solventler, plastikler, atık yağlar ve diğer atıkları,
b) Atık ısı: Bir işlem sonrası ortaya çıkan ve kullanılmadan sistemi terkeden ısı enerjisini,
c) Bakan: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanını,
ç) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,
d) Genel Müdürlük: Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünü,
e) Kanun: 18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununu,
f) Kojenerasyon: Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin aynı tesiste eş zamanlı olarak
üretimini,
g) Mikrokojenerasyon tesisi: Elektrik enerjisine dayalı kurulu gücü 100 kilovat ve altında
olan kojenerasyon tesisini,
h) Yönetmelik: 27/10/2011 tarihli ve 28097 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji
Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmeliği
ifade eder.
(2) Aksi bu Tebliğde açıkça belirtilmedikçe, bu Tebliğde yer alan terim, kavram ve
kısaltmaların, enerji verimliliğine ve elektrik piyasasına ilişkin mevzuatta tanımlanan anlamları esas
alınır.
Kojenerasyon teknolojileri
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ kapsamına giren kojenerasyon teknolojileri aşağıdaki şekildedir.
a) Isı geri kazanımlı kombine çevrim gaz türbini
b) Karşı basınçlı buhar türbini
c) Ara buhar çekilen yoğuşmalı buhar türbini
d) Isı geri kazanımlı gaz türbini
e) İçten yanmalı motor
f) Mikro türbinler
g) Stirling motoru
h) Yakıt hücresi
i) Buhar makinası
j) Organik rankin çevrimi
k) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamına giren diğer türdeki teknoloji ve
bu teknolojilerin türevleri
Temel esaslar
MADDE 6- (1) Kojenerasyon tesislerinden elde edilecek elektrik, ısı ve/veya mekanik
enerjinin hesaplanmasında kullanılan değerler, normal işletme şartlarında tahmin edilen ve
gerçekleşen işletme değerlerine, mikrokojenerasyon tesislerinden elde edilecek elektrik, ısı ve/veya
mekanik enerjinin hesaplanmasında kullanılan değerler ise tasarım değerlerine dayanır.
(2) Desteklerden yararlanmak isteyen kojenerasyonun uygulamalarında aşağıda tanımlanan
kriterlere sahip olma şartı aranır.
a) Yüksek verimli kojenerasyon olması,
b) Aşağıda belirtilen asgari verimlilik kriterlerini sağlaması;
1) Isı geri kazanım sistemli, gaz türbinli kombine çevrim sistemine sahip olanlar için; yüzde
seksen ve üzeri yıllık ortalama çevrim verimi ve 0.95 ve daha az elektrik/ısı oranı,
2) Karşı basınç buhar türbinli sisteme sahip olanlar için; yüzde yetmişbeş ve üzeri yıllık
ortalama çevrim verimi ve 0.45 ve daha az elektrik/ısı oranı,
3) Ara buhar çekilen kondense buhar türbinli sisteme sahip olanlar için; yüzde seksen ve
üzeri yıllık ortalama çevrim verimi ve 0.45 ve daha az elektrik/ısı oranı,
4) Isı geri kazanım sistemine sahip gaz türbinli sisteme sahip olanlar için; yüzde yetmişbeş
ve üzeri yıllık ortalama çevrim verimi ve 0.55 ve daha az elektrik ısı oranı,
5) İçten yanmalı motorlu sisteme sahip olanlar için; yüzde yetmişbeş ve üzeri yıllık ortalama
çevrim verimi ve 0.75 ve daha az elektrik/ısı oranı,
6) Stirling motorlu, buhar motorlu, yakıt hücreli ve azami yüz kilowatt ve altı kurulu güce
sahip olan mikrotürbinli olanlar için; yüzde yetmişbeş ve üzeri yıllık ortalama çevrim verimi.
c) Yüksek verimli kojenerasyon olması kaydıyla, elektriksel kurulu güç kapasitesi 25
MW’ın üzerinde olan ve yıllık ortalama çevrim verimi yüzde yetmişin üzerinde olan kojenerasyon
üniteleri ile yerli biyokütle kaynaklarına dayalı kojenerasyon tesisleri ve maliyet açısından elektro
mekanik sistemleri en az yüzde yetmiş oranında yurtiçinde imal edilen kojenerasyon tesisleri için
(b) bendinde belirtilen yıllık ortalama çevrim verimi değerlerini karşılama şartı aranmaz.
