close

Вход

Log in using OpenID

Ağustos (A.OZANSOY)

embedDownload
Dr. Ahmet OZANSOY
İmar Cezalarının
Uygulanması İndirim,
Taksitlendirme ve
Zamanaşımı
[email protected]
1.
Giriş
3194 sayılı İmar Kanunu’nun1 42’nci maddesi gereğince kesilen imar para cezaları belediyeler tarafından uygulanan cezalardandır. Uygulamada bu cezaların niteliği ve
tâbi olduğu mevzuat konusunda tereddütlü durumlar yaşanmakta, dolayısıyla bu cezaların tatbik ve tahsilatı bakımından yeknesak olmayan uygulamalarla karşılaşılmaktadır.
Bu tereddütlü durumların önemli nedenlerinden birisi 5326
sayılı Kabahatler Kanunu’nun2 yürürlüğe girmiş olmasıdır.
İşbu makalemizde, imar para cezalarının hukuki
niteliği, uygulanması, indirimi, taksitlendirmesi ve zaman
aşımı konusu incelenecektir.
2.
İmar Cezalarının Hukuki Niteliği
ve Kabahatler Kanunu’nun Zaman
Bakımından Uygulanması
İmar Kanunu'nun 42'nci maddesine göre verilen para
cezaları, hukuken idari para cezasıdır. Çünkü Kabahatler
Kanunu, karşılığında idari yaptırım öngörülen tüm durumlar
için genel kanun niteliğindedir. Nitekim 2’nci maddesinde;
“kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım
uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlaşılır” denilerek, her-
Kabahatler Kanunu’nun 5’nci maddesine göre; 5237
sayılı Türk Ceza Kanunu’nun3 7’nci maddesinde yer alan
zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler
bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi
bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Buna göre
Kabahatler Kanunu’ndan önce çıkmış kanunlarda düzenlenen idari para cezaları hakkında Kabahatler Kanunu uygulanacaktır. Lakin kabahatin işlendiği zaman yürürlükte bulunan
kanun ile sonradan yürürlüğe giren Kabahatler Kanunu’nun
hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanacaktır.
Kabahatler Kanunu’nun yürürlük tarihinden yani
01/06/2005 tarihinden sonra işlenen kabahatler hakkında
ise, bu tarihten sonra çıkan kanunlarda bir düzenleme yapılmamış olması koşuluyla Kabahatler Kanunu uygulanacaktır.
Bu durumda; 01/06/2005 tarihinden sonra işlenen bir
kabahat dolayısıyla İmar Kanunu uyarınca kesilen idari para
cezaları hakkında da Kabahatler Kanunu uygulanacaktır.
kabahat olduğu belirtilmiştir.
Ancak Kabahatler Kanunu’nun, İmar Kanunu’ndan
yaklaşık 20 yıl sonra çıkmış olması; İmar Kanunu’nun 42’nci
maddesi gereğince idari para cezası uygulanması gerekeğiştirebilmektedir.
1
09/05/1985 tarih ve 18749 sayılı R.G.’de yayımlanmıştır.
2
31/03/2005 tarih ve 25772 sayılı R.G.’de yayımlanmıştır.
Ağustos 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 167
3
12/10/2004 tarih ve 25611 sayılı R.G.’de yayımlanmıştır.
31
MEVZUAT
rilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç 15 (onbeş) gün
içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre
içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım
kararı kesinleşir" denilmektedir.
3.
Kabahatler Kanunu’na Göre
Kesilen Cezanın Ödenme Usulü ve
İndirilmesi
Kesilen idari para cezası hakkında Kabahatler
Kanunu’nun uygulanacağını tespit ettikten sonra, bu cezanın
ödenme usullerine bakmak gerekecektir.
5326 sayılı Yasa’nın 17’nci maddesinin (4) numaralı
fıkrasında mahalli idarelerin idari para cezalarını yasal ödeme süresi içerisinde kendilerinin tahsil edeceklerini, yasal
sürede ödenmediği takdirde vergi dairesine aktaracakları
söylenmektedir. Aynı maddenin (6) numaralı fıkrasında ise
“Kabahat dolayısıyla idari para cezası veren kamu görevlisi,
ilgilinin rıza göstermesi halinde bunun tahsilatını derhal kendisi gerçekleştirir. İdari para cezasını kanun yoluna başvurmadan önce ödeyen kişiden bunun dörtte üçü tahsil edilir.
Peşin ödeme, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez” hükmü yer almaktadır.
