close

Enter

Log in using OpenID

6527 Sayılı Kanun Sonrası Belediye Vergileri

embedDownload
6527 Sayılı Kanun
Sonrası Belediye
Vergileri
Dr. Ahmet OZANSOY
[email protected]
(2014/5896 Sayılı KHK
Yürürlükten Kalktı mı? Yeni
Kurulacak Belediyeler Hangi
Tarifeyi Uygulayacak?)
1. GİRİŞ
6527 sayılı Kanun’un1 5’inci maddesi ile 2464 sayılı
Belediye Gelirleri Kanunu’nun 96’ıncı maddesinin (A) fıkrasına yapılan ekleme ve yine aynı Kanun’a elenen Geçici
7’inci madde ile 2013 ve 2014 yılı için belediyelerce tahsil
edilen bazı vergi ve harçların tutarları geçmişe dönük olarak,
son 4 ay içinde üçüncü kez değiştirilmiştir.
2013/5585 sayılı BKK4 yayımlandı ve başka bir tartışma
daha başladı. Çünkü söz konusu BKK, 19 Mayıs 2013 tarihinden itibaren geçerli sayıldı. Bu durumda “19 Mayıs 2013
ile 18 Aralık 2013 tarihleri arasında geçmişte daha az ya da
daha çok olarak tahsil edilen vergi ve harçlar ne olacaktır?”
sorusu haklı olarak sorulmaya başlandı.
Aslında her şey, Anayasa Mahkemesi’nin Belediye
Meclislerinin vergi miktarı belirleyemeyeceği gerekçesi ile
Belediye Gelirleri Kanunu’nun 96’nci maddesinde Belediye
Meclislerine verilen yetkiyi 2011/175 sayılı kararı ile iptal etmesiyle 19 Mayıs 2012 tarihinde başladı.2
Daha bu tartışmalara bir cevap bulunamamışken ve
2013/5585 sayılı BKK’nın Resmi Gazete’de yayımlanmasından tam 2 ay sonra bu defa 10/02/2014 tarih ve 2014/5896
sayılı BKK5 ile bazı belediye vergi ve harçlarının miktarları
yine değiştirildi ve devam ede gelen tartışma daha da karmaşık bir hal aldı.
Anayasa Mahkemesi yeni düzenleme yapılması için
Yasama Organı’na 19 Mayıs 2013 tarihine kadar süre verdi.
Ancak Yasama Organı, bu süreye kadar gerekli değişikliği
yapmadı.
Nihayet 11 Haziran 2013 tarihinde 6487 sayılı
Kanun’un3 16’ncı maddesi ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 96’ncı maddesinin (A) fıkrası değiştirilerek daha
önce Belediye Meclislerine verilmiş olan yetki, Anayasa’ya
uygun şekilde Bakanlar Kurulu’na verildi.
2014/5896 sayılı BKK eki tarifede, 2013/5585 sayılı
BKK eki tarifeye kıyasla çok büyük indirimler yapıldığından,
18 Aralık 2013 tarihi ile 18 Şubat 2014 tarihi arasında geçen 2 aylık dönemde yapılan yüksek tahsilâtların da iadesi
Ancak bu defa da Bakanlar Kurulu tarafından hemen
belirleme yapılamadı. Bu nedenle 19 Mayıs 2013 tarihinden
itibaren Bakanlar Kurulu tarafından yeni belirleme yapılıncaya kadar geçecek zamanda hangi oranların uygulanması
gerektiği tartışması başladı.