ç) Mikrokojenerasyon üniteleri kullanılmak suretiyle yapılan üretim, yüksek verimli
kojenerasyon olarak kabul edilir.
(3) Birincil enerji kaynağı girdisinin içeriğinde atıkların veya atık ısının payının olması
halinde, 8 inci ve 9 uncu maddeler kapsamında yapılan hesaplamalarda, birincil enerji kaynağı
tasarrufu ve toplam çevrim verimi değerleri hesaplanmadan önce, bu pay birincil enerji kaynağı
eşdeğeri enerji girdisinden çıkarılır.
(4) Yıllık toplam yararlı ısı enerjisi miktarının hesaplanmasında sadece kojenerasyon tesisi
tarafından sağlanacak ısı miktarı dikkate alınır.
(5) Verim hesaplamalarında, Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre yıllık ortalama
dış ortam sıcaklığı 15 derecenin üzerinde olan yerlerde, her 1 derece fark için binde bir oranında
düşüş, yıllık ortalama dış ortam sıcaklığı 15 derecenin altında olan yerlerde ise, her 1 derece fark
için binde bir oranında artış olacak şekilde iklim düzeltmesi yapılır.
(6) Kojenerasyona giren yıllık toplam birincil enerji kaynağının tamamının atık ısı olması
halinde, birincil enerji kaynağında yüzde yüz oranında tasarruf sağlanmış sayılır ve yüksek verimli
kojenerasyon olarak kabul edilir. Atık ısıdan elektrik üretimi yapılan tesisler için (b) bendinde
belirtilen yıllık ortalama çevrim verimi değerlerini karşılama şartı aranmaz.
(7) Kojenerasyon tesisinin toplam çevrim verimi değerini gösteren belge Genel Müdürlük
tarafından verilir. Bu belge, tasarım aşamasında tahmin edilen değerlere göre geçici olarak
düzenlenir. Kojenerasyon tesisinin işletmesinin birinci yılı sonunda, gerçekleşen değerlere göre
işletme tarafından yıl boyunca yapılan ölçümler, tutulan kayıtlar da dikkate alınmak suretiyle
yerinde yapılan ölçüm ve doğrulama çalışmaları neticesinde, tasarım aşamasında öngörülen birincil
enerji kaynağı tasarrufu ve toplam çevrim verimi değerlerinin bu Tebliğ ile belirlenen sınır
değerlerin altında olduğu görülen kojenerasyon tesislerinden, söz konusu uygunsuzluğu en geç bir
yıl içinde gidermesi istenir. Bu süre sonunda aynı şekilde yapılan tespit çalışmaları neticesinde
bahse konu uygunsuzluğun giderilmemesi halinde, Genel Müdürlük tarafından verilen geçici
toplam çevrim verimi belgesi, başkaca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden hükümsüz sayılır
ve anılan tesisin lisans muafiyetinden yararlanması sonlandırılır. Genel Müdürlük yerinde ölçüm ve
doğrulama çalışmasını kendisi yapacağı gibi bağımsız gerçek veya tüzel kişilere de yaptırabilir.
(8) Genel Müdürlük, hesaplama örneklerinin de yer aldığı bir kılavuz hazırlar ve bu
Tebliğin yayımlanmasını takip eden otuz gün içinde internet sayfası üzerinden yayımlar.
Elektrik enerjisi üretim miktarının belirlenmesi
MADDE 7- (1) Kojenerasyon tesisi tarafından üretilecek yıllık toplam elektrik veya
mekanik güç enerjisi miktarı aşağıdaki formül kullanılmak suretiyle yapılan hesaplamalara göre
belirlenir.
Pe = (Ph) x (C)
Bu formülde:
Pe: Kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam elektrik veya mekanik güç enerjisi miktarı,
Ph: Kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam yaralı ısı enerjisi miktarı,
C: Yıllık toplam elektrik veya mekanik güç enerjisi miktarının yıllık toplam yararlı ısı
enerjisi miktarına oranı,
değerlerini ifade eder.
