close

Enter

Log in using OpenID

DENEY KUTUSU 1.0

embedDownload
DENEY KUTUSU 1.0
20 fen deneyi için araç gereçler, talimatlar ve açıklamalar
Türkçe
Eğitim amaçlıdır ücretsiz
Lisans al >>
Yazar: Saso Zigon
Danışman: Fedor Tomazic
Düzenleme ve Redaksiyon: Peter Avbar, Nidja Tomazic
Çeviri: Bilge VAREL, Enise BATIR
Web sayfası: www.sciencebox.eu
İçindekiler
Deney
1. Hava Suyu Tutabilir mi?
2. Bir Bardaktan Diğer Bardağa
3. Su Deposu
4. Sifon
5. Dalgıç Hücresi
6. Vantuz
7. Patlayan Şırınga
8. Hidrolik Asansör
9. Fırlayan Top
10. Kartezyen Dalgıç
11. Gemi Neden Battı?
12. Yüzen Ataş
13. Top Neden Zıplar?
14. Düşen Vida Somunu
15. Sürtünme
16. Düdük
17. Sihirli Kapak
18. Hava Kabarcıkları
19. Su Damlasından Büyüteç
20. Elektriksel Kuvvet
CTRL tuşuna basın ve linke tıklayın!
2
Talimatlar
Açıklama
sayfa 7
sayfa 8
sayfa 9
sayfa 10, 11
sayfa 12
sayfa 13
sayfa 14
sayfa 15, 16
sayfa 17
sayfa 18, 19
sayfa 20, 21
sayfa 22, 23
sayfa 24
sayfa 25, 26
sayfa 27, 28
sayfa 29, 30
sayfa 31, 32
sayfa 33, 34
sayfa 35
sayfa 36
sayfa 37
sayfa 38
sayfa 39
sayfa 40
sayfa 41
sayfa 42
sayfa 43
sayfa 44
sayfa 45
sayfa 46
sayfa 47
sayfa 48
sayfa 49
sayfa 50
sayfa 51
sayfa 52
sayfa 53
sayfa 54
sayfa 55
sayfa 56
Araç gereçler:
bir plastik kap (1.0.001)
bir kap kapağı (1.0.002)
plastik hortum (1.0.003)
bir parça plastik hortum (1.0.004)
iki plastik bardak (1.0.005)
bir pipet (1.0.006)
3
bir plastik şişe (1.0.007)
bir vantuz (1.0.008)
bir kamış (1.0.009)
oyun hamuru (1.0.010)
bir strafor top (1.0.011)
bir vida somunu (1.0.012)
4
bir büyük şırınga (1.0.013)
bir küçük şırınga (1.0.014)
bir bez (1.0.015)
pamuk (1.0.016)
bir gazoz kapağı (1.0.017)
bir paket lastiği (1.0.018)
5
bir plastik çatal (1.0.019)
bir ataş (1.0.020)
bir plastik tabaka (1.0.021)
iplik (1.0.022)
6
Deney 1.0.1
HAVA SUYU TUTABİLİR Mİ?
İhtiyacınız: plastik kap, bir plastik bardak, plastik tabaka
1. Bardağı yaklaşık yarısı dolu olacak
şekilde su ile doldurun.
3. Tabaka ile kapalı bardağı alın ve
plastik kabın üstünde tutun.
2. Bardağı plastik tabaka ile kapatın.
4. Tabakayı tutun ve tabaka aşağıda
olacak şekilde bardağı baş aşağı çevirin.
Tabakayı daha fazla tutmak zorunda
değilsiniz. Suyun bardaktan
dökülmediğini görebilirsiniz. Bardağı
sıkmayın!
Açıklama >>
7
Deney 1.0.2
BİR BARDAKTAN DİĞER BARDAĞA
İhtiyacınız: iki plastik bardak, kamış
1. Bardağın birini su ile doldurun. Boş
bardağı da bunun yanına yerleştirin.
4. Kamışın üstünde parmağınızı tutarak
kamışı sudan çıkarın. Boş bardağın
üzerine getirin.
2. Kamışı suyun içine batırın.
5. Parmağınızı kaldırın. Su ikinci
bardağın içine akar. Aynı işlemi birkaç
kez tekrarlayın.
.
3. Kamışın üzerine parmağınızı
yerleştirin.
Açıklama >>
8
Deney 1.0.3
SU DEPOSU
İhtiyacınız: plastik kap, plastik şişe
1. Plastik kabı yaklaşık yarısı dolu olacak
şekilde su ile doldurun.
3. Resimde gösterildiği gibi plastik şişeyi
baş aşağı çevirin, boynu su dolu plastik
kabın içine gelcek şekilde daldırın.
Suyun şişeden akmadığını
farkedebilirsiniz.
Açıklama >>
2. Şişeyi suyla doldurun.
9
Deney 1.0.4
SİFON
İhtiyacınız: plastik kap, plastik şişe, plastik hortum, büyük şırınga, bir plastik bardak
3. Plastik hortumu büyük şırınganın
ucuna takın.
1. Plastik kabı baş aşağı çevirin ve
plastik bardağı yanına yerleştirin.
2. Plastik şişeyi su ile doldurun ve kabın
üzerine koyun.
10
4. Plastik hortumun ucu şişenin dibine
gelecek şekilde yerleştirin. Pistonu
çekerek plastik hortumu su ile doldurun.
Hortum tamamen su ile doldurulmalıdır.
5. Plastik hortumun takılı olduğu
şırınganın ucunu bardağın üzerinde
tutun.
7. Şişeden bardağa akan suyu
görebilirsiniz. Bu alet sifon olarak
adlandırılır.
Açıklama >>
6. Şırınganın ucundan plastik hortumu
çıkarın ve hızla plastik bardağın içine
yerleştirin. Plastik hortumu kaldırmayın.
11
Deney 1.0.5
DALGIÇ HÜCRESİ
İhtiyacınız: plastik kap, bir plastik bardak, strafor top
1. Plastik kabı su ile doldurun ve topu
içine koyun.
3. Yavaş ve dikkatli bir şekilde bardağı
kabın dibine doğru itin. Suyun bardağa
girmediğini görebilirsiniz çünkü top kabın
dibinde kalır.
Açıklama >>
2. Plastik bardağı topun üzerine kapatın.
12
Deney 1.0.6
VANTUZ
İhtiyacınız: vantuz, plastik kap, iplik, ataş
UYARI: Vantuzu kancasından çekerek kaldırmaya çalışmayın çünkü zarar verebilir.
