close

Enter

Log in using OpenID

2010-1. İç Anadolu arazi sınıfl.-yükselti-iklim kuşakları

embedDownload
ĠÇ ANADOLU’DA - KONYA HAVZASINDA
ARAZĠ KULLANIMI SINIFLANDIRMALARININ KARġILAġTIRILMASI
VE
YÜKSELTĠ / ĠKLĠM KUġAKLARINA GÖRE ORMAN / OTLAK / TARIM ALANLARI ĠLĠġKĠSĠ
ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME
Prof. Dr. M. Doğan Kantarcı
İst. Üni. Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. (EM) Bahçeköy-İstanbul
Ulaşım: E-Mail: [email protected], 0532-416 65 97
Sh. 14-19
İÇ ANADOLU’DA - KONYA HAVZASINDA
ARAZİ KULLANIMI SINIFLANDIRMALARININ KARŞILAŞTIRILMASI
VE
YÜKSELTİ / İKLİM KUŞAKLARINA GÖRE ORMAN / OTLAK / TARIM ALANLARI İLİŞKİSİ
ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Prof. Dr. M. Doğan Kantarcı1
ÖZET
İç Anadolu Bölgesi; Eskişehir, Afyonkarahisar, Ankara, Yozgat, Sivas, Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, Aksaray, Niğde,
Karaman ve Konya illeri olmak üzere toplam 18 996 232 ha’lık alanı kapsamaktadır.
Konya Havzası 5 426 980 ha’lık alanı kapsamaktadır (Toprak Su 1978). Bu havzada; Konya (eski alanı 4 646 985 ha),
Karaman, Niğde, Aksaray ve Ankara illerinin arazisi bulunmaktadır. Toprak Su 1978 verilerine göre Konya Havzasında;
Tarım alanları % 43,6, Çayır ve mer’a alanları % 34.5, orman alanları % 11.62 (orman alanı % 8.37+çalılaştırılmış orman
% 3.25), kayalıklar % 4.55, kumullar % 0.45, yerleşim alanları % 0.70, su yüzeyleri % 4.9 olarak ayırtedilmiştir.
Konya Havzası Corin sınıflandırma sistemine göre de sınıflandırılmıştır (2000). Bu sınıflandırmada Konya Havzasının
alanı 5307942.75 ha olarak belirlenmiştir (Fark -% 2.24 uydu görüntüsü/harita vb.). Corin yöntemine göre yapılan
sınıflandırmada; havzadaki tarım alanları % 41.21, çayır ve mer’a alanları % 12.63, orman alanları % 33.56 (orman alanı
% 3.37, çalılaşmış orman görünümündeki alan % 30,19), kayalık, moloz, kumul ve tuzlanmış arazi toplamı % 3,89,
yerleşim ve sanayi alanları % 0.62, maden alanları (çoğunluğu taş ocağı) % 0,16, su yüzeyleri (bataklıklar dahil) % 7,18
olarak belirlenmiştir. Eski ve yeni arazi sınıflandırmaları; tuzlanma vd. bazı olumsuz gelişmelerin yanında, orman
ağaçlandırmalarının ve korunan meşe baltalıklarının geliştiğini ve orman alanlarının genişlediğini göstermiştir. İç
Anadolu’nun farklı yükselti/iklim kuşaklarında ormanların yetiştirilebilmesi ve rüzgâr perdelerinin tesis edilebilmesi için
önemli bir bilgi birikimi sağlanmıştır.
Anahtar kelimeler : İç Anadolu, arazi sınıflandırması, yükselti kuşakları, orman alanı, ağaçlandırma.
