close

Enter

Log in using OpenID

Belge_acil serviste akılcı ilaç kullanımı_Q5

embedDownload
AKILCI İLAÇ KULLANIMI
Doç. Dr. Mustafa YILDIZ
Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi
Acil Tıp Anabilim Dalı
1
AKILCI İLAÇ KULLANIMI NEDİR ?
Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel
özelliklerine göre;
• uygun ilacı,
• uygun süre
• uygun dozda,
• en düşük fiyata ve
• kolayca sağlayabilmeleri
olarak tanımlanmaktadır.
DÜNYA ‘DA AKILCI İLAÇ
KULLANIMI
• Dünya Sağlık Örgütü, Kenya-Nairobi
toplantısı, 1985.
• İlaç kullanımı ilk kez, akılcı bir çerçevede
değerlendirilmiştir.
•
•
•
•
Etkinlik
Güvenlilik
Uygunluk
Maliyet
En çok satılan ilaçlar (Türkiye’de)
• Antibiyotikler
• Ağrı kesiciler
• Antiromatizmal ilaçlar
• Soğuk algınlığı ilaçları
• Vitaminler
%
%
%
%
%
19.0
12.0
11.0
8.6
7.3
http://www.saglik.gov.tr/TR/belge/1-7771/akilci-ilac-kullanimi.html
4
Kişilerin ilaçları;
l klinik gereksinimlerine uygun biçimde
l kişisel gereksinimi karşılayacak dozlarda
l yeterli zaman diliminde
l kendilerine/topluma en düşük maliyette
l kolayca almaları için uyulması gereken
kurallar bütünü
AKILCI İLAÇ KULLANIMI
(WHO, 1985, Nairobi)
Conference of Experts on the Rational Use of Drugs, World Health Organization, Nairobi, Kenya, WHO/CONRAD/WP/RI, (25-29.12.1985).
5
Akılcı ilaç kullanımı
•
•
•
•
•
Doğru endikasyonda, doğru hasta
Doğru ilaç
Doğru doz/doğru kullanım yolu
Doğru ve yeterli bilgilendirme
Tedaviyi sonlandırma veya değiştirme
açısından doğru zaman
6
AKILCI OLMAYAN İLAÇ KULLANIMI
ÖRNEKLERİ
l Astımda uzun etkili β2-reseptör agonistlerinin uygunsuz
kullanımı
l Her türlü dispepside H2-reseptör blokeri veya PPI kullanımı
l Esansiyel HT’da çoklu ilaç tedavisi
l Analjeziklerin suistimali
l Ayırıcı tanı yapmadan gereksiz ilaç kombinasyonlarının
kullanılması
7
AKILCI OLMAYAN İLAÇ KULLANIMININ
SONUÇLARI
Hasta Düzeyinde;
• Tedavide yetersiz kalınması
• İstenmeyen etkilerde artış
• İlaç etkileşmeleri olasılığında artış
• Gereksiz tedavi maliyeti, işten kalma ve kazanç
kaybı gibi ekonomik zararlar
• Hastalıkların tekrarlaması ya da uzaması
8
SONUÇLAR
Hekim Düzeyindeki Sonuçları
• Hastaların tedavisinde başarısız olma
• Hastaların ve ilaç tanıtım elemanlarının etki ve
baskılarına açık olma
• Meslektaşlarına kötü örnek olma
9
SONUÇLAR
Toplumsal Düzeydeki Sonuçları
• İş gücü kaybı ve gereksiz tedavi maliyetleri
• Toplum sağlığına zararlı etkiler (antibiyotik direnci)
10
AKILCI TEDAVİ SÜRECİ
Adım I.
Hastanın problemini tanımlayın.
Adım II. Tedavi amaçlarını belirleyin.
Adım III. Kişisel tedaviyi ve uygunluğunu
değerlendirin.
Adım IV. Tedaviye başlayın.
Adım V.
Hastanıza gerekli bilgileri, talimatları
ve uyarıları anlatın.
Adım VI. Tedaviyi izleyin (ya da sonlandırın).
Adım VII. Beklenen sonuçları alamazsanız
basamakları yeniden gözden geçirin.
11
KİŞİSEL TEDAVİNİN BELİRLENMESİ ve
UYGUNLUĞUNUN
DEĞERLENDİRİLMESİ
ü KİŞİSEL İLAÇ (K-İLAÇ)
ü KİŞİSEL TEDAVİ (K-TEDAVİ)
12
KİŞİSEL İLAÇLAR
Sürekli olarak reçete etmek için seçtiğimiz ve
aşina hale geldiğimiz ilaçlardır!
Tekrarlayan araştırmalardan kurtulmamızı sağlarlar.
Düzenli olarak kullandıkça;
etkilerini ve yan etkilerini,
gözle görünür yararlılıklarını fark edebiliriz.
13
ETKİLİLİK
• Tedavi amaçlarını ve tedavide belirlenen
hedefleri sağlamada en etkili ilaç
14
GÜVENLİLİK
• Yan etkiler
• Başka ilaçlar/maddelerle etkileşim
Hakkında fikir sahibi olmak
15
UYGUNLUK
• Aktif madde ve dozaj uygun mu?
• Doz şeması uygun mu?
• İlaç kullanım süresi yeterli mi?
• Kontrendikasyonlar nelerdir biliniyor mu?
• Özel durumlarda kullanım?
16
MALİYET
• ucuz ilaçlar tercih edilmeli.
• Kanıta dayalı güvenilir çalışmalarla
