close

Enter

Log in using OpenID

B2 - A. Alper Cerit, PhD

embedDownload
ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE İMALAT TEKNOLOJİLERİ
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Malzemelerin Sınıflandırılması
• Metalik Malzemeler
• Polimer Malzemeler
• Seramik Malzemeler
• Kompozit Malzemeler
• Nano Malzemeler
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Malzemelerin Sınıflandırılması
• Metalik Malzemeler
Dökülebilir, kaynak edilebilir, elektrik ısı iletebilir, yansıtabilir,
sünek, plastik şekil değiştirebilir
Çelik, Alüminyum, Titanyum, Magnezyum, Nikel, Krom,
Kobalt, Bakır
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Malzemelerin Sınıflandırılması
• Polimer Malzemeler
Termoplastikler, termosetler
Düşük yoğunluk, esneklik, ısı yalıtımı, parlak dekoratif,
elektrik yalıtımı, kolay şekillendirilebilir, ekonomik,
renklendirilebilir,
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Malzemelerin Sınıflandırılması
• Seramik Malzemeler
Kırılgan ve sertdirler, aşınma direnci yüksek, ısı ve elektrik
iletkenliği düşük, ısıtıcı ve fırınlarda kullanılırlar.
Metal ve metal olmayan elemanların oluşturduğu iyonsal
bileşiklerdir. NaCl, MgO, FeO, SiO2, SiC, TiC, WC
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Malzemelerin Sınıflandırılması
• Kompozit Malzemeler:
iki yada daha fazla elemanın iyi özelliklerini bir
malzemede
toplamak
amacıyla
karıştırılarak
üretilmesi. Matris: Al, Mg, Fe, Cu. Takviye: SiC, TiC, WC,
Al2O3, MgO, SiO2
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Malzemelerin Sınıflandırılması
• Nano Malzemeler:
Matris ve/veya takviye elemanının an az birinin nano boyutta
olmasıyla meydana getirilen malzemedir.
1nm= 10-9 m= 10-6 mm
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Metalik Malzemeler
Demir Alaşımları
• Çelikler
• Yapı Çelikleri
• Takım Çelikler
• Dökme demirler
• Lamel grafit dökme demir
• Küresel grafit dökme demir
• Beyaz dökme demir
• Temper dökme demir
MALZEME ÇEŞİTLERİ
Demir Dışı Alaşımlar
• Ağır metaller
• Bakır ve bakır alaşımları
• Nikel ve nikel alaşımları
• Krom ve krom alaşımları
• Çinko ve çinko alaşımları
• Mangan ve mangan alaşımları
• Kobalt ve kobalt alaşımları
• Kurşun ve kurşun alaşımları
• Kalay ve kalay alaşımları
• Hafif metaller
• Alüminyum ve alaşımları
• Magnezyum ve alaşımları
• Titanyum ve alaşımları
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Çelikler
Yapı Çelikleri
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Düşük karbonlu, C <0,25
Orta karbonlu, 0,25< C <0,6
Yüksek karbonlu, 0,6< C <1,4
St 33, 37, 44, 70
Isıl işlemsiz
Kaynağa elverişli ince taneli yapı çeliği: C<0.2, dayanımı yüksek
Otomat çeliği: talaşlı imalat için, yüksek kükürt (S %0,3), ve fosfor (P %0,2)
Sementasyon çeliği: C<0,2 yüzey karbonla sertleştirilmiş, darbeye dayanıklı , tok
Nitrürasyon çeliği: dış yüzey azot (N) ile sertleştirilir, bünyede cr-al-ti gibi nitrür
yapıcılar olmalı.
Islah çeliği: sertleştirme+menevişleme yapılmış, darbe dayanımı yüksek, dinamik
yüke maruz piston gibi parçalar yapılır
Yay çeliği: elastik, titreşime dayanıklı, yüksek dayanıma sahip
Soğuğa dayanıklı çelik: -50 derece altında dayanımlı, sıvı gaz üretimi ve
taşımasında kullanılan kazanlar borular
Isıya dayanıklı çelik: 350 derece, ısı santrallerindeki boru ve tesisat
Yüksek ısıya dayanıklı çelik: 700 derece, türbin kanatları
Paslanmaz çelik: krom %11, asit, sıcaklık ve korozif ortamlara dayanıklı, kimya-gıda
endüstrisinde tank boru tesisat
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Çelikler
Takım Çelikleri: yüksek vasıflı çelik, metal ve metal olmayan malzemeler işlenebilir
Alaşımsız takım çelikleri: %0.5-1.4 C oranı, 200 °C çalışma sıcaklığı. El takımları, torna kalemi,
çekiç makas bıçakları, balta
Alaşımlı takım çelikleri: %5’e kadar Mo, W, Cr, V içeren çelikler. 400 °C çalışma sıcaklığına
kadar kullanılabilirler. Kesme pres kalıpları, dövme kalıpları, basınçlı döküm kalıpları, matkap
ve kılavuz takımı gibi kesici takımların yapımında kullanılırlar.
Yüksek alaşımlı takım çelikleri: içeriğinde %5den fazla Cr, Mo, V alaşımı bulundurur. 600 °C
çalışma sıcaklığına kadar kullanılabilir. HSS takım çeliği. Dövme ve döküm kalıpları yapılır.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Dökme demirler
• Lamel grafit dökme demir: döküme elverişli, talaş kaldırılabilir, titreşim
sönümleme özelliği yüksek, ekonomik. Takım tezgahları, sütun gövdeleri, motor