3. Resimde görüldüğü gibi ataş ile kaldırabilirsiniz.
1. Boş plastik kabı resimde gösterildiği
gibi baş aşağı çevirin. Vantuzu kabın
altına koyun ve bastırın.
2. Vantuzun kaba yapıştığını
görebilirsiniz ve kancadan çekerek kabı
kaldırabilirsiniz.
3. Kaptan vantuzu kaldırmak için ataş
kullanın. Vantuzun altına dikkatlice
yerleştirin ve vantuzu gevşetene kadar
bekleyin. Kancadan çekerek vantuzu
çıkarmayın.
4. Vantuzun altına ipliği yerleştirdikten
sonar vantuzu kaba bastırmaya çalışın.
Vantuzun kaba yapışmadığını
görebilirsiniz.
Açıklama >>
13
Deney 1.0.7
PATLAYAN ŞIRINGA
İhtiyacınız: büyük şırınga, oyun hamuru
UYARI! Ucunda top bulunan şırıngayı kendinize
(ya da diğer insanlara) doğru sıkmayın, çünkü
top fırlayabilir.
1. Büyük şırıngayı alın ve içindeki tüm
hava çıkana kadar pisyonu itin.
4. Şırınganın ucunu kendinize veya diğer
insanlara doğru çevirmeyin. Şırınganın
pistonunu en üst seviyeye kadar çekin ve
bırakın.
2. Elleriniz kullanarak oyun hamurundan
küçük bir top yapın.
5. Pistonu bıraktığınızda hızla başlangıç
pozisyonuna geri döner. Piston
şırınganın dibine vurur ve bir patlama
olur bunun yanı sıra şırınganın ucundaki
top fırlayabilir.
3. Şırınganın ucuna topu yerleştirin.
14
Açıklama >>
Deney 1.0.8
HİDROLİK ASANSÖR
İhtiyacınız: plastik kap, plastik hortum, büyük şırınga, küçük şırınga
1. Plastik kabı yarısına kadar su ile
doldurun.
3. Plastik hortumu büyük şırınganın
ucuna takın. Hortum şırınganın ucuna iyi
takılmış olmalı.
2. Büyük şırıngayı su ile doldurun.
Pistonu en üst seviyeye kadar çekin.
4. Büyük şırınganın pistonuna basın ve
hortumu su ile doldurun. Hortum
tamamen su ile doldurulmalıdır. Bununla
birlikte bir miktar su da şırınganın içinde
kalmalıdır.
15
5.Küçük şırınganın pistonunun düzgün
çalışıp çalışmadığını doğrulamak için bir
kaç kez ileri geri hareket ettirin. Küçük
şırıngadan havayı boşalttıktan sonar,
plastik hortumun ikinci ucunu küçük
şırınganın ucuna takın .
6. Plastik boru ile bağlanmış iki
şırıngadan oluşan bir sistem yaptınız. Bir
şırınganın pistonunu itin ve suyun diğer
şırıngaya aktarılmasını deneyin.
7. Su dolu kabı yaklaşık 2 santimetrelik
kısmı dışarıda kalacak şekilde masanın
üzerine koyun. Resimde görüldüğü gibi
büyük şırınganın pistonunu kabın altına
yerleştirin. Büyük şırıngayı tuttuğunuz
eliniz hareket ettirilmemelidir bu nedenle
elinizi hafifçe masaya dayayabilirsiniz..
8. Küçük şırınganın pistonunu ittiğimizde
su dolu kabı yukarı kaldırır. Böylece
hidrolik asansör modeli yaptık.
Açıklama >>
16
Deney 1.0.9
FIRLAYAN TOP
İhtiyacınız: strafor top, plastik şişe
UYARI: Dikkatli olun, topu
kendinize veya diğer insanlara
karşı doğrudan tutmayın.
1. Şişenin ağzına topu koyun. Sonra
yavaşça birkaç kez parmağınızla topa
bastırın. Çok fazka güç kullanmayın
çünkü bu topa zarar verebilir veya topun
şişeye sıkışmasına sebep olabilir.
3. Şişeyi yeterince sıktığınızda top
şişeden fırlar. Dikkatli olun, topu
kendinize veya başka bir kişiye doğru
tutmayın.
Açıklama >>
2. Her iki elinizle yavaşça şişeyi sıkmaya
başlayın.
17
Deney 1.0.10
KARTEZYEN DALGIÇ
İhtiyacınız: plastik kap, pipet, kapaklı plastik şişe
1. Şişeyi suyla doldurun ve kabın içine
koyun.
2. Pipeti su dolu şişeye (kauçuk parçası
üstte olacak şekilde) yerleştirin.
3. Şişenin kapağını kapatın.
18
4. Şişeyi kabın içinden çıkarıp masanın
üzerine yerleştirin.
5. Yavaş ve dikkatli bir şekilde şişeyi
sıkıştırın. Şişeyi sıktığınızda pipetin
battığını görebilirsiniz. Eğer şişeyi
bırakırsanız pipet yüzer. Siz daha büyük
bir şişe kullanarak deneyi
tekrarlayabilirsiniz.
Açıklama >>
19
Deney 1.0.11
GEMİ NEDEN BATTI?
İhtiyacınız: plastik kap, oyun hamuru, büyük şırınga
1. Plastik kabı yarısına kadar su ile
doldurun.
2. Ellerinizi kullanarak oyun hamurundan
küçük bir top yapın.
20
3. Topu suyun içine bırakın.Topun kabın
dibine battığını görebilirsiniz.
4. Oyun hamurunu sudan alın ve “tekne”
(küçük bir kase) biçiminde yeniden
şekillendirin.
5. Suyun yüzeyine yavaş yavaş ve
dikkatlice yerleştirin. Bu sefer yüzdüğünü
görebilirsiniz.
7. Tekne yeterince su ile dolduğunda
batar.
Açıklama >>
6. Büyük şırıngayı su ile doldurun.
Pistonu yavaş yavaş iterek tekneyi su ile
doldurun.
21
Deney 1.0.12
YÜZEN ATAŞ
İhtiyacınız: plastik kap, ataş, plastik çatal
NOT: Plastik kap, plastik çatal veya ataş üzerinde bulaşık deterjanı kalıntıları varsa
deney başarıyla gerçekleştirilemez.
1. Plastik kabı yarısına kadar su ile
doldurun.
.
22
2. Resimde gösterildiği gibi ataşı plastik
çatalın ucuna yerleştirin.
3. Yavaş ve hafifçe ataşı çatalla suya
bırakın.
5. Eğer ataşa yakından bakarsanız su
yüzeyini delmediğini (yırtmadığını)
(yüzey gerilimini bozmadığını)
görebilirsiniz.