A COMPARISON OF LAND USE CLASSIFICATION
FOR CENTRAL ANATOLIA - IN KONYA BASIN
AND
AN EVALUATION OF RELATIONSHIPS FOR
FOREST /PASTURE/ AGRICULTURAL LANDS BY ALTITUDE/ CLIMATIC ZONES
ABSTRACT
Central Anatolia Region, Eskisehir, Afyon, Ankara, Yozgat, Sivas, Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, Aksaray, Nigde,
Karaman and Konya provinces include a total area of 18 996 232 hectares. Konya Basin area of 542698 million hectares
are covered (Soil and Water Works 1978). In this basin, land of Konya (old area of 4 646 985 ha), Karamanlı, Nigde,
Aksaray and Ankara are located. According to Soil-water in 1978 data from Konya Basin, agricultural areas 43.6%,
grassing land and pasture areas 34.5%, forest area % 11.62 (forest area % 8:37 + bush integrated forest 3.25%), rocks %
4.55, dunes 0.45%, residential areas % 0.70 and water surface have been distinguished as 4.9%. Konya Basin is classified
according to Corin classification system (2000). The classification of the Konya Basin area is determined as 5307942.75
ha (difference - 2.24% of satellite images / maps, etc.). Corin method according to the classification; basins in
agricultural areas% 41.21, meadow and pasture fields% 12.63, forests% 33.56 (forest area% 3.37, bush become forest,
view the% 30.19), rocks, rubble, sand dunes and salted land total% 3.89, 0.62% of residential and industrial areas,
mining areas (the majority of the quarry) 0.16%, surface water (including wetlands) in 7.18%, respectively. Old and new
classification of land, some negative developments such as salinisation must put the forest plantations and that expand
the development of protected coppice oak showed. Central Anatolia, a different altitude / climatic zone and participate in
the training of forest to the windbreak to be a significant knowledge of the facility is provided.
Keywords : Central Anatolia, the land classification, elevation zones, the forest area, afforestation.
1
İst. Üni. Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. (EM) Bahçeköy-İstanbul
Ulaşım: E-Mail: [email protected], 0532-416 65 97
1. GİRİŞ
İç Anadolu Bölgesi yüksek dağlık arazi ile çevrilmiş olduğu için deniz etkisini alamamakta ve karasal
iklim tiplerinin etkisi altında bulunmaktadır. Kış mevsimi soğuk ve kurak, yaz mevsimi sıcak ve kurak olan bu
karasal iklim bölgesi canlılar için ekolojik bakımdan bir hassas yetişme ortamıdır. Isınmak ve diğer ihtiyaçlar
için ormanlar kesilmiş, tahrip edilmiştir. Orman tahribinin yaygınlığı halkın fakirliği ile ve savaşlarla
artmıştır. Örnek olarak; Birinci Dünya Harbinde İç Anadolu’dan geçen trenlerin yakıtı için kömür
bulunamadığından, meşe ağaçları kesilip kullanılmıştır. Kuraklıktan ötürü nadaslı tarımın yapılabildiği İç
Anadolu’da mer’a hayvancılığı (özellikle keçi) ormanların çalılaşmasına ve giderek yok olmasına sebep
olmuştur. Böylece geniş orman alanları otlak haline dönüştürülmüştür. Ekolojik bakımda hassas olan bu
otlaklarda da usûlsüz ve aşırı hayvan otlatılması bitki örtüsünün yok olmasına ve rüzgâr erozyonu ile
kumullaşmalara sebep olmuştur. Öte yandan alçak arazideki tuzlu toprakların sulu tarıma açılması ve aşırı
buharlaşmalar bu alanların tuzlanıp, çoraklaşmasına sebep olmuştur. Eski ve yeni arazi sınıflandırmaları İç
Anadolu’da tarım alanlarında çoraklaşma vd. bazı olumsuz gelişmelerin yanında, orman ağaçlandırmalarının
ve korunan meşe baltalıklarının geliştiğini ve orman alanlarının genişlediğini göstermiştir. İç Anadolu’nun
farklı yükselti/iklim kuşaklarında ormanların yetiştirilebilmesi ve rüzgâr perdelerinin tesis edilebilmesi için
önemli bir bilgi birikimi sağlanmıştır.
