close

Вход

Log in using OpenID

ders değerlendirme uygulamaları -1

embedDownload
SINIF İÇİ DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİ
Hayriye ARGÜN > [email protected]
Eğitim ve öğretim insan hayatında sürekli ve vazgeçilmez bir unsurdur. Bireyler yaşamları boyunca
planlı ya da plansız olarak sürekli bir öğrenme sürecindedirler. Eğitim kurumlarında sürdürülen eğitimin
rasgelelikten uzak ve planlı olması, sürecin sürekli kontrolü ile mümkündür. Verilen eğitimin hayata
dönüşmesi, beklenen kazanımların ne derece gerçekleşip gerçekleşmediği yani kontrolü, ölçme ve
değerlendirme ile sağlanır. Ertürk, eğitimi; “bireyin davranışlarında kendi yaşantıları yoluyla kasıtlı
olarak istendik değişiklikler meydana getirme süreci” olarak tanımlamaktadır. Tanımda büyük bir anlam
ifade eden istendik davranış kavramı, sürecin planlı olması gerektiği vurgulanmaktadır. Eğitim öğretim
sürecinin ne derece etkin, yeterli ve ne düzeyde davranışa dönüştüğünü belirleyebilmek, ölçme ve
değerlendirme ile mümkün olacaktır. Bu nedenle ölçme ve değerlendirme, eğitim sürecinin önemli ve
vazgeçilmez bir parçasıdır (Yalçın, 2005).
Değerlendirme, ölçmeye göre daha kapsamlı bir terimdir. Değerlendirme, bir yargılama işlemidir ve
değer yargısı içerir. Bu kapsamda değerlendirme; ölçümlerden anlam çıkarmak ve ölçme sonuçları
hakkında bir değer yargısına ulaşmaktır (Yalçın, 2005). Değerlendirme, bir tanımda; “ölçme
sonuçlarını bir ölçüte vurarak, ölçülen nitelik hakkında değer yargısına varma süreci”(Tekin, 2000), bir
başka tanımda “ölçümlerden anlam çıkarmak ve ölçülen nesneler hakkında değer yargısına
ulaşmaktır” (Turgut, 1992) olarak tanımlanmaktadır. Elde edilen ölçümlerden anlam çıkarmak için söz
konusu ölçümlerin bir ölçüt ile karşılaştırılması gerekir. Açıkça ifade edilmemiş olsa bile, her değer
yargısı, kesinlikle bir ölçme sonucuna dayanmaktadır (Akt. Yalçın, 2005).
Amaçlarına Göre Değerlendirme
Eğitimde değerlendirmeler amaçlara göre yapılır. Eğitimde değerlendirme türleri çok çeşitli olup
değerlendirme sınıflamaları amaca göre çeşitlilik göstermektedir. Programa girişte, süreçte ve çıkışta
yapılan değerlendirmeler değişkenlik gösterir.
a) Tanıma ve Yerleştirmeye Dönük Değerlendirme
Tanıma ve yerleştirmeye dönük değerlendirme, eğitim öğretimin başında yapılır. Programa girişte
yapılan bu değerlendirme programa başlamadan önce ön koşul niteliğindeki bilişsel davranış, duyuşsal
özelik ve psikomotor becerileri tanılamak için yapılır (Demirel, 1997). Örneğin, hazır bulunuşluk testleri,
yabancı dil sınav kurları gibi. Bu değerlendirmede amaç öğrenciye not vermek değildir.
b) İzleme ve Biçimlendirmeye (Yetiştirmeye) Dönük Değerlendirme
İzleme ve biçimlendirmeye (yetiştirmeye) dönük değerlendirme, eğitim öğretim sürecinde yapılır.
Öğretimin etkisiz kaldığı noktaları belirlemek, öğretimin hedeflerine ulaşma düzeyini belirlemek, öğretim
sürecinde kullanılan öğretim materyallerinin etkililiğini görmek, öğreticinin etkililiğini test etmek gibi
birden çok amaçlı kullanılır. İzleme ve biçimlendirmeye dönük değerlendirme bir anlamda sürecin öz
değerlendirmesini yapar. Demirel (1997), “izleme ve biçimlendirmeye dönük değerlendirmeyi;
öğrencilerin öğrenme güçlüklerini ortaya çıkarmak ve gerekli düzeltmeleri yapmak için yapılan
değerlendirme” olarak tanımlamaktadır. Bu testlere de formatif testler ya da izleme testleri adı da verilir.