blokları, silindir kapakları, fren diskleri.
• Küresel grafit dökme demir: lamel grafit dökme demir içerisine magnezyum veya
seryum ilavesiyle lamellerin küresele dönmesi sağlanır. Dayanımı çeliğe yakındır.
Dökülebilirliği iyidir. Dişli çarklar, krank milleri, pompa ve türbin muhafaza
gövdeleri.
• Beyaz dökme demir: karbonlar grafit yerine sert olan sementit (Fe3C) fazını
oluşturur. Sert ve kırılgandır. Kırıcı plaka, öğütücü değirmen küreleri, aşındırıcı
parçalar ve aşınmaya dayanıklı kırılmaya zorlanmayan kam milleri gibi parçalarda
kullanılır.
• Temper dökme demir: beyaz dökme demir bünyesindeki sementitin ısıl işlem ile
temper karbon kristaline dönüştürülmesiyle elde edilir. Darbe dayanımı lamel
grafitden daha iyidir. Biyel kolu, direksiyon miller, vites çatalı vb yapımında
kullanılır.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Bakır ve bakır alaşımları
Saf bakır yumuşak ve iyi genleşebilir.
Korozyon dayanımı iyi
Isı iletkenliği çok iyi
Bakır+Çinko= Pirinç
döküm, talaşlı imalata uygun, ekonomik
Bakır+Kalay= Bronz (Tunç)
aşınma, korozyon dayanımı, kayma
direnci pirinçten iyi, pahalı
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Nikel ve nikel alaşımları
Çekme dayanımı yüksek, kopma uzaması
%40-50, saf nikelin talaş kaldırma özelliği
kötü, korozyon dayanımı yüksek, parlak.
Kaplamalarda kullanılır.
Krom-Nikel( para, paslanmaz), Bakır-Nikel
(asit tankı), Kobalt-Nikel (süper alaşım,
manyetik)
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Krom ve krom alaşımları:
Demir-çelik endüstrisinde çok kullanılır
(Ni-Fe-Cr). Kromaj korozyona karşı
kaplama, gümüş eklenerek deniz suyuna
karşı koruma sağlanır.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Çinko ve çinko alaşımları
korozyondan
korunma
amacıyla,
çelik
gibi
diğer
metallerin galvanize edilmesinde, pirinç, nikelli gümüş,
değişik lehimler, alman gümüşü gibi alaşımların yapımında,
genellikle
otomotiv
endüstrisinde
döküm
kalıplarında,
pillerin gövdelerinin yapımında kullanılır.
• Zamak= çinko, alüminyum, magnezyum, bakır
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Mangan ve mangan alaşımları:
Çelik, bakır ve hafif metallerle alaşım için kullanılır.
Çeliğe sertlik, ısı ve aşınma dayanımı katar (mangan
çeliği, takım çeliği). Mangan bronzu korozyona ve tuzlu
suya dayanıklı (gemi makine parçaları). Çelikte azot,
oksijen ve kükürtü gidermek için katılır dayanımı artırır.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Kobalt ve kobalt alaşımları:
Demir ve diğer metallerde alaşım
elementi olarak kullanılır. Kesici takımlar,
ameliyat araçları, mıknatıslı araçlar.
Al-Ni-Co, Fe-Co vb
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Kurşun ve kurşun alaşımları:
Çekme dayanımı düşük, kopma uzaması %30-50,
yeraltı kablolarının kaplanmasında, lehim
tellerinde, Akü imali, Kablo izolasyonu, Madde ve
diğer ürünler, Mühimmat, Alaşımlar, Kimyasal
maddeler ve pigmentler, Radyasyon yalıtımları,
Benzin katkısı
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Ağır metaller
• Kalay ve kalay alaşımları:
Çekme dayanımı düşük, döküm ve haddeleme
özelliği iyi, folyo yapılabilir, yaldız kağıdı, el
sanatlarında kullanılır. Kimyasal kararlı, zehirsiz,
demir ve bakırın kaplanmasında kullanılır. Teneke
yapımında çeliği kaplamak için kullanılır.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Hafif metaller
• Alüminyum ve alaşımları
Yoğunluğu düşük, dökme, dövme,
haddeleme, derin çekme için uygundur,
korozyon direnci yüksek, sıcak ve soğuk
şekillendirme kabiliyeti iyi, hafif, yüksek
gerilim hatlarında bakır yerine kullanılıyor.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Hafif metaller
• Magnezyum ve alaşımları
Maliyeti düşük, dayanımı yüksek
telsiz, radar ekranı, el testeresi, el
takımları, makaslar gibi portatif el
araçlarının imalatında, direksiyon simidi,
direksiyon çubuğu, jant, koltuk çerçevesi,
dizüstü bilgisayar, video alıcısı, televizyon,
mobil telefon.
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
MALZEMELERİN SINIFLANDIRILMASI
Hafif metaller
• Titanyum ve alaşımları
Yüksek dayanım, düşük yoğunluk, pahalı.
Erime sıcaklığı 1670 C,
Koruyucu zırh, uçak gövdesi, uzay araçları,
tıbbi ameliyat gereçleri, kesici takımlar,
implantlar
MALZEME ÇEŞİTLERİ
F. Nair
A. Cerit
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
1 989 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content