2. YÖNTEM
İç Anadolu’da ve özellikle Konya Havzasında ölçme yapan 14 meteoroloji istasyonunun tamamı
875-1070 m arasına yer almaktadır. Bu istasyonların ölçmelerine göre; Konya Havzası çok kurak ve
çölleşmeğe aday bir arazi olarak algılanmaktadır. Dağlık arazide meteoroloji istasyonlarının bulunmaması,
alçak arazideki bulguların, yüksek araziye uyarlanmasını gerektirmektedir. Ancak eldeki bilgilere göre;
sıcaklık değerlerinin her 100 m’de 0.5 Cº azalacağı, yağış miktarlarının da her 100 m’de
50-54 mm artacağı varsayılmaktadır. Bu varsayımların İç Anadolu gibi kurak bir bölgede geçerliliği
şüphelidir. Diğer bir yöntem ise bitkilerin yükseltiye bağlı olarak yayılışlarıdır. Bitkilerle ulaşılan sonuçlar
sayısal bulgular olmayıp, ancak bir yorumlama/değerlendirme için kullanılabilir. Aşırı tahrip sonunda bitki
örtüsünün yok edilmesi de bu yöntemin güvenilirliğini azaltmış veya yok etmiştir. Son 40 yılda yapılan ve
giderek yaygınlaşan ağaçlandırma çalışmalarında yetiştirilen orman ağacı türlerinin yetişme ortamına uyum
sağlaması ve büyüme değerleri (Boy, çap ve tepe çapı olarak) orman kuşaklarının ayırtedilmesi konusunda
önemli bir belgedir. Böylece alçak arazide ve alt yükselti kuşaklarında ormanın alt sınırı hakkında daha
güvenilir bir değerlendirme yapılabilmiştir. Ormanın alt sınırı dışında kalan alçak arazide de rüzgâr
perdelerinin tesisi edilebilmesi ve kumul önleme çalışmalarının orman ağacı türleri ile yapılabilmiş olması da
önemli bilgi kaynağı oluşturmuştur.
Bütün bu ağaçlandırma çalışmalarının sonucunda Corin yöntemine göre uydu görüntüleri kullanılarak
yapılan arazi sınıflamasındaki bulgular diğer bir değerlendirme olanağını sağlamıştır.
Sunulan çalışmanın yöntemi arazideki gözlem ve tespitlerimizin yanında yukarıda belirtilen bulguların
değerlendirilmesini kapsamaktadır. Ağaçlandırma alanları ve ağaçlandırmalarda dikilen karaçam, sedir,
sarıçam vb. türlerin büyümelerine ait değerlendirmeler ayrı bildiriler halinde sunulmuştur. Bunların tümünü
tek bildiride toplamak mümkün olmamıştır.
3. BULGULAR
3.1. ARAZİ SINIFLANDIRMASINA AİT BULGULAR VE BUNLARIN KARŞILAŞTIRILMASI
İç Anadolu Bölgesi; Eskişehir, Afyonkarahisar, Ankara, Yozgat, Sivas, Kayseri, Kırşehir, Nevşehir,
Aksaray, Niğde, Karaman ve Konya illeri olmak üzere toplam 18 996 232 ha’lık alanı kapsamaktadır. Bu
geniş bölgenin % 48.1’i tarım alanı, % 32.5’i mer’a alanı, % 14.1’i orman alanı (% 9 orman + % 5.1’i
çalılaştırılmış orman), % 4.2’si kayalıklar, % 0.01’i kumullar, % 0.12’si ırmak yatakları, % 0.07’si sazlık ve
bataklıklar, % 0.9’u yerleşme alanları olarak ayırtedilmiştir (Toprak Su 1978’den derlenip, düzenlenerek
M.D.Kantarcı 1983-2005).