Ünite sonlarındaki ünite testleri, konu tarama testleri bu değerlendirme türüne dönük hazırlanmış testlerdir.
Bu değerlendirme türünde amaç öğrenciye not vermek değildir.
c) Düzey Belirlemeye Dönük Değerlendirme
Düzey belirlemeye dönük değerlendirme, eğitim öğretim sonunda yapılan değerlendirmedir.
Programın sonunda öğrencilerin kazanılmış bilişsel davranış, duyuşsal özelik ve devinişsel becerilerini
ölçmeye yarayan değerlendirme türüdür(Demirel, 1997). Dönem içinde yapılan ara sınavlar ya da
yılsonunda yapılan final veya genel sınavlar bu değerlendirme türüne örnektir. Bu tür yapılan
değerlendirmeler erişiyi saptamak amaçlıdır. Bu değerlendirmeler başarı testleri ya da yeterlilik testleri ile
yapılmaktadır.
d) Teşhise Yönelik Değerlendirme
Teşhise yönelik değerlendirme öğrencilerdeki sürekli varolan öğrenme güçlüklerinin belirlenmesi
amacı ile kullanılır. Bu değerlendirmede amaç öğrenciye not vermek değildir. Teşhise yönelik
değerlendirme, öğrencideki kalıcı, sürekli olan öğrenme güçlüklerinin ortaya çıkarılmasına yardımcı olur.
Sınıf İçi Değerlendirme Teknikleri
Yapılandırmacı (Constructive) öğretim modeli, süreç odaklı bir öğretim felsefi üzerine inşa
edilmiştir. Öğretim süreci içersinde yapılacak ölçme ve değerlendirmeler de süreç temellidir. Süreç
içersinde öğrencilerde gerçekleşmesini beklediğimiz her bir kazanımın ne derece gerçekleşip
gerçekleşmediğini görebilmemiz için sınıf içersinde değerlendirmeler yapılmalıdır. Bu değerlendirmeler
sonunda öğrencilerde gerçekleşmeyen hedefler yeniden yerinde ve zamanında yeniden işlenmelidir. Bu
nedenle sınıf içersinde yapılacak değerlendirmeler büyük önem arz etmektedir. Bu değerlendirmeler
sonucunda amacımız öğrenciye not vermek olmayıp sürecin sorgulanmasıdır.
Eğitim programlarının öğrencide davranışa dönüşmesini hedeflediği özelliklerin ne derece
gerçekleşip gerçekleşmediğinin sorgulanması mikro düzeyde yapılması öğretimin etkililiğini artıracaktır.
Mikro değerlendirme araçları ders değerlendirmesine dönük olup programdaki her bir hedefi bire bir
değerlendirmeyi hedeflemektedir. Öğretim sürecinde işlenen her bir hedefin ders sonunda ne derece
gerçekleşip gerçekleşmediğinin sorgulanması öğretimin kalıcılığını ve etkililiğini artıracaktır. Ders
sonunda öğretimi değerlendirme teknikleri sıcağı sıcağına öğretmenlere geribildirim sağlayacaktır. Bu
amaçla tüm öğrencilerin öğrenme düzeylerini belirlemek içi sınıf içi bazı değerlendirme tekniklerinden
bahsedilecektir.
1. Yönlendirici Yeniden İfade Etme Tekniği
Öğrencilerin öğrendiklerini kendi anladığı biçimde, kendi cümleleri ile ifade etmesidir.