Açıklama >>
4. Ataşa dokunmadan yavaşça çatalı
sudan çıkarın. Batacağını tahmin ettiğiniz
ataşın su yüzeyinde yüzdüğünü
görebilirsiniz.
23
Deney 1.0.13
TOP NEDEN ZIPLAR?
İhtiyacınız: strafor top, oyun hamuru
1. Ellerinizi kullarak oyun hamurundan
küçük bir top yapın.
4. Aşağı düşen toplardan strafordan
yapılan topun sektiği fakat oyun
hamurundan yapılan topun sekmediğini
görürsünüz.
2. Oyun hamurundan yaptığınız topun
strafor topla aynı boyutta olması
gerekiyor.
5. Deneyden sonra topları
gözlemlediğimizde oyun hamurundan
yapılan topun şeklinin bozulduğunu,
strafordan yapılan topun ise hala şeklini
koruduğunu görürüz.
3. Her iki topu da yerden yüksek bir
konumda tutarak eş zamanlı olarak aşağı
bırakın.
24
Açıklama>>
Deney 1.0.14
DÜŞEN VİDA SOMUNU
İhtiyacınız: plastik şişe, vida somunu, büyük bir şırınga
NOT: Bu deneyde çok sabırlı olmak gerekiyor, çünkü ilk seferde başarılı olmak biraz
zordur. Vazgeçmeyin sonunda başaracaksınız.
1. Şırınganın pistonunu tüp kısmından
tamamen ayırın. Bu deneyde sadece
piston kısmına ihtiyacınız olacak.
2. Su ile dolu olan şişeyi masanın
üzerine koyun.
3. Şişenin ağız kısmına şırıngayı koyun. .
Pistonun dört yanından birini kendinize
doğru tutun. Pistonun yeri resimde
gösterildiği gibi tamamen dikey konumda
olmalıdır.
25
4. Vida somunu resimde gösterildiği gibi
pistonun tepesine konulmalıdır.
5. İşaret parmağınızı kullanarak pistonun
gövdesine hafifçe yatay yönde vurun.
Eğer şanslıysanız metal somun şişenin
ağzından içeri düşer. Deneyin sonucu
birtakım faktörlere bağlıdır. Burada
önemli olan pistonun tamamen dik
konumda olması ve piston doğru yönde
hafifçe vurulması gerektiğidir. Fakat
burda başka faktörlerde vardır.
Denemeye devam edin sonunda
başaracaksınız.
Açıklama >>
26
Deney 1.0.15
SÜRTÜNME
İhtiyacınız: plastik kap, plastik kabın kapağı, paket lastiği, vantuz
1. Vantuzu plastik kabın herhangi bir yan
yüzeyinin ortasına bastırın.
2. Paket lastiğini vantuzun ucundaki
kancaya bağlayın.
3. Parmağınız ile boş plastik kabı
masanın üzerinde sürekli çekin. Paket
lastiğinde gerilme olmaması, masa ve
plastik kap arasında çok az sürtünme
olduğunu kanıtlamaktadır.
27
4. Plastik kabın içini yarısına kadar su ile
doldurup kapağını kapatın.
5. Kabı masanın bir ucundan diğer ucuna
kadar daha önce yaptığımız gibi
durmadan çekin. Burda paket lastiğinin
daha fazla esnediği sonucuna
varacaksınız. Peki bunun sebebini
söyleyebilir misiniz, neden?
Açıklama >>
28
Deney 1.0.16
DÜDÜK
İhtiyacınız: plastik kap, plastik şişe, büyük şırınga
1. Şişeyi su ile doldurun.
2. Pistonu hazneden tamamen çekin. Bu
deney için sadece hazne gerekli.
3. Resimde görüldüğü gibi küçük
parmağınızla şırınga haznesinin ucunu
kapatın.
29
4. Haznenin içine şişeden su dökün.
Bunu kabın üzerinde yaptığınızdan emin
olun.
5. Parmağınızı kaldırın ve su dışarı
çıkarken haznenin üstünden hafifçe
üfleyin. Giderek azalan bir ses
duyarsınız. Nedenini söyleyebilir misin?
Açıklama >>
30
Deney 1.0.17
SİHİRLİ KAPAK
İhtiyacınız: plastik şişe, gazoz kapağı, plastik kap
1. Plastik kabın yarısını soğuk su ile
doldurun.
3. Serinlemiş boş şişenizi suyun içinden
alıp masanın üzerine koyun.
2. Boş şişeyi soğuk suyun içinde bir
dakika süresince tutun. Şişenin içindeki
hava biraz soğuyacak.
4. Suyun içine barmağınızı daldırın ve
parmağınızla şişenin ağzını ıslatın.
31
5. Gazoz kapağını suya daldırın.
6. Islak gazoz kapağını şişenin ağzına
şekilde gösterildiği gibi yerleştirin.
7. Kuru ve sıcak ellerinizle şişenin
gövdesini sarın yalnız şişeyi sıkmayın.
Gazoz kapağının şişenin ağzını tam
olarak kapattığından emin olun. Kapağın
yükseldiğini göreceksiniz. Eğer deney
başarısız olursa, şişenin ağzının tam
olarak kapalı olup olamağını veya şişenin
soğuyup soğumadığını kontrol edin. Eğer
şişe tam olarak soğumadıysa akan
suyun altında soğutmayı deneyin. Ayrıca
şişenin ağız kısmı ile gazoz kapağının da
yeteri kadar ıslak olduğunu kontrol
etmelisiniz.
Açıklama >>
32
Deney 1.0.18
HAVA KABARCIKLARI
İhtiyacınız : plastik kap, plastik bardak, büyük bir şırınga, plastik şişe, bir parça
plastik boru
1. Plastik bardağın içini su ile doldurup
kabın bir köşesine koyalım.
2. Şırınganın pistonunu sonuna kadar
çekin. Şırınganın içinde su olmamalıdır.
33
3. Şırınganın ucuna plastik boruyu
yerleştirin. Plastik boru şırınganın bir
parçası gibi kullanılacak.
4. Şırıngayı kabın bir kenarının üzerine
koyun. Borunun diğer ucunu şekilde
gösterildiği gibi suyun içerisine koyun.
Eğer borunun ucu su yüzeyinin altında
kalmıyorsa ucundan biraz kıvırabilirsiniz.
5. Şırınganın tüpünü sıcak ve kuru
ellerinizle tutun. Borunun ucundan hava
baloncuklarının geldiğini göreceksiniz.
Bu işlemi yaparken tüpü sıkmayın.
