close

Enter

Log in using OpenID

Depolama Süreçleri

embedDownload
BÖLÜM 6
DEPOLAMA SÜREÇLERİ
Mal Kabul
Inbound
Activities
Yerleştirme
Stoklama
Process
Activities
Sipâriş
Toplama
Paketleme
Sevkiyat
Outbound
Activities
1/115
İÇERİK
 Genel Bilgi
 Temel Süreçler
 Destek Süreçler
2
Genel Bilgi
Depolarda gerçekleştirilen işlemler, genel olarak aşağıdaki şekilde
ifâde edilebilir:
 Gönderen veya üreticiden malları teslim almak.
 Malların depoya boşaltılması, istiflemek ve gruplandırmak.
 Depo içerisinde çaka, raf ve kaplardan yararlanmak.
 Depo içerisinde bilişim teknolojilerinden (barkod, RFID, WMS,
elektronik tartı, hacimölçer vb.) yararlanmak.
►►►
3
Genel Bilgi
 Malları depo içerisinde uygun bir şekilde elleçlemek [Elleçleme
kavramı ile ürünlerin depo içindeki aktarımı/hareketi ile ilgili
istifleme, yerleştirme, toplama vb. tüm faaliyetler kastedilmektedir].
 Depo içi ısı, nem, ses, ışık vb. risk etmenlerini en az düzeyde tutmak.
 Müşteri sipârişlerine göre malların konsolidasyonunu yapmak.
 Sevkiyat öncesinde malları paketlemek ve etiketlemek.
 Malları yükleme ve sevkiyat için hazır duruma getirmek.
Sözkonusu işlemler, izleyen slaytlarda süreçler hâlinde gösterilecektir.
4
Depolama Ana Süreci
Boşaltma
(Unloading)
Mal Kabul
(Receiving)
Kalite Kontrol
(Quality
Control)
Yerleştirme
(Putaway)
KABUL
Kabul/
Red
RED
İade İşlemleri
(Returns
processıngs)
Etiketleme
(Labelling)
Stok
İşlemleri
(Stock
Processings)
Ayıklama ve
Gruplama
(Sorting and
Grouping)
İkmâl/Transfer
(Replenishment)
Rezervasyon
(Allocation)
Ayrıştırma ve
Konsolidasyon
(Sorting and
Consolidation)
Paketleme
(Packing)
Katma Değerli
Hizmetler
(Value-Added
Services)
Sayım
(Count)
Sipâriş Toplama
(Picking)
Çapraz
Sevkiyat
(CrossDocking)
Stok İşlemleri
(Stock
Processings)
Sevkiyat
(Shipping)
Raporlama
(Reporting)
Doğrudan
Sevkiyat
(Direct
Shipping)
Sevk
Plânlama
(Shipment
Planning)
Yükleme
(Loading)
5
Depolama Süreçleri - 1
Depolama süreçleri aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:
A) HAREKET
Boşaltma
Mal Kabul
Kalite Kontrol
İade İşlemleri
Etiketleme
Ayrıştırma/Gruplandırma
Yerleştirme
İkmâl/Transfer
Sipâriş Toplama
Çapraz Sevkiyat
Doğrudan Sevkiyat
Katma Değerli Hizmetler
Paketleme
Sevkiyat
Yükleme
İade Alma, İşleme ve İmhâ (Returns
Receiving, Processing and Destruction)
17. Açık Saha Yönetimi (Yard Management)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
B) STOKLAMA
C) BİLGİ TRANSFERİ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Stok İşlemleri (Giriş)
Rezervasyon
Sevk Plânlama
Stok İşlemleri (Çıkış)
İrsaliye Basımı ve Faturalama (Invoicing)
Sayım
Raporlama
Alan Yönetimi (Dock Management)
İş Emri Yönetimi (Order Management)
Güvenlik Yönetimi (Security Management)
6
Depolama Süreçleri - 2
Depolama süreçleri aşağıdaki şekilde de sınıflandırılabilir:
A) TEMEL SÜREÇLER
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Mal Kabul
Yerleştirme
İkmâl/Transfer
Sipâriş Toplama
Çapraz Sevkiyat
Katma Değerli Hizmetler
Paketleme
Sevkiyat
İade Alma, İşleme ve İmhâ
(Returns Receiving, Processing
and Destruction)
10. Açık Saha Yönetimi
B) DESTEK SÜREÇLER
1.