Tartışma sürerken 18 Aralık 2013 tarihinde
1
01/03/2014 tarih ve 28928 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
2
19/05/2012 tarih ve 28297 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
4
18/12/2013 tarih ve 28855 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
11/06/2013 tarih ve 28674 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
5
18/02/2014 tarih ve 28917 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
3
Haziran 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 165
57
MEVZUAT
gündeme gelebilecekti. Dahası 2014/5896 sayılı BKK da 19
Mayıs 2013 tarihinden itibaren geçerli sayıldığından fazla ya
da eksik ödeme bakımından kıyaslamanın doğrudan doğruya bu kararnamede belirlenen rakamlarla yapılması gerekiyor idi.
sonraki iki hanesi dikkate alınarak uygulanır. Şu kadar ki, bu
miktar ve tutarlar ilgili tarifeler için belirlenen en çok tutarı
aşamaz. Bu uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye
Maliye Bakanlığı yetkilidir.”
Fıkrada söylenen özetle şudur: Bu değişiklikten
önce bazı vergi ve harçların miktarı her yıl tüm belediyeler
için Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenecekken, bundan
sonra bu belirleme (belediye meclislerinin önerisi, İçişleri
Bakanlığı’nın görüşü ve Maliye Bakanlığı’nın teklifi ile)
Bakanlar Kurulu’nca bir kez yapılacak ve her yıl yeniden
değerleme oranında artırılacaktır.
Olay iyice karmakarışık ve içinden çıkılamaz bir hal
almışken, bu defa 6527 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi ile
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 96’ıncı maddesinin (A) fıkrasına yapılan ekleme ve yine aynı Kanun’a elenen Geçici 7’inci madde ile durum daha da karışmıştır.
2. 6527 SAYILI YASA İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİK
2.1. Yasa’nın Yeni Hali
6527 sayılı Kanun ile 2464 sayılı Kanun’un 96’ıncı
maddesinin (A) fıkrasına bir ekleme yapılmıştır. Eklenen fıkrayla beraber söz konusu maddenin (A) fıkrası 01 Mart 2014
tarihinden geçerli olmak üzere aşağıdaki hali almıştır:
“Bakanlar Kurulu, bu Kanunda en az ve en çok miktarları gösterilen vergi ve harçların tarifelerini belediye grupları itibarıyla tayin ve tespit eder.
Ancak, bu Kanunun 15 inci maddesinde, 21 inci
maddesinin birinci fıkrasının (III) numaralı bendinde, 56 ncı
maddesinde, 60 ıncı maddesinde ve 84 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan maktu vergi
ve harç tarifeleri, Kanunda belirtilen en alt ve en üst sınırları
aşmamak şartıyla mahallin çeşitli semtleri arasındaki sosyal
ve ekonomik farklılıklar göz önünde tutularak ilgili belediye
meclislerinin önerisi, İçişleri Bakanlığının görüşü ve Maliye
Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit edilir.
Tespit edilen bu tutarlar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu
hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında
artırılır. Bu şekilde hesaplanan miktar ve tutarların, virgülden
2.2. Yeniden Değerleme Oranında Artırılacak
Vergi ve Harçlar
6527 sayılı Kanun ile 2464 sayılı Kanun’un 96’ıncı
maddesinin (A) fıkrasına yapılan ekleme ile belediye meclislerinin önerisi, İçişleri Bakanlığı’nın görüşü ve Maliye
Bakanlığı’nın teklifi ile Bakanlar Kurulu’nca belirlenip her yıl
yeniden değerleme oranında artırılacak olan vergi ve harçlar
şunlardır:
1. İlan ve reklam vergisi
2. Biletle girilmesi zorunlu olmayan yerlerden alınacak eğlence vergisi
3. İşgal harcı
4. Tatil günlerinde çalışma ruhsatı harcı
5. İşyeri açma izin harcı
Yukarıdaki 5 kalem vergi ve harç için Bakanlar
Kurulu’nca bir defa belirleme yapılıp, sonraki yıllar yeniden
değerleme oranında arttırılacaktır.
Bunların dışında kalan vergi, harç ve katılma payları
için ya Kanun’da yazılı oranlar ya da daha önce çıkartılan
2005/8730 sayılı BKK6 ile yapılan belirlemeler (yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar) geçerli olacaktır.