6. Borunun ucundan hava
baloncuklarının çıkması bitince, bu
işlemin tersini deneyin. Soğuk suyu
şırınga tüpünün üzerine yavaşça dökün.
Bardağın içindeki suyun şırınganın içine
girdiğini görebilirsiniz.
Açıklama >>
34
Deney 1.0.19
SU DAMLASINDAN BÜYÜTEÇ
İhtiyacınız : plastik bardak, plastik tabaka, pipet
3. Plastik levhanın üzerine bir damla su
sıkın.
1. Plastik bardağı su ile doldurun.
4. Üzerinde su damlası olan plastik
levhayı bir gazetenin üzerinde tutun.
Plastik levha ile yazı arasındaki uzaklığı
değiştirin. Su damlasının yazıları
büyüttüğünü göreceksiniz.
2. Bardağın içindeki su ile pipeti
doldurun.
Açıklama >>
35
Deney 1.0.20
ELEKTRİKSEL KUVVETİ
İhtiyacınız : plastik şişe, bez, pamuk
1. Plastik şişeyi bez ile en az elli kere
ovalayın.
3. Şişenin yakınına hidrofil pamuğu
yaklaştırın. Plastik şişenin pamuğu
çektiğini göreceksiniz. Eğer deney
başarısız ise şişenin etrafını daha fazla
ovalayın veya pamuktan daha küçük bir
parça koparın.
Açıklama >>
2. Hidrofil pamuktan çok küçük bir parça
koparın. Kopardığınız parçayı
yuvarlamayın.
36
Açıklama 1.0.1
HAVA SUYU TUTABİLİR Mİ?
Açıklama 1:
Üzerimizdeki hava tabakası yaklaşık 100 kilometre kalınlığındadır. Suyun bardaktan
dökülmesi için 100 kilometrelik hava tabakasını itmesi gerekir. Hava hafif görünür
ancak bardaktaki suyun 100 kilometrelik bir hava tabakasını itmesi oldukça zordur.
Bardaktaki su bunu yapamaz.
Açıklama 2:
Deneyi açıklamak için plastik tabakayı gözlemleyelim. Bunun üzerine aşağı yönde iki
kuvvet etki etmektedir: Suyun ağırlığına eşit su kuvveti ve plastik tabakanın ağırlığı.
Plastik tabakaya sadece bu iki kuvvet etki etseydi plastik tabaka düşecek ve su
dökülecekti. Suyun dökülmemesi plastik tabakanın üzerine yukarı yönde bir kuvvet
uygulandığını göstermektedir. Bu kuvvet havanın ağırlığından dolayı uyguladığı
kuvvettir. Dünyanın çevresinde bulunan 100 kilometre kalınlığındaki hava
katmanının, dünya üzerinde bulunan bütün nesnelere, her yönde itme kuvveti
uyguladığını biliyoruz. Sonuç olarak hava, bardağın altındaki tabakayı yukarı doğru
iter. Bu kuvvete hava basıncı kuvveti denir.
Deneye geri dön >>
37
Açıklama 1.0.2
BİR BARDAKTAN DİĞER BARDAĞA
Açıklama 1:
Üzerimizdeki hava tabakasının kalınlığı yaklaşık 100 kilometre kalınlığındadır. Suyun
kamıştan akabilmesi için 100 kilometrelik hava tabakasını itmesi gerekir. Hava hafif
duruyor ama 100 kilometre kalınlığında bir hava tabakasını itmek oldukça zordur.
Kamışın üst kısmından gelen hava yardımcı olmadıkça, kamışın içindeki su bunu
yapamaz. Parmağımızı kamışın üstünden kaldırdığımızda ise su akar.
Açıklama 2:
Deneyi açıklamak için kamışın içindeki suyu gözlemleyelim. Kamışın içindeki suyun
ağırlığı aşağı yönde etki etmektedir. Kamışın içindeki su sadece bu kuvvetin etkisi
altında olsaydı su aşağı doğru akacaktı. Biz suya yukarı yönde daha büyük bir
kuvvetin etki ettiğini varsayabiliriz. Bu havanın ağırlığından dolayı oluşturduğu
kuvvettir. Dünyanın çevresindeki 100 kilometre kalınlığında olan hava tabakası tüm
nesnelere her yönde kuvvet uygular. Bunun bir sonucu olarak hava aynı zamanda
kamışın içindeki suyu da yukarı doğru iter. Bu kuvvete hava basıncı kuvveti denir.
Parmağımızı kaldırdığımızda kamışın içindeki suya, hem aşağı hem de yukarı yönde
hava basıncı kuvveti etki etmeye başlar. Suyun üzerine aşağı ve yukarı yönde etki
eden bu iki kuvvet birbirinin etkisini sıfırlar. Sonuç olarak kamışın içindeki suya etki
eden tek kuvvet suyun ağırlığıdır artık ve su bu kuvvetin etkisiyle aşağı doğru hareket
eder.
Deneye geri dön >>
38
Açıklama 1.0.3
SU DEPOSU
Açıklama 1:
Üzerimizdeki hava tabakası yaklaşık 100 kilometre kalınlığındadır. Şişenin içindeki
suyun dışarı akması için 100 kilometre kalınlığındaki hava tabakasını itmesi gerekir.
Hava hafif görünüyor ancak 100 kilometre kalınlığındaki hava tabakasını itmek
oldukça zordur. Şişenin içine kabarcıklar halinde giren üst kısmındaki hava, ona
yardım etmedikçe, şişenin içindeki su bunu yapamaz.
Açıklama 2:
Deneyi açıklamak için şişenin içindeki suyu gözlemleyelim. Şişenin içindeki suya iki
kuvvet etki etmektedir; suyun ağırlığı ve hava basıncı kuvveti. Şişenin içindeki hava
basıncı, şişenin dışındaki hava basıncı değerinin altına düşene kadar şişenin içinden
bir miktar su akar. Daha sonar dışarıdaki hava basıncı kuvveti şişedeki suyun
akmasını engeller. Arıcılar, kışın arı kovanındaki arıları şeker şurubu ile beslerken bu
yöntemi kullanırlar.
Deneye geri dön >>
39
Açıklama 1.0.4
SİFON
Açıklama 1:
Muhtemelen suyun plastik hortumdan akması şaşırtıcı değil. Bu suyun ağırlığı nedeni
ile olur. Ancak şişedeki suyla birlikte hortumun da yukarı hareket etmesi şaşırtıcı
olabilir. Bunu nedeni plastik hortumdan akan suyun şişedeki suyu çekmesidir. Bu
şekilde çalışan araçlara sifon denir.
