close

Вход

Log in using OpenID

Buraya tıklayarak PDF dosyasını indirebilirsiniz.

embedDownload
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI
TOPLUM İÇİN BİLGİLENDİRME DİZİSİ-47
DÜNYA TÜBERKÜLOZ GÜNÜ (24 MART)
Tüberküloz (TB) basili ilk kez Robert Koch tarafından 24 Mart 1882'de keşfedilmiş ve Dünya Sağlık Örgütü
(DSÖ) tarafından 24 Mart “Dünya Tüberküloz Günü” olarak dünya genelinde ilan etmiştir. Bu çerçevede,
ülkemizde verem konusunda toplumun bilgilendirilmesi ve veremle ilgili güncel gelişmelerin
paylaşılabilmesi amacıyla Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı olarak
bilgilendirme dokumanı hazırlanmıştır.
Dünya Sağlık Örgütü 2014 Küresel TB Kontrol raporunda, 2013 yılı için tahmini küresel TB prevalansı yüz
binde 159, insidansı yüz binde 126, mortalitesi yüz binde 15 ve HIV pozitif TB'lu hasta prevalansı da yüz
binde 13 olarak bildirilmiştir. Türkiye'nin de içinde bulunduğu DSÖ Avrupa Bölgesi'nde 2013 yılı tahmini TB
prevalansı yüz binde 51, insidansı yüz binde 39, mortalitesi yüz binde 4,1'dir. Küresel olarak TB olguları
2006 yılından itibaren, TB insidansı ise 2002 yılından beri düşüş göstermektedir.1
Dünya Sağlık Örgütü tüberküloz kontrol programlarının başarısını belirlemede prevalansı baz almış, TB
prevalansını 2015 yılına kadar, 1990 yılına kıyasla yarı yarıya düşürmeyi hedeflemiştir. Türkiye 1990
yılındaki yüz binde 52 olan prevalansını, 2006 yılında yüz binde 26'ya düşürerek2, hedefine erken ulaşan
ülkelerden biri olmuştur. Ülkemizde yaklaşık olarak her dört kişiden birinin TB basili ile enfekte olduğu
düşünülmektedir. TB ülkemizde orta derecede yaygın olup, stabil halde seyretmektedir.3
Ülkemizde, 2005 yılından önceki tarihlerdeki veremle ilgili veriler daha çok yığma veriler şeklinde
yayınlanırken, 2007 yılından itibaren TB hastaları ile ilgili verilere yıllık raporlar halinde ulaşmak mümkün
olmaktadır. Ulusal verilere göre 2012 yılında dispanserlerde kayıt altına alınan hastaların %99'unun
tedavilerine doğrudan gözetim altında başlanmıştır. Koruyucu ilaç tedavisine alınanların sayısı 19.093
kişidir. 2011 yılı toplam olgu hızı yüz binde 21`dir. Hastaların %58,6'sı erkek, %41,4'ü kadındır. Olgu hızının
yaş gruplarına göre dağılımı incelendiğinde, 15-24 yaş grubundan başlayarak yükseldiği, 65 ve üzeri
yaşlarda en yüksek düzeye ulaştığı görülmektedir. Genç erişkinler ile yaşlılarda insidansın artması yaşlılar
açısından beklenen bir durumken, genç erişkinlerde artışın görülmesi ülkemizde TB kontrolünün yeterli
olmadığını göstermektedir. Hastaların %59,3'ünde akciğer tutulumu vardır.4
TB ülkemizde, gelişmiş ülkelere kıyasla daha sık görülmektedir. Veremle mücadelede başarı sağlamada
kontrol programlarına, hastalığın erken tanısına, etkili tedavilere gereksinim olduğu gibi toplumun verem
hakkındaki bilgi düzeyinin arttırılmasına da ihtiyaç bulunmaktadır. Hastalığın yayılmasının önlenmesi ve
enfeksiyondan korunmada, kişilerin TB eğitimi ve bilgi düzeyi önemlidir.
Verem (Tüberküloz) nedir ve nasıl bulaşır?
1
WHO. Global Tuberculosis Report 2014. World Health Organization, 2014.
Bozkurt H, editör. Türkiye’de Verem Savaşı 2011 Raporu. Ankara; 2011:5-19
3
Kılıçaslan Z. Dünyada ve Türkiye’de Tüberküloz. Ankem Dergisi 2007; 21 (Ek 2):76-80.