2.3. Kanun’da Yazılı Oranların Geçerli Olduğu
Vergi Ve Harçlar
Aşağıdaki vergi ve harçların tutarları doğrudan doğruya 2464 sayılı Kanun’da yazan tutarlar üzerinden uygulanacaktır.
✓ Eğlence Vergisi (tarifenin I ve II numaralı pozisyonunda yer alanlar)
✓ Haberleşme Vergisi
✓ Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi
6
58
07/05/2005 tarih ve 25808 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
MEVZUAT
Fakat şu an itibariyle ortada, belediye meclislerinin
önerisi, İçişleri Bakanlığı’nın görüşü ve Maliye Bakanlığı’nın
teklifi ile belirlenen bir tarife olmadığından, bu tarife yayımlanıncaya kadar ne olacaktır?
Bu soruya cevap vermek üzere yine 6527 sayılı
Kanun’un 6’ncı maddesi ile 2464 sayılı Kanun’a Geçici 7’nci
Madde eklenmiştir. Bu madde şöyledir:
✓ Yangın Sigortası Vergisi
✓ Çevre Temizlik Vergisi
✓ Tellallık Harcı
2.4. 2005/8730 sayılı BKK’nın Geçerli Olduğu
Vergi ve Harçlar
Aşağıdaki vergi ve harçların tutarları 2005/8730 sayılı BKK’na belirlenen tutarlar üzerinden uygulanacaktır.
✓ Kaynak Suları Harcı
✓ Hayvan Kesimi Muayene ve Denetleme Harcı
✓ Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcı
✓ Kayıt ve Suret Harcı
✓ İmar Mevzuatı Gereğince Alınacak Harçlar
(Ticaret ve konut bölgeleri için ayrı ayrı)
✓ Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcı
✓ Sağlık Belgesi Harcı
✓ Bina İnşaat Harcı
Burada sayılan vergi ve harçlar için Bakanlar Kurulu
her zaman yeni bir belirleme yapabilir. Zira bunlar 6527 sayılı Kanun sonrası bir defada belirleme yapılıp, her yıl yeniden
değerleme oranında artırılacak vergi ve harçlar arasında
sayılmamıştır.
“GEÇİCİ MADDE 7- 2013 yılında uygulanmak üzere
belediye meclislerince belirlenmiş olan; bu Kanunun 15 inci
maddesinde, 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (III) numaralı bendinde, 56 ncı maddesinde, 60 ıncı maddesinde ve
84 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde
yer alan maktu vergi ve harç tarifeleri, Kanunun 96 ncı maddesinin (A) fıkrasının ikinci paragrafı gereğince Bakanlar
Kurulunca tespit edilecek karar yürürlüğe girinceye kadar
uygulanmaya devam edilir.”
Özetle; Bakanlar Kurulu yukarıdaki belirlemeyi yapıncaya kadar 2012 yılı sonunda, 2013 yılında uygulanmak
üzere Belediye Meclislerince belirlenen rakamların uygulanmasına devam edileceği söylenmektedir.
Bu durumda 2014/5896 sayılı BKK ile yapılan belirlemeler yürürlükten kaldırılmış mıdır? Kanun metninde böyle
bir şey denilmemekle ve 2014/5896 sayılı BKK’nın yürürlükten kaldırıldığına dair yeni bir BKK çıkarılmamış olmakla
birlikte Yasa’nın emredici hükmü gereği bu BKK yürürlükten
kalkmış gözükmektedir.
O halde, 2014/5896 sayılı (daha önce 2013/5585 sayılı) BKK ile yapılan tahakkuk ve tahsilâtlar veya iade edilen
tutarlar vs. ne olacaktır? Çünkü bahse konu Bakanlar Kurulu
Kararları, geçmişe dönük olarak 19 Mayıs 2013 tarihinden
itibaren yürürlüğe sokulmuştur.
