close

Enter

Log in using OpenID

Çağdaş ALBAYRAK - Trakya Üniversitesi

embedDownload
AĞAZÂDE ‘ÖRFÎ DİVÂNI
(TRANSKRİPSİYONLU METİN AKTARIMI)
Hazırlayan: Çağdaş ALBAYRAK
Danışman: Doç. Dr. Ali İhsan ÖBEK
Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim
Dalı Türk Edebiyatı Bilim Dalı için öngördüğü YÜKSEK LİSANS TEZİ olarak
hazırlanmıştır.
Edirne
Trakya Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Haziran–2009
i
ÖN SÖZ
Osmanlı medeniyetinin tarihi kadar edebiyatı da şüphesiz ki bu büyük
medeniyetin kültürünün en ehemmiyetli unsurlarındandır. Osmanlı medeniyetinin
kültürü altı asırlık bir birikimin ürünüdür. Bu birikimin köşebaşlarından birinde belki
de birincisinde “Klasik Edebiyat” yada “Divan Edebiyatı” olarak da bilinen
edebiyatımız bulunmaktadır.
Fuzulileri, Bakileri, Nefileri yetiştirmiş olan bu edebiyatta belki onlar
kadar etkili olmasa da, yine de bu büyük şairlerin bıraktıkları izleri takip eden
yüzlerce hatta binlerce şair yetişmiştir. Çok büyük bir coğrafyaya yayılmış olan bu
edebiyatın önemli addedilecek bir bölüm şairi de Balkanlardan ve günümüzde
Trakya sınırları içerisinde kalan bölgeden yetişmiştir. 18. yy’da yaşamış olan
Ağazâde Örfi Mahmud Ağa da bu topraklarda (Edirne) yetişmiş bir şairdir. Şairliği,
Divan Edebiyatı’nın müstesna şahsiyetleriyle mukayese etmek mümkün değildir.
Ancak bazen Türk şiirinin büyük şairlerinden Nedim gibi şuh bir edayla mısralar
söyleyebilen, yer yer orijinal benzetmelerle hayal ve gönül dünyamızda yeni ufuklar
açabilen Ağazâde Örfi Mahmud Ağa’nın tozlu raflarda kalmış Divanı’nın günümüz
alfabesine aktarılmasının Türk kültürü ve edebiyatına önemli katkılar yapacağı
açıktır. Biz bu düşünceden hareketle Ağazâde Örfi Mahmud Ağa Divanı üzerinde
çalışmayı uygun bulduk.
“Ağazâde Örfi Divanı (Transkripsiyonlu Metin Aktarımı)” adlı bu çalışma
esas olarak Ağazâde Örfi’nin Divanını eksiksiz ve sağlam bir şekilde günümüz
alfabesine aktarmayı amaçlamakla birlikte Ağazâde Örfi’nin hayatı ve eserlerini de
kısaca ortaya koymaya çalışmaktadır.
Tezi hazırlama esnasında her zaman ufuk açıcı fikirlerinden yararlandığım ve
divanı baştan sona kontrol eden değerli hocam Doç. Dr. Ali İhsan Öbek’e,
kaynakların bulunmasının yanı sıra manen de desteğini esirgemeyen Dr. Oğuzhan
Durmuş’a, ilim yolunda atmaya çalıştığım adımlarda hep yanımda olan ve desteğini
esirgemeyen Yrd. Doç. Dr. Yüksel Topaloğlu’na, çalışmamda benimle gönül birliği
yapan kıymetli arkadaşım Araştırma Görevlisi Duygu Dalbudak’a ve değerli dostum
Sedat Kocabey’e en kalbí hislerimle teşekkür ederim.
Çağdaş ALBAYRAK
Edirne,2009
ii
ÖZET
Tezin adı: Ağazâde èÖrfi Divânı (Transkripsiyonlu Metin
Aktarımı)
Hazırlayan: Çağdaş Albayrak
18. asır Divan şairlerinden Ağazâde Örfi, kültür ve edebiyatımızın önemli
merkezlerinden biri olan Edirne’de dünyaya gelmiş ve hayatını, Edirne-Lüleburgazİstanbul üçgeninde geçirmiştir. Çeşitli devlet kademelerinde görev yapmış olan Örfi
tarih, edebiyat ve hat sanatı alanlarında muhtelif eserler vermiştir. O, özellikle tarih
alanında yazmış olduğu eserleriyle ön plana çıkmıştır. Ancak Örfi, tarih eserlerinin
yanında önemli addedilebilecek bir divan tertibinden de geri kalmamıştır. İşte bu tez,
bahsi geçen divanı konu edinmekte ve onu latin alfabesine aktarmaktadır.
Mürettep divan özelliklerine sahip olan Ağazâde Örfi Divanı, özellikle
gazellerdeki söyleyiş güzelliği, dil sadeliği, deyim ve atasözleri, mahalli söyleyişlerle
dikkati çeker. Bunlarla birlikte kasidelerinde Edirneli oluşunun da etkisiyle yaşadığı
muhite kayıtsız kalmamış ve onu, son derece geniş bir perspektiften yansıtmıştır. Ancak
bu önemli hususların yanında divanın muhtelif kısımlarında vezin aksaklıkları, imla
tutarsızlıkları ve yazım yanlışları belirgin biçimde dikkati çekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ağazâde ‘Örfi, Divan, Klasik Türk Edebiyatı, Edirne
iii
ABSTRACT
Name of Thesis: Ağazâde èÖrfi Divânı (Adapted Text with
Transcript)
Prepared by: Çağdaş Albayrak
Ağazâde Örfi, one of 18. Century poets, was born in Edirne, which is one of the
important centers of our culture and literature and spent his life in Edirne, Lüleburgaz
and İstanbul. Örfi, who worked in various official possitions, produced a number of
works in literature, history and calligraphy. He was especially prominent with his
history works. On the other hand, besides his history works he was celebrated for an
important divan composition. This thesis deals with stated divan and it by Latin
alphabet.
Ağazâde Örfi Divânı, which bears a complete divan characteristic, focuses on
local utterances, idioms and proverbs, purism and narrative beauty in gazels. Moreover
influenced by the region he lived in, Edirne, he reflected it from an extremely large
perspective. However, there are some outstanding rhythm disorganization, orthographic
inconsistency and spelling mistakes.
Key words : Ağazâde Örfi, Divan, Classical Turkish Literature, Edirne
iv
Transkripsiyon İşaretleri
‫ﺀ‬
‘
‫ظ‬
Ô
‫ا‬
A,E
‫ع‬
è
‫ﺁ‬
Á
‫غ‬
á
‫ﺐ‬
B
‫ف‬
F
‫پ‬
P
‫ق‬
Ú
‫ت‬
T
‫ك‬
G,Ñ,K
‫ث‬
æ
‫ل‬
L
‫ج‬
C
‫م‬
M
‫چ‬
Ç
‫ن‬
N
‫ح‬
Ó
‫و‬
V,O,Ö,U,Ü,ß
‫ج‬
Ò
‫ه‬
H
‫د‬
D
‫ي‬
Y,I,İ,Ì
‫ذ‬
Õ
‫ر‬
R
‫ز‬
Z
‫ژ‬
J
‫س‬
S
‫ش‬
Ş
‫ص‬
ä
‫ض‬
Ø,ë
‫ط‬
Ù
v
İÇİNDEKİLER
ÖN SÖZ ……………………………………………………………………... i
ÖZET …………………………………………………………………………ii
ABSTRACT………………………………………………………………….iii
İÇİNDEKİLER………………………………………………………………v
GİRİŞ…………………………………………………………………………1
BİRİNCİ BÖLÜM: AĞAZADE ÖRFİ’NİN HAYATI ve ESERLERİ
Hayatı…………………………………………………………………………2
Eserleri……………………………………………………………………......3
İKİNCİ BÖLÜM: DİVAN’IN TRANSKRİPSİYONLU METNİ
Metin…………………………………………………………………………..4-268
Sonuç………………………………………………………………………….269
Kaynakça……………………………………………………………………..270
1
Giriş
Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Ağazâde Örfi Mahmud
Ağa’nın hayatı ve eserleriyle ilgili bilgiler verilmiş; ikinci bölüm ise Divan’ın
transkripsiyonlu metnine ayrılmıştır.
Divan’ın okunmasında izlediğimiz yol ana hatlarıyla şöyledir:
Eserin transkripsiyonlu metin aktarımından oluşan çalışmamızda müellif nüshası
olması hasebiyle Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kitaplığı Nu: 2667’ deki nüsha
esas alınmıştır.
Transkripsiyon işaretlerinde, metin neşrinde yaygın olan sistem kullanılmıştır.
Anlam açısından sıkıntılı bulduğumuz beyitlerin, kelimelerin ve mısraların
sonuna soru işareti (?) koyulmuştur. Şair divandaki bazı şiirlerde sehven birkaç aruz
kalıbı kullandığından bu türden şiirlerde şairin kullandığı tüm aruz kalıpları
belirtilmiştir. Metnin orijinalinde siliklik olan yerler, sıra noktalarla ( ….. )
gösterilmiştir ve bunlar için müstakil dipnot düşülmemiştir.
Divan metnini klişe sayılabilecek bazı kelimeler dışında, divanda yazıldığı
şekliyle vermeye çalıştık. Bununla birlikte, Osmanlı Türkçesinin imlası konusunda
akademisyenlerin hepsinin kabul ettiği be uyguladığı umumi bir kanaat olmadığından,
bu çalışmada da imlanın kendi hususiyetlerinden kaynaklanan birtakım sıkıntılar
görülebilecektir.
2
BİRİNCİ BÖLÜM:
Ağazâde èÖrfi’nin Hayatı ve Eserleri1
A.Hayatı
Ağazâde Örfi, kültür ve edebiyatımızın önemli merkezlerinden biri olan
Edirne’de 1704 (1116) yılında Bevvâb Sinan Mahallesi’nde dünyaya gelmiştir. Babası
Edirne Bostan Ocağı bostancıbaşlarından Suhte Hacı Ali Ağa’dır. 1704 ile 1710 yılları
arasında Bostancıbaşılık görevini ifa eden Hacı Ali Ağa 1719 yılında vefat etmiştir.
Onun Ağazâde lakabı, bir müddet icra ettiği görevinden ileri gelmektedir. Ağazâde
Örfi’nin dedesi Medine kadılarından Lütfizâde Mehmet Efendi’dir.
Öğrenim hayatına ilişkin net bilgilere sahip olmadığımız Ağazâde Örfi, bazı
kaynaklara göre bir müddet dönemin ünlü hattatlarından hüsn-i hat dersleri görmüş ve
icazet almıştır. Baba mesleğine giren Ağazâde Örfi, Bostancı Ocağında ustalık ve
bölükbaşılık yapmış, kethüdalığa kadar yükselmiştir. Babasının vefatı üzerine Edirne
Bostancıbaşılığı görevini beklemiş ise de bu emeline kavuşamamıştır ve emekliye
ayrılmıştır. Emekliye ayrıldıktan sonra birkaç defa İstanbula giderek uygun bir görev
talebinde bulunmuştur, ancak istediğini elde edemeden Edirne’ye dönmüştür. 1728
yılında sadrazam Nevşehirli Damad İbrahim Paşa tarafından Lüleburgaz’daki İbrahim
Hanzâde evkafı mütevelliliğine getirilmiştir. 1730 Patrona Halil isyanında Nevşehirli
Damad İbrahim Paşa’nın adamı olduğu suçlamasıyla bu görevinden azledilmiştir. Daha
sonra El-Hac Tiryaki Mehmet Paşa tarafından Edirne Gümrük Eminliği’ne atanmıştır.
Bu arada eşini ve iki gün içerisinde beş çocuğunu kaybetmiştir, duygularını
“Muhabbetnâme” adlı mesnevisinde dile getirmiştir. Gülşeni tarikatine mensub olan
Örfi Mahmud Ağa’ya zamanın önemli mutasavvıf ve şairlerinden Hasan Sezâi-yi
Gülşeni’nin mektupları vardır. Vefat tarihi ihtilaflı olup 1186’dan (1772) sonra öldüğü
nakl edilmektedir. Mezar taşını gördüğünü belirten Rifat Osman ise 1192 (1778) tarihini
verir. Rifat Osman’a göre Şeyhi Çelebi Camii civarında, Bursalı Mehmed Tahir’e göre
ise İstanbul yolu üzerinde Nâzır Çeşmesi Kabristanı’na defnedilmiştir.
1
Şairin hayatı ve eserlerine dair verdiğimiz bilgiler, Abdülkadir Özcan’ın İslam Ansiklopedisi’ndeki Örfî
Mahmud Ağa maddesinden kısmi olarak iktibas edilmiştir. Bkz. Türkiye Diyanet Vakfı İslam
Ansiklopedisi, C.34, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007.
3
B. Eserleri
1. Divân. Divanın ilk tertibi 1148 (1735) yılına aittir.èÖrfi daha sonra yazdığı
şiirleri de ekleyerek 1168 (1755) yılında eserini yeniden tertip etmiştir.Eserin 5
nüshasının varlığı bilinmekte, Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi nüshasının
müellif hattı olduğu anlaşılmaktadır.
2. Mahabbatnâme. Mesnevi tarzında hasbıhaldır.Şair kendi aşkını içten bir
şekilde
anlatırken ölümle gelen ayrılığı Leyla ile Mecnun’un başına gelenlere
benzeterek teselli bulur. Eserin dili sade, üslubu akıcıdır. Eser, Edirne Selimiye
Kütüphanesi TY,nr. 2195’te kayıtlıdır.
3. Leylâ vü Mecnûn. Muhtemelen Mahabbetnâme’yi tamamlayan bir
mesnevidir. èÖrfi bu eserinde Nizami-i Gencevi, Câmi ve Hatifi gibi şairlerden
etkilenmiştir. Eser, Atatürk Üniversitesi, Seyfeddin Özege Bölümü Agah Sırrı Levend
Kitapları, nr 442’de kayıtlıdır.
4.
Nasihatnâme.(Pendnâme)Bilinen
nüshaları
Edirne
Selimiye
Kütüphanesi’ndeki yazma Divanı’nın içinde “Pend-i Abd-i Pürkusur èÖrfi” başlığı
altında bulunmaktadır. Rifat Kütük’e göre Nasihatnâme müstakil bir eser olmayıp
Divan’daki manzumelerden biridir.
5. Mefhûmü’t-tevârih. èÖrfi’nin yaratılıştan başlayarak 1170 (1757) yılına kadar
getirdiği genel tarihidir. Müellif, eserini devlet adamlarına geçmişten ibret almalarını
hatırlatarak öğüt vermek, mansıb talebi için yüzsuyu dökmenin boşuna olduğunu
vurgulamak ve hayır dua ile anılmak için 1171 (1757-58) yılında kaleme aldığını
belirtir. Eser, Millet Kütüphanesi, Ali Emiri Efendi, Tarih, nr.557-58’de ve Topkapı
Sarayı Müzesi Emanet Hazinesi, nr.1431’de kayıtlıdır
6. Berây-ı Şehr-i Edirne. Mefhûmü’t-tevârih’in birinci cildinin içinde bulunan
“Der Vasf-ı Şehr-i Edirne” başlıklı kısmın genişletilerek müstakil kitap haline
getirilmesinden oluşmuştur.1174 (1760-61) telif edilen ve bir süre sonra 3. Mustafa’ya
sunulan eserin başlıca kaynağı èÖrfi’nin sözünü etmediği Abdurrahman Hıbri’nin
“Enisü’l-Müsâmirin’idir. Kitabın orijinal kısımları müellifin babasının ve kendisinin
şahit olduğu olaylar ve bazı hadiseler için düşürdüğü tarihlerdir. Eserin bazı
kütüphanelerde ve şahısların elinde yedi nüshasının bulunduğu bilinmektedir. İstanbul
Üniversitesi Kütüphanesinde kayıtlı olan nüsha müellif nüshası olup müsvedde
halindedir. Eser; Edirne’nin fethi, sarayları, Bostancı Ocağı, başta camiler olmak üzere
tarihi binaları, Fetret devri olayları gibi konuları içerir. Eserde pek çok bilgi yanlışlığı
vardır.
4
İKİNCİ BÖLÜM:
DİVAN’IN TRANSKRİPSİYONLU METNİ
4
áazeliyyÀt-ı èÖrfí Maómÿd Aàa KetòüdÀ-yı BostÀniyÀn-ı SulùÀn İbn elMeróÿm el-ÓÀc èAlí Aàa Ser-i BostÀniyÀn-ı Edirne èUfiye èAnhu
BismillaóirraómÀnirraóím
-11b
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Óamd édelim lÿùfuña biz ibtidÀ’
Bula åenÀñ ile dilim çoú èaùÀ
2. Kün déyü emriñ ki ãudÿr eyledi
Cümle’i òalú eylediñ ey KibriyÀ
3. NefòÀ-i rÿóuñla ôuhÿr étdi cÀn
Óamdiñi mümkin mi KerímÀ edÀ
4. Eyle göñül òÀnesini şuèle-tÀb
Érmeye yÀRabb dil ü cÀna fenÀ
5. Şükriñe úÀdir degiliz eyleriz
Úudretimizce saña olmaz rehÀ
2a
6. Kimseye mülk olmadı vaúf-ı cihÀn
Buña dédim tekye-i óayret-nümÀ
7. Óayreti refè ile érem vaódete
TÀ ola cÀna keremiñ muútedÀ
8. Kendüñi teklífe bıraúma göñül
Sür yüziñi ùopraàa çün mihr ü mÀ
5
9. Úalma bir esfelde çalış rÿz u şeb
èÁlí-cenÀb eyler seni èÖrfiyÀ(?)
Tevóíd-i BÀrí TeèÀlÀ Celle ŞÀnehu ve èAôemetehu
-2MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèilün
1. Aóadsin şübhemiz yoú démeziz lÀ
äamedsin àayrı yoúdur sensin illÀ
2. Úadím ü ÚÀdir ü Óayy ü Ebedsin
Daòi hem “ lem yelid ”sin pÀdişÀhÀ
3. Ve “lem yÿled ” ey ÓallÀú-ı èÀlem
Budur iólÀãım ey Rabb’im teèÀlÀ
4. Göñüldür muèteúid dildir maúarrı
èAlím-i “ lem yezel ” sensin KerímÀ
5. Gerekdir óamd ola lûùf u èaùÀña
áayıbdan eylediñ mevcÿda ilúÀ
2b
6. Egerçi èÀlem-i esfelde’iz biz
Bu èÀlemde olur taóãíl-i bÀlÀ
7. ÒuãÿãÀ var ùaríúiñ beyt-i dilde
Bulur gÀhíce yol ervÀó-ı maènÀ
8. Bu yolda reh-nümÀdır şevú ü èaşúıñ
Çü sensin ÒÀliú-i èÀlem vü yektÀ
9. ZebÀnım bí-zebÀn étmişdi àurbet
Yine úıldıñ beni lûùfuñla gÿyÀ
6
10. FaãÀóatde éderler baña àıbùÀ
MuúÀbil eylediñ mir’Àta zírÀ
11. Baña tevfíúiñi úıldıñ sebÀú-dÀş
Göñülde şièr-i rengín oldı peydÀ
12. Ne úudret var beyÀna óasb-ı óÀli
Seniñ ilhÀm-ı feyøiñdir ÒudÀyÀ
13. èAceb mi Gülşen-i kÿyıñda olsam
Bir Àşüfte hezÀr ü zÀr-ı şeydÀ
14. GünÀh-ı bí-óesÀb étdirdi nefsim
Úalıpdır óÀlimiz ièùÀña farøÀ
15. Øaèífiz hemçü mÿr étdiñ ziyÀnı
Yanıñda cirmimiz òardal úadar tÀ
16. Baña óaddimden efzÿn oldı cürmüm
ÒaùÀ úaùre èaùÀ çün sende deryÀ
3a
17. áafÿrumsun Raóímimsin Kerímim
Úuluñ èÖrfí-i zÀrı úılma rüsvÀ
Ol Seyyíd-i EnbiyÀ ve Sened-i AãfiyÀ Maóbÿb-ı ÒudÀ ve Maùlÿb-ı Her
Dü SerÀ ŞehriyÀr-ı ÒıùùÀ-i ÒÀfıúeyn ü SulùÀn-ı DÀrü’l-mülk-i ÚÀbe
Úavseyn Ser-defter-i Ceríde-i KÀ’inÀt u ŞÀh-beyt-i Úaãíde-i MevcÿdÀt
Muóammedü’l-MuãùafÀ èAleyhi EfdÀli’s-ãalÀt ve Ekmeli’t-tahiyyÀt
-3MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Muóammed gibi maóbÿb-ı dil-ÀrÀ
Bize oldı Resÿl-ı Óaúú teèÀlÀ
7
2. Odur menbaè göñül Àb-ı óayÀta
Éder mürde-dilÀnı çünki iòyÀ
3. Odur kÀn-ı güher hem aãl-ı mevcÿd
Ki andan ôÀhir oldı cümle eşyÀ
4. Ne var Àyine-i èÀlem-nümÀda
Odur mir’Àt-ı Óaúú ile temÀşÀ
5. Naôar-gÀh-ı ÒudÀ’dır anı fikr éù
Ne ãÿretler olur baúdıúça peydÀ
6. Ne sır var vech-i pÀk-i MuãùafÀ’da
Baãíretle nigÀh ét çeşm-i bínÀ
7. Şeref buldı şeref-yÀb olmasıyla
ÙavÀf-ı KÀèbe-i kÿyunda aúãÀ
8. èAceb mi aña şeydÀlansa bülbül
İki güldür ruòı gülşende gÿyÀ
3b
9. Cebíni mescid vü ebrÿsı miórÀb
Nice Àdem aña étmez temennÀ
10. Dü çeşmi şÀhbÀzeyn-úudüsdür
YÀòÿd iki güherdir kim be-deryÀ
11. NihÀn oldı òirÀmın gördi èarèar
ÓicÀbından görünmez oldı ÙÿbÀ
12. Úalemle çün úalem şaúú étdi mÀhı
Buña èacz eylemez mi dest-i beyøÀ
13. Degil mi kÀkül-i èanber-feşÀnı
CinÀnıñ sünbül-i òoş-bÿyı farøÀ
8
14. Bilüb úadrin o gísÿ-yı siyÀhıñ
Dédiler óÀãılı “ ve’l-leyl-i esrÀ ”
15. Nice Mecnÿnı olmaz dil o zülfüñ
Ki olmuş tÀrına sırriyye LeylÀ
EyÀ Mesned-ÀrÀ-yı “ VemÀ ersel nÀke illÀ raómeten lil èÀlemín ” ve
“ãadr-nişín-i küntü nebiyyÀ ve alel mÀí ve’ù-ùín ” dürÿd-ı nÀ-maèdÿd ve
taóiyyÀt-ı àayr-ı maódÿd
-4FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey şefÀèat kÀnı maóbÿb-ı ÒudÀ
Senden ayru kime édem ilticÀ
2. Lûùfuñuñ úullÀbı ile úıl òalÀã
Keştiyim baór-ı günehde gÿyíyÀ
4a
3. Düşmüşüm girdÀb-ı èiãyÀn içre Àh
Buldılar üftÀde-gÀnıñ hep rehÀ
4. ŞÀh-ı ıúlím-i nübüvvetsin şehÀ
Kimseler olmaz úapuñda bí-nevÀ
5. Çün dü èÀlemde şefÀèat sendedir
Eyler iósÀnıñ ùaleb bÀy ü gedÀ
6. Der-kenÀr-ı lÿùfuñ olam yÀ Resÿl
Kim temevvüc étmede baór-i èaùÀ
7. Aldayub bunca zamÀn-ı rÿzigÀr
Bu óabÀb nüh úıbÀb-ı pür hevÀ
9
8. èÖrfíyÀ şÀyeste iósÀn imiş
Her kim étdiyse benim gibi òaùÀ
-5FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey şeh-i şÀhÀn-ı cünd-i enbiyÀ
Ey ser-efrÀz-ı cüyÿş-i aãfiyÀ
2. ÕÀt-ı pÀkiñdir imÀmü’l-mürselín
YÀr-ı àÀrıñdır emír-i evliyÀ
3. Óüsnüñüñ meftÿnı Yÿsuf mı hemÀn
Saña èÀşıúdır cenÀb-ı KibriyÀ
4. YÀ Muóammed MuãùafÀ eşyÀ úamu
Emr-i levlÀk ile oldı rÿ-nümÀ
5. èÖrfí-i şeydÀ zi-sulùÀn-ı ümem (?)
Rÿz u şeb eyler şefÀèate ilticÀ
Eşref-i aóbÀb-ı müctebÀ èÀlem-i esrÀr-ı aókÀmü’ş-şerèíÀti bi’t-tedúíúi
ve’t-taóúíú emírü’l-mü’mínín Ebÿ-Bekri’ã-ãıddíú Raêıy-allÀhü teèÀlÀ
èanhu
-6FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Óaøret-i äıddík-i Bÿ-bekr-i èAtíú-i pür-vefÀ
Aèní ol şÀh-ı velÀyet yÀr-ı àÀr-ı MuãùafÀ
2. Cismi tiryÀú-ı ãadÀúatle muùallÀ şübhesiz
Ol vücÿda nice te’åír éde zehr-i ejdehÀ
10
3. Terk édüb varın óabíbiñ èaşúına ol pÀk zÀt
Faúr ile faòr eyledi étdi Resÿle iútidÀ
4b
4. Áfet-i kevniyyeden òıfô étmek içün varise
BÿriyÀ giydi o servi-úamet-i evzen-i bí-riyÀ
5. İncilÀda göñlünüñ Àyínesi mÀ-fi’ø-øamír
Úonmadı õerre øamírine àubÀr-ı mÀsivÀ
-7Maôhar-ı dín ü maôhar-ı İslÀm vezír-i æÀní-i seyyídü’l-enÀm Óaøret-i
FÀrÿú-ı èÀlí-cenÀb èÖmer bin el-ÓaùùÀb ü emírü’l-mü’mínín RaêıyallÀhu
teèÀlÀ èanh
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. ÁfitÀb- maèdelet yaèni èÖmerdir åÀniyÀ
Pertev-i èadliyle oldı cümle dünyÀ pür-øiyÀ
2. Ol cenÀb-ı Òaøret-i FÀrÿú-ı èÀlí-menzilet
Híç enín étdirmedi maôlÿma ey dil hem baña
3. Bülbül étdiyse èaceb olmaz fiàÀnı àonceden
èAndelíbiñ nÀlesiyle çün éder güller ãafÀ
4. Farú éderdi ôÀlim ü maôlÿmı étdikde nigÀh
Eyler idi şÀhide ammÀ óavÀle dÀ’imÀ
5. Ehl-i İslÀm’a òalífe oldı èiffetle velí
Áãaf-ı åÀní nedím-i pÀdişÀh-ı enbiyÀ
11
-8Áyet-i irtisÀm-ı ãuver-i muàayyebÀt ve ùalíèa-i kinÀyÀt-ı esrÀr-ı
maòfiyyÀtü’l-muòtefí min şerefi’l-müãÀhere bi’s-sürÿreyn emírü’lmü’minín èOåmÀn-ı zü’n-nÿreyn raêiyallâhu teèalÀ èanh
5a
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. KÀtib ü cÀmiè-i Úur’Àn-ı ÒudÀ
Aèni èOåmÀn şeh-i mülk-i óayÀ
2. Maôhar-ı mertebe-i zü’n-nÿreyn
Şuèle-endÀz-ı dehr-i èÀlí-cÀ
3. Nÿş édüb cÀm-ı şehÀdet Àòir
Oldı ol neş’e ile mest-i beúÀ
4. Yazdıàı Muãóaf Óaúúa çekdi
Òÿn-ı pÀki ile cedvÀl-i rıøÀ
5. èÖrfiyÀ úande olur böyle Güher
Maèden-i èilm-i keremde yektÀ
-9Şír-píşe-i yezdÀn u ser-óalúa-i õümre-i dilÀverÀn-ı kerrÀr-ı àayrı ferrÀr-ı
emírü’l-mü’mínín esedullÀóü’l-àÀlib èAlí ibn ebí ÙÀlib RaêıyullÀó-ı
teèÀlÀ èanh
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀilün
1. äafder-i àÀlib cenÀb-ı óaøret-i şír-i ÒudÀ
Maórem-i rÀz-ı nebí èaliyyü’l-mürteøÀ
12
2. Berú idi ceyş-i èadÿya tiàín üryÀn eylese
ÕülfeúÀrından ser-düşmen nice bulsun rehÀ
3. Nízesinden sÿ-be-sÿ aèdÀ firÀr étse n’ola
EjdehÀ idi elinde yaèni gÿyÀ kim ÀãÀ
4. Şehr-i èilmde bÀb idi óaùùÀ “ kemÀ úÀle’n-nebí ”
Emr-i Óaú’la levh-i maófÿôa olmuş idi gÿyíyÀ
5b
5. Eylese óabs-i nefs bir kez o dÀmÀd-ı Resÿl
Muãóaf-ı Óaúkı oúurdu ibtidÀdan intihÀ
-10ÒÀdimü’l-óarameyni’ş-şerifeyn sulùÀnü’l-berreyn ü òÀúÀnü’l-baóreyn
òalífe-i rÿy-ı zemín pÀdşÀh-ı islÀm edÀmallâhe teèÀlÀ iclÀllehu ve
ebbede-i salùanaùehu
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. ŞehriyÀrÀna ser-efrÀz óaşemde DÀrÀ
Encümen-cünd-i felek-çetr ü ôıll-ı MevlÀ
2. Devlet ü nuãret-i sulùÀna duèÀ elzemdir
Şeb-vaútde édelim òayr duèÀsını edÀ
3. Olmaya vaút-i şerífinde anıñ ôulm ü àadr
Éde erbÀbına taúlíd-i menÀãıb farøÀ
4. DÀmen-i manãıbı vérmez süfehÀnıñ eline
Emn ü rÀóat reèÀyÀ ile bÀy ü fuúarÀ
5. TÀcınıñ küngüresi úubbe-i mínÀya deger
Başmaàı olsa revÀdır hele tÀc-ı KisrÀ
13
-11Cÿyında faøl-ı ãamedÀní vü güzíde-i el- èOåmÀní SulùÀn Maómÿd ÓÀn
el-àÀzí óuãÿãÀ vezír-i aèôam müşír-i muóteremí áÀzí Meóemmed PÀşÀ
óaøretleriniñ úaãídesidir
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Óaøret-i sulùÀn Maómÿd òÀn mülküñ dÀveri
Kim éder şermende-ferr [ü] şevket-i İskenderi
6a
2. Öyle bir òÀúÀn ki derbÀn-ı óarím-i devleti
Ôabù éder emri ile şimdi diyÀr-ı úayseri
3. Òüsrev-i DÀrÀ vü Cemşíd ü Cem ü İsfendiyÀr
Oldılar maènÀ-yı rÿóÀní ile fermÀn-beri
4. Şübhesiz õÀt-ı hümÀyÿnı SüleymÀn-ı cihÀn
èAsker-i nuãret-i şuèÀrÀ oldı aña ins ü peri
5. Her ne semte sÀlik olsa ol şeh-i vÀlÀ-cenÀb
Ceyşine imdÀd éder iki cihÀnıñ serveri
6. Böyle şÀha lÀzım bir vezír-i kÀrdÀn
TÀ niôÀm ile éde Àsÿde heft kişveri
7. Buldı Àòir bir müşír-i nÀmdÀrı kim
Cÿdda òÀtem-i cidÀl içre zamÀnıñ ãafderi
8. Buña tevfíú-i ÒudÀ dérler ki sevú étdi aña
äafder-i àÀzí vezíri kim bu vaútiñ òayderi
9. Yaèni hem-nÀm-ı Muóammed ol vezír-i muóterem
Áãaf-ı düstÿr-ı Ekrem BeròiyÀ’nıñ dÀveri
14
10. Murà-ı devlet gibi úalmışdı muèallaúda nigín
Kondı bir ser göricek böyle saèÀdet-kerri
11. Óüsni gibi òalúı aósendir úamu eùvÀrıyla
Böyle reftÀra éder àıbùa zamÀnıñ dilberi
6b
12. áÿsfend u gürk olub dÀver zamÀnına veli
NÀ-bedíd ola cihÀnıñ fitne-i şÿr ü şeri
13. Rüşvet alınmaz zamÀn-ı devletinde bildigim
äubó-dem ôulmet gider çün geldi mihriñ enveri
14. Her menÀãıb ola tevcíh ü èaùÀ erbÀbına
DÀ’imÀ devlet-me’Àbdır bu kÀrıñ maôharı
15. Vérecekdir àadr éden óükkÀma elbette niôÀm
Şerèi icrÀ étdirüb òoşnÿd éde PeygÀmberi
16. Hem éde icrÀ-yı fermÀnda saèy ü ihtimÀm
Yek óuãÿãı çÀr ü penc emr ile étmez serseri
17. Yÿsuf-ı gümgeşte-i ümídi bulduñ ey göñül
Dídeler rÿşen açıldı beyt-i aòzÀnıñ deri
18. Ehl-i dil úadrin bilür ey dil bu ãadraèôamıñ
Lÿùfuna maôhar olursun ey gedÀ-yı kemteri
19. Çün duèÀdır èÖrfiyÀ naôm u úaãídemden murÀd
Yoòsa óÀşÀ ki éde taãdiè èabd-i aóúarı
20. ṬÀú-ı úaãr-ı devleti olsun hemíşe pÀyidÀr
Her umÿrunda ÒudÀ ola muèín ü yÀveri
15
-12VÀlÀ-cenÀb-ı maèÀlí-menÀb-ı erdşír-i şír èazm-i Cemşíd-şíd bezm-i
Rüstem-i sitem-güdÀz şehbÀz-ı bülend-pervÀz òÀn-ı èÀlí-şÀn
ÚaplÀnGirÀy ÒÀn óaøretlerine vérilen úaãídedir.
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Dil úafes nuùúum hezÀr-ı naàme-dÀrımdır benim
Ruúèa-i medó ü åenÀ çün gülèiõÀrımdır benim
7a
2. Ṭÿùi-i şírín-süóan reşk eylesin güftÀrıma
Nevk-i òÀme-i feyø-i Óaú’la şeróa-dÀrımdır benim
3. Fikr-i laèl-i dilrübÀ çün ãÀàar-ı pür neşedir
İçilen andan şarÀb-ı òoş güvÀrımdır benim
4. Variken deryÀ gibi derdiñ ne óÀcet seyr-i cÿy
DÀne-i seyl-i sirişkim cÿybÀrımdır benim
5. Daàımı görsün çerÀàÀn eyleyen her dem kibÀr
BÀà-ı síne bir èacÀyib lÀlezÀrımdır benim
6. Eyleyen díbÀce-i vaãfın degildir óaddimiz
Bir SüleymÀn-ı èaãırdır kÀmkÀrımdır benim
7. Medóile òayır duèÀ etmek devÀm cÀhına
BÀèiå-i èizz-i kemÀl-i iştihÀrımdır benim
8. Óaú bilür aña duèÀóˇÀn olduàum ez cÀn u dil
Óaøret-i ÚaplÀngirÀy ÒÀn kÀmkÀrımdır benim
9. Varise çıúsın zamÀnında benim òÀtem-i dín
Lÿùfile dünyÀda baór-i bí-kenÀrımdır benim
16
10. Bir gedÀyı éder èünvÀn-ı vezÀretle çerÀà
Vaãf-ı elùÀfında bu bir iòtiãÀrımdır benim
11. Görmedi DÀrÀ bile bu rütbe-i ferr ü èizzeti
Ceyş-i encüm-i çetri gerdÿn-ı iútidÀrımdır benim
7b
12. Tíàin aldıúça ele düşmenler eyler iótirÀz
PÀdişehdir hem bahÀdır-ı nÀm-dÀrımdır benim
13. Düşmeni úahr etmege çÀbük-süvÀr olsa özi
èÁlemi dehşet alur çün şehsüvÀrımdır benim
14. áamze-i dilber nola reşk etse tír ü tíàine
RÀst-ı endíşemge tír ü nize-dÀrımdır benim
15. Bÿy-ı lÿùfı vérdi ser-rişte miåÀl zülf-i yÀr
NÀf-ı maènÀda cenÀbı müşk-bÀrımdır benim
16. Murà-ı bí-bÀli alur zír-i cenÀhına o şÀh
ÁşiyÀnı cilve-gÀh u murà-zÀrımdır benim
17. DÀmen bÿsile érsem nola úÀf-ı úudrete
Çün o èanúa şehperidir sÀye-dÀrımdır benim
18. Raàbetim iksíre yoúdur èayne gelmez tÿtiyÀ
RÿyimÀl-i óÀk-i pÀyi iètibÀrımdır benim
19. Áb-ı rÿyile bulurlar teşneler neşv ü nemÀ
PÀk zerrín maùharıyla ÀbşÀrımdır benim (?)
20. Geştle bulur kemÀl-i rifèati àurbetde meh
Gün gibi rÿşen güvÀh-ı óalúa-dÀrımdır benim
21. Gurbete gitdi úıyÀs eyler beni nÀ-dÀnlar
ÁşiyÀn-ı devleti kendi diyÀrımdır benim
17
8a
22. Açdı çoú dil-beste-i faãl-ı rebíèiñ mevsimi
NevbahÀr eyyÀmı vaút-i reh-güõÀrımdır benim
23. Geh naôar úıldıúça yÀd eyler deyü aóvÀlimi
Bikr-i fikrimden bu naômım yÀdigÀrımdır benim
24. Bulmadım şÀyeste destÀvíz o kÀn-ı himmete
Tuófe-i òayr duèÀ çün bergüzÀrımdır benim
25. Óaøret-i BÀrí teèÀlÀ éde iclÀlin ziyÀd
Çün óayÀtı ol şehiñ muókem óiãÀrımdır benim
26. SÀbık-ı sÀèat müsÀèid olmadıysa àam degil
Vaède-i iósÀnı óÀlÀ intiôÀrımdır benim
27. Dil ãaúın taãdièden óÀcet degil iôhÀr-ı óÀl
MuúteêÀ-yı şÀn-ı lÿùfı baòtiyÀrımdır benim
28. èÖrfiyÀ àÀyet bulunmaz vÀdí-yi evãafına
ÓÀãılı medó ü duèÀsı iftiòÀrımdır benim
-13[ Bu daòi müşír-i müşârün-ileyhe verilmişdir1]
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Zehí àÀzí vezír-i aèôam-ı pÀşÀ-yı èÀlí-şÀn
Zehí ãafder müşír-i kÀmrÀní fÀrís-i meydÀn
2. Zehí heybet zehí óaşmet zehí re’y ü zehí tedbír
Zehí düstÿr-ı ekrem ki dilír-i Rüstem-i devrÀn
1
Bu kaside, varak 8b’de der-kenarda bulunan kasidedir. Kafiyelenişinden ötürü bu kısma alınmıştır.
18
3. Zehí fetó ü àazÀ ãad-bÀrek-Allâh nuãret-i ekber
Zehí vÀlÀ-cenÀb Àãaf åüreyyÀ-yı felek-aúrÀn
4. Olub ser-óadd-i İslÀm’a òulÿãı sedd-i İskender
èAdÿlar eylemişler idi çünkim sÿ-be-sÿ ùuàyÀn
5. èAceb sehm-i úaøÀ mıdır bürehne tíà-i cÀn-sÿzı
Ki òÿn-ı süròa olmakda èadÿlar serleri àalùÀn
6. NerímÀn-ı zamÀn aldı livÀ-i pÀk-ile mühri
Ne zehreyle çıúar meydÀnına küffÀr-ı bed-kÀrÀn
7. èAdÿlar naúø-i èahd etdiler ammÀ nÀdim oldılar
RiúÀbında emÀn-ile úamusı étdiler efàÀn
8. HemÀn ol óaøret-i Àãaf muvaffaú oldı tevfíúa
MurÀd üzre úırub èadÀ-yı díni eyledi óayrÀn
9. ÒudÀyÀ bu ne heybetdir ki vehme düşdi her düşmen
Éderdi yalıñız çÀsÀr-ı Nemçe èÀlemi giryÀn
10. Muóammed muècizÀtıyla şükür kim ùutdı meydÀnı
Ki böyle ceng-i aèôam görmemişdir díde-i insÀn
-14[ Velehu nÀ-tamÀm(?) úaãíde2]
1. O kişver-gír-i dÀnÀ çünki hem-nÀm-ı Muóammed’dir
Òıøır’dır rehberi dÀ’im muèíni óaøret-i SübóÀn
2. ÒuãÿãÀ fÀtió-i óıãn-ı BeliàrÀd oldı óamdillâh
èUmÿmen oldılar herkes òulÿã ile duèÀ-gÿyÀn
2
Bu kaside varak 9a’da der-kenarda bulunan kasidedir. Kafiyelenişinden ötürü bu kısma alınmıştır.
19
3. MüşírÀne varışdan yıúdı küffÀr üzre bÀrÿsın
Ki èahdi var idi aèdÀ diyÀrın eyleye vírÀn
4. Yem-i medóinde çoú şÀèirler étdiler şinÀverlik
NihÀyet bulmadılar medói èummÀnında vaããÀfÀn
5. Olub àavvÀã-ı gevher-Àveri ben-daòi óÀlimce
RevÀ bir sübóa-i dürr olsa da her bir sözüm elÀn
6. Ben ol mÿrum ki dergÀh-ı SüleymÀnı édüb Àrzÿ
Øaèíf ü aóúar ü bí-úudret ü bí-tÀb ü bí-dermÀn
7. Me’âl-i èarøıóÀle başla ey bí-kes zamÀnıdır
Bu fetó-i aèôamıñ şükrÀnesi bí-óadd olur iósÀn
8. KeremkÀrÀ òıdívÀ ser-firÀzÀ ÀãafÀ şimdi
Ola bí-çÀreler elùÀf ü iósÀnıñ ile şÀdÀn
9. Baña tevliyyet-i Burgos’u devletlü èinÀyet úıl
DuèÀ-gÿy-ı devÀm-ı devletiñ èÖrfi ola òandÀn
10. Vaúitdir(?) rÿz u şeb òayr-duèÀña bí-riyÀ naômım
Vaôifemdir duèa etmek òulÿã-ile saña her Àn
11. Göñül semti òarÀb oldı èimÀret eyle lûùfuñla
Anıñ taèmíri bÀbında seniñdir emr-ile fermÀn
-15Düstÿr-ı Ekrem müşír mufaóóam niôÀmü’l-èÀlem şecÀèatlü àayretlü áÀzí
Meóemmed PÀşÀ óaøretleri ãadrèaôam olduúda verilen úaãidedir
20
FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. CÀn ü dilden dédim ey óÀøret-i MevlÀ-yı áafÿr
Bir kerem kÀnı şehÀ maèdeni etseydi ôuhÿr
2. Olsa bíçÀrelere dergehi neyl-i maúãÿd
Ehl-i dil eyleseler vaút-i şerífinde óuøÿr
8b
3. Ben bu endíşede iken dérler kim müjde
Bir kerem-píşe vezír oldı olursuñ mesrÿr
4. Şeh-i şÀhÀn-ı cihÀn óaøret-i sulùÀn Maómÿd
Böyle re’y eyledi kim ola memÀlik maèmÿr
5. VüzerÀ defterin açdı tefe’’ül éderek
Gördi bir ùÀlíè kim yazmış UùÀrid manãÿr
6. Bildigim mihre sezÀ oldı Meóemmed pÀşÀ
Getürüb eyledi Àòir aña tefvíø-i umÿr
7. Çoú metÀnetler édüb óıãn-ı Vidin’de óakkÀ
Úaçırub úırdıàı aèdÀyı cihÀnda meşhÿr
8. Münhezim eyledi küffÀrı NerímÀn-ÀsÀ
Heybeti ile bozuldı niçe defèa ùÀbÿr
9. Ṭop u òumpÀre eylerdi cidÀli Rüstem
Oldı Rüstem geçinenden bu şecÀèatde cesÿr
10. NÀmdÀrÀn-ı maèiyyet urıcaú naèreleri
Óaşr olurlar eåír-i aèdÀ ãanasın bÀàçe-i ãÿr
21
11. Varise àamzeleri tír-i úaøÀ olmuşdur
Bir nigÀh étse olurlar nice düşmen maúhÿr
12. İntiúÀm aldı her murÀd üzre zehí fetó
Dil-i küffÀra olub ùuème-i seyfi maóõÿr
9a
13. Bütleri ãındı èadÿnuñ çÀnına ot ùıúadı
Her biri kibriyle olmuşlar idi çün maàrÿr
14. Pertev-i mihr-i úudÿmü ile èÀlem rÿşen
Gicelerde daòi yoú şimdiki óÀlde deycÿr
15. Áãaf-ı lÿùf-ı mürüvvet saña olmuş maóãÿã
Eyleme dÀ’ire-i óüsn-i naôardan mehcÿr
16. Ki şecÀèatle mürüvvet ikisidir peyder
ṬÀliè ü baòtıña olmuşlar ezelden me’mÿr
17. Beni dÿr etme miyÀn-ı keremiñden çün tír
Bükdi yÀy étdi felek úÀmetimi zÿrÀzÿr
18. Düşdi bir Türk eline bÀz-ı dilim sulùÀnım
Yoldı bÀl ü perimi bir nice yıldır mecbÿr
19. Pír-i fÀniye olur emr-i teúÀèüd farøÀ
Çeşm-i lÿùfuñ ile bir kez manôÿr
20. Nice buldı èacÀbÀ ben úuluña èilletler
Gelmiş idi henüz tÀb ü tüvÀnıma fütÿr
21. Bezmiñ şemèi úamer hem-demim oldı ekdÀr
Olmasun kimse benim gibi felekde maàdÿr
22. Bir èilÀc eyle devÀ-yı kerem ü lûtfuñ ile
Úalmayam derd ü tefekkürle maríø ü rencÿr
22
9b
23. áam-ı şÀdı efendim niye senden bilürüm
Kimseniñ medóali yoú bendedir úuãÿr
24. Cürmüm èafv eyle beyÀnımda úuãÿrum çoàise
èArøıóÀl ile bu dívÀna gelenler maèõÿr
25. Kime èarø eyleyeyim óÀlimi kendim bulamam
Yaraşur bÀb-ı SüleymÀna óaúíriñ gibi mÿr
26. Vaãfıñıñ àÀyeti yoú derdime olmaz pÀyÀn
Olsa evrÀú-ı cihÀna niçe biñ yıl mesùÿr
27. èÖrfiyÀ eyleme taãdíèi duèÀdır elzem
Her umÿrunda muvaffaú éde MevlÀ-yı áafÿr
28. Yine ol ãafder-i pehnÀ-yı cidÀli yÀ-Rab
Eyle èavn ü keremiñ ile muôaffer manãÿr
29. äadr-ı vÀlÀda refÀhiyyet ile da’im ola
Ola her saèy-i pesendídesi yÀ-Rab meşkÿr
30. Mülk-i küffÀrı éde mülóaú fetóü’l-islÀm
Úalmaya ôulmet-i küfr içre o vÀdí-i mestÿr
31. Çün òulÿãıyla édüb dín-i mübíne òidmet
Ola dünyÀda vü èuúbÀda İlÀhí me’cÿr
23
-16Meróÿm ŞÀhingirÀy sulùÀn óÀøretleriniñ meşhÿr olan dÀ’irelerine
bióasebi’l-imkÀn naôire olmuşdur ve bu manøÿm dÀ’ire mersÿm
derÿnuna taórír olunan ebyÀtdır.