4
Özkan S, Musaonbaşıoğlu S, (editörler). Türkiye’de Verem Savaşı 2013 Raporu. Ankara; 2014:13-15.
2
Bu dokuman Dr. Ömer Turhan ve Dr. Levent Akın tarafından 23.3.2015 tarihinde hazırlanmıştır.
Bu bilgilendirme notunun aşağıda belirtilen şekilde kaynak gösterilmek şartıyla yazılı, elektronik, vb ortamlarda kullanılması önerilmektedir:
Turhan Ö, Akın L. Dünya Tüberküloz Günü (24 Mart) HÜTF Halk Sağlığı AD Toplum İçin Bilgilendirme Serisi- [Internet]
http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/.Erişim:24.3.2015.
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI
TOPLUM İÇİN BİLGİLENDİRME DİZİSİ-47
Verem (Tüberküloz), Mycobacterium tuberculosis isimli bakterinin etken olduğu; hava yoluyla bulaşan;
daha çok akciğerlerde hastalık oluşturan; kontrol altına alınabilen ve tedavi edilebilen; bulaşıcı hastalıklar
içerisinde ise AIDS'den sonra en sık ölüme neden olan bir hastalıktır.5
Verem hangi ülkelerde daha çok görülür ve hangi durumlarda daha hızlı yayılır?
Verem hastalarının %95'i gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde görülmekte ve dünyanın birçok
bölgesinde iş gücü kaybına ve ölümlere neden olmaktadır.6 Hızlı nüfus artışı, işsizlik, evsizlik, yoksulluğun
artması, sigara içme, hastalıktan korunma programlarının yetersizliği, hasta takibi ve tedavideki
başarısızlıklar gibi durumlar verem hastalığının görülmesinde ve yayılmasında artışa neden olmaktadır.7
Verem neden önemli bir hastalıktır?
Verem önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olmasına karşılık, 2013 yılında dünyada 9 milyon kişi
hastalığa yakalanmış ve 1,5 milyon kişi yaşamını yitirmiştir. Gene 2013 yılında 550.000 çocuğun vereme
yakalandığı ve 80.000 çocuk hastanın verem nedeniyle yaşamını yitirdiği bildirilmiştir. Ayrıca düşük ve orta
gelirli ülkelerde verem hastalığı 15-44 yaş grubu kadınlarda ölüme neden olan ilk 5 hastalık arasındadır.8
Verem hastalığının belirtileri nelerdir, teşhisi nasıldır?
Verem genellikle sessiz bir başlangıç gösterir ancak kronik seyirlidir. Verem hastalarında sık görülen
belirtiler; balgamlı öksürük (bazen kanlı olabilir), göğüs ağrıları, halsizlik, kilo kaybı, ateş ve gece
terlemeleridir. Bu yakınmaları olan kişilerde veya 2-3 haftadan uzun süren öksürük durumlarında verem
hastalığından şüphelenilmelidir. Verem hastalığının kesin teşhisi mikroskopla balgamda tüberküloz
bakterilerinin gösterilmesi ile konulmaktadır.8,9
Verem tedavisi nasıldır?
Verem tedavi edilebilir bir hastalık olması nedeniyle erken, uygun ve yeterli süre tedavi başlanan
hastalarda tam şifa kalıcı bir şekilde sağlanabilmektedir. Tedavide verem mikroplarını etkisiz hale
getirmek amacıyla 4 farklı ilaç en az 6 ay süre ile kullanılmaktadır. Bazı durumlarda ilaç kullanma süresi
uzatılabilmektedir. En az 6 ay süre ilaçlı tedavi çok etkilidir ve hastaların neredeyse tamamında şifa
sağlanmaktadır. İlaç kullanılmayan hastaların ise yarısından fazlası kaybedilmektedir. 8,9,10
5
WHO. Global Tuberculosis Control 2011. Geneva (Switzerland), 2011:3-5.
WHO. The Millenium Development Goals, Geneva (Switzerland), 2005:25-30.
7
Aslan D. Halk Sağlığı Bakış Açısıyla Sosyal Açıdan Damgalayıcı Bir Hastalık: Tüberküloz. Klinik Gelişim Şubat 2007;20(1):86-89.
8
[Internet] http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs104/en/. Erişim Tarihi: 21.03.2015.
