close

Enter

Log in using OpenID

Avlama Balıkçılığı

embedDownload
AVLAMA TEKNİĞİ
Prof. Dr. Hasan ATAR
2014
21.05.2014
HHA
1
21.05.2014
HHA
2
AVLAMA TEKNİĞİ
 Avcılık, dünyanın en eski mesleklerinden biridir.
Balık avcılığı da, yine çok eskilere, hatta
insanlığın tarihine kadar uzanmaktadır.
 Avcılık, eski çağlarda daha ilkel şartlarda
yapılırken, giderek gelişmiş ve günümüzdeki
modern araç ve gerçeklerle avcılık yapılmaya
başlanmıştır.
 Modernleşmeye ayak uydurarak, bundan sonra
da yenilenmeye devam edecektir.
 Karaların sınırlı oluşu ve verimliliğinin daha fazla
artırabilme olanağının azlığı, gün geçtikçe
önemini daha da artıran beslenme sorunu
karşısında,
insanlığın
başlıca
güvencesi,
denizlerdeki
gıdalardan
daha
iyi
yararlanabilmektir.
21.05.2014
HHA
3
 Denizlerdeki
su
ürünlerinden
daha
iyi
yararlanabilmekte, ancak su ürünleri av araç ve
gereç yöntemlerini yani avlanma tekniğini
geliştirmek, balıkçılık yöntemini geliştirmek ve su
ürünleri yetiştiriciliğini geliştirmekle olur.
 Su ürünleri üretiminde, en önemli girdi, avlanma
araç ve gereçleri, avlanma metotlarıdır.
 Su ürünleri üretim kaynaklarını ekonomik olarak
işletmek, bu kaynaklardaki mevcut canlı
stoklarının devamlılığını sağlamak, her şeyden
önce,
bilinçli
ve
teknik
bir
avcılığı
gerektirmektedir.
21.05.2014
HHA
4
21.05.2014
HHA
5
21.05.2014
HHA
6
21.05.2014
HHA
7
21.05.2014
HHA
8
21.05.2014
HHA
9
21.05.2014
HHA
10
 Avcılık, herhangi bir su ürününün, herhangi bir
yöntemle, canlı yada öldürülmüş olarak
bulunduğu ortamdan dışarı alınmasıdır.
 Önceleri beslenmek için avcılık yapılırken,
günümüzde su ürünleri, ilaç, kozmetik, gübre
gibi sanayi dallarında ham madde kaynağı, yem
olarak kullanılmaktadır.
 Ancak, ülkemizde son senelerde aşırı avcılık
yapılmakta ve üretim miktarında azalma
görülmektedir.
21.05.2014
HHA
11
Avlanma teknolojisi, stokların rasyonel
işletilmesinde ve kaliteli ürün elde
edilmesinde önemli rol oynamaktadır.
Ülkemizde sağlanan su ürünleri üretiminin
% 90’dan fazlası avcılık yoluyla elde
edilmektedir. Bu nedenle su ürünleri
üretiminin artırılmasında, av araç ve
gereçleri
teknolojisi
ve
avlanma
tekniklerinin geliştirilmesi en etkin rolü
oynayacaktır.
21.05.2014
HHA
12
 Su üretimleri Üretiminde en önemli girdi ;
 Avlanma araç ve gereçleri ile
 Avlanma metotları
 Kısaca avlanma teknolojisidir.
 Bilgi ve teknolojilerin kullanılması ile gerçekleştirilen
avcılık :
 Stokların verimli işletilmesinde
 Daha kaliteli ürün elde edilmesinde







önemli rol oynar.
Avlanma teknolojisinin temelini :
su ürünlerinin nerede,
ne zaman,
ne miktarda,
en ekonomik ve kolay şekilde nasıl avlanacağı,
taşınacağı ve korunacağı teşkil eder.
21.05.2014
HHA
13
Avlanma teknolojisinin bütününü :
Başta avlanma teknesi olmak üzere,
Balık ağları,
Balık bulucu cihazlar ,
Donanım,
Seyir araç ve gereçleri, bunların teknik
özellikleri,
Kullanım esasları meydana getirir.
21.05.2014
HHA
14
 Balıkçılık : Sularda avcılık yöntemiyle su
ürünleri üretimidir.