(2) Tasarım aşamasında kojenerasyon ünitesinin yıllık elektrik veya mekanik güç
enerjisinin yıllık yararlı ısı enerjisine oranı bilinmiyorsa, üretilecek yıllık elektrik enerjisinin
hesaplanmasında aşağıda verilen oranlar kullanılır.
Sistem Tipi
Isı geri kazanımlı, gaz türbinli kombine çevrim sistemleri
Karşı basınçlı, buhar türbinli sistemler
Ara buhar çekilen, kondense buhar türbinli sistemler
Isı geri kazanımlı, gaz türbinli sistemler
İçten yanmalı motorlu sistemler
Elektrik-Mekanik
Güç/Isı Oranı (C)
0,95
0,45
0,45
0,55
0,75
(2) Kojenerasyonun elektrik enerjisi üretimi, ana üreticinin çıkış noktasında ölçülen,
ünitenin yıllık toplam elektrik üretimine eşittir.
(3) 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde tanımlanan
teknolojiler kullanılmak suretiyle tesis edilen kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam elektrik
enerjisi miktarı, ünitelerin yıllık toplam elektrik enerjisi üretimine eşit ya da az olur.
Yüksek verimli kojenerasyon ve birincil yakıt tasarrufu
MADDE 8- (1) Isı ve elektrik ve/veya mekanik enerjinin ayrı ayrı üretimine göre birincil
enerji kaynağında en az yüzde on ve üzeri tasarruf sağlayan kojenerasyon üniteleri yüksek verimli
kojenerasyon olarak kabul edilir.
7) Birincil enerji kaynağı tasarrufu aşağıdaki formül kullanılmak suretiyle hesaplanır.
BEKT= (1 – (1 / ((h / h-ref) + (2 / 2.2)))) x 100
Bu formülde:
h: Kojenerasyon tesisinin ısıl verim,
h-ref: Tek başına ısı üretimi için referans verim,
e: Kojenerasyon tesisinin elektriksel verim,
e-ref: Tek başına elektrik üretimi için referans verim,
değerlerini ifade eder.
(2) Referans verim değerleri Ek-1’de verilmektedir. Tek başına elektrik üretimi için
referans verim değerleri Ek-1’de yer alan Tablo 2’deki değerler kullanılmak suretiyle aşağıdaki
formüle göre belirlenir.
e-ref = e-ref-1 x (Toplam Üretim İçinde Yerinde Tüketilen Elektriğin Payı x Cs + Toplam
Üretim İçinde Şebekeye Verilen Elektriğin Payı x Cy)
Kojenerasyon için verim hesaplamaları
MADDE 9- (1) Kojenerasyonun verimi aşağıdaki formül ile hesaplanır.
k = (Pe/Pg) + (Ph/Pg) veya (e) + (h) x 100
Bu formülde;
k: Kojenerasyonun toplam çevrim verimi,
Pe: Kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam elektrik veya mekanik güç enerjisi miktarı,
Ph: Kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam yaralı ısı enerjisi miktarı,
Pg; Kojenerasyona giren yıllık toplam birincil enerji kaynağı eşdeğeri enerji miktarı,
e: Kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam elektrik veya mekanik güç enerjisi miktarının
yıllık toplam elektrik veya mekanik güç enerjisi ve yıllık toplam yararlı ısı enerjisini
üretmek için kullanılan toplam birincil enerji kaynağına karşılık gelen enerji miktarına
bölünmesiyle hesaplanan, kojenerasyon tesisinin elektriksel verimi,
h: Kojenerasyondan elde edilen yıllık toplam yaralı ısı enerjisi miktarının yıllık toplam
elektrik veya mekanik güç enerjisi ve yıllık toplam yararlı ısı enerjisini üretmek için
kullanılan toplam birincil enerji kaynağına karşılık gelen enerji miktarına bölünmesiyle
hesaplanan, kojenerasyon tesisinin ısıl verimi,
değerlerini ifade eder.