Biz daha önce 19/05/2013 tarihi ile 18/02/2013
tarihi arasında Belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsil ettiği
3. 19 MAYIS 2013 TARİHİNDEN SONRAKİ
DÖNEM İÇİN UYGULANACAK TUTARLAR
3.1. 2014 Yerel Seçimlerinden Önce Mevcut Olan
Belediyeler İçin
6527 sayılı Kanun’unla 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanunu’nun 96’ıncı maddesinin (A) fıkrasına yapılan ekleme, 01 Mart 2014 tarihinden itibaren geçerlidir.
Haziran 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 165
59
MEVZUAT
İlan ve Reklam Vergisi, Eğlence Vergisi, İşgal Harcı, Tatil
Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı ve İşyeri Açma İzin Harcı
için 2 durum söz konusu olabileceğini ifade etmiştik:7
1. Ya bu vergi ve harçların bir kısmı eksik tahakkuk
ve tahsil edilmiştir,
2. Ya da bu vergi ve harçların bir kısmı fazla tahakkuk ve tahsil edilmiştir.
Ve demiştik ki: “Belediyeler öncelikle kendi uyguladıkları tarife ile 2014/5896 sayılı BKK’nda belirlenen tarife
tutarlarını kıyaslamalı, daha düşük tarife uyguladıkları vergi
ve harçları tespit etmeli, daha sonra söz konusu vergi ve
harçlardan eksik tahakkuk ettirilen kısmı her bir mükellef için
ikmal etmelidir. Eğer fazla tahakkuk ve tahsil yapılmış ise bu
durumda alacaklı olan (veya borcu azaltılması gereken) mükelleftir ve belediye tarafından düzeltme fişi ile red ve iade
yapılmalıdır.”
Şimdi bambaşka bir durum ortaya çıktı: Belediyelerin
2013 yılında yapılan tahakkuk ve tahsilâtları 2013 yılı başında Belediye Meclislerince yapılan belirlemeye uygun hale
getirildiği için 31/12/2013 tarihine kadar yapılan tahakkuk
ve tahsilatlarda eksik-fazla çıkmayacaktır. Ancak 2013/5585
sayılı BKK (daha sonra da 2014/5896 sayılı BKK) gereği
18/12/2013 tarihinden sonra, 19 Mayıs 2013 tarihinden sonraki döneme ait vergi ve harçlar için,
gibi bir cümle eklenmiş olsaydı, olayın çağdaş vergi hukuku boyutundaki tartışmaları saklı kalmak üzere, hiç değilse
belediyelerin uygulamada altından kalkamayacakları bir yük
kaldırılmış olurdu.
Aşağıdaki tabloda, yılın hangi ayları için sırasıyla hangi düzenlemelerin geçerli sayıldığı görülmektedir.
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından sonra 18 Aralık
2013 tarihinde BKK ile ilk belirleme yapılmadan önce tabloda turuncu renkle gösterilen ve 2013 yılı için Belediye
Meclislerince belirlenen tutarlar uygulandı.8
18 Aralık 2013 tarihinde yayımlanan 2013/5585 sayılı BKK ile belli tutarlar belirlendi ve 19 Mayıs 2013’ten
itibaren geçerli sayıldı. Bu durumda geçmişe dönük olarak
tabloda gri renkte gösterilen tutarlar uygulandı. Turuncu
renk ile gri renk arasındaki eksik/fazla farkların ne olacağı tartışılırken, 18 Şubat 2014 tarihinde 2014/5896 sayılı
BKK ile tutarlar tekrar değiştirildi ve bu defa yine geçmişe dönük olarak tabloda siyah renkte gösterilen oranlar
uygulanmaya başlandı. Bu defa da turuncu, gri, siyah
renkler arasındaki eksik/fazla tahakkuk tahsiller ne olacak
derken, yayımlanan 6527 sayılı Kanun ile tekrar başlangıçtaki turuncu renkle belirlenen tutarların uygulanmasına
karar verildi. Şekilde açıkça görüleceği üzere Aziz Nesin’in
hikâyesine benzer bir durum ortaya çıktı. Turuncu, gri, siyah derken dönüp dolaşıp yine turuncuya gelindi.