Avlanma alanı, kullanılan av araçları ve
avlanma sürelerine göre çeşitli şekilde
sınıflandırılabilir.
 İçsu Balıkçılığı: Tatlı sularda avcılık ile yapılan
su ürünleri üretimidir.
 Deniz Balıkçılığı: Denizlerde avcılık ile yapılan
su ürünleri üretimidir.
 Ticari Balıkçılık: Gelir sağlamak amacıyla
yapılan su ürünleri üretimi ve avcılığıdır.
 Sportif(amatör) Balıkçılık: Gelir amacı
olmaksızın sadece spor amacıyla(gayesiyle)
yapılan avcılıktır.
21.05.2014
HHA
15
BALIKÇI GEMİLERİ
-Balık ve benzer su ürünlerinin, deniz ve
içsulardan avlanmasında en önemli rolü
olan av araçlarından biri, balıkçı
tekneleridir.
-İstatistiki kayıtlara göre (2001 yılı)
ülkemizde 12.989 adet balıkçı teknesi
bulunmaktadır.
21.05.2014
HHA
16
Doğu Karadeniz
2585
Batı Karadeniz
2159
Marmara
2733
Ege
4119
Akdeniz
1393
Trol Gemisi
538 Adet (2001
yılı)
Gırgır Gemisi
472 Adet
Trol-Gırgır Gemisi
146 Adet
Taşıyıcı Gemi
172 Adet
Diğer
11.661 Adet
Doğu Karadeniz
Batı Karadeniz
Marmara
Ege
Akdeniz
Trol Gemisi
89
197
69
69
114
Gırgır Gemisi
88
132
142
54
56
Trol-Gırgır Gemisi
30
49
32
27
8
Taşıyıcı Gemi
58
54
34
22
4
2320
1727
2456
3947
1211
Diğer
21.05.2014
HHA
18
 - Balıkçılık yatırımlarının yarıdan fazlası
balıkçılık teknesi oluşturur.
 - Balıkçı tekneleri, diğer tekne tiplerinden

Yapı

Şekil

Denge

Büyüklük gibi özellikleriyle ayrılır.
 - Balıkçı gemileri kendi aralarında :

