close

Enter

Log in using OpenID

Balık Beslemede Otomasyon Kullanımı

embedDownload
www.yunus.gov.tr
ISSN 1303 - 4456
Yunus Araþtýrma Bülteni 2014 (2): 65-69
Derleme
Review
Balýk Beslemede Otomasyon Kullanýmý
1
1
1
1*
Ýlhan Olcay PERVÝN ,Merve AYDINER ,Ahmet Kaan KARAMANOÐLU , Çaðdaþ GÖKTEPE ,
1
1
1
Can SOÐANCI , Ali Yýldýrým KORKUT , Aysun KOP
1
Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, Yetiþtiricilik Bölümü, 35100, Bornova/ÝZMÝR
* Sorumlu yazar: Tel: (232) 388 32 25, Faks: (232) 388 3685
e-posta: [email protected]
Geliþ Tarihi: 26.08.2013
Kabul Tarihi: 18.10.2013
Abstract
Usage Of Automation in Fish Feeding
In this study, the integration and usage of automation in fish feeding through the aquaculture which is the fastest growing
nutritional sector was investigated. The aims and aids of using automation were also studied. Furthermore from simple
systems to the complicated systems those are used in both hatcheries and seafarms, many fish feeding methods were
explained. It is concluded that the systems for feeding automation provides the optimal feed utilization and ability to
observe and measure the water quality and fish behaviours to the feed. The subject is important for the fish farms
especially those make intensive production on offshore seas or fresh waters.
Keywords: Aquaculture, fisheries, fish nutrition, barge.
Özet
Bu çalýþmada, dünyada son otuz yýlýn en hýzlý geliþen gýda sektörü olarak gösterilen akuakültürün otomasyonla
entegrasyonu çerçevesinde; balýk beslemede otomasyon kullanýmýnýn, amaçlarý, günümüzde geldiði boyutlar ve
saðladýðý yararlar araþtýrýlmýþtýr. Ayrýca gerek kuluçkahanelerde gerekse balýk çiftliklerinde kullanýlan, basit
sistemlerden daha karmaþýk sistemlere kadar çeþitli yem verme metotlarý da incelenmiþ ve açýklanmýþtýr. Yapýlan
araþtýrma sonucunda balýk beslemede kullanýlan otomasyon sistemlerinin, verilen yemlerin iyi bir þekilde
deðerlendirilmesine imkan sunduðu; ayrýca saðladýðý ölçüm ve gözlem tertibatlarýyla balýklarýn yem alma davranýþýný
gözlemekte ve yem vermede göz önüne alýnan temel su parametrelerinin ölçümünde etkili olduðu sonucuna varýlmýþtýr.
Konu, günümüzde özellikle açýk denizlerde veya içsularda entansif su ürünleri yetiþtiriciliði yapan akuakültür tesislerini
yakýndan ilgilendirmektedir.
Anahtar Kelimeler: Su ürünleri, akuakültür, platform, barç.
Giriþ
Su ürünleri yetiþtiriciliði tüm dünyada
olduðu gibi ülkemizde de özellikle son yirmi yýl
içerisinde önemli geliþmeler kaydetmiþtir.
Yetiþtiricilikle elde edilen üretim miktarlarý da
belirtilen yýllarda bu ölçüde artmýþtýr. 1992
yýlýnda 6.552 ton olarak gerçekleþtirilen su
© Su Ürünleri Merkez Arastýrma Enstitüsü Müdürlügü, Trabzon
ürünleri yetiþtiriciliði üretimi, 2012 yýlýnda
212.450 ton'a ulaþmýþtýr (TÜÝK). Gelinen
noktada artan üretim miktarlarý, tesislerdeki en
önemli rutini oluþturan yem verme iþleminin
yapýlabilmesi için gereken iþgücü ve maliyeti de
beraberinde artýrmaktadýr.
66
Pervin vd. / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 65-69
Otomasyon, bir iþ akýþýnýn, prosedürün
veya ekipmanýn insan kontrolü dýþýnda
otomatik olacak þekilde dönüþtürülmesidir
(Gerovitch, 1999).
Su ürünleri yetiþtiriciliðinin büyümesi ile beraber artan iþgücü
ihtiyacý tüm dünyada, yetiþtiricilik sistemlerinin otomasyon ile entegrasyonunu ortaya
çýkarmýþtýr. Bu sebeple zaman ve iþ gücünden
tasarruf etmek ve üretim maliyetlerini azaltmak için mekanizasyonun gerekliliði ortaya
çýkmýþtýr (Özkan, 2006). Ülkemizde ise su
ürünleri yetiþtiricilik sektöründe otomasyon
ihtiyacý özellikle 2007 yýlýnda yayýnlanan ve
denizlerde su ürünleri yetiþtiriciliði yapan
iþletmelerin karadan asgari 0,6 deniz mili açýða
taþýnmasýný zorunlu kýlan teblið ile adeta bir
ihtiyaç haline gelmiþtir. Artan üretim kapasiteleri, açýk denizlerin çalýþma koþullarýný
zorlaþtýrmasý, uzak mesafelere mesai saatleri
içerisinde çok miktarda yem transferinin ve bu
yemleri kafeslere aktarabilmenin zorluklarý,
yem transferinin yarattýðý yakýt masraflarýnýn
artmasý gibi sebeplerle günümüzde birçok
üretici firma otomasyon kullanýmýný benimsemiþtir.