Yine 5326 sayılı Yasa’nın 27’nci maddesinin ilk fıkrasında ise; "İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçi-
Buna göre; cezayla ilgili encümen kararlarının,
Kanun’un bu hükmünü hatırlatacak şekilde alınması daha
uygun olmakla birlikte encümen kararında yer almasa bile,
ilgili kişinin para cezasını, kanun yoluna başvurma süresi
içinde, yani 15 gün içinde peşin ödemek istemesi halinde,
encümen kararında herhangi bir ibareye yer verilip verilmediğine bakılmaksızın para cezasının dörtte üç olarak tahsil
edilmesi, dörtte bir indirim yapılması gerekmektedir. Bunun
için ilgilinin başvurusu da şart değildir. İdare bu indirimi
re’sen yapmak zorundadır. Peşin ödeme indirimi, idari para
cezasının tamamı üzerinden nakden ödemelere uygulanacak, kısmi ödemelere uygulanmayacaktır.
Peşin ödeme yapan kişinin ayrıca mahkemeye başvurmasında yasal engel yoktur.
4.
İmar Para Cezasının Taksitlendirilmesi
5326 sayılı Yasa’nın 17’nci maddesinin (3) numaralı fıkrasında “İdari para cezası, Devlet Hazinesine ödenir.
Kişinin ekonomik durumunun müsait olmaması halinde idari
para cezasının, ilk taksitinin peşin ödenmesi koşuluyla, bir
yıl içinde ve dört eşit taksit halinde ödenmesine karar verilebilir. Taksitlerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi
halinde idari para cezasının kalan kısmının tamamı tahsil
edilir” hükmüne yer verilmiştir.
Bu madde hükmüne göre, taksitlendirme başvurusu
idari yaptırım kararının tebliğini müteakip kanuni ödeme süresi içinde bu kararı veren idareye yapılacak ve talepler bu
idareler tarafından değerlendirilerek karara bağlanacaktır.
Eğer idare ilgilinin ekonomik durumunu iyi görmez ise, ilk
taksiti peşin alarak 1 yıl içinde 4 eşit taksitte tahsilât yapabilir. Ancak bu durumda peşin ödeme indirimi uygulanamaz.
Yani ilgili ya peşin ödeme indiriminden ya da taksit imkânından faydalanabilir. İkisinden aynı anda yararlanamaz.
5.
İmar Para Cezalarında Faiz Uygulaması
5.İmar Para Cezalarında Faiz Uygulaması
6183 sayılı Kanun’un 51’nci maddesinin üçüncü fıkrasına göre gecikme zammı;
32
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
MEVZUAT
♦ 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre uygulanan
vergi ziyaı cezalarında bu madde uyarınca belirlenen
oranda,
♦ Mahkemeler tarafından verilen ve ceza
mahiyetinde olan amme alacaklarında ise bu oranın
yarısı ölçüsünde
uygulanır. Bunların dışındaki ceza mahiyetinde
olan amme alacaklarına gecikme zammı tatbik edilmez.
Dolayısıyla imar para cezalarından gecikme zammı alınmaz.
Vergi Usul Kanunu’nun 112’nci maddesinde yer
alan gecikme faizinin de, genel bütçeye giren vergi, resim
ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi,
resim ve harçlar hakkında uygulanacağı yazmaktadır. İmar
para cezası; vergi, resim, harç olmadığından (kendi özel
kanunlarında belirlenenler hariç) gecikme faizi de uygulanamaz.
Dolayısıyla 3194 sayılı Kanunun 42’nci maddesine
göre, 1608 sayılı yasa ve Kabahatler Kanunu’na göre verilen para cezaları başta olmak üzere belediyece verilen her
türlü para cezasına gecikme zammı veya gecikme faizi uygulanmaz.
Ayrıca Kabahatler Kanunu’nun 17’nci maddesine
göre yapılacak taksitlendirmelerde de teminat ve tecil faizi
aranılmaz.
6.
İmar Para Cezasında Zamanaşımı
5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda soruşturma zamanaşımı ve yerine getirme zamanaşımı olmak üzere 2 tür
zamanaşımı vardır. Birincisi cezanın kesilmesi, ikincisi ise
kesilen cezanın tahsiliyle ilgilidir.
Ağustos 2014 • Yıl: 14 • Sayı: 167
6.1. Soruşturma Zamanaşımı
Soruşturma zamanaşımı, cezayı gerektiren fiilin yapılması veya yapılan fiilin sonucunun gerçekleşmesinden
itibaren hangi süre içinde ceza kesilebileceğini göstermektedir. Soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten
dolayı kişi hakkında idarî para cezasına karar verilemez.