Konya Havzası 5 426 980 ha’lık alanı kapsamaktadır (Toprak Su 1978). Bu havzada; Konya (eski alanı 4
646 985 ha), Karaman, Niğde, Aksaray ve Ankara illerinin arazisi bulunmaktadır. Toprak Su 1978 verilerine
göre Konya Havzasında; Tarım alanları % 43,6, Çayır ve mer’a alanları % 34.5, orman alanları % 11.62
(orman alanı % 8.37+çalılaştırılmış orman % 3.25), kayalıklar % 4.55, kumullar % 0.45, yerleşim alanları %
0.70, su yüzeyleri % 4.9 olarak ayırtedilmiştir.
Konya Havzası Corin sınıflandırma sistemine göre de sınıflandırılmıştır (2000). Bu sınıflandırmada Konya
Havzasının alanı 5307942.75 ha olarak belirlenmiştir (Fark -% 2.24 uydu görüntüsü/harita vb.). Corin
yöntemine göre yapılan sınıflandırmada; havzadaki tarım alanları % 41.21, çayır ve mer’a alanları % 12.63,
orman alanları % 33.56 (orman alanı % 3.37, çalılaşmış orman görünümündeki alan % 30.19), kayalık, moloz,
kumul ve tuzlanmış arazi toplamı % 3.89, yerleşim ve sanayi alanları % 0.62, maden alanları (çoğunluğu taş
ocağı) % 0.16, su yüzeyleri (bataklıklar dahil) % 7.18 olarak belirlenmiştir (Tablo 1 ve şekil 1.1. ile 1.2.).
İki sınıflandırma arasındaki farklar ve sebepleri şöyle sıralanabilir:
(1) Tarım alanlarındaki % 43,6’dan % 41.21’e gerileme (-%2.39) iki ayrı ölçme arasındaki farka denktir.
Ayrıca bazı tarım alanlarının yanlış sulama sonucunda tuzlanmış alanlar içinde değerlendirildiğini de
göz önüne almak gerekir.
(2) Çayır ve mer’a alanlarında % 34,5’ten % 12.63’e (-%21.87) gerileme dikkat çekicidir.
(3) Orman alanında % 11.62’den % 33.56’ya artı ( % 22.94) otlak alanlarındaki azalmaya denktir.
TABLO 1. KONYA HAVZASI'NDA 1978 (TOPRAK SU) VE 2000 (CORİN Prj) TESPİTLERİNE GÖRE ARAZİ YETENEK SINIFLARI VE ARAZİ KULLANIMI İLİŞKİSİ
TOPRAK SU 1978 TESPĠTLERĠNE GÖRE ARAZĠNĠN NĠTELĠĞĠ VE KULLANIMI
ARAZİ YETENEK SINIFLARI
ARAZİ
KULLANIMI
I
1.TARIM ALANI 1.1. KURU TARIM
(Nadaslı)
1.2. KURU TARIM
(Nadassız)
1.3. SULU TARIM
1.4. BAĞ - BAHÇE
TOPLAM
2. ÇAYIR VE
MER'A
2.1. ÇAYIR
2.2. MER'A
TOPLAM
3. ORMAN
3.1. ORMAN
3.2. ÇALILAŞMIŞ
ORMAN
TOPLAM
4. DİĞER ARAZİ 4.1. KAYALIK-MOLOZ
4.2. KARA KUMULLARI
TOPLAM
5. YERLEŞİM
5.1.
SINIFLANDIRILMIŞ
5.2.
SINIFLANDIRILMAMIŞ
TOPLAM
II
III
TOPLAM IV
V
VI
VII
CORĠN SINIFLANDIRMASINA GÖRE ARAZĠ NĠTELĠĞĠ VE KULLANIMI
GENEL
EROZYON EROZYON TOPLAM ORAN
TOPLAM
TOPLAM VIII ALAN ORAN YOK
VAR
ALAN
ha
ha
ha I+II+III ha
ha ha
ha V+VI+VII ha
ha
%
2 042 383
494594 451876 591478 1537948 336938 7346 114207 45944 167497
6980 1493
8473
ha
ha
ha
%
FARK
AÇIKLAMA
ha
8 473
274 818
40 745
1 498 705,91
7760 11287 69510 7332 60893 137735
156 782
182 954,47
OTLAK
66209 43830 140277 250316 168302 1629 497759 802622 1302010
67702 46002 144372 258076 179589 71139 505091 863515 1439745
1 720 628
170 137,34
ÇIPLAK
126664 68426 44964 240054 2147
6161 7175 8181 21517 7646
634399 528970 644623 1807992 346731
1493 2172 4095
32617
32617
6187 5395 11582
153011 51339 211696
884 2012
585 2291
2896 21561
2876 4177
26587 403033 429620
35655 133568 169223
1469 4303
5772 25738
62242 536601 598843
TARIM
KARIŞIK TARIM
2 366 419 43,6 495 590,10 1 691 949,49 2187539,60 41,21 - 178 879,40 TOPLAM
193 243,58
1 877 410 34,50 317 039,20 353 091,81 670 131,01 12,63 -1 207 278,99 TOPLAM
454 077 8,37 158 090,50 20 978,30 179 068,80 3,37 -275 008,20 ORMAN
176 276 3,25 1 110 980,60 491 392,10 1 602 372,70 30,19 1 426 096,70 ÇALILAŞMIŞ
ORMAN
630 353 11,62 1 269 071,10 512 370,40 1 781 441,50 33,56 1 151 088,50 TOPLAM
247032 247 032 4,55
2455 2 455 0,45
249487 249 487 4,60
39 894,64 39 894,64 0,75 20 7137,36
164,30 20 6450,66 20 6614,96 3,89 20 6614,96 TUZLU ALAN
4,64
14 781,46 14 781,46
37 733 37 733
14 826,70
3 277,19 18 103,89
YERLEŞİM
SANAYİ
37 733 37 733 0,70
14 826,7 18 058,65 32 885,35 0,62 - 4 847,65 TOPLAM
MADEN
5 686,10 2 654,89 8 340,99 0,16
265578 265 578 4,90
206 264,74 206 264,74
SU YÜZEYİ
174 829,97 174 829,97
BATAKLIK
381 094,71 381 094,71 7,18 11 5516,71 TOPLAM
ALANLARI
6. SU YÜZEYLERİ SU YÜZEYİ+BATAKLIK
TOPLAM
HAVZA TOPLAMI
ORAN (%)
265578 265 578 4,90
702101 576441 793298 2071840 552058 78485 720344 1451455 2250284 552798 5 426 980 100,0 2 102 377,50 3 205 565,25 5 307 942,75
-119 037,25 HAVZA TOPLAMI
12,9 10,6 14,6 38,1 10,2 1,4 13,3 26,7 41,5 10,2
100,0
39,61
60,39
100,00 100,0
-2,24 ORAN (%)
M.DOĞAN KANTARCI
ŞEKİL 1.1. KONYA HAVZASINDA 1978
(TOPRAK SU) VE
2000
(CORİN Prj.) TESPİTLERİNE
GÖRE ARAZİ KULLANIMI VE NİTELİĞİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
KONYA HAVZASINDA 1978 (TOPRAK SU) VE 2000 (CORİN) TESPİTLERİNE GÖRE ARAZİ KULLANIMI VE NİTELİĞİ (ha)
2000000
670 131
1 877 410
2500000
2 187 540
2 366 419
1500000
0
TARIM
ARAZİ
KULLANIMI VE NİTELİĞİ
OTLAK
381 095
265 578
39 895
206 615
247 032
2000
2000
ORMAN
ÇALILAŞMIŞ
KAYALIK
KUMUL
TUZLU ALAN
2000
1978
2000
2000
2 455
2000
1978
2000
1978
2000
1978
ALAN ha