(2) Kojenerasyondan mekanik güç enerjisinin elde edildiği durumlarda, elde edilen yıllık
toplam mekanik güç enerjisinin elektrik enerjisi eşdeğeri hesaplanır ve gösterilir.
Yürürlük
MADDE 10- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Bakan yürütür.
EK-1
Gaz
Sıvı
Katı
Tablo 1: Tek başına elektrik üretimi için referans verim değerleri (e-ref-0; %)
YAKIT TİPİ
İŞLETMEYE GİRİŞ YILI
2001 ve
2002 2003 2004 2005
öncesi
Taşkömürü ve kok
42,7
43,1
43,5
43,8
44,0
Linyit
40,3
40,7
41,1
41,4
41,6
Çürümüş Bitki Kömürü
38,1
38,4
38,6
38,8
38,9
Odun
30,4
31,1
31,7
32,2
32,6
Tarımsal Biyokütle
23,1
23,5
24,0
24,4
24,7
Biyolojik Olarak Parçalanabilen Atıklar; Belediye
23,1
23,5
24,0
24,4
24,7
Atıkları
Yenilenebilir Olmayan Atıklar; Belediye ve Sanayi
23,1
23,5
24,0
24,4
24,7
Atıkları
Kaya Petrolü
38,9
38,9
38,9
38,9
38,9
Petrol ve LPG
42,7
43,1
43,5
43,8
44,0
Biyoyakıt
42,7
43,1
43,5
43,8
44,0
Biyolojik Olarak Parçalanabilen Atıklar
23,1
23,5
24,0
24,4
24,7
Yenilenebilir Olmayan Atıklar
23,1
23,5
24,0
24,4
24,7
Doğal Gaz
51,7
51,9
52,1
52,3
52,4
Rafineri Gazı ve Hidrojen
42,7
43,1
43,5
43,8
44,0
Biyogaz
40,1
40,6
41,0
41,4
41,7
Kok Gazı, Yüksek Fırın Gazı; Diğer Gazlar ve Geri
35,0
35,0
35,0
35,0
35,0
Kazanılan Atık Isı
200644,2
41,8
39,0
33,0
25,0
25,0
25,0
39,0
44,2
44,2
25,0
25,0
52,5
44,2
42,0
35,0
Tablo 2: Kojenerasyon üretiminin yerinde tüketilme ve şebekeye verilme durumuna göre, tek başına elektrik
üretimi için referans verim değerleri düzeltme faktörleri
Gerilim
Şebekeye Verilen Elektrik İçin
Yerinde Tüketilen Elektrik İçin
(Cs)
(Cy)
> 200 kV
1,000
0,985
100 – 200 kV
0,985
0,965
50 – 100 kV
0,965
0,945
0,4 – 50 kV
0,945
0,925
< 0,4 kV
0,925
0,860
Gaz
Sıvı
Katı
Tablo 3: Tek başına ısı üretimi için referans verim değerleri (%)
YAKIT TİPİ
1
Taşkömürü ve kok
Linyit
Çürümüş Bitki Kömürü
Odun
Tarımsal Biyokütle
Biyolojik Olarak Parçalanabilen Atıklar; Belediye Atıkları
Yenilenebilir Olmayan Atıklar; Belediye ve Sanayi Atıkları
Kaya Petrolü
Petrol (Motorin dahil, yakıt olarak kullanılan petrol türleri) ve LPG
Biyoyakıt
Biyolojik Olarak Parçalanabilen Atıklar
Yenilenebilir Olmayan Atıklar
Doğal Gaz
Rafineri Gazı ve Hidrojen
Biyogaz
Kok Gazı, Yüksek Fırın Gazı; Diğer Gazlar ve Geri Kazanılan Atık Isı
Buhar
ve Sıcak
Su
88
86
86
86
80
80
80
86
89
89
80
80
90
89
70
80
250 oC ve üzeri sıcaklıktaki gazların doğrudan ısı olarak kullanımında kullanılan değerlerdir.
Baca Gazlarının
Doğrudan
Kullanımı 1
80
78
78
78
72
72
72
78
81
81
72
72
82
81
62
72
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
211 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content