10a
Müfèteilün FÀèilün Müfteèilün FÀèilün
1. YÀri görüb eylediñ dídeleri pür-øiyÀy
Şevúi ile eşk-i òÿn síneye oldı cerÀy
2. YÀr cemÀliñ gören bülbüle şeydÀlanub
Mesken éder gülşeni derde olur ÀşinÀy
3. Yan şebíh mümtÀzesin murà-ı semender gibi
Beste degildir deri bir aña bÀy ü gedÀy (?)
4. YÀdıñ ile ãubó-dem elde sebÿ dilde Hÿ
NÀr-ı şeb-i hicrile oldı beden ãanki nÀy
5. YÀ ne belÀdır èadüvv dÿr édeyim dér beni
Görme şehÀ èÀşıúa cevr ü cefÀyı revÀy
6. YÀver olursuñ úamu úullara yÀ-Rab müdÀm
Úatl éde ÀàyÀrını òançer ile ol hümÀy
7. YÀ meh-i nev mi èaceb ol şehiñ ebrÿları
Egri òayÀl eylediñ tír-i müji úÀşı yÀy
8. YÀyı getür òÿn ola sínede tíriñ şehÀ
ÒÀr-ı àam-ı gülleriñ bülbüle bÀd-ı ãabÀy
9. YÀyı getir göñül derd ile yek neş’e ol
Eyle hezÀrile sen cilve úılub nÀle-hÀy
24
10. YÀ hele bir kez aña èarø-ı merÀm eylesem
CÀm-ı Cemi doldurub elde iken dil-rübÀy
11. YÀ bir içim ãu mıdır oldı dil İskenderi
Etmesün èuşşÀúı dÿr lÿùfuna úılsın sezÀy
10b
12. Yazsa eger cevrini òÀme’i şaúú eyleriz
Eylemişiz biz úamu yoluna cÀnlar fedÀy
13. YÀd fenÀdır saña òançeriñi al ele
Baña tesellí-dih ol diyesin ey èÖrfí rÀy
-17DÀèire-i merúÿm gül resminde mersÿm olmaàın baèøı bergler iòtirÀè-ı
ùaèbımız oldıàı eclden berglerin derÿnuna taórír olunan manôÿmedir.
Müfteèilün FÀèilün Müfteèilün FÀèilün
1. YÀr yay ebrÿları çatma baña òışmile
Vaãf-ı ruòuñ resm édüb gül gibi rengín-edÀy
2. YÀda gelür gerçi gül aña müşÀbih degil
Gül daòi şermendesi ravøada ãubó u mesÀy
3. YÀsemeni neylesün cism-i nigÀrı gören
Kÿyıdır ancaú anıñ èÀşıúa Gülşen-serÀy
4. YÀr seniñ perteviñ mihre zevÀl irgürür
Meh dahi eksikligin çekme[de]dir bí-riyÀy
5. Yay ruòuñ üzre sen kÀkül-i òoş-bÿyıñı
Ola mıèaùùar cihÀn böyle ey òÿb-liúÀy
25
6. Yaúıla gör ney gibi dilbere şÀm ü seóer
èÁşıúa dÀà üsti bÀà olmadadır hemçü nÀy
7. Yan véresin ey güzel kÿşede bÀline sen
Úarşuña el baàlayım çünki menim mübtelÀy
11a
8. YÀ leb-i nev-sükkeri anda yÀ Àb-ı óayÀt
Saña àazel-òˇÀn iken pÀdişehim ben gedÀy
9. YÀd gelüb bezmiñe dÿr olalı ÀşinÀñ
Görmediler meh yüzüñ oldı óesÀb ét bir ay
10. YÀr bilür úadrini ey dil-i şeydÀ gülüñ
Resm-i güli eylediñ hem bir iki berg-hÀy
11. YÀ hele èarø ét aña tuófe-i naúş-i güli
Yapmışidi sÀbıúÀ birini ŞÀhíngirÀy
12. YÀr kemÀl ehlidir baúmaya noúãÀnıma
Bende olan cürm éder èafv édici pÀdişÀy
13. Yaş düşüb dídeden pÀyıñı óınnÀlasın
Bir daòi olsa naãíb pÀdişehim bus-i pÀy
14. BÀb-ı süòan mülküne cÀy-ı maúarr èÖrfiyÀ
Sen daòi òÀúÀnsın maèrifete bí-riyÀy
11b
12a3
3
Bu varaktaki şiirler bir gül resminin üzerine yazılmıştır ve şair aynı şiirleri (10a/10b/11a )
varaklarında zaten yazmıştır. Bu sebepten ötürü gül resmi üzerine yazılmış olan şiirleri burda bir kez
daha yazmayı gereksiz gördük.
26
-1812b
Türk MuãùafÀ Aàa démekle maèrÿf maùrÿd-ı devletden merdÿduñ úulaàı
ãaàır olub Edirne bostÀncıbaşısı olduúda èÖrfí-i zÀrı ketòüdÀlıúdan bísebeb èazl etmegin vezír-i èaôam-ı sÀbıú devletlü èAlí PÀşÀ óaøretlerine
ãadr-ı èaôam iken rÿy-ı nigÀr üzre hediyye getürüb bu àazeli daòi vérüb
yevmiyyeniñ tekmíline emír vérmişdir.
FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Óaøret-i Áãaf-ı Óayder-laúab-ı Bermeki-óÀl
Doldı dünyÀya èaùÀ vü keremi bÀd miåÀl
2. Geldi óumret yüzine rÿy-ı nigÀrın bÀàda
Kim òaber vérdi o ter-pírehene yoòsa nihÀl (?)
3. Bí-úarÀr oldı üzüm gibi gelüb óaøretiñe
ÁãafÀ eyle èinÀyet saña geldim elim al
4. VÀúıf ol óÀlime bu èarãa-i èÀlemde benim
Bir aãam-gÀv-ı dü-pÀ étdi elif úaddimi dÀl
5. Türk eline düşse bir bÀz ne òayr sulùÀnım
Bí-vebÀl eyledi èÖrfí-i óaúíri bí-bÀl
-19Bu daòi ol eånÀda yazılub vezír-i müşÀrü’n-ileyh óaøretlerine vérilmişdir
FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Óasret-i óaøret-i Àãaf ile bu rÿy-ı nigÀr
Seyr-i bÀàdan çeküb el eyledi hem terk-i diyÀr
27
2. Biribirimize hem-rÀh olaraú sulùÀnım
Yüzümüz pÀyiñe sürdük nitekim dÀmen var
13a
3. ÓÀãılı rÿy-ı nigÀra úatı çoúdur müştÀú
Bedel olmaz aña bir vechle gülnÀr-ı óiãÀr
4. ÓÀl-i maàdÿr-ı dil-i zÀrı tefaóóus eyle
ÓÀlimi èarø édeyim izniñ ile bí-ÀàyÀr
5. VÀãıl-ı nièmet-i lÿùfuñ olam ey kÀn-ı kerem
Òayli àadr étdi úuluñ èÖrfiye çerò-i àaddÀr
-20Bu daói ketòüdÀ-yı ãadr-ıèÀlí òÀliãÀ èOåmÀn Efendi óaøretlerine verilüb
tekmíl-i yevmiyyem içün èaôím ihtimÀm buyurub ùoúsan ùoúuz aúça
yevmiyye etdirmişdir.
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Ey rÿy-ı nigÀr yüz süresin pÀy-ı aàÀya
ÁàÀz édesin bencileyin baèøı recÀya
2. Òoş mesken idi bÀà-ı Edirne saña baña
Bu àurbetimiz bÀèiå olur èizz ü èaùÀya
3. Mektÿb-ı şefÀèat gibi yüz dürme niyÀz ét
Türkice recÀyı ére tÀ ãadr-ı şifÀya
4. DÀnÀ-yı èaãır óaøret-i aàÀ-yı civÀn-baòt
MÀ’il dédiler sencileyin şírín-edÀya
28
5. Lûùf eyle faãÀóat ile ol bize muèarrif
TÀ lÿùfı ére èÖrfi-yi àam-òˇÀr ü gedÀya
13b4
14a5
14b6
15a
Óarfü’l-Elif
-1FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ser-külÀhın kec édüb ol mÀh-ı àarrÀ bir yaña
äalınur servi gibi yÀ bir yaña yÀ bir yaña
2. ŞÀne-i şebden olub zülfi muùarrÀ dilberiñ
Ṭaró-ı èaúl eyler gören tedbír-i dÀnÀ bir yaña
3. Gül èiõÀrını èaraúríz eylemiş mestÀnelik
èİzz ü nÀz ile gider bildirmez ammÀ bir yaña
4. Çün gider ayaú ãafÀsına o verd-i bÀà-ı nÀz
Reh-güõÀrında durub úıldım temÀşÀ bir yaña
5. èÖrfi böyle dilberiñ rüsvÀ-yı èaşúıdır tamÀm
Vaèô-ı vÀèiô bir yaña pend-i ehibbÀ bir yaña
4
Şair bu varaktaki şiirin üzerine yazılmaya ibaresi koymuştur.
Şair bu varaktaki şiirin üzerine yazılmaya ibaresi koymuştur.
6
Şair bu varaktaki şiirin üzerine yazılmaya ibaresi koymuştur.
5
29
-2FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Kişver-i dilde muóabbet pÀdişÀh olmuş baña
ÓÀlet-i èaşúı nigÀrıñ èizz ü cÀh olmuş baña
2. Dÿd-ı Àhım lÀciverdí bir nemedir egnime
Perçem-i dilber òayÀli ser-külÀh olmuş baña
3. ÓalúÀ-i àonce-femi her dem øamírimden geçer
Bir elif-úadd ebrÿvÀnı medd-i Àh olmuş bana
4. Élleriñ úaãr-ı feraó-efzÀsı gelmez òÀùıra
Bí-tekellüf künc-i èuzlet cilve-gÀh olmuş baña
15b
5. Müddeèí inkÀr éderse èÖrfiyÀ şeydÀlıàıñ
ŞÀhid-i gül-çehre-i dilber güvÀh olmuş baña
-3FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. NÀleler étdim gülistÀnında dehriñ bí-riyÀ
Ol gül-i nÀzik-bedende yoàimiş bÿy-ı vefÀ
2. èAúl ü fikrim tÀrumÀr étdi siyeh gísÿları
Ki perişÀn oldı óÀlim dil vérüb étdim òaùÀ
3. Ben nice feryÀd-ı nÀle etmeyim bülbül gibi
èArø-ı dídÀr eylemez şimdi o mekkÀre baña
4. Ol ùabíb-i cÀn u dil etmez tefaóóus óÀlimi
Gelmedi tedbír ile bilmem nedir tedbír aña
30
5. YÀy éderdim úaddimi dildÀra eånÀ’i niyÀz
Geçmedi (?) anıñ dil olmuş èÖrfiyÀ tír-i recÀ
-4FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (faèlün)
1. Çerò-i kec-rev o úamer-ùalèati çoú gördi baña
Kim anıñ gibi melek-ãÿreti çoú gördi baña
2. Şimdi éllerle çıúar seyr-i çemenzÀra o şÿò
Elim érmez o seriv-úÀmeti çoú gördi baña
3. Baña gül bÿsesi mebõÿl idi her meclisde
O períden bu úadar ruòãatı çoú gördi baña
16a
4. Òum tehi şíşe şikeste mey-i Àb-gÿn yasÀà
Şaóne-i çerò-i dení èişreti çoú gördi baña
5. èÖrfiyÀ vaãlına şÀyÀn idiñ evvel yÀriñ
Şimdi dÿr etdi felek vuãlatı çoú gördi baña
-5FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Nÿr-ı óüsnüñ ùutdı ÀfÀúı şehÀ
ÁfitÀbile vérir mÀha øiyÀ
2. Etme istiànÀ ùabíbÀ derde baú
Çün úapuñda bulunur derde devÀ
3. Bÿ-yı zülfüñ èÀlemi mest eyledi
Çün ãabÀsıyla baña vérdi ãafÀ
31
4. El érişmez ey seriv-úadd vaãlıña
Menzilin evc-i semÀda çün hümÀ
5. èÖrfi’i àonce-dehÀnıñ söyledir
Gülşeniñde bülbül oldı gÿyiyÀ
-6-
MefÀèílün MefÀèílün Feÿlün
1. GülistÀn içre bülbül ùurfe şeydÀ
Açılmış bunca tÀze verd-i raènÀ
2. Niy(e) efàÀnıma zÀr ü nÀle eyler
NiyÀz-ı bülbüle gül dér semiènÀ
3. Kulaàına úoymaz Àh ü figÀnım
Çün oldum èandelíb-i zÀr-ı şeydÀ
4. O naòl-i gül miyÀn-ı òÀra mÀèil
Batar hemçü diken dil-dÀra şekvÀ
5. Olub gül-zÀr-ı èaşúıñ èandelíbi
Ruòı şevúi ile èÖrfí-i gÿyÀ
-7MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün
1. Ciger püryÀn olub nÀr-ı firÀúıyla kebÀb-ÀsÀ
Dü çeşmim ãÀàar-ÀsÀ eşk-i pür-òÿnum şarÀb-ÀsÀ
2. Nedir bu gerdenimde rişte-i zülf-i siyÀh-kÀri
RevÀ mı MüselmÀna cevr ola ehl-i èaõÀb-ÀsÀ
32
16b
3. DemÀdem gÿşmÀl etmekde yÀriñ dest-i hicrÀnı
Anıñçün muùrib-i èaşúa olupdur ten rübÀb-ÀsÀ
4. Yolunda ben àubÀr olsam o şÀhıñ baña rifèatdir
Çeker her õerre-i nÀ-çízi dilber ÀfitÀb-ÀsÀ
5. NeşÀù-ı bÀde’i èÖrfí bezimde görmedi çoúdan
O keyfiyet olaydı meyde bilmem laèl-i nÀb-ÀsÀ
-8FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Meh-cemÀliñ görmese bir dem gedÀ
Eksilür tÀb ü tüvÀnı dilberÀ
2. Şehr içi ãavm-ı firÀúıñla øÀèíf
èIyd-ı vaãlıñda umarlar meróabÀ
3. Dest-bÿsıñ eylediñ benden diríà
Bildik el çekdiñ bu dem ey pür-cefÀ
4. Nev-hilÀli èıyda olmuşlar güvÀh
İki ebrÿlar ki var sende şehÀ
5. CÀme-i nev-kÀle-i vaãlıñ gerek
èÖrfi-yi zÀrıñ sözi cÀnÀ kabÀ
17a
33
-9FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ol perí òoş-mı esen mi ÀyÀ
Bir òaber vér baña ey bÀd-ı ãabÀ
2. Gül gibi òurrem açıú meşrebdir
Nicedir söyle o verd-i raènÀ
3. äolmasun tÀzedir ol àonce-beden
Óıfô éde ãarãar-ı àamdan MevlÀ
4. ÒÀra meyli var o gül-ruòsÀrıñ
Úanàı gülşende èaceb oldı gÿşÀ
5. Şimdi kimler ile hem meclis olur
èÖrfiyÀ kimdir èaceb bülbül aña
-10FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey göñül ferzendi dünyÀ ùurfe bir dÀdır saña
Bir óekímÀne sözüm var pend-i bÀbÀdır saña
2. Fikr-i dÿrÀdÿr imiş mühlik bu èÀlemde hemÀn
Úıl óaõer ùÿl-i emelden mÀlíòulyÀdır saña
3. èİllet-i nefse olur øıddıyla tedbír ü devÀ
Eylemek perhízi dÀ’im çünki evlÀdır saña
4. İsteriseñ ùaèbıña ey dil şifÀ-yı èÀcili
Bu şarÀb-ı èaşúile bir cÀm-ı ãahbÀdır saña
34
5. èÖrfiyÀ müjgÀn-ı dilber çün zaòimdÀr eyledi
Merhem-i vaãlına úaldı òayli yÀrÀdır saña
17b
-11FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Gül-ruòuñ étdi niçe bülbüli zÀr ü şeydÀ
Kime kimden édeler Àl-i ruòuñdan şekvÀ
2. Òÿn olub síne cefÀñile behey Àfet-i cÀn
Dem-i èaşúıña nola eylerisem ben daèvÀ
3. Göricek síb-i zenaòdÀnıñı bí-çÀreleriñ
Ṭıfl-veş girye vü nÀle ile dérler eyvÀ
4. YÀdı yÀda getürüb eyleme bezmi muòtell
ÁşinÀlarla éde belki cidÀl ü àavàÀ
5. èÖrfi ez cÀn ü dil olmaz mı seniñ vaããÀfıñ
Vaãf-ı óüsnüñle nümÀyişde èumÿmen eşyÀ
-1218a
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Keff-i destim ãÀàar ü eşkim teri meydir baña
Güftügÿ-yı èÀlem ancaú şimdi lÀ-şeydir baña
2. Bezm-i meyde eyledim peymÀne’i şikest
Bu cünÿn-ı èaşú-ı dilber belki bir peydir baña
35
3. Muùribi ùaró eylediyse meclisimden rÿzigÀr
Dil rübÀbı síne def yÀhÿ Hÿ neydir baña
4. áayre bu dil küflün açdırma ÒudÀyÀ èacz ile
Dehre istiànÀ baña gencíne-i keydir baña
5. YÀr ile èÀlem dilerseñ èÖrfiyÀ tenhÀdadır
Vaãl-ı yÀr içün bu èuzlet cümleden eydir baña
-13MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün
1. GüõÀr étdi òadeng-i müjgiñ Àh kim síneden cÀnÀ
Çekübdür òÿnile bir cedvel-i süròi úuzaó ÀsÀ
2. Meger nÿş eylemişsin ãubó-dem bir kÀse vişn-Àbı
èAceb reng oynamış laèliñe gör kim luèb ile ãahbÀ
3. Erenler kÀkülüñ úadrin bilürler ey siyeh-çerde
Degil mi zülf-i şeb-gÿnuñ efendi leyle-i esrÀ
4. CemÀliñ èarø édersin güllere gülşende sulùÀnım
Olur her gÿşede ãad nÀle vü Àh óazín peydÀ
5. Görüb bu síne-i pür-dÀàım èÖrfi o mekkÀre
Tebessümle dédi vaãfım yazılsın olmuş ay ùamàÀ
18b
36
-14FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Söyleñiz ol yÀre kim yÀr-ı úadím olsun baña
Bir èilÀc etsün bu bímÀra óekím olsun baña
2. Ol períniñ bir nişÀnıñ görmedim tenhÀda ben
Çelmesin èaúlım benim yÀòÿd nedím olsun baña
3. Selsebíli èaynime almam işitmem bülbüli
YÀrdan mehcÿr iken gülşen caóím olsun baña
4. Eylemem bir èıtra raàbet bÿy-ı èanber istemem
Zülf-i dil-dÀra doúunmuş bir nesím olsun baña
5. èÖrfi’i laèl olmasun dérsen úadeó ãun dem-be-dem
SÀúiyÀ sermÀyedir fikr-i selím olsun baña
19a
-15FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Sen beni bígÀne úıldıñ niçe yÀdı ÀşinÀ
Niçe feryÀd etmesün bülbül gibi her mübtelÀ
2. Òançeriñ ÀmÀde müjgüñ gÿyÀ cÀnÀ sinÀn
Bir yaña àamzeñ belÀsı òançerinden bir yaña
3. Vaãf-ı zülfüñde períşÀn oldı güftÀrım benim
DilberÀ dívÀnede eksik degil sehv ü òaùÀ
4. Pertev-i rÿyıñ şeb-i deycÿrı eyler hemçü rÿz
Nÿr-ı óüsnüñ pertevinden oldı èÀlem pür-øiyÀ
37
5. Yazmasın yañılmasın èÖrfí seni levó-i dile
äoñra terúín édemezler óaùù-ı èaşúın dilberÀ
-16FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. BÀri òˇÀbında recÀmız eylese te’şír aña
Bilmezem ben nice etdim óÀlimi taèbír aña
2. Eyledi mülk-i dili àÀret HülÀgÿ àamzesi
Öyle vírÀn étdi kim mümkin degil taèmír aña
3. Bend-i Àhen bÀr olur dívÀnesi olmuş øaèíf
Óalúa óalúa eylesin zülfün yeter zincir aña
4. ZÀhidÀ nÀãıó sözün gÿş eylemez dil-dÀdesi
Eyleseñ bíhÿdedir endíşe-i tedbír aña
5. Rÿz u şeb èÖrfí fiàÀn u Àh éderse àam degil
Böyledir levó-i muúadderde olan taúdír aña
19b
-17FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Tende cÀnımsın nigÀrÀ àayrı cÀn olmaz baña
Òoş òirÀmıñ gibi bir rÿó-ı revÀn olmaz baña
2. Ne öter çeròiñ òorÿsı her vaúit ey gülèiõÀr
Bülbül-i şÿrídeñim vaút ü zemÀn olmaz baña
3. Eylemem bed-çehre aèdÀdan cefÀcÿ iótirÀz
Dilde iken mÀye-i èaşúıñ ziyÀn olmaz baña
38
4. Ben saña óÀlim lisÀnen söylemek müşkil gelür
Kilk [ü] òÀme gibi cÀnÀ tercümÀn olmaz baña
5. Yine bir nev gevher èarø ét èÖrfiyÀ ehl-i dile
Bu zemín-i köhnede dil gibi kÀn olmaz
-18FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Yönümüz cümle cihÀn òalúıyla meskenden yaña
Úıl tedÀrük óÀãılıñ cemè ét gözüm senden yaña
2. Kendümi fikr eylesem nefsim hevÀ taórík éder
Bilmez anıkim hevÀ òoş nesne yoú tenden yaña
3. İşbu óÀristÀn-ı dehriñ raòne-dÀrı olma gel
èAndelíb-i zÀriseñ èazm eyle gülşenden yaña
4. Söyle maózÿn olmaàa bÀèiå nedir dünyÀ içün
Reh-nümÀ lÀzım giderseñ semt-i maòzenden yaña
5. ÓÀãılıñ esmiş ãavurmuşdur havÀñıñ şiddeti
Baú ne úalmış èÖrfiyÀ bir kere òırmenden yaña
20a
-19FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Görmek isterseñ eger dilberi çeşm-i bínÀ
Bir ola arada dil-dÀr ü raúíb icmÀlÀ
2. Sen de bir õerre-i nÀçíze nihÀn ol èÀşıú
Pertev-i mihre nigÀha ola úudret farøÀ
39
3. MuùlaúÀ Àdem olanda beşeriyyet úalmaz
Úande úaldı óayvÀnile merd[üm] daèvÀ
4. Úudretiñ mertebesi eyle baãíretle nigÀh
Ola her cÀnibiniñ ol yÀrile bÀà-ı me’vÀ
5. Baúma kendiñ göre mir’Àta óaõer úıl èÖrfi
Saña Àyine yeter cümle ôuhÿr-ı eşyÀ
-20FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Meclis-i meyde nigÀrıñ ãaydı úÀbildir baña
Şol óicÀbım perdesi bí-neş’e óÀ’ildir baña
2. İçelim sÀúi şarÀb-ı èaşú-ı dil-dÀrı hemÀn
Mest iken etsem niyÀzı yÀra úÀ’ildir baña
3. Úaèr-ı deryÀyı muóabbet keştibÀnı olmuşuz
Her baór yanımda úaùre belki sÀóildir baña
4. Vech-i leylÀdan göründi úayse óüsn-i dil-rübÀ
Diyemem Mecnÿna nÀúıã-èakl kÀmildir baña
5. Çün fuãÿl-ı erbaèa yoú inúıùÀèı nÀlemiñ
èÖrfiyÀ her bülbül-i Àşüfte mÀ’ildir baña
20b
40
-21Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. İèzÀz-ı dil ü cÀnile olsun peyÀm saña
Hemçü gül-i ãad-berg zí-men ãad selÀm saña
2. Ey óüsrev-i òÿbÀn bu firúat güõer etse
Biñ tÀze àazel söyler idim şÀd-kÀm saña
3. Meclisde ayÀà üzre döner ãÀàar-ı billÿr
Teşrífiñ içün çünki temennída cÀm saña
4. İnhÀde édüb òÀmeye tenbíh-i ekídi
NÀmemde óurÿfÀtım éde iótirÀm saña
5. èAşúıñla édüb èÖrfí-i zÀrıñ niçe cilve
Ol óüsn-i leùÀfet ola hem müstedÀm saña
Óarfü’l-BÀ
-22Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün
1. Bülbül dilimi hicrile zÀr eyleme yÀ Rabb
Ol àonce-femiñ bezmini òÀr eyleme yÀ Rabb
2. ŞÀd eyle o yÀri beni tÀ úılmaya àam-gín
Naòl-i güle zÀà-ı àamı bÀr eyleme yÀ Rabb
3. Bildirdiñ İlÀhí bize sen úadr-i viãÀli
Ol leyle-i esrÀyı nehÀr eyleme yÀ Rabb
41
4. Gül gibi ola tÀze vü ter óüsn ü cemÀli
Nevresteleri köhne-bahÀr eyleme yÀ Rabb
21a
5. PervÀne úılub şemè-i ruò-ı yÀre ÒudÀyÀ
Bí-şevú dil-i èÖrfi’i nÀr eyleme yÀ Rabb
-23FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èÖmr ü nÀzıñ gÿyiyÀ naúş-ı ber-Àb
PÀyidÀr olmaz esÀsı çün ùabÀb
2. Her nefes hengÀm-ı èayş eyler güõÀr
Çün geçen demler degil mi hemçü òˇÀb
3. Bildiren vaúfiyyesin Àmed ü reft
Bu vaúıf-òÀne yapıldı iki bÀb
4. Şarù-ı vaúıf ey kişi àaflet mebÀş
Ber ü baóri èÀlemiñ òˇÀb ü serÀb
5. Bí-bahÀ yektÀ Gühersin èÖrfiyÀ
Ten ãadefdir gevher-i rÿóa óicÀb
-24MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün MefÀèilün
1. áam ü efkÀrın aldım òandemi dilşÀda vérdim hep
Göñül vÀrın diríàÀ ol şeh-i bí-dÀda vérdim hep
2. Úapıldı murà-ı cÀn ü dil görünce çeşmi şehbÀzın
Bu vÀdíniñ şikÀrın ol gözi ãayyÀda vérdim hep
42
3. Yitirdim kendimi geldi ãabÀyile èaceb òoş-bÿ
Anıñçün her çıúan maóãÿlümi ben bÀda vérdim hep
21b
4. Görüb èaks-i ruò u çeşm ü fem ü ebrÿ-yı dil-dÀrı
Çıúardım naúşını Àyíneden BihzÀde vérdim hep
5. èAceb taèlím-i nÀz ü şíve úılmış aña üstÀdı
Ki èÀúl ü rüşdümi èÖrfí olub üftÀde vérdim hep
-25Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün
1. Ṭutdı riyÀøı velvele-i zÀrıñ èandelíb
Etmez mi kerem saña èaceb yÀrıñ èandelíb
2. Gülşende òamÿş oldı senin nÀleñe güller
Òoş geldi meger güllere efkÀrıñ èandelíb
3. Sen eyle nevÀ şevúile gülşende demÀdem
èÁşıúlar olur anda hevÀ-dÀrıñ èandelíb
4. Bu gice òirÀmile èaceb nÀleler étdiñ
Yandırdı semender dilimi nÀrıñ èandelíb
5. èÖrfí nola naõmıñ7 işidüb vaãfıñı yazsa
Áşüfte éder cümleyi güftÀrıñ èandelíb
-26FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Göre mi díde-i giryÀn o sitemkÀrı èaceb
Yoòsa tÀ óaşre degin görmeye mi yÀrı èaceb
7
Divanda naàm[e]ñ, neàamıñ yazılıdır.
43
2. Gele mi òÀneme ya bende’i daèvet éde mi
Yoòsa mehcÿr éde mi bu dil-i àam-òˇÀrı èaceb
22a
3. Çeke mi ol güli mehtÀb gicede Ààÿşa
Yoòsa bülbüller ile eyleye mi zÀrı èaceb
4. Zülf-i òoş-bÿyı meşÀma vére mi bÿy-ı ãafÀ
Yoòsa mÀnend éde mi kÀkül-i ùarrÀrı èaceb
5. Teşne-leb mi úalacaú èÖrfi-yi şeydÀ yoòsa
Bÿse õevkin ede mi dilbere yalvÀrı èaceb
-27FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èÁşıú-ı óasret-keş-i bí-ùÀúatiñ kimdir èaceb
Rÿz u şeb firúat-keş-i bí úudretiñ kimdir èaceb
2. NÀ’il-i gencíne-i elùÀf-ı hemyÀnıñ olub
Dembedem bezmiñde èÀlí-rütbetiñ kimdir èaceb
3. Bu gice yandırmaàa şemè-i ruòuñda bí-günÀh
èÁşıú-ı bí-çÀrelerden niyyetiñ kimdir èaceb
4. SÀye-veş ayrılmasam düşsem zemíne ağlamam
Ben úadar cevriñ çeker der-miónetiñ kimdir èaceb
5. Ṭıfl iken gelmezdiñ bu èÖrfi-yi üstÀda sen
EvvelÀ bu şívede terbiyyetiñ kimdir èaceb
44
-28FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Görmedim òayli zemÀndır seni cÀnÀ ne èaceb
VÀdi-i àayrete ãaldıñ bizi ÀyÀ ne èaceb
22b
2. Vaóşi olduñ giderek ey gözi Àhÿ seyre
İt gibi uydı ulaşdı saña aèdÀ ne èaceb
3. CÀm èahd etmişidi laèliñi bÿs etmemege
Durmadı èahdile peymÀnına ãahbÀ ne èaceb
4. áıbùa eylerdi seniñle göricek aóbÀbım
Şimdi àayrilere uyduñ gül-i raènÀ ne èaceb
5. Fem-i dilber gibi teng oldı diríàÀ baòtıñ
Esmedi bÀd-ı ãabÀ èÖrfi-i şeydÀ ne èaceb
-29FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. NÀr-ı cevriñle oldı vücÿdum bir kebÀb
Şíşe-i merdümlerim pür-òÿndur gÿyÀ şarÀb
2. Gün yüzüñ göstermedi baña èiõÀrıñ kÀküli
Ne günüm gündür ki úaldı ebr içinde ÀfitÀb
3. Her kime ser-rişte vérdim ise zülfüñden dédi
Úaplamışdır vÀrise mihr-i cihÀn-tÀbı sehÀb
4. Aàladıúça incinürsüñ gül gibi sen ter-mizÀc
ÒÀr-ı aèdÀdan çekilmez mi nigÀrÀ ıôùırÀb
45
5. CÀn-ı cismimden daòi gitse beúÀya èÖrfiyÀ
YÀrdan ayrılmazım AllÀhü aèlem bi’ã-ãavÀb
23a
-30Mefèÿlü MefÀèilü MefÀèilü Feèÿlün
1. Gelseydi o meh bezmimize Àh èan-úaríb
Yapsaydı göñül òÀnesin ol şÀh èan-úaríb
2. Firúat şebinde şemèa söner rÿzigÀrdan
Gül-zÀrı velí rÿşen éde mÀh èan-úaríb
3. Beste ùaríú-i maùlabımız nÀ ümid iken
Açar ÒudÀy-ı èazze ve cell rÀh èan-úaríb
4. Yükli degil mi mÀder-i dünyÀ úatı çoúdan
Yaèní vücÿda gelmelü dil-òˇah èan-úaríb
5. Ey èÖrfi baúub àayre kederlenme felekde
Vérir murÀdı saña da AllÀh èan-úaríb
-31FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Dilberiñ şívesidir vaãlı temennÀya sebeb
Ya nedir cevr-i firÀvÀn-ı dil-ÀrÀya sebeb
2. Geh èayÀn eylemede vechini gÀhi pinhÀn
Ne imiş gÀhi temÀşÀ gehi iòfÀya sebeb
46
3. Naúd-i eşki dökelim yoluna yÀriñ ey dil
Dédiler dilber-i ãayda yine sermÀye sebeb
4. Bülbülüñ hemdemi gül bezmi gülistÀn-ı sürÿr
Nedir ÀyÀ naàam-ı bülbül-i şeydÀya sebeb
5. Cilve-i èaşúimiş ey èÖrfi fiàÀn ü nÀle
Nedir ammÀ bu ãafÀda yine şekvÀya sebeb
23b
-32MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Benim güftÀr-ı òÀmÿşum saña cÀnÀ recÀdır hep
Deriñde mübtelÀlar pÀdişÀhım çün gedÀdır hep
2. NigÀh ét sínemi mecrÿó éderse eylesin àamzeñ
Gerek cevriñ gerek lÿùfuñ baña zírÀ èaùÀdır hep
3. NiyÀzın bülbül-i dil nice kessin nÀza maôharsın
Bu gülşende seniñ òÀr-ı àamıñ verd-i vefÀdır hep
4. èAceb mi naúd-i cÀnın vérse èuşşÀú ol sitemkÀra
MetÀè-ı vaãl-ı dilber cÀn-bahÀdır bí-bahÀdır hep
5. Ne mümkindür naôíre eylemek ùarz-ı NaôírÀ’da
NaôírÀ naômı ey èÖrfí èaceb rengín edÀdır hep
-33FÀèilÀtün FaèilÀtün FÀèilün
1. Õerrece etmem èadÿdan ictinÀb
ÒÀkden çün yüz çevirmez ÀfitÀb
47
2. ÁfitÀb-ı óüsnüñüñ feyøi yeter
ÓÀ’il olmaz kÀkülüñ olsa seóÀb
3. èAşıú-ı maèşÿúuñ ÀóvÀli budur
CÀnına òod cÀnı olmuşdur óicÀb
4. Gel baãıl bÿs ét nigÀrıñ pÀyını
Sen aãıl èÀşıú niçün olmaz rikÀb
5. Dilberin yolunda cÀn eyle fedÀ
èÁşıúÀne èÖrfiyÀ budur cevÀb
24a
-34FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. YÀr olurmı o güzel èÀşıúa hem-vÀre èaceb
Meróamet eyleye mi gÀhice ben zÀre èaceb
2. Gül ruòı õevúini bülbül gibi étdim tenhÀ
GülbahÀr oldı gelür mi yine gül-zÀra èaceb
3. Teşne úanmaz yalıñız bÿse ile meclisde
Vuãlatıyla kerem eyler mi o mekkÀre èaceb
4. RÀøıyım cevr ü cefÀ etse de cÀnÀnımdır
Bilmedim neyledi ol dídesi seóóÀre èaceb
5. Leyli zülfine dolaşmış bu gice èÖrfi meger
Gönderir mi anı Mecnÿn gibi kühsÀra èaceb
48
-35FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èArø éder iken cemÀli ÀfitÀbın bí-niúÀb
Şimdi eyler oldı ol mehpÀre benden ictinÀb
2. Çün ãafÀ-yı èişreti bildi raúíbi èÀúıbet
Eyledi ben zÀrı nÀr-ı óasret-i yÀre kebÀb
3. Ol úadar geçmiş èadÿlar yÀre gelmiş iètimÀd
Kim görüb nÀzın niyÀz etsem éder oldı èitÀb
4. Muntaôır görse beni eyler şitÀbla güõÀr
Servi-yi bÀà-ı diliñ var mı óirÀmında şitÀb
5. èÖrfiyÀ cevr ü cefÀ vü nÀz ü istiànÀ ki var
BÀèiå-i vuãlat olur AllÀhu èÀlem bi’ã-ãavÀb
24b
Óarfü’t-TÀ
-36FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Òaù-ı cÀnÀne’i teşbíh éder erbÀb-ı nikÀt
Rÿ-siyehler gibidir vaút-i zemÀn èaraãÀt
2. äoóbet Àòir gibi óelvÀ-yı lebi oldı tamÀm
Giceñiz òayr ola dostum vére Óaú biñ berekÀt
3. Mÿr-veş üşdi lebi úandine òaùù Àòir-i kÀr
Ṭatlular üstine bí-şübhe üşermiş óaşerÀt
4. Bir içim ãu idi dil-teşneye taóãíli meger
Meskenim ôulmet édindi nideyim Àb-ı óayÀt
49
5. Rubè-ı meskÿnda bulunmaz aña hemtÀ èÖrfi
ÇÀr ebrÿdur o mehpÀre-i şírín-óarekÀt
25a
-37-8
FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Fikr-i zülfi ile her şeb baña yoúdur rÀóat
Bende baòt-ı syehim úomadı úılca ùÀúat
2. Gehi şÀd eylemede èÀşıúını geh giryÀn
Görsem ol yÀri gelür òÀùıra dürlü óÀlet
3. äu gibi gülşene aúmaúda dil-i meyyÀlim
VÀrise çıúdı yine seyre o serví-úÀmet
4. SÀèati var dediler vaãlına yÀriñ ammÀ
İzdiyÀd olmada àam óÀãılı sÀèat sÀèat
5. Bir nigÀhıyla éder èÖrfi cihÀnı vírÀn
Étdi ıúlím-i dilim àamze-i mesti àÀret
-38Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Gelsün mi dil-i zÀra òayÀliñle úanÀèat
Kim gelmez iken seyr-i cemÀliñle úanÀèat
2. Ben kendümi devşürmez idim òirmen-i àamdan
Ger vérmese Óaú dÀne-i òÀliñle úanÀèat
8
Bu şiirin üzeri çizilmiş ancak adet olduğu üzre ‘’yazılmaya’’ kaydı düşülmemiştir.
50
3. Gel içme yeter bÀde-i gül-gÿnı nigÀrÀ
Biz eylemişiz ol ruò-ı Àliñle úanÀèat
25b
4. Teşbíh éderiz güllere ruòsÀrıñı ammÀ
Gelmez dil-i şeydÀya miåÀliñle úanÀèat
5. Ṭutdıñ yerini èÖrfi bu gülşende hezÀrıñ
YÀrÀna gelür şimdi maúÀliñle úanÀèat
-39Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Étdi dili ãad şevúile pür-òÿn-ı muóabbet
Bilmem ne èaceb eyledi efsÿn-ı muóabbet
2. Baú cÀõibe-i óüsnüni AllÀhı seversen
YÀbÀna degil oldıàı Mecnÿn-ı muóabbet
3. èÁciz mi ãanurèÀşıúı bilmem o cefÀ-cÿ
Olduúsa ne àam èaşúile maózÿn-ı muóabbet
4. Çün zülf-i dil-Àvízi anıñ èanber-i sÀrÀ
Şemm etmegile eyledi meftÿn-ı muóabbet
5. Gör óikmeti ey èÖrfi füyÿøÀt-ı ÒudÀda
Dil-óaste iken étdi FelÀùÿn-ı muóabbet
26a
51
-40FÀèilÀtüñ FÀèilÀtün FÀèilün
1. Áyet-i óüsnini dil tefsír ét
Kürsí-i dilde anı taúrír ét
2. Éde cilve işidüb Rÿó-ı Emín
Göñül èarşında güzel taèbír ét
3. Al òayÀlini derÿn-ı cÀna
Ol bütün óüsnile sen taãvír ét
4. Bil gedÀ óÀlini var dívÀna
èArøıóÀl eyle àamıñ taórír ét
5. Hicr ile èÖrfi göñül beyti òarÀb
Gör yapıl bÀri biraz taèmír ét
-41FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Aldı bÀzÀr-ı muóabbetde beni bir Àfet
Bir cefÀ-cÿya imiş çünki ezelden úısmet
26b
2. äatmaú isterdi beni şÀh-ı cihÀn ammÀ
Eyledim òazínile minnet baña úıldı şefúat
3. Çünki iòvÀnile olmuşdı nizÀèım bilmiş
Dédi-kim Yÿsuf-ı dehrim beni vezn ét elbet
4. Dédim ey nÿr-ı mücessem saña olsunmı bahÀ
Bilürüz úıymetiñi ãormaàa yoúdur óÀcet
52
5. Güher-i yÀra baòa yoàise èaceb mi èÖrfi
Nitekim bulmadılar gevher-i cÀna úıymet
-42-9
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. ……. olur gülruòı Àşüftesi elbet
Bir yere göre óoúúa femiñ àonceye nisbet
2. DeryÀda ãadef kendüyi çÀk etse èaceb mi
DendÀnı gibi bulmadı bir gevher-i ãafvet
3. ……. ruòile açılur kÀsede güller
Dil úand-i lebi vérdi meyiñ telòine leõõet
4. Dil micmer-i ruòsÀra düşüb Àteşe yandı
İnãÀfa gelüb eylemedi óÀlime şefúat
5. Ey èÖrfi pesendíde güzeldir o melek-rÿ
Yetmez mi saña lûùfı efendi éde raàbet
-43Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Benden yine ey bÀd-ı ãabÀ yÀra selÀm ét
ÁdÀbile var òidmet-i dil-dÀra selÀm ét
2. Firúat-i şebiniñ rÿzına dil érmedi gitdi
Var vaút-i seóer mihr-i pür-envÀra selÀm ét
3. Ger mülk-i göñül óÀli degil àÀret-i àamdan
İèzÀz ile ol àamzesi tÀtÀra selÀm ét
9
Bu şiirde nokta nokta geçtiğimiz yerler divanda siliktir.