Bu kapsamda akuakültür tesisleri, yem
verme iþleminin gerçekleþtirilmesinde çeþitli
otomasyon sistemleri kullanýmýna yönelmiþlerdir. Sistemler sadece yem atýmýnýn
gerçekleþtiði ekipmanlar olmakla kalmamýþ,
ayný zamanda balýk davranýþlarýnýn gözlenebildiði, kayýt tutmada insan hatalarýný asgariye
indiren, hatta otomatik kayýt tutan sistemler
haline gelmiþlerdir. Basit sistemlerden,
karmaþýk bilgisayar destekli sistemlere kadar
ülkemizde bu tip otomasyon örneklerinin
kullanýldýðý birçok tesisi görmemiz mümkün
hale gelmiþtir.
Balýk Beslemede Kullanýlan Otomasyon
Tipleri
Yetiþtiricilikte yem ana üretim maliyetini
büyük ölçüde oluþtuan bir etkendir (Korkut ve
Yýldýrým, 2003). Bununla birlikte bilinçsizce
yapýlan besleme oldukça fazla yem sarfiyatýna,
ekonomik kayba ve büyük miktarlarda atýk
çýkýþýna yol açmaktadýr (Bureau vd., 2001).
Günümüzde gerek kuluçkahanelerde
gerekse denizlerde veya içsularda entansif
akuakültür gerçekleþtiren tesislerde otomasyon
sistemleri kullanýlabilmektedir. Bu sistemler
tamamen mekanik basit sistemler olabildiði
gibi, elektrik sistemleriyle desteklenen, kompleks mekanik sistemler olarak da kullanýlabilmektedir.
Herhangi bir elektrik enerjisi gerektirmeyen mekanik yem verme sistemlerine örnek
olarak sarkaçlý yemlikler ve bant sistemli
yemlikler verilebilmektedir. Sarkaçlý yemlikler, belli hacimde depo, yem küreciði ve su
içerisine kadar uzanan bir metal çubuktan
oluþan, balýðýn bu metal çubuða dokunmasý ile
yemin suya dökülmesini saðlayan bir yemleme
aracýdýr. Bant sistemli yemlikler ise daha çok
kýrma, granüle veya toz yemlerin veriliþinde
kullanýlan; bir saat vasýtasiyle devamlý hareket
halinde bulunan bant üzerindeki yemin belli bir
süre içerisinde havuz suyuna dökülmesini
saðlayan yemlik tipidir (Hoþsu ve Korkut,
2004). Entansif yetiþtiricilikte rantabilite
unsuru göz önüne alýndýðýnda bu iki tip
mekanik sisteminin de günümüzde yaygýn
olarak kullanýlmadýðý görülmektedir.
Papandroulakis ve Divanach (2002),
akuakültür yapýlan bir kuluçkahanede kurduklarý, bilgisayar destekli bir otomatik yem verme
sistemi ile, larvalarýn günlük besin ihtiyacýna
uygun yem verme iþlemini 24 saat boyunca
otomatik olacak þekilde gerçekleþtirmiþlerdir.
Ayný sistemde çözünmüþ oksijen konsantrasyonu, sýcaklýk ve pH gibi parametrelerin
izlenebilirliðini de saðladýklarýný belirtmiþlerdir. Bu çalýþma neticesinde bu sistemlerin
sadece pelet ve ekstrüder yemlerin veriliþinde
deðil, kuluçkahanelerde canlý yemlerin veriliþinde de kullanýlabileceði görülmektedir.
Pervin vd. / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 65-69
Denizlerde ve içsularda kurulu balýk
çiftliklerinde ise yaygýn olarak üç tip yem
verme iþlemi görülmektedir. Bu yöntemler:
serbest (el ile), hava üflemeli (pnömatik)
sistemler ile platform (barge) sistemleridir.