✓ iade talep eden ancak henüz iadesi yapılmayanlar
✓ iade talep edip iadesi yapılanlar
✓ Belediyelerce eksik tahakkuk nedeniyle ikmalen
tahakkuk yapılıp, henüz tahsil edilmeyenler
✓ Belediyelerce eksik tahakkuk nedeniyle ikmalen
tahakkuk yapılıp tahsil edilenlerin
durumları ne olacaktır?
İş o hale gelmiştir ki, üniversitelerin vergi hukuku kürsülerinde önemli tartışmalar ve bilimsel makaleler üretilebilir
bir boyut kazanmıştır. Belediyelerin bu işin altından kalkabilmesi imkân dâhilinde değildir.
Oysa yukarıdaki Geçici 7’nci madde eklenirken, en
azından “bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, belediye meclislerince 2013 yılı için belirlenen miktarlara kıyasla 2013/5585 ve 2014/5896 sayılı BKK ile yapılan belirlemelere göre eksik tahakkuk edenlerin fazlası aranmaz,
fazla tahakkuk ve tahsil edilenler için red ve iade yapılmaz”
7
Ahmet OZANSOY: “2014 Yılı Belediye Vergi ve Harçlarının
Miktarları 18 Şubat 2014’te Yeniden Belirlendi”, İdari ve Mali
Mevzuat, Şubat 2014, Sayı: 161, s.75-76.
60
8
Esasında bu tutarların uygulanmasında da problem vardı. Zira
Belediye Meclislerinin belirleme yapma yetkisi, 19 Mayıs 2012 tarihinde iptal edilmişti. Sadece yeni düzenlemenin ne olacağı konusunda Yasama Organı’na süre verilmişti. Ancak 2013 yılı başından önce Yasama Organı yeni kanun çıkarmayınca, Belediye
Meclisleri 2013 yılı için de tarife belirlediler. Oysa, bu durumda
yeni tarife belirlenip belirlenemeyeceği tartışmalıdır. Vergi hukuku uygulaması bakımından, yeni bir belirleme yapılıncaya kadar
Kanun’da yer alan en düşük tutarların uygulanması gerektiği de
rahatlıkla iddia edilebilir. Bu konudaki tartışmalar için bkz. Ahmet OZANSOY: “2014 Yılı Belediye Vergileri Belli Oldu. 2013
Yılı Problemli”, http://www.vergialgi.net/vergi-haber/2014-yili-belediye-vergileri-belli-oldu-2013-yili-problemli/, 23/12/2013 .
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
MEVZUAT
ve sonrası
Mart
18 Şubat
Öncesi
18 Şubat
Sonrası
Ocak
18 Aralık
Öncesi
18 Aralık
Sonrası
Kasım
2014 YILI
Ekim
Eylül
Ağustos
Temmuz
Haziran
19 Mayıs
Öncesi
19 Mayıs
Sonrası
2013 YILI
Öncesi
2013/5585 BKK
2014/5896 BKK
6527 sayılı Kanun
Bir örnekle durumu izah etmeye çalışalım (verilen rakamlar afakî örnektir):
Örneğin 2013 yılı Haziran ayında Belediye Meclislerince belirlenen tarife üzerinden 1.000.-TL eğlence vergisi ödeyen Mükellef (M) adına 18 Aralık 2013 tarihinden sonra aynı ay için 3.500.-TL ikmalen tarhiyat yapılarak toplam vergisi
4.500.-TL’ye çıkartıldı. 18 Şubat 2014 tarihinde çıkan BKK ile aynı mükellefin aynı Haziran-2013 ayına ait aynı eğlence
vergisi bu defa toplam 1.500.-TL’ye indirildi. Daha sonra çıkarılan 6527 sayılı Kanun ile aynı mükellefin aynı Haziran-2013
ayına ait aynı eğlence vergisi tekraren 1.000.-TL’ye getirildi.