53
4. Gísÿ-yı siyeh-kÀrí benim èaúlımı buldı
Bir gice varub yÀr-ı cefÀ-kÀra selÀm ét
27a
5. Lûùf eyle getür òÀùıra bu èÖrfi-i zÀrı
Ez cÀn u göñül var o sitem-kÀra selÀm ét
Óarfü’å-åÀ
27b
-44Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Meclisde èaceb neş’e vérir yÀre müåelleã
äÀfíce devÀdır dil-i bí-mÀra müãelleã
2. BünyÀd urılur gÀhíce èişret-kedemizde
GÿyÀ ki óavuz kÀsesi fevvÀre müãelleã
3. RindÀnıñ eli desti-be-desti ayaú ayaú
äu gibi aúub gitmede gül-zÀra müãelleã
4. Pür eyle göñül farúın eder bu dil-i şeydÀ
Ben zÀra hemÀn vérdi o meh-pÀre müãelleã
5. Sen nÀãıó elinden kim içer úaùre şarÀbı
Dilberden içer èÖrfí-i bíçÀre müãelleã
54
-45Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèilü Feèÿlün10
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. EvãÀf-ı ruòuñda ola çün MuúteøÀ-yı baóå
Eyler hezÀr naàme ile dil nevÀy-ı baóå
2. NÀz’ile ãalın servi gibi diñle nizÀèı
èUşşÀúıñ éderler cederi bes berÀy-ı baóå
3. Úaddiñde olur gerçi rivÀyÀt keåíre
Zülfüñde imiş çünki nigÀrÀ óikÀy-ı baóå
4. Ser-rişte vérir bunda tel ehli gibi èuşşÀú
Olduú nidelüm pÀdişehim mübtelÀ-yı baóå
5. AóbÀb ile èÖrfí lebiñiñ bÿsuna cÀnÀ
Bir sükkeri óelvÀya éder iddièÀ-yı baóå
28a
-46MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Benim dÿr olmama ÀmÀc-veş müjgÀnimiş bÀèiå
Şürÿó-ı síne-i mecrÿóuma peykÀnimiş bÀèiå
2. èAdÿlarla keşÀkeşden netíce olmadıú óÀli
Bu Àşÿb ü cidÀl ü fitne[ye] cÀnÀnimiş bÀèiå
3. Temenní-i viãÀl etmek ne mümkin èÀşıú-ı zÀre
Meger kim ıôùırÀb-ı firúat ü hicrÀnimiş bÀèiå
10
Şair, bu iki vezni bu şiirde birbirine karıştırmıştır. Aynı karışıklığı divanın muhtelif yerlerinde
tekrarlamıştır. Bu karışıklığın olduğu bundan sonraki şiirlerde her iki vezni de metnimizde verdik.
55
4. Göñül ùıflı fiàÀn étdikde şefúat eylemiş dilber
NevÀzişler keremler baña çün giryÀnimiş bÀèiå
5. Seniñ ey èÖrfi gÿyÀ olduàuñ bülbül gibi her dem
GülistÀnıñda dehriñ bir gül-i òandÀnimiş baèiå
Óarfü’l-Cím
-47FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Olmadı gitdi ùabíbÀ dil-i bímÀra èilÀc
Ben de bildim ki úabÿl etmez imiş yÀre èilÀc
2. Söyleñiz yÀre degil dÀà ola zaòm-ı sínem
Kendi zaòmıdır anıñ eyleye çün ãara èilÀc
3. O úaya baúışa dil-óaste taóammül édemez
Bulmadım nergis-i mestÀne-i òÿn-òˇÀra èilÀc
4. Bir óekímÀne naãíóat édeyim èuşşÀúa
Ölmedir ölmedir üftÀde-i bímÀra èilÀc
28b
5. èÖrfiyÀ derdiñ añub etme felekden şekvÀ
Bulmadı kimse bu gerdÿn-ı cefÀkÀra èilÀc
-48FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Al sebÿyı ele kim díde-i nergis gibi Àc
Derd ü ekdÀra FelÀùÿn-ı göñül buldı èilÀc
56
2. Nola geçdiñse yüzer baór-i fenÀyı zÀhid
Ne yüz ile geçe bilseñ gerek andan úÀc kÀc
3. BÀc-dÀr-ı reh-i èaşú iseñ o dilber geçiyor
Reh-güõÀrında durub ey dil-i nÀlÀn al bÀc
4. Nev úamer Àyinesi ãanma felek èaks almış
Ki o sulùÀn-ı óüsün bÀşına giymiş kec tÀc
5. èÖrfiyÀ gördügi üftÀde’i yandırmaàiçün
Dédiler úodı bugün Àteş-i ruòsÀrına sÀc
-49MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Gözüm ol ÀşinÀyı gözlemekden yÀdı görmez híc
Úaçan Àhÿya dÀm ÀmÀdedir ãayyÀdı görmez híc
2. Éder gül bülbülüñ efàÀnını gülşende ıãàÀ lík
Degildir çün mücessem nÀle vü feryÀdı görmez híc
3. Bu deşt-i òayret-efzÀda óaõer úıl pírezenlerden
Aña dil vérmeyenler tíşe-i FerhÀdı görmez híc
29a
4. Yine bir tÀzeniñ èaşúı vücÿdum òÀnesin yapdı
Anıñçün dídeler kÀşÀne-i ŞeddÀdı görmez híc
5. Olupdur kÀàad-ı dilde cemÀl-i dil-rübÀ taãvír
Gözüm anı temÀşÀdan büt-i BehzÀdı görmez híc
57
6. ŞikÀyet eyleme bu rÿzigÀr-ı bí-úarÀrıñdan
Beni-Àdem olanlar Óaú’dan añlar yÀdı görmez híc
7. Taóammül úılmayan èÀşıú cefÀ-yı yÀre ey èÖrfi
Fünÿn-ı şíve’i taèlím éden üstÀdı görmez híc
Óarfü’l-ÓÀ
-50FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Meks-i laèl-i dil-rübÀdan çün olur aómer úadeó
Dédiler yÀúÿt-ı sürò olmuş yine gevher úadeó
2. Ben niçe gevher-şinÀsÀna sÿ’Àl étdim dédi
CÀm-ı elmÀs-pÀreye dérler imiş cevher úadeó
3. Çünki bir Àyíne-i èÀlem-nümÀdır cÀm-ı mey
èAks-i rÿy-ı zerd-i èÀşıúdan olur geh zer úadeó
4. Gicelerde bezm-ièayşi gün gibi rÿşen éder
Her ne dem ki ùutsa destinde o meh-peyker úadeó
29b
5. SÀèidi bÀzÿya dek açdıúça sÀúi èÖrfiyÀ
Meclis-i meyde eteklik ile raúã eyler úadeó
-51FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bir lebi şírín ile her demde hem-demdir úadeó
Bu sürÿrile nola raúã etse òurremdir úadeó
58
2. Gösterir úurb ü baèídi nergis-i mestÀneye
Her görenler dédiler kim díde-i Cemdir úadeó
3. Meclisiñ gÿyÀ nesím-i ãubóıdır peymÀneler
áonce-veş açar dil-i şeydÀyı gül-femdir úadeó
4. Úadr ü şÀnın bilmemek mümkin midir dil-óasteler
Bir Aristo-yı dehirdir şerbeti emdir úadeó
5. Bí-tekellüf hep ciger kanın ãunar ehl-i dile
èÖrfi gibi gözi yaşlu yaèni pür-nemdir úadeó
Óarfü’l-ÒÀ
-52Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Dédim görünce ãÿret-i naúş-ı nigÀra baò
Çeşm ü fem ebrÿy ü ruò-ı gülèiõÀra baò
2. Dilde hücÿm-ı àuããa firÀvÀn o cefÀ-cÿ
Bir kere démez èÀşıú-ı àam-òˇÀr u zÀra baò
30a
3. MestÀnelikle etse nigehèÀşıú öldürür
äad Àferín tír-i müj-i cÀn-güdÀza baò
4. AmmÀ ki dehen bÿsı anıñ bÀèiå-i óayÀt
Ol zindegíb-i laèl-i lebi úand-bÀra baó (?)
5. Serde òumÀr-ı bÀde èaceb kec-külÀh iken
Feyø érdi dil-i èÖrfiye bÀd-ı bahÀra baò
59
Óarfü’d-DÀl
-53MefÀèílün MefÀèilün Feèÿlün
1. Nedir sende dilÀ Àrzÿ-yı ümíd
Seni bí-hÿş éder dÀrÿ-yı ümíd
2. Olalı nÀmzed úalmadı ãabrıñ
Anıñçün nÀz éder bÀnÿ-yı ümíd
3. Olursañ istiúÀmet ile çün tír
KemÀnıñ per éder bÀzÿ-yı ümíd
4. ZiyÀna yoàise meyliñ göñülde
Girer ãayde velí Àhÿ-yı ümíd
5. Süòan gül-zÀrınıñ oldum hezÀrı
Göründi èÖrfíye gül-rÿy-ı ümíd
30b
-54FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey ùabíbí sendedir dermÀn ü derd
Rÿyum olur geh siyÀh ü gÀh zerd
2. Vaút-i şefúatdir şifÀ úıl óasteñe
èİlm ü óikmetde çü sensin merd ü ferd
3. Zaòm-ı àamzeñden şikÀyet eylemem
Olmasın peyveste çeròe Àh-ı serd
60
4. Zemherír-i çeròe érdi dÿd-ı Àh
Nev-bahÀr eyyÀmı oldı rÿz-ı berd
5. Şeş cihetden geç dédiñ èÖrfíye sen
Vaãlıñ ey dilber düşeşdir hemçü nerd
-55FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Meded ey şívesi çoú dilber-i gül-çehre meded
Meded ey àonce-dehen óÀãılı biñ kere meded
2. Pertev-i mihr-i cemÀliñ beni yaúdı cÀnÀ
Görüb aóvÀlimi raóm eylediñ õerre meded
3. Kime raóm eylediñ ey pür-sitem èÀşıúlar da
Úaldılar bencileyin cümlesi bí-behre meded
4. Gösterüb fitneleriñ èÀlemi berbÀd étdiñ
Doldı Àşÿb ü cidÀl ile fiten dehre meded
5. Gördüm Àyínede meh-pÀre cemÀliñ àarrÀ
èÖrfi-i zÀrı hilÀl eylediñ ey àurre meded
31a
Óarfü’õ-ÕÀl
-56FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Her leõÀ’iõden baña sükker dehÀnıdır leõíõ
Şübhesiz ey dil kişiniñ ùatlu cÀnıdır leõíõ
61
2. Dilberiñ vaèd-i viãÀlin gÿş éden erbÀb-ı èaşú
Dédiler úand-i mükerreden zebÀnıdır leõíõ
3. VÀãıl-ı òˇÀn-ı viãÀl ol àam yeme èömrüñde tÀ
NÀ’il ol sen loúma-i iósÀna òˇÀnıdır leõíõ
4. Telò-mey olur mübeddel leõõete tirmizlese
Bilmeyüb dérler şarÀb-ı ergavÀnídir leõíõ
5. Ṭañ mı FerhÀd-ı muóabbet eylese cÀnın fedÀ
èÖrfiyÀ cÀnından anın mihribÀnıdır leõíõ
Óarfü’r-RÀ
-57MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. ÒudÀnıñ emridir her işde taúdír
Bu maòlÿú édemezler anı taàyír
2. èAùÀsı òˇÀnına muótÀc mecmÿè
Eger sulùÀn eger Àãaf eger mír
3. Eger ferzend-i şÀh u Àãaf olsañ
Yine emr-i ÒudÀda cümle te’şír
31b
4. Degil midir òaùÀ èÀcizden ümmíd
Düşer mi böyle àaflet böyle tedbír
5. Taãarruf èÖrfiyÀ bi’l-cümle Óaúúıñ
Ne mümkin saèyile dünyÀyı tesòír
62
-58MefÀèílün MefÀèílüm MefÀèílün MefÀèílün
1. El érmez semtimizde şimdi bir òÿrşíd-i enver var
Kemendim yetmedi ãayde felekde ùut ki aòter var
2. Seriv-úadd lÀle-òadd àonce fem ü dendÀnı lü’lü’ pÀk
Yeñi úopmuş bu gülzÀr içre gül-rÿ nÀz-perver var
3. KemÀn ebrÿların úurmış òadeng-i àamzesi óÀøır
FütÀde furãatın işte düşürmüş bunda server var
4. Benim èaşúıyla nÀlÀn olduàum gÿş eylemiş gülmüş
Démez kim künc-i àamda iştiyÀúı ile aàlar var
5. Ne gördüm ne işitdim böyle müsteånÀyı ey èÖrfí
……… Àlem içre gerçi òayli dilber var
6. EóibbÀdan su’Àl étdim bu şièri kim éder taòmín
Dédiler kim NaôírÀ’ya hemÀn ey èÖrfi gönder var
-59Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Şol bí-vefÀyı gör ki baña hep cefÀ éder
áayre vefÀ éderse baña kec edÀ éder
2. Aldı ãafÀmı oldı gözüm yaşile pür-òÿn
Ben aàladıúça ùabè-ı şerífi ãafÀ éder
3. ÓayfÀ ki cigerden yine bir yÀre açıldı
Naúd-i viãÀli belki baña úan bahÀ éder
63
4. Kendi cemÀl-i pÀkine söz yoúdurur ammÀ
Bilmem nedendir işlerini hep fenÀ éder
5. Söyleñ o yÀre óÀlim etsün baña şefúat
Yoúdur mecÀli çekmege èÖrfí recÀ éder
-60MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Ne óikmetdir èaceb vaãlında dil-dÀrıñ beden ditrer
Teb-i hicrÀnı úalmaz èÀşıúıñ ammÀ neden ditrer
2. Vücÿdı lerze-nÀk etse èaceb mi ol kemÀn-ebrÿ
Òadeng-i àamzesi òavfından Àhÿ-yı Óoten ditrer
32a
3. äaúınsun serd-i Àhımdan o meh-rÿ nÀzı terk etsün
Bir Àh eyler isem fÀnÿs-veş çerò-i kühen ditrer
4. Ne dem ki kÀkül-i èanber-feşÀna bir nesím érse
Anıñ bÿy-ı dil-Àvíziyle gülşende çemen ditrer
5. CefÀ étdiñ déme hengÀm-ı vuãlatda ãakın èÖrfi
Aña bir üf déseñ cisminde anca pírehen ditrer
-61(?)
1. Gül-zÀr-ı kÿy-ı yÀre hezÀr mümkindür
Şevú-i ruòıyla naàme-i zÀr mümkindür
64
2. Dil muràı işte beyÀbÀn gezmesün
Şeh-bÀz-ı çeşm-i yÀre şikÀr mümkindür
3. Çün bÀd Àh-ı seóer rÿzigÀr olur
Baór-ı muóabbetde dilÀ kenÀr mümkindür
4. Ez-dil teveccüh etmekle èÀşú-ı dilbere
BillÀh èÀşıúa vaãl-ı yÀr mümkindür
5. Nüsóa-i mümkinÀtı gördüñ ey èÖrfi
Muúadder olunca her kÀr mümkindür
-62FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ol cefÀ-cÿyı göñül bir görmegiçün cÀn atar
Çün kenÀr-ı yÀra dÀ’im kendüyi èummÀn atar
2. Şimdi úurmuşdur kemÀn-ebrÿyı dilber òışmile
Tír-veş ÀmÀc-ı cisme bilürüm müjgÀn atar
3. Serd olan Àhım kemendi şimdi yetmedi ol meh-veşe
Gird-i Àhım şimdi gÿyÀ çeròe tÀ çevgÀn atar
4. Merdüm-i díde sirişk òÿn-feşÀn eyler niåÀr
äanasın revzende òÀtem èÀleme iósÀn atar
5. Seng-i cevr-i yÀrdan Àzürde olmaz òÀùırım
Çünki ol ùÀàları ey èÖrfi saña cÀnÀn atar
65
-63MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. CüdÀ meèvÀ-yı óüsnüñden göñül ùÀvÿsı ey dilber
CihÀn gül-zÀrı gelmez èaynine feryÀd éder ekåer
32b
2. Nedir hengÀm-ı hicriñde şehÀ efkÀr u endíşe
Nedir bu ıøùırÀb-ı àam niçün èÀşıúlarıñ aàlar
3. NigÀrÀ nÀzenínÀ dilberÀ lûùf ét viãÀliñle
Nice ãabr eylesin fikr eyle bu bíçÀre-i kem-ter
4. Yüzüñ on günde bir göstermegi vaèd eylediñ ammÀ
Bu bíkes èömrünüñ bir gün muúaddem geçdigin ister
5. Ney-ÀsÀ síne-i èÖrfí’i dÀà-ı firúatiñ yaúdı
CihÀn bezminde cÀnÀ çünki sensiz demleri neyler
-64FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. KÿhsÀrı èÀşıúıñ birkez fiàÀnı iñledir
NÀlesi ile belki dÿlÀb-ı cihÀnı iñledir
2. Nev-bahÀr olsa gül açılsa yeşillense çemen
Bülbül-i şeydÀ naàamla gülsitÀnı iñledir
3. Bÿsesin neyden diríà etse niçün Àh eylemem
Bÿselikde çünki muùribler kemÀnı iñledir
4. èAşúile ıøùırÀba düşmüşüm deryÀ gibi
RÿzigÀrile felek ehl-i dilÀnı iñledir
66
5. Gör ki mest étdi seni ãahbÀ-yı evvel èÖrfiyÀ
NÀre ursam nüh-úıbÀb-ı ÀsumÀnı iñledir
-6533a
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. DilrübÀlar ne èaceb Àh-ı seóer bilmezler
Dilde derd-i àam-ı hicrÀnı meger bilmezler
2. Síneler tír-i müjeñ ile cefÀ-cÿ mecrÿó
Dil-i bí-àıll gibi ol êarbe siper bilmezler
3. Kÿh- òayretde selÀmet ne ùaríú ile ola
Cümle üftÀdeleriñ anda memerr bilmezler
4. Mÿ miyÀnıñda der-Ààÿşa çeker àam èuşşÀú
Óaşre dek bím-i ãırÀù ile keder bilmezler
5. Menè éderler güzeli sevme deyü vÀèiôler
Emr-i taúdíri meger èÖrfi úader bilmezler
-66FÀèílÀtün FÀèílÀtün FÀèílÀtün FÀèilün
1. ÁfitÀb-ÀsÀ o gün yüzlü mekÀnın gezdirir
Kendüyi pinhÀn édüb bu nÀtüvÀnın gezdirir
2. ÒˇÀb-ı rÀóatde degil ol dem fütÀde ber-firÀş
Görmekiçün dilberi rÿó-ı revÀnın gezdirir
3. äanma bím-i tír-i müjgÀnıñdan oldum bí-úarÀr
Ol kemÀn-ebrÿya çÀkerdir nişÀnın gezdirir
67
4. YÀre étdirdim temÀşÀ cismimiñ her zaòmını
Dédiler dil-dÀra èÀşıú gülsitÀnın gezdirir
5. Serde perçem dér gören bu mübtelÀ mecnÿn iken
Murà-ı èaşúıñ başı üzre ÀşiyÀnın gezdirir
33b
6. èAşúıyla FerhÀd iken Şírín-kÀm olmaú muóÀl
Geşt éder kÿhsÀrı gÿyÀ óaste cÀnın gezdirir
7. èÖrfi meydÀn-ı hünerde fÀris-i çÀbük-maúÀl
Kim naôíre bulmaàiçün hem-èinÀnın gezdirir
-67MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. O büt benden cüdÀ olmaú benim cÀnsızlıàımdandır
èAdÿya ser-fürÿlar cümle dermÀnsızlıàımdandır
2. Úudÿmüñle göñül reşk-Àver-i òuld-i berín olsun
Bu dil vírÀnlıàı varise mihmÀnsızlıàımdandır
3. Gelürdi daèvet étdikçe muúaddem ol perí-ruòsÀr
Bu istiànÀ meger kim úalb-i vírÀnsızlıàımdandır
4. Úapuda díde dÀ’im muntaôır teşríf-i cÀnÀna
Baña bu derbederlik şimdi derbÀnsızlıàımdandır
5. Benim deycÿr-ı àamda úaldıàım èÖrfi bu eånÀda
Bezim giceler bir mÀh-tÀbÀnsızlıàımdandır
68
-68MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. O meh-rÿ dest-bÿsın èÀşıú-ı nÀ-kÀm içün ãaúlar
Aña ãad meróabÀ iósÀnını bayrÀm içün ãaúlar
2. MuóÀl aàyÀra keşf etmek ùılısm-ı rÀz-ı ekdÀrı
Gönüller ãabrı elbet dil-rübÀsın rÀm içün ãaúlar
34a
3. Görünmez óalúa-i zülf-i siyehden òÀl-i ruòsÀrı
Meger kim dÀne-i òÀl-i siyÀhı dÀm içün ãaúlar
4. NiyÀz étdikçe ruòsÀrın baña göstermeyüb gitdi
Bilür kim dilde cevrin mübtelÀ ikrÀm içün ãaúlar
5. Görüb deycÿr-ı àamda ol perí inãÀf éder èÖrfi
Felek her ÀfitÀbı çünki bir aòşÀm içün ãaúlar
-69FÀèilÀtün FÀèílÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Úıpúızıl dívÀne olmaz mı gören ibn-i beşer
äaçların fesden çıúarmış ol perí vaút-i seóer
2. Gördüm ol óÀli olub dívÀnesi étdim sÿ’Àl
Dédiler ebr-i şefúatdir ÀfitÀb üzre meger
3. El-amÀn ey mihr-i èÀlem-tÀb eyle meróamet
IøùırÀb-ı èaşúile oldum çü õerre der[beder]
4. ÒÀkipÀyıñ olalı cÀnÀ ãarardım şevúile
Düşmenince nÿrı òÿrşídiñ çün olmaz ….
69
5. Beyt-i dil oldı münevver gün yüzüyle dilberiñ
Úalmadı èÖrfí şeker ùabèımda deycÿr-ı keder
-70Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. CÀnÀ nedir ol èÀşıúa mestÀne bakışlar
Áhÿ-yı Òoten gibi beyÀbÀna baúışlar
2. Bir dilberiñ olmaz bu úayÀ baúışı cÀnÀ
Bir kimsede olmasun mı bu şÀhÀne baúışlar
3. ŞehbÀzı úapar èaùf-ı nigÀh eylesen ey yÀr
KÀr étdi benim cÀnıma efsÀne baúışlar
4. áamzen baña òançer görinür rÿyıña baúsam
Raóm etmek idi èÀşıú-ı giryÀna baúışlar
5. Vaèd etmişidiñ vuãlatıñı èÖrfi-yi zÀra
Bí-hÿde degil mi niye yÀbÀna baúışlar
-71Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün
1. İki niyÀz eyle göñül bilme-sínedir
Biri[si] dehen bÿsı anıñ birisi nedir
34b
2. Senden efendi bir iki maùlÿb çoú değil
Bildik birini bÿs-ı lebin birisi nedir
70
3. Bÿseñle úanÀèat eylemeyüb emmek sitedim
Úavlim senínle pÀdişehim emme sínedir
4. Ol úÀmet-i mevzÿn iõin vérse èÀşıúa
El érmez anıñ dügmesine açma sínedir
5. Külhende gülistÀn olur iki nesne var
Biri derÿn-ı èÖrfi anıñ birisi nedir
-72FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Áteş-i èaşúıñla èÀşıú èÀlemi külhen ãanur
Ki ruòuñ şevúiyle her vírÀne’i gülşen ãanur
2. Şuèle-i mihr-i cemÀliñ ey úamer şeb-tÀb imiş
ÒˇÀbdan bí-dÀr olub dédim anı ergen ãanur
3. Sen úaçan èarø-ı cemÀl etseñ baúılmaz hüsnüñe
Kendi çeşmin mübtelÀlar kendüye düşmen ãanur
4. ÁşinÀyım çün hevÀña dil kenÀr ümmíd éder
Ser-hevÀmı bilmeyen destÀrımı yelken ãanur
5. Gelmeseñ maømÿn-ı beyte sÀkin olmaz ıøùırÀb
Neylesün bí-çÀre èÖrfi medóini mesken ãanur
71
35a
-73Bir ser-Àmed lÀle-òadd dilber èÖrfí’niñ rÿz-ı necÀtı õeylinden iki gün
geçer ve her geçdikçe birer sÀèat miúdÀrı mekå ve èÖrfí’i seyrÀn édüb
èÖrfí daòi bunuñ óüsnüne óayrÀn olub bu àazeli naôm éderler.
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Dün güõÀr étdi bugün yine güõÀr étdi o yÀr
Şimdi ferdÀ àamına düşdi diríàÀ dil-i zÀr
2. Her úaçan yÀra teveccüh éderim ez dil ü cÀn
Baña bir èaùf-ı nigÀh eyler o demde nÀ-çÀr
3. Éder elbette eåer èÀşıúıñ èaşúı yÀra
MübtelÀsına òulÿã èarø edeyim dér dil-dÀr
4. DÀm-veş óalúa-i Àhım éderim pÀy-endÀz
Ol ser-Àmed édemez servi gibi hiç reftÀr
5. Ne muúÀbil ise yaúar hele bu Àteş-i èaşú
èÖrfiyÀ farù-ı hevÀ ile ùutuşdı odlar
-74FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Laèliñ em sen ùıfl-ı dil bí-dÀyedir
Ṭatlu söyler şír-i èaşúıñ mÀyedir
72
2. Sebze-pÿş olmuş gezersin dilberÀ
Servi úaddüñ bir müferrió sÀyedir
3. NerdübÀn-ÀsÀ öpeydim pÀyiñi
Bÿs-ı pÀyiñ rifèatımdır pÀyedir
4. ZÀàdır ötmez yanımda bir èadÿ
Çün terennüm bülbül-i şeydÀyadır
5. Çeşm-i èÖrfíde òayÀliñ gitmedi
Naôm u eşèÀra èaceb ser-mÀyedir
35b
-75FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bir güneş yüzlü hilÀl ebrÿ nigÀr
Rÿz u şeb èaşúıyla èetdi bí-úarÀr
2. Kendi vÀdísinde dil naòçírine
Gördi şír-i dídesi úıldı şikÀr
3. Dürr-i eşkimle pür étdim dÀmenim
Göricek yÀri édem gevher niåÀr
4. Göñlümi vérdim aña ol da baña
Eyledi èaşúı belÀsın yÀdigÀr
5. İltifÀt etmez mi sulùÀnım èaceb
Olsa èÖrfi rÀz-ı èaşúıñ ÀşikÀr
73
-76FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Rÿy-ı dilber bir èaceb gül-zÀrdır
ÒÀrı çoú hem-meclisi aàyÀrdır
2. Her úaçan gül-rÿyına etsem nigÀh
Kendi àamzem baña ol dem òÀrdır
3. Der-úafes efàÀn édipdir èaşúile
Bülbül-i dil sanmañız ùayyÀrdır
4. Seyller peydÀ sirişk-i dídeden
Semt-i gülşen ekåerí enhÀrdır
5. ZÀàlar neyler safÀ-yı gülşeni
Verde èÀşıú èandelíb-i zÀrdır
36a
6. Kim-ki mest oldı şarÀb-ı èaşúile
Şübhesiz ol nÀôım-ı eşèÀrdır
7. ÖrfiyÀ rengín-edÀ güftÀrsın
Çün òayÀliñ hep ruò-ı dil-dÀrdır
-77Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Diller açalım kÀse gibi gül-femimiz var
Mey nÿş édelim dilde ziyÀde àamımız var
2. DídÀrı èazíz étdiñ ise sÀúi bezimde
Daèvet édecekisen bizi Àdemimiz var
74
3. Gel bÀàı temÀşÀ édelim şevúile cÀnÀ
Bir iki vefÀdÀr ile òayli demimiz var
4. Gülşende beni ãanma raúíbÀnıñ ü tenhÀ
Bülbül gibi Àşüfte bizim hemdemimiz var
5. Ey èÖrfi ãurÀóí gibi ser-keşleri ãayda
Destimde müheyyÀ dolu cÀm-ı Cemimiz var
-78FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Dil-rübÀ her kimde kim bir iki şeb mihmÀn olur
Yoluna bíçÀre èèÀşıú ãoñ gice úurbÀn olur
2. Nola gitmezise òayÀli díde-i dilden müdÀm
èÁşıúıñ göñlünde zírÀ mÀye-i ímÀn olur
36b
3. Nÿş édenler dest-i sÀkiden şarÀb-ı vaódeti
Úaùre iken şevúile deryÀ-yı bí-pÀyÀn olur
4. Ne elimde ne dilimde õerre vardır iótiyÀr
Silk-i naôma çekilür ùabèa ne kim fermÀn olur
5. Geh mecÀzí geh óaúíkat naôm olur güftÀrımız
èÖrfiyÀ herkes seniñ eùvÀrıña óayrÀn olur
75
-79FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Şevú-i ruòsÀrıñla ey dilber nice gül-zÀr olur
Gülşen-i kÿyıñda gül-zÀrile bülbül zÀr olur
2. Doúunursa tÀrına cÀnÀ seóer bÀd-ı nesím
Zülfüñüñ bÿyıyla èÀlem cümle sünbül-zÀr olur
3. Göricek cÀm-ı lebiñ éder sebÿlar ser-fürÿ
Bezm-i mey ol neş’eden şevúile úulúul-zÀr olur
4. Yalıñız maóãÿã iken fülfül Yemen ıúlímine
Gösterirsiñ òÀliñi her èarãa fülfül-zÀr olur
5. èÖrfiyÀ èayb eyleme èaşú ehliniñ feryÀdına
IøùırÀb-ı èaşúile elbette müşkil-zÀr olur
-80FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. KÀr-ı èÀlem ãanmañız hem-vÀr olur
ÇÀkere beg-zÀde òiõmet-kÀr olur
37a
2. Geh úapular açılur her cÀnibe
GÀhi saórÀlar bile dívÀr olur
3. Bir nefesde rÀm olur èÀlem kamu
Kime kim iúbÀl ü baòtı yÀr olur
4. Baàlasañ zincirini eyler şikest
Her ne dem ki devlete idbÀr olur
76
5. èÖrfiyÀ èÀrif iseñ gör èÀlemi
Baòt u idbÀrı anıñ devvÀr olur
-81Bir gün bir civÀn-ı Mevleví Gümüş Dede démekle maèrÿf sím-ten
àonce-dehen seyr-i çemen etmek içün gider iken èÖrfí görür ki yanında
bunuñ bir aóvel-baãar dervíş …….. yalñız ol perí-ruòsÀrı daèvet etse
olmaz ..... deyü ile ... bÀàçesi úaãrına daèvet birer úahve içince cemÀl-i
dilber rü’yet .... naôm éderler
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Bí-hÿde degil bülbül-i şeydÀ ki Àh éder
èUşşÀúına ol àonce demÀdem külÀh éder
2. Etse èaceb mi èÀşıúını günde bürehne
Çeşmi süzülse nÀzile èaúlı tebÀh éder (?)
3. RuòsÀrınıñ Àline úapılsam nola ben de
O şÀh-ı óüsn èÀlemi cümle sipÀh éder
4. Yanında gezer dembedem aàyÀr-ı kec-nigeh
Neyzen baúışla her kişiye kec nigÀh éder
5. O ùıfl-ı kuçek-i nev-reste Mevleví
Her gün berÀy-ı seyr-i çemen èazm-i rÀh éder
37b
77
-82MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. ŞikÀr almaúda çeşm-i mest-i yÀrı şír yazsınlar
Anıñ her àamzesin tír-i úaøÀ-te’åír yazsınlar
2. LeùÀfet-baòş olan óüsni òayÀlimde münaúúaşdır
Aña hem-tÀ bulunmaz nice biñ taãvír yazsınlar
3. èAdÿ maùmÿre-i òÀk-i helÀk olur ise àamdan
MekÀtible baña yÀrÀn olan tebşír yazsınlar
4. Muúadderdir èilÀc olmaz cünÿn-ı èaşúa ey nÀãıó
Gerek ise baña biñ nüsòa-i tedbír yazsınlar
5. ÒülÀãa bu àazel şÀyeste-i dívÀn olur èÖrfi
O şÀh-ı èÀlem-ÀrÀya bunı taúrír yazsınlar
38a
-83FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. BÀde-i gül-gÿnuñ ekåer bir óabÀb üstündedir
GÿyiyÀ çÀrüm felekdir ÀfitÀb üstündedir
2. Devrini bí-hÿde ãanma sÀúi-i gül-çehreniñ
Bezm-gÀh-ı èÀlem ancaú ÀsiyÀb üstündedir
3. İètimÀd etmem beyÀna dilberÀ şindengerü
Kim òayÀl-i fülfül-i òÀliñ kebÀb üstündedir
4. KÀse gibi baór-ı èayşa zevraú olmaz ey göñül
áarú olur òavfim budur òayli şarÀb üsründedir
78
5. RÿzigÀrıñ böyle eyyÀmından èÖrfi olma şÀd
Keşti-yi miónet-zedeñ baór-i serÀb üstündedir
-84FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Şerbet-i laèliyle her dil-óasteler ãıóóat bulur
Ol ùabíb-i cÀna derdiñ déme kim illet bulur
2. Can içinde ãaúlarım ben rÀz-ı èaşú-ı dilberi
Reml éderse òÀl-i hindÿ vaãlına niyet bulur
3. Óaøır olur bir iki nÀ-dÀn-ı bed-òÿlar hemÀn
Dil o dem ki dilberi ãayd etmege fırsat bulur
4. Melèanetde pehlevÀn olsa èadÿlar àam degil
Bunda meydÀn-ı muóabbetde kişi àayret bulur
5. Baúma istiànÀsına dÀmen gibi pÀ-mÀli ol
ÒÀkipÀyinde gedÀlar èÖrfiyÀ devlet bulur
38b
-85Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Yelmesin arada bÀd-ı ãabÀ faãl-ı nev-bahÀr
Çıúsın çemen ãafÀsına şimdi o gülèiõÀr
2. Pür-feyø éder mi cÀn meşÀmın bu hevÀda
ÁyÀ nesím-i ãubóile zülfeyn-i müşg-bÀr
3. Ben reh-güõerde muntaôırım seyre çıúmaz Àh
Söyleñ o şÿòa óÀlimi çoú oldı intiôÀr
79
4. KÀr eyler idi cÀnına naàmeyle fiàÀnım
Bir kez derÿn-ı gülşene çıúsa o yÀdigÀr
5. Var mı naôíre söylemege èÖrfi vaút-i gül
Çünki süòanda ağzıñ ararlar seniñ hezÀr
-86FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Kişver-i mülk-i göñül taòtına server bir olur
Bendesine ne ise étdigi fermÀn bir olur
2. Sen gehi vaèd ile òande gehi ferdÀya ãalub
Söyle öldürmek ise úaãdıñ eger cÀn bir olur
3. èIyd-ı vaãlıña fedÀ eylemişiz cÀnımızı
Yılda cÀna yolıña óÀãılı úurbÀn bir olur
4. ÒÀne-i dilde nihÀnsın ne belÀ cevr-i èadÿ
áam-ı aàyÀra yerim yoú dile mihmÀn bir olur
5. YÀre lÀyıú àazeliyyÀù ile èÖrfi pür éder
èArø éde óırz éderek şÀhına dívÀn bir olur
39a
-87FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ním tebessüm eylese èuşşÀka incu gösterir
Gevheridir óoúúasından óalúa lü’lü’ gösterir
80
2. Baúma her bir ãÿrete birdir me’Àli cümleniñ
Gerçi mir’Àt-ı ruòunda niçe òÿb-rÿ gösterir
3. Çün óayÀt Àbı feminde teşneye eyler diríğ
äoñ nefesde neyleyim penbeyle bir ãu gösterir
4. Bu edÀlar èÀlemi dívÀne eyler şübhesiz
Kelle-pÿşı gÿşesinden mÿy-ı òoş-bÿ gösterir
5. èÖrfi kÿh-ı èuzleti etseñ èaceb mi iòtiyÀr
Zülfi bÿyundan olan mecnÿnı o bÿ gösterir
-88MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1.
