close

Enter

Log in using OpenID

A B RADYOLOJİ 17 47 İtiraz Reddedildi RADYOLOJİ 19 49 İtiraz

embedDownload
Türkiye Acil Tıp Derneği
Klinik Toksikoloji Sempozyumu
25-27 Nisan 2014 - İzmir
Bitkilerle zehirlenmeler
Prof. Dr. Ersin Aksay
Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Tıp AD
Neden bitkilerle zehirleniyoruz?
 İstemeden, yanlışlıkla…
 Çocukluk çağı
 Şifa amacıyla….
 Hastalıklarını daha iyi kontrol edebiliyoruz
 Tedavi kararlarına aktif olarak katılabiliyoruz
 Geleneksel tıp yöntemlerinden daha başarılı
Hassed C. An integrative approach to asthma. Australian Family Physician 2005; 34: 573-6.
Bitkilerle zehirlenmeler - Sıklık
DEÜTF ZDM olgularının %1.25‟i
ABD‟de ZDM olgularının %1.92
Almanya‟da %9.7‟si
Tayvan ZDM‟lerde 13. sırada
Çocuklarda zehirlenmenin 2. en sık nedeni
* Bronstein AC, Spyker DA, Cantilena LR Jr, Green JL, Rumack BH, Dart RC. 2010 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers' National Poison Data System (NPDS):
28th Annual Report. Clin Toxicol (Phila). 2011;49(10):910-941.
* Wolfle J, Kowalewski S. Epidemiology of ingestions in a regional poison control center over twenty years. Vet Hum Toxicol. 1995;37(4):367-368.
* Lin TJ, Nelson LS, Tsai JL, et al. Common toxidromes of plant poisonings in Taiwan. Clin Toxicol (Phila). 2009;47(2):161–168.
* Balkan D, Gumustekin M, Gelal A, Kurt S, Güven H. Dokuz Eylül Üniversitesi İlaç ve Zehir Danışma Merkezine bildirilen bitki zehirlenmeleri. Türkiye Klinikleri Toksikoloji Özel Sayısı. 2003;1(1):
99 (bildiri özeti).
Ülkemizde bitkisel ürün kullanım sıklığı
 >65 yaş kadınların %48‟i bitkisel ürün kullanıyor
 1-16 yaş arasında % 49
 %31‟i yabani bal
 Alerjik hastalığı olanların %30‟u
 Hastaneye yatan astımlı hastalarında daha yüksek
Kurt E, Bavbek S, Pasaoglu G, et al. Use of alternative medicine by allergic patients in Turkey. Allergol Immunopathol (Madr) 2004; 32: 289-94.
Orhan F, Sekerel BE, Kocabas CN, et al. Complementary and alternative medicine in children with asthma. Ann Allergy Asthma Immunol 2003; 90: 611-5.
Zehirli bitkilerin etkilerine göre
sınıflandırılması
 Kardiyak etkililer
 Mineralokortikoid etkililer
 Antikolinerjikler
 Hipoglisemikler
 SSS etkililer
 Siyanojenikler
 Lokal irritanlar
 Kemik iliği süpresanları
 Hepatotoksikler
 Antikoagülan etkililer
Olgu
 55 yaş, kadın
 Kusma, sonrasında nöbet ile başvuru
 Letarjik, post iktal dönemde
 KB: 110 / 70 mmHg, N: 56 /dk, Ateş: 36.6oC
 2 saat önce eklem ağrıları için soğan‟a benzer bir bitkiyi
fırında pişirip yemiş…
Epilepsi öyküsü yok
Olgu
 Tiroidit öyküsü var, tiroksin kullanıyor
 BT normal
 K+: 5.9 mmol/L, BUN: 15 mg/dL, Kreatinin: 1.1 mg/dL,
CK- MB: 15 U/L, Glukoz: 128 mg/dL.
Ada soğanı

