close

Enter

Log in using OpenID

Burayı sağ tıklayarak indirin…

embedDownload
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Muhasebe
ve
Ürün
Fiyatlandırma
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
İçindekiler
- Muhasebede Uzmanlık Alanları
- Satış Fiyatı Tespitinde Maliyetlerin Kullanılması
- Satış Fiyatı Tespit Yöntemleri
1) Üretim Maliyetine Dayanan Satış Fiyatı
2) Ticari Maliyet Üzerinden Hesaplanan Satış Fiyatı
3) Değişken Maliyetler Baz Alınarak Hesaplanan Satış
Fiyatı
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Muhasebede Uzmanlık Alanları
Bu e-kitapta yönetim muhasebesinin konusu olan ürün fiyatlandırmasından
bahsedeceğim.
Yönetim muhasebesi, maliyet muhasebesi tarafından çıkarılan maliyetleri
işletme ile ilgili verilecek birçok kararlarda kullanmaktadır.
Üretim yapan işletmelerde, Muhasebe kendi içinde doğal olarak birden fazla
uzmanlık alanlarından oluşmaktadır.
Bu uzmanlık alanlarını şöyle sıralayabiliriz; genel muhasebe, maliyet
muhasebesi, yönetim muhasebesi.
Genel muhasebenin, işletmenin işletme dışındaki işlemleriyle ilgili parasal
hareketlerinin muhasebesinin yapıldığı bir uzmanlık alanı olduğu özet olarak
söylenebilir.
Maliyet muhasebesi, işletme üretim faaliyetlerinin parasal olarak
muhasebesinin yapıldığı bir uzmanlık alanıdır.
Yönetim muhasebesi ise, başta maliyet muhasebesi olmak üzere işletmenin
diğer muhasebe uzmanlık alanlarından aldığı bilgilerle çeşitli analizler
yaparak işletme yöneticilerine ihtiyaç duydukları bilgileri sunan bir muhasebe
uzmanlık alanıdır.
Bana göre yönetim muhasebesinin diğer çok önemli bir görevi de finansal
plânlamadır. Yani bütçe çalışmalarıdır.
Günümüzde belli bir büyüklüğe ulaşmış ve plânlamaya önem veren
işletmeler, sırf bütçe ve plânlama çalışmaları için ayrı bir bölüm kurmaktadır.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Satış Fiyatı Tespitinde Maliyetlerin Kullanılması
Muhasebe faaliyetlerinin yürütüldüğü uzmanlık alanlarının kısa bir özetini
(bana göre) verdikten sonra daha çok yönetim muhasebesinin faaliyeti olan,
maliyetlerin satış fiyatının tespitinde kullanılmasından bahsetmek istiyorum.
Üretim işletmeleri ürünlerinin satış fiyatını tespit ederken genellikle işletme
maliyetlerini kullanırlar. Ürün maliyetlerinin üzerine, istenen kâr marjını
koyarak satış fiyatı tespit etmek kolay ve genellikle de işletme yönetimlerince
tercih edilen bir yoldur.
Yapılan iş kısaca şöyledir; işletmenin gelecekteki faaliyet döneminde
oluşacağını düşündükleri maliyetler üzerine belirli bir kâr koyarak satış fiyatı
tespit etmektir.
Burada ürünün satış hacmi (kapasite) ve gerçekleşmesi istenen kâr marjı
dikkate alınır.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Ancak satış fiyatının tespitinde baz alınacak maliyetlerin hangisinin olacağı
işletme yönetimine göre değişebilmektedir.
Pek tabii ki, baz alınacak maliyetlere göre tespit edilecek kâr marjları da
değişiklik gösterecektir.
Satış Fiyatı Tespit Yöntemleri
Şimdi size sık kullanılan üç fiyatlandırma yönteminden söz edeceğim.
Birinci yöntem ; üretim maliyeti üzerine bir kâr marjı koyarak satış fiyatı
tespit etmek,
İkinci yöntem ; ticari maliyet üzerine bir kâr marjı koyarak satış fiyatı tespit
etmek,
Üçüncü yöntem ; değişken maliyetler üzerine belli bir kâr marjı koyarak satış
fiyatı tespit etmek.