Müyesser olsa bÿs-ı laèl-i dilber
ÓicÀbından erir aàızda sükker
2. Ruòunuñ ÀfitÀb-ı pertevine
èAcÀ’ib müşterídir mihr ü Àòter
3. Nedir bu èankebÿt-ı ğamd óÀlet
Dil-i vírÀna perde çekmiş aàlar
4. Ele alsa yapılsa òÀne-i dil
Úonar bÿm-ı keder vírÀne ekåer
5. Görünce èÖrfiyÀ óÀl-i nigÀrı
Yanar Àteşlere micmerde èanber
39b
81
-89FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. YÀre èuşşÀúıñ nevÀsı òoş gelür
Cism-i pür-dÀàıñ nevÀsı òoş gelür
2. Leyli zülfüyle períşÀn olmuşuz
Çünki Mecnÿnuñ òaùÀsı òoş gelür
3. NÀza dilber biz niyÀza maôharız
Bendeniñ şÀha recÀsı òoş gelür
4. Varma ey bí-gÀne sÿy-ı dilbere
YÀre zírÀ ÀşinÀsı òoş gelür
5. èÁşıúa cevri keremdir èÖrfiyÀ
Dilberiñ her bir edÀsı òoş gelür
-90FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Ruòı bir laóôa temÀşÀda èAdenden yegdir
áam- ı imrÿzesi iósÀn-ı àadenden yegdir
2. Óalúa-i kÀkül-i dil-dÀra muúayyed olalı
Bilürüm şemmede bu müşg-i Òotenden yegdir
3. Hem-dem olmuş o períye yine bizden yegler
İltifÀtı bilürüm anlara bizden yegdir
4. Nÿrdur dérsem èaceb mi o vücÿduna yÀ
Kim anıñ gülbedeni berg-i semenden yegdir
82
5. ÚudemÀ gerçi meøÀmíni getürmüş úÀle
èÖrfiyÀ tÀze süòan naôm-ı kühenden yegdir
40a
-91MüstefèilÀtün MüstefèilÀtün
Faèlün Feèÿlün Faèlün Feèÿlün
1. Baúdım sipihre óabÀba beñzer
DeryÀ yanımda serÀba beñzer
2. Bir ôıll-ı òayÀl özge temÀşÀ
èÁlemse úamu der-òˇÀba benzer
3. İúbÀl ü ãafÀ idbÀr ü cefÀ
Şevú ü òumÀrı şarÀba beñzer
4. LuèbuñdÀ mÀhir cümle meôÀhir
Gör píre-zeni şebÀba beñzer
5. NÀr-ı àamıyla yandı vücÿduñ
Ey èÖrfi ciger kebÀba beñzer
-92Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Her tír-i cefÀya dil-i üftÀde nişÀndır
Áyine-i gerdÿna düşen èaks-i kemÀndır
2. Gel etme te’essüf göñül Àzürdeliklerin
äabr ile güõÀr eyleye reftÀr-ı cihÀndır
83
3. BiróÀl ile geçmez kişiniñ èömri fenÀda
Geh àam çekilür gÀhi ãafÀ devr-i zemÀndır
4. ElvÀn-ı nuúÿşı bu zenín sÀòte inanma
Mekrinden anıñ eyle óaõer úaãdı yamandır
5. Ey èÖrfi tevekkülde ãafÀ àamda òaùÀ var
İdbÀrile iúbÀli bunuñ cümle yalandır
40b
-93FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Óamdülillah dil-ièÀrifde úanÀèat vardır
èUzlet erbÀbına her vechile rÀóat vardır
2. Bí-beúÀ devletiniñ çünki demirdir yÀyı
äanma bÀzÿda anı çekmege ùÀúat vardır
3. Kerem ıssı bizi yaúmaz iki kez Àteşine
ZÀhidÀ çün dil-i èÀşıúda óarÀret vardır
4. NÀz éderise niyÀz etmedeyüz dil-dÀra
Cevre ãabr eylemede çünki selÀmet vardır
5. Óasb-ı óÀli çıúa her kim oúusa eşèÀrım
èÖrfiyÀ ehl-i ùabíèatda kerÀmet vardır
-94FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Elemiñ meskenidir çünki bu cÀy-ı òÀùır
Yap òarÀb oldı gitdi şehim serÀy-ı òÀùır
84
2. Nice bir cevr ü sitem èÀşıúa nÀzıñ nice bir
GÀhice lûùf u kerem eyle berÀy-ı òÀùır
3. İncinürsün deyü bÿs édemedim óoúúa femiñ
Çekilen cümle cihÀn içre belÀ-yı òÀùır
4. Bunca mecnÿnı dile èarø éderim ey meh-rÿ
İltifÀt eylemedi díde-güşÀ-yı òÀùır
5. Naômıñı eyler idiñ nice tuóafla ilbÀs
èÖrfiyÀ olsa ùabíèatda ãafÀ-yı òÀùır
41a
-95FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. ÇÀr-deh sÀle gerekdir dilber
Ola tÀ meh gibi bedr-i enver
2. Şÿò-meşreb ola hem díde-siyÀh
áamzesi tír ola yÀòud òançer
3. Án ola görile andan maùlÿb
Sırr-ı mir’Àt olan anı derler
4. Éde Şíríni leùÀfetde òacíl
Gül femi ola nebÀt-ı sükker
5. Ne kütÀh olsa o úÀmet ne dırÀz
èÖrfi ol úÀmete dérler èarèar
85
-96FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Göñül açılmaàa bir bezm-i gülistÀn ister
Servi-úadd àonce-dehen bir gül-i òandÀn ister
2. Gülşene sevú éderim gerçi o gül-ruòsÀrı
Eylediñ tecrübe çoú bülbüli giryÀn ister
3. Baãa on dördine yÀRabb o úamer ùalèatimiz
Giceler bezmine èÀşıú meh-i tÀbÀn ister
4. Fikr-i zülfüyle göñül döndi şeb-i deycÿra
Varise óÀl-i dil-i zÀrı períşÀn ister
5. Göricek Àteş-i èaşúım démiş eyvÀh söyleñ
Nice bir èÖrfi èaceb Àfet-i devrÀn ister
41b
-97FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. DÀm éden murà-ı dile ùurre-i ùarrÀrıñdır
Her úabÀóat bilürüm baòt-ı siyeh-kÀrıñdır
2. Ádemi böyle beyÀbÀna ãalan pÀdişehim
DÀne-i òÀliñ ile cennet-i ruòsÀrıñdır
3. äanma mestÀne beni gör ki bugün bí-hÿşum
Fikr-i laèliñle göñül vÀúıf-ı esrÀrıñdır
86
4. Sínemiñ zaòmına bÀèiå yine müjgÀnıñdır
Dilimi àÀret éden díde-i òÿn-òˇÀrıñdır
5. èÖrfi-i zÀra devÀ eyle ùabíbÀ çoúdan
Óasret ü hicr ü firÀúın ile bí-mÀrındır
-98FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Ne benim naàme-i Àhım gibi bir sÀz bulunur
Ne seniñ şuèbe-i bÀkiñ gibi Ààaz bulunur
2. Ne äıfÀhÀn u Òotende saña beñzer mÀye
Nice mümkin buluna varsa da pek az bulunur
3. Pederíñden ãaúınub eyleme èuşşÀúa nigÀh
ŞÀyed ey Kürdí güzel arada àammÀz bulunur
4. Édemez sencileyin şÀh-ı èacem nev-rÿzı
Seyre gitdikçe yanıñda nice mümtÀz bulunur
5. Bÿselikde ne èaceb étdi o şeh-nÀz èÖrfi
Meróamet etmez ise kim baña hem-rÀz bulunur
42a
-99MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèilün
1. CemÀliñ şuèlesi çün şems-i enverden münevverdir
O pertevde güneş bir õerre-i nÀçíz-i aóúardır
2. Gürÿh-ı enbiyÀ vü evliyÀ sulùÀnısıñ şÀhım
Seniñ aókÀm-ı şerèiñ cümleye emr-i muúarrerdir
87
3. ÓabíbÀ óubb-i õÀtıñ bÀèiå-i ícÀd-ı èÀlemdir
Saña muràÀn ü ins ü cin úamu èÀlem musaóóardır
4. èAceb mi pÀdişÀhÀ cümle olsa èabd-i memlÿküñ
Nübüvvet mühri sende çünki bir resm-i muùahhardır
5. áarík-i baór-i èiãyÀnım meded yÀ Aómed-i MuòtÀr
ŞefÀèat senden olmazsa dil-i èÖrfi mükedderdir
-100MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Bizim bu Mıãr-ı dilde Yÿsuf-ı KenèÀnımız vardır
Muèazzez bir èAzíz cÀn u dili sulùÀnımız vardır
2. ÇerÀà-ı òÀveri pür-tÀb édübdür ãubó-dem èaşúı
Anıñ gibi hele bir Àfet-i devrÀnımız vardır
3. NihÀn-ı dídedir ammÀ degildir o perí-zÀde
Meleklerden de aósendir o şeh iõèÀnımız vardır
4. Hemíşe zenne sevdÀ vérmedim èömrümde ben ammÀ
ÒayÀl-i maèni-i úudsíde bir cÀnÀnımız vardır
5. CemÀliñ díde-i cÀn içre aldı èÖrfi-i şeydÀ
Temeddüóle müretteb anı bir dívÀnımız vardır
42b
88
-101FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Ádemiñ úadrini Àdem añlar
äanma Àdemdilin èÀlem añlar
2. İrcièí remzini fehm eylemeyen
Fevtiniñ sÿrını mÀtem añlar
3. Dil baòíl olma vücÿduñdan geç
Çün kerem õevúini ÓÀtem añlar
4. Mest iken çeşmi süzüldi yÀriñ
Neş’e-i bÀdemi kÀsem añlar
5. Áuããa-i derd-i dili èÖrfi yine
èAşú esrÀrına maórem añlar
-102FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. BÀde alsam destime peymÀnemiz pür-Àb olur
Neş’esiz bilmem niçün dídem benim òÿn-Àb olur
2. Çeşm-i cÀn ile naôar úıl zÀhidÀ kÀn-ı dile
Gör ki ol maèdende bunca gevher-i nÀ-yÀb olur
3. Án-ı óüsnünde olan pertevle dildir rÿşenÀ
ÁfitÀb-ı rÿyını seyr eyleyen meh-tÀb olur
4. DÀòil-i bezm olmuşuz gerçi nigÀra nice kez
Pes güõÀr éden èömür gibi o demler òˇÀb olur
89
5. èÖrfiyÀ bekle der-i dil-dÀrı baúma cevrine
Bir gün elbette murÀdıñ üzre fetó-i bÀb olur
43a
-103MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Göñül eyvÀnı dívÀn-ı ÒudÀdır
Göñül bí-şübhe beyt-i KibriyÀdır
2. Göñül dergÀhını fikr ét óaõer úıl
Göñül yıúma ãaúın maóø-ı òaùÀdır
3. Göñül yapan Òalíl-i Óakdır elbet
Göñül çün Kaèbe-i ehl-i ãafÀdır
4. Göñül levóindedir icmÀl-i eşyÀ
Göñül èarşı úamudan müntehÀdır
5. Göñül taèbíri èÖrfi ne mümkin
Göñül vaããÀfı çünki MuãùafÀdır
-104MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. ÒayÀl-i úadd-i dilber bÀà-ı dilde bir nihÀlimdir
Anı bí-berg ü ber ãanma lebi gülnÀr-ı Àlimdir
2. Görünmez bir belÀdır óÀlet-i èaşú-ı firÀvÀnı
CemÀl èarø eyler ammÀ òˇÀb-veş kendi òayÀlimdir
90
3. Kesüb yÀbÀna atmamış yine ben zÀrı cÀnÀne
Dü tÀ-yı úÀmetim görmüş démiş kim köhne dÀlimdir
4. ÓayÀt-ı Àb-ı zinde femde müdàam bir muèammÀdır
DehÀn-ı teng-i dilber menbaè-ı Àbı zülÀlimdir
5. Yeter gÿyÀlıú étdiñ bülbül-i zÀrile ey èÖrfi
Açılma àonceye óÀliñ déme bu óasb-ı óÀlimdir
43b
-105FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Cünbüşüm seyreyleyen mestÀnedir
Bu dil-i vírÀnemi meyòÀnedir
2. Yanmayan şemè-i ruò-ı cÀnÀneye
NÀr-ı èaşúı bilmeyüb pervÀnedir
3. Yine bir üftÀde baúmaúdır murÀd
Òançeriniñ úaãdı çünki yÀnedir
4. Gitmedi serden hevÀ-yı kÀküli
IøùırÀbım her gören dívÀnedir
5. ÁşinÀsın èaşú-ı yÀre èÖrfiyÀ
Pes èadÿ-yı bed liúÀ bígÀnedir
-106FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Açdı dil àoncesini bÿy-ı bahÀr
Oldı cÀn bülbüli naàmeyle hezÀr
91
2. Úıldı Àşüfte yine bir tÀze
Yaèni bir àonce velíkin pür-òÀr
3. Öldürür úoúsa göñül òÀriåini
Gül-i SínÀ gibidir rÿy-ı nigÀr
4. Nice dÀnÀları eyler şeydÀ
Vaãf olunmaz hele vech-i dil-dÀr
5. èÖrfi gül-bÿy-ı ruò-ı rengíni
Şemm éden èÀşıú éder Àhile zÀr
44a
-107FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Her úaçan kim rÿy-ı dilber Àl olur
èÁşıú-ı bí-çÀresi abdÀl olur
2. Laèlini alma òayÀl-i cÀna kim
Bunda èuşşÀúa èacÀ’ib Àl olur
3. Urdı ùamàa síneme sulùÀn-ı èaşú
Çünki cismim bunca gündür úÀl olur
4. Ger mecÀzí ger óaúíúat èaşúile
Şübhesiz erbÀbı ãÀóib-óÀl olur
5. èÖrfiyÀ bÿs ét nigÀrıñ pÀyini
Óalúa-i fem òoşça bir òalòÀl olur
92
-108FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Zülf-i yÀre dil véren Manãÿr olur
Ger òaùÀ söylerse de maèõÿr olur
2. DÀr-ı èÀlem dÀr olubdur başına
Bunda èuşşÀúı anıñ mecbÿr olur
3. Bí-óicÀb ister cemÀl-i dilberi
KÀküli dÀ’im anı mestÿr olur
4. Laèl-i nÀbından içen bir úaùre mey
KÀse-dÀr-ı bezmi anıñ óÿr olur
5. Ol niúÀbı refè éden dil-dÀdeye
èArø éder vechin dili pür-nÿr olur
44b
6. Nice giryÀn olmasun bí-çÀreler
Bunca müddet dilberinden dÿr olur
7. Bu küsÿfuñ keşfi vardır çekme àam
èÖrfiyÀ bir gün göñül mesrÿr olur
-109Mefèÿlü MefÀèílü Mefaèílü Feèÿlün
1. KÀn-ı dil-i Àdemde èacÀ’ib güher biter
Feyø-i cenÀb-ı óaøret-i Óaúla hüner biter
2. Çoúdur şecer-i maèrifetiñ bÀr-ı leõíõi
Bir meyve degil anda netíce beşer biter
93
3. Aşüfteligiñ èayb degil ey dil-i şeydÀ
Gül-zÀr-ı òayÀliñde senin verd-i ter biter
4. İnãÀf budur ki ãaón-ı çemen-zÀr-ı göñülde
EzhÀr segil anda úamu mÿr ü fer biter
5. Ümmídiñi ey èÖrfi ãaúın kesme ÒudÀdan
Naòl-i riyÀø-ı dilde velí gör neler biter
Óarfü’z-ZÀ
-110MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Şikest olur çü mÿ dil riştesi bÀr-ı girÀn çekmez
áubÀrıñ õerresi úonar ise berg-i òazÀn çekmez
45a
2. Reh-i dilberde esb-i iòtiyÀrını sürer èÀşıú
RıøÀ destine teslím eylemişdir hiç èinÀn çekmez
3. Édeñ kÀlÀ-yı vaãl-ı dilbere naúd-i sirişkin ãarf
Éder bunca nemÀ óÀãıl øarar ile ziyÀn çekmez
4. NiyÀzım redd içün çekdi cebíne iki ebrÿyı
Baña dérler idi nÀzikdir ol dilber kemÀn çekmez
5. Olanlar genc-i istiànÀda èÖrfí gibi müstaàní
ÒudÀdan àayriye etmez temennÀ imtinÀn çekmez
94
-111FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Oúuyub yazmaàile her kişi aèlem olmaz
Kendi terkíbini bilmez ise Àdem olmaz
2. Kim érer ise fem-i Àdeme ney gibi dilÀ
Baúmaz ol dÀà-ı derÿna dili bí-dem olmaz
3. äarmasam síne-i mecrÿóuma bir dil-dÀrı
Baña tedbír-i FelÀùÿnile merhem olmaz
4. BÀdeniñ óürmetini fehm éderiz elbette
Kimse taúlíd ile bu bezme gelüb Cem olmaz
5. Dédiler laèl-i leb-i dilberi bí-mÀra şifÀ
èÖrfiyÀ çün bilürüm derdimi emsem olmaz
45b
-112FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çünki zÀhid yÀrile hemèişretiz
Mey-keşÀnız bí-riyÀ hem-ãoóbetiz
2. Nice inkÀr édelim iósÀnını
ŞÀkir-i lûùf u èaùÀ-yı nièmetiz
3. Bir èazíziñ feyø-i enfÀsıyla biz
ŞÀèirÀn-ı Rÿm’a şimdi Şevket’iz
95
4. Çün èabeå daèvÀ degildir etdigim
Himmet-i pír ile èÀlí-himmetiz
5. èÖrfiyÀ tertíb-i dívÀn eyledik
PÀdişÀh-ı èaşúa ãÀóib devletiz
-113Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Bülbül niyÀzı oldı bizim óasb-ı óÀlimiz
Çünki nevÀda beste olur her maúÀlimiz
2. Gül-zÀrı temÀşÀda hezÀr ile fiàÀn ét
Raóm eyleye şÀyed bize ol gül cemÀlimiz
3. BÀr-ı firÀúa şimdi taóammüldeyiz ammÀ
èArø eylese ruòsÀrını úalmaz mecÀlimiz
4. Gündüz cemÀli fikrin edüb gice zülfini
äubó u şeb oldı dilberi fikr ü òayÀlimiz
5. èÖrfi ôuhÿra gelmedi hengÀm-ı vuãlatı
Geçdi firÀú u hicr ile her mÀh ü sÀlimiz
46a
-114FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Şimdi bir dellÀk-ı símín-ten ile ülfetdeyiz
Girmişiz germÀbe-i èaşúa òalvetdeyiz
2. Ùaşa çaldım èÀrımı meftÿnı oldum zülfünüñ
Çün èaraú-ríz eyledi dilberle germiyyetdeyiz
96
3. DÀ’imÀ el kísede iósÀnı var èÀşıúlara
Eyledi òalúı bürehne kÀrına óayretdeyiz
4. Çıúdıú iki peştemÀl ile derinden èÀúıbet
Şimdi bir ãÀóib-kerem yanında biz òiõmetdeyiz
5. Naúd-i cÀn vérsem èaceb olmaz anıñ mir’Àtına
èÖrfiyÀ çekmez elin benden yine ãoóbetdeyiz
-115MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Şe-rÿze devlet ü iúbÀl-i dehre iftiòÀr olmaz
ÒumÀrı çün müåelleãdir neşÀtı ber-úarÀr olmaz
2. Be-kÀm olmaú muóÀl endíşe imiş merd-i dÀnÀya
èAcÀ’ib pür óiyel bir píre-zendir merde yÀr olmaz
3. Saña óiããe yeter dil-teşne gitdi çünki İskender
Anıñ gibi bu dehr içinde seyyÀó-ı diyÀr olmaz
4. Nola eylerse istiànÀ görüb reftÀr-ı gerdÿnı
Zemíni devletiñ köhne esÀsı pÀyidÀr olmaz
5. ÚanÀèat gÿşesinde fÀrià ü ÀzÀdeyim şimdi
Bu èÖrfi èizz ü cÀhiçin barub bir şaòãa bÀr olmaz
46b
97
-116FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Raøıyuz óÀlimize òoşnÿduz
ŞÀkiriz ÒÀlıúa çün Maómÿduz
2. ṬÀliè-i burc-ı şerefde yÀrin
Biz o saèdiyyetile mesèÿduz
3. İçmişiz cÀm-ı ezelden bÀde
Bilmeziz kendümizi bí-òÿduz
4. Ne gedyız diyerek cÀnÀnıñ
Der-i pÀkinde bugün mevcÿduz
5. èÖrfiyÀ àam yeme firúat demine
ÒˇÀn-ı vaãlına anıñ mevèÿduz
-117FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Müşkil oldı baña bu nüsòa-i gülşen sensiz
Görinür ravøa-i èÀlem baña külhen sensiz
2. Senden ayru dil ü cÀn derd ü meşaúúat çekiyor
Nice mümkin ki dura dünyede bu ten sensiz
3. Zülfüñ añdıúça göñül úara úasÀvet çekiyor
Hiç olur mı şeb-i ôulmet dile rÿşen sensiz
4. Baña bildirince sen õevú u sürÿruñ var mı
Beni àurbetde úodı àayret-i düşmen sensiz
98
5. èÖrfi bu gülşen-i èÀlemde édübdür feryÀd
Nola ey àonce-dehen aàlar isem ben sensiz
47a
-118Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
Mefèÿlü FÀèílÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. BÀlÀda hümÀ gibi per açarsa şÀhımız
Elden ne gelür èarşa çıúar dÿd-ı Àhımız
2. MÀh-ı feleke érse nola gÀhice noúãÀn
Gör kevkebesin gelse yine yüzi mÀhımız
3. Ey nÿr-ı baãar dídelerim úıble-nümÀdır
Hiç àayre gider mi baúa bir kez nigÀhımız
4. Gísÿñı niúÀb eylemeden cevr ise maúãÿd
Yetmez mi bizim her gice baòt-ı siyÀhımız
5. èÖrfí seni ferdÀlara ãalmaz o gülèiõÀr
Vaèd-i viãÀle çünki hezÀr var güvÀhımız
-119Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Érdi cigere tír gibi àamze-i òÿn-ríz
Ditrer yine cÀn üstine ey àonce-i nev-òíz
2. Bir yana güõÀr etmese tek cÀn u tenimden
Çün geldi érişdi baña ol àamze-i ser-tíz
99
3. Terk oldı rivÀyÀt ü óikÀyÀt-ı HülÀgÿ
MüjgÀnıñ iken pÀdişehim leşker-i Cengíz
4. Kÿyuñda yerim hicriñile ben isitmedin
Derdüñle düşüb pistere bu bende-i nÀçíz
5. èÖrfí’i édüb pÀdişehim teb-zede hicrÀn
İşbu àazeli oldı anıñ kÀle-i Tebríz
47b
-120Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèilü FÀèilün
1. Biz òançer-i èüryÀnıña her-dem belí dériz
Kim böyle úaya baúışa sırr-ı èÁlí dériz
2. KÀşıñ berÀt-ı óüsnüñe ùuàrÀ-yı hümÀyÿn
Kec mÿyhÀ-yı òaùùıña óaùù-ı celí dériz
3. Zülfüñ egerçi etmese var èaúlı períşÀn
Mecnÿn òayÀl-i fÀside var git deli dériz
4. Böyle civÀn-ı ser-keşi her kim ki ãayd éde
LÀyıúdır anın başına ùurna teli dériz
5. Ey èÖrfi göreydik biricik şaòne-i cÀmı
Vardır kesilse düzd-i àamıñ çoú eli dériz
100
-121FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bí-tekellüf saña ey meyòÀne girmiş çıúmışız
CÀm-ı Cem resmin görüb mestÀne girmiş çıúmışız
2. Ṭurfe mecnÿn eyledi sevdÀ-yı fikr-i kÀküli
Zülf-i yÀre nice kez şÀne girmiş çıúmışız
3. Gevher olmaz óoúúa-i laèl-i leb-i dilber gibi
Görmedi gözler naôíriñ kÀna girmiş çıúmışız
4. Bezm-i òÀãü’l-òÀãına erem gibi sulùÀnımıñ
Bu gice rü’yÀda bir dívÀna girmiş çıúmışız
5. Aşinalar àark-ı baór-ı óayret olmaz èÖrfiyÀ
Keşti-yi Nÿhile biz ùÿfÀna girmiş çıúmışız
48a
-122Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. ÁyÀ yine ey dil seni òurrem görir miyüz
Ol yÀr-i cefÀ-píşe’i bilmem görür miyüz
2. Ruòãat vérir mi bilmezem ol şÿò viãÀle
Yoòsa firÀk u óasret ile àam görür miyüz
3. Evvel éderdi baña o meh-pÀre iltifÀt
Yanında yine göñlümi mükrem görür miyüz
4. Bu bezm-i dil-ÀrÀda èaceb ãaón-ı çemende
Hem-meclis olub yÀrile bir dem görür miyüz
101
5. Rÿy-ı òayÀlin eyleriz ey èÖrfi dembedem
Bilmem cemÀl-i dilberi bir dem görür miyüz
-123MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Niçün benden ol şÿò-ı müsteånÀ emín olmaz
Ki èÀşıúsız cihÀn içinde hiçbir nÀzenín olmaz
2. Ne ãayyÀdım ne şeh-bÀzım hemÀn üftÀde-i zÀrım
Úaçar Àhÿ gibi yÀbÀna bir kere yaúín olmaz
3. Bu dehr içre mülÀyim dil-rübÀ çoúdur baña ammÀ
O şemè-i şÿèle-tÀb-ÀsÀ felekde meh-cebín olmaz
4. Süzülsün gelsin Ààÿşa déñiz ol şÀh-ı òÿbÀna
Aña bu úaãr-ı sínem gibi dil-keş şeh-nişín olmaz
5. Dédim göñlüm saña vérdim gerekdir iètimÀd eyle
Tebessümle dédi èÖrfí vaúıf nesne rehín olmaz
48b
-124FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Gören Àdem anı bir vechile mehcÿr olmaz
Óüsni me’vÀsını kim gördi ise dÿr olmaz
2. Etme diúúat göremez ten gözi ey bí-çÀre
Bir óicÀb oldı zülüf açmaàa destÿr olmaz
102
3. Şevú ü èaşúile meger olasın ey dil Mecnÿn
Leyli gísÿsı o dem díde-i mestÿr olmaz
4. YÀre dil vérdiñ ise úalmaya aàyÀra vücÿd
Variken fikr-i èadÿ göz anı manôÿr olmaz
5. èÖrfi bennÀ-ı mey-i èaşúile ÀbÀdÀn ol
Yapmasa bu dil-i vírÀne’i maèmÿr olmaz
-125FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. IøùırÀb-ı èaşúile deryÀ-yı èummÀn olmuşuz
Dürr-i yektÀ óÀãıl étdik feyø-i nísÀn olmuşuz
2. Ol perí-ruòsÀrı daèvet eyleriz ammÀ ki biz
ÒÀnesinde nice müddetdir ki mihmÀn olmuşuz
3. Firúat-i cÀnÀneden úıldıú şikÀyet bí-sebeb
Sürmüşüz aàyÀrı vaãl-ı yÀre şÀyÀn olmuşuz
4. Gülşení dergÀhına érdim bu cüst ü cÿyile
èAndelíb-i zÀriken bir verd-i òandÀn olmuşuz
5. èÁşıú u maèşÿú imiş cÀn u göñül èÖrfi meger
Bunca demler arada bí-hÿde óayrÀn olmuşuz
103
-126-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Saèy ü kesbile dil-i Àdeme óÀlet gelmez
Dilde èaşú olmayıcaú peyk-i èinÀyet gelmez
2. Bülbülüm gülşen-i eşvÀúına o(l) ğonce-lebiñ
DÀmeni òÀr ise de baña ferÀàat gelmez
3. Beni germiyyet-i èaşúile èaraú-ríz étdi
Şimdi germÀbe-i dehr içre óarÀret gelmez
4. Gözimüñ yaşı sögündürmese nÀr-ı àamını
äabrile Àteş-i hicrÀnına ùÀúat gelmez
5. Leb-i cÀma deheni érmese gÀhí yÀriñ
èÖrfiyÀ telò şarÀba bu óalÀvet gelmez
-127-11
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. RicÀ etdikce cevriñ ey cefÀ-cÿ artar eksilmez
áam-ı hicriñle dídemden aúar ãu artar eksilmez
2. èAceb mi nÀle vü feryÀd édersem èandelíb ÀsÀ
Seóer bu gülşen içre naère-i Hÿ artar eksilmez
3. CinÀnıñ sünbülistÀnında Àdem görmedi cÀnÀ
Ki zülfünden dimÀà-ı cÀna òoş[ ]bÿ artar eksilmez
4. BahÀr eyyÀmı yaúlaşdı temÀşÀya müheyyÀ ol
Çemende meh-liúÀlar çünki her sÿ artar eksilmez
11
Bu gazel varak 112b’deki gazeldir. Kafiyelenişinden ötürü bu kısma alınmıştır.
104
5. áazel naôm eylemekden óÀme èÀciz èÖrfiyÀ ammÀ
FüyÿøÀt-ı ilâhiyye ile gÿ artar eksilmez
49a
Óarfü’s-Sín
-128MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Úuzum oldı bahÀrıñ mevsiminde pür-ãafÀ meclis
Ki úurdilar diraòtÀn altına bÀy ü gedÀ meclis
2. ŞitÀ-yı pür-cefÀ cÀmı şikest etmiş idi naóle
BahÀr érdi yine ÀmÀdedir ey dilrübÀ meclis
3. Rebíèiñ cilve vaútidir òuãÿãÀ mevsim-i güldür
Olur mı hiç behey cÀnÀ bu demlerde fedÀ meclis
4. TekÀsül etme gel cÀnÀ bu bezm-i gülşen-ÀbÀda
Açar gül gibi sen àonce-dehÀnı dil-güşÀ meclis
5. AyÀàıñ bÿs éder èÖrfi seniñ sÀúi şarÀb-ÀsÀ
Eliñle devre başlar rÿó-ı Cem etsün ãafÀ meclis
Óarfü’ş-Şín
-129Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèílün
1. Bÿy-ı èiõÀr-ı kÀküli rÿóa àıdayımış
áam yer déme dil-dÀdeye àÀyrt òaùÀyimiş
105
2. Dil tıflını terbiyye éderdim úatı çoúdan
Kim maórem édeydi beni çün mübtelÀyimiş
3. Serde hevÀ-yı èaşúı bahÀlı külÀh olur
Démeñ viãÀl-i dilbere bÀd-ı hevÀyimiş
49b
4. Göstermedi vechin biricik bí-nevÀlara
Úaãdı o şÿòuñ èÀşıúa cevr ü cefÀimiş
5. Her bir güzelde gerçi olur cevr ü cefÀ lík
Óadden ziyÀde èÖrfi o şeh bí-vefÀimiş
-130MefÀèílün MefÀèilün Feèÿlün
1. Ruò-ı dilber èaceb gül-zÀr olurmuş
HezÀr-ÀsÀ görenler zÀr olurmuş
2. Görünmez díde-i èuşşÀúa aàyÀr
Muóabbet gülleri bí-òÀr olurmuş
3. Giderdi dídemizden òˇÀbı cÀnÀn
Meger èÀşıúları bídÀr olurmuş
4. Gel ey dil-beste seyr-i b Àğı terk ét
Leb-i cÀnÀnede gülnÀr olurmuş
5. Düşürmem üstüne èÖrfi hezÀrı
O naòl-i tÀzeye çün bÀr olurmuş
106
-131MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. ÒayÀl-i dilbere dil mesken olmuş
Açılmış gül derÿnum gülşen olmuş
2. TemÀşÀda nigÀrı díde herÀn
Vücÿdum zaòmı cümle revzen olmuş
50a
3. Édüb germÀbe-i èaşúı èarak-ríz
O germiyyetle göñlüm külhen olmuş
4. Anı cümle éderler óüsni taèbír
VelÀkin óüsni anıñ aósen olmuş
5. CevÀhirdir bu maózÿnuñ maúÀli
Anıñçün ùabè-ı èÖrfi maòzen olmuş
-132Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. DívÀne göñül beste-i zülf-i siyeh olmuş
CÀnÀnı temÀşÀ ile èaklı tebeh olmuş
2. Baú óalúa-i gísÿda görinen ruò-ı yÀre
Pertevde mihir ola ya der-hÀle meh olmuş
3. Ol Yÿsufı ãarmaúdı àaraø kÀküli serde
DestÀr-ı períşÀnı gibi şeb-küleh olmuş
107
4. Bu murà-ı dili ãaydile pÀ-bende ne óÀcet
Ol dÀm-ı zülf-i dilbere çün cilve-geh olmuş
5. Sünbüllerini èarø édeli èÖrfiye LeylÀ
Mecnÿna göñül kişveri bir taòt-geh olmuş
-133Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèilü FÀèilün
1. Cism-i nigÀr etmesin Àzürde var yetiş
EvtÀr-ı pírehenidir anıñ eriş/arış
50b
2. Serv iètiõÀr éderse èaceb mi òirÀmına
Olmaz cihÀnda dilÀ çünki böyle bir geliş
3. Açar vucÿd-ı èÀşıúa ãad zaòm bí-diríà
Tíà-i müjeyle isteriseñ günde biñ çalış
4. Ey díde òıyrelenme görüb tÀb-ı óüsnini
Seyr ét o mihr-i èÀlemi çoú anda var çalış
5. èÖrfí şikenc-i hicrine eyle taóammüli
äoñ demde ùuta síne-i mir’Àtı gösteriş
-134FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Dédiler ol lebi àonce yine òandÀn olmuş
Bülbül-ÀsÀ meger Àşüftesi nÀlÀn olmuş
2. Servi-yi ravøa baúaúaldı òirÀm-ı yÀre
äanasın bencileyin èÀşıú-ı óayrÀn olmuş
108
3. Vaèdesi vaúti geçüb oldı bugün de aòşÀm
èAceb ol mÀh-ı münevver kime mihmÀn olmuş
4. Baúalım Àyine-i çeròe ne ãÿret görinür
Dédiler idi baña ol mehi tÀbÀn olmuş
5. Ol mihir-ùalèati gördüm hele rü’yÀda bu şeb
Vuãlatı èÖrfi-i bi-çÀreye şÀyÀn olmuş
51a
-135FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. KÀkülüñ tÀrı nice ÀzÀdı meftÿn eylemiş
Leyli-i óayret-zede dÀnÀyı Mecnÿn eylemiş
2. Bir nice òÿn-ı ciger nÿş eylemem zülfüñ ki var
NÀfe-yi Àhÿ-yı Çíni daòi pür-òÿn eylemiş
3. KÀkülüñ sevdÀsı èaúlım böldi cÀnÀ el-amÀn
Çünki bu şeb leşker-i zülfüñ şebíòÿn eylemiş
4. Dil períşÀn olmasın mı dilber aóvÀliñe
Ṭurrem Àzürde édüb gül-rÿñı gül-gÿn eylemiş
5. Bülbül-ÀsÀ eylerim feryÀdı ben şimdengerü
Çünki ey èÖrfí fiàÀnım yÀrı memnÿn eylemiş
109
-136MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Yine bezm içre sÀàar pür-mül olmuş
Leb ü ruòsÀr-ı dilber gül gül olmuş
2. NeşÀt-ı mey nesím-i ãubó-ı meclis
Ki açmış yÀri söyler bülbül olmuş
3. Bu èıùrı bÿyı ãanmañız bahÀrıñ
Óüsün bÀàında zülfi sünbül olmuş
4. Göñül oldı esír-i zülf-i dil-dÀr
Elinde çÀre yoú ùut bir dil olmuş
5. NigÀrıñ cism-i kÀfÿrunda beñler
MuóÀfıô her birisi fülfül olmuş
51b
6. CidÀl-i daèvi-i lÀf eylemem hiç
Naôíre úÀbil ammÀ müşkil olmuş
7. Meger ey èÖrfi òÀmeñle zebÀnıñ
Õülüfúar ile gÿyÀ düldül olmuş
Óarfü’ã-äÀd
-137Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. SÀki kerem ét meclis-i cÀnÀna ayaú baã
RÀm etmegiçün dilber-i fettÀna ayaú baã
110
52a
2. Keşf eyle benim òÿnumı al sÀúi-i òoş-rÀy
Ol òÿnı cefÀkÀrıma mestÀne ayaú baã
3. Meh-rÿlar olurlar elbette saña müsaòòar
Meclisde iken dilbere peymÀne ayaú baã
4. Çoú dilberi ÀbÀd éder ÀåÀr-ı neşÀtıñ
VírÀnedir ey bÀde bu àam-òÀne ayaú baã
5. Gel pír-i muàÀn èÖrfi-i zÀra kerem eyle
Bus éde görüb destiñi rindÀne ayaú baã
Óarfü’ø-ØÀd
-138FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èÁşıúa lûùf eylemekdir óüsn-i ãÿretden àaraø
Yoòsa cevr etmek degil meràÿb-ı síretden àaraø
2. Çehre eyler bildigim èarø-ı cemÀl etmek degil
Şimdi aàyÀra nedir bilmem bu èizzetden àaraø
3. FirúÀtiñ encÀmı vardır nite kim hengÀm-ı şeb
Bu küsÿfuñ keşféder elbette èÿzletden àaraø
4. Pak olub bí-pírehen seyr eylemekdir dilberi
Úubbe-i germÀbe-i dehr içre òalvetden àaraø
5. Mest ü óayrÀn olalım şevú ü leb-i dil-dÀrile
Neş’e-yÀb olmaúdır èÖrfi bezm-i èişretden àaraø
111
52b
Óarfü’ù-ṬÀ
-139-12
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çün èazíz etdirmegiçün èÀşıúa díldÀr-ı òaùù
Úaplayub ruòsÀrını göstermedi dídÀr-ı òaùù
2. Oldı gerdÿna resíde dÿd-ı Àhım şübhesiz
Micmere yandırdı gÿyÀ òÀl-i èanber-bÀrı òaùù
3. Başını aàyÀra úaldırmaz nigÀh etmez o şÿò
Òayli aàır başlı étdi barekallââh yÀri òaùù
4. èAks-i mÿy-i ríşimizdir görinen Àyinede
Kim ióÀùa eylemez bu rütbe gül-ruòsÀrı òaùù
5. Ôulmeti endíşe etmez Àb-ı óayvÀn isteyen
BÀri setr eyler èadÿdan laèl-i sükker-bÀrı òaùù
Óarfü’ô-ÔÀ
-140MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Eder dil maúdem-i dilber gibi òoşça òaberden óaôô
Anınçün eylerim her ãubó-dem bÀd-ı seóerden óaôô
2. Gelince reh-güõÀrında tevaúúuf eylemek olmaz
Dédiler eylemez o şÿò-ı müsteånÀ naôardan óaôô
12
Şair bu gazelinde mahlas kulanmamıştır.
112
3. MiyÀnın úoçmadan incinmesin el ãunma cÀnÀna
Ki etmez mÿ-miyÀnı bÀr olurmuş zer kemerden óaôô
53a
4. Açaydı bÀrı bir kere niúÀb-ı zülf-i òoş-bÿsun
Éderdik gice õevúinde temÀşÀ-yı kemerden óaôô
5. DehÀnı başúa leõõetlü sözi şír [ü] şeker yÀriñ
Ederden èÖrfiyÀ ùÿùí gibi böyle şekerden óaôô
Óarfü’l-èAyn
-141FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Seyr-i yÀre bu göñül olmadı gitdi úÀniè
Ben de bildim ki éder èaúlını Àòir øÀyiè
2. ÔÀhir olduúda nice éde taóammül èÀşıú
Şuèle-i rÿy-ı cemÀli gibi berú-i lÀmiè
3. Dile düşdi nidelim ãabrı degildir mümkin
RÀz-ı èaşúı hele dÀnÀlar éderler şÀyiè
4. Niye feryÀdımı ol àonce-dehen gÿş eyler
Naàme-i bülbüle çün güller olurlar sÀmiè
5. èÖrfiyÀ úahr éder aèdÀyı nigÀh-ı dilber
Var mıdır àamze-i dilber gibi seyf-i úÀùıè
113
Óarfü’l-áayn
53b
-142FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. El sözüyle etmeziz cÀnÀ ayaúdan biz ferÀà
Devre başla sÀúiyÀ olma bu meclisden ıraà
2. Áferín ol dilbere yüz vérmemiş düşmenlere
Lÿùfı var olsun ki etmiş pÀdişÀhÀne yasaà
3. èAndelíbÀnı períşÀn etmesün aèdÀ deyü
DÀm-ı zülf-i dil-rübÀyı gör bu şeb ùutmuş duzaà
4. Síne-i mecrÿóum üzre ãarabilsem dilberi
èÖmrüm olduúça dér idim baña çün daà üsti bÀà
5. Gice meh-tÀb oldı ãanma èÖrfiyÀ bí-ãabr olub
Gerdeni şevúine yandırdı felek rÿşen çerÀà
Óarfü’l-FÀ
-143-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. SÀye-dÀr oldı çemen üzre diraòtÀn ãaf ãaf
Çıúdılar seyre yine lÀle-èiõÀrÀn ãaf ãaf
2. Oldı her ravøa birer úıùèa-i meràÿb-ı behişt
Kim temÀşÀda anı óÿr ü àılmÀn ãaf ãaf
114
3. Şekl-i saúúÀda gezer faãl-ı bahÀrıñ ebri
äulayub reh-güøÀrın şevúile yÀrÀn ãaf ãaf
4. CÀ-be-cÀ kÿy-ı dil-ÀrÀya çekilsin gitsin
Gökde pür-çín olaraú Àh-ı àaíbÀn ãaf ãaf
54a
5. Nola èummÀn dibi èaşúile dögünsem yatsam
YÀr içün zümre-ièirfÀnile her Àn ãaf ãaf
6. Öykünüb níze-güõÀrÀna meger àamze-i yÀr
Ceyş-i èuşşÀúa érer şaãtile peykÀn ãaf ãaf
7. BÀà-bÀn eylemedi èÖrfi resenler ile bend
Eli baàlu úulıdır naòl-i gülistÀn ãaf ãaf
-144-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Vaút-i güldür édelim gülşene yÀri teklíf
Naàme gÿş étmegiçün eyleye şÀyed teşríf
2. Görse bilmezlenir èuşşÀúını nÀzından o şÿò
Kim éder bilmem dilbere bu faúíri tavãíf
3. IãırÀr eyleriz ey sÀúi o òÿníden hep
CÀmını eyleme pür gÀhíce eyle tanãíf
4. èArøuóÀl eylemek olmaz o cefÀ-kÀrı görüb
Bilür aóvÀl-i dil-i zÀrı ne óÀcet taèríf
5. èÖrfiyÀ çünki érişdi yine hengÀm-ı bahÀr
Vaútidir édelim bir daòi yÀrı teklíf
115
Óarfü’l-ÚÀf
54b
-145FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çün ôuhÿr étdi dilÀ eşyÀda èaşú
Cilve gösterdi kamu dünyÀda èaşú
2. Úaùrede deryÀda olmaz iòtiyÀr
Pes olupdur úaùre vü deryÀda èaşú
3. Devr eder miydi sipihrile felek
Olmasaydı zír ile bÀlÀda èaşú
4. Bülbülüñ feryÀdı açar àonceyi
ÔÀhir oldı gülile şeydÀda èaşú
5. Cümle èÀlem èÖrfiyÀ yek nesnedir
Var belÀ bezmindeki ãahbÀda èaşú
-146Mefèulü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Eyle çü ney dÀàına baúma nevÀ-yı èaşú
Áyín-i muóabbetde budur muúteøÀ-yı èaşk
2. Mir’Àt-ı ruò-ı yÀre baúan kendüyi görmez
äıàmaz cemÀli Àyına bir mübtelÀ-yı èaşú
3. Ey hevÀ-yı zülfle olduñ gibi mecnÿñ
Etse èaceb mi lÀne seriñde hümÀ-yı èaşú
116
4. Çün teng ü òarÀb idi bu dil meskeni şÀhım
Gel lûùf u kerem eyle yapıldı serÀy-ı èaşú
5. Kÿyun ùavÀfın eylemege saèy éderiz biz
Vardır ùavÀf-ı Kaèbede elbet ãafÀ-yı èaşú
55a
6. Haøm eyleriz esrÀrıñı keşfeylemeziz lík
Olmaz àamıñ yemekle kişi imtilÀ-yı èaşú
7. Daòl eyleme ey èÖrfi göñül óÀline zinhÀr
Olmaz ùaríú-i èaşúa ãaúın kethüdÀ-yı èaşú
-147-
FÀèilÀtün FaèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Biz miyÀn-ı gülde’iz Àzürde-i òÀr olmadıú
Bir èaceb bülbül-diliz Àşüfte-i zÀr olmadıú
2. äÿretÀ mehcÿrıyuz yÀriñ bizimle vaèdi var
Bu sebebden fikr-i hicrÀnile nÀ-çÀr olmadıú
3. Şuèle-i şemè-i ruòunda yandırır pervÀnesin
Olmuşuz òÀkister ammÀ nÀra yanar olmadıú
4. Gülşen-i sínemde güllerdir görinen yÀreler
Ùaèn-ı òÀra bülbül-ÀsÀ biz dil-efgÀr13 olmadıú
5. DÀye-i ten ùıfl-ı cÀna gördügin etmesin
Geçmedi bir sÀle nÀzikèÖrfi bí-mÀr olmadıú (?)
13
Divanda dil-fiàÀr yazılmış.
117
-148-
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. BÀline dayamış yatur ol yÀr uyanıú
Dédi nicesin dÀàıma tekrÀr uyanıú
2. DÀàım dédi pervÀne uyanıúdır efendi
Her gice ruòuñ şemèine yanar uyanıú
55b
3. Dédi nicesin òˇÀbile bí-çÀre àamımdan
Dédim güzelim işte bu bímÀr uyanıú
4. Güldi dédi ãabr-ı nÀzile ol şÿò-ı dil-ÀrÀ
èAşúımla benim bülbül-i gül-zÀr uyanıú
5. Ey èÖrfi dilerseñ dédi hengÀm-ı viãÀli
Cehd eyle benim vuãlatıma zÀr uyanıú
-149MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. CemÀli bÀà-ı èişve ruòları rÿy-ı nigÀr ancaú
Lebi gülnÀr-ı mercÀní gözi merdüm-şikÀr ancaú
2. Dizüb ãaf ãaf alÀyın ãan sipehdir ceyş-i müjgÀnı
Ki her biri nice bí-çÀre gözler níze-dÀr ancaú
3. Terennüm de hezÀrı aàladır güftÀrı èuşşÀúı
Güli şÀd eyleyüb bülbülleri etmekde zÀr ancaú
4. ÓayÀl-i òurde étdim mÿ miyÀnı Çerkesí yÀriñ
Serivdir úaddi reftÀr etse kebk-i şíve-kÀr ancaú
118
5. EóibbÀ dér ise ey èÖrfi kimdir hem-demiñ şimdi
Baña yÀriñ òayÀli oldı künc-i àamda yÀr ancaú
-150-
FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. DÀòil-i ãoóbet-i cÀnÀn olsaú
İltifÀtı ile òandÀn olsaú
2. Açsa gül-rÿyını gülşende yine
Şevúile bülbül-i giryÀn olsaú
3. O mihir ùalèati seyreyler idik
TÀb-veş õerrede pinhÀn olsaú
4. Bizdedir yine sebeb hicrÀna
Lûùf éder òÀk ile yeksÀn olsaú
5. èÖrfi hecr iline şÀh olmaúdan
Yegdir ol14 dilbere der-bÀn olsaú
-151FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çeşm-i Mecnÿnile úıl neôôÀre baú
Vech-i LeylÀda görinen yÀre baú
56a
2. èAndelíb-i gülşeni gör ey göñül
ÒÀrı añmaz çekdigi eõkÀra baú
14
Divanda fazladan bir (ol) kelimesi daha yazılı.
