close

Enter

Log in using OpenID

3 rd International Conference Innovation and Modelling of Clothing

embedDownload
XIIIth International Izmir Textile and Apparel Symposium
April 2-5, 2014
ARAMID VE FR PES RİNG İPLİKLERİYLE DOKUNMUŞ ALEVE
DAYANIKLI KORUYUCU KUMAŞLAR
Mustafa Ertekin, H.Erhan Kırtay
Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Tekstil Mühendisliği Departmanı, İzmir (Türkiye)
[email protected]
Aramid lifleri ve FR PES lifleri, koruyucu tekstillerin farklı alanlarında geniş kullanım
alanlarına sahiptirler. Aramid lifleri araba yarışları, yüksek risk barından sanayi alanları, ordu,
kanun ve düzeni koruyan güvenlik mesupları için koruyucu tekstil ürünlerinin yapımında
kullanılmakta olup FR PES lifleri ise genellikle perdeler, panjurlar, döşemelik kumaşlar, masa
örtüleri ve nevresimlerde kullnılmaktadır.
Meta-aramid lifleri mükemmel ısı dayanımı özelliklerinin yanında orta seviyede mukavemet
ve düşük elastisite modülüne sahiptirler. Isıl bozunma 375°C’de başlamaktadır. En iyi bilinen
meta-aramid lifleri ve üreticileri olarak: Nomex® (Du Pont), Conex® (Teijin), Apyeil®
(Unitika), Fenilon (eski USSR), and Kermel® (Rhone-Poulene, şimdilerde Rhodia
Performance Fibers) sayılabilir. Ayrıca meta-aramid lifleri 250 °C sıcaklıklara kadar uzun
periyotlarda dayanım göstermektedirler.
Para-aramid lifleri (aromatik halkalarda amid köprüleriyle para pozisyonunda bağlanırlar),
koruyucu giysilerin üretiminde kullanılan temel malzemelerden birisidir. Bozunma sıcaklığı
590 °C’nin üzerindendir. Ticari olarak Kevlar®(DuPont), Twaron(Acordis) ve
Technora®(Teijin) isimleriyle bilinmektidr. Sahip oldukları yüksek mukavemet, tutuşmazlık
ve yüksek ısı dayanımı gibi özellikler para-aramid liflerini ısıl koruyucu uygulamalar için
elverişli bir lif haline getirmektedir [1].
FR (Flame retardant: Alev geciktirici) PES lifleri, ör. Trevira CS®, aleve karşı dayanım
özelliği yüzey uygulaması olarak bir kimyasal aplike edilmesi ile değil, molekül zincirlerine
bu özellik kalıcı olarak yerleştirilerek üretiliriler ve bu özelliklerini uzaklaştırmak mümkün
değildir. Böylece Polyester liflerinin tüm teknik özelliklerini bünyesinde barındırmaya devam
ederken; nihai ürünün tamamı alev geciktirici özellikte olup alev geciktirici özellik,
aplikasyon işlemi görmüş ürünlerde olduğu gibi sadece yüzeyle sınırlı değildir.
Aleve karşı dayanıklı lifleri, son kullanım alanına göre koruma, konfor, sağlamlık ve maliyet
gibi unsurları dengelemek için karışım halinde kullanmak mümkündür. Buna örnek; Paraaramid lifleri, ısıl büzülmeyi azaltmak için sıklıkla karışımlarda kullanılmaktadır. Meta
aramid karışımlarda para-aramid liflerinin kullanılması, meta-aramid liflerinin kalıtsal ısıl
büzülme özelliklerinin iyileştirilmesinde olumlu yönde etkili olmaktadır. Karışımlarda aynı
zamanda Lenzing FR, PBI, yün ve modakrilik liflerini kullanmak mümkündür [2-12].
Bu çalışmada ısı ve aleve karşı korunmanın önemli olduğu uygulamalarda kullanılmak üzere
aramid ve FR PES lifleri (Tablo 1.) kullanılarak dokuma kumaşlar hazırlanmıştır.
Bu kumaşları üretmek için (Tablo 2.), çalışmanın ilk aşamasında farklı numaralarda aramid ve