Ancak yukarıda saydığım yöntemlerin dışında da literatürde hesaplama
yöntemleri olduğunu söyleyebilirim.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
1- Üretim Maliyetine Dayanan Satış Fiyatı
Bildiğimiz gibi üretim maliyeti üç ana kalemden oluşmakta ; direkt ilk madde
ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri.
Direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik değişken giderlerdir. Bu
giderlerin bir birim ürün için harcanan tutarları kolayca tespit edilebilir.
Genel üretim giderlerinin ise bir kısmı değişken, diğer bir kısmı da sabit
giderlerden oluşur.
Hemen örnek verecek olursak, üretim için harcanan enerji giderleri değişken
giderken, üretimde kullanılan fabrika ve makine-teçhizatın amortismanı sabit
giderdir.
Burada dikkat edilecek husus, değişken genel üretim giderlerinin bir birim
ürüne ne kadar düştüğü kolayca belirlenebilirken sabit giderlerden bir birim
ürüne ne kadar verileceğidir.
Bunun için önce işletmenin faaliyet plânlamasını yaptığı dönemdeki
kapasitenin belirlenmesi gerekir.
Belirlenen faaliyet dönemi için gerçekleşecek olan toplam sabit gider
kapasiteye bölünerek bir birim başına düşen sabit genel üretim gideri tespit
edilir.
Böylece bir birim ürün için toplam üretim maliyeti belirlenmiş olur.
Buna istenen birim kâr tutarı ilave edilerek ürün satış fiyatı tespit edilir.
Yönetim muhasebesi maliyet bilgilerinin geçmiş dönemlere ait gerçekleşmiş
olanlarını maliyet muhasebesinden, gelecek faaliyet dönemine ait plânlanan
tutarlarını ise ciddi hazırlanmış işletme bütçelerinden alarak bu çalışmayı
yapacaktır.
Şimdi basit bir örnek üzerinde hesaplamaya bakalım, herhalde konu daha iyi
anlaşılacaktır.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
XYZ ürününü üreten işletmenin giderlerinin ve beklenen kâr marjının şöyle
tespit edildiğini varsayalım;
Bir birim XYZ ürünü için;
Birim değişken direkt ilk madde ve malzeme gideri………… 150 TL.
Birim değişken direkt işçilik gideri……………………….…….. 30 TL.
Birim değişken genel üretim gideri…………….………………. 50 TL.
Toplam sabit genel üretim gideri………………………12.500.000 TL.
Faaliyet dönemi beklenen kapasite miktarı………………1.000.000 Adet
Hedeflenen bir birim kâr marjı………………………………….. %15
Birim ürün için değişken üretim maliyetleri belli olduğuna göre, sabit toplam
genel üretim tutarı kapasite miktarına bölünerek faaliyet dönemi için bir birim
ürüne isabet eden sabit genel üretim gideri belirlenecek.
Şöyle hesaplayabiliriz ; 12.500.000 TL / 1.000.000 adet = 12,5 TL.
Birim maliyetler ve birim kâr marjı oranı belli olduğuna göre satış fiyatını
hesaplayabiliriz.
Satış Fiyatı ;
Birim değişken direkt ilk madde ve malzeme ………..150 TL.
Birim değişken direkt işçilik ………………………….... 30 TL.
Birim değişken genel üretim gideri……………………. 50 TL.
Birim sabit genel üretim gideri ……………………….... 12,5 TL.
Toplam birim üretim maliyeti ………………………… 242,5 TL.
% 15 kâr………………………………………………...
36,5 TL.
Belirlenen satış fiyatı………………………………….. 279 TL.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Böylece ürün maliyetleri esas alınarak satış fiyatının tespit yöntemlerinden
birincisi olan yukarıda söz ettiğim, üretim maliyeti üzerine bir kâr marjı
koyarak satış fiyatı tespit etmeye kısaca bakmış olduk.
Şimdi bahsettiğim üç hesaplama yönteminden ikinci ve üçüncüsüne bakalım ;
- Ticari maliyet üzerine istenen kâr marjını koyarak satış fiyatını tespit etme ,
- Değişken maliyetler üzerine istenen bir kâr marjını koyarak satış fiyatı tespit
etme,
yöntemlerini değerlendirelim.