Açıklama 2:
Plastik hortumdaki su yerçekimi kuvveti tarafından aşağı çekilir ve bardağın içine
akar. Bunun bir sonucu olarak plastik hortumda basınç azalır ve hortumun şişeden
“su emmesine” neden olur. Benzer şekilde çalışan araçlara sifon denir.
Deneye geri dön >>
40
Açıklama 1.0.5
DALGIÇ HÜCRESİ
Açıklama 1:
Bardağın içindeki hava suyun içeri girmesine izin vermez. Fincanı iterken hava
sadece birazcık sıkışır. Dalgıç hücresi, suya batırılan büyük bir bardaga benzeyen bir
bölmedir. Bu bölmenin içi hava ile dolu olduğundan insanlar su altında çalışabilirler.
Açıklama 2:
Su bardağa girebilmek için havayı dışarı iter. Bu olmaz çünkü havanın gidecek hiçbir
yeri yoktur. Hava, su yüzeyinin altında bardağın içinde sıkışır. Dalgıç hücresi, suya
batırılan büyük bir bardaga benzeyen bir bölmedir. Bu bölmenin içi hava ile dolu
olduğundan insanlar su altında çalışabilirler.
Deneye geri dön >>
41
Açıklama 1.0.6
VANTUZ
Açıklama 1:
Üzerimizdeki hava tabakası ağırlığından dolayı Dünya üzerindeki her nesneyi
aşağıya doğru iter. Vantuzu pürüzsüz bir yüzey üzerine bastırdığımızda, hava
vantuzun iç kısmından itemez sadece dış kısmından itebilir. Hava vantuzun altına
giremezse, vantuz yüzeyde yapışık kalır. Bu durumda biz vantuzun altına bir ataş
yerleştirdiğimizde, vantuzu yapışık olduğu yüzeyden çıkarabiliriz.
Açıklama 2:
Biz vantuzu bastırırken, bunun dışında biraz havayı da sıkıştırırız. Vantuz esnek bir
nesne olduğu için kuvvet uygulamayı bıraktığımızda, original şekline geri dönme
eğilimindedir. Vantuzun altındaki boşluk artar ve bunun sonucu olarak vantuzun
içindeki hava basıncı, dışarıdaki hava basıncı seviyesinin altına düşer. Dışarıdaki
hava basıncı, vantuzun içindeki hava basıncına göre daha büyük bir kuvvetle
vantuzu iter. Sonuç olarak vantuz yüzeye “yapışmıştır”. Vantuzla yüzeyin arasına
ataş yerleştirmek, vantuzun içindeki ve dışındaki hava basıncı arasında dengeye
neden olur. Vantuzun içindeki ve dışındaki kuvvetler eşit olur. Artık vantuz yüzeye
daha fazla yapışamaz. Eğer bir parça iplik yüzeye yerleştirilirse, dışardaki ve içerdeki
hava basıncı arasında fark oluşmadığından dolayı vantuz yüzeye yapışmaz.
Deneye geri dön >>
42
Açıklama 1.0.7
PATLAYAN ŞIRINGA
Açıklama 1:
Üzerimizdeki hava tabakası yaklaşık 100 kilometre kalınlığındadır. Hava ağırlığından
dolayı Dünya üzerindeki her nesneyi aşağı doğru iter ve bu nedenle pistonu da iter.
Şırınganın ucu oyun hamuru ile kapalı değilse, bu durumda hava pistonun her iki
tarafından iter ve biz baskı hissetmeden pistonu ileri geri kolayca hareket ettirebiliriz.
Ama biz şırınganın ucunu oyun hamuru ile kapattığımızda, hava geçişini engelleriz ve
bu durumda hava sadece pistonun bir tarafından iter. Biz pistonu ters yönde
çektiğimizde hava basıncını hissedebiliriz. Biz pistonu bıraktığımızda, hızlı bir şekilde
başlangıç konumuna geri döner ve bir patlama yapar.
Açıklama 2:
Üzerimizdeki hava tabakası yaklaşık 100 kilometre kalınlığındadır. Hava ağırlığından
dolayı Dünya üzerindeki her nesneyi aşağı doğru iter ve bu nedenle pistonu da iter.
Bu kuvvete hava basıncı kuvveti denir. Şırınganın ucu oyun hamuru ile kapalı
olmadığı zaman, piston her iki taraftan etki eden kuvvetler eşittir. Sonuç olarak bu
kuvvetler birbirini dengeler ve biz pistonu çekerken o kuvvetleri hissetmeyiz. Biz
sadece piston ve şırınganın iç yüzeyi arasındaki sürtünme kuvvetini hissederiz.
Bununla birlikte biz şırınganın ucunu oyun hamuru ile kapttığımızda, hava geçişi
engellenir, sonuç olarak hava basıncı kuvveti sadece pistonun arkasından etki eder.
Bu durumda biz pistonu çekerek hareket ettirmek istediğimizde, sürtünme kuvvetini
ve pistonun arkasındaki hava basıncı kuvvetini yenmemiz gerekir. Pistonu
bıraktığımızda duyduğumuz patlama bu kuvvetin önemli bir kuvvet olduğunu
kanıtlıyor. Patlama meydana gelmesinin nedeni, pistonun hava basıncı kuvvetinin
etkisiyle hızla başlangıç konumuna hareket etmesidir.
Deneye geri dön >>
43
Açıklama 1.0.8
HİDROLİK ASASNSÖR
Açıklama 1:
Küçük şırınganın pistonunu aşağı doğru ittiğinizde su basıncı artar. Bu basınç büyük
şırınganın pistonunu dışarı doğru hareket ettirir. Büyük şırınganın pistonu yükün
kaldırılmasını sağlar. Pistonların boyutları arasındaki fark ne kadar büyük olursa yükü
kaldırmak o kadar kolay olur.
Açıklama 2:
Hidrolik asansör bir hortum ile bağlantılı iki pistondan yapılmıştır. Hortum genellikle
yağ ile doldurulur ama biz deneyimizde su kullandık. Biz küçük pistonu ittiğimiz
zaman su basıncı artar. Bu basınç su yoluyla büyük pistona ulaşır. Su, büyük
pistonun üzerine, küçük pistonu itmek için uyguladığımız kuvvetten daha büyük bir
kuvvet uygulanmasına neden olur. Hidrolik asansör ile bir arabayı kolaylıkla
kaldırabilir ve hidrolik frenli bir arabayı kolayca durdurabilirsiniz. Hidrolik presler ise
genellikle metal şekillendirme işlerinde ve üzüm sıkmada kullanılır.