Avcılık türlerine

Avcılık ile ilgili konularda yaptıkları işlere
göre sınıflandırılır.
21.05.2014
HHA
19
 Dünyadaki balıkçı tekneleri, büyüklük açısından
çok çeşitlidir. Örneğin, balina avcılığında büyük
gemiler kullanılır. Çok küçük motorsuz ve yalnız
bir balıkçı taşıyan tekneler de vardır.
 Balıkçılığın gelişme ve büyümesi, av yapan
teknelerin tür ve kapasitesinin artmasına
bağlıdır.
 Balıkçı tekneleri, üretimi sağlayan bir araçtır.
21.05.2014
HHA
27
 Balıkçı tekneleri, balık av araç ve gereçlerinin bir
parçasıdır.
Basit bir ifadeyle Balıkçı Teknesi : Kıyı
balıkçılığında günübirlik balıkçılık yapan, seyir
donanımları yeterli olmayan motorlu-motorsuz
deniz araçlarıdır.
Balıkçı Gemisi ise : Sahil ötesi ve açık deniz
balıkçılığı yapan, tüm seyir donanımına sahip,
liman yapmadan, denizde en az bir hafta kalabilme
olanakları olan, büyük boyutlu balıkçı tekneleridir.
Balıkçı Tekneleri görevlerine göre sınıflandırılabilir.
• Balıkçı avı teknesi
 Trol teknesi, gırgır teknesi, balina av teknesi,
Orkinos paraketa teknesi gibi.
• Balık Muhafaza Ve İşleme Teknesi
• Aktarma veya Taşıma Teknesi
21.05.2014
HHA
28
 Bu tekneler, muayyen bir miktar balığı av
gemisinden limana taşırlar.
• Devlete, üniversiteye vs. ait, Balık İzleme,
Araştırma, Koruma, Kontrol ve Eğitim gemiler
Teknelerin aynı zamanda tutucu ve taşıyıcı
karakterde olması mümkündür.
Trol tekneleri, tutucu-taşıyıcı karakterdedir.
Gırgır tekneleri ise, tutucu karakterdedir ve
beraberinde taşıyıcı tekneler bulunur.
21.05.2014
HHA
29
2- Balıkçı Teknelerinin Avcılık Türleri
 - Balıkçı teknelerinin avcılık türleri genel olarak, teknenin
kullandığı ağ ve aracın ismiyle tanımlanır. Örneğin,
fanyalı ağ, galsama ağ, trata, voli ağı, paraketa, algarna,
direç, olta avcılık türleri gibi. Bu avcılık türleri, boyları 510 m. olan küçük balıkçı tekneleri ile günübirlik yapılan
balıkçılıktır.
 - Çevirme(gırgır) ve sürütme(trol) ağları ile yapılan
balıkçılık, boyutları en az 15 m. den büyük olan, özel
donanımlı teknelerle yapılır. Endüstriyel balıkçılık diye
adlandırılan bu avcılık türüne, avlanan balığı işleyen
(konserve, fileto, balık unu vs.) gemiler ve balık
araştırma gemileri dahil edilir.
21.05.2014
HHA
30
3. BALIKÇI TEKNELERİNİN
SINIFLANDIRILMASI
Balıkçı tekneleri; çalıştıkları denizin dalga
özelliklerine, kullandıkları ağ türüne göre, fiziksel
açıdan farklı görünümdedirler. Örneğin, Kuzey
Denizi Balıkçı teknesinin fiziki görünümü ve
dizaynı, Akdeniz balıkçı teknesine benzemez.
 -
 Hatta aynı ülkenin farklı denizlerinde bile balıkçı
teknelerinin fiziki görünümleri ve dizaynları
farklıdır. Örneğin, Karadeniz, Bodrum ve
İskenderun trol teknelerinin görünümü ve dizaynı
farklıdır.
21.05.2014
HHA
31
 Sularımızda kullanılan balıkçı tekneleri için,
kesin bir sınıflandırma henüz yoktur.
 Su ürünleri istatistiklerinde balıkçı tekneleri, hem
teknenin fiziki görünümüne, hem de kullanılan
av aracı ile karışık olarak isimlendirilir. Örneğin,
“Tratova”, “Alametre” gibi kullanıldığı ağ ile
isimlendirilmiştir. Teknenin fiziki görünümüne
göre: “Taka”, “Koncabaş”, “Aynakılıç”, “Çırnık”
“Çektirme”, “Kayık” gibi.
 - Ağaç tekneler, meşe, dişbudak, kestane, sedir,
çam, çelik, saç, fiberglas, ferrocement
malzemeden
21.05.2014
HHA
32
33
35
38
41
42
43
44
 - Balıkçılıkta ve balıkçılıkla ilgili konularda kullanılan
tekneleri yaptıkları işe ve avcılık türlerine göre
sınıflandırabiliriz :
 Olta balıkçılığında kullanılan tekneler(genelde 4-12 m.
ağaç)
 Dalyan ağlarında kullanılan tekneler
 Sürükleme aletlerinde kullanılan tekneler
 Direç
 Trol