2- Ticari Maliyet Üzerinden Hesaplanan Satış Fiyatı
Tam maliyet de denen ticari maliyet, üretim maliyetinin üzerine faaliyet
giderlerinden olan satış ve yönetim giderlerinin eklenmesiyle
hesaplanmaktadır.
Ticari maliyet üzerinden hesaplanan ürün satış fiyatı, üretim maliyetine
faaliyet dönemi satış ve yönetim giderlerinin eklenmesi ile oluşan toplam
maliyet üzerine belirlenen kâr marjı ile hesaplanan birim kârın ilavesinden
meydana gelmektedir.
Yukarıda “üretim maliyetine dayanan satış fiyatı”nın hesaplanması için
verdiğim örnekten devam ederek hesaplamaya basit bir örnek verelim.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
XYZ isimli ürünü üreten işletmenin giderlerinin şöyle tespit edildiğini
varsayalım;
Birim XYZ ürünü için;
Birim değişken direkt ilk madde ve malzeme gideri….…… 150 TL.
Birim değişken direkt işçilik gideri…………….……………….. 30 TL.
Birim değişken genel üretim gideri……………………………. 50 TL.
Toplam sabit genel üretim gideri………………………12.500.000 TL.
Birim değişken satış ve yönetim gideri………………………… 20 TL.
Toplam sabit satış ve yönetim gideri……………………..7.500.000 TL.
Faaliyet dönemi beklenen kapasite miktarı……………..…1.000.000 Adet
Önce toplam sabit genel üretim gideri ile toplam sabit satış ve yönetim
giderinden bir birim ürüne düşen payın bulunması gerekiyor.
Şöyle hesaplayabiliriz ;
Birim sabit genel üretim gideri ;
12.500.000 TL / 1.000.000 adet = 12,5 TL.
Birim sabit satış ve yönetim gideri ; 7.500.000 TL / 1.000.000 adet = 7,5 TL.
Ticari Maliyete Göre Satış Fiyatı Tespiti
Yukarıdaki örnekteki gibi birim ürün ticari maliyeti belirlediğimizde yapılacak
iş, toplam ticari maliyete gerçekleşmesi istenen kâr marjı ile tespit edilecek
kârı ilave ederek satış fiyatını hesaplamak olacaktır.
Ticari maliyet üzerinden hedeflenen birim kâr marjı……………… % 3,3
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Ticari maliyet baz alınarak satış fiyatı hesaplama ;
Birim değişken direkt ilk madde ve malzeme ………..150 TL.
Birim değişken direkt işçilik …………………….….….. 30 TL.
Birim değişken genel üretim gideri……….…..……….. 50 TL.
Birim sabit genel üretim gideri …………….……….. 12,5 TL.
Birim değişken satış ve yönetim gider………..…….
20 TL.
Birim sabit satış ve yönetim gideri……………..…..
7,5 TL.
Toplam birim ticari maliyeti …………………………
270 TL.
% 3,3 kâr………………………………………………….
9 TL.
Belirlenen satış fiyatı………………………………….. 279 TL.
Bu şekilde, ticari maliyet ya da tam maliyet üzerinden satış fiyatı tespit etmek
mümkün.
Burada önemli olan, satış yapılacak faaliyet döneminde işletme kapasitesi ile
faaliyet dönemi için katlanılacak maliyetlerin yukarıdaki kalemler bazında
gerçekçi hesaplanması olacaktır.
Çünkü maliyetler hesaplanırken alınacak kaynak, geçmiş dönemler için
maliyet muhasebesi verileri ve plânlanan faaliyet dönemi için yapılan faaliyet
dönemi bütçesi olacaktır.
Bu bakımdan doğru ve gerçeğe yakın satış fiyatı tespitinde, geçmiş dönem
fiili maliyetlerin yanında ciddi yapılmış gelecek dönem bütçeleri önemli
kaynaktır.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
3- Değişken Maliyetler Baz Alınarak Satış Fiyatı Tespiti
Bu hesaplama şeklinde baz maliyet sadece değişken maliyetler olacaktır.