Deneye geri dön >>
44
Açıklama 1.0.9
FIRLAYAN TOP
Açıklama 1:
Biz şişirilmiş bir balonu sıkıştırdığımızda genellikle zayıf yerinden patlar ve hava hızla
dışarı çıkar. Bu deneyde ise bir balonu değil şişeyi sıkıştırıyoruz. Ağzı topla kapalı
olan şişe patlamaz ancak en zayıf noktadan şişenin ağzı açılır. Basınçlı hava şişeden
dışarı hızla çıkarken, top yukarıya doğru fırlar.
Açıklama 2:
Strafor top sıkıca şişenin ağzını kapattı. Biz şişeyi sıkmaya başladığımızda, şişdeki
hava basıncı artar. Şişenin içindeki hava basıncı yükseldiğinde kuvvet topu yukarı
doğru iter. Başlangıçta kuvvet, top ve şişe arasındaki statik sürtünme kuvvetini ve
topun ağırlığını yenebilecek düzeyde değildir. Biz şişeyi sıkmaya devam edersek
topa etki eden kuvvet daha da artar, sonunda hem daha önce belirtilen kuvvetleri
yener hem de topu yukarıya doğru fırlatır.
Deneye geri dön >>
45
Açıklama 1.0.10
KARTEZYEN DALGIÇ
Açıklama 1:
Hava ile dolu bir pipet su ile dolu bir pipetten daha hafiftir. Sonuç olarak pipet hava ile
dolu olduğu sürece yüzer. Biz şişeyi sıktığımızda su pipetin içine girer ve pipetin
ağırlaşmasına neden olur. Pipet yeterince su ile dolduğunda dibe batar. Deney
Fransız filozof, matematikçi ve doktor René Descartes du Perron Cartesius den
sonar Cartesian Diver (Kartezyen Dalgıç) olarak adlandırılmıştır.
Açıklama 2:
Pipetin içi hava ile doludur. Bu nedenle suyun yoğunluğu pipetin yoğunluğundan
daha büyük olur ve pipet yüzer. Yoğunluğu sudan daha az olan tüm nesneler suda
yüzer. Biz şişeyi sıktığımız zaman şişede basınç artar ve pipetin içine su itilir. Hava
sıkıştırılabilir olduğu için pipetin içine dolan su havayı sıkıştırır. Böylece pipetin
yoğunluğu artar ve dibe batar. Biz şişeyi sıkmayı bıraktığımızda, şişedeki basınç
azalır ve pipetteki su dışarı itilir. Böylece pipetin yoğunluğu azalır ve pipet su
yüzeyine yükselmeye başlar. Deney Fransız filozof, matematikçi ve doktor René
Descartes du Perron Cartesius den sonar Cartesian Diver (Kartezyen Dalgıç) olarak
adlandırılmıştır.
Deneye geri dön >>
46
Açıklama 1.0.11
GEMİ NEDEN BATTI?
Açıklama 1:
Sudan daha yoğun olan nesneler, suda batar. Yoğunlukları sudan az olan nesneler
ise tersine, suda yüzer. Oyun hamuru sudan daha yoğundur ve bu nedenle suda
batar. Öte yandan havanın yoğunluğu sudan azdır. Top sadece oyun hamurundan
oluştuğu için batar. Ancak oyun hamurundan yaptığımız teknenin içinde hava vardır,
bu yüzden yüzer. Bununla birlikte biz tekneye su döktüğümüzde, hava daha yoğun
olan suyla yer değiştirir ve tekne bu nedenle batar.
Açıklama 2:
Sudan daha yoğun olan nesneler, suda batar. Yoğunlukları sudan az olan nesneler
ise tersine, suda yüzer. Oyun hamuru sudan daha yoğundur ve bu nedenle suda
batar. Öte yandan havanın yoğunluğu sudan azdır. Top sadece oyun hamurundan
oluştuğu için batar. Ancak tekne oyun hamuru ve onun içindeki havadan oluşur.
Teknenin ortalama yoğunluğu, suyun yoğunluğundan daha düşüktür ve bunun
sonucu olarak tekne yüzer. Biz tekneye su döktüğümüz zaman, su damlaları havayla
yer değiştirir ve teknenin yoğunluğu artar. Teknenin içinde yeterince su olduğunda,
tekne, oyun hamuru ve sudan oluşur. Şimdi teknenin yoğunluğu, suyun
yoğunluğundan daha büyüktür, bu nedenle su ile dolu tekne batar.
Deneye geri dön >>
47
Açıklama 1.0.12
YÜZEN ATAŞ
Açıklama 1:
Su, su molekülü adı verilen küçük parçacıklardan oluşur. Bu parçacıklar birbirini
çeker ve birbirine tutunarak su yüzeyinde ince görünmez bir “tabaka” oluştururlar. Su
yüzeyine yerleştirilen nesne yeteri kadar hafif ise, nesne “tabaka” üzerinde kalır ve
batmaz. Bu olay, su üzerinde yürüyebilen su böceklerinde de görülür.
Açıklama 2:
Su molekülleri arasındaki elektriksel çekim, su yüzeyinde sanki ince bir “tabaka”
oluşturur. Bu durum yüzey gerilimi olarak adlandırılır. Biz su yüzeyine bir nesne
koyduğumuzda genellikle su moleküllerinden oluşan tabaka kırılır (yırtılır). Ancak biz
bir nesneyi çok yavaş ve dikkatli bir şekilde su yüzeyine koyarsak tabaka kırılmaz
(yırtılmaz) ve bu nedenle nesne suyun üzerinde yüzer. Nesne yeteri kadar hafif
olursa, yer çekimi kuvveti su molekülleri arasındaki elektriksel çekim kuvvetini
yenemez. Bu olay, su üzerinde yürüyebilen su böceklerinde de görülür.
Deneye geri dön >>
48
Açıklama 1.0.13
TOP NEDEN ZIPLAR?
Açıklama 1:
Her iki top da çarpışma süresince muhakkak şekil değişimine uğrarlar. Çarpışmadan
sonra strafor top ilk şekline geri döner ve bu topun sekmesine sebep olur. Diğer
elimizdeki oyun hamurundan yapılmış top ise ilk şekline dönemez ve bunun
sonucunda sekemez.
Açıklama 2:
Burada esnek ve esnek olmayan iki nesne var. Dıştan gelen bir kuvvet ile esnek
cisim şekli değişir. Fakat kuvvet ortadan kalktığında nesne eki şekline geri döner.