500000
1978
176 276
1 6 02 373
1978
179 069
454 077
1000000
SU YÜZEYİ-BATAKLIK
M. DOĞAN KANTARCI
ŞEKİL 1.2. KONYA HAVZASINDA 1978 (TOPRAK SU) VE 2000 (CORİN Prj.) TESPİTLERİNE GÖRE ARAZİ NİTELİĞİ VE KULLANIMI ORANLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
50.00
45.00
KONYA HAVZASINDA 1978 (TOPRAK SU) VE 2000 (CORİN Prj.) TESPİTLERİNE GÖRE ARAZİ NİTELİĞİ VE KULLANIMI ORANLARININ
KARŞILAŞTIRILMASI
43.60
41.21
40.00
34.50
35.00
30.19
30.00
25.00
20.00
7.18
OTLAK
ORMAN
ÇALILAŞMIŞ
KAYALIK
KUMUL
TUZLU ALAN
4.90
2000
0.05
2000
0.75
1978
2000
0.00
3.25
1978
2000
1978
3.37
3.89
1978
4.55
5.00
TARIM
ARAZİ
NİTELİĞİ VE KULLANIMI
2000
8.37
1978
2000
1978
2000
10.00
12.63
1978
ORAN %
15.00
SU YÜZEYİ-BATAKLIK
M. DOĞAN KANTARCI
3.2. ORMAN KUŞAKLARININ SINIFLANDIRILMASI
Ağaç ve çalı türlerinin yayılışları ve ağaçlandırmalarda karaçam, sedir, sarıçam ağaçlarının gelişmeleri göz
önüne alınarak orman kuşakları ayırtedilmiştir. Bu kuşaklar yükselti/iklim kuşakları olarak ta
değerlendirilebilirler. İklim değerleri hakkında sayısal veriler elde edildiğinde bu yükselti/iklim kuşaklarının
sınırları düzeltilebilir (Harita 1). Ayrıca bu sınırlar arazinin bakısına ve eğimine göre değişebilmektedir.
Eldeki gözlem ve verilere göre; orman sınırı 1100 m olarak belirmektedir. Bu orman kuşakta; <900 m’den
alçak arazi tuzlu ve tuzlanabilir durumdadır. Kuşağın tümünde uygun yerlerde tarım yapılmaktadır. Tarıma
uygun olmayan arazi otlak olarak kullanılmaktadır. Çoraklaşma ve kumullaşmayı önlemek için rüzgâr
perdelerinin tesisi gerekmektedir. Orman kuşağına geçiş 1100-1200 m yükselti kuşağı olup, buradaki
ağaçlandırmalar başarılıdır. Bu kuşak doğal olarak park görünümlü orman kuşağı niteliğindedir. Orman
kuşağı; alt orman kuşağı 1200-1400 m, orta orman kuşağı 1400-1700 m ve üst orman kuşağı 1700-2000 m
arasında bulunmaktadır. Orman üstü otlak kuşağına geçiş kuşağı 2000-2200 m ve otlak (kır) kuşağı > 2200m
olarak sınırlandırılabilmektedir (Harita 1.).
HARİTA 1. KONYA HAVZASI’NDA RÜZGÂR PERDELERİ TESİS EDİLEBİLECEK ALANLAR (KURU TARIM ALANLARI, OTLAKLAR) İLE ORMAN YETİŞTİRİLEBİLECEK ALANLAR
MANGAL DAĞI
KARACA DAĞ
TUZLANABĠLĠR VE
TUZLU ALANLAR
(RÜZGÂR PERDELERĠ)
ÇÖLLEġEBĠLĠR
TARIM VE OTLAK
ALANLARI
(RÜZGÂR
PERDELERĠ)
KURUMADI
* KULU
*ġEREFLĠ
KOÇHĠSAR
KARASINIR
DAĞI
ORMAN ALANINA
GEÇĠġ KUġAĞI
1100 – 1200 m
TUZ GÖLÜ
KURUYAN BÖLÜM
ALT ORMAN
KUġAĞI
1200 – 1400 m
* ÜRGÜP
* NEVġEHĠR
* SÜLÜKLÜ *CĠHANBEYLĠ
GEZ
ACITUZ GÖLÜ
GÖLÜ
TAVġAN DAĞI
ORTA ORMAN
KUġAĞI
1400 – 1700 m
MAMASIN
BARAJI
* AKSARAY
* SARAYÖNÜ
* KADINHANI
KOCAÇAL DAĞI
ÜST ORMAN
KUġAĞI
1700 – 2000 m
1931 m
BOZDAĞ
ALADAĞ
2303 m
HASAN DAĞI
3253 m
NĠĞDE
ERENLER Dğ.