Çekme aletlerinde kullanılan tekneler
Çevirme kullanılan tekneler
Galsama ve dolanan ağ kullanılan tekneler
Aktarma ve sevk taşıyıcı tekneler
Balık muhafaza ve işleme tekneleri
Balık araştırma tekneleri
21.05.2014
HHA
45
 Ülkemizde su ürünlerinin avlanması çeşitli
aletlerle ve yöntemlerle yapılmaktadır. Aletlerin
sınıflandırılması FAO’nun standard olarak kabul
ettiği sistematiğe göre yapılmaktadır.
 Su ürünlerin avlanmasını başlangıçta Aletsiz
Avlanma ve Aletli Avlanma olarak ayırabiliriz.
 Aletsiz Avlanma: Toplama avcılığı da denir.
Kıyıdan veya sığ suda sersemlemiş balıkların ve
kıyıdaki taşlara, direklere yapışmış midyelerin,
yosunların, süngerlerin elle toplanmasıdır.
 Özellikle tropikal ülkelerde ve geri kalmış birçok
ülkelerde bu avcılık şekli günümüzde de
sürdürülmektedir.
21.05.2014
HHA
46
 Bu yöntemle, duran “sesil” veya çok yavaş
hareket eden canlılar elle yakalanmaktadırlar.
Midye, salyangoz, bazı küçük kabuklular gibi.
Gel-git olaylarının etkin olduğu yerlerde, su
birikintilerinde bulunan balıklarda eller toplanırlar.
Kalkan, pisi vs.
 Su
bitkileri
özellikle
yosunlarda
elle
toplanabilirler.
 Su kuşları, karabatak ve samura, eğitilerek balık
avcılığında kullanılabilir. Bu hayvanların balık
avlama içgüdülerinden faydalanılır.
21.05.2014
HHA
47
 AV ALETLERİNİN SINIFLANDIRILMASI
 Balık avcılığında başarılı olabilmek için
avlanılması düşünülen balıkların biyolojik ve
ekolojik özellikleri bilinmelidir.
 Balıkçı yakalamak istediği balıkların ;
Yaşam sahası
Üremesi
Büyümesi
Beslenmesi
Göçü
Olgunluk Devresi hakkında bilgi sahibi
olmalıdır.
21.05.2014
HHA
48
Hatta balıkların :
Işığa
Sese
Kimyasal Maddelere
Elektriğe
Ürkütmeye karşı gösterdiği
bilmelidir.
21.05.2014
HHA
tepkileri
49
 Böylece en uygun av aletlerini yapıp, bu alete
uygun av yöntemi ile yakalamayı amaçladığı
balıkları avlar.
 Balıkçı av aletlerinin şeklini ve uygulayacağı av
yöntemini kararlaştırırken :
 Yakalamayı düşündüğü balık nerede, nasıl ve
ne miktarda bulunmaktadır?
 Av sırasında balığın biyolojik ve ekolojik
özelliklerinden nasıl yararlanabilir?
 Sorularını dikkate almalıdır. Örneğin kalkan
balığı ile palamut balığının özellikleri oldukça
farklıdır. Yine orkinos balığı ile balinanın
özellikleri de çok farklıdır. Dolayısıyla bu
balıkların avlanmasında kullanılan av aletleri ve
av yöntemleri birbirinden farklıdır.
21.05.2014
HHA
50
Avlama Balıkçılığı ;
Av yöntemlerine
Av sahalarına
Av aletlerinin yapısına
veya başka özelliklere göre
sınıflandırılabilir.
21.05.2014
HHA
51
AV ALETLERİ
I. Ağdan Yapılan Av Aletleri
Galsama ağları
Sürükleme Ağları
Çekme Ağları
Çevirme Ağları
Çökeltme ve Kaldırma Ağları
Kapama Ağları
Tuzak Ağları
II. Oltalar
(El oltaları Çapariler paraketalar vs.)
21.05.2014
HHA
52
III.Diğer Av Aletleri
Zıpkınlar
Tüfekler
Bayıltıcılar
Sepetler, Küfeler,Çömlekler
Setler ve Dalyanlar
21.05.2014
HHA
53
FAO’nun standard olarak kabul ettiği
sistematiğe göre aletlerin sınıflandırılması
 I.- Aletsiz Avcılık
 II – Aletli Avcılık
 Sıkıştıran ve yaralayan aletlerle
 Bayıltma yoluyla
 Oltalarla
 Kapanlarla (Tuzaklarla)
 Hava kapanları
 Açıklığı kuvvetlendirilmiş torba ağlarla
 Sürükleme aletleriyle