Diğer elimizdeki esnek olmayan nesne kendine etki eden kuvvet ortadan kalksa bile
ilk şekline geri dönemez. Esnek strafor top çarpışmadan sonra eski şekline geri
döner ve bu topun sekmesine sebep olur. Oyun hamurundan yapılan top esnek
olmayan bir maddedir ve bu toptaki şekil bozukluğu kalıcıdır – sonuç olarak bu top
sekemez.
Bu deney enerjilerle de açıklanabilir. Strafor top zemine çarptığında yapısındaki
esneklik ve iç enerjileri artar. Belirli bir noktada top hareketini sonlandırıyor, esneklik
enerji, kinetik enerjiye çevrilmeye başlanıyor. Top bu nedenle sekiyor. Oyun
hamurundan yapılan topun esneklik enerjisi çarpışma süresince artmaz. Fakat
sadece iç enerjisi artar, top sekmez.
Deneye geri dön >>
49
Açıklama 1.0.14
DÜŞEN VİDA SOMUNU
Açıklama 1:
Dünya gezegeni tüm nesneleri aşağıya doğru dikey olarak merkezine çeker. Somun
bulunduğu yerde piston onu kaldırdığı kadar kalabilir. Pistona hafifçe vurduğumuzda,
dünya somunu dikey yönde aşağıya doğru çeker. Somun bu nedenle şişenin içine
düşer. Deneyin sonucu bir takım faktörlere bağlıdır. Mesela pistona doğru yönde
vurulması gerekiyor ve bu kuvvet ne çok güçlü ne de çok zayıf olmalıdır. Eğer
deneyde yeteri kadar ısrarcı olursanız kesinlikle başaracaksınız.
Açıklama 2:
Duran veya dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altında olan nesneler sabit hızla hareket
ederler. Yoksa nesne hızlanır. Yerçekimi kuvveti vida somunu üzerine dikey yönde
aşağıya doğru etki eder ve pistonun somuna uyguladığı kuvvet de aynıdır fakat
yukarı yönlü dikey bir kuvvettir. Bu iki kuvvet birbirini etkisiz hale getirdiği için somun
hareket etmez. Pistona hafifçe vurmamızla birlikte, pistonun somun üzerine
uyguladığı kuvvet yok olur. Bu nedenle artık somuna sadece yerçekimi kuvveti etki
eder ve bunun sonucu olarak somun gezegenin merkezine doğru hareket eder ve
şişenin içine düşer. Deneyin sonucu bir takım faktörlere bağlıdır. Mesela pistona
doğru yönden vurulması gerekiyor ve bu kuvvet ne çok güçlü ne de çok zayıf
olmalıdır. Eğer deneyde yeteri kadar ısrarcı olursanız kesinlikle başaracaksınız.
Deneye geri dön >>
50
Açıklama 1.0.15
SÜRTÜNME
Açıklama 1:
Sürtünme bir nesnenin başka bir nesne üzerinden kaymasının engellenmesidir. Ağır
nesneleri çekmek ve itmek için daha büyük bir kuvvet uygulamak gerekir, çünkü
sürtünme, nesne ve yüzey arasında daha büyüktür. Basitçe sürtünme, bir yüzeyin
diğer yüzeye sürtmesidir. Bizim yaptığımız deneyde kap sert masaya sürtünüyor.
Daha ağır olan kap masaya daha fazla sürtünür.
Açıklama 2:
Sürtünme kuvveti bir nesnenin başka bir nesne üzerinde kaymasına gösterilen
dirençtir. Sürtünme kuvvet ile nesnenin hareketine zıt yönlüdür. Yüzeyler mükemmel
derecede pürüzsüz olmadığından, hareket eden nesne yüzeye sürtünür ve sonuçta
sürtünme gerçekleşmiş olur. Sürtünmenin miktarı, her iki yüzeyin pürüzsüzlüğüne ve
hareket eden nesnelerin yüzeye uyguladıkları kuvvet miktarına bağlıdır. Bu deneyde
ise plastik kap masa üzerine kendi ağırlığı ile baskı uyguluyor. Bu deneyin sonucu
bize sürtünmenin, kabın ağırlığıyla doğru orantılı olduğunu gösteriyor. Aslında, paket
lastiğinin içi su dolu kabı çekerken daha fazla uzaması, daha büyük bir kuvvetle
gerildiğini belirtir. Bu sürtünme kuvvetinin arttığı anlamına gelir.
Deneye geri dön >>
51
Açıklama 1.0.16
DÜDÜK
Açıklama 1:
Şırınganın haznesinin üstünden üflediğimizde içindeki hava titreşim hareketi yapar.
Deney, bizim düdüğümüzün ürettiği sesin yüksekliğinin (incelik – kalınlık) haznedeki
hava sütununun uzunluğuna bağlı olduğunu göstermektedir. Haznede daha fazla su
(hava sütunu kısa) olduğunda ses yüksektir. Aksine haznede daha az su (hava
sütunu uzun) olduğunda ses düşüktür. Su yavaş yavaş haznede bittiğinde hava
sütunu uzar ve ses yüksekliği yavaş yavaş düşer. Hemen hemen bütün üflemeli
çalgılarda tüp içindeki (şırınganın haznesinde olduğu gibi) hava sütununun
titreşmesiyle ses oluşur. Titreşimin şiddeti tüpün uzunluğu ile belirlenir.
Açıklama 2:
Ses bir nesnedeki (nesnenin gövdesindeki) titreşimler ile oluşur. Titreşen nesnenin
etrafında yüksek basınç alanları (sıkıştırılmış hava tabakası) ve düşük basınçalanları
(genleşmiş hava tabakası) bulunur. Bu yüksek basınç ve düşük basınç alanları
nesnenin gövdesinden her yöne doğru giderler. Yüksek basınç ve düşük basınç
alanlarının her yöne dalgalar halinde yayılışı bizim ses olarak duyduğumuz şeydir.
Eğer tüpün (haznenin) üstüne üflerseniz içindeki hava düzenli titreşime geçer. Çünkü
tüpün içine giren hava suyun yüzeyinden yansır. Bu da bir hava dalgası oluşturur.
Titreşimin frekansı (hızı) tüpün uzunluğuna bağlıdır. Hava kısa tüplerde, uzun tüplere
göre daha yüksek frakansla (daha hızlı) titreşir. Yüksek frekanslı hava titreşimi,
duyduğumuz yüksek frekanslı ses anlamına gelir. Su tüpten (hazneden) akarken tüp
daha da uzar ve sonuç olarak su azalır. Neredeyse bütün üflemeli çalgılar hava
sütununun titreştiği tüplerden (borulardan) oluşur. Titreşim sahası tüpün uzunluğu ile
belirlenir.