Ada soğanı

Ada soğanı
Ada soğanı – Urginia Maritima / Squill
Akdeniz ikliminde, deniz kıyısına yakın kumlu topraklarda
yetişir
Halk arasında “eklem ağrısı ve ödem” tedavisinde lokal
olarak kullanılır
Ada soğanı – Urginea Maritima
Olgu
 Gastrik lavaj / Aktif kömür uygulaması
 9. saat: Bradikardi / A-V blok
 Atropin - pacemaker
 Ventiküler aritmi
 Lidokain
 30. saat: VF arresti - Exitus
Ada soğanı
 Kardiyak glikozidler ile benzer zehirlenme bulguları oluşturur:
 Bulantı, kusma
 Karın ağrısı
 Letarji
 Bradikardi, iletim bozuklukları
 Ventriküler artimiler
 Hiperkalemi
 Kan digoksin düzeyinin yüksek bulunması tanıyı destekler
Ada soğanı – Urginia Maritima / Squill
Etki mekanizması: Digoksin benzeri etki
 Kalp kası hücrelerinde Na+-K+ pompası inhibisyonu:
Pozitif inotrop, negatif kronotrop ve negatif dromotrop etki
 Kalp ve SSS‟de eksitabiliteyi arttır:
Ventriküler aritmi, nöbet
 “Kemoreseptör triger zon”u uyarır:
 Kusma
 Dokulardan K+ salınımını artırır + Na+-K+ ATPaz inhibisyonu
 Hiperkalemi
Nasıl tedavi edilebilirdi?
 Standart dekontaminasyon yöntemleri
 Erken alımlarda
 Standart İKYD yaklaşımları
 Semptomatik bradikardi, VT / VF algoritmaları
 FAB (Digoksin spesifik antikor) işe yarar mı?
 Belirsiz…
 Kritik olgularda denenebilir – (yayın olur!!!)
POISINDEX® System: Klasco RK (Ed): DRUGDEX® System. Thomson Micromedex, Greenwood Village, Colorado (Vol. 152 expires 06/2012).
Kardiyovasküler etkili bitkiler
Kardiyak glikozid içerenler (Na+- K+ ATPaz inhibitörleri)
Na+- K+ pompası inhibisyonu
Pozitif inotrop, negatif kronotrop ve negatif dromotrop
“Kemoreseptör triger zon”u uyarılması (kusma)
Hiperkalemi
Na+ kanal açıcılar
Voltaj bağımlı sodyum kanallarını açar,
Hücre içi sodyum artar, vagal tonus ve otomatisite artar
QRS genişlemesi
Hiperkalemi görülmez
Etkiler
Na+,K+ ATPaz
İNHİBİTÖRLERİ
Na+ KANAL
AÇICILAR
Halk arasındaki adı
Cins
İçerdiği toksinler
Yüksükotu, arıkovanı, parmakotu,
Digitalis
Kardiyak glikozid
Acı çiğdem, narin acıçiğdem
Colchicum
Kolşisin alkaloidi
Zakkum
Nerium
Kardiyak glikozid
Sarı zakkum
Thevetia
Kardiyak glikozid
Adasoğanı
Urginea
Kardiyak glikozid
Gerbera, cerbera
Cerbera
Kardiyak glikozid
İnci çiçeği
Convallaria
Kardiyak glikozid
Kral tacı
Calotropis
Kardiyak glikozid
Kurtboğan, kaplanboğan
Aconitum
Diterpen ve
nonditerpen alkaloidleri
Çöpleme, akçöpleme, kunduz avu,
ağukunduzu, beyaz harbak, çomah,
dokuzbaşlı, dokuztepeli, kökenfiye,
kunduzağu, cumah (Sürmene), Çomağ
(Uzundere-Rize), Sumaç (Maçka-Trabzon)
Veratrum
Komar gülü, rhododendron
Rhododendron
Zigadenus alkaloidi
veratrum alkaloidi ve
sabadilla (vertarum
alkaloidin bir tipi)
Grayanotoxin
Yüksük otu
 İki yıllık ve ömürlü cinsleri olan bir
bahçe çiçeğidir.
 20‟ye yakın türü vardır
 Bitkinin yüksekliği 60 cm- 1,5 metre
 Hafif gölgede ve humuslu toprakta
yetişir ve suyu sever.
 “Digoksin” üretiminde kullanılır
 “Digitalin”
Acı çiğdem - Colchicum
 25 - 30 cm boyunda
 İlk yazın pembe, sarı, eflatun renkli
çiçekler açar. Sulak çayırlarda yetişir.
 Gölge yerleri sever. Çok su ister