 Çekme aletleriyle
 Çevirme aletleriyle
 Kaldırma aletleriyle
 Kapama aletleriyle
 Galsama ağlarıyla
21.05.2014
HHA
 Dolanan ağlarla
54
BALIKÇILIK AV SAHALARI
Coğrafik konumlarına göre 4 ana grupta
toplanabilirler
Kıyı Balıkçılığı (Kısa mesafe balıkçılığı)
Sahil Balıkçılığı (Orta mesafe balıkçılığı)
Uzun Menzil Balıkçılığı
Açık Deniz Balıkçılığı
21.05.2014
HHA
55
Kıyı ve Sahil Balıkçılığı
 - Sularımızda bugün yapılan balıkçılığın şekli ise: Kıyı ve
Sahil Balıkçılığıdır.
 Kıyı Balıkçılığı (Kısa mesafe balıkçılığı)
 -Bu tür avcılıkta, av alanları, balığın satışa arz edildiği
limana oldukça yakındır.
 -Tüm avcılık süresi, geliş-gidiş ve avlanma dahil yaklaşık
24 saatle sınırlandırılmıştır.
Yani mesafeler çok kısa
sürelidir.
 -Avlanan balıklar, buzlama ve hava şartlarından
korunma gibi basit işlemler dışında, herhangi bir
işlem(tuzlama, soğutma vs.) görmez.
 -Aynı gün ya toptancıya, ya perakendeciye ve bazı
durumlarda endüstriye satılmaktadır.
 -Ülkemizde sürdürülen balıkçılık, hemen hemen tümüyle
bu tip balıkçılık için geliştirilmiştir.
21.05.2014
HHA
56
Pelajik
Demersal Balıklar (Daha değerli balıkla
Hamsi(Engraulis encrasicholus)
Kalkan (Rhombus maeoticus)
İstavrit (Trachurus trachurus)
Pisi (Pleuronectes flesus)
Palamut-torik (Sarda sarda)
Dil (Solea solea)
Uskumru (Scomber scombrus
Mezgit (Gadus exinus)
Kolyos(Scomber japonicus)
Barbunya (Mallus berbetus)
Sardalye (Sardina pilchardus)
Tekir (Mullus surmuletus)
Lüfer(Pomatomus saltatar)
Kırlangıç (Trigla lyra)
İskorpit (Scorpaene parcus)
21.05.2014
HHA
57
KARADENİZ’DE HAMSİ AVCILIĞI (2009)
58
DÜNYA VE TÜRKİYE’DE
SU ÜRÜNLERİNE GENEL BAKIŞ
BALIKÇILIK İDARİ BİNALARI DAĞILIMI
59
2. SAHİL BALIKÇILIĞI (Orta Mesafe
Balıkçılığı)
 - Bu tip balıkçılık ; Doğu Karadeniz trol balıkçılığında,
Karadeniz'de, Kalkan ve Mersin balığı avcılığında az çok
görülmektedir.
 - Bu tip balıkçılıkta, av süresi, seyir süresini genellikle
geçer.
 - Seyir süresi, ürünün basit muhafaza imkanlarını
zorlayacak süredir. Örneğin; Buzlanmış balıkların
bozulmadan pazara arz edileceği mesafe, av sahasının
uzaklığını saptayan en önemli faktördür.
 - Bu tip balıkçılıkta, avlanan ürünün mümkün olduğu
kadar (2-3 gün için) gemide muhafazasını sağlayacak
izole edilmiş ambar, yeteri kadar buz ve uygun ambalaj
malzemesi bulundurulması zorunluluğu, gemi boyutlarını
etkilediği kadar, ürün maliyetini de etkileyen
faktörlerdendir.
21.05.2014
HHA
60
 Bu tip balıkçılıkta, av süresinin seyir süresini geçmesi,
daha fazla avlanma şansını ve bu da maliyeti düşürücü
bir etkendir.
 - Sahil balıkçılığına uygun balıkçı tekne adedi, son
yıllarda önemli bir artış göstermiştir. Buna rağmen, balık
üretiminde
kayda
değer
önemli
bir
artış
saptanamamıştır.
 Bunun nedeni, sahil balıkçılığına uygun av sahalarının
Karadeniz’de geniş boyutlu olmayışı, Romanya,
Bulgaristan ve Rusya karasularına giden balıkçılarımızın
zaman zaman bu devletlere ait devriyelerce
yakalanması, bu tip balıkçılığımızın gelişmesini
engellemiştir.
 Aynı durum Ege ve Akdeniz içinde geçerlidir. Zira bu
denizlerin özellikleri nedeniyle, bütün av alanları sahile
yakın kıta sahanları üzerinde bulunmaktadır.