2.
3.
4.
5.
İş Emri Yönetimi
Stok İşlemleri
Sevk Plânlama
Sayım
Raporlama
7
Depolama Süreçlerinin Akış Gösterimi
Çapraz
Yükleme
Sevkiyat
Mal Kabul
Ayrıştırma ve Konsolidasyon (Birleştirme)
Palet Depolama
Sahası
İade
Kabul
Palet Depolama
Sahası
Bakım
Büro
Adet
Toplama
Koli
Toplama
Adet
Toplama
Adet
Toplama
Yardımcı
Süreçler
8
Depolama Süreçlerinin Mekânsal Gösterimi
Sevk Kapısı
Yükleme
Sevkiyat
Özel Stoklama Alanı
Sipâriş Toplama
Stoklama Alanı
Üretime Giriş
Alanı
Paketleme ve Katma
Değerli Hizmetler
Sevk Plânlama
Stok İşlemleri
İrsaliye Basımı ve
Faturalama
Yerleştirme
Giriş Kapısı
Mal Kabul
Boşaltma
9
6.2. Temel Süreçler
1) Mal Kabul
2) Yerleştirme
3) İkmâl/Transfer
4) Sipâriş Toplama
5) Çapraz Sevkiyat
6) Katma Değerli Hizmetler
7) Paketleme
8) Sevkiyat
9) İade Alma, İşleme ve İmhâ
10)Açık Saha Yönetimi
10
Temel Süreçler
1- Mal Kabul
 Depoya ulaşan bir malzemenin karşılaştığı ilk süreçtir.
 Mal kabulu; depo içerisine giren tüm malzemelerin sistemli bir
şekilde kabulünde ve sipâriş edilen malzemelerin miktar ve kalite
açısından güvence altına alınmasında sözkonusu olan etkinliklerin
toplamıdır.
11
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
Mal kabul sürecinin adımları şunlardır:
1. Taşıyıcıların, belli bir programa göre depoya (rampa vb. boşaltma
yerleri) gelmelerinin sağlanması.
12
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
2. Gelen taşıyıcı araçların uygun yükleme/boşaltma alanlarına atanması.
3. Gelen malın nitelik ve niceliğinin, sipâriş ve irsaliye kontrolü
yapılarak
karşılaştırılması,
uygunsuzluk
durumunda
tutanak
düzenlenmesi.
4. Taşıyıcıların getirdiği yüklerin, güvenli ve verimli bir şekilde
boşaltılması ve mal kabul alanına taşınması.
13
5. Ürünlerin kalite kontroldan önce karantina bölgesinde bekletilmesi.
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
Karantinaya alınacak ürünler 4 sınıfa ayrılacak şekilde, önceden
belirlenmiş farklı renkte etiketler kullanılarak korunabilir. Bu ürün
grupları şunlardır:
 Araç
Boşaltılırken
Rastlanan
Hasarlı
Ürünler:
Araçtan
boşaltılırken saptanan -sızdırma, ezilme vb. nedenlerle- hasarlı ürünler
olup, Hasar-Eksik-Fazla Tespit Tutanağı ile ve bu ürünler üzerine
KIRMIZI etiket yapıştırılarak veya KIRMIZI bayrak konularak
karantinaya alınır.
14
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
 Depo
İçerisinde
Hasarlanan
Ürünler:
Depo
içerisindeki
operasyonel hareketler sırasında hasarlanmış ürünler olup, HasarEksik-Fazla Tespit Tutanağı ile ve bu ürünler üzerine YEŞİL etiket
yapıştırılarak veya YEŞİL bayrak konularak karantinaya alınır.
 Kullanıcı Tarafından Saptanmış Hasarlı Ürünler: Depodan
kullanıcıya (üretim veya dış müşteri) teslim edildikten sonra hasarı
anlaşılan ürünler olup, Hasar-Eksik-Fazla Tespit Tutanağı ile teslim
alınır ve bu ürünler üzerine SARI etiket yapıştırılarak veya SARI
bayrak konularak karantina alanına gönderilir.
15
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
 Numûne Alınmış Ürünler: Öngörülmüş bir yönteme göre, içinden
numûne alınmış ürünler olup, Numûne Tutanağı ile ve bu ürünler
üzerine MAVİ etiket yapıştırılarak veya MAVİ bayrak konularak
karantinaya alınır. İçinden numûne alınan “gelen mal partisi”, kalite
kontrol süreci sonuna kadar karantina alanında bekletilir.