Ancak istenen kârı verecek olan birim kâr marjının tespitinde sabit üretim
giderleri ile sabit satış ve yönetim giderleri dikkate alınacaktır.
Yani kâr marjı oranı diğer yöntemlere göre doğal olarak farklı olacaktır, ki
istenen beklenen kârlılık sağlanabilsin.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Yukarıdaki örnekten devam edersek ;
Birim XYZ ürünü için;
Birim değişken direkt ilk madde ve malzeme gideri………… 150 TL.
Birim değişken direkt işçilik gideri………..…………………….. 30 TL.
Birim değişken genel üretim gideri…….………………………. 50 TL.
Toplam sabit genel üretim gideri………………………12.500.000 TL.
Birim değişken satış ve yönetim gideri………………………… 20 TL.
Toplam sabit satış ve yönetim gideri….………………..7.500.000 TL.
Faaliyet dönemi beklenen kapasite miktarı……………..…1.000.000 Adet
Satış fiyatının tespitinde maliyet olarak sadece değişken maliyetleri alırken,
kâr marjı oranı tespit edilirken sabit genel üretim ile sabit satış ve yönetim
giderleri göz önüne alınarak bir oran tespit edilecek.
Değişken maliyet baz alınarak satış fiyatı hesaplama ;
Birim değişken direkt ilk madde ve malzeme ………..150 TL.
Birim değişken direkt işçilik ……….………………….. 30 TL.
Birim değişken genel üretim gideri……..…………….. 50 TL.
Birim değişken satış ve yönetim gideri.…………….
20 TL.
Toplam birim değişken maliyet ……………………… 250 TL.
Birim kâr marjı oranı sabit giderleri de karşılaması gerektiğini yukarıda
söylemiştim, bu yüzden kâr marjı oranı diğer iki örneğe göre daha fazla
olacaktır.
Burada diğer örneklerdeki 279 TL. ürün fiyatını elde etmek için kâr marjı
oranını % 11,6 aldığımızda satış fiyatının içindeki birim kâr şöyle olacaktır;
Toplam birim değişken maliyet…………………….250 TL.
Birim kâr marjına göre birim kâr………………….. 29 TL. ( =250 * % 11,6)
Birim satış fiyatı…………………….……………… 279 TL.
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Muhasebe verilerine dayanılarak hesaplanan ürün satış fiyatını üç ayrı
yöntemle incelemeye çalıştım.
Dikkat edilecek olursa anlatmaya çalıştığım üç ayrı yöntemde baz alınan
maliyetler farklı olduğu için istenen satış fiyatını veren birim kâr marjı oranı da
doğal olarak farklılaşmakta.
Satış fiyatı tespiti işletmelerin gelecekteki faaliyet dönemi için yapılan bir
çalışma olduğuna göre, gerçekleşmiş maliyetlerin yanında satış fiyatının
uygulanacağı faaliyet döneminin maliyetlerinin de tahmini olarak bilinmesi
gerekir.
Bu çerçeveden baktığımızda işletme bütçelerinin, yönetim muhasebesi ve
karar verecek işletme yönetimi için önemli bir yönetim aracı olduğunu
söylemek yanlış olmayacaktır.
Faydalanılan Kaynak :
Maliyet ve Yönetim Muhasebesi – Genişletilmiş 5.baskı-Dr. Necmettin Erdoğan, Doç. Dr. Metin
Saban-Beta Yayımcılık
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Muhasebeci Yorumluyor Hakkında
Bu e-kitap www.muhasebeciyorumluyor.com yazarı Volkan Kara tarafından
hazırlanmıştır.
Muhasebeci Yorumluyor web sitesinde muhasebenin çeşitli dallarında
özgün konularda içerikler bulunmaktadır.
Günümüzde genel muhasebenin yanında maliyet ve yönetim muhasebesi,
işletme bütçeleri özel önem taşımaktadır.
Muhasebenin bu dallarında www.muhasebeciyorumluyor.com’da çeşitli
yazılar/makaleler okuyabilirsiniz.
Muhasebeci Yorumluyor web sitesini ziyaret etmek isterseniz bu sayfadaki
linklere tıklayın...
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Tarih : 11.05.2014
Yazan : Volkan KARA
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
2 900 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content