67
Pnömatik (hava üflemeli) yem verme
sistemlerinde (ªekil 2), yem taþýnan tekneye
ilave edilen hava kompresörlü bir sistem
yardýmýyla yem verilmektedir. Sistem genellikle 50-150 kilogram olarak depolanabilen
yemin kafeslere ulaþtýrýlmasýný saðlar. Bu
sistemlerde elle beslemeye göre daha dar bir
alana; ancak daha uzak mesafelere yemi
ulaþtýrmak mümkündür. Kompresör gücünü
ayarlamak suretiyle göre tüm kafesin çapýna
yetebilecek uzaklýkta yem atýmý yapýlabilmektedir. Sistemlere eklenen basit sayaçlar yardýmý
ile ne kadar yem atýmý gerçekleþtirildiðini
görmek de mümkündür.
Þekil 1. Serbest (El Ýle) Yem Verme Ýþlemi
Örnek Görünümü
Serbest yem verme, el ile veya mutfak
küreði gibi basit aletlerle yapýlan yem verme
iþlemidir (ªekil 1). Personelin fiziksel
becerisinin ve yorgunluk gibi faktörlerin yem
verme üzerinde tamamen etkili olduðu, günümüzde üretim hacmi düþük iþletmelerce
kullanýlan, genellikle küçük çaplý (5-15m)
kafeslerde etkili olabilen bir yöntemdir.
Ýþlemin avantajý balýklarýn birbirleriyle olan
etkileþimlerini inceleme ve balýk davranýþlarýný
gözleyebilme fýrsatýný sunmasýdýr. Ancak bu
yöntemde fazla veya eksik yem verme, yemin
doðru yere atýlmamasý gibi birçok etkenden
ötürü FCR üzerindeki olumsuz etkiye baðlý
ekonomik kayýplar oluþturabileceði bilinmektedir (Schipp, 2007).
Þekil 2. Hava Üflemeli (Pnömatik) Yem
Verme Ýþlemi Örnek Görünümü
Platform (barç) sistemleri (ªekil 3),
birçok kafesin yem verme iþleminin tek bir
kontrol odasýndan yönetilebildiði, açýk denizlerde saðladýðý alan ile alet, ekipman ve yem
depolamanýn mümkün olabildiði tesislerdir.
Bugün birçok iþletme tarafýndan kullanýlan bu
sistemlerde kontrol odasýnýn/tesisinin büyüklüðü ve tasarýmý, üretim yapacak firmalarýn
isteði doðrultusunda gerçekleþtirilebilmektedir.
Bu sistemler genellikle að kafes tesislerini karadan ulaþýmýnýn zaman aldýðý iþletmelerde kullanýlmaktadýr. Tasarýmdaki opsiyonlara baðlý olarak sistemlerde su altý ölçüm,
68
Pervin vd. / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 65-69
kameralarla izleme, vinç ekipmanlarý ile
entegrasyonlarý da görmek mümkündür. Sistemlerin enerjisi ise çoðunlukla jeneratörlerle
saðlanmaktadýr. Fakat açýkhava koþullarý
düþünüldüðünde sistemlerin rüzgar ve güneþ
enerjileriyle çalýþabilmesi de mümkündür.
Barç ünitelerinde yem verme, hava
üflemeli (pnömatik) sistem tabanlý olarak,
kafeslerin merkezinde bulunan döner serpiciler
aracýlýðýyla gerçekleþmektedir. Serpiciler
elektrik motoru ile çalýþabildiði gibi motorsuz
da olabilmektedirler. Kendi ekseni etrafýnda
360 derece dönebilen bu serpiciler sayesinde
yem verme iþlemi kafesin merkezinden,
serpicinin taradýðý açý boyunca eþit miktarda
olacak þekilde gerçekleþmektedir.
Bilgisayar sistemlerinin kullanýldýðý bu
tesislerde, verilen yemlerin kaydýnýn tutulmasý
tamamen otomatik olarak gerçekleþtirilebilmektedir. Ayrýca yemin birim zamandaki
atým hýzý veya atým miktarý gibi parametreler
ayarlanabilmektedir. Böylelikle yem vermede
insan hatalarýnýn önüne geçilebilmekte, balýðýn
yemi alabilmesi azami ölçüde saðlanmakta ve
sucul ortama tüketilmemiþ yem girdisinin
minimal düzeye inmesi saðlanabilmektedir.
Sonuç
Akuakültürde tesislerin artan üretim
kapasiteleri göz önüne alýndýðýnda doðru yem
vermenin önemi ve ekonomik etkileri, iþletmelerin geleceðini belirleyen unsurlar haline
gelmiþtir. Ülkemiz açýsýndan düþündüðümüzde ise, yürürlükte olan mevzuat kapsamýnda denizel yetiþtiricilik yapan iþletmeler
kýyýdan asgari 0,6 deniz mili uzaklýkta olacak
þekilde açýk denizlere taþýnmýþtýr (Yýldýrým ve
Özden, 2007). Ayrýca son yýllarda içsu balýklarý
yetiþtiriciliðindeki artýþ da deðerlendirildiðinde rutin iþlemlerin; özellikle yem verme
iþleminin insan gücüyle gerçekleþmesinin zor
bir hale gelmesi, buna baðlý olarak yakýt, iþçilik
gibi maliyeti artýran unsurlarýn ortaya çýkmasý,
akuakültürde en büyük kalemi oluþturan yemin
verilme aþamasýnda, maksimum verim saðlanmasý adýna otomasyon kullanýmýný zorunlu hale
getirmiþtir.