 Fiziksel olarak karantinaya alınan ürünler, yazılım sistemi kayıtları
üzerinden de karantina stoklarına alınır. Orijinal tutanak belgeleri
numaralandırılarak arşive kaldırılır.
 Muayene işleminden geçtikten sonra hasarı kesinleşen ürünler bloke
edilerek, üzerine SİYAH etiket yapıştırılır veya SİYAH bayrak
16
konulur ve bu durum, yazılım sistemine kaydedilir.
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
6. Tedârikçilerden gelen malların, kalite kontrol prosedürlerine göre
(Tam/%100 muayene, kısmî/örneklemeli muayene, haricî/dıştan
muayene, gevşek muayene, sıkı muayene, muayenesiz geçiş) kontrol
edilmesi, kusurlu ürünlerin saptanması, hasarlı ürün saptanırsa
fotoğrafının çekilmesi ve tutanak düzenlenmesi, “kabul”, “şartlı
kabul” ve “red” kararlarından birinin verilmesi [şartlı kabulde, tüm
ürünler %100 muayeneden geçirilerek kusursuz olanlar kabul edilir].
7. İade ürünlerin, önceden belirlenmiş iade alanlarına konulması ve
tedârikçiye haber verilmesi.
8. Tüm hasarlı, eksik ve fazla saptamalarının, tedârikçinin müşteri
temsilcisi ile paylaşılması, tutanakların e-posta veya faks aracılığı ile
17
iletilmesi.
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
9. Gerektiğinde, kabul edilen ürünlerin, önceden belirlenmiş sisteme
göre etiketlenmesi.
10. Mal kabul işleminin tamamlandığında barkod okuyucusu vb.
sistemlerle kayıt altına alınması.
11. Operasyonun akışını engellemeyecek şekilde uygun bir alana
istiflenmesi.
18
Temel Süreçler
1- Mal Kabul / Süreç Adımları
Bu adımda ürünler kontrol edilebilir, biçimleri değiştirilebilir ya da bir
sonraki adım için bekletilebilir. Ürünler depoya alındıktan sonra, depo
içerisinde farklı süreçlere doğru ilerleyebilir:
 Dağıtım için sipâriş ânında elde olmayan
Çapraz
Sevkiyat
ama taahhüt edilmiş ve kayıt altına alınmış
ürünler, doğrudan ambalajlama ve sevkiyat
işlemlerine gönderilmektedir.
Mal
Kabul
 Mal kabulü yapılan ürünler, doğrudan
çapraz sevkiyat alanına yönlendirilebilir.
 Bâzı malzemeler, mal kabulünden istif
alanlarına doğru depo içinde bir akış izler.
Doğrudan
Sevkiyat
İstif
Alanına
Yerleştirme
19
Temel Süreçler
2- Yerleştirme
 Mal kabulünden sonraki ikinci süreç adımı, ürünlerin depo içerisinde
niteliklerine göre konumlandırılmasıdır.
 Bir depolama plânında düşünülmesi gereken en önemli parametreler;
ürünün niteliği, miktarı, ağırlığı ve hacmi ile lokasyonların
kapasiteleri (boyut, ağırlık vb.) ve özellikleri (ısı ve nem kontrolü vb.)
olarak düşünülebilir.
20
Temel Süreçler
2- Yerleştirme
 Ürünün giriş-çıkış (hareket) sayısı, depo yönetimi için önemlidir.
Yüksek
harekete
sahip
ürünler,
depoda
hareket
mesafesini
enazlayacak şekilde konumlandırılmalıdır. Örneğin, hızlı hareket
gören
ürünlerin
sevkiyat
alanına
ve
çıkış
kapısına
yakın
yerleştirilmesi, sipâriş toplama sürecinde depo içindeki hareketi
azaltma yönünde yarar sağlayacaktır.
 Uzun süre kalacak olan ürünler en üst raflara, sirkülasyonu fazla olan
ürünler de en alt raflara konulmalıdır.
21
Temel Süreçler
2- Yerleştirme
 Bir depo plânı, ürünün ağırlığını ve özel karakteristiklerini de
gözönünde bulundurmalıdır. Ağır parçalