close

Enter

Log in using OpenID

BMT104_06_Deney_6 - Düzce Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği

embedDownload
T.C.
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ
BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ
BMT104
ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ
LABORATUVAR UYGULAMALARI
DENEY NO:6
TRANSİSTÖRLERİN ÇALIŞMASI VE KARAKTERİSTİKLERİ
Laboratuvar Grup No
:
Hazırlayanlar
:..................................
..................................
..................................
Deney Tarihi
: . . . . . / . . . . / 2014
Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ
Arş. Gör. M. Enes BAYRAKDAR
Arş. Gör. Sümeyye KALE
2014
BMT103 Elektronik Devreler Dersi Laboratuvarı
Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ
Deney No:6
TRANSİSTÖRLERİN ÇALIŞMASI VE KARAKTERİSTİKLERİ
Amaç
1. İki kutuplu (bipolar) transistörlerin çalışma esaslarının anlaşılması ve karakteristiklerinin incelenmesi.
Teorik Bilgi
PNP ve NPN olmak üzere iki çeşit iki kutuplu transistör vardır. Bunlar iki adet diyotun birleştirilmesine
benzerler. NPN transistör, PNP transistörün tümleridir. Bu, akım ve gerilimlerin bir NPN transistör içindeki
davranışı ile karşılaştırıldığında, PNP transistörün bunlara karşı koyma davranışı göstermesi demektir.
Bir transistörün çalışma şeklini anlamanın bir yolu transistörün akım – voltaj grafiklerini incelemektir. Bu I-V
grafikleri şimdi beyzin de işe katılmasından dolayı önceki bölümlerde incelediğimiz diyotlara ait eğrilere
göre biraz daha karmaşıktır.
Aşağıdaki şekilde uygun şekilde polarmalandırılmış bir transistörün üç temel akımı gösterilmiştir.
Şekilde
görüldüğü
gibi
VBB
kaynağı,
transistörün
beyz-emiter
bölgesinin
ileri(doğru)
yönde
polarmalandırılması için gerekli gerilimi sağlamaktadır. Normal bir diyotun ileri yönde polarmalandırılması
ile eşdeğer olarak, beyz emiter arası voltaj pratikte(Silisyum için) 0.6 ile 0.75 Volt arasında değişmektedir.
Beyz-emiter arasına uygulanan bu ileri yön polarması, büyük bir emiter akımının akmasına imkan tanır. Bu
akımın çok küçük bir bölümü de beyz akımı olarak kendini gösterir. Emiter akımından geriye kalan ise
kollektör bölgesine doğru hareket ederek, kollektör akımını oluşturur. Buradan da anlaşıldığı gibi
transistörün üç temel akımından en büyüğü emiter akımıdır, kollektör akımı ise yaklaşık olarak emiter
akımı ile aynı büyüklüğe sahiptir. Beyz akımı ise en küçük değerli temel transistör akımıdır. Yukarıda
anlatılanlar ışığında transistöre Kirchhoff’un akım kanunu uygulanırsa, IE =IC+IB olarak bulunur
2
BMT103 Elektronik Devreler Dersi Laboratuvarı
Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ
Deney No:6
Ön Çalışma
Ön Çalışma için aşağıdaki 2 soruyu açık, anlaşılır ve doğru bir şekilde cevaplayarak rapor haline getiriniz.
1- Transistörün tanımını yapınız ve çalışma ilkesini açıklayınız.
2- Transistörün dört bölge karakteristik eğrilerini çiziniz. Bu eğrilerin çıkarılması bize hangi bilgileri verir?
Yazınız.
NOT: Ön çalışma raporu olmayanlar ve ön çalışma raporları aynı olan gruplar deneye alınmayacaktır.
DENEYDE KULLANILACAK CİHAZLAR VE MALZEMELER:
Laboratuvarda Mevcut Olanlar
1. ES-05-03 Modül
Alınması Gereken Malzemeler
1. Multimetre
2. ES-05 GK
3. Güç ve Bağlantı Kabloları
Deneyin Yapılışı
1. Şekil-1 de deney devresi DEVRE-5 görülmektedir. Modül üzerinde değerleri yazılı olmayan
dirençlerden R7 ve R8 için şekilde değerler verilmiştir. Buradaki bir NPN transistör olup beyz ve
kollektör devrelerinde birer direnç vardır.
Şekil-1
3
BMT103 Elektronik Devreler Dersi Laboratuvarı
Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ
Deney No:6
2. Hata şalterini kontrol ederek N pozisyonunda (aşağı) olmasına dikkat edin. Transistörü KAYNAKLAR
devresine Şekil-2 de görüldüğü gibi bağlayın.
Şekil-2
3. Bir ampermetrenin pozitif bağlantı telini kaynakların f1 soketine(değişken 2V ) negatif bağlantı telini
5.1 noktasına bağlayın. Başka bir ampermetrenin pozitif bağlantı telini f3 diğerini 5.2 noktasına
bağlayın. Bir bağlantı teli ile 5.3 noktasını Kanal ca2 deki toprağa bağlayın. A1 ampermetresini μA ve
A2 ampermetresini mA kademelerinde ölçü yapmak üzere ayarlayın.
4. Potansiyometreden U kaynağının yanında bulunan f1 deki voltajı mümkün olabilen en düşük değere
ayarlayın. ES05GK.. ana ünitesindeki potansiyometreyi iyice sola döndürerek f3 ün değerini
değiştirin öyle ki, kollektör direncindeki voltaj yaklaşık 6 V olsun.
5. Ana ünitedeki şaltere basarak modülü besleyin.
4
BMT103 Elektronik Devreler Dersi Laboratuvarı
Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ
Deney No:6
6. Transistörün beyzinden 10 μA akım geçecek şekilde U kaynak potansiyometresini ayarlayın. A2
ampermetresinde okuduğunuz değeri aşağıdaki boş kutuya yazın.
mA
7. U potansiyometresi ayarını değiştirerek A1 ampermetresinde okunan akım değerlerini tablodaki
değerleri için yapınız. Her yeni değer için bulacağınız kollektör akımını tabloya kaydediniz.
Beyz akımı (μA)
Kollektör akımı (mA)
5
10
15
20
8. Aşağıdaki kollektör akımına karşı beyz akımı grafiklerinden hangisi doğrudur?
Laboratuvar Sorumlusunun Onayı:
5
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
483 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content