119
3. Añma uçmaàı gel ey pervÀne sen
èÁşıú iseñ şuèle-i ruòsÀra baú
4. äÀnièiñ fikr ilini seyr ét çemen
Díde-i èibret ile ezhÀra baú
5. äanma kim şÀdü’r-revÀnı òandedir
Girye eyler rÿz u şeb fevvÀre baú
6. Meróamet ile kerem cevr ü cefÀ
Dÿsttandır bildigim her kÀre baú
7. Òıyrelenmez nÿr-ı çeşmiñ müddetÀ
Rÿy-ı dilberde olan envÀra baú
8. Vaút-i nÀzikler gelüb geçmekde hep
Bir èilÀc étdir dil-i bímÀra baú
9. Var ùabíbiñden niyÀz eyle devÀ
èÖrfi derdiñ çoú aña bir çÀre baú
Óarfü’l-ÚÀf
-152FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Kevkebiñ bÀlÀdadır devlet-me’Àbıñdan seniñ
Şems ü meh devriñde cest oldı óicÀbıñdan seniñ
56b
2. Gün yüzün göstermez oldı çün ôalÀm-ı şeb gibi
Kime feryÀd eylesem rÿyıñ niúÀbıñdan seniñ
120
3. Gördi maòmÿr u períşÀn olduàum perçem gibi
SÀúi-i úudret vérüb èaşúıñ şarÀbıñdan seniñ
4. DÀàlara düşmek göründi Úays-veş LeylÀ içün
Keşki bí-dÀr olmasam bu şebde òˇÀbıñdan seniñ
5. èArøuóÀl etmekde èÀciz her gedÀ sulùÀnına
Òavfile dembestedir èÖrfi èitÀbıñdan seniñ
-153Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. ReftÀr ü òirÀmıñda èaceb èişveler étdiñ
Óıãn-ı bedene bu yürüyüşle ôafer étdiñ
2. äabr édemedim nergis-i mestÀneñe baúdım
Ey nÀvek-i àamze siperimden güõer étdiñ
3. Şems-i ruòuñuñ pertevi maóv étdi cihÀnı
Çün õerre beni mihriñile derbeder étdiñ
4. Baúsam yüziñe pençe-i símíni ùutarsın
Cevr etme dedikçe baña sen beş beter étdiñ
5. èÖrfi ile gördüm iki cÀnÀne démişsin
Varise raúíbÀ bize aóvel naôar étdiñ
57a
121
-154Naôíre-i Naôír Efendi
MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Görüb rÿyunı dérsen meh-likÀnıñ
Bulunmaz şehr içinde miåli anıñ
2. ÒirÀmıñ görse bu èişvelerle
ÓicÀb eylerdi servi gülsitÀnıñ
3. MiyÀnıñ úoçmaú içün derde düşdüm
äarılmaúdır èilÀcı mÿ miyÀnıñ
4. Ruòuñ görmek yeter èÀlemde cÀnÀ
Bize ancaú budur õevúi cihÀnıñ
5. Bugün bir nev àazele ùaróile èÖrfi
ZiyÀde eylediñ nÀm ü nişÀnıñ
6. NaôírÀ saña besdir bu naôíre
O õÀta yÀdigÀr ü armaàÀnıñ
-155MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Tozun görsem gelürken dil-rübÀnıñ
Olu aãlı dér idim kimiyÀnıñ
2. NigÀrıñ çeşmi úudretten mükaóóal
Ne úadri var yanında tÿtiyÀnıñ
122
3. Giyüb semmÿrı açmış síne gencin
Varınca nÀfesine ol civÀnıñ
4. YegÀne fenn-i simiyÀda ol dilber
Müsaóóar bendesidir èÀlen anıñ
5. Bu nev-güftÀr-ı maèní-dÀrıñ èÖrfi
Éder zihninde yer her nüktedÀnıñ
-156MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. NigÀra Àteş imiş iftirÀúıñ
Beni yaúdı seniñ nÀr-ı firÀúıñ
2. Nice ãabr édeyim àurbetde sensiz
Baña àuããa getürdi iştiyÀúıñ
3. Yolum kesdi Sitanbÿluñ óiãÀrı
Göñül sende velí çoúdur nigÀrıñ
4. Seninçün eylerim ben Àh ü zÀrı
Baña àuããa getürdi iştiyÀúıñ
5. ŞehÀ óÀl-i dilim gÀhí su’Àl ét
Beni Mecnÿna ey LeylÀ miåÀl ét
57b
6. áam-ı èÖrfi’i sulùÀnım òayÀl ét
Baña àuããa getürdi iştiyÀúıñ
123
-157MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Olur hÀle felekde ôÀhir olsa tÀb-ı gerdÀnıñ
Düşer Àyine-i çeròe o dem èaks-i giríbÀnıñ
2. Şafaú-gÿn oldı ãandı bir gice bídÀr iken èuşşÀú
NiúÀb-ı Àb-gÿndan ôÀhir olmuş rÿy-ı raòşÀnıñ
3. Sirişk-i òÿn-feşÀnım alma sensin dehriñ elmÀsı
Nedir úadri yanıñda dilberÀ laèl-i bedaşÀnıñ
4. Bu miskíniñ nedir cürmi şehÀ başıñ içün söyle
ÒaùÀyı bÀri bildirsin bize zülf-i períşÀnıñ
5. Ne mümkin dest bÿsıñ ey şeh[-]i bí-dÀd-ı müstaàní
Yeter èÖrfi-i şeydÀya naãíb olursa dÀmÀnıñ
-158FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Her dil-i Àşüfteye bir yÀr-i bí-hem-tÀ gerek
èAndelíbÀna bu gülşende gül-i raènÀ gerek
2. äubóa dek pervÀne-ÀsÀ yanmaàa yaúılmaàa
Rÿyı Àteş-nÀk gÿyÀ şemè-i şeb-ÀrÀ gerek
3. Bir seriv-úadd dilberiñ gitmez òayÀli dídeden
Mü’miniñ göñlünde dÀ’im himmeti bÀlÀ gerek
58a
4. İnkisÀr-ı şíşe-i meyden óaõer úıl zÀhidÀ
Ùaş atarsın meclise bilmez misin ãahbÀ gerek
124
5. èÖrfiyÀ mecmÿèalar naômıñla pür olsa ne var
Ṭabè-ı şÀèir feyø-i Óaúla genc-i lÀ-yefnÀ gerek
-159FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. İki Àhÿ dídeñiñ çün zÀdesi ebrÿlarıñ
Kim doàurmuş iki dümkeş ejderi Àhÿlarıñ
2. Ey cefÀ-cÿ bir oñulmaz derde düşdüm lÀ-èilÀc
Eylemiş zincire beste varise gísÿlarıñ
3. Her gice sevdÀ-yı zülfüñ ile òˇÀbı terk édüb
Başıma úayd oldı gitdi kÀkül-i òoş-bÿlarıñ
4. Úadd-i mevzÿnuñ gibi úopar úıyÀmet èÀleme
Bir daòi fitne baúarlar díde-i cÀdÿlarıñ
5. èÖrfi-i zÀrıñ niyÀzı bu ki Óaúdan dÀ’imÀ
Gülşen-i èÀlemde gülsün dem-be-dem gül-rÿlarıñ
-160MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. TemÀşÀ óüsnüni gülşen-seyÀy-ı dil-güşÀdan yeg
Teferrüc baña olmaz bÀà-ı rÿy-ı dilrübÀdan yeg
2. Nesím-i ãubóile pür feyø olur rÿóÀnı her diller
MeşÀma zülf-i òoş-bÿyı anıñ müşg-i ÒaùÀdan yeg
125
3. Göñül pür-dÀà iken neyler beni olşÿò-ı müsteånÀ
Eníni èÀşıú-ı bí-çÀreniñ nÀy-ı nevÀdan yeg
4. Düşüb teşvíşe àam çekme bu baór-i óayret-efzÀda
Bilür üftÀdesin ígÀne olmaz ÀşinÀdan yeg
5. Vücÿda işledi sÿzen gibi müjgÀnı ey èÖrfi
Döner çeşmim o yÀri gözleyü úıble-nümÀdan yeg
-161FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Mihriñi göñlümde cÀnÀ çüni mihmÀn eylediñ
Bir cemÀl èarø eyleyüb anı da pinhÀn eylediñ
2. Rÿyuñ üzre çín-i zülfüñden görüb leylÀyı ben
èAúlımı cÀnÀ bu yüzden sen períşÀn eylediñ
58b
3. BÀde-i èaşúıñ çeküb bezm-i muóabbetde bugün
Bu dil-i şeydÀyı cÀnÀ mest ü óayrÀn eylediñ
4. Güllere kÿyında úıldıñ bülbüli ãad õevúile
Gösterüb peykÀn-ı òÀrı ãoñra giryÀn eylediñ
5. Hecriñ işkenc ü saçıñ zincir ü cevre ustasın
YÀ niçün èÖrfi deyüben zÀre bühtÀn eylediñ
126
-162Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Her yerde àamıñ çekmek ile bí-nevÀlarıñ
Oldı sipihre Àhı resíde gedÀlarıñ
2. Derdiñ netíce bu dil-i mehcÿrile gitdi
Úalmaz efendi yanıña cevr ü cefÀlarıñ
3. Gülşen ãafÀsın eyledin aàyÀrile tenhÀ
Bülbül degil mi saña şehÀ mübtelÀlarıñ
4. Diller şikeste neyleyim bÀde neş’esin
Cem devrine mi úaldı seniñ dil-güşÀlarıñ
5. Dil-dÀra göñül vérmesi ÀsÀn imiş ammÀ
èÖrfi belÀ-yı firúati var dilrübÀlarıñ
-163-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Mihr-i rÿyuñdan alur pertevini mÀh-ı felek
Olmasun mı aña her vechile dil-dÀde felek
59a
2. Vaãlı bostÀnına her kim érişürse yÀriñ
Külehin kec éderek nüh feleke dér mi kelek
3. Laèliniñ bÿsı müyesser mi olur èuşşÀúa
Lebini emmesi güçdür gel emek çekme emek
127
4. Gör èadÿyı nice dÀm eylerimiş cÀnÀna
Aña ãayd olmaz o Àhÿ ne úadar eylese dek
5. ÒÀùırı nerm ola ey èÖrfi bu germiyyetile
SÀúiyÀ ãÀàarı ãunduúda ayÀàın bas pek
-164-15
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Òaddiñe müştÀú iken èuşşÀk-ı bí-óaddiñ seniñ
Gülşen içre gül nigÀrÀ olamaz óaddiñ seniñ
2. èÁrıøıñ gísÿsı gök dívÀne etdi sünbüli
Ceddin ey meh-rÿ melekdir bellüdir mecdiñ seniñ
3. Geh giriftÀr ü gehi ÀzÀd éder zülfüñ beni
Vaãl-ı cÀn-baòşıñ içündür nev-be-nev derdiñ seniñ
4. Daèvet etsem sen perí-ruòsÀrı eylerseñ èitÀb
Ditredir cismi siyeh …………. seniñ
5. GülsitÀn-ı ùabèıña èÖrfi ………….. yine
Tuófedir ãavb-ı NaôírÀ’ya bu ……. seniñ
15
Bu àazel varak 112b’deki àazeldir. Kafiyelenişinden ötürü bu kısma alınmıştır.
128
Óarfü’l-LÀm
-165FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Dehriñ Àşÿbunı ol óüsn-i dil-ÀrÀdan bil
Fitne-i èÀlemi gísÿ-yı muùarrÀdan bil
2. Õerreler pertev-i òÿrşídile germiyyetde
Mihr-i rÿşen-ger-i dídÀrı bu maènÀdan bil
3. Úaùresin baóre ulaşdırmadı eşk-i pür-òÿn
Gerçi girdÀbiledir ceõbe’i deryÀdan bil
4. Bilürüm èÀlemi mest étdi şarÀb-ı èaşúı
Neş’eyi kÀsede ãanma mey-i òamrÀdan bil
5. Bí-úarÀr olmasını nüh felekin èÖrfi gibi
áam-ı imrÿze ile vaède-i ferdÀdan bil
59b
-166FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Gülşen-i kÿyında yÀriñ Àh ü zÀr eksik degil
èAndelíb-i zÀra çünkim ùaèn-ı òÀr eksik degil
2. Bunca hÿy [ü] gÿyile pürdür zemín ü ÀsumÀn
Zümre-i èuşşÀú anda çün hezÀr eksik degil
3. İstemem senden sipihrÀ berd-i cÀh mihneti
Muètedil vaútiz bize bÀd-ı bahÀr eksik degil
129
4. Ruúèa-i dilde cemÀl-i óüsn-i dilber naúş olur
Seyr-i çeşm-i cÀna dÀ’im bir nigÀr eksik degil
5. Ol kebÿter-síne dilber rÀm olub èÖrfi saña
BÀz-ı èaşúız pençemizden hiç şikÀr eksik degil
-167Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Biz vuãlat-ı cÀnÀneye şÀyÀn idik evvel
İkrÀmı ile òurrem-i òandÀn idik evvel
2. Şimdi bizi ùaró eyledi bezm-i kereminden
Meclisde èaceb nÀ’il-i iósÀn idik evvel
3. Ben firúat-i dildÀra nice ãabr édeyim Àh
Her laóôada hem-ãoóbet-i cÀnÀn idik evvel
4. Çün girye ile úalmadı bir úaùre sirişkim
Biz cünbiş-i eşvÀúile èummÀn idik evvel
5. Ey èÖrfi yeter söyleme esrÀr-ı viãÀli
Gel fikr-i muóÀl añlama sulùÀn idik evvel
-168FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Áb-ı zinde isteyen İskendere olsun delíl
MÀcerÀ-yı hecr ü firúatden olur ekşim sebíl
2. äanma der-ôulmet óayÀt Àbına bir pÿşídedir
Úara örter èaynine hecriñden olmuşdur èalíl
130
3. Ebr-izülfüñ her úaçan gitse yüzünden dilberÀ
Pertev-i óüsnüñ éder mihr-i cihÀn-tÀbı òacíl
4. Gülşen-i ãunè-ı ÒudÀdır óüsn-i ruòsÀrıñda ter
TÀze güllerdir ki rÿyıñ anda var bÿy-ı cemíl
5. ÒˇÀn-ı elùÀf-ı şefÀèat pÀdişÀhım sendedir
èÖrfi-i zÀra kerem eyle eyÀ nÿr-ı Òalíl
60a
-169FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Gülşen-i kÿyında dil-dÀrıñ nevÀ eksik degil
äanasın kühsÀrdır ãít ü ãadÀ eksik degil
2. DÀm-ı zülf-i dil-rübÀdan murà-ı dil olmaz òalÀã
Ol sebebdendir ki yÀre mübtelÀ eksik degil
3. Óamdülillâh mÀye-i èaşúile o mekkÀreniñ
Göñlümüzden pertev-i nÿr-ı ÒudÀ eksik degil
4. Şíşe-i diller şikeste gerçi cevr-i yÀrile
BÀde-i gül-bÿse ammÀ cÀ-be-cÀ eksik degil
5. Vaède vardır heftede bir kere teşríf etmege
Úaãr-ı dilden èÖrfiyÀ fikr-i ãafÀ eksik degil
-170FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Naôar-ı èibretile cümle’i úıl fikr ü òayÀl
äÀnièí óaøret-i MevlÀdır anıñ celle celÀl
131
2. Véremez ãÿrete BehzÀdile MÀní ãÿret
Òak-i òuşke daòi óaúdır vérici óüsn-i cemÀl
3. Óüsn-i dilberde olan Àn-ı cemíl-i úudret
Ditredir üstüne èÀşıúlarını õerre miåÀl
4. äaldı İskenderi bir ôulmet-i dÿrÀ-dÿra
Leb-i dilberde imiş çeşme-i ser-şÀr-ı zülÀl
5. Cümle’i èÖrfi birer nesne tesellí eyler
Vaèdi-yi èaşúa düşürdi beni bir çeşm-i àazÀl
-171FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Gel çemen bezmine sulùÀnım gel
İçelim mül yine fettÀnım gel
2. èAks-i laèliñ vére óumret cÀma
Görelim mey leb-i mercÀnım gel
3. Başlasın naàmeye Àşüfte hezÀr
Seyr-i gül-zÀra gülistÀnım gel
4. KÀkülüñ èıùrı imiş bÿy-ı bahÀr
Sünbülün şemm édelim cÀnım gel
5. èÖrfi-i zÀrıña şefúat demidir
Gel benim sevgülü cÀnÀnım gel
60b
132
-172MefÀèilün MefÀèilün Feèÿlün
1. Göñül dÀ’im òirÀm-ı yÀre mÀ’il
Ùıfıldır varise reftÀre mÀ’il
2. HezÀrın aàladır ol verd-i raènÀ
Eger böyle úalursa zÀre mÀ’il
3. èAúíú olsa Yemen kirÀsı dilber
Gider bÀàa lebi gülnÀra mÀ’il
4. èAceb mi dilberi medó olsa kÀrım
Dil-i ÀvÀrem ol dil-dÀra mÀ’il
5. Olanlar èÖrfiyÀ Àlÿde-i èaşú
Olurlar naômile eşèÀra mÀ’il
61a
-173FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. VÀdi-yi óayretdeyim şÀh-ı cihÀnım tezce gel
Kim àaríú-i baór-i hicrÀnım civÀnım tezce gel
2. Şemè-i bezmiñden cüdÀ úıldı bizi fÀnÿs-ı çerò
Şevúile yansın saña pervÀne cÀnım tezce gel
3. Gel kerem eyle şehÀ göster yine dídÀrıñı
èÁşıú-ı àam-òˇÀr ü zÀra dil-sitÀnım tezce gel
4. Gÿş édüb teşrífiñi etsün ferÀàat giryeden
Muntaôırdır merdümÀn-ı díde-bÀnım tezce gel
133
5. Dÿr iken laèliñden èÖrfi ùÿùi-i dem-bestedir
Sen anıñ mir’Àtısın şírín-dehÀnım tezce gel
61a
-174FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Mest éden èuşşÀúı laèl-i dil-rübÀdır ey göñül
Mey neşÀtı dediler bu iftirÀdır ey göñül
2. Makdem-i dilberle bezmim oldı bu şeb pür-øiyÀ
Çünki teşríf eyleyen bir meh-liúÀdır ey göñül
3. Leyli zülfine muúayyed olma kim Mecnÿn éder
KÀkül-i dil-dÀra dolaşmaú òaùÀdır ey göñül
4. YÀra úarşu der-úafes bülbül nevÀlar eyledi
Ol daòi gül-rÿy-ı yÀre mübtelÀdır ey göñül
5. áam degil ehl-i mürüvvet úalmadıysa èÖrfiyÀ
Úısmetim véren cenÀb-ı KibriyÀdır ey göñül
134
Óarfü’l-Mím
-175Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Güldükce anıñ gül gibi ruòsÀrına baúsam
Áyíne gibi sırrile dídÀrına baúsam
2. Servi gibi ser-keşligi terk eylese cÀnÀn
Gülşende òirÀm eylese reftÀrına baúsam
3. Bÿs eyler idim laèl-i şeker-bÀrını yÀriñ
Bir kere şeker çiynese iúrÀrına baúsam
4. Yeldalanur ol şeb seóer olmaz baña ey dil
Bir gice anıñ zülf-i siyeh-kÀrına baúsam
61b
5. MestÀne éder èÖrfi’i çün bÀde-i rengín
Bir laóôa eger laèl-i Güher-bÀrına baúsam
-176FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Rÿyını görmez isem bÀri niúÀbın görsem
RÀøıyım peyk-i ãabÀyile kitÀbın görsem
2. Refè édüb kÀkülini èarø-ı cemÀl etse o şÿò
Ne var ey baòt-ı siyeh defè-i óicÀbın görsem
3. İçdigim andı bozan gibi yine ey zÀhid
Ayaàına düşdüm elde şarÀbın görsem
135
4. Ne çıúar èÀşıúa cevr eyledigi defterde
Rÿz-ı maóşer baña emr olsa óesÀbın görsem
5. Nice gün şevúini taèbír édemem bülbüle ben
èÖrfi ol tÀze gülüñ bir daòi òˇÀbın görsem
-177FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. ÓÀlet-i vecdile devrÀn eylesem
Ne felekden ùaşra seyrÀn eylesem
2. Eylesem dÀ’im ãafÀ-yı gülşeni
Hemçü bülbül yÀra efàÀn eylesem
3. MÀsivÀyı terk édüb tecvídile
Cümle aèøÀyı bütün cÀn eylesem
4. TÀ şafaú gözyaşı döksem giceden
Gözleri kÀn-ı bedaòşÀn eylesem
5. Çoú niyÀz etsem ùabíbe èÖrfiyÀ
èİllet-i èiãyÀna dermÀn eylesem
-178FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çün şeb-i hicriñle dil bí-şuèle-dÀrdır sevdigim
äubó-gÀh-ı gerdeniñ bir penbe-zÀrdır sevdigim
2. Eyle ey servi gehi seyr-i gülistÀna heves
Dídeler nergis gibi pür-intiôÀrdır sevdigim
136
3. Ebr-i zülfiniñ daàıtsun dilberÀ bÀd-ı sabÀ
èÁşıú oldum gün görür bu rÿzigÀrdır sevdigim
62a
4. Olmasa aàyÀra tek lÿùfuñ dil-i zÀra ne àam
İètimÀd etmem èadÿya nÀ-bekÀrdır sevdigim
5. Lûùf éder bir gün saña ol nÀzeníniñ èÖrfiyÀ
Kim ôuhÿrÀtı güneşden aşkÀrdır sevdigim
-179MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. MurÀdımca güzel bir dil-rübÀ-yı meh-liúÀ gördüm
Dil-i dívÀneme étdim teveccüh mübtelÀ gördüm
2. Ne ãabruna taóammül úaldı ben benden cüdÀ düşdüm
O óÀlet ile her bigÀne’i çün ÀşinÀ gördüm
3. NiyÀz u nÀzım eånÀsında sırrım cümle keşf olmuş
Meger ser-rişte vérdim zülf-i yÀri ejdehÀ gördüm
4. Eger varise èaúlıñ maórem etme femde dendÀnı
VefÀ ümmíd olanlardan óesÀb olmaz cefÀ gördüm
5. ÓayÀta maôhar eyler ãad óasedle ölsün aèdÀlar
Leb-i dilberde zír èÖrfiyÀ Àbı beúÀ gördüm
-180Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Tír-i müjiyle sínesi pür-òÿn olan benim
SÀàar miåÀli dídesi mey-gÿn olan benim
137
2. Rÿy-ı nigÀra baúmaàa vardır óicÀbımız
Zülf-i siyÀha her gice şeb-òÿn olan benim
3. èÁşıú içinde lûùfuna maôhar degil miyim
Kenzim cefÀ-yı dilbere maózÿn olan benim
4. äanmañ sirişk-i dídemi kim cÿy-bÀr ola
Her dÀnesiyle lücce-i Ceyóÿn olan benim
-181Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Sensiz varıcaú gülşene sulùÀnım efendim
Bülbülleri aàlatdı her efàÀnım efendim
2. ÒˇÀb oldı benim dídeme evvelki ãafÀlar
Ben zÀrı ferÀmÿş édeli cÀnım efendim
62b
3. Ben nice firÀkıñla çü ney sínemi yaúmam
Raóm eylemediñ ey şeh-i òÿbÀnım efendim
4. HicrÀnıña ùÀúat mi gelür bir nice yıldır
Billâhi benim úalmadı dermÀnım efendim
5. ŞÀyeste-i lûùf u keremiñdir úatı çoúdan
Gel eyle kerem èÖrfiye cÀnÀnım efendim
138
-182Mefÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Dil şuèle-i ruòsÀrıña yanıúdır efendim
PervÀne gibi èÀşıú-ı ãÀdıúdır efendim
2. Mest olmuşıdıú bÀde-i èaşúıñla ezelden
äanma beni ol bÀdeden ayıúdır efendim
3. Gel meclise nev-rÿzumuz olsun yine cÀnÀ
Al bÀde bu dem ùabèa muvÀfıúdır efendim
4. Bir kÀse ile òÀùırım olsun mütesellí
Şu nabø-ı merÀmı bile óÀzıúdır efendim
5. èÖrfí gibi bímÀra èaceb mi kerem etseñ
Her vechile lÿùfuñ aña lÀyıúdır efendim
-183-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Étdigiñ cevri begim cÀnıma minnet bilürüm
Sitemiñ varise eyle anı raàbet bilürüm
63a
2. GÀhice eyledigin kec-nigehi pÀdişehim
İltifÀt-ı naôarıñdır deyü şefúat bilürüm
3. Úaçan aàyÀra èitÀb eyleriseñ mestÀne
ŞÀd u òandÀn olurum bÀèiå-i izzet bilürüm
4. Hicr-i laèl-i mey-i nÀbıñla òumÀr el vérse
Çekerim bÀde-i telòi anı òidmet bilürüm
139
5. èÖrfi’i eyleme ey şÀh-ı cihÀnım ÀzÀd
Saña úul olduğumı kendüme devlet bilürüm
-184FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Ey cefÀ-cÿ nice bir hicrile giryÀn olalım
Nice bir óasretile ney gibi nÀlÀn olalım
2. Güleèarø eyle cemÀliñ yine ey àonce-dehen
Ber-taraf eyleyelim firúati òandÀn olalım
3. Zülfüñüñ úara niúÀbın gider ey meh-pÀre
Bir bölük èÀşıú ile òurrem ü şÀdÀn olalım
4. BÀr ise píreheniñ gel çıúar ey nÿr-ı baãar
Gel cefÀ-cÿ kerem ét nÀ’il-i iósÀn olalım
5. Dilberi fikr ü òayÀl eyleyerek ey èÖrfi
Biz de ehl-idil ile vÀãıf-ı òÿbÀn olalım
63b
-185MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Yanar pervÀne-i cÀnım yeter şemè-i şebistÀnım
Fetíl èarø etme sulùÀnım bu tÀze dÀàa fettÀnım
2. Ney-ÀsÀ eylesem nÀle olursuñ şevkile vÀle[h]
Göñül dÀàıñla çün lÀle meded ey şÀh-ı òÿbÀnım
3. Kerem eyle baña cÀnÀ yitirdim kendümi farøÀ
Göñül èaşúıñla bir şeydÀ açıl ey verd-i òandÀnım
140
4. Birinde destimiñ ayaú birisinde sebÿ ancaú
Bu meclisde seni muùlaú görem dér çeşm-i giryÀnım
5. Bu èÖrfídir saña èÀşıú yoluñda ölmege lÀyıú
Olursañ vaèdiñe ãÀdıú gönderdim işte úurbÀnım
-186FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. SÀúiyÀ ãun içelim bir defè-i àam
Gelmesün fikr-i maèÀşiçün elem
2. Neş’emiz gördükde reşk etsün bize
Yatdıàı terden dilÀ sulùÀn-ı Cem
3. DilberÀ şikeste sebÿlar çün tehí
Bezmini ùaró édeli ol àonce-fem
4. Ey göñül ferdÀ içün gel àam yeme
Destiñe al kÀse-i dem işbu dem
5. ZÀhidÀ yÀriñ elinden içeriz
Dest-i pÀkinden o sÀúi ãunsa sem
6. Öyle mest olmaú gerekdir bir kişi
Dídesine girmesün bir ník ü kem
7. Keåret erbÀbı degildir ùabèımız
èÖrfiye bÀdile cÀnÀn ola hem
141
-187MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Göñül vérdim senin gibi şeh-i bí-dÀda sulùÀnım
Düşürdüñ dÀm-ı hicrÀna édüb üftÀde sulùÀnımè
2. Nice gül-zÀr-ı kÿyuñda fiàÀn etmez seniñ bülbül
Ki èarø etmekdesin ruòsÀrıñı her yÀda sulùÀnım
3. BahÀr eyyÀmı yaúlaşdı ayaúlar devr ü seyr etsün
Rebíèiñ mevsiminde destiñe al bÀde sulùÀnım
4. Ne cemè-i mÀladır úaãdım ne Àrzÿ-yı menÀãıbdır
Baña vaãlıñ gerek dünyÀ ile èuúbÀda sulùÀnım
5. Gelürler mekteb-i èirfÀna eùfÀl-i perí-rÿyÀñ
TekÀsül eyleme gel èÖrfi’i üstÀda sulùÀnım
64a
-188FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. MÀniè-i vaãl oldı her tenhÀyı kesret eyledim
Kendi kendimden àÀyet de nefret eyledim
2. Etmedi bir kez icÀbet bulmadı tenhÀyı çün
Nice kere ol perí-ruòsÀrı daèvet eyledim
3. Dil-rübÀsız mey içilmez neş’e te’åír eylemez
áam hücÿm eyler úaçanki úaãd-ı èişret eyledim
142
4. Úaãr-ı èummÀna düşürdüm díde-bÀn aàyÀrımı
MerdümÀnı óayretile àarú-ı èummÀn eyledim
5. Bunca mÀh u sÀl-i eyyÀmım güõÀr étdi tehí
èÖrfiyÀ ÀyÀ niçün ben böyle àaflet eyledim
-189FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Söyleşilmez yÀrile çün böyledir de’b-i úadím
Baña genc-i àamda dil-dÀrıñ òayÀlidir nedím
2. Gör esen mi ey ãabÀ bildir baña cÀnÀnemi
KÀkülünden bir hedÀyÀdır getür èanber şemím
3. Kanberimdir òÀl-i dilber Óaydar-ı èaşúım bugün
ÕülfeúÀrım òÀmedir düldül baña ùabè-ı selím
4. Òaãm ile etmek cidÀl-i cengi düşmez şÀnıma
Mısùar-ı mecmÿèa-i naômım baña cünd-i èaôím
5. èÖrfi çün söyler sezÀyı gÿş éden añlar beni
Maèna-yı maømÿnuma ancaú éder fehm-i Fehím
-190FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Gidelim seyre yine èazm-i gülistÀn édelim
Güle bülbül biz o gül-çehreye efğÀn édelim
2. Sünbül-i yÀri òayÀl eyleyelim gülşende
Bize åıklet véreyur èaúlı períşÀn édelim
143
64b
3. Heves-i laèl-i lebiyle içelim gel bÀde
ZÀhidi naèrey-yi mestÀneye óayrÀn édelim
4. Burc-ı óüsn içre bulunmaz aña beñzer dilber
Müddeèí varise gelsin beri óayrÀn édelim
5. Aàladım èÖrfi èadÿdan dédi şeh-nÀz éderek
Gele dívÀna bugün cümleye dívÀn édelim
-191Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. DídÀrına baàmaàa nigÀrıñ óaõer étdim
Áyíneye èaksin düşürüb cilveler étdim
2. CÀnÀnı temÀşÀdayım el-yevm raúíbÀ
Bu şíşe-i mevcÿda velí bir naôar etdim
3. Ben yÀrimi ùaleble ne gezem deştle kÿhı
Çün beyt-i dili dilbere cÀy-ı maúarr éùdim
4. Gülşende hezÀr étdi muóabbet beni gÿyÀ
BostÀnı ùaríúin òaber aldım güõer étdim
5. Gör kevkebe-i baòtıñı ey èÖrfi-i şeydÀ
Bir gice ol gül òˇÀba gelüb síne ber étdim
-192FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. áonce-i ümídi açsa bÀà-ı dehr içre nesím
Bülbül-i gÿyÀ bezimde baña olurdı nedím
144
65a
2. áurbete düşdüm fütÀde yÀr yoú yÀran yoú
ÓÀlim añsam sergüõeştin naúl éder rÿó-ı Fehím
3. Mÿ miyÀnıñ fikr éden èÀşıúda úalmaz úılca cÀn
Böyle óÀlile ãırÀùı geçmege Allâh kerím
4. Áteş-i óasretile nÀr-ı iştiyÀúıñ sÿzişi
Cismimi yandırdı çün pervÀne yaúar mı caóím
5. Mescid-i èÀlemde èÖrfi nice óayrÀn olmasun
ÚÀimen õikrinde kimi kimini étdiñ muúím
-193-
MefÀílün MefÀilün MefÀílün MefÀílün
1. NiyÀz ettim bezimde raúãa çıktı yÀri ditretdim
MiåÀl dÀ’ire-i sille urub aàyÀri ditretdim
2. Yazarken óín zülfüñ köhne èayyÀş olduàum bildim
ÒaùÀ úıldım elimde raèşe vÀr pergÀrı ditretdim
3. Teb-i hicriñde ditrer gördi ol mekkÀre ben zÀrı
Démiş hengÀm-ı vaãlımda ben ol bímarı ditretdim
4. İşitdim semè-i bezminde dolaşmış grimiş aàyÀrı
Bir Àh-ı sÿz-nÀk étdim ki dilden nÀrı ditretdim
5. O cÀndan ayırub ey èÖrfi hamdülilâh murÀd üzre
BoàÀzından èaduyı aãdım ammÀ dÀrı ditretdim
65b
145
-194MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Dédi èaşú dÀsitÀnıñ bilmezin dÀnÀyı söyletdim
Anıñçün meclisimde Úayãile LeylÀyı söyletdim
2. ÒumÀrım fehm édüb sÀlÿs-ı mey-òÀne ãunub
Beni söyler görünce dédi çoú mevtÀyı söyletdim
3. Meger kim cÀ-be-cÀ bÿs eylerimiş laèl-i dildÀrı
Ne úanlar yutdum aàzın arayı ãahbÀ söyletdim
4. Edirne güllerinden olduàum yetmez mi bu şÀhid
NezÀket ile açdım bülbül-i gÿyÀyı söyletdim
5. RiyÀø-ı dehr içinde var mıdır èÖrfi gibi üstÀd
Şikenc-i ùurresiyle èörf édüb aèdÀyı söyletdim
-195MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Úapuñdan dÿr édüb baòt-ı siyÀhım
BahÀne ùÀlièimdir yoú günÀhım
2. Édüb èÀlí naôarla iltifÀtı
Naôar étdi baña kendi nigÀhım
3. Sitarem pesde ùÀliè nÀ-müsÀèid
Çıúar bÀlÀya BÀri dÿd-ı Àhım
4. Raúíb oldı arada vehm-i deryÀ
èAceb düzdÀne bekler şÀh-ı rÀhım
146
5. Unutma èÖrfi gibi derd-mendi
Seniñdir çün emir èÀlí-cÀhım
66a
-196FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Eyledik bezmine varmaúdan o yÀrı keselim
İncinür belki o gül-fem hele òÀrı keselim
2. Nev-bahÀr érdi niye açmadı gül-i bÀà viãÀl
NÀleler eyleyelim zÀr-ı hezÀrı keselim
3. Çün girÀn olmadadır naòl-i dile berg-i firÀk
İzdiyÀd olmaya dil àuããası bÀrı keselim
4. HÀvø-ı ümmíde aúar òun-ı sirişkim her dem
Ey cefÀ-cÿ ne olur yoú yére cÀrí keselim
5. Ṭayy olundı bu àazel èÖrfi keselvérdi deyü
Eylemiş òande meger rÿy-ı nigÀrı keselim
-197FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtü FÀèilün
1. Óasret-i cÀnÀneden oldum ziyÀde pür-elem
Etmez oldı meclise zírÀ o meh vaøè-ı úadem
147
2. HÀtif-i ilhÀm àayb étdi tesellí göñlüme
BÀri der-òÀùırdır ol yÀriñ òayÀli dem-be-dem
3. Bülbül-i Àşüfte-i feryÀdım eyler bí-óuøÿr
Kim yüzin göstermez ise bir daòi ol àonce-fem
4. èÁr u nÀmÿsı yolunda pÀyimÀl etsem nola
RÀøıyım rüsvÀ-yı èÀlem olmaàa etsün kerem
5. AúrabÀ vü aãdiúa éder naãíóat èÖrfiyÀ
Rişte-i sevdÀyı mümkin mi o dilberden kesem
66a
Óarfü’l-Nÿn
-198FÀèilÀtün FÀèilatün FÀèilatün FÀèilün
1. Çün èadÿ iàvÀ éder yÀr olduàıyçün neylesün
Söyledir bezminde aàyÀr olduàıyçün neylesün
2. Yoú yere feryÀd éder bülbül şikÀyet eyleyüb
Gül düşer çün üstüne òÀr olduàıyçün neylesün
3. ÇÀr ü nÀ-çÀr dil óaúíkat her ôuhÿrı bunlarıñ
Saèd ü naós ü baòt ü idbÀr olduàıyçün neylesün
4. Şemè-i õÀtıñ pertevinden dönmede fÀnÿs-ı çerò
Ebr ü bÀd ü çerò-i devvÀr olduàıyçün neylesün
5. Bulmadı bu èillete LoúmÀn ü EflÀùÿn èilÀc
Derd-i èaşúa èÖrfi bímÀr olduàıyçün neylesün
148
-199MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. GülistÀn içre bülbül oldı Àşüfte fiàÀnımdan
Unutdı lÀnesin ben dÿr olalı ÀşiyÀnımdan
2. BeyÀbÀna ãalub Àòir beni rÿzigÀr ammÀ
Esen mi ey ãabÀ bilmem òaber yoú nev-civÀnımdan
3. Benim feryÀd ü zÀr ü nÀlemi èayb eylemiş nÀdÀn
Ne bilsün ey göñül bígÀneler rÀz-ı nihÀnımdan
4. Ne bÀnÿ-yı ümmídile èarÿs-ı kÀm el vérdi
Ne bir ãıóóat òaber var óÀãılı yÀre nişÀnımdan
67a
5. Nola hicriyle ey èÖrfi şeb olsa kisve-i cismiñ
CüdÀyım òayli demdir kÀkül-i èanber-feşÀnımdan
-200Geçmez der idiñ ey dil-i şeydÀ perimden àazelini naôma bÀèiå bu
olmuşdur … èÖrfí-i derd-mendiñ dört ……….. dilbendi iki günde èazm
…… étdiklerinde firúatleriyle bu ……….. naôm eylemişdir.
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Geçmez dér idiñ ey dil-i şeyd[À] siperimden
Gör tír-i úaøÀ açdı zaòim tÀ cigerimden
2. Ey dil er-iseñ baàlama bel bu zen-i çeròe
Kim yere düşüb çÀr güher zer kemerimden
149
3. EnvÀè-ı ãafÀ çıúdı gözümden kuóÿl-ÀsÀ
BÀrÀn-ı sürüò dem-be-dem akdı baãarımdan
4. èAynimde degil idi benim mÀcerÀ-yı ğam
äad cÿy ôuhÿr eyledi bu çeşm-i terimden
5. Aàlar deyü ùaèn eylemeñiz èÖrfi-i zÀra
Yas étdi felek bile benim bu kederimden
-201FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Õevú-i bÀà eyler egerçi bÀà-bÀn
Gör ne otlar yoldurur aña cihÀn
2. Leyli gösterse yüzin Mecnÿn éder
Murà-ı sevdÀ serde eyler ÀşiyÀn
3. Bir lebi Şíríne kim FerhÀd olur
Tíşe-i Àhile eyler terk-i cÀn
4. İki gün bir bezm-i èayşe gelse yÀr
Çün peri olur üçünci gün nihÀn
5. èÖrfiyÀ gülşen mekÀn eyler hezÀr
Kuşça cÀnı úalmayub eyler figÀn
-202FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. ÁşinÀyım dilbere bígÀneler reşk eylesün
CÀy-gÀhı sínedir kÀşÀneler reşk eylesün
150
2. Şemèa-i kÀfÿr olub mihrÀb-ı dilde gerdeni
DÀèimÀ endíşeñe pervÀneler reşk eylesün
3. Gösterir gÀhice halúa-çín édüb gísÿların
Zülfünüñ zincirine dívÀneler reşk eylesün
67b
4. Nukl-i bezmim bÿs-ı laèl-i dil-rübÀdır her zemÀn
Arúasından çatlasın kestÀneler reşk eylesün
5. Mest-i èaşk-ı óayret-efzÀyı leb-i dil-dÀrile
èÖrfiyÀ şol neş’eñe mestÀneler reşk eylesün
-203Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün
1. Aúsa miyÀn-ı ãuffede şÀdü’r-revÀn revÀn
Gitse gürÿh-ı àam daòi bizden yegÀn yegÀn
2. Açsa niúÀb-ı zülf-i siyÀhkÀrın ol Àfet
Baksa o çeşm-i fitneye díde yamÀn yamÀn
3. Bir ãubó idi gösterdi cemÀl-i ÀfitÀbesin
Dil vérdim o òurşíd-i cihÀna cihÀn cihÀn
4. Bir õerre zevÀl érmez idi óüsn-i dilbere
Rahm eylese èuşşÀúına her nev-civÀn civÀn
5. äabr édebilür mi buña èÖrfi gibi èÀşıú
TÀ nÀfe degin síne-küşÀda amÀn amÀn
151
-204MeèfÀílün FeèilÀtün Feèÿlün
1. ŞehÀ sen Àfet-i devrÀn imişsin
Güzellik ceyşine sulùÀn imişsin
2. èAzíz étdiñ beni lûùfuñlÀ cÀnÀ
Meger sen Yÿsuf-ı KenèÀn imişsin
68a
3. ŞifÀ étdi bu bímÀra lebiñden
ṬabíbÀ derdime dermÀn imişsin
4. Dédiler ay ùutuldı nıãf-ı şebde
Bu şeb kimde èaceb mihmÀn imişsin
5. Edüb esrÀrıña èÖrfi-i şeydÀ
Meger kim cÀn içinde cÀn imişsin
-205Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün (?)
1. Var gerden-i síminde anıñ bÿy-ı yÀsemen
Fül yÀsemíndir ol tÀze gül-beden
2. èÁşıú doúunma destile pÀlÿde-i terdir
Cism-i mülÀyemetle leùÀfetle penbeden
3. RuòsÀrınıñ evãÀfın işitmiş gibi me’vÀ
Her laóôa gezer kÿyını hefte-sekiz èaden
4. Ol Àb-i rÿy-ı èÀlem eger vÀdiye çıúsa
Neşv ü nemÀya söz mi úalur müjdeler çemen
152
5. Feyø-i nesím-i óaøret-i BÀri’yle göründi
Açdı niúÀbın èÖrfiye gül-çehre-i süòan
-206FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèílün
1. Ol perí gül gibi òandÀn olmasun yÀ neylesün
Bülbül-i şeydÀ da giryÀn olmasun yÀ neylesün
68b
2. ÒÀr-ile ülfet éder ol àonce-fem gül-zÀrda
Dídeden eşkim firÀvÀn olmasun yÀ neylesün
3. Dem-be-dem baàrın yaúar dÀà-ı àam-ı èÀşıúlarıñ
Ney gibi èuşşÀú-ı nÀlÀn olmasun yÀ neylesün
4. PÀdişehdir dÀmeniñ bÿs etmege nevbet mi var
Bendeler òÀk-ile yeksÀn olmasun yÀ neylesün
5. Gösterir perçem ucın ol şÿò-ı fettÀnım baña
èÖrfiyÀ diller perişÀn olmasun yÀ neylesün
-207Bir duòter-i zühre-aòter der-i germÀbeden cÀn gibi hemÀn çıúub eùrÀfı
seyrÀn ü èÀlemi óayrÀn étdikden ãoñra peri gibi der-i óammÀmda nÀbedíd ü pinhÀn olmaàla bu àazel naôm olunmuşdur.
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Çıúdı germÀbe derinden yine bir Àfet-i cÀn
Rÿy-ı gül àonce-dehen sínesi Àyine hemÀn
153
2. áamzesi tír-i úaøÀ gibi mü’eååir cÀna
İki ebrÿları İstanbÿl işi iki kemÀn
3. Lebleri sÀàar-ı aómer nite kim kÀse-i Cem
äundı bir bÀde kim etdi beni mest ü óayrÀn
4. CÀme-i aàı anıñ dÀm-ı dil-i èÀşıúmış
Óalúa-i zülfe döküb dÀne-i òÀlin fettÀn
5. Görmedim böyle nigÀrı nice demdir raènÀ
Günde bí-óad gül açar gerçi gülistÀn-ı cihÀn
6. Daòi vaãf eyler idim òıyre getürdi çeşme
Pertev-i óüsn anıñ nÿr-ı mihirden tÀbÀn
69a
7. èÖrfi germÀbeden inmişdi göründi gitdi
Bir perí idi meger oldı gözümden pinhÀn
-208FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1.