2319 m
* KONYA
LORAS Dğ
*
ALADAĞ
3734 m
* BOR
BOZDAĞ
ORMAN- OTLAK
(KIR) KUġAĞINA
GEÇĠġKUġAĞI
2000 – 2200 m
ORMAN ÜSTÜ
KIR KUġAĞI
2200-2500 m
POZANTI DAĞI
2689 m
* KARAPINAR
ÜST KIR KUġAĞI
> 2500 m
MEKE DAĞI
* HOTAMIġ
AÇIKLAMA :
* EREĞLĠ
* ÇUMRA
AYDOS DAĞI
ALACA DAĞ
2203 m
3488 m
* AYRANCI
KARADAĞ
KIRKPINAR DĞ.
3240 m
K
* BOZKIR
HAYDAR DAĞI
* KARAMAN
EġENLER DAĞI
Eġ YÜKSELTĠ EĞRĠLĠ HARĠTA
S. EKERCĠN 2007’DEN ALINMIġTIR.
1. ALÇAK ARAZĠ, KURAK JEOLOJĠK DÖNEM
(MĠOSEN) GÖLÜ TUZLU TORTULLARINDA
BĠRĠKEN VE YÜZEYE ULAġIP,BUHARLAġAN
SU ĠLE TUZLANMAKTADIR.
2. ALÇAK ARAZĠDE, KURU TARIM VE OTLAK
ALANLARINDA KURUTUCU VE TAġIYICI
RÜZGÂRLAR ETKĠLĠDĠR.
3. BU ALANLARDAKĠ ÇORAKLAġMA VE
EROZYON RÜZGÂR PERDELERĠ ĠLE
ÖNLENEBĠLĠR.
4. YAMAÇ ARAZĠDEKĠ TAHRĠP EDĠLMĠġ
ORMAN ALANLARINDA BAġARILI
AĞAÇLANDIRMALAR YAPILMIġ OLUP,
ORMANLAR YETĠġTĠRĠLMĠġTĠR.
5. ORMAN AĞAÇLANDIRMALARI VE
RÜZGÂR PERDELERĠ ĠÇĠN AĞAÇ TÜRÜ
SEÇĠMĠ VE AĞAÇLANDIRMA YÖNTEMLERĠ
KONUSUNDA YETERLĠ BĠLGĠ BĠRĠKĠMĠ
OLUġMUġTUR.