biyoyararlanımı (biyoeşdeğerliği) daha
yüksek bulunmuş olan ilaç pahalı da olsa
tercih edilir!
17
MAUA (Multi-attribute Utility Analysis)
Etkililik
%
Güvenlilik
%
Uygunluk
%
Maliyet
%
Bakteriyel
menenjit
80
20
0
0
Bakteriyel
sistit
30
20
30
20
18
Biyoeşdeğerlik
• Aynı etkin (aktif) maddeyi içeren ilaç
ürünleri arasında söz konusudur.
• Ön koşul farmasötik eşdeğerliktir.
19
Biyoeşdeğerlik
§ Farmasötik eşdeğer olan iki ilaç ürününün
(test ürün ve referans ürün) aynı molar
dozda verilişinden sonra
biyoyararlanımlarının (hız ve derece
boyutlarıyla) ve böylece terapötik
etkilerinin hem etkililik hem de güvenlilik
açısından aynı olmasını sağlayacak
derecede benzer olması
20
Kısıtlılıklar
• Farmakokinetik parametreler açısından
bireysel farklılıklar ?? (n³12)
• Irksal farklılıklar ??
• Cinsiyet farklılıkları
• Yaşlılar ve çocuklar
• Gerçek hayattaki uygulamalar??
– Hastalık varlığı, organ yetmezliği
– Tekrarlayan dozda kullanım
21
• Biyoeşdeğerlik çalışmaları bize jenerik ilacın
biyoyararlanımının referans ilaca yakın olduğunu
söyler!
• İlacın etki yerindeki durum???
“Terapötik eşdeğerlik”
• Kullanılan eksipiyanlar???
– prezervatifler, pH ayarlayıcıları, antioksidanlar, kalınlaştırıcılar,
tamponlar, tonisiteyi ayarlayan maddeler
“Klinik eşgüvenlilik”
22
Bir jenerikten diğerine geçişte...
• tedaviye uyum sorunu olabileceği,
• birlikte alınan tedavilerle uyumsuzluk
olabileceği,
• hastalık tekrarları (etkililik kaybı) olabileceği,
• advers etkilerde artış (güvenlilik kaybı)
olabileceği, akılda tutulmalıdır
23
HASTAYA GEREKLİ BİLGİLERİN,
TALİMATLARIN ve UYARILARIN ANLATILMASI
İyi seçilmiş bir ilaç tedavisi
İyi bir hasta-hekim ilişkisi
Önemli bilgi, talimat ve uyarılar için
yeterli zaman ayırılması
Tedaviye uyumu artırır!!
24
Hastaya verilmesi gereken asgari
bilgiler
èİlacın Etkileri nelerdir
İlaç kullanımı neden gereklidir ?
Hangi semptomlar bu ilaçlarla geçecek,
hangileri geçmeyecek ?
İlacın tedavi etkisi ne zaman başlayacak ?
İlaç düzensiz alınırsa ya da alınmazsa ne
olması beklenir ?
25
Hastaya verilmesi gereken asgari
bilgiler
èYan Etkileri
Hangi yan etkiler oluşabilir ?
Hasta bunları nasıl fark edecek ?
Ne kadar sürecek ?
Ne kadar ciddi olacak ?
Bunlar için ne yapılabilir ?
26
Hastaya verilmesi gereken asgari
bilgiler
èTalimatlar
İlaç nasıl alınmalı ?
İlaç ne zaman alınmalı ?
Tedavi ne kadar devam etmeli ?
İlaç nasıl saklanmalı ?
Kalan ilaçları ne yapmalı ?
27
Hastaya verilmesi gereken asgari
bilgiler
èUyarılar
İlaç ne zaman alınmamalı ?
Azami doz nedir ?
Tedavinin tümünün uygulanması neden
gereklidir ?
28
Hastaya verilmesi gereken asgari
bilgiler
èKontrol
Hasta hekime ne zaman tekrar gelmeli ?
Hangi durumlarda daha önce gelmeli ?
Kontrole geldiğinde doktor hastadan
hangi bilgileri almak isteyecek ?
29
Hastaya verilmesi gereken asgari
bilgiler
èHer Şey Açık mı?
Hasta her şeyi anladı mı ?
En önemli bilgileri tekrarlaması istenir.
Hastanın başka sorusu var mı ?
30
UYGUN OLMAYAN İLAÇ
KULLANIMI ETKİLERİ
Tedavi kalitesinin düşmesi:
• Belirli bir toplumda görülen ölüm sıklığında artma
• Belirli bir toplumda görülen hastalık sıklığında
artma
Kaynakların boş yere kullanılması:
• Sağlığa ayrılan bütçede ilaç harcamalarının
gereksiz oranda fazla yer tutması
• Tedavi süresinin uzaması nedeni ile zaman kaybı
TEDAVİNİN İZLENMESİ
(SONLANDIRILMASI)
• Pasif izleme
• Aktif izleme
32
Son söz.....
• İlacı iyi bilelim!
• Hastada uygunluğunu iyi
değerlendirelim!
• Tedaviyi iyi anlatalım!
• Tedaviyi iyi izleyelim!
33
TEŞEKKÜR EDERİM
34
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
679 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content