 Tohumlarında “kolşisin” bulunur
 Doğu Anadolu‟da çocuklarda yanlışlıkla
yer
 Ağır zehirlenmelere neden olur
Cerbera
Cerbera
Kurt boğan – Na kanal açıcılar
Çöpleme / Veratrum album – Na kanal açıcılar
Komar gülü /Rhododendron – Na kanal açıcılar
 Deli bal: Komar gülünden
yapılan bal
 Semptomatik bradikardi olguları
 Ayrı bir sunum konusu….
Zakkum / Nerium Olender
 Ülkemizde yaygın olarak
bulunur
 Kanser ilacı olarak sükse yaptı
(1988)
 Hayvanlarda ölüme neden
olur
 Veterinerlik yayınları çok…
Zakkumla ilgili zehirlenme bul
Santral sinir sistemine etkili bitkiler
Oluşturduğu etkiler
Halk arasındaki adı
İçerdiği toksinler
DATURA STROMONİUM
Boru otu /Melek trompeti
ANTİKOLİNERJİK
Güzelavrat otu
Skopolamin, Hiyosyamin
Ban otu, kara banotu, güztohumu
Mandrake, adamotu
NİKOTİNİK
Tütün
Nikotin
Baldıran otu, devetabanı (Sivas), Hırhındırık
(Erzurum), Yılanotu (Konya)
Piperidin alkaloidi (Konin:
etkileri nikotine benzer)
Aslan kulağı
Çeşitli alkaloidler
Sarı salkım
Kinolizidin, piperdin
Santral sinir sistemine etkili bitkiler
Oluşturduğu etkiler
Halk arasındaki adı
İçerdiği toksinler
Gündüz sefası, sabah sefası, çalapa
Küçük hisdistancevizi
HALUSİNOJENİK
Marihuana, kenevir
Ibogaine
Khat
SEDATİF
Haşhaş, gelincik, adam haşhaşı (Van), ala haşhaş
(Kars), dukkuk (Isparta), gül lale (Isparta), Minimitçe
(Karaman), pıtçık (Karaman), ulübitçe (Karaman)
Opioid
PARALİZAN
Sarı yasemin
Alkaloidler (sempervirine,
gelsemine, gelsemicine)
Striknin
Striknin
Su baldıranı
Cicutoxin
EPİLEPTOJENİK
Antikolinerjik zehirlenme yapanlar
 Hiyosiyamin veya atropin içeren bitkiler:
 Datura (boru otu, brugmansia, melek trompeti)
 Hyoscyamus (ban otu)
 Mandragora (adam otu, mandrake)
 Atropa (güzel avrat otu)
Antikolinerjik etkili bitkiler
 Alımdan sonraki 1. saatte etki gösterir
 Etkiler -12 güne uzayabilir
 SSS eksitasyonu, nöbet, halusinasyon, sedasyon
 Midriyazis
 Hipertermi, kuru cilt
 Taşikardi, aritmi
 Üriner retansiyon
 Rabdomiyolize bağlı böbrek yetmezliği
Datura - Boru otu - Jimsonweed
Melek trompeti
Datura tohumları
Datura / Boru otu – Kötüye kullanım
Atropina
Ban otu
 Ülkemizde yaygın bulunur
 Kötüye kullanım
Ban otu
Adam otu
Adam Otu / Mandrake
 Akdeniz ülkelerinde, ülkemizde Antalya çevresinde..
 Kaya dipleri, boş sahalar ve ekilmemiş tarlalarda
 Ayrıca Ege ve Güney Anadolu‟da da yetişmektedir
Nikotinik etkili bitkiler
 Nikotin alkoloidleri içerirler
 Önce nikotinik reseptörleri aktive eder, sonra bloke ederler
 Bulantı, kusma,
 Hipertansiyon veya hipotansiyon,
 Taşikardi veya bradikardi,
 Kas fasikülasyonları, nöbet, parestezi,
 Salivasyon artışı, bronkospazm, bronkore
Nikotinik etkili bitkiler
 Etkileri alımdan 15-60 dk sonra başlar
 Tütün
 Baldıran otu
 Aslan kulağı
 Sarı salkım
Tütün
Baldıran otu
Aslan kulağı
Sarı salkım
Halüsilojenik bitkiler
 5 - HT2 reseptörlerini uyararak etki gösterirler
 Kenevir
 Küçük hindistancevizi
 Boru otu
 Gündüz sefası
Halüsilojenik bitkiler
 Halüsinasyon, ajitasyon, oryantasyon kaybı
 Bulantı, kusma, diyare
 Parestezi