Teknik, bir ders ya da birkaç ders süresi sonunda uygulanır. Öğrencilerde davranışa dönüşmesi yada
gerçekleşmesini beklediğimiz kazanımlar sonunda dersin bitimine 5-7 dakika kala küçük kağıtlar
öğrencilere dağıtılır ve öğrencilerden bu dersle ilgili olarak öğrendiklerini kendi ifadeleri ile yazmaları
istenir. Öğretmen ders sonunda öğrencilerin yazdıkları küçük metinler doğrultusunda kazanımın
gerçekleşme düzeyini belirler. Eğer kazanım istenen düzeyde gerçekleşmemişse konu bir başka öğretim
yöntemi, bir başka öğretim materyali ile yeniden işlenerek gerçekleşmeyen kazanım gerçekleştirmeye
çalışılır. Bu teknik sayesinde sınıf içersindeki tüm öğrencilerden dönüt alınması sağlanır(Aydın, 2005).
2. Bir Dakika Ödevi Tekniği
Anlık ödev, Yarım sayfa tepkisi de denir. Öğrencilere dersin bitimine 5 dakika kala “Bu derste
öğrendiğiniz en önemli nokta nedir?” sorusu sorulur. Cevaplar küçük kâğıtlara yazılı olarak
öğrencilerden alınır (Ünsal, 2005). Bu teknik sayesinde öğrenciler tarafından öğrenilmiş en önemli nokta
tespit edilir. Öğrencilerin tepkilerine göre gerçekleşme düzeyi özellikler tespit edilir. Bu teknikle,
öğretmenin öğretimdeki etkili olduğu noktalar tespit edilir, tespit edilen noktalar bir sonraki öğretimde ya
da bir başka sınıfta öğrenme öğretme süreci hakkında önemli bir veri olarak kullanılır.
3. Öğrencilerden Toplanan Sorular Tekniği
Dersin bitimine 5 dakika kala öğretmen, öğrencilerden o derste öğrendikleri konu ile ilgili bir soru
yazmalarını ister. Öğretmen öğrencilerin yazdıkları soruların çetelesini yaparak benzerlik ve farklılık
gösteren sorular ve soruların beceri düzeyine göre konunun öğrenilme düzeyi hakkında fikir edinmiş olur.
Eğer zaman yeterli ise öğrencilerden toplanan sorular karıştırılarak soruların sınıf içersinde cevaplanması
sağlanır ve arkadaşlarının yazdığı soruyu doğru çözme düzeyine göre yorum yapılabilir.
4. En Bulanık Nokta Tekniği
Dersin bitimine son 5 dakika kala, öğrencilere dersin anlaşılmayan, bulanık kalan noktasının ne
olduğu sorulur. Öğrenciler cevaplarını kartlara yazar. Alınan cevaplar öğretmen tarafından değerlendirilir.
Öğrencilerin en bulanık olarak gördükleri öğrenilmemiş noktalar öğretmen tarafından daha sonra yeniden
işlenir. Bu teknik sayesinde öğrencilerin öğrenemedikleri noktaların benzerlik gösterip göstermediği
belirlenmiş olur.
Sonuç
Sınıf içi değerlendirme teknikleri mikro düzeyde öğretimin sorgulandığı tekniklerdir. Bu
teknikler sayesinde öğretimin her adımı tüm öğrencilerin katılımı ile değerlendirilmiş olur.
Değerlendirmeye sınıf içersindeki tüm öğrencilerin katılması ve öğretimin etkili ve etkisiz noktaların
bulunabilmesi sebebiyle teknikler oldukça yararlı ve gereklidir. Bu tekniklerden birisi ya da bir kaçı dersin
özelliğine ve zaman durumuna göre seçilerek kullanılır.
Kaynakça
Demirel, Ö. Eğitimde Program Geliştirme, Ankara: Şafak Matbaacılık, 1997.
Ertürk, S. Eğitimde Program Geliştirme, Meteksan Yayınları, 7. baskı, Ankara, 1993.
Tekin, H. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Ankara: Yargı yayınevi, 2000
Turgut, M. F. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme, Ankara: Saydam Matbaacılık, 1992
Ünsal, N. Öğretimde Denetim Dersi Ödevi, Ankara, 2005.
Aydın, İ. Öğretimde Denetim, Pegem A Yayıncılık, Ankara, 2005.
Yalçın, M. Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme (KPSS Öğretmen Adayları İçin) Asil Yayınevi,
Ankara, 2005.
Author
Документ
Category
Без категории
Views
2
File Size
102 Кб
Tags
1/--pages
Пожаловаться на содержимое документа