FR PES iplikleri aynı büküm katsayısında (αe=3.5) ring iplik makinesinde eğrilmiş; ikinci
278
XIIIth International Izmir Textile and Apparel Symposium
April 2-5, 2014
aşamasında ise aynı çözgü ve atkı sıklıklarında CCI® numune dokuma makinesi kullanılarak
bezayağı dokusunda kumaşlar üretilmiştir.
Tablo 1. Lif özellikleri
Lifler
Para-aramid
Meta-aramid
FR PES
Tablo 2. Kumaş konstrüksiyonu
Ortalama
lif
boyu/ İncelik
40 mm/1.7 dtex
50 mm/2.2 dtex
40 mm/1.2 dtex
10 Ne
20 Ne
30 Ne
10 Ne
20 Ne
30 Ne
Meta-aramid
Atkı
İplikleri
FR PES
Çözgü
İplikleri
Para-aramid
30/2 Ne
15 adet/cm
15 adet/cm
22 adet/cm
Kumaş örneklerinin (Tablo 3.) üretiminden sonra mekanik özelliklerinin incelenmesi için
kumaş tipi ve atkı iplik numarasının etkileri istatiksel olarak incelenmiştir.
Table 3. Ölçülen kumaş özellikleri
Performans Özellikleri
Kopma mukavemeti
İlgili standart
TS 245 EN ISO 2062
Uzama
TS EN ISO 13934-1
Gramaj
TS EN 12127
Kalınlık (mm)
TS 7128 EN ISO 5084
Kaynaklar
[1] Handbook of Fire Resistant Textiles (2013). Cambridge Woodhead Publishing Ltd
[2] Flambard , X., Bourbigot ,S., Ferreira , M., Vermeulen , B. and Poutch , F., Wool/para-aramid fibres blended in spun
yarns as heat and fire resistant fabrics , Polymer Degradation and Stability , 77 (2), 279–284 (2002).
[3] Zhao, Shu-lin, and Hong-li Du. "Influence of blending ratio of Nomex/Lenzing Viscose FR on flame-retardant property
of the fabric." Journal of Textile Research 27.12 (2006): 74.Publication No . 20100299817.
[4] Zhu , R., Guckert , D. and Lovasic , S.L. ( 2006 ), Modacrylic/Aramid Fiber Blends for Arc and Flame Protection , US
Patent No. 7,065,950.
[5] Fahl N and Faile M. Polybenzimidazole Blends in Protective Apparel. Acs Sym Ser. 1991; 457: 238-47.
[6] Arrieta C, David E, Dolez P and Vu-Khanh T. Thermal Aging of a Blend of High-Performance Fibers. J Appl Polym Sci.
2010; 115: 3031-9.
[7] Sinnppoo K, Arnold L and Padhye R. Application of Wool in High-velocity Ballistic Protective Fabrics. Textile Research
Journal. 2010; 80: 1083-92.
[8] Flambard X, Bourbigot S, Ferreira M, Vermeulen B and Poutch F. Wool/para-aramid fibres blended in spun yarns as heat
and fire resistant fabrics. Polym Degrad Stabil. 2002; 77: 279-84.
[9] Gehrmann W. Viscose Fr/Aramid - Non-Flammable Mixed Textiles for Protective Clothing. Melliand Textil Int. 1984;
65: 795-.
[10] Geshury AJ, Barker RL and Behnke WP. Measuring the Effects of Intense Heat and Dynamic Mechanical Forces on
Thermal Protective Fabrics. Acs Sym Ser. 1991; 457: 277-92.
[11] Flambard X, Bourbigot S, Kozlowski R, et al. Progress in safety, flame retardant textiles and flexible fire barriers for
seats in transportation. Polym Degrad Stabil. 2005; 88: 98-105.
[12] Mettananda CVR, Torvi DA and Crown EM. Characterization of the Combustion Process of Flame Resistant Thermal
Protective Textiles in the Presence of Oily Contaminants: Effects of Contamination and Decontamination. Textile
Research Journal. 2010; 80: 917-34.
279
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
209 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content