El ile veya hava üflemeli yemleme
yapýlan bir að kafes iþletmesi ile platform
kullanan bir iþletmenin karþýlaþtýrýlmasý yapýldýðýnda platform sistemi olan að kafes
iþletmelerinin diðer iþletmelere göre daha
büyük çapta kafeslerle ve daha derin alanda
çalýþabilmeyi saðlamakta olduðu görülmektedir. Buna baðlý olarak barç sistemlerinde
yüksek stoklama miktarý gerçekleþtirilebilmesi
mümkündür. Ayrýca barç sistemi için gerekli
insan gücünün, diðer að kafes iþletmelerine
göre daha az olduðu görülmektedir.
Ýçerdiði malzemenin ve teçhizatýn fazla
oluþundan ötürü barç sistemlerinin ilk yatýrým
maliyetlerinin, diðer sistemlere oranla yüksek
olduðu bilinmektedir. Ancak gerek FCR'de
saðlayacaðý iyileþtirmeden dolayý, gerekse
personel (iþçilik) maliyetindeki düþüþten dolayý
bu sistemler kýsa bir sürede kendilerini amorti
edebilecek durumdadýrlar. Bunun yaný sýra
iþletmeye saðladýðý izleme, ölçüm, depolama
ve kayýt tutma gibi avantajlar, barç sistemlerini
yaygýn kullanýlýr hale getiren unsurlardýr .
Diðer taraftan balýk beslemede otomasyon kullanýmý, verilen yemin balýða
ulaþamadan su ortamýna geçiþini önlemede
saðladýðý avantaj ile çevre dostu sistemler
olarak görülebilirler. Bu sayede yoðun üretim
yapan akuakültür tesislerinde oluþabilecek
potansiyel kirliliðin engellenmesi yönünden de
fayda saðladýðý sonucunu çýkarabilmek mümkündür.
Kaynaklar
Bureau, P.D., J.D. Bevan and C.Y. Cho., 2001, Towards
More Rational Feeding Practices, Fish Nutrition
Research Laboratory Dept. Of Animal and
Poultry Science, University of Guelph, 1-7.
Gerovitch S., 1999, Automation, http: // web.mit.edu /
slava /homepage /articles /Gerovitch-Automation.pdf (E.T: 07.10.2013).
Pervin vd. / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 65-69
Hoþsu B.,Korkut A.Y., Kop A., 2004, Balýk Besleme ve
Yem Teknolojisi II, Ege Üniversitesi Su Ürünleri
Fakültesi Yayýnlarý , ISBN 975-483-369-9.
Korkut A.Y., Yýldýrým Ö., 2003, Türkiye'de Su Ürünleri
Yetiþtiriciliði ve Yetiþtiricilikte Alternatif Yem
Kaynaklarý, Ege Üniversitesi Su Ürünleri
Dergisi, Cilt 20, Sayý, /Issue (1-2): 247 – 255.
Mevzuat Bilgi Sistemi, Denizlerde Balýk Çiftliklerinin
Kurulamayacaðý Hassas Alan Niteliðindeki
Kapalý Koy ve Körfez Alanlarýnýn Belirlenmesine Ýliþkin Teblið, http: // www. Mevzuat.
Gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=9.5.11034&s
ourceXmlSearch=&MevzuatIliski=0 , (E.T:
14.06.2013).
69
Özkan B., 2006, Kültür Balýkçýlýðýnda Mekanizasyon,
Sümae Yunus Araþtýrma Bülteni, 6:3:4-9.
Papandroulakis N., Divanach P., 2002, Automation for
Intensive Fish Hatcheries, Global Aquaculture
Advocate, Haziran 18-19.
Schipp G., Bossmans J., ve Humphrey J., 2007, Northern
Terriority Barramundi Farming Handbook, ISBN
0 7245 4727 4: 38-39.
TÜÝK, Türkiye Ýstatistik Kurumu Web Sayfasý www.tuik.gov.tr (E.T.: 15.06.2013)
Yýldýrým Þ., Özden O., 2007, Að Kafes Yetiþtiriciliðine
Uygun Deniz Sahasý Belirlenmesinde Örnek Bir
Çalýþma, Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi,
Cilt/Volume 24, Sayý/Issue (1-2): 185–189.
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
3
File Size
712 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content