Yüz çevirme dilberÀ bu bende-i díríneden
Görelim bir kez ne ãÿret görinür Àyineden
2. Õümre-i èuşşÀúıña úıldıñ beni mehter şehÀ
Kÿs u ùablıñ çalınur nevbet-be-nevbet síneden
3. Òaãm-ı dÿna eyleme cÀnÀ nigÀh-ı iltifÀt
İşler işler tír-i müjgÀnıñ dil-i pür-kíne
4. TÀr-ı zülfüñ setr éder seyre cemÀliñ gencini
Bir ùılısm-ı mÀrdır kim görilür gencineden
154
5. èÖrfiye göstermediñ bir heftedir dídÀrıñı
İètimÀd eyle óesÀb ét cilve-i Àõíneden
-209MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. ŞarÀb-ı èaşú-ı dilber var òamr ey dil yasÀà olsun
Ben ÀzÀd eyledim peymÀne’i varsın çirÀà olsun
2. Beni èuşşÀk içinde iòtiyÀr etmiş meger zülfi
èAceb bend oldum ol dÀma nigÀrıñ yüzi aà olsun
3. Dehen-bÿsı müyesserdir ney-ÀsÀ síne pür-dÀàa
Éderse meróamet çoú yaúmaàa bÀri du-dÀà olsun
69b
4. NigÀhı iltifÀtıdır degişmem cümle dünyÀya
Yeter bir gÿşe-i çeşmi güzellerde buçaà olsun
5. Ne àam şimdengerü èÀlem raúíbiñ olsa temlíki
Yemín etmiş viãÀle èÖrfiyÀ dünyÀda ãaà olsun
-210FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Sünbül açıldı bahÀr érdi cinÀn oldı cihÀn
SÀyeler her birisi oldı müferrió eyvÀn
2. Tÿà-ı şÀhí çıúarub ravøaya sulùÀn-ı bahÀr
Bezedi taòt-ı çemen-zÀrı úurıldı dívÀn
155
3. Cümle rÀóatda ola vaút-i şerífimde déyü
Gönderüb peyk-iãabÀyile mü’ekked fermÀn
4. Açalım díde’i nergis gibi sÀúi kerem ét
CÀmı ãun nÿş édelim şimdi şarÀb-ı reyóÀn
5. Dem-i cÀn-baòş ise ey èÖrfi nola feyø-i bahÀr
èAyn-ı èibret ile baú cümleye érdi nev-cÀn
-211MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. ŞehÀ seyreyledim óüsnüñ murÀdım üzre dilbersin
ÓayÀlim ãafóasında naúş olan dildÀra beñzersin
2. MetÀè-ı vaãlıña mÀlik olanlar bilmemiş úıymet
Nüúÿd-ı ekşimi vérdim saña benden ne istersin
70a
3. Görüb rÿyuñda òayÀliñ dÿd-ı Àhım çıúdı èayyÿúa
Yaúarsın èÀşıúı zírÀ güzellik içre èanbersin
4. Mürüvvet eylesen úÀnÿn olur èuşşÀúa sulùÀnım
MelÀóat kişverinde Òüsrev olduñ bellü serversin
5. Mükedder eylesin èÖrfi dehÀnıñ vasfını cÀnÀ
Ki medóiñde óalÀvet var èaceb úand-i mükerrersin
-212MefèÀílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Serír-i şívede òÀúÀñ-ı devrÀn
MelÀóat kişverinde şÀh-ı òÿbÀn
156
2. Göñül uàruladı ãandÿú-ı dilden
Alub varımı şimdi úaldım óayrÀn
3. Óuøÿr-ı na’ib —i úÀøí-i èaşúa
Buyur kim varalım óaãmile gÿyÀn
4. Ne alurlar güher úısmından ekşim
YÀòÿd kÀlÀ-yı varım bunca fettÀn
5. Gelürler yanıma daèvÀda elbet
ŞehÀdet eylemez mi şevú ile cÀn
6. Görünce èarøuóÀl-i bí-mecÀli
Seniñdir lûùf u iósÀn ile fermÀnè
7. DuèÀ-gÿy-ı devÀm-ı devletiñdir
Deriñde bendeñ èÖrfí-i duèÀ-òˇÀn
70b
-213FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Yüz bulub çıúmış ruòuñ üzre o òÀl-i èanberín
Eylemiş ruòsÀrıñı cÀnÀ SüleymÀní nigín
2. Tíàin èüryÀn eylemiş àamzeñ bakılmaz çeşmiñe
Çok tesellí eyledim olmaz nidem göñlüm emín
3. Gerdeniñde kakülün ucın baña dÀm eylediñ
Geçmezim öyle boàazdan olsa biñ yerde kemín
4. Yaza yaza vech-i taóríri yüzüñ gördüm seniñ
Naúd-i èaşúıñ aldım ammÀ göñlümi vérdim rehín
157
5. Oúuyub òandÀn olur àonca-fem ÀåÀrımı
Çünki tÀze gül açar ey èÖrfi bu tÀze zemín
-214FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Gör belÀyı yine bir dilbere oldum meftÿn
KÀküli fikri éder her gice èaúlım şeb-òÿn
2. Nice şíveyle geçer ben daòi benden geçerim
Úalurum óayretile òÀne-i àamda maózÿn
3. èÖmri çoú olsun éder baña mürüvvetle nigÀh
Neyleyeyim àamzeleri baàrım eyler pür-òÿn
4. Çeküb Ààÿşa désem óÀlimi tenhÀda aña
Lûùf éder idi o meh olmuş işitdim mey-gÿn
5. Ṭaèn-ı düşmen eger olmasa arada mÀniè
èÖrfi-i zÀrı viãÀlile éderdi memnÿn
71a
-215FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Áh cefÀ-cÿ çeşmiñ Àfet bir èaceb mekkÀresin
Dilde cevriñ çoú görünmez baú dilerseñ yÀresin
2. Tír-i àamzeñ úaldı zaòm içre oñulmaz yÀreler
Bir èilÀc olmaz baña bildim ki elmÀs-pÀresin
158
3. Ayda bir taúlíd éder ebrÿña ey meh-rÿ hilÀl
Yerle gök mÀbeyni var bilmez meger kim arasın
4. Úaãdım aàyÀrı izÀle eylemekdir dûstum
At èadÿnuñ al elinden bir yaña àaddÀresin
5. Em dédiñ dil-òasteye sükker dehÀnıñ ey ùabíb
èÖrfi-i bímÀrıñ ey dilber bilürsün çÀresin
-216FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Árzÿda dil o şÿòı rÿz u şeb giryÀn iken
Her temÀşÀda vücÿd Àzürde-i müjgÀn iken
2. Dem-be-dem pervÀnesin yaúar çerÀà-ı óüsnüñe
CÀn atarlar bir nigÀha Àteş-i sÿzÀn iken
3. Dédiler daòme açılmış mÀl bulmuş maàribí
Merdüm-i díde şikÀf-ı síneye óayrÀn iken
4. Mÿ miyÀn endíşesinde òÀùırım oldı şikest
Fikr-i gísÿ-yı períşÀnile dil vírÀn iken
5. Çün èazíz eyler seni èÖrfi ZüleyòÀ-yı òulÿã
Gördügüñ rü’yÀda ekåer Yÿsuf-i KenèÀn iken
71b
159
-217FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Gÿş éder ise o gül ben bülbülün zÀr olduàın
Faòr éder sünbülle dÀmÀnı pür-òÀr olduàın
2. Çün be-dídÀr olmada dÀ’im òayÀli dídeme
Úorúarım dilber òayÀlin istemez yÀr olduàın
3. Sínemi açdım úo zaòm ursun òadeng-i àamzesi
Bilürüm ol úÀşı yÀyıñ çeşmi tÀtÀr olduàın
4. Sevmiş ol meh-rÿ işitdim bir nigÀrı ditredim
CÀnımıñ fehm eyledim yÀre òırídÀr olduàın
5. èÁşıú oldürme dédim ol şÀha dédi òışmile
Var mıdır èÖrfi seniñ dehr içre òünkÀr olduàın
-218FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bir èaceb endíşedir àurbetde efkÀr-ı vaùan
èAndelíb-i cÀn éder elbette eõkÀr-ı vaùan
2. äad hezÀr àurbetde iken durmayub feryÀd éder
Zer úafesden òoş degil mi bülbüle òÀr-ı vaùan
3. BÀà-ı firúatde eger bir àonce-fem görsem hemÀn
ÓÀãıl olur dil diraòti üzre gülnÀr-ı vaùan
4. Kevåer ırmaàı gelir mi èaynime sensiz benim
Kim serÀb oldı bu yerde baña enhÀr-ı vaùan
160
5. èÖrfiyÀ àurbet nedir fehm eylesin ehl-i dilÀn
Dilde bir mübhem muèammÀ oldı esrÀr-ı vaùan
72a
-219Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Girmez düşüme yÀri òayÀl eyledigimden
Òaôô eylemedi seyr-i cemÀl eyledigimden
2. Bÿs édemedim laèl-i ãafÀ-baòşını gitdi
Dil-teşnelere vaãf-ı zülÀl eyledigimden
3. Gÿşına girüb nÀlelerim meróamet etmiş
Derdiyle bu şeb çeşmi hilÀl eyledigimden
4. Yapılmadı vuãlat ile óayfÀ ki derÿnum
Bíhÿde yere fikr-i muóÀl eyledigimden
5. Uyòuyı óarÀm eyledi ey èÖrfi cefÀsı
Etdiklerini yÀra helÀl eyledigimden
72b
-220Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Vérdik şarÀbı dilbere güftÀra başlasın
ŞeydÀları Àşüfte olub zÀra başlasın
2. YÀriñ òiùÀbı semè-i dile ùurfe naàmedir
Geh iltifÀt ü gÀhice ÀzÀr başlasın
161
3. ÓÀ’il olur mı èÀşıú u maèşÿúa bir mekÀn
AèdÀ dilerse arada dívÀna başlasın
4. ŞÀhıñ murÀdı rÿóa imiş sür piyÀdeyi
Úaçın öñünce bildigi reftÀra başlasın
5. Bir tıfl-ı dil ki èÖrfi gide mekteb-i èaşúa
Ebced yerine şevúile eşèÀra başlasın
-221FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. GülèiõÀr-ı ruòuñuñ şevúine ey àonce-dehen
Bülbül-ÀsÀ éderim nÀle’i gülşen gülşen
2. Seyre èazm eylesem ey àamzesi òÿní sensiz
Ravøalarda baña òançer görinür her sÿsen
3. Maşrıú- gerden-i berrÀúıña pervÀne benim
Reşk éder böyle semen cismiñe her símín-ten
4. Nice inkÀr ile dérdim yeñile aàyÀrıñ
İntisÀb etmege gül cÀmeñi kim idi diken
5. Seyr-i gül-zÀra èaduyile gidersin tenhÀ
èÖrfi-i zÀra revÀ mı ola kühen mesken
73a
162
-222FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. SÀdeler giyse vü reftÀr etse servim ber-çemen
äanurum bir servi aàÿşa çekübdür yÀsemen
2. Öyle bir pÀlÿde-i terdir letÀfetle anıñ
Cismine el degmedi ammÀ mülÀyim penbeden
3. Nerm éder Àhen-dilÀnı síne èüryÀn eylesem
Etmesün Àzürde yÀ Rabb anı tÀr-ı pírehen
4. Düşmesün hicrile tíà-i òÀra şeydÀ bülbüli
Ola her dem tÀze bir öyle vücÿd-ı gül-beden
5. Nice FerhÀd olmasun èÖrfi gibi èÀşıúları
Görmedim dünyÀda anıñ gibi bir Şírín-dehen
-223FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün (Faèlün)
1. Bezm-i efkÀra gelirse òÿbÀn
RamaøÀn olduàın añmaz şabÀn
2. Dükenür şíşe-i dilden ãabrı
Olsa úum ãaàışı ãabra imkÀn
3. Etmez imsÀk viãÀline anıñ
El ãunar nièmet-i cÀnÀna hemÀn
4. Meh-i nev gibi görüb ebrÿsın
Birden eylere iki èıyde úurbÀn
163
5. RamaøÀniyye murÀd étdi o şÿò
Oldı èÖrfi bu àazel bÀ-fermÀn
73b
-224MefÀèilün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Saña òoşdur benim nÀlem beni ÀzÀdı neylersin
Giriftiz zülfüñe çün ney èaceb feryÀdı neylersin
2. İşÀret eylemişsin ceyş-i müjgÀna bu eånÀda
PeríşÀn eyledi dil kişverin imdÀdı neylersin
3. Ki sensin píşe-kÀr-ı nÀz ü şíve ey cefÀ-kÀra
Bu nÀz ü şíve’i taèlím içün üstÀdı neylersin
4. Démişsin bir hediye vérmedi ben zÀr içün cÀnÀ
Yetişmez mi saña cÀn u dilim írÀdı neylersin
5. ŞikÀr etmekse úaãdıñ murà-veş bu èÖrfi-i zÀrı
Dü çeşmiñle nigÀh ét àayrı bir ãayyÀdı neylersin
-225FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Buldum èaşúın èÀúıbet mey-hÀnesin
Ey göñül ammÀ èaceb mestÀnesin
2. Şuèle-i şemè-i ruò-ı dildÀrda
äubóa dek her gíce sen pervÀnesin
164
3. Yanmaàı yaúılmaàı èayb eylemeñ
Çünki pervÀne degilsin ya-nesin
4. CÀnını úurbÀn éder üftÀdeler
ÁşikÀre göricek cÀnÀnesin
5. Bir emÀnetdir bu sırr-ı èÀşıúÀn
Açma èÖrfi söyleme efsÀnesin
74a
-226FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çeşm-i giryÀnım benim hicriñle mercÀn olmasun
İstemem cÀnÀ yüzüñden günde bir kan olmasun
2. Güldürür aàyÀrı yoòsa aàlamañ müşkil degil
Eyleme àam-gín èadÀ şÀd u òandÀn olmasun
3. èÁşıú-ı bí-çÀreñi yandırmasun dÀà-ı àamıñ
NÀyile dem-sÀz olub hüznile nÀlÀn olmasun
4. Rüèyetimle ey zemÀnıñ Yÿsufı eyle èAzíz
Óasretiñle òÀne-i dil beyt-i aózÀn olmasun
5. Gel òarÀb etme dil-i èÖrfi-i zÀrı cevrile
ÁşiyÀnıñdır şehÀ bíhÿde vírÀn olmasun
-227FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Ruòlarıñ seyr eylesin BÀà-ı gülistÀn isteyen
èÁrızıñ úılsın temÀşÀ verd-i òandÀn isteyen
165
2. èAks-i gül-fÀmıñla peymÀne olupdur laèl-gÿn
Lebleriñ görsün bezimde laèl-i mercÀn isteyen
3. Olmuşum bímÀr-ı firúat der-firÀşım ey ùabíb
İşte bu dil óastedir her demde dermÀn isteyen
4. ÒÀõıúından èilletin ketm eyleyen bulmaz devÀ
Óaste-i èaşúım benim dídÀr-ı cÀnÀn isteyen
5. Gülşeni Àrzÿ édüb “azm eyledi èÖrfi seóer
Yanıma gelsin benim Àşüfte yÀrÀn isteyen
74b
-228FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Görse ruòsÀrıñ eger bülbül-i cÀn
Úafes-i tende olur óaú-ÚurèÀn
2. Görmesem òande lebiñ àoncesini
Teng olur başıma bu kevn-i mekÀn
3. Gül-ruòuñ şevúine düşdüm yoòsa
Öldürürdi beni àamla hicrÀn
4. BÀàa çıú aça ruòuñ gül-zÀrı
Çünki girmez ele böyle devrÀn
5. Gül-èiõÀrıñ beni söyletdi yine
Eylediñ èÖrfi’i Àşüfte hemÀn
166
-229MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Dil-i èaşıú çü nÀfe òÿn-ı dille müşg-bÀr olsun
äabÀdan kÀkül-i èanber-feşÀnı tÀrumÀr
2. Açılsın gül-ruòı òandeyle gül-zÀr-ı ãafÀyide
O şevúile göñül şeydÀ vü Àşüfte hezÀr olsun
3. Úayır (?) feryÀdım gÿş eylemezse şimdi cÀnÀne
Dem-À-dem òÀùırımda tek benim ol gül-èiõÀr olsun
4. Fetíl-i zaòm-ı sínem àamze-i sÀóib-úırÀnídir
NigÀh etsün baña cÀnÀne cismim raóne-dÀr olsun
5. TemÀşÀ-yı çemen-zÀra giderken èÖrfi seyreyler
CemÀlin gösterir elbet hezÀra nevbahÀr olsun
75a
-230MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Bu göñlüm beytiniñ mihmÀnı sensin
Anıñçün cÀnımıñ cÀnÀnı sensin
2. Belí sensin éden dil-óaste cÀnÀ
Yine her derdimiñ dermÀnı sensin
3. Gül-i nÀzendesin her èandelíbe
HezÀrıñ nÀle vü efàÀnı sensin
4. FütÀden baór-ı fikre nice düşmez
CihÀnıñ fitne vü fettÀnı sensin
167
5. Sirişkile eziyet vérme yÀre
O güldür èÖrfiyÀ bostÀnı sensin
-231-16
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Dil pÀre göñül zevraúın ÀyÀ ne çekersin
Şimdengerü girdÀbile èummÀna çekersin
2. PervÀne olub şem-i ruòı şevúine yÀriñ
BíçÀre anı Àteş-i sÿzÀna çekersin
3. Cevr etse de şeúvÀ édemem çünki perídir
Yer étdi göñülde dil-i vírÀna çekersin
4. Bend oldum o yÀriñ ser-i gísÿsuna tenhÀ
Zencír-i siyeh zülfüni dívÀne çekersin
5. Vaãlını temennÀda güher naômımı görmüş
Óaúúımda dédi ãubóa-i dürdÀne çekersin
6. Çün pentere(?) şehbÀz-ı nigehden úaùı dÿruz
ÚullÀb-ı óaúíúat yine cÀnÀ ne çekersin
7. HengÀm-ı çerÀàÀn èaceb èişretdesin èÖrfi
Kim lÀle gibi sÀàar-ı şeş-hÀne çekersin
16
Bu àazel varak 112b’deki àazeldir. Kafiyelenişinden ötürü bu kısma alınmıştır.
168
-232Óarfü’l-VÀv
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Kÿhdan ãaórÀya cÀrí olma hem-vÀre ãu
Érdi çün alçaàa yüz sürmegile dídÀra su
2. ṬÀlib-i cÀnÀn olan èÀşıúda varlıú var mıdır
Maóv éder deryÀya cismin dem-be-dem bí-çÀre ãu
3. Óasret-i lÀèlile ben gitmek revÀ mı teşne-leb
Dÿãlar raóm eylesin vérsün baña bir pÀre ãu
4. Nola aúarsa sirişkim cÿyı pÀy-ı dilbere
Aúagelmişdir gözüm incinme her gül-zÀre su
75b
5. èÖrfi gibi geşt éder dünyÀyı ãu çün sÿbesÿ
Şevú-i laèl-i yÀrile oldı hele ÀvÀre ãu
-233MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Dem-À-dem yüz vérirsin kÀküle maóø-ı òatÀdır bu
PeríşÀn eyleme èuşşÀkı şÀhım bir recÀdır bu
2. Yeter àonce-ãıfat dil-teng olan gül-zÀrı èÀlemde
Açar her ùabè-ı nÀşÀdı esen bÀd-ı ãabÀdır bu
3. Nola keyfiyet-i laèliñ bulunmaz ise sÀàarda
Gül-i óamrÀya beñzer óoúúa-i cÀm-ı ãafÀdır bu
169
4. NigÀh etmek ne mümkin mest-i yÀre diúúÀtle
Baúılmaz neyleyim ammÀ müji tír-i úaøÀdır bu
5. Baña raóm etmediñ çoúdan görüb óÀl-i períşÀnım
Esirge èÖrfi-i zÀrı úapuñda bir gedÀdır bu
-234MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Ne vaóşílik éder ol çeşm-i Àhÿ
èAceb bilsem neden úaçar o meh-rÿ
2. Kemínim yoú benim ÀmÀde kendi
ŞikÀr eyler beni ol tÀr-ı gísÿ
3. NesímÀ bÿ yayıldı çünki òalúa
Muèaùùar eyledi dünyÀyı òoş bÿ
76a
4. CemÀl èarø eylese bir kerre farøÀ
Çıúar her gÿşeden biñ naère-i Hÿ
5. Elem çekme firÀú-ı yÀra èÖrfí
NihÀndır Àdemíden her perí-rÿ
-235MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Bize yoú iltifÀtıñ ey cefÀ-cÿ
Yanıñda it gibi düşmenler ulu
170
2. Siyeh çeşmín görüb ãaórÀya düşdi
Òotenden geldiler ãan çifte Àhÿ
3. Taóammül édemem bÀr-ı firÀúa
ØÀèifim dilberÀ çün tÀr-ı gísÿ
4. Görürsem Àb-ı rÿyuñ girye etmem
Durur bunda efendi her aúan ãu
5. Mürüvvet vaútidir lûùf eyle cÀnÀ
Úadímí èÀşıúıñdır èÖrfi yÀ Hÿ
-236Bir kelb-i øaèíf cÀn vérir iken Hÿ deyü birkaç defèa naère urub terk-i
mezbele-òÀne-i fenÀ etmekle bu àazel naômına bÀdí oldı ey èÀşıú u ey
ùÀlib-i Óaúú maèlÿm ola ki cümle eşyÀ õikr ü tesbíóe me’mÿrlardır gerek
úamu óayvÀnÀt ü cemÀdÀt.
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Cümle eşyÀ õikr éder dil-dÀrı Hÿ
Çün güzeldir her güzelden BÀri Hÿ
2. Cevr-ile öldürse èuşşÀúın eger
CÀn vérince étdigi eõkÀrı Hÿ
76b
3. Her nüfÿsun ãoñ deminde yÀrile
Baúmayub cÀnÀ éder iúrÀrı Hÿ
4. Kelb-i taókír eyleme òod-bín olub
Oldı Àòir demde çün eõkÀrı Hÿ
171
5. Bir èaceb dilberdir ol mümtÀz kim
Dér aña dehriñ úamu dil-dÀrı Hÿ
6. Baña cevrin gerçi taómíl eyledi
Úıl taóammül èÖrfiyÀ her bÀrı Hÿ
-237MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Ne siór étdi baña bilmem o meh-rÿ
Ne ãabrım úaldı ne rÀóat ne uyòu
2. Ne ùÀúat úaldı cismimde ne dermÀn
Olub vird-i zebÀnım yÀr-i men Hÿ
3. Gözümden cÿy-bÀrıñ çıúdı õevúi
Çün oldı hicrile eşkim aúarãu
4. èAceb sevdÀya düşdi dil-i fütÀde
Baña dÀm oldı çünkim zülf-i òoş-bÿ
5. Hele öpdirdi Àòir èÖrfi yÀrı
Nice iàvÀ ile aàyÀr-ı bed-hÿ
77a
172
Óarfü’l-HÀ
-238MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Ruòuñ Àyíne-i õÀt-ı ÒudÀdır yÀ Resÿlallâh
O sırrıñ maóremi ehl-i ãafÀdır yÀ Resÿlallâh
2. Gözümde perde-i àaflet göñülde ôulmet-i èiãyÀn
Dü çeşmi nÿr u fer vér bí-øiyÀdır yÀ Resÿlallâh
3. KebÀirle ãaàaír èilletimdir çün devÀ senden
Óadíå-i raómetiñ maóø-ı şifÀdır yÀ Resÿlallâh
4. GünÀhım çoúluàun añdım belim bükdüm kemÀn-ÀsÀ
ÒacÀletden ülf-i úadem dütÀdır yÀ Resÿlallâh
5. Yüzüm yoú varmaàa dergÀhıña lûùf eyle èÖrfiye
Dü èÀlemde seniñ kÀrıñ èaùÀdır yÀ Resÿlallâh
-239FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Cümle düşmenlerimiz dil keser inşÀ’allâh
Görür ol vaút-i sürÿrı naôar inşÀ’allâh
2. Merdimiz şekl-i àaríbÀnede pÀy-i devlet
ÒÀne-i pür-àama bir gün baãar inşÀ’allâh
3. Óasret-i yÀra taóammül gibi olmaz òoş rÀy
Vaút-i sÀèatle éde çün güõer inşÀ’allâh
173
4. MübtelÀ’iz éderiz vaãlı temenní Óaúdan
Ola tedbíre muvÀfıú úader inşÀ’allâh
77b
5. Bula ey èÖrfi revÀcın gün ola kÀle-i fem
ØarÀr étmez güher-ÀsÀ hüner inşÀ’allÀh
-240MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. İlÀhí òÀùır-ı maózÿnumı àamdan òalÀã eyle
İlÀhí díde-i giryÀnımı nemden òalÀã eyle
2. İlÀhí tír-i ekdÀrile mecrÿó olmasun sínem
İlÀhí zaòm-ı àamdan aña merhemden òalÀã eyle
3. İlÀhí èuúde-i müşkillerimi óall éden sensin
İlÀhi àuããa-i kÀbÿs-ı aèôamdan òalÀã eyle
4. İlÀhí fikr-i fÀsidden ola endíşem ÀzÀde
İlÀhí göñlümi şÀd eyle mÀtemden òalÀã eyle
5. İlÀhí èÖrfi-i àam-òˇÀrı òurrem eyle lûùfuñla
İlÀhí iki èÀlemde úamu semden òalÀã eyle
-241FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Çünki Àb-ı zindeden vérilmedi İskendere
èAyn-ı èÀlemde bir içim ãu bulunmaz bizlere
174
2. NÀlemi gÿş eyleyüb etmez teselli lûùfile
Hicrile göz yaşım aúdı hiçbir olmaz yerlere
3. Óalúa óalúa dÀm édüb zülfeyn-i ruòsÀrın o şÿò
Gör MüselmÀnı esír etmek diler kÀfirlere
4. Beslenür itler gibi aèdÀ der-i dil-dÀrda
Bir gice àÀyet doúundı atılub òÀùırlara
5. Rÿz u şeb ey èÖrfi meddÀó-ı cemÀl-i dilberiz
Eylemez mi şÀh olan lûùf u kerem şÀèirlere
-242FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Düşdi göñlüm yine bir şívesi çoú fettÀna
Diyemem óÀl-i diger gÿnumı bir yÀrÀna
2. èÁşıú öldürmege òançer ùaúınur görmüşler
äaúınub úoròu düşürme dil-i şeydÀ cÀnÀ
3. Áteş-i hicriñe ùÀúat yoàiken dillerde
Şimdi nÀr-ı ruò-ı yÀre bu úadar pervÀne
78a
4. DÀma düşsün dér iseñ ol gözi şehbÀzı dilÀ
RÀm olur dÀne-i zerle hele gönder aña
5. èÖrfiyÀ şimdiki èaãrıñ güzelini ãaydı
Zer ü símile imiş söyleme hiç yÀbÀna
175
-243MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Ol Àteş-pÀre dilber her úaçan çıúsa çemen-zÀra
Ça’ir ça’ir yanar èaşú Àteşinde nice bí-çÀre
2. LibÀsı Àteşí aùlas muúaddem şÀlimiş ammÀ
Yaúar parıl parıl her kez baúılsa rÿy-ı dil-dÀra
3. Muóabbet nÀrı ey pervÀne bezminde söyünmez hiç
Yaúıl raóm eyle şÀyed óÀliñe baú şemè-i ruòsÀra
4. Neler eyler gör-indi saña şimden ãoñra ol Àfet
ÒayÀlin gösterir her yÀne baúsa çeşm-i neôôÀre
5. Dile úundaú bıraúmaú úaãd ederse èÖrfiyÀ ol şuò
Giyer kibrítí cübbe nÀr olur ãarılı yek-pÀre
-244Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Döndüm àubÀra pÀdişehim rÿzgÀrile
Úaldı yoluñda dídelerim intiôÀrile
2. GirdÀb-i óayret içre düşürdi beni efkÀr
Bilmem olur mıyım yine òurrem kenÀrile
3. Gül deyü éderler baña ibrÀmı aàlasam
Gül-zÀr-ı òayÀlimde görüşdüm hezÀrile
4. CÀnÀ bu àuããa eyledi ben zÀrı bí-mecÀl
Bí-tÀb ü ùÀúat oldı vücÿd Àh ü zÀrile
176
5. İósÀn éderse èÖrfi èaceb mi o şeh-levend
Bu èarøuóÀli vérdim aña iètiõÀrile
-245FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bir küçük dil-dÀra düşdi bu dil-i şeydÀ yine
Eyledi mülk-i dili her àamzesi yaàma yine
2. Síneme çekdim ciger kÿşem gibi bir úaç gice
Bilmezem eyler miyim ol demleri ióyÀ yine
78b
3. Varise úalmış lebinde şír-i mÀderden eåer
Leõõeti bÀúí dimÀàımda benim óÀlÀ yine
4. Çekdim ÀàÿşÀ miåÀl-i lÀle hem bÿs eyledim
Aldı firúat dÀyesi elden démez mÀmÀ yine
5. Gel úuzum çıúma úoyundan èÖrfi-i şeydÀ seni
Sínesinde beslesin ey dilber-i raènÀ yine
-246Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. YÀ Rabb bize her sÀye-i bÀà-ı irem ile
Servi-[i] ser-efrÀzı çemende èalem eyle
2. Ey berg-i bahÀr aúça niåÀrıñla bu mevsim
ErbÀb-ı ãafÀya nice yüzden kerem eyle
3. Úıl ùaró-ı tekellüf beri gel sÀúi-i gül-rÿ
PeymÀne’i devr éde bize bir bezm-i Cem eyle
177
4.
Bu demde hemÀn cÿş [u] òurÿş ile òum-ÀsÀ
Al destiñe ey dil meyi kim defè-i àam eyle
5. Ey èÖrfi yeter sevmege bir dilber-i mümtÀz
Bir àayri heves etmemege ãad úasem eyle
-247Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Aldım òayÀle óüsnüni geldi yaúínime
Girdi ne deñlü vaóşí ise çün kemínime
79a
2. HengÀm-ı seóer çıúsa gülistÀna o meh-rÿ
Raóm eyleridi nÀle vü zÀr-ı óazínime
3. TenhÀdadır Ààÿş-ı miyÀnı nice mümkin
Teklíf-i viãÀl édemedim nÀzenínime
4. äoldı àamıñile ten dér isem etmez iètimÀd
äaà olsun inanmaz ise bunca yemínime
5. Ey èÖrfi görüb baèøı eóibbÀ naômıñı
Taósín ü pesend eylediler nev-zemínime
-248-
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Meftÿnuñ olanlar saña giryÀn ara yerde
BígÀne gezer şevúile òandÀn ara yerde
178
2. AàyÀrı édüb lûùfuñ ile şÀd ü feraò-nÀk
EyvÀhıña fütÀdıñ ola óayrÀn ara yerde
3. áavàÀ-yı muóabbetde cídÀl eylemek olmaz
ZírÀ ki şeóÀ òançer-i bürrÀn ara yerde
4. Gülşende éder àonceleriñ òÀr-ı ãafÀsın
Bí-hÿde hezÀr etmede efàÀn ara yerde
5. Sen dÀà açub síne-i èÖrfiye àamıñla
Ney gibi olur óüznile nÀlÀn ara yerde
79b
-249MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. HümÀ-yı neş’eye yok ÀşiyÀne
Uçar durmaz gider çün ÀsümÀne
2. Taóammül eyle ey dil zaòm-ı yÀre
Òadeng-i àuããaya olduñ níşÀne
3. Melÿl olma göñül evzÀè-ı çeròe
Budur her yerde aóvÀl-i zamÀne
4. Tefaòhur eyleyen manãıbla cÀhil
Gerekdir òÀr bu dullÀb-ı cihÀna
5. Gider ey èÖrfi aàyÀr-ı göñülden
Naãíóatdir sözüm bulma bahÀne
179
-250Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Evvelki geçen demleri cÀnÀnım unutma
Kıl èahde vefÀ bendeñi sulùÀnım unutma
2. Ol dem ki güle èarø-ı cemÀl eylediñ ey şÿò
Bülbüller ile şevúimizi cÀnım unutma
3. Hicriñle döküb ãubóa degin eşk-i firÀvnım
Lûùf eyle şehÀ díde-i giryÀnım unutma
4. Ol zülf-i siyeh-kÀrı görüb óÀlimi söyle
Ey bÀd-ı ãabÀ óÀl-i períşÀnım unutma
5. GÀhíce getür òaùıra bu èÖrfi-i zÀrı
Mektÿbile Àñ àonce-i òandÀnım unutma
80a
-251FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Yaúma hicriñle beni pervÀne gibi bí-günÀh
Yaúmaú isterseñ ruòuñ göster yeter bí-iştibÀh
2. Kec-nigÀha rÀøıyım rÿy-ı cefÀdan dilberÀ
Kÿşe-i çeşmín ile bÀri eyle ben zÀra nigÀh
3. Óüsnüñi vaãf eyler iken geldi òaùùıñ yÀdıma
Úara ãu indi diríàÀ òÀmemiñ pÀyine Àh
4. áamzesi òançer çeküb bu síne-i mecrÿóuma
Neyleyim úÀnÿn éder bu işlere ol pÀdişÀh
180
5. Reh-güõÀrımda selÀm-ı yÀre olsaú muntaôır
Bilmem eyler mi bugün ey èÖrfi seyre èazm-i rÀh
-252MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Éder her müjekiñ Àşÿbı yeter ceng ü cidÀl etme
KemÀn-ebrÿlarıñ atar òadeng egri òayÀl etme
2. Bu daèvÀ-yı muóabbet èaúla gelmez dil bilür óÀlin
äaúın Àãaf dururken pÀdişÀha èarøıóÀl etme
3. Alaydım bÿsesin her gice tenhÀ tÀr-ı gísÿ-veş
Velí mecnÿn éder dÀnÀları èazm-i òayÀl etme
4. èAceb düşvÀr imiş ser-rişte vérmek dilbere
Dolaş sevdÀ-zede biñ bir yaña hiç úíl ü úÀl etme
5. Leb-i dilberde imiş menbaè-ı Àb-ı óayÀt ey dil
Ne-deñlü teşne olsañ èÖrfiyÀ meyl-i zülÀl etme
80b
-253MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. SeòÀda ÒÀtem olsa bir úaríniñ èarøıóÀl etme
Ol istiànÀda Óak’dır lûùf éden fikr-i muóÀl etme
2. Şikeste etmesünler şíşe-i úalbiñ nir istekde
Eder seng-i melÀmet òÀùıra şÀyed melÀl etme
3. Eger dérseñ ki çoúdur kÀn-ı himmet böyle eånÀda
Éder tevbíòile lûùfı baña anı miåÀl etme
181
4. MaèÀş-ı zindegÀní lÀzım elbet mümkin olduúça
RezÀlet menzilin terk eyle pes terk-i nevÀl etme
5. Désüñler saña müstaàní cihÀnı bilmeyen kesler
ÚanÀèat kenzi lÀ-yefnÀ17 dır ey èÖrfi cidÀl etme
-254MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Çıúub úasr-ı bülende dÀ’imÀ her cÀyı seyreyle
Behişte döndi èÀlem vÀdi-i me’vÀyı seyreyle
2. Bu dem eùrÀf-ı èÀlem sebze-pÿş oldı bahÀr érdi
Bu mevsim bir ãafÀ kesb ét cinÀn esbÀbı seyreyle
3. Çekildi sÿ-be-sÿ her èÀşıúıñ yanında bir meh-rÿ
Gel ey vaóşí yine Àhÿ gibi ãaórÀyı seyreyle
4. Ne mevc-engíz olur deryÀ-yı èaşúıñ bí-úarÀr oldum
Naôar úıl göñlüme bir kerre gel deryÀyı seyreyle
5. FiàÀnın kesdirir nÀlem hezÀrıñ gül-ruòuñ göster
Nedir Àşüftelik bu èÖrfi-i şeydÀyı seyreyle
81a
-255FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Bile tíàiñ varsın aèdÀ bile
Sana yetmez mi dil-i şeydÀ bile
17
KanÀèat tükenmez bir hazinedir.
182
2. Ki siperdir şol sinÀn firúate
Bilesin ey yÀr-ı bí-hem-tÀ bile
3. Tíà-i hicriñden şikÀyet eylemem
Sen benimle bilesin cÀnÀ bile
4. Kande èazm etsek òayÀliñ biledir
Tende àamzeñ nÀveki óÀlÀ bile
5. èÖrfi ketm etmez seni söyler seni
Ben seniñ dil-dÀdeñim dünyÀ bile
-256FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. áamzesin teşbíh éderler tír ü tíà ü òançere
Zaòm-ı síne ey göñül ol işlere çün beñzere
2. MÀr-ı müşg olsa èaceb mi tÀr-ı zülf-i dil-rübÀ
èÁşıúı ceõbe deminde beñzemez mi ejdere
3. Ol úamer —ruòsÀra oldum müşterí vaút-i seóer
Bir fütÀde düşmedi böyle òüceste aòtere
4. Rÿyına maømÿn içün dérim úamerdir tÀbda
Fer vérir ammÀ cemÀl-i óüsni mihr-i envere
5. Seng-i dil bir dilberi ãayd eylediñ èÖrfi yine
Yazdıñ İskender miåÀli sikke’i tÀ mermere
81b
183
-257FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey göñül bulduñ belÀñı sen àam u efkÀrile
ÁşinÀ étdiñ beni Àşüfte bir dil-dÀrile
2. Sen gedÀ óÀliñ bilüb dil vérmeseydiñ kÀşki
Her kabÀóat bendedir çıúdım biliş òünkÀrile
3. Her nigÀhıñ Àfet olmuşdur nigÀrÀ dillere
Başladı yaàmÀya çeşmiñ àamze-i tÀtÀrile
4. Dostlar bir çÀre eyleñ baña kim ÀvÀreyim
Ben beyÀbÀn-ı àama düşdüm bu Àh ü zÀrile
5. èÖrfiyÀ baór-i firÀúa var mıdır bilmem kenÀr
Òürrem olur mı èaceb dil vaãlda dil-dÀrile
-258FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Gözlerim dÿş oldı óayfÀ şimdi bir mekkÀreye
Bir èaceb iş étdim eyvÀh bu dil-i ÀvÀreye
2. Reh-güõÀrında durub sínem yÀrem gösterem
Kendi tímÀr eyleye şÀyed eliyle yÀreye
3. Başlasam taúríre bir gün óÀlimi aàyÀrsız
Meróamet kılmaz mı şÀhım böyle bir bí-çÀreye
4. Baór-i òayretde görüb üftÀde aóvÀlim meger
Yelkeni ãuda démiş aèdÀ o çeşm-i úÀraya
184
5. Gerden-i kÀfÿrınıñ hicriyle olsam nÀ-bedíd
Şemèelerle èÖrfi-izÀrı o meh-veş araya
82a
-259FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Eylediñ imsÀk-ı vuãlat òˇÀnına
áam yediñ ol meh-veşiñ hicrÀnına
2. Bezm-i efkÀra göñül meyl eylemez
èÁşıúıñ beñzer mi ùatlu cÀnına
3. Emrini ùutsaú èaceb mi bende’iz
Dil iùÀèat édelim fermÀnına
4. MÀh-ı èıyd-ı vuãlatı vaèd eyledi
èÁşıú-ı zÀrım diyen úurbÀnına
5. MeróabÀ síne anıñ cÀnım fedÀ
Tek édeydim yine bir iósÀnına
6. Nice úandíller minÀre her gice
Úadrini bilür durur deyü Ànına
7. Ol hilÀl-ebrÿya söyleñ baúmasun
èÖrfi gibi aókÀrıñ noúãÀnına
185
-260FÀèilÀtün FeèilÀtün Faèlün
1. Ol nedir kim yedi úat bir cÀme
Hem münÀsib gele her endÀma
2. Zaòm-ı mıúraãla sÿzen beresi
Yoúdur ol cÀmede tÀmü’l-úÀme
3. Öyle bir tuófe-i nÀdíde bu kim
Miålini bulmadılar bayrÀma
82b
4. Böyle bir kÀle-i zíbÀ yoúdur
Gezdiler Mıãrile Hind ü ŞÀma
5. èÖrfi bir sím tene söyleyelim
Çün taóammül édemem ibrÀma
-261Bir gice èÖrfi’niñ èaúlını zülf-i dilber òayÀli períşÀn édüb èÀlem-i
maènÀda meşhÿre LeylÀ’yı müşÀhede édüb görür ki yazdıúları vech üzre
esmerü’l-levn bir maóbÿbe bunuñ ruòsÀrı gÿyÀ mir’ât-ı èalí ve pertev-i
óüsni gün gibi münevver ve bir cÀõibe-i Àn-ı cemÀl seyr éder ki Mecnÿn
gibi kÿh-ı èaşúı iòtiyÀr éder lakin maóbÿbe-i meõkÿre girye vü nÀle
eylemege başlar ol demde èÖrfí LeylÀ’ya òiùÀb éder ki sen maèşÿúasın
òandÀn ve Mecnÿn èÀşıúdır giryÀn olmaú lÀzım idi óattÀ nÀz maèşÿúa
niyÀz èÀşıúa de’b-i úadímdir dedikde LeylÀ cevÀb éder ki èaşú odı evvel
düşer maèşÿúa andan èÀşıúa şemèi gör kim yanmadın yandırmadı
pervÀne’i dédikde cevÀbdan ãafÀ-yı èaşú ile bídÀr ve àazeli naôm
eylemişdir.
186
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. ZenaòdÀnıñ görüb oldum efendim cÀha üftÀde
ÒayÀl-i úÀmetiñle gerçi himmet oldı bÀlÀda
2. Seniñ èummÀn-ı èaşúıñ münceõibdir ehl-i sevdÀya
Olur gitdikçe müstaàriú kiş girdÀb-ı deryÀda
3. BÀlÀ-yı èaşúı te’åír eylemiş LeylÀya Mecnÿnuñ
Cünÿn-ı fikr-i zülfüñ ile gördüm anı maènÀda
4. Éder óazínile girye öyle bir maèşÿúa-i óüsnÀ
Dédim aàlarsa Mecnÿn aàlasın her deşt ü ãaórÀda
5. Dédi evvel düşer nÀr-ı muóabbet şemè-i sÿzÀna
Yaúar pervÀnesin ãoñra vérir òÀkister-[i] rübÀda
6. Görenler pertev-i óüsnüñ eger ôÀhir eger bÀtın
Olur billÀhi dil-dÀde bu dünyÀda vü èuúbÀda
7. Görelden pertev-i óüsnüñ òarÀb ender òarÀb oldum
Dem-À-dem àamzeler dil kişverin àÀretle yaàmada
8. CinÀn-ı dilde ùÀvÿs-ı cemÀliñ cilve güsterdir
Çün Àdem ıøùırÀb etmez mi èÖrfi vaút-i ferdÀda
187
83a
-262FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Gelse gül-rÿyuñ eger àonce-i òandÀn açıla
Ol sürÿriledir bÀà-ı gülistÀn açıla
2. èArø éderseñ güle ruòsÀrıñı òandeyle şehÀ
Belki cennetde óicÀba düşe àılmÀn açıla
3. Sadef aàzın açamaz gevherin iôhÀr édemez
Görse dendÀnıñı biñ şevk ile èummÀn açıla
4. SÀki vér àamımız varına bir kÀse şarÀb
Tek ü tenhÀ úalalım yÀr ile yÀrÀn açıla
5. Ebr-i zülfüñ giydürüb mihr-i cemÀliñ göster
Yeter aàlatma úulÿñ èÖrfi’i bÀrÀn açıla
-263MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. CemÀl-i èarø eyledikçe èÀşıú-ı zÀra o meh-pÀre
SemÀè eyler ãafÀsından devr éder bu çerò-i devvÀre
2. Ezelden maøhar-ı èaşúız belÀdan nÿş édüb feyøi
Taóammül eylemekdir çÀre ancaú cevr-i dil-dÀre
3. èAceb şÿò oldı gitdikçe o mümtÀz-ı cihÀn-ÀrÀ
Éder bülbülleri Àşüfte çıúsa seyr-i gül-zÀre
4. PeríşÀn étmekiçün dillerini zülf-i siyehkÀrı
Éder pÿşíde ebr-ÀsÀ revÀ mı mihr-i ruòsÀra
188
5. Urur tír-i müji biñ zaòmı cism-i èÀşıúa elbet
Görenler nergis-i yÀrı olurlar èÖrfi ãad-pÀre
83b
-264FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. SÀkiyÀ åÀbit úadem ol èahdile peymÀneñe
Bir òumÀr el vérmeden ãun mey yine mestÀneñe
2. Bize peyderpey yetiştir olalım mest müdÀm
Úalmasın ayaúlar altında gelen meyòÀneñe
3. áıbùa etsün bezm-i òaãü’l-hÀãıña Cemşíd ü Cem
Reşk olsun èayş éden mestÀnıña dendÀnıña
4. ÁşinÀ fehm eyler ancak bÀde gül keyfiyyetin
Neş’ee-i èaşúı neylesün söylemem bígÀneñe
5. ZÀhidiñ úanın úurud bu mıãraè-ı àarrÀ ile
èÖrfiyÀ òoş gör bugünki èişreti ferdÀneñe
-265MefÀèílün MefÀèílün MefÀílün MefÀèílün
1. Mehiñ mÀhiyyeti úalmaz ruò-ı dilber òuãuãunda
CemÀl-i yÀre èarø eyler güneş Enver òuãuãunda
2. NigÀrıñ rÿyı úamer òÀli èanber èaşúı Àteşdir
VisÀli èıydı ekber bende-i aóúar òuãuãunda
3. Ruòı mirèÀtına úıldım naôar ãÿret-peõír oldı
Keremdir gösteriş bu òÀùır-ı muàber òuãÿãunda
189
4. DırÀz etme rü’yetde dilÀ ol úadd-i şimşÀdı
Ki çoúdur iòtilÀfÀt ü òaber èarèar òuãÿãunda
5. Güher güftÀrıñı èarø eyledikçe èÖrfi yÀrane
Éderler reşk ü àıbùa èÖrfiyÀ gevher òuãÿãunda
84a
-266-
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. SÀúi şarÀbı vér içelim bí-òumÀr ise
Şevú ü neşÀùı dilde eger ber-úarÀr ise
2. Bezm-i cihÀna gelmişiz ammÀ belÀyı gör
Vérir kebÀbı óarbe ile òÀr-zÀr ise
3. Gelmez kenÀra nideyim o şÿh-ı pür-cefÀ
Baóre düşürdi zevraúımız rÿzigÀr ise
4. Gevher niåÀrı eylemede çeşm-i òÿn-feşÀn
Bilmez hediyyem olduàun ol yÀdigÀr ise
5. Eyler naôíre raàbet éden naôm-ı pÀkime
Fenn-i süòanda èÖrfi gibi píşe-kÀr ise
-267-
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. NigÀrıñ nergis-i mestin temÀşÀya geõer díde
Gözi gördügi yére çün baãar evvel naôar díde
2. MiåÀl-i óalúa ider muntaôır teşríf-i cÀnÀne
èAcayib merdümÀna hiõmetim eyler gezer díde
190
3. FurÀt u ŞÀùıñ èaynı menbaèıdır óín-i firúatde
Sirişk-i òÿn-feşÀnın aúıdır şÀm ü seóer díde
4. Úatı pek ùaş baàurlu dil-rübÀ-yı fitne Àfetdir
NigÀh-ı iltifÀt etmez niåÀr etse Güher díde
5. Raúíb-i bed-liúÀ òalvetde tenhÀ hemdem-i bezmi
Olur mı èÖrfi gibi òÀne-i àamda keder díde
84b
-268-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Bir nigÀh édemedim Àfet-i devrÀn yüzüñe
Nice ùÀúat getürür baúmaàa insÀn yüziñe
2. Beni Mecnÿn éder èaúlım bulanur ey meh-rÿ
Her ne dem ki döküle zülf-i períşÀn yüziñe
3. Eylesen lûùfile èuşşÀúıña èarø-ı dídÀr
Her birisi ola óayret ile óayrÀn yüziñe
4. Bende bir õerre şuèÿr ile ferÀset úalmaz
Dídeler baúsa seniñ mihr-i diraòşÀn yüziñe
5. èÁşıúız çün ãanemÀ deyr-i cihÀn içre sañÀ
Ey büt-i işve perestişle müselmÀn yüziñe
6. Günde eksilmededir elimdedir tÀb ü tüvÀnı mÀhıñ
Olmasın bencileyin ol daòı şaèbÀn yüziñe
7. Úaçan èarø eyleriseñ óüsnüñü söyletme beni
LÀl olur èÖrfi gibi baúsa süòandÀn yüziñe
191
-269Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Buldum seni ey yÀr-i cefÀkÀr arasında
LÀyıú mı cefÀ ola vefÀdÀr arasında
2. ÁàyÀra bugün kec nigehiñ çün güõer eyler
Olmaz mı telef tír-i müjen òÀr arasında
3. Álÿde édüb Àteş-i hicriñ beni cÀnÀ
Dil muràı semender gibidir nÀr arasında
85a
4. äayd ise àaraø murg-ı dili dÀma ne óÀcet
Gísÿñı gider bul beni aàlar arasında
5. Ey èÖrfi seniñ ùabè-ı pesendídeñe söz yoú
PÀkíze àazel söylediñ ekdÀr arasında
-270FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. SÀúiyÀ çünki açıú meşreb olur mestÀne
äıàayub sÀèid-í símíniñ vér peymÀne
2. Neş’e-i bÀde-i engÿruñ ile defè ola àam
ÒÀne-i dil nice bir úalsa gerek vírÀne
3. Ara yerden sürelim vesvese-i evhÀmı
Bezme teklíf édelim yalvaralım cÀnÀna
4. Beli òançerde o òÿní gelişinden belli
Édelim meclise gelse yine minnet cÀne
192
5. èÖrfiyÀ bÀde yasaà olduàuna çekme elem
Var civÀrıñda seniñ bÀdesi çoú meyhÀne
-271FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Vaút-i nevrÿz érdi gülşen oldı mesken bülbüle
İşüdüb anıñ nevÀsın àonceler tÀ kim güle
2. KÀkülüñ elbette gerdÀniyyede eyler úarÀr
TÀliè-i èuşşÀka düşmüşdür nevÀ-yı sünbüle
85b
3. İótirÀz etmez misin saña muòalifdir èırÀú
Bÿselik hengÀmı çün taèbıñ muvÀfıúdır müle
4. RÀst gelsem sen (büt-i) mek(k)Àra úÀmetim olur dütÀ
Neyleyim aàyÀr ile seyre gidersin el ele
5. Evc-i istiğnÀda şeh nÀz eylesin èÖrfi niyÀz
Ol cefÀ-cÿ raóm éde şÀyed ãabÀ vaúti gele
-272FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Şimdi bir mÀh ãoyunmuş yine gör deryÀda
Yem döküb eyle niyÀzı ùutulur ãayyÀda
2. SÀàar Àyínesine èaks daòi düşdi meger
Úızarub şermile dívÀnesi olmuş bÀde
193
3. DilberÀ telò-i àamıñdan éder elbet şekvÀ
Leb-i Şíríniñi vaãf eyleseler FerhÀda
4. Ser-fürÿ eylemedim kimsye úaddiñ göreli
Olmayacaú yere baş egmeyelim dünyÀda
5. Feyø-i Óaúú oldı øamírimde şükür ki nÀùıú
èÖrfiyÀ nev-eåer étdin yine óarf-i hÀda
-273Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. CÀn der-dehen oldı gör o mekkÀre gelince
Çün óalúa-i gözüm eyledi òünkÀra gelince
86a
2. Dÿzaò odınıñ òavfin unutdı dil-i şeydÀ
PervÀne olur Àteş-i ruòsÀra gelince
3. Öykünmüş ol kÀmet-i bÀlÀys serviler
Yoú cÀnı ki èözr eyleye reftÀra gelince
4. PÀyine iner úara ãular òÀmemiñ elbet
Endíşe gerek vaãf-ı ruò-ı yÀra gelince
5. Lü’lü’ mü dizer naômına ey èÖrfi NaôírÀ
DeryÀ-yı hünerde ãadef eşèara gelince
194
-274MüstefèilÀtün MüstefèilÀtün
Faèlün Feèÿlün Faèlün Feèÿlün
1. Bezmiñde olan ÀdÀb-ı èişve
èUşşÀúa seper gelince gülÀb-ı èişve
2. GirdÀb-ı èaşúa dil düşdi cÀnÀ
Çekdi faúíri úullÀb-ı èişve
3. Mest étdi beni èaşúıñ sebÿsı
Gel étme yeter isrÀb èişve
4. äayrular éder anda imÀmet
Olmuş cebíníñ miórÀb-ı èişve
5. Tanôire èÖrfi düldül yetişmez
Naôm-ı NaôírÀ èuúÀb-ı èişve
86b
-275Bir gün civÀn-ı serv-úadd èÖrfí’niñ menzili altından şitÀb ile geçerken
èÖrfí daòi bunuñ óüsnüni seyrÀn ve şitÀb ile gitdügine óayrÀn ve bu
dilberi temÀşÀda nigeh-bÀn iken görür ki bu serv-úadd dilberiñ
başmaàına şitÀb ile gitdüginden bir miúdÀr gül bulaşmış yine ol civÀna
úuãÿr bulmayub bu àazeli naôm éder.
Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Her serviñ olur pÀyi çemende gül içinde
Úaddiñ òayÀli olsa èaceb mi dil içinde
195
2. èAşúıñ ile deycÿr-ı àamı berùaraf etdim
Bir şuèle ôuhÿr eyledi ãan úandil içinde
3. BÀd érişemez şöyle şitÀbile geçerken
Bir kerre nigÀh eyle baña menzil içinde
4. Óikmet bu ki cismiñde olan òÀl-i siyehler
KÀfÿr teniñ ãaúladı ol fülfül içinde
5. Pend eyleseler neş’e olur serden izÀle
NÀãıó sözi ey èÖrfi nemekdir mül içinde
-276-
SÀbıúÀ ãadr-ı èaôam olan meróÿm İsmaèíl PÀşÀ ile èÖrfí’niñ èaôím
muèarefe ve intisÀbı olub ãadr-ı èaôam olduúda aóbÀb ü aãdiúa èÖrfí’i
taórík éderler ve’l-óÀãıl ÀsitÀneye èazm édüb èarø ve ÀsitÀnede dÀmen
bÿsa iõn vérilir ol eånÀda pÀşÀ-yı müşÀrü’n-ileyhiñ meclisine sÀilleriñ
şeyòini ióøÀr éderler pÀşÀ bunlara òiùÀb éder ki birbiriñize tenbíh édiñiz
fí-maèbad eli ayaàı ãaà olub gözi gören göz göre nesnelenmesin deyü
yasaà eyledikleri emrinden ãoñra bu àazeli ôuhÿr u naôm eylemişdir.
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey kerími òaneme ben zÀrı muótÀc eyleme
Genc-i àaybındanvérirsen bÀri muótÀc eyleme
2. Nice aóvÀlin disün bir èacize èaczin kişi
Senden ayru kimseye úulları muótÀc eyleme
3. Derhem olur òÀùırı alınca bir dirhem kerem
Zír-i zilletde olan cerrÀrı muótÀc eyleme
196
4. Çünki sensin cümleniñ derdine dermañı sen
Bir ùabíbe bu dil-i bímÀrı muótÀc eyleme
5. Biñ óicÀb altında maócÿb eylediñ yÀ Rab beni
Arada èÖrfi gibi pür-èÀrı muótÀc eyleme
87a
-277Örfí bir gün bir meh-liúÀ nÀzeníne dil vérüb hengÀm-ı şeb érdikde
teúÀøÀ-yı muóabbetden dídesine òˇÀb eåeri gelmeyüb şemè ü çerÀà daòi
nihÀyet bulub ıôùırÀb ile bÀàçesi derÿnuna çıúub görür ki mehtÀb lakin
zülf-i dilberde endíşesinde iken bir eli kendi ríşine vardıúda bu àazel
ôuhÿr édüb naôm éderler.
FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Õevú-i meh-tÀb éderiz óalúa-i meh-rÿ yerine
Gice bídÀr oluruz ãubóa dek uyòu yerine
2. äayd édüb ol gözi Àhÿyı meger rü’yÀda
Úoçmuşuz tÀ-be-seher pisteri pehlÿ yerine
3. Fikr-i zülf-i siyehinden bizi aldı óayret
Ríşimiz elleriz ol kÀkül-i òoş-bÿ yerine
4. Neş’e’iz yaèni òumÀr ile óarÀret baãdı
SÀúiyÀ ãun úadeói mey içelim ãu yerine
5. Nuùk-ı èÖrfi heme yÀbÀna atılmaz farøÀ
TÀr-ı zerrine dizer naômını incÿ yerine
197
-278èÖrfí bir hengÀm-ı bahÀr ãaón-ı çemen-zÀrda yaèni bir bezm-i bí-úarÀr ü
kenÀr-ı yÀrda seyr-i cÿybÀr édüb ammÀ dildÀr-ı sitemkÀrıñ elinde cÀm ü
ziyÀde mest olmaàın cÀmı elinden düşürüb ãad pÀre eylediginden óışmnÀk olmaàın èuşşÀúa èitÀb şimdi biriñizi öldürürüm dédikde úurbÀnıñ
oluruz diyerek pend-Àmíz bu àazeli naôm eylemişdir.
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Ber-úarÀr olmaz imiş èayş édelim rindÀne
Dest-i mestÀnede çün durmaz olur peymÀne
2. Gel göñül egleyelim bezm-i cihÀn içre göñül
Yapılur belki óarÀbÀta varan mestÀne
3. HÀy ü Hÿyile mürÿr etmede èömr-i nÀzik
Naôar-ı èibretile baúsa kişi devrÀna
4. Dilberin uàruna cÀn vérmede bí-çÀreleri
Sözüm olmaz aña èÀşıú geçinen úurbÀn
5. èÖrfiyÀ ãan úapu úulları olupdur şièriñ
äaà ü ãol mısùar-ı naômıñ dizilir dívÀna
87b
198
-Harfüèl-YÀ-279FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. NÀzile reftÀrıñ Àşÿb ü úıyÀmet ãarılı
Öldürürsün èÀşıúı ey servi úÀmet ãarılı
2. Olsa bÀzÀrı fiàÀn etmezdi ey dil nakd-i cÀn
Bu àonce-i èaşúıñda var bilmem ne óÀlet ãarılı
3. ṬÀúatim kesmez mi yoòsa seyf-i hicrÀnıñ seniñ
Hiç baúılmaz díde-i mestin bir Àfet ãarılı
4. Yaúdı kibrítí libÀsıñ cÀnıma Àteş benim
Kime yanam yaúılam édem şikÀyet ãarılı
5. Gel der-Ààÿş ile sen èÖrfiye eyle meóamet
Şíve-kÀrÀ dilberÀ eyle èinÀyet ãarılı
88a
-280MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Çıúar seyre bu şehriñ dil-rubÀsı
TemÀşÀya gider bÀy ü gedÀsı
2. HavÀlar muètedil nev-dem şükÿfe
BuhÀrıñ yine érişdi ãafÀsı
3. Yeşillendi behişt-ÀsÀ çemen-zÀr
ŞitÀ eyyÀmınıñ geçdi cefÀsı
199
4. GülistÀna gider gül-rÿ güzeller
Olur hemdem hezÀra mübtelÀsı
5. Muèaùùar bÿy-ı ezhÀrile èÀlem
Bu faãlıñ èÖrfiyÀ olmaz bahÀsı
-296FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Başladım cÀnÀ nevÀya bülbül-i şeydÀ gibi
Yasdanub òÀra cefÀ étdiñ gül-i raènÀ gibi
2. Meclis-i òÀsıñda evvel mest éderdiñ lûùfile
Şimdi bezm-i firúatiñde aàlarım ãahbÀ gibi
3. Bir kenÀra atdım Àòir dilberÀ mey zevraúın
äarãar-ı hicriñle cÿş etsem nola deryÀ gibi
88b
4. EbrÿvÀnıñ zülfe-i tevkíè-i óüsn olmuş saña
Ol berÀta beyøa-i ceyb-i zeúan ùuàrÀ gibi
5. èÖrfiye èaşúıñ belÀsı ÀsmÀnídir şehÀ
Yerde gökde görmedi hiç sen melek-símÀ gibi
-281FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Ol peri òande éder çün beni maózÿn gördi
Hicrile aàlamışım dídemi pür-òÿn gördi
2. KÀkülüñ aúlımı her laóôa períşÀn eyler
Bu göñül mülki şehim òayli şebíhÿn gördi
200
3. DÀm-ı gisÿña ùutulmuş gibi dil muràı bu şeb
Óayf ÀzÀde iken kendüyi meftÿn gördi
4. Çemeniñ servine bir èaùf-ı nigÀh eylemedim
Gözlerim sencileyin úÀmet-i mevzÿn gördi
5. èÖrfi’i mest ü òarÀb etse nola şír şarÀb
Leb-i cÀn-baòşıñ añub bÀde-i gül-gÿn gördi
-282MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Benimle ol perí her Àn olurdı
Görüb ol óÀli dil handÀn olurdı
2. Beni dÿr eyledi baòt-ı siyÀhım
O meh her şeb baña mihmÀn olurdı
89a
3. O gül-bÿyı úoúaydı İbn-i SínÀ
Garíb éllerde sergerdÀn olurdı
4. Sipihriñ olmasaydı devri maèkÿs
Bu vírÀn-òÀne ÀbÀdÀn olurdı
5. Eger inãÀfa gelseydi o ôÀlím
ViãÀlí èÖrfiye şÀyÀn olurdı
-283áazel-i Naôír Efendi
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün (Faèlün)
1. Ol-mehiñ gerçi güzel her cÀyı
Neyleyim àÀyet ile her cÀyı
201
2. Laèl-i nÀbıyla geçildi meyden
İstemez göñül şimdi ãahbÀyı
3. Bÿs éden leblerini cÀnÀnıñ
Unudur cÀm-ı mey-i óamrÀyı
4. Ey dil ol-şÿòı temÀşÀ édelim
Neyleriz añmayalım ferdÀyı
5. Níl-gÿn cÀmesiniñ mevci Naôír
Getürür cÿşÀ yemm-i òaørÀyı
-284-
FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün (Faèlün)
1. Sen cefā-cū gibi yo hercāyi
Aradım bulamadım hercāyi
2. arc édüb nad-i şirişki yoluña
atun aldım başıma ġavġayı
3. Mey gelür %a&ıra añsam lebini
Ki ferāmūş édemem sahbāyı
4. *üznile nāle degil bīhūde
İñleden dāġ-ı ġamıñdır nāyı
5. ‘Örfi ā0ār-ı na1īr oldı nesīm
Gül gibi açdı dil-i şeydāyı
6. O Na1īrā ki na1mda 0ābit
Hem yazar Veysi kader inşāyı
89b
202
-285FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Şāh-ı udret çeşm-i mestiñ %ān-ı tātār eyledi
Kim şebī%ūn etmege zülfüñ afā-dār eyledi
2. Mā-<ada tīr-i cefāña dil ‘aceb āmāc iken
Bilmiş ol bī-çāreniñ tā cānına kār eyledi
3. İki tūrunc ile olsun %ā&ırım eyle sū’āl
Gül memeñ gül zār-ı nāzıñda beni zār eyledi
4. Sa‘yile olmaz <afā kūyuñ &avāfında meger
Pāyimi āhenger-i ‘aşıñ çü pergār eyledi
5. Neyleyim bu rub‘ı meskūnuñ riyā≥-ı dil-keşiñ
Bāġ-ı Aüsnüñ ‘Örfi-i şeydāyı nāçār eyledi
90a
-286MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Felekde bāri görseydim o māhı
Bürehne der baAir ammā kemāhi
2. Yeme alışmadı yo elde çāre
Nola sepme édersem dūd-ı āhı
3. Eger olsam rikāb-ı ra%şına yey
Na<īb olur idi pābūsı gāhi
4. Çıkarmış kākülüñ bir semte dilber
Éder mestāne elbet kec-külāhı
5. Cihānı ‘Örfiyā ıldı müsa%%ār
Melā%at kişveriniñ pādişāhı
203
-287FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Bu gice *a beni bir Leylīye Mecnūn étdi
Zülfüni fikr édicek ‘alı şebī-%ūn étdi
2. Çeşm-i dil-dārı Mı<ır Aarbesine vérmem līk
Baġrımı neyleyim ġamzesi pür-%ūn étdi
3. *ālimi yād édüb aġlarsam ‘aceb mi rūz u şeb
‘Ālemi eyledi %urrem beni maAzūn étdi
4. Kim selāmet bula dil-bestelerinden āyā
Zülfünüñ silsilesi cümle’i meftūn étdi
5. ‘Örfi ‘ummāna ulaşmada sirişkiñ herdem
Mācerāyı diyemem yaşımı cey%ūn étdi
90b
-288FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Būsesin aldım o şū%uñ va<la kā’il olmadı
Leb şekerlendi o leLLet aldı zā’il olmadı
2. Sīm bāzūsun açub billūrı aldı destine
Bī-Aicāb oldı aña bir nesne Aā’il olmadı
3. Ġāh nu0ānūşile gāhi naġamla geçdi şām
Böyle bezm-i %ā<a Cemler belki dā%il olmadı
4. Bī-mi0āl oldum güzellikde deyü maġrūr olub
Kendüyi mir’āt içinde gördi mā’il olmadı
5. ‘Örfiyā hem-<oAbet olduñ ol perī-ru%sārile
Böyle lû&f-ı dilbere bir kime nā’il olmadı
204
-289FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ol cefā-cūnuñ olur ben zāra her ān va‘desi
Dīde-i pür-inti1ārı étdi Aayrān va‘desi
2. Gerdeninde Aāliniñ dil būsesin va‘d eyledi
Olmasun saña <aın MengligirÀy ÒÀn va‘desi
3. Görmedim bir ‘āşııñ dehr içre %andān olduġun
Yerine gelmiş midir ‘ālemde i%sān va‘desi
4. Ka‘be-i kūyı <afāsın kime irār eylese
Eyler ol bīçāre’i Aācı peşimān va‘desi
5. Aldayub neyler o mekkāre ‘aceb üftādesin
‘Örfiye etmez mürüvvet yetmedin cān va‘desi
91a
-290FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Olmuş idim kākül- %oşbūyunuñ dīvānesi
Gūşuma girmezidi bir kimseniñ efsānesi
2. Giceler dem-i şevile bezmiñde yadıñ ‘āıbet
Cān u dil iki çerāġ-ı %üsnüñüñ pervānesi
3. Mest olub düşer firāş-ı derde hicriñle tamām
Her kim olduysa leb-i renginiñiñ mestānesi
4. Şāhbāz-ı ‘aş uçar şimdengerü ey pür-sitem
Nāz u istiġnā ile çünki yııldı lānesi
5. Eglenür mi dilde mihrile muAabbet bilmezim
‘Örfiyā ġāyet %arāb oldu göñül kāşānesi
205
-291MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Esen midir nesīmā ol şeh-i bīdādı gördüñ mi
TefaAAusdan degil %ālī dil-i nāşādı gördüñ mi
2. Baılmaz āfitāb-ı rūyına bir vechile yāriñ
Çıarmış naşini āyīneden Bihzādı gördüñ mi
3. Baña gülbūse-i Şīrīni besdir la‘l-i cānānıñ
‘Aceb fikri-i muAāl eyler göñül Ferhādı gördüñ mi
4. Niçün bühtān édersin rūzigāra ey dil-i nā-kām
Dilā *a’dan olur kāra çāre bādı gördüñ mi
5. Papıldı murġ-ı dil ‘Örfi nigāh-ı bāz-ı dildāra
Şikār aldı yine ol gözleri <ayyādı gördüñ mi
91b
-292Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Gördükçe gözüm cevrile yāriñ cefāsını
Nal etmege başlar baña her mācerāsını
2. İnce miyānı fikrin éden çün hilāl olur
‘Üryāni olan bir da%i neyler abāsını
3. Şāhinlere mesken ise kühsār-ı ser-bülend
Dil dāġını görsün yapa şāyed yuvāsını
4. Dīvāna yazar kākülünüñ va<fını ‘uşşā
Bilmez cünūn-ı ‘aşa erenler %a&āsını
5. Nad-i dil ü cānı verüben va<lına ‘Örfi
Bīçāre bilürmüş hele anıñ bahāsını
206
-293MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Göñül mülkünde dil &utdı yine cāsūs-ı müjgānı
Sutar dā’im kemend-i zülfile bunca müselmānı
2. Niāb-ı zülf-i %oş-būlar ‘iLārı seyrine māni‘
MuAāfı1dır na1ardan varise zülf-i perişānı
3. Ol gīsū-yı siyeh ger bunca īl ü āle bā‘i0dir
a&ādan <alasın Mevlā vücūd-ı pāk-i cānānı
4. Göbek burusı &utdı nāfe-i Çīn ü atāyi hep
oten yollarını kesdi o zülf-i ‘anber-efşānı
5. Geçerdi māverāü’n-nehri ā%ū-yı beyābāna
Belādır ‘Örfiyā yāriñ baılsa çeşm-i fettānı
92a
-294MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Seniñle étdigim demler %ayāl-ender-%ayāl oldı
Baña bilmem firāıñla bu e0nāda ne Aāl oldı
2. ‘Aceb mi kül%en olsa mesken-i dilkeş efendimsiz
Göñül hicriñle ey dilber ziyÀde pür-melāl oldı
3. Gel ey Rüstem sitem eyle nigeh ‘ayyār-ı çeşmiñle
*ayf sersām olub ġamdan vücūdum hemçü zāl oldı
4. Mecāli almadı şemsiñ görünce mihr-i ru%sārıñ
*icābından érüb ġarba ru%uñ çün bī-zevāl oldı
5. Niāb aç gül yüzüñ göster yine ‘Örfi-i şeydāya
Saña gūyālı eylerdi efendim şimdi lāl oldı
207
-295FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Fa<l-ı güldür görmek ister her dīl-i şeydā seni
Yine görsün ‘andelībānıñ gül-i ra‘nā seni
2. Eyleme āzürde lu&f ét %ā&ır-ı maAzūnumı
Gel der-aġūş etmesünler %ār-veş a‘dā seni
3. Na%l-i gülsün eşk-i pür-%ūnum efendim cūydur
Pāyiñe yüz sürmege ārzū éder cānā seni
4. Gülistān-ı Aüsnüñüñ āşüftesi olmuş hezār
Görmek içün cüst ü cūda dīde-i bīnā seni
5. Ġoncedir teng-i dehānıñ ey lebi sükker seniñ
ande görsün gül açıl bu ‘Örfi gūyā seni
92b
-296FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. İnceden ince %ayāl étdi miyān-ı dilberi
Pılca cānım almadı gördüm belinde %ançeri
2. *üsnüni seyr eyleyüb māhiyetin bildi felek
Her gice düşer Aicābından sipihriñ a%teri
3. Dilberiñ ‘ar‘ar %irāmın gördi oldı nā-bedīd
Bir müsemmā söylenür şimdi cihānıñ ‘ar‘arı
4. Ger şeker çiyner vi<ālin va‘d édüb ‘uşşaına
LeLLet-i la‘li eridir her nebāt sükkeri
5. akipāyın ‘illet-i çeşme edelden &ū&iyā
‘Örfiyā gevher nisār etmekle olduñ gevherī
208
-297FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey &abīb-i cān u dīl Lomāna etmem minneti
Ra≥ıyım derd ü cefāña sen bilürsün <ıAAati
2. Kakülüñ gibi dirāz oldı şeb-i yeldā-yı ġam
Bāşıñ içün mer%amet ıl firatiñ vāfir-ati
3. Eşk-i pür-%ūnumdan ‘aks almış meger mir’āt-ı çer%
ubA-dem <anmañ şafadandır bu rütbe %umreti
4. Pāye-i rif’at degil mi meclisiñ ‘āşılara
Bādeniñ bezminde ma‘lūm oldı adr ü Aürmeti
5. *i<<eyāb oldı belādan her kişi Aālince āh
‘Aşmış ‘Örfi-i zārıñ pādişāhım ısmeti
93a
-298FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Mest ü medhūş olayım göster baña cānā seni
Rü’yet-i şev-i cemāliñle gider benden beni
2. Āteş-i ‘aşıñla %ākister olursam ġam-degil
Etmesün germābe dehri tek vücūdum kül%eni
3. Tulmet-i zülfüñ giderdi mihr-i ru%sārsın şehā
Sönmesün tā %aşre dek yā Rab çerāġ-ı rūşeni
4. Bāġ-ı vā<lıñ mesken ét hicriñle dil āvāredir
Dilberā ma‘Lūr &ut olmaz ġaribiñ meskeni
5. Yār içün gülzārı bekler bülbül-i āşüfteler
Eyle ey ‘Örfi-i şeydā ‘azm-i rāh-ı Gülşeni
209
-299Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Çekdim kemān-ı āheni gör nātüvan beni
Paşın bu resme eyledi bir pehlevān beni
2.
aldıñ ıraġa bīkes ü tenhā ġarib[ü]zār
Ġamzeñ %adengi eyledi şimdi nişān beni
3. Düşdüm diyār-ı ġurbetde bī-i%tiyār āh
Yadı şerār-ı firkatiñ ey nevcivān beni
4. Paddiñ %ayāli olmasa göñlümde cilve-ger
MaAşerde müheyyā görelerdi hemān beni
5. Ey ‘Örfi girībānıñı çāk eyledi %asret
Rüsvā-yı cihān eyledi ol bī-aman beni
93b
-300Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Bülbül saña dil véreli kūyunda degil mi
ad nāle éderse yine gülşende degil mi
2. Sensiz nice göñlüm açıla ey gül-i ra‘nā
Dünyā gibi bir köhnece meskende degil mi
3. Dīvāneleri zülfüñ éder beste-i zincir
Bīçāreleriñ ‘alı amu sende degil mi
4. *ācet ne esīr etmege āvāre-dilānı
‘Ālem éşigiñ %ākile derbende degil mi
5. Her gördügüñ üftāde’i şād eyledin ey yār
Yā ‘Örfi uluñ bende-i efgende degil mi
210
-301MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Sarī-i ‘aşa yüz &ut olmasun hiç kārbān derdi
Çıar kim almasın göñülde Lerre %ānümān derdi
2. Heves eylerseñ uçmaġa hümā-veş terk-i mesken ıl
Yüce pervāz olur kimde yoġise āşiyān derdi
3. Göñül vér bir şeh-i %üsne anıñ şeviyle bīdār ol
Vücūduñ şehrini bekle ne lāzım pāsbān derdi
4. Dilā ferdā içün gām yémeden el çek ferāġat ıl
Na‘im-i %vān-ı mevlā’iz nedir bu āb u nān derdi
5. Ol istiġnāda ey ‘Örfi <aa hiç iltifāt etme
Kibār nās gördük biz çekilmez imtinān derdi
94a
-302FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Puşlu oldı gitdi ol &ūtī-zebānım gelmedi
Pande aldı bilmezim şīrīn dehānım gelmedi
2. Vārise serkeşligi &utdı o serv-i āmetiñ
Bu temāşā-yı çemenzāra civānım gelmedi
3. Cān u dildir ārzūda madem-i cānāneye
Gitdi istibāline ammā ki cānım gelmedi
4. Vechi vardır giryemiñ dūrum perī-ru%sārdan
*adden aşdı iştiyāı mihribānım gelmedi
5. ‘Örfi-i şeydā-yı zārı <anmañız derbāndır
*ala-veş apuda güzeller destānım gelmedi
211
-303MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Éderken va<f-ı Aüsnüñ dilberā %āmem %a&ālandı
O būy-ı ‘anberiniñden bu murġ-ı dil hevālandı
2. Degildir herkesiñ kārı nükūd- eşki <arf etmek
Bu bāzār-ı mu%abbetde güzel sevmek bahālandı
3. Gören ‘Īsā <anur āyine içre ‘aks-i ru%sārın
O mir’āt-ı mücellā ‘āşı-ı zāra semālandı
4. Bugün gülşen sāfasın eyledi tenhā açılmışdır
Hezār-āsā düşerdi şeve her ‘āşı nevālandı
5. TefaAAus eylerise Aālimi lu&fuyla sul&ānım
Bu ‘Örfi-i bendesi hicriyle ġāyetde gedālandı
94b
-304FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Açmadı bir na%l-i gül ol verd-i %andānım gibi
Bülbül olmaz şevile āşüftesi cānım gibi
2. Gerçi leb-beste éder endīşemi ādāb-ı ‘aş
Gelmedi bir bāġa çün serv-i %ırāmānım gibi
3. Başına and eyleyüb démiş o şū%-ı pür-cefā
Dām olur mı ‘āşıa zülf-i perUşānım gibi
4. ‘Ālemi 1ulmet alur etmez ise ‘ar≥-ı cemāl
Bir çerāġ olmaz baña mihr-i dira%şānım gibi
5. ‘Örfiyā neyler nevā-yı nāyı dilber rav≥ada
Variken dilden <adā-yı zār ü nālānım gibi
212
-305FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Göñlüm egler bir melek-sīmā civānım varidi
Terk édüb ben zārı evvel mihribānım varidi
2. Raġbet etmezdim bahārıñ ġonce-i %andānına
‘Ārı≥ı gül zülfi sünbül dilsitān varidi
3. Şimdi eylersem ‘aceb mi nāle bülbüller gibi
*īn-i vu<latda ne āh ü ne fiġānım varidi
4. Nicedir reftārını görsem o serv-i āmetiñ
Serkeş oldu dédiler imtiAānım varidi
5. Remz-i yāri bilmeyüb bel bel baarmış çün ‘adū
‘Örfi’i añmış démiş bir nüktedānım varidi
95a
-306FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Açmadı bir kez cemālin gül gibi
Ben nola ılsam nevā bülbül gibi
2. Şānelense zülf-i dilber giceden
ubA-dem %oşbūlanur sünbül gibi
3. Beñleridir Aāfı1ı ol sineniñ
Nite kim kāfūr eyler fülfül gibi
4. Gösterirse perçem-i pür-çīnini
Bulınur ‘ālım benim kākül gibi
5. Dā%il-i bezm ol niġāra ‘Örfiyā
Neş’e var būs-ı lebinde mül gibi
213
-307FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Olduñ ey dil dürr-i yektā maAremi
Çün olur ġavvā<-ı deryā maAremi
2. ‘Aşa āyinde ériş yek cāmdan
Bul anı ol bezm-i ten%a maAremi
3. Çün %ayālim gülsitānında ru%ı
Açılınca étdi şeydā maAremi
4. Fikr-i zülfiyle %a&ā söyler kişi
Olma ey dīvāne dānā maAremi
5. Zülf-i yāre dil vérelden ‘Örfiyā
Olmuşum Mecnūn u Leylā maAremi
95b
-308FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Vu<latıñdır dilberā bīçāreniñ endīşesi
Nār-ı ġayretden olur her şa%<ın elbet pīşesi
2. Meclisiñde çok mey içdi ‘āşıa raġmen ‘adū
Varise %umdur o mel‘ūnuñ vücūd-ı şīşesi
3. Destime Şīrīn lebin va<fında aldıça alem
Dér görenler seyr édiñ Ferhādı elde şīşesi
4. Şīr iken düşdüm hevā-yı zülfüñe bu şeb sehā
Ehl-i ‘aşıñ çün mekānıdır muAabbet mīşesi
5. Bikr-i fikrimden yine bir nev ġazel
Çünki sensin ‘Örfi-i zārıñ amu endīşesi
96a
214
-309MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Görünce āmet-i mevzūn-ı yārı
Seriv ıldı çemende i‘tiLārı
2. Olub dembestesi gördükçe ġonce
Dehān-ı Aoa-i teng-i niġarı
3. Açılmış gül döküldi pāy-i yāre
Ru%ıdır bildiler hem gül‘iLārı
4. Hezār oldum açılmış tāze bāġa
Ne-ġam peykān ucun gösterse %ārı
5. Ezelden Gülşenīdir ‘Örfi bülbül
Éder ol gül içün gör āh u zārı
-310MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Ġāmıyla aġlarım nemden u<andı
U<anduġun ‘aceb bilmez mi <andı
2. O meh yād etmemek üzere ‘adūyı
Yemīn etmiş iken gör şimdi andı
3. Lebim andine andı démiş ammā
Sū’āl édiñ faire ande andı
4. Şeb-i deycūr-ı hicrile şem‘-i dil
Çerāġ <ubAa dek yandı uyandı
5. Bu AasbıAāli vérdi ‘Örfi yāre
Cefāsına o mehpāre utandı
96b
215
-311-
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Kemend-i zülf-i dilberle elif addim kemān oldı
Anıñ müjġān-ı &ātārıyla aAvālim yamān oldı
2. Ba<ar evvel nigehde Rüstem ü Sām ü Nerimānı
Cefā meydānını &utdı yegāne Pehlevān oldı
3. O çeşm-i mest nāzile éder ġāret göñül mülkün
Demādem %avfile bu merdümānım dīde-bān oldı
4. Perīşān eylemekde leşker-i ‘uşşāı gīsūsı
ayāl-i fikr-i zülfi başımızda āşiyān oldı
5. Yeter āşūb u fitne merAamet ıl ‘Örfi-i zāra
O fettāna désünler vatimiz ā%ir zamān oldı
-312Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Faèÿlün
1. Zülfüñle ru%uñ nice’i teşvia düşürdi
Īmān u küfür ‘ālemi tefrīa düşürdi
2. Çün ‘aş-ı mecāzile bulunsa nola evvel
Talīd éderek nice’i tevfīa düşürdi
3. Gülrūyuña şebnem nice düşmüş bu seAerde
Gör çer%i şirişkin gümüş imbia düşürdi
4. *a&&ıñ ġamı dīvāne édüb zülfile cāna
Sevdā-yı cemāliñ beni ta‘līa düşürdi
5. Gīsū-yı siyeh-kāra muayyed degil ‘Örfi
Sevdā-yı ru%uñ Aā<ılı tevfia düşürdi
216
97a
-313MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. CenÀb-ı Óaúú’a óamd olsun ne mír ü ne vezíz étdi
Beni feyøiyle ıúlím-i süòanda bir emír étdi
2. Düşürdi göñlümi bir ÀfitÀb-ı èÀlem-ÀrÀya
Sögünmez óaşre dek dilden çerÀà-ı bí-naôír étdi
3. Gel ey sÀúi-i gülçehre göñül cÀmın tehi görme
SirÀc-ı èaşúimiş Àòir beni rÿşen-øamír étdi
4. Ögünme varise fikr-i daúíúiñ ÀsiyÀdır bu
Nive gendüm diyen õÀtı felek òurd u òamír étdi
5. Nice yıl vÀdi-i óayretde sergerdÀn iken èÖrfi
Aña bir rehnümÀ-yı kÀmili Óaú destgír étdi
-314FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Bezm-i meyde ne diyem yÀra recÀdan àayrı
Úalmadı şíşe-i merdümde bükÀdan àayrı
2. Ne temenní édeyim çeròe miåÀl-i àavvÀã
ÇÀre yoú derd-i dil-i zÀra ÒudÀdan àayrı
217
3. Yoluna öldügümi bildire cÀnÀna ãabÀ
Çemen-i úabre doúunsun mı ãabÀdan àayrı
4. DilberÀ èazm-i vaùan éde gibi cÀn-ı èazíz
Anı kimse bulamaz óayr-ı duèÀdan àayrı
5. èÖrfiyÀ bulmayalar gibi åevÀb ü óasenÀt
Yokladıúda èamelim serde hevÀdan àayrı
97b
-315FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Árif ol kimseler[e] úalmadı ãıóóat bÀúí
ÓÀãıl ét marifeti tÀ ola devlet bÀkí
2. Pür-àubÀr eyleme Àyíne dili say éde gör
Naôar étdikçe úola sende o ãÿret bÀkí
3. Dest-i sÀkiden içüb bÀde-i bí-telòi dilÀ
Bezm-i dilberde ola èayşile èişret bÀúi
4. Vaãlı iúrÀrın éder oldı key hicri tamÀm
Leõõet-i vaãlı demÀàımda o leõõet bÀúi
5. Perde-i ôıll-ı òayÀl içre iken bu èÖrfi
Dédi yÀrÀn-ı ãafÀya yinr òiõmet bÀki
218
BENDLERDEN OLUŞAN NAZIM BİÇİMLERİ
-1Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Ol àonce úaçan meyl éde ãad nÀzile òÀra
Bülbül gibi üftÀde düşer Àhile zÀra
2. Yem dökmegile gelmedi ol yÀr kenÀra
Bu firúate kim éde taóammül bula çÀre
3. ÇÀk eyle dilÀ síneñi şeró éde nigÀra
Zaòmım aàız açdı diye aóvÀlini yÀre
4. Ol şÿò baña böyle niçün pür-sitem oldı
Gísÿsı ucundan nice biñ yerde dem oldı
98a
5. èUşşÀúına çün şerbet-i hicrÀnı sem oldı
Cismimde olan yÀrelerim cümle fem oldı
6. ÇÀk eyle dilÀ síneñi şeró éde nigÀra
Zaòmım aàız açdı diye aóvÀlini yÀre
7. AàyÀrile gül seyrin edüb gÀhice tenhÀ
EfkÀr-ı àam-ı òÀra sabır éde mi şeydÀ
8. Mümkin mi gülüñ òÀr [ü] òası olmya ammÀ
Bir laóôa dikensiz olamaz ol gül-i raènÀ
219
9. ÇÀk eyle dilÀ síneñi şeró éde nigÀra
Zaòmım aàız açdı diye aóvÀlini yÀre
10. Pāyine yüzüñ sür ol gülüñ eşk-i firāvān
Var ‘ar≥-ı niyāz eyle aña Aāliñi pinhān
11. Hicri de anıñ va<lı gibi ‘uşşāa iAsān
Şāyed ki raAim éde vi<āliyle o sul&ān
12. Çāk eyle dilā sīneñi şerA éde nigāre
Za%mım āġız açdı diye aAvālini yāre
98a
13. Mecnūn diliz Leylī’ye dīvāneleriz biz
La‘linden içüb bade’i mestāneleriz biz
14. Ey ‘Örfī ru%-ı dilbere pervāneleriz biz
Ammā ki ‘aceb ġām ile vīrāneleriz biz
15. Çāk eyle dilā sīneñi şerA éde nigāre
Za%mım āġız açdı diye aAvālini yāre
-2Ġazel-i udāvendigār-ı Sābı MerAūm Sul&ān Süleymān ān &ābe0erāh taAmīs-i
‘Örfi
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Er iseñ ziynetle ılma kendüñi ‘avret gibi
*a Resūlüñ Aükmüdür gūş ét añı Aikmet gibi
2. Şöhret-i dünyāyı terk yamasın āfet gibi
al içinde mu‘teber bir nesne yo devlet gibi
3. Olmaya devlet ci%ānda bir nefes <ıAAāt gibi
4. Bī-0ebāt çer%-i kec-rev herkesiñ rü’yāsıdır
Mü’miniñ siccínidir kāfirleriñ me‘vāsıdır
220
5. ‘İzz ü cāha &ālib olma nefsiñiñ iġvāsıdır
Sal&anat dédikleri anca cihān ġavġasıdır
6. Olmaya ba%t ü sa‘ādet dünyede va%det gibi
99a
7. Fikr ét encām-ı <āfāyı pür-cefādır ‘āıbet
Olmañ ten perver vücūduñ bir yañadır ‘āıbet
8. Bu Aabāb-ı ‘ālemiñ Levi hevādır ‘āıbet
Po bu ‘ayş u ‘işreti çünküm fenādır ‘āıbet
9. Yār-ı bāī isteriseñ olmaya &ā‘at gibi
10. Cāmi‘iyyet Aā<ıl eyle ey dil-i şeydā meded
Çün güLār éder ‘ömür etme reh-i ma%būba sed
11. Çünki tadīr-i udāvend-i ezeldir tā ebed
Olsa umlar <aġışınca ‘ömrüñe Aaddu ‘aded
12. Gelmeye bu şīşe- çer% içre bir sā‘at gibi
13. Māsivā çısın göñülden olasın merd-i vu<ūl
‘Örfiyā olsun diliñde dā’imā Aubb-i Resūl
14. Gūşe-gīrī-i %amulide ola şāyed abūl
Ger %u≥ur etmek dilerseñ ey MuAibbi fāriġ ol
15. Olmaya vaAdet maāmı gūşe-i ‘uzlet gibi
-3-
Muòammes
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. FetAi muġla bir mu‘ammādır cihān
Pes degil aAvāli anıñ tevemān
221
99b
2. Mihrine aldanmasa yegdir hemān
Etme endīşe vérir ‘ala ziyān
3. Elemān ey dār-ı miAnet elemān
4. Gelmişiz çünki ġayıbden ‘āleme
Sūr-ı vu<latdan firā-ı māteme
5. Bamadı ‘ārif olan nāmaAreme
Mihri yo bir pīrezendir ādeme
6. Elemān ey dār-ı miAnet elemān
7. ande yerine éder giryān āh
Ol gedā ‘ālemde ya%ūd pādişāh
8. Eyleme şād ü ġama sen de nigāh
Sūy-i yāre eyleseydiñ ‘azm-i rah
9. Elemān ey dār-ı miAnet elemān
10. Serteser %ayretde ebnā’i beşer
Bir mekān- pür-Aa&ardır pür-Aa&ar
11. İrci‘ī emriyle edilse sefer
Gidecek yolın görür ehl-i ba<ar
12. Elemān ey dār-ı miAnet elemān
100a
13. Eyle %āristān-ı dehri gel güLār
Sutmasun dāmānıñı kec bād-vār
14. ‘Örfiyā çünki deildir pāyidar
Bī-vefādır bī-vefādır rūzigār
15. Elemān ey dār-ı miAnet elemān
222
-4“Yeriñ gülşen nedīmiñ gül bu feryādıñ nedir bülbül” mısra‘ını Baş Kātib İsma‘īl
Efendi bülbüle hitāben úÀle getürdükde usurını(?) èÖrfi taAmīs eylemişdir.
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Bezim gülşen <ürāhi ġonce şebnem gicelenmiş mül
O keyfiyyet ãafāsından gögermiş mest olub sünbül
2. Palur mı <andıñ ey bülbül revīşiñ ‘āşıa müşkil
Netīce maAremiz ‘āşa fiġān etme demādem gül
3. “Yeriñ gülşen nedīmiñ gül bu feryādıñ nedir bülbül”
4. SeAer uşludan āġāze édersiñ tā-be-şeb efġān
Nedir bu i≥&ırābıñ hiç arār etmez misin bir ān
5. Seniñ nāleñle bir oldı zemīn ü ubbe-i devrān
Hezār ‘āil olubdur ġu<<a-i pür-Aisse Aayrān
6. “Yeriñ gülşen nedīmiñ gül bu feryādıñ nedir bülbül”
7. Bu bāġ-ı Aayret-efzāda biter mi ġonce-i bī-%ār
Alur her tāze na%l-i gül miyānın zümre’i aġyār
100b
8. Ne-ġām dünyā raīb olsa seniñle yār iken dildār
Ba%āne %ār ise %andile güller ‘ar≥ éder dīdā[r]
9. “Yeriñ gülşen nedīmiñ gül bu feryādıñ nedir bülbül”
10. Yolına cān fedādır serv-i gül ol çeşmi-i %ünkārıñ
Pabūl olmaz Aayıf kim armaġānı bu dil-efgārıñ
11. Nedir bu rütbe hengāmıñ ‘abe0dir bī-sebeb zārıñ
Yeşil yapraġile olsun seni tekrīm éder yāriñ
12. “Yeriñ gülşen nedīmiñ gül bu feryādıñ nedir bülbül”
223
13. Seni ey ‘Örfī bir ġonce-fem étdi ‘aşile rüsvā
Dehān açmaz vü gūş etmez aña mümkin müdür şekvā
14. Ponarsın günde biñ dala ‘aceb āşüftesin şeydā
Dédi bu mı<rā‘-ı ġarrāyı kātib gibi bir dānā
15. “Yeriñ gülşen nedīmiñ gül bu feryādıñ nedir bülbül”
-1Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Ezhār-ı ‘aşı tāzeledi fa<l-ı nevbahār
Hem seyr-i cūybār
Érdi meşāma fey≥-i dem-i būy-ı müşg-bār
Çün zülf-i siyehkār
2. Nevrūz érişdi gerçi seAāb oldı nā-bedīd
Mir’āt-ı semādan
Ref‘-i niāb-ı kākül édüb varise ol-yar
Mihr oldı āşikār
3. SarA eyledi berd-i ġam-ı hicrān-ı mademi
Çıkdı ne seyre
Étdi çemende seyr ü <afā çün o gül‘iLār
Ol gül-i bī-%ār
101a
224
4. Gül açılub étmezdi nevā bülbül-i şeydā
Şimdiki ‘a<ırda
Gülşende eger güllere ‘ar≥ etmese ru%sār
Cānān-ı vefādār
5. Āşüftesi çok tāze gülüñ bāġ-ı dehirde
‘Örfī gibi gūyā
Etsün aña her ‘āşıı tā <ubAa degin zār
Tā göstere dīdār
Rübā‘iyyāt
-1MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Göñül vīrānedir yab yab olur ma‘mūr u ābādān
Kerem ıl ‘āmir ol dest-i keremle almayan vīrān
2. Dil-i ‘Örfi yııldı gitdi dérler şimdi sul&ānım
Anıñ ta‘mīr’i bābında seniñdir emrile fermān
-2FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Éde éde ilticā-yı vu<latıñ
Aġzı egrildi ‘adū-yı nikbetiñ
2. Bir da%i çarpılma sen sen āfete
‘Örfi gibi hep çekerler ġayretin
225
-3MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀílün
1. Vefāsın gördüm ol şāh-ı cihāna pür-cefā dérken
Gelüb ġām-%āneme bu gice tenhā bī-vefā dérken
2. Buyurdı ‘ar≥ıAāl-i ‘Örfi-i şeydāyı gördükde
Mürüvvet eyler elbet şāha Aālin bir geda dérken
-4FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Sālib-i cānān olan bī-dār olur
Vikr ü fikri dā’imā dīdār olur
2. ‘Örfiyā sende degil bu güft ü gū
Söyleden dā’im seni Cebbār olur
-5FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ey meh içdim ‘aşıñile bunca sem
Érişir deryāda çün māhiye yem
2. Em-sem olmaz mı ‘aceb dil hasteñim
Öl diril ‘Örfi dehān-ı yāri em
-6MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Baılmaz çeşmine merdüm-şikārıñ
Yamāndır ġamze-i tātārı yāriñ
2. Yine ol şeh-süvār olmuş seAerde
Murādın bilmedim çābük-süvārıñ
226
101b
-7Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Böyle alur mı <ar<ar-ı ġam rūzigārdır
Elbet kenāra érişirüz ba%t-yārdır
2. Geh süd limānı gāhī 0üreyyāya çıar mevc18
BaAr-i fenāyı <anma göñül ber-arārdır
-8MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Dilā mir’āta ba seyr ét cemāli
Temāşā eyle <unè-ı zü’l-celāli
2. Mihir ru%sārı üzre zülf-i şeb-gūn
Olubdur günleriñ elbet leyāli
-9FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Şāhsın cāna diyār-ı cilveniñ
Āb-ı rūyusun bahār-ı ‘işveniñ
2. Nice şeydālanmasın ‘Örfi-i zār
Ter-gülisün sebze-zār-ı kisveniñ
18
Vezin aksak.