Deneye geri dön >>
52
Açıklama 1.0.18
HAVA KABARCIKLARI
Açıklama 1:
Elinizle tüpü tutuyorsanız, tüpün içindeki havanın ısısı artmaya başlar. Isı havanın
genişmesine neden olur. Bunun bir sonucu olarak, şırınganın içinden gelen hava,
hava baloncukları şeklinde olur. Diğer yandan eğer şırınganın içindeki hava soğuk
ise hava bardağın dışından içine biraz su çeker.
Açıklama 2:
Tüpü ellerinizle tuttuğunuz zaman elinizin ısısı, tüpe ve sonra içindeki havaya geçer.
Bu havanın ısınmasına neden olur. Bu ısı havanın genleşmesine yol açar ve
şırıngadan bir miktar havanın, hava baloncuğu olarak dışarı çıkmasına sebep olur.
Öte yandan eğer tüpün içindeki havayı soğutursak, hava büzüşür yani genleşmez.
Bu nedenle şırınganın içindeki ve borulardaki hava basıncı düşer. Bunun bir sonucu
olarak dışarıdaki hava basıncı suyu bardaktan boruya doğru iter.
Deneye geri dön >>
53
Açıklama 1.0.18
HAVA KABARCIKLARI
Açıklama 1:
Elinizle tüpü tutuyorsanız, tüpün içindeki havanın ısısı artmaya başlar. Isı havanın
genişmesine neden olur. Bunun bir sonucu olarak, şırınganın içinden gelen hava,
hava baloncukları şeklinde olur. Diğer yandan eğer şırınganın içindeki hava soğuk
ise hava bardağın dışından içine biraz su çeker.
Açıklama 2:
Tüpü ellerinizle tuttuğunuz zaman elinizin ısısı, tüpe ve sonra içindeki havaya geçer.
Bu havanın ısınmasına neden olur. Bu ısı havanın genleşmesine yol açar ve
şırıngadan bir miktar havanın, hava baloncuğu olarak dışarı çıkmasına sebep olur.
Öte yandan eğer tüpün içindeki havayı soğutursak, hava büzüşür yani genleşmez.
Bu nedenle şırınganın içindeki ve borulardaki hava basıncı düşer. Bunun bir sonucu
olarak dışarıdaki hava basıncı suyu bardaktan boruya doğru iter.
Deneye geri dön >>
54
Açıklama 1.0.19
SU DAMLASINDAN BÜYÜTEÇ
Açıklama 1:
Cisimleri görebilmemizin sebebi, cisimlerden yansıyan ışığın gözümüze gelmesidir.
Eğer gözlerimizle cisim arasında hiç bir engel olmasaydı, ışık düz devam eder ve biz
de cisimleri olduğu boyutta görürdük. Eğer gözlerimiz ve cisim arasında şeffaf bir
materyal varsa, ışık bu materyali geçerken yönünü değiştirebilir. O zaman biz
nesnelerin, gerçek şekil ve ebatlarını göremeyiz. Eğer şeffaf materyal kavisli ise bir
su damlası gibi, cismi daha büyük boyutlu olarak görürüz. .
Açıklama 2:
Işık şeffaf cisimlerin içinden geçerken kırılır. Diğer bir deyişle yönünü değiştirir. Eğer
yansıyan ışık kırılma gerçekleştikten sonra gözümüze ulaşırsa, bu cismin şeklini
bozar. Aslında cisimleri olduğundan daha büyük veya daha küçük görebiliriz. Kağıdın
üzerindeki yazıdan yansıyan ışık, su damlasının içinden geçerek yönünü
değiştirir(kırılır). Yazıların gerçek boyutunu görmeyiz fakat yazıları büyütülmüş olarak
görürüz. Mikroskoplardaki, teleskoplardaki, dürbünlerdeki ve diğer tüm optik aletlerki
lensler ışığın kırılma ilkesine dayanır.
Deneye geri dön >>
55
Açıklama 1.0.20
ELEKTRİKSEL KUVVETİ
Açıklama 1:
Şişenin yüzeyini bez ile ovaladığımızda , aslında her iki nesneyi de yüklemiş oluruz.
Onların çevrelerindeki diğer nesneler üzerine uyguladıkları bir kuvvet, şişenin ve
bezin farklı yapıda olduğunu kanıtlıyor. Bu güç, elektik kuvveti olarak bilinir. Bu
kuvvet çekici ya da itici olabilir. Şişe pamuğu elektrik kuvveti ile çeker. Pamuğun
kütlesi küçük ise az bir eletrik kuvveti pamuğun şişeye doğru hareket etmesi ya da
şişeye yapışması için yeterlidir.
Açıklama 2:
Şişenin yüzeyini bez ile ovaladığımızda , aslında her iki nesneyi de yüklemiş oluruz.
Onların çevrelerindeki diğer nesneler üzerine uyguladıkları bir kuvvet, şişenin ve
bezin farklı yapıda olduğunu kanıtlıyor. Cisimler negatif, pozitif veya yüksüz(nötr)
olabilirler. Cisim eğer yüklü ise bu negatif veya pozitif yüklerden birinden fazla var
demektir. (yük = bir miktar elektrik). Eğer her iki yükün miktarı da birbirinden fazla
değilse, yüksüz olarak nitelendirilir. İki negatif yüklü nesne birbirini iter. Benzer olarak
pozitif yüklü nesneler de birbirlerini iterler. Öte yandan negatif yüklü nesne pozitif
yüklü nesneyi çeker, aynı şekilde pozitif yüklü bir nesne de negatif yüklü bir nesneyi
çeker. Diğer bir deyişle, zıt yüklü nesneler birbirini çeker. Parça pamuk yüksüz bir
nesnedir. Deney gösteriyor ki yüklü bir nesne ile yüksüz nesne arasında çekici bir
etkileşim olabilir. Bu mümkündür çünkü yüklü nesnenin çevresi nötr nesnelerin tekrar
yüklenmesine sebep olur. Nötr bir cismin bir yanı daha fazla negative yük, diğer yanı
daha fazla pozitif yük içerir. Bir bütün olarak ise bu nesne nötrdür . Plastik şişe
kendisiyle zıt yüklü pamuk kütlesini çeker. Bu elimizdeki tüm pamuk kütlesinin şişeye
doğru hareket etmesinin sebebidir. Hidrofil pamuk kütlesi küçük ise az bir eletrik
kuvveti pamuğun şişeye doğru hareket etmesi ya da şişeye yapışması için yeterlidir.
Deneye geri dön >>
56
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
3 022 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content