Soruşturma zamanaşımı süresi;
a) 100.000.-TL veya daha fazla idarî para cezasını
gerektiren kabahatlerde 5 yıl,
b) 50.000.-TL veya daha fazla idarî para cezasını
gerektiren kabahatlerde 4 yıl,
c) 50.000.-TL’den az idarî para cezasını gerektiren
kabahatlerde 3 yıldır.
d) Nispî idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde
8 yıldır.
Zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin
işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye baş-
33
MEVZUAT
Kesilmiş olan cezanın miktarına bağlı olarak tahsil
edilmemiş olan idari para cezasının zamanaşımına uğrayıp
uğramadığının tespit edilmesi gerekir.
Öte yandan zamanaşımına uğrayan bir borç için
cebri takibat yapılamaz, ancak rızaen yapılan ödemeler
kabul edilir. Çünkü zamanaşımına uğramış bir alacak, tahsil
edilebilen, ancak takip edilemeyen bir alacaktır.
7.
lar. Kabahati oluşturan fiilin aynı zamanda suç oluşturması
halinde suça ilişkin dava zamanaşımı hükümleri uygulanır.
6.2. Yerine Getirme Zamanaşımı
Yerine getirme zamanaşımı, esasında tahsilat zamanaşımıdır. Yani kesilmiş bir cezanın tahsil edilebileceği
azami süreyi göstermektedir. Ceza kesildiğinde tahsilâtın,
yerine getirme zamanaşımı içerisinde yapılması gerekmektedir. Kabahatler Kanunu’nun 21’nci maddesine göre; yerine
getirme zamanaşımı süresi;
a) 50.000.-TL veya daha fazla idarî para cezasına
karar verilmesi halinde 7 yıl,
b) 20.000.-TL veya daha fazla idarî para cezasına
karar verilmesi halinde 5 yıl,
c)10.000.-TL veya daha fazla idarî para cezasına
karar verilmesi halinde 4 yıl,
d) 10.000.-TL’den az idarî para cezasına karar
verilmesi halinde 3 yıl,
e) Mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar verilmesi
halinde 10 yıldır.
Sonuç
İdari para cezası olan imar para cezalarının
uygulanmasında Kabahatler Kanunu hükümleri geçerlidir. Kabahatler Kanunu’ndan önce çıkmış kanunlarda
düzenlenen idari para cezaları hakkında da Kabahatler
Kanunu uygulanacaktır. Ancak kabahatin işlendiği zaman
yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren
Kabahatler Kanunu’nun hükümleri farklı ise, failin lehine
olan kanun uygulanacaktır.
Kabahatler Kanunu’nun yürürlük tarihi olan
01/06/2005 tarihinden sonra işlenen kabahatler hakkında ise, bu tarihten sonra çıkan kanunlarda bir düzenleme
yapılmamış olması koşuluyla Kabahatler Kanunu uygulanacaktır. Eğer bu tarihten sonra bir değişiklik yapılmışsa,
sonraki tarihli kanunun uygulanması gerekecektir. İmar
Kanunu’nda Kabahatler Kanunu’nun yürürlüğünden
sonra bir değişiklik yapılmamaış olduğundan; 01/06/2005
tarihinden sonra işlenen bir kabahat dolayısıyla İmar
Kanunu uyarınca kesilen idari para cezaları hakkında da
Kabahatler Kanunu uygulanacaktır.
İlgili kişinin para cezasını, kanun yoluna başvurma
süresi içinde, yani 15 gün içinde peşin ödemek istemesi
halinde, başvuru şartı aranmaksızın para cezasının dörtte üç olarak tahsil edilmesi, dörtte bir indirim yapılması
gerekmektedir. Peşin ödeme yapan kişinin ayrıca mahkemeye başvurmasında yasal engel yoktur.
Kanuni ödeme süresi içinde taksitlendirme başvurusu yapılması halinde, idare ilgilinin ekonomik durumunu iyi görmez ise, ilk taksiti peşin alarak 1 yıl içinde 4
eşit taksitte tahsilât yapabilir. Ancak bu durumda peşin
ödeme indirimi uygulanamaz.
İmar para cezalarının fiilin işlenmesinden itibaren
soruşturma zamanaşımı içerisinde kesilmesi ve kesilen
cezanın da yerine getirme zamanaşımı içerisinde tahsil
edilmesi gerekir.
34
Aylık; Bilim, Haber, Yorum ve Aktüalite Dergisi
Author
Документ
Category
Без категории
Views
0
File Size
881 Кб
Tags
1/--pages
Пожаловаться на содержимое документа