227
-10MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Şehā senden cüdā düşdüm esirge ‘āşı-ı zārı
Selām ile gehi yād ét gehi mektūb ile bāri
2. Unutma ‘ahd ü peymānıñ diyār-ı ġurbete düşdüm
Ġarībiñdir ferāmūş eyle ‘Örfi-i ġam-%varı
-11Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Çün pentere(?) ben zārı èadūlar <alamazdı
NaAcīr-i dili it gibi düşmen dalamazdı
2. Tā levA-i muadderde eger olmasa mersūm
Şehbāzımı elden hele kimse alamazdı
-12Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Gūş eylemez fiġānımı çünkü beni neyler
Dāġ-ı ġam-ı cevrile yaıb bu teni neyler
2. Ney meclis-i dilberde éder nāle’i her dem
Āh eyleriseñ %üznile èÖrfi seni neyler
102a
-13FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Oldu envā‘-ı bahār ile müzeyyen çün çemen
Açdı dükkānın <anasın bunca ‘a&&ār-ı Yemen
228
2. ‘Örfiyā cānāna ba %ūrī görem dérseñ eger
Cūylar kev0er dira%tlar sāyesi bāġ-ı ‘aden
-14Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Cānān bu şeb pistere ser%oş yuvalandı
an bülbül olub sīneme bir %oş yuvalandı
2. Hem murġ-ı dilim étdi ser-i zülfi giriftār
‘Örfiydi meger dāma düşen uş yuvalandı
-15Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Ru%sārıña āşüfte iken dil gibi bülbül
Aġlatma anı cevriñ ile gül gibi sen gül
2. Gīsūlarıñıñ aydına ‘Örfi gibi meftūn
Varise gögermiş delidir rav≥ada sünbül
-16Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílün Fa
1. Yā Rab bizi sen tīr-i a≥adan <ala
Āmāc-ı dili şa<t-ı cefādan <ala
2. Dīvāne édüb ‘Örfi-i ġīsū-siyehkārı
Güftārımı her sehv ü %a&ādan sala
229
-17Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün (?)
1. Bir %üsrev-i %ūbāna göñül oldu mübtelā
AAvālini görmez nideyin böyle bir gedā
2. Şehbāzile ‘u<fūra olur mu münāsebet
Papdırdı göñül murġını ‘Örfi-i bī-nevā
-18MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Yine arşımda ol meh-rū vefāsı müstedām olsun
Müyesser mi olur dildādeye cānānı rām olsun
2. Tekellüfsüz aya ba< meclise sāī yeter bu ġam
Yeter ey ‘Örfi bir sāī velīkin elde cām olsun
-19Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün (?)
1. Dām étdi şehā murġ-ı dil ü cāna beñleriñ
Par-pāre vücūduñda olan dāne beñleriñ
2. Pa<dıñ eger ki ‘Örfi-i zārı şikārise
Zülfüñ ile &ut girmeye tā ara beñleriñ
102b
-20FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Pand-i la‘liñ gibi bir nesnede leLLet bulamam
āk-i pāyiñ gibi iksīr-i sa’ādet bulamam
230
2. Seyr-i gülzāra heves eylemez oldu &ab‘ım
Ru%ı %ā&ırda iken gülde le&āfet bulamam
-21-
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Şād olub %ande éderdi cennet
ādır olduça Aadī0-i raAmet
2. ‘Örfi şāyeste-i iA<ānıñdır
Çünki her mücrime ıldıñ şefat
-22MefÀèílün MefÀèílün
1. Zehī lu&f u zehī iAsān
Zehī şāh u zehī fermān
2. Kebā’ir ehlini āzād
Zehí ‘adl ü zehī sul&ān
-23FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1.
aldı kākülleriñ ey meh beni ferdāya bu şeb
Dolaşub <alma ben sen da%i ġavġāya bu şeb
2. Démesün ben anı Mecnūn éderim ey ‘Örfī
Varayım yalvarayım ol saçı Leylāya bu şeb
231
-24FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Neyleyim Aasret-i rūyuñ beni abdāl etdi
Çün benim gibi niçe ‘āşıına āl etdi
2. Dönerek ‘āşile pervāne gibi ‘Örfi meger
Yadı şem‘-i ru%-ı dilber beni bī-bāl etdi
-25MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Kemend-i çille-i zülfüñle addim yāya dönmüşdür
Siyeh-fikrile her rūzum şeb-i esrāya dönmüşdür
2. Enīn etsem ‘aceb midir demādem Aüznile cānā
Ki dāġ- firatiñle cism-i ‘Örfī nāya dönmüşdür
-26FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Görsem ol māye-i cānı déridim şehnāzım
Pandesin andesin ey şū%-ı bülend-pervāzım
2. Sīneler çı çı éderse nola çār-pāre <ıfat
Çünki bir olda gezermiş ol gözi şehbāzım
103a
-27MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Cemāl-i yāre basın yana ‘Örfī
MuAabbet şem‘īne pervāne ‘Örfī
232
2. Şarāb-ı ‘aşile mestāne ‘Örfī
Elestiñ bezmine peymāne ‘Örfī
-28FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Yılda bir kez rā≥ıdır sul&ānını görse gedā
Böyle devlet ey göñül na<īb-i bi-nevā19
2. Geşt édüb <aArāları buldum behey āfet seni
Sen yine ‘Örfi-i zāra eylediñ cevr ü cefā
-29FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Dem sür ey dil geçmesün bir nesne yo eyyāmda
Kim mürūr etmektedir vatiñ bu <ub% ı şāmda
2.
alınur aġyār ile ‘Örfi-i zārı terk édüb
Bir keder var bilmezim bu %ā&ır-ı nā-kāmda
-30FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Saña muAalif ‘Ira nuş-ı şarāb ét nigār
Būseligiñ vatidir çünkü érişdi bahār
2. Gördi güzelsin şehā kākülüñüñ sünbülü
Eyledi ‘uşşāını ‘Örfi gibi bī-karār
-31Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Aġız aġza ġonce éder va<f-ı dehānı
Gūş eyleyen āşüfte éder āh u fiġānı
19
Mısranın vezni aksaktır.
233
2. Geçkince imiş ġamze-i mesti Aaber aldı
Ey ‘Örfi <aın %āvfe düşürme dil ü cānı
-32Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Bülbül nola eylerse güle āh ile zārı
ārile éder ülfeti her laA1a nigārı
2. Gīsūnı gider gün yüzüñü èar[a]úiye göster
Gicesi adir gündüzü bayrām ola bāri
-33FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Seyre çımış sebzeler giymiş o şeh lāhūrdan
Nice aġāz etmesün bülbül yine māhūrdan
2. ‘Örfiyā ‘uşşāı bunda cem‘ olur pervāne-veş
Bir <adā 1āhir olunca gerden-i kāfūrdan
103b
-34-
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Āteş étdiñ göñlümü ey ġonce-fem
Dökdi <u saā-yı çeşmim dembedem
2. Sākin olmaz &utuşan od <u ile
Senden olur baña olursa kerem
234
-35FÀèilÀtün MefÀèilün Faèlün
1. Bir du‘ā-ġū-yı āl-i ‘O0mānız
Der-i lû&funda bende fermānız
2. Her ‘aībi <alāt-ı mefrÿøa
ulū<-ı albile 0enā-%vanız.
MeùÀliè
-1FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. ‘İllet-i <adrıma o penbe-i sineñ cānā
Gönlegiñ cān ise %āıña démem ben lā
-2FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Ayāġıñ būs éder ‘Örfī seniñ sāī şarāb āsā
Ki nār-ı firat-i sadrı yaub anı kebāb āsā
-3Mefèÿlü MefÀílü MefÀèílü Feèÿlün
1. a&&-ı ru%uñla hiç nire mümkin ola da‘vā
Sünbülden olur mu güle bir vechile şekvā
235
-4FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Fa<l olunmaz gibi da‘vā-yı fesād-ı a‘dā
*üccet-i nev-%at-ı yāra urulunca im≥ā
-5MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Cemāl ‘ar≥ eyle ‘uşşāa amu ervāA şād olsun
Bizi gel ber murād eyle ‘adūlar nā-murād olsun
-6FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Baña ey rūA-ı mu<avver yār dérseñ işte sen
Kimdir āyā ‘āşı-ı nāçār dérseñ işte ben
104a
-7Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Da‘vāt u niyāz ‘aczile minnet baña düşdü
Lû&f u kerem ü himmet ü ġayret saña düşdü
236
-8Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Ba<maz aya meclis-i cānā niye şarāb
Yaġın eridir āteş-i Aasret ile kebāb
-9FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. İttiAād olsun biricik yār ile
Tīġım işin tīz görür aġyār ile
-10FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Eyleme èuşşÀúa efsāne müjeñdir siArbāz
Murġ-ı dil <aydında şāhım çeşm-i mestiñ şāhbāz
-11Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Úaplarsa eger cÀm-ı dili jeng-i ruùÿbet
Göstermez olur bir daòi ol büt saña ãÿret
-12FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. áarba cÀn atmaları şermile şems ü úameriñ
Dopdolu dehr içi envÀrile şaúúü’l-úameriñ
237
-13FeèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Nola gül tÀzesidir bülbül éderse feryÀd
Dédiler bir èavret için öldi diríàÀ FerhÀd
-14Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Gördükçe eşk-i dídemi cÀnÀn-ı ter-mizÀc
Ne’mden úaçar ki eylemedi gitti imtizÀc
-15FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. CÀn-ı şírín imiş ol Àfet-i devrÀna leõíõ
Hiç diríà eylemek olsun mı gele ana leõíõ
-16Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Yoú fÀ’idesi eyleriseñ kec muèÀmele
Óüccet yeter efendi ne ise muúÀvele
238
-17FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Tír-i àam úavs-i felekden ne zamÀn kim atılur
Elbet ÀmÀc-ı derÿn-ı fuúarÀya doúunur
-18Mefèÿlü FÀèilÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. CÀnÀ firÀkıñ Àteşi çoú dil kebÀb éder
Laèliñ òayÀli èÀşıúı mest ü òarÀb éder
-19Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèílün (?)
1. CÀn-bÀz-ı èaşú olan Àdem resendedir
Manãÿr’a cihÀnıñ …………………..20
-20FeèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Meye sÀúí úodı yaò-pÀre dédüm yaò eridi
Dédi óüsnüm güneşinden idikim yaò eridi
20
Üstü çizili dize şöyledir: Manãÿr’ı görüñ dÀr-ı cihÀn bir perindedir
239
-21MefÀèilün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Bülend olsun miåÀl-i úadd-i dilber rifèat ü şÀnıñ
èAceb mesrÿr u òandÀn oldı èÖrfi-i åenÀ-òˇÀnıñ
-22MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Hemíşe şuèle-dÀr olsun çerÀà-ı bezm-i iúbÀliñ
CihÀnı rÿşen etsün gün gibi envÀr-ı iclÀliñ
104b
-23FeèilÀtün (FÀèilÀtün) FeèilÀtün Feèilün
1. …………………………………………
İşledim ben düşeni üstüme cÀnÀne gerek
-24FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Ol perí-rÿ daèvete etmez icÀbet müşkile
èßd yaúdım vefú yazdım ôaferÀn-ı müşkile
240
-25Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün (?)
1. KÀlÀ-yı vaãl-ı dilbere sím ile zer ister
BÀzÀra anı dil gibi tenhÀca yer ister
-26FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Teşne-i Àb-ı óayÀtım cüst ü cÿda her yeri
Dilberiñ laèl-i feminde bulmuşum İskenderi
-27FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Şöhret Àfetdir ãaúın ziynetden ey dil úıl ferÀà
Yaúmadan etmez bu èÀlem kimse’i rÿşen çırÀà
-28FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bir kebÿter-i demkeş-i èaşúız bu dem
Eyleriz cevlÀn yÀ Hÿ dembedem
-29FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Cevri terk etmedi ol büt uãanam ãandı beni
Deyr-i èÀlemde meger kim o ãanem ãandı beni
241
-30FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èÖrfi mestÀne bigüftí hem hezÀr
Gülşeni yÀ Gülşení yÀ gülèiõÀr
-31FeèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Nola günde iki kez nÀle éderse dil-i zÀr
Geh seóer gÀhíce úuşluúda öter bülbül-i zÀr
-32FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Her úaçan eyleyem iòvÀna mekÀtib taórír
Cümleden aúdem éder òÀme merÀm-ı taèbír
-33FÀèilÀtün (FeèilÀtün) FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. Vuãlatıyçün dilemiş sÀèatim ol sÀèat yÀr
O úoyun sÀèati gelsin véreyim var yalvar
-34FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün (Faèlün)
1. YÀr içün niyyet édince remmÀl
Dédi kim müjde güzeldir bu fÀl
242
-35MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Efendiñdir göñül ol şÀh-ı mümtÀz
èAceb olmaz gedÀya kılsa şeh-nÀz
-36FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. ṬÀlièim burcuna baúdım sereùÀn
Gör benim oldı o mÀh-ı KenèÀn
-37MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. BahÀr érdi úuruldı bÀàa meclis
äafÀsından yine göz açdı nergis
-38Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Áşüfte göñül şíve-i gülçehre-i yÀre
Bülbül gibi çün ãoóbetimiz úaldı bahÀra
-39FÀèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Óisseti gel teber-i lûùf-ile kes
Démesünler saña dehr içre nekes
243
105a
-40MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. ÚıyÀmet kopdı ãansın úaddini seyr édicek cÀnım
Ölürsem merúadimde gel ãalın servi òırÀmÀnım
-41Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün (?)
1. CÀnÀ ne-èaceb günde girer úana beñleriñ
Dil muràını ãayd étmekiçün dÀne beñleriñ
-42FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. GülèiõÀr-ı ruòuñuñ şevúine ey àonce-dehen
Kirpigim oúları oldı baña her laóôa diken
-43MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Úulaàına dédim yÀriñ helÀk oldı tenim àamdan
Tebessümle dédi èÖrfi naãíbiñ var gibi femden
-44MefÀèílün MefÀèílün Feèÿlün
1. Olursa ol perí semt-i vefÀda
áaríb éller degil àurbet-fütÀde
244
-45Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Seyr étdi ruò-ı Leylí’de çün dilberi Mecnÿn
Bir rÀbıùÀdır oldı siyeh zülfüne meftÿn
-46FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Sÿzen-i müjgüñ ile olalı Àlÿde bu ten
Úÿyuña úıble-nümÀ gibi döner oldı beden
-47FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. ÚapudÀn olmaàiçün doldı fesÀd ile cihÀn
Çıúdı cÀnsız deñize Baùrona Àòir kapudan
-48Mefèÿlü FÀèílÀtü MefÀèílü FÀèilün
1. Mest olmuşuz bezimde ziyÀde şarÀbile
Düşdi yolunda èÖrfi giderken şitÀbile
-49FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. LÀle veş pür-dÀğım ey göñül açdıàın yÀrÀ ile
Bir oñulmaz derde düşdüm baòt-ı nÀ-bínÀ ile
245
-50FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Dilde bir Àteş ùutuşdı bÀd-ı sevdÀdan yine
Kim sögünmez dökilür ãu çeşm-i saúúÀdan yine
-51FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. DÀye-i feyø-i óaúíúat ile olub dildÀde
Şír-i èaşúı içirir tıfl-ı dil-i nev-zÀda
-52Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü FÀèilün (?)
1. Bin ãayd édince yÀyın aãar çünki pehlevÀn
Gün başına biñ yÀyı aãar böyle nev-civÀn
-53FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Ebr veş mihr-i cemÀlile zülüfdür perde
Yoòsa dÿr olmaz idim õerre gibi her yerde
-54FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Münkesirdir òÀùırım varmaz ayaú meyòÀneye
Sensiz el ãunmam budur èahdim benim peymÀneye
246
105b
-55FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Oldı çün mıãr-ı melÀóatde o meh Yÿsuf vele
Düşdi iòvÀn arasına fitne ile velvele
-56FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Aàlama pír olduàıña ey òoca
Bu zen-i dünyÀya lÀzımdır úoca
-57Mefèÿlü MefÀílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Òaùù gelmeyice degmeye el vaãl-ı nigÀra
Varise úalur ãoóbetimiz köhne-bahÀra
-58Mefèÿlü MefÀílü MefÀèílü Feèÿlün
1. Diraòt-ı meyve’i yaúar óaùab hergiz ocaàında
Éde òÀkister o-dÿnı cenÀb-ı Óaúú o çaàında
-59MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Bu murà-ı dil hezÀr ÀsÀ o gül-ruòsÀra mÀ’ildir
Ben efàÀn eylesem dérler baña gül zÀra mÀ’ildir
247
-60FÀèilÀtün FeèilÀtün FeèilÀtün Feèilün
1. Kimsenin devletine nièmetine etme óased
Herkesiñ rızúını çün vérmededir Rabb-i aóad
-61Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün
1. GülnÀr-ı lebiñ bÀà-ı cemÀliñ baña besdir
Ayrıúları o bÀàa úoma köküni kesdir
TaríòÀt
-1Cisr-i Ergene’de óammÀm tÀríòidir
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èÖrfiyÀ hÀtif dédi tÀríòini
Çifte pÀk óammÀm be-Cisr-i Ergene (1141)
-2Çeşme tÀríòidir
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Teşnelikde söyledim tÀríòini
Ey èÖrfi çeşme-i Àb-ı óayÀt (1141)
248
-3BehrÀm-rezm NÀhid-bezm èUùÀrid-úalem ÁfitÀb-èÀlem bayraú-ı berrÀk-ı
ãubó-ı tÀb-dÀr ve sipÀh-ı zerrín-úabÀ-yı eşièèa-i envÀr-i èÀlí-baòt- nÀmdÀr-ı keyvÀn-mekÀn-ı müşterí-èirfÀn necÀbetlü Úaplan GirÀy ÒÀn
óaøretleri defèa-i (defèa-i) åÀlísede òÀn olduúda tÀríòdir
FeèilÀtün MefÀèilün Faèlün
1. ÓesÀb édince èÖrfi tÀríòin
Dédi úaplan-GirÀy òÀn oldı (1143)
-4Edirnede ÚÀsım PÀşÀ óammÀmı úurbunda menzil-i èÖrfi’de derÿn-ı
bÀàçede yapdırdıàı kaãrıñ tÀríòidir
106a
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Derÿn-ı bÀàçede buldum maóallin tÀ édem raàbet
NigÀh-ı iltifÀtile bu kaãra eyledim himmet
2. GüşÀde ola dilber gül gibi yÀsemenlikde
Açub ùabèı gide serden ãudÀèı åıúlet ü óayret
3. Açılmış cÀbecÀ o yÀriñ maúdemin gözler
Baş egmiş ãalınur bÀd-ı ãabÀdan gÿyiyÀ sermest
4. äanasın sÀúidir zerrín úadeóler elde peymÀne
Ocaú-zÀde gibi eyler èaceb erkÀnile òiõmet
249
5. áam-ı hicrÀn ile baàrı yanıú bir Mevleví lÀle
Anı terbiyye etmişler ocaàında dilÀ(?) elbet
6. Gögermiş sünbül olmuş zülfi ucundan Úays-ı dívÀne
Görüb óÀl-i períşÀnın göñülden eyledim şefúat
7. Güzel dilkeş maúÀm oldı bu úaãr-ı gülşen-ÀbÀdım
Müzeyyen ola meh-rÿlarla bu kÀşÀne-i èişret
8. MaúÀm-ı dil-güşÀ tekmíl olunca èÖrfi-i şeydÀ
Dédi yÀ Gülşení fetó eyle bir tÀríò şüd temmet (1144)
-5Edirne bostÀncılar odaları müceddeden bínÀ olunub maèrifetlü
muóabbetlü TÀ’ib Efendi baèø kitÀbelere manôÿm taórír eyleyüb
baèdehu 106b birkaç kitÀbe açıú úalub ol eånÀda èÖrfi daòi ocak-ı
meõkÿra ketòüdÀ olmaàın bu tÀríòi òÀlí olan maóallere taórír eylemişdir.
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. èÖrfiyÀ úalmaú revÀ mı bu úaãíde nÀ-tamÀm
èAvn-i Óaú’la çünki olduñ işbu cÀha ketòüdÀ
2. Óaøret-i SulùÀn Maómÿd ÒÀn mülküñ dÀveri
Úullarıyçün emr édüb èÀlí-maúÀm étdi bínÀ
3. èÖrfi üstÀdÀne tekmílen dédi tÀríòini
Zümre-i bostÀniyÀna ey maúÀm u nev-binÀ
(1145)
250
-6äadr-ı aèôam-ı sÀbıú èOåmÀn PÀşÀ óaøretleri ṬahmÀs[p]úulıòÀn
èaskerin períşÀn eylediàine tÀríòdir.
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün (Faèlün)
1. Bu àazÀ-yı ekberiñ èÖrfi dédi tÀriòini
Úaçdı ṬahmÀspúulıòÀn Àhile eyvÀhile
-7Çeşme ṬÀríòidir
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèilün
1. Déyüb yek ses ile hÀtif gibi èÖrfi aña tÀríò
Bu Àb-ı pÀkile yapdı zehí èÀlí eåer cÀri
(1147)
107a
-8èAmmizÀde èÖrfi El-ÓÀc Mehmed Aàa’yı bir gice ôÀlim úurşun ile urub
şehíd etdigüne tÀríòdir.
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. ÓÀcı Mehmed Aàa cÀm-ı şehÀdet nÿş édüb
İrcièí emrinden aldı leõõet-i şevú-i cedíd
2. Menzil-i maúãÿda cÀn atdı érişdi vuãlata
äÿret-i ôÀhirde oldı bí-baãardan nÀ-bedíd
3. Bir ùabancasına etmezken taóammül úÀtili
TÀr-ı şebde urdı úurşunile bir ibn-i Yezíd
251
4. MÀteminden úaralar giydi o şeb çerò-i kebÿd
Girye úıldı ebr ü behrÀm aña tÀ rÿz-ı sefíd
5. èÖrfiyÀ yek ùaróile hÀtif dédi tÀríòini
Sÿ-i úaãd-ı düşmen ammÀ eyledi anı şehíd
(1147)
-9Úaãr [tÀríòidir]
MefÀèílün MefÀèílün Feÿlün
1. èAli-zÀde efendiniñ òilÀfÀ(?)
SaèÀdet-òÀnesinde yapdı bir cÀ
2. Ne cÀdır bu ki cennetden nişÀne
Bir Àdem girse çıúmaú istemez tÀ
3. İrem dérler hezÀr[À]ndÀn işitdim
Bu úaãr-ı gülsitÀn-ÀbÀda óÀlÀ
4. ÓadÀyıú her ùaraf bülbüller iñler
Yanında nehr-i Ṭunca ãanki deryÀ
5. MuèÀdil olamaz çün Saèd-ÀbÀd
Úuãurı çoú bunuñ yanında zírÀ
6. Bu úaãrıñ ãaóibi pür maèrifetdir
Hünerde æÀbit-vaút oldı farøÀ
7. LiúÀda òÿb u her elfÀôı meràÿb
Velí eşèÀr-ile inşÀda yektÀ
8. Mü’eååir her dile güftÀr-ı pÀki
Netíce ãubói bülbül gibi gÿyÀ
252
9. O ãubói èandelíbi eyle yÀ Rabb
Ṭaríú[-]i gülşeni(n)de mesned ÀrÀ
10. Aça gül-àonce ùabè-ı şerífin
Nesím-i óaøret-i BÀrí teèÀlÀ
11. Çıúar bir mıãraèında èÖrfi tÀríò
Zehí dil-keş binÀ bu úaãr-ı raènÀ (1147)
-10Düstÿr-ı ekrem müşír-i mufaóóam İsmÀèil PÀşÀ óaøretleri vezír-i
aèôam olduúlarına tÀríòdir.
107b
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. ŞÀèirÀne èÖrfiyÀ eyle ãalÀ tÀríòde
BÀrekallâh geldi İsmÀèil PÀşÀ mührile
-11Bu dívÀn tertíbiniñ tÀríòidir
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Úaùre-i feyøiñle yÀ-Rab nevè-i iósÀn eylediñ
Nice insÀnı daòi èaşúıñla èummÀn eylediñ
2. èÖrfiyÀ ehl-i hüner taósín édüb eşèÀrına
Dédiler tÀríòini tertíb-i dívÀn eylediñ (1148)
253
108a
-12Niş úalèasını çete èaskeri fetó étdigi tÀríòdir
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Çete nÀmına àÀzíler segirdim úıldı yarışla
Niş’iñ muókem óisÀrın aldılar bir úarma úarışla
2. Naôar tÀríòe diúúat eyleyüb hÀtif gibi èÖrfi
Dédi tÀríòini alındı óıãn-ı Niş’e varışla
(1150)
-13Bu daòi úalèa-i meõkÿruñ fetóine tÀríòdir
MefÀèílün MefÀèílün Faèÿlün
1. Feraò-nÀk oldı èÖrfi dédi tÀríò
Şükr kim Niş’i aldı cünd-i Maómÿd
(1150)
-14TÀríò-i äadr-ı aèôamí
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Maùlaè-ı ãubó-ı ôafer-nuãret ãadr-ı èaôam
äaldı fer üstümüze mihr-i cihÀn-tÀb ÀsÀ
254
2. Maèden-i lûùf u èaùÀ ãafder-i pehnÀ-yı cidÀl
Yaèni düstÿr-ı mükerrem o müşír-i dÀnÀ
3. Böyle bir Àãafa mÀlik mi mülÿk-ı eslÀf
Ki bunuñ bendesi olmaàa revÀdır DÀrÀ
4. Barekallâh bu kühen sÀz-ı cihÀn oldı cedíd
Nice vírÀne diliñ èÀmiridir ãubó u mesÀ
5. Nabø-ı aóvÀli bilür óikmet-i Óaú vÀr bu ten
Derd-mendÀne éder lûùfile tedbír ü devÀ
108b
6. Ravøa-i devlete ser-çeşme-i ièùÀ olalı
Bunca dil àoncelerin açdı bu eyyÀm-ı şitÀ
7. Olıcaú õÀt-ı şerífine vezÀret tevcíh
Başladı olmaàa her yerde àazÀ-yı kübrÀ
8. Felek-i heftüme dek şuèle ãalub kevkebesi
Şarúdan àarba degin oldı münevver dünyÀ
9. ÁãafÀ gevherimiş medó-i èulüvvü’ş-şÀnıñ
Yem-i vaãfıñda şinÀverlik éderler şuèarÀ
10. Gülşen-i vaãfına bülbül geçinir ehl-i süòan
ÒÀr-ı düşmen gehi Àzürde éder görme devÀ
11. KÀmkÀrÀ olalım dÀmeniñ altında emín
Yaúdı micmer gibi Àteşlere cevr-i aèdÀ
12. PÀyimÀl olmayalım vaút-i şerífinde seniñ
Ser-firÀz eyle ùaríúimde eyÀ kÀn-ı èaùÀ
13. Muòtaãar eyle me’Àli yeter ey dil taãdiè
Bir iki beytile maèlÿm ola maènÀ-yı recÀ
255
14. Oldı tefvíø aña çün cümle umÿr-ı èÀlem
Elzem elbette devÀmına anıñ òayr-ı duèÀ
15. Çözerek dügmelerin rÀm ola òÿbÀn merÀm
Óalléde èuúde-i müşkillerini èavn-i ÒudÀ
109a
16. Hep müstaórec olan èÖrfi dédiler tÀríò
Meymenet ile nigín aldı Mehemmed PàşÀ (1150)
-15MengliGirÀy ÒÀn TÀríòidir
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. CihÀna müjde-i teşrífi çünki rÀygÀn oldı
Dédim kendi efendim óamdülillâh yine òÀn oldı
2. ÒÿãÿãÀ cümle erbÀb-ı süòan òandÀn olub dérler
Serír-i mesned-i òÀniyyet bir nüktedÀn oldı
3. Òüceste maúdemi eyler èimÀret mülk-i vírÀnı
Úudÿm-i pÀki ey mürde mülke tÀze cÀn oldı21
4. GüõÀr eyler òadengi síne-i pür-kíne-i òaãma
Meger ey rÿy-ı dilber dest-i pÀkinde kemÀn oldı
5. Nola encüm-şümÀr olsa cünÿd-ı nuãret-engízi
O gerdÿn-iútidÀrıñ bÀr-gÀhı ÀsmÀn oldı
6. Dü-çÀk eyler nice Àhen-dilÀnı seyf-i èüryÀnı
Anıñ şemşír-i ser-tízi elinde bí-amÀn oldı
21
Vezin aksak.
256
7. Mekes gelmez yanında òaãmı o şeh-bÀz-ı iclÀliñ
Úırımın taòtı bir şÀhin-şikÀra ÀşiyÀn oldı
8. Kerem-kÀrÀ åenÀñile érüb dil-òasteye dermÀn
ŞehÀ terúíb-i evãÀfıñ devÀ-yı cÀvidÀn oldı
109b
9. Yem-i medóiñ èaceb èummÀn imiş sÀóil bulunmaz kim
Göñül keştísi üzre ùabè üzihnim bÀdbÀn oldı
10. Nesím-i emriñile bir gül-i ter oldı dívÀnım
HezÀr ÀsÀ yedimde òÀme çün ãÀóib-zebÀn oldı
11. Ser-aàÀz eyledim evãÀf-ı òÿbÀna bu eånÀda
Göñül bir àonce-fem meh-rÿ nigÀra mihribÀn oldı
12. èAceb bÀr oldı gitdikçe baña evøÀèı gerdÿnuñ
EyÀ kÀn-ı èaùÀ eyle kerem lûùfa zamÀn oldı
13. Keşíde çekdi ôÀlim yüzüm pÀyiñe sürdükde
Edirne şehri içre ùurfe bir nev-dÀsitÀn oldı
14. Yeter taãdíè-i bí-maènÀ duèÀ-yı òayrıdır elzem
DilÀ bÀàçe-serÀyı gör zamÀnında cinÀn oldı
15. Éderken fikr-i bÿs-ı dÀmen-i iclÀliñi der-píş
Bu tÀríòim baña serheng-i bÀb-ı ÀsitÀn oldı
16. Óurÿf-ı òÀl-dÀrile dédi tÀríòini èÖrfi
Yine Mengli GirÀy òÀn oldı èÀlem şÀd-mÀn oldı
(1150)
257
110a
-16TÀríò-i Nuãret
MefÀèílün MefÀèílün Faèÿlün
1. Dédi bu fetóe èÖrfi yine tÀríò
Bi-èavnillâó úırıldı ceyş-i küffÀr
-17[TÀríò-i úalèa-yı Aùa]
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Resm-i úalyon óıãn-ı Aùa nice gün maóãÿr olub
Bir ùarafdan olmadı mümkin èasÀkir çaùası
2. Dédi àÀziler neheng ÀsÀ bu ãuyı geçelim
YÀ atar ùopun bize yÀòÿd o kÀfir aùası
3. Bildi àonce zehresi çÀk oldı bu tedbírden
Bunlarıñ fehm étdiler bir yerde durmaz balùası
4. Burc u bÀrÿya diküb Àòir vire bayraúların
Çıúdılar birúaç nefer İtil boyunda óalùası
5. Gÿş édince müjdesin èÖrfi dédi tÀríòini
Fetói İslÀm’a müyesser oldı Ṭuna aùası
(1151)
258
-18TÀríò-i DükkÀn-DuòÀní
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Bu dilkeş mevøiè-i pÀki Muóammed Çelebi yapdı
Güzíde şíşe-kÀrıñ buldı naúúÀşile bennÀnıñ
2. èAceb ãanèatlar icrÀ étdiler anda mühendisler
Çıúardılar meger kim naúşını çerò-i muèallÀnıñ
110b
3. GülistÀn eylemiş gül resmi ile saúf-ı dívÀrıñ
Ya bir altun úafesdir èaúlı gider görse şeydÀnıñ
4. Muóabbetden úurub ùabèı esÀsına bunı niyyet
ÚarÀrgÀhı ola tÀ kim bu mesken ehl-i irfÀnıñ
5. Eder teşríf eóibbÀsı temenní rÿz u şeb Óaú’dan
Òulÿã-ı tÀmile dildÀdesidir cümle yÀrÀnıñ
6. Hemíşe müşterí-ùalèat olub seyyÀre-yi baòtı
TerÀzÿ gibi destinde ola aókÀmı mizÀnıñ
7. Görünce èÖrfi’i gÿyÀ pesend édüb dédi tÀríò
Yapılmaz miåli çün esvÀú-ı èÀlemde bu dükkÀnıñ
111a
(1150)
259
-19FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Bir civÀn-óÀfıôıñ oldı mekÀnı bu úabir
Menzilin me’vÀ éde anıñ cenÀb-ı KibriyÀ
2. Külli şeyin hÀlikün illÀ Úadím-i Lem-yezel
Çün ÒudÀ’dan àayrı her bir nefse érişir fenÀ
3. Naômile işbu èalÀmetden budur ancaú murÀd
Rÿóuna bir fatióa iósÀn éde bÀy ü gedÀ
4. Bir gedÀ çıúdı dédi èÖrfi gibi tÀríòini
èAzm-i èuúbÀ étdi Molla MuãùafÀ endek duèÀ (1151)
-20FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Terk-i bostÀn-ı fenÀ úıldı yine bir nev-civÀn
äarãar-ı bÀd-ı vebÀdan bí-óuøÿr èaôím
111b
2. Çünki hem-nÀm-ı Muóammed hem şehíd-i nÀ-murÀd
Gülşen-i èuúbÀda cilve étdire Rabb-ı Kerím
3. Dest-i sÀúi-i ecel peymÀne dolduúça ãunar
Bu òarÀbÀt içre mümkin mi ola kimse muúím
4. BÀy ü ednÀdan ùaleb ancaú duèÀdır rÿóuna
Her nüfÿsuñ Àòiri bulur fenÀ Óaú’dır Úadím
5. Çıúdı bir Àh èÖrfiyÀ şol mıãraè-ı tÀríòden
Éde envÀrile Allâh úabrini dÀrü’l-naèím
(1151)
260
-21ṬÀríò-i vefÀt-ı óaør[et]-i pír-i rÿşen-øamír yaèní pervÀne-i şemè-i şebÀrÀyı rÿşení èandelíb-i nÀle-pírÀ-yı ravøa-i cennet-sÀy-ı óaøret-i Gülşení Eşşeyò SezÀ’í Óasan Efendi úuddise sirruhu’l-èazízü’l-kerím
MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün MefÀèílün
1. Ṭaríú-i Gülşeníniñ mürşid-i ÀgÀh-taóúíúi
BeúÀ gülzÀrına açıldı gitdi böyle raènÀ gül
2. PeríşÀn olmasın mı ãaçlı sünbül gibi dervíşÀn
Anıñ hicriyle gerek dívÀne oldı ravøada sünbül
3. Óayıf ol sÀúi-i feyø-i İlâhí gitdi meclisden
Şikest oldı sebÿlar úaldı dil peymÀne bí-mül
112a
4. Óasan idi rıøÀda çünki teslím oldı MevlÀ’ya
İşitdi ircièi emrin urub naèresin ez-dil
5. Felek ne ùaróile yazdı èUùÀrid èÖrfiyÀ tÀríò
SezÀyí úuùb-ı èÀlem şimdi uçmaúda olur bülbül
(1151)
-22BelgrÀd’ı fetóetdigine tÀríòdir
MefÀèílün MefÀèílün Faèÿlün
1. Zehí ol ãadr-ı èaôam ki müdebbir
ÓuãÿãÀ hemdemídir óilm ile cÿd
2. Zehí ãafder müşír-i nÀm-dÀrı
Ki olmuş maôhar elùÀf-ı maèbÿd
261
3. Bu fetó-i ekberi ãanmañ tehídir
Òulÿãıyile óÀãıl oldı maúãÿd
4. Çıúar menúÿùile èÖrfi óesÀb ét
İki mıãraèla bir tÀríò-i mesèÿd
5. BeliàrÀdı dilÀ aldı mükemmel
Meóemmed Àãaf-ı SulùÀn Maómÿd
(1152)
-23ṬÀríò-i çeşme-i defterí
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Óaøret-i èÁkif efendi òayr içün
Úıldı defterdÀriken niyyet hemÀn
2. Ol semiyy-i MuãùafÀ buldı zülÀl
Yoòsa kevåer mi èaceb aúdı èayÀn
3. èÖrfi-i dÀèí dédi tÀríòini
Çeşme-i mÀ’ü’l-óayât oldı revÀn
(1152)
-24…………. tÀríòidir
FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilÀtün FÀèilün
1. Óaøret-i ÓÀcí Meóemmed Áàa İbrÀhím òıãÀl
Olmada mihmÀna ikrÀmile her laóôa müåÀb
2. Luùfla taèôím éder her şaòãa ol dervíş-nihÀd
Rÿz u şeb tekye gibi anda müsÀfir bí-óesÀb
262
3. Bir müsÀfiròÀne yapdı kim naôír olmaz cihÀn
Úaãr-ı devletde ãafÀ kesb étsün ol èÀlí-cenÀb
4. Dest-i mièmÀr-ı felek híç yapmadı böyle binÀ
ṬÀú-ı eyvÀnı bunuñ gÿyÀ sipihr-i nüh-úıbÀb
5. Her úaãır bir gülsitÀnıñ ùaróı olmuş gÿyiyÀ
Nice aúmaz gÿş édenler işbu semte hemçü bÀb
6. Düşmedi èaksi bunuñ mirèÀt baór içre henüz
Bí-miåildir bí-miåil Allâhü aèlem bi’ã-ãavÀb
7. HÀtifiñ èÖrfí øamíri keşf édüb tÀríòini
İhtimÀm ile úuãÿrın yapdı ol vÀlÀ-cenÀb (1152)
263
SONUÇ
Günümüz alfabesine aktardığımız Ağazâde Örfi Divanı, Klasik Türk
Edebiyatı’nda karşımıza çıkan mürettep divan hususiyetlerine sahip bir divandır.
Tespitlerimize göre Divan’ın beş nüshası bulunmaktadır ama bilinen kayıtlı nüshalar
biri Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Kitaplığı Nu: 2667, diğeri İstanbul
Üniversitesi Kütüphanesi T.Y Nu: 411 olmak üzere iki yerde bulunmaktadır.
Ağazâde Örfi Divanı, biçim olarak her ne kadar mürettep divan özelliği
gösteriyor ise de, onun içerik bakımından kusur ve noksanlıklardan uzak olduğunu
söylemek son derece güçtür. Divanı yakından inceleyen hemen her okuyucu, bu
kusur ve noksanlıkları derhal fark edecektir. Ağazâde Örfi Divanı’nda dikkati çeken
kusur ve noksanlıklardan ilki, şüphe yok ki vezin kullanımında kendini gösterir.
Sözgelimi Örfi, (bazı şiirlerinde) matla beytinde kullandığı bir vezni, müteakip
beyitlerde doğru şekliyle sürdüremez. (Mesela bir gazelin matla beytine “Mefèÿlü
FaèilÀtü MefÀèílü FÀèilün” vezniyle başlar; ancak matla beytini takip eden ikinci
beyit ise “Mefèÿlü MefÀèílü MefÀèílü Feèÿlün” vezniyle devam eder). Bu vezin
karışıklıklarının yanında Örfi’nin Divanı’nda yazım ve imla tasarruflarında da son
derece önemli aksamaların söz konusu olduğunu görüyoruz. (Mesela óarf, òata, ….
gibi kelimelerin divanda neredeyse baştan sona kadar yanlış yazıldığı dikkatlerden
kaçmamaktadır).
Birkaç cümle ile göstermeye çalıştığımız biçime ilişkin bu kusur ve
noksanlıklar, kabul etmek gerekir ki bir divan şairi için pek de hoş görülebilir
hususlardan değildir. Çünkü bir divan şairi, içeriğin yanında belki de en çok biçime
ait bu unsurlara dikkat ve özen göstermelidir; ancak Ağazâde Örfi Divanı’nda sık sık
karşımıza çıkan bu kusur ve noksanlıklar, yine de onun şairliğine gölge düşürmez.
Biçim noktasında karşımıza çıkan bu kusur ve noksanlıklara rağmen Ağazâde
Örfi Divanı’nın içerik bakımından bazı yönleriyle kayda değer olduğu
görülmektedir. Sözgelimi Örfi Divanı’nda bilhassa gazellerinde üstün söyleyiş
güzelliğine ve okuyucuyu şaşırtan hayallere yer vermiş ve ayrıca bir Edirneli olarak
yaşadığı şehri de çok geniş açılardan yansıtmayı ihmal etmemiştir. Kanaatimize göre
Örfi, çok yüksek düzeyde eğitim görmemesi ve halkın içinde yaşamış olması
dolayısıyla yöresel kültür çevresinde edindiği son derece sade Türkçe kelime ve
deyimler kullanmıştır. Bundan dolayıdır ki onun üslubu, çapraşık ve karmaşık
olmaktan uzak kolay anlaşılır bir üsluptur.
264
KAYNAKÇA
Aksoy, Ö. Asım, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 1-2, İnkılâp Kitabevi, İstanbul,
1995.
Bursalı Mehmed Tahir Efendi, Osmanlı Müellifleri C.3, Hzl. A.F.Yavuz, İ.Özen,
Meral Yayınları, İstanbul, 1972.
Canım, Rıdvan, Edirne Şairleri, Akçağ Yayınları, Ankara, 1995.
Devellioğlu, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi, Ankara,
1993.
Gürgendereli, Müberra, Örfî Mahmud Ağa ve Mahabbetnâme Mesnevîsi, Türk
Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy. 6, İstanbul, 2002
Onay, A.T, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar ve İzahı, Hzl. Cemal Kurnaz, Akçağ
Yayınları, Ankara, 2000.
Pala, İskender, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 1998
Şemseddin Sami, Kamûs-ı Türkî, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1989.
Tanyeri, M. A, Örnekleriyle Divan Şiirinde Deyimler, Akçağ Yayınları, Ankara,
1999.
Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi C.7, Dergâh yayınları, İstanbul, Mayıs 1990.
Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C.34, Örfî Mahmud Ağa maddesi, Madde
Yazarı: Abdülkadir Özcan, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007.
Yeni Tarama Sözlüğü, Dzl. Cem Dilçin, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1983.
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
1 162 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content