 - Türkiye suları civarında sahil balıkçılığının geliştirilmesi
için en elverişli bölge, Kıbrıs Adası ile Anadolu
yarımadası arasında kalan, nispeten düz ve çok derin
olmayan alanlardır.
21.05.2014
HHA
61
3. UZUN MENZİL BALIKÇILIĞI
 - Bu tip balıkçılık bizde henüz gelişmemiştir. Uzun menzil
balıkçılığında, av alanları bir kıyıya yakın olabilir. Ancak
balığın, karaya çıkarıldığı liman, bu alanlardan aşağı
yukarı 1-2 haftalık yol uzaklığındadır. Bu nedenle av
süresi, teknenin depolama olanakları oranında
uzatılabilir. Ancak ürünün depolama olanaklarının
geliştirilmesi maliyeti etkilediğinden, bu tip avcılık
genellikle çok verimli av alanlarında uygulanabilir.
 - Türkiye’yi çevreleyen denizlerimiz göz önüne
alındığında, bu konuda uygulama alanı olarak Libya,
Tunus kıyıları düşünülebilir.
 Bu ülkelerle yapılacak antlaşmalarla Libya ve Tunus kıta
sahanlığındaki Trol alanlarından ve Sardalya gibi pelajik
balıklardan yararlanılabilir.
21.05.2014
HHA
62
4. AÇIK-DENİZ BALIKÇILIĞI
 - Ülkelerin kendi deniz sınırları dışında deniz
ürünleri avcılığı, açık deniz balıkçılığı olarak
kabul edilirse de, uluslararası genel anlamda,
okyanuslarda yapılan avcılık olarak belirtilir.
 - Bu tip avcılıkta, sefer süresi uzun olabilir. Buna
karşı ürünün, gemi içerisinde uzun süre ve iyi
kalitede saklanması sağlanır. Balığı çabuk
dondurma(saklama) yöntemi veya konserve
edilmesi ve işleme yöntemleri uygulanır.
21.05.2014
HHA
63
 - Bu tip balıkçılık, çok verimli uluslar arası av
sahalarında sürdürülür.
 - Açık-deniz balıkçılığında, av süresi, seyir
süresine oranla çok daha ucuz tutulabildiğinden,
av ekonomik ve ürün kalitesi çok iyidir.
 - Bu tip balıkçılıkta, avlanma yöntemleri, başta
dip trolü olmak üzere, çevirme ağları (gırgır),
yüzey paraketası ve oltacılıktır. Bunlar genellikle
aynı teknede kombine edilmiş av araçlarıdır.
 - Bu tip balıkçılık henüz ülkemizde gelişmemiştir.
Türkiye balıkçılığının kalkınma politikaları
içerisinde bu balıkçılık tipi zaman zaman
gündeme gelmektedir.
21.05.2014
HHA
64
 - Ülkemiz 161 Dünya ülkesi arasında üretimde
33 veya 34. sırada yer almaktadır. İlk 30 ülke
açık-deniz balıkçılığı yapmakta, üretimlerinin
%60-95’ini
açık-deniz
balıkçılığından
sağlamaktadır. Dünya denizlerinde bilinen belli
“Upwelling” bölgelerini kullanmaktadırlar.
 -Açık-deniz balıkçılığını geliştirmiş ülkelerin
başlıcaları Japonya, Güney Kore, Amerika,
Kanada, Küba, Fransa, Almanya, İzlanda, İtalya
vs.’dir.
21.05.2014
HHA
65
 - 1970 yıllarından başlayarak denizlere ve
okyanuslara sahil olan devletler, 200 millik
ekonomik bir sınır belirlemesi ile bu bölgeler
içinde avlanmaları ve kaynakların kullanılmasını
kontrolleri altına almışlardır. Özel izinli ve şartlı
lisanslarla avlanmışlardır. Bu durum stokların
korunması yönünden faydalıysa da, açık-deniz
balıkçılığını geliştirmiştir.
 - Açık-deniz balıkçılığı, hareket halinde bulunan,
avlanma, değerlendirme ve pazarlamayı entegre
eden bir işletmedir ve bu nedenle güç bir
balıkçılık
faaliyetidir.
Personelinin
iyi
yetiştirilmesi gerekmektedir.
21.05.2014
HHA
66
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
1 538 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content