9
[Internet] http://thsk.saglik.gov.tr/tuberkuloz-verem-hastaligi.html. Erişim Tarihi: 21.03.2015.
10
[Internet] http://www.verem.org.tr/verem_hakkinda_kisa_bilgi.php. Erişim Tarihi: 21.03.2015.
6
Bu dokuman Dr. Ömer Turhan ve Dr. Levent Akın tarafından 23.3.2015 tarihinde hazırlanmıştır.
Bu bilgilendirme notunun aşağıda belirtilen şekilde kaynak gösterilmek şartıyla yazılı, elektronik, vb ortamlarda kullanılması önerilmektedir:
Turhan Ö, Akın L. Dünya Tüberküloz Günü (24 Mart) HÜTF Halk Sağlığı AD Toplum İçin Bilgilendirme Serisi- [Internet]
http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/.Erişim:24.3.2015.
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI
TOPLUM İÇİN BİLGİLENDİRME DİZİSİ-47
Tedavinin her gün düzenli bir şekilde alınması hem hasta sağlığı hem de bulaştırıcılık yönüyle toplum
sağlığı açısından çok önemlidir. Bu nedenle verem hastalarının tedavisinde "Doğrudan Gözetimli Tedavi"
yöntemi uygulanmaktadır. Doğrudan Gözetimli Tedavi yönteminde hastalara gün içerisinde içilmesi
gereken ilaçlar bir görevli tarafından içirilmektedir. Bu tedavi yönteminin uygulanmasında uygun yer ve
zaman, hastanın isteği doğrultusunda hastanın hekimi ile birlikte kararlaştırılır. Ülkemizde verem savaşı
dispanserlerinde veremle ilgili tanı işlemleri, tedavide kullanılan ilaçlar ve takip ücretsizdir.9,10
Veremden nasıl korunulur?
Dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri verem mikrobuyla enfektedir, ancak bu kişilerin % 10'luk bir kısmında
(bağışıklık sisteminin zayıflaması, beslenme bozukluğu, şeker hastalığı, tütün kullanımı gibi durumlar
varlığında) hayatın bir döneminde hastalık gelişme riskinin bulunduğu bildirilmektedir.8 Bir kişide hastalık
geliştiği zaman bir senede yaklaşık 10-15 kişiye hastalığı bulaştırabildiği rapor edilmiştir.8 Bu nedenle
verem mikrobunu saçan hastaların tedavisi, toplumun korunmasında en önemli yoldur. Ayrıca hasta
yakınlarına ve hastayla riskli temas öyküsü olan kişilere koruyucu ilaç tedavisinin verilmesi %60-90
düzeyinde hastalıktan koruyucudur.10 Çocukları veremin bazı türlerinden (miliyer tüberküloz ve tüberküloz
menenjit) korumak için doğumdan 2 ay sonra BCG aşısı, aile sağlığı merkezlerinde ve toplum sağlığı
merkezleri verem birimlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır. BCG aşısının ayrıca ülkemizde erişkinlerde de
koruyucu etkisi olduğu gösterilmiştir.9 Verem hastaları güneş gören ve havalandırmalı odalarda
kalmalıdır.10
VEREM;
UTANILACAK BİR HASTALIK DEĞİL TEDAVİ EDİLEBİLİR BİR HASTALIKTIR.
TANI VE TEDAVİSİ ÜCRETSİZDİR.
DÜZENSİZ YA DA EKSİK İLAÇ KULLANIMI TEDAVİYİ ZORLAŞTIRIR, İLAÇLARIN
ETKİNLİĞİNİ AZALTIR.
Bu dokuman Dr. Ömer Turhan ve Dr. Levent Akın tarafından 23.3.2015 tarihinde hazırlanmıştır.
Bu bilgilendirme notunun aşağıda belirtilen şekilde kaynak gösterilmek şartıyla yazılı, elektronik, vb ortamlarda kullanılması önerilmektedir:
Turhan Ö, Akın L. Dünya Tüberküloz Günü (24 Mart) HÜTF Halk Sağlığı AD Toplum İçin Bilgilendirme Serisi- [Internet]
http://www.halksagligi.hacettepe.edu.tr/.Erişim:24.3.2015.
Author
Документ
Category
Без категории
Views
0
File Size
102 Кб
Tags
1/--pages
Пожаловаться на содержимое документа