Şimdi bu mükellefin, Haziran ayındaki 1.000.-TL vergiyi ödediğini, çıkartılan 3.500.-TL ilave tarhiyatı da ödediğini
varsayalım. 18 Şubat 2014 tarihinde mükellefin vergisi toplam 1.500.-TL’ye inince mükellefe 3.000.-TL iade yapılması gerekecekti. 6527 sayılı Kanun ile aynı mükellefe (vergi tekrar 1.000.-TL’ye indiğinden) ayrıca 500.-TL daha iade yapılması
gerekecektir.
3.2. 2014 Yerel Seçimlerinden Sonra Kurulacak Belediyeler İçin
6527 sayılı Kanun’la yapılan yeni düzenleme ile bir büyük sorun daha ortaya çıkmıştır. 6360 sayılı “Ondört İlde
Büyükşehir Belediyesi ve Yirmiyedi İlçe Kurulması Hakkında Kanun”9 gereğince ilk yerel seçim tarihi olan 30 Mart 2014
tarihinden sonra 27 yeni ilçe belediyesi ve 14 büyükşehir belediyesi ortaya çıkacaktır. Yeni kurulacak bu 27 ilçe belediyesinin
2013 yılında tarifeleri yoktur. Bunlar 01 Nisan 2014 tarihinden itibaren hangi tarifeyi uygulayacaklardır? Bu sorunun cevabı
yoktur. Bugün itibariyle, bu belediyelerin uygulayabileceği bir tarife yoktur ve bunlar için 30 Mart 2014 tarihine kadar yeni bir
yasal düzenleme yapılması gereği doğmuştur.
Benzer şekilde yeni büyükşehir belediyelerinin de 2013 yılında “büyükşehir olarak” uyguladıkları bir tarife mevcut değildir. Bunlar için, “büyükşehir değilken uyguladıkları tarife geçerli olacaktır” şeklinde bir akıl yürütülse dahi, yasal dayanaktan
yoksun bir tarife uygulanmak durumunda kalınacaktır ve bu durum pek çok hukuki ihtilafa yol açacaktır.
4. SONUÇ
Üst üste yapılan ve her biri diğerini ilga eden düzenlemelerle; her mükellefin, bu düzenlemelere konu 5 vergi ve harç
çeşidiyle (ilan ve reklam vergisi, biletle girilmesi zorunlu olmayan yerlerden alınacak eğlence vergisi, işgal harcı, tatil günlerinde çalışma ruhsatı harcı, işyeri açma izin harcı) ilgili olarak tahakkuk eden tutarının her biriyle ilgili ve her dönem için ayrı
ayrı olmak üzere düzeltme işlemlerinin yapılması gerekecektir. Üstelik mükelleflerden düzeltme isteyen- istemeyen, isteyip
düzeltilen-düzeltilmeyen, düzeltildiği halde ödeme yapan-yapmayan, ya da iadesi gereken vergi çıkıp iade edilen-edilmeyen
vs. her bir mükellefin, her bir vergi için durumunun ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.
Belediyelerin tek şansı 18 Aralık 2013 - 28 Şubat 2014 tarihleri arasında, düzeltme için çok fazla mükellefin başvurmamış olması olabilir. Bu durumda, belediyeler, tahakkuklarını 2013 yılı başında belirlenen tutarlara göre güncelleyerek devam edebileceklerdir. Ancak mükelleflerin henüz işe karışmadığı bu durumda dahi, fazla ve eksik tahakkukların düzeltilmesi
işlemleri çok ciddi bir iş yükü ve hata potansiyeli olarak ortada durmaktadır.
Bu konuda yapılması gereken şey, gündelik anlık çözümler yerine, belediye gelirlerinin tamamının (emlak vergisi
dâhil) yeniden ele alınmasıdır. Mevcut şekliyle içinden çıkılamaz pek çok sorun hâlâ çözümsüz olarak beklemektedir.
9
06/12/2012 tarih ve 28489 sayılı R. G.’de yayımlanmıştır.
Haziran 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 165
61
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
982 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content