 Midriyazis
 Taşikardi
Datura Boru otu
Gündüz sefası
Kenevir
Epileptojenik bitkiler
 GABA reseptör antagonizması
 Ani başlangıçlı bulantı – kusma, nöbet
 Rabdomiyoliz – ATN
 Mortalitesi görece daha yüksek
Su baldıranı
Mukoza irritanları
 İçerdikleri Oksalat kristalleri ile irritasyon oluştururlar
Halk arasındaki adı
Cins
Devetabanı
Philodendron
Difenbahya
Beyaz yelken çiçeği, barış çiçeği, kaşık çiçeği
Fil kulağı
Dieffenbachia
Spathiphyllum
Colocasia
Dev fil kulağı
Cırtatan, acıdüvelek, eşekhıyarı, şeytan keleği
Alocasia
Ecballium
Mukoza irritanları
 Ağız, göz, deri, genital mukoza üzerine irritan
 Göze uygulama: Fotofobi, ağrı, ödem, blefarospazm
 Burna uygulama (Ecbalium): Ciddi havayolu ödemi
 Ağız: Kızarklık, ödem, disfaji, ses kısıklığı, salivasyon,
kusma, diyare
Devetabanı - Difenbahya
Difenbahya
 3 yaşında çocuk bitkiyi çiğnemiş..
 Dil / oral mukoza ödemi
 Antihistaminik uygulama:
 Gözlem sonrası taburcu
Barış çiçeği - Spathiphyllium
Ecballium Elaterinum
Acı düvelek / Cırtatan / Eşek Hıyarı
Ecballium Elaterinum
Acı düvelek / Cırtatan / Eşek Hıyarı
 Ülkemizde sık bulunur
 Anti-enflamatuar etkinliği nedeniyle suyu sinüzit
tedavisinde sık kullanılır
 Mukoza irritasyonuna bağlı komplike olan çok sayıda
olgu vardır
 Ciddi uvular ödem
 Hipoksi
Diğer gruplar
Antikoagülan
 Sarı yonca, yoğurt otu
Kemik iliği supresyonu
 Atatürk çiçeği, podofillium
Mineralokortikoid etki
 Meyan kökü
Hipoglisemikler
Hemolitikler
 Fava fasülyesi
Sarı yonca - Antikoagülan
Yoğurt otu - Antikoagülan
Kemik iliği supresanları
 Kolşisin / podofilotoksin ile hücre bölünmesini baskılar
 Diyare, karın ağrısı
 Alopesi
 Miyokard depresyonu
 Lökopeni, pansitopeni, çoklu organ yetmezliği
 Kardiyovasküler kollaps, ölüm
Sarı kantoron
(Hypericum Perforaturm - St John‟s Wort)
 Etken madde: Hyperisin, hyperforin
 Sık kullanım amaçları:
 Depresyon
 Peptik ülser
 Yara iyileşmesi
 Hiperglisemi kontrolü
 Anti enflamatuar – anti kanser
Sarı kantoron
(Hypericum Perforaturm St John‟s Wort)
Siyanojenik glikozitler
 Elma, kiraz, vişne, şeftali çekirdeği
 “Amigdalin” parçalanır: “Hidrojen siyanid”






Bulantı - kusma
Ajitasyon, koma
Dispne
Acıbağdem kokusu
Metabolik asidoz
Aritmi
 Tedavi: Amilnitrit, Na tiyosülfat, hidroksikobalamin
Meyan Kökü / Licorine
 Mineralokortikoid etki
 Su ve tuz tutulumu
 Hipertansiyon
 Hipopotasemi
Meyan Kökü / Licorine
Genel kullanım
 İdrar söktürücü
 Ağız içi yaralar için
 Ses kısıklığı
 ÜSYE
 Peptik ülser
 Dispepsi
Domuz pıtrağı - Hipoglisemik
Domuz pıtrağı - Xanthium strumarium
 Ülkemizde yaygın bulunur
 „Carboxyatractyloside‟ içerir
 Tohumları toksik…
 15-20 tohumla ciddi etkiler bildirilmiş:





Koagülasyon bozukluğu
Ağır karaciğer yetmezliği
Hipoglisemi
Böbrek yetmezliği
Hiponatremi
Son söz
 Çok çeşitli bulgular
 Akla getirmek zor…
 Öykü yoksa tanı koyma şansı az…
 Hasta söylemeyebilir
 Bitkisel ürün kullanımını sormak lazım…
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
19 077 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content