M. DOĞAN KANTARCI
4. TARTIŞMA VE SONUÇ
Arazi kullanımı konusunda yapılan önceki sınıflandırma o dönemde uydu görüntüleri olmadığı ve yer
ölçmelerine dayandırıldığı için tespitlerde bazı yetersizliklerin olması doğaldır. Aradan geçen yarım yüzyıla
yakın zaman süresinde, çalılaşmış ormanların korunması ve baltalık ormanlarına dönüştürülmesi,
ağaçlandırmalar arazinin görünümünü değiştirmiştir. Uydu görüntülerinin kullanılabilmesi arazi
kullanımına ait tespitlerin daha iyi yapılmasını sağlamıştır. Bu iki arazi sınıflandırması ile arazinin yükselti
kuşakları, orman toplumları ve ağaçlandırmalar da göz önüne alınarak değerlendirildiğinde;
(1) Önemli miktarda orman alanının aşırı otlatma ve tahripler sonucunda çalılaştırıldığı, çalılaşan türlerin
seyreldiği ve bu sebeple de Toprak Su 1978 arazi sınıflandırmasında çalılaştırılmış orman alanlarının
mer’a olarak değerlendirilip, kaydedildiği,
(2) Zamanla hayvancılıktaki gerilemeye bağlı olarak sürgün veren meşe vd. orman ağacı ve çalısı türlerinin
sürgünlerin geliştiği ve alanı çalılaşmış orman (uydu) görüntüsüne dönüştürdüğü,
(3) Çalılaşmış orman alanlarında baltalık canlandırma kesimleri ile orman ağacı ve çalılarının kök ve kütük
sürgünleri vermesinin, araziyi kapatmasının, boylanmasının sağlandığı,
(4) Ağaçlandırılan alanlardaki kapalılığın yavaş oluşmasından ötürü (kurak yetişme ortamı etkisi) bu
alanların uydu görüntülerinde çalılaşmış orman olarak değerlendirildiği,
(5) Böylece mer’a alanının daraltıldığı, orman alanının genişletildiği anlaşılmaktadır.
(6) Orman alanlarının artmasının önemli bir sebebi de; yükselti/iklim kuşaklarına göre ormanın
yetişmesine uygun iklim özelliklerinin etkisindeki alanların ağaçlandırılması veya yukarıda belirtildiği
gibi, üst yükselti/iklim kuşaklarında korunan çalılaştırılmış baltalıkların yeniden canlanması,
canlandırılmasıdır.
(7) Orman kuşağında farklı yükseltilerde yapılmış olan ağaçlandırmalardaki ölçmelerimizde elde ettiğimiz
bulgular Konya Havzasında mer’a olarak ayırtedilmiş olan arazinin önemli bölümünün tahrip edilmiş
orman alanı olduğunu, ağaçlandırılabileceğini ve rüzgâr erozyonu ile çölleşme sürecinin
önlenebileceğini işaret etmektedir.
KAYNAKLAR
Devlet Meteoroloji İşleri Gnl.Md.’lüğü 1974, Ortalama ve Ekstrem Kıymetler Meteoroloji Bülteni.
Başbakanlık Basımevi-Ankara
Devlet Meteoroloji İşleri Gnl.Md.’lüğü 2008, Ortalama ve Ekstrem Kıymetler Meteoroloji Ölçmeleri
(Kitap halinde yayınlanmamıştır).
Eryiğit,H.-Özturan,N. 2003, Özbekistan Seyahat Raporu (Basılmamıştır, 5 sh.).
Kantarcı, M.D., (2005): Türkiye’nin Yetişme Ortamı Bölgesel Sınıflandırması ve Bu
Birimlerdeki Orman Varlığı İle Devamlılığının Önemi (Türkiye Ormancılığının Ekolojik
Esasları Üzerine İncelemeler.
İ.Ü. Yayın Nu: 4558, Orman Fakültesi Yayın Nu: 484, (XXVI+321), İstanbul Üniversitesi Basım ve
Yayınevi Müdürlüğü, ISBN: 975-404-752 -9, İstanbul.
Kurt,E. 2007,Konya Ereğlisi hakkında rapor (Basılmamıştır, 4 sh.).
Kurt,E. 2009, Haloxylon persicum ve H.aphyllum hakkında rapor (Basılmamıştır, 1+2 sh).
Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı 2002, Corine Projesi-İç Anadolu Toprakları ve Arazi Kullanımı Haritası.
Toprak Su Gnl. Md.’lüğü 1978, Konya Kapalı Havzası Toprakları.
Toprak Su Gnl.Md.lüğü yay. Nu 288. Toprak Etüdleri ve Haritalama Dairesi Fen Heyeti Md.lüğü Raporlar
Serisi 72 (Havza nu.16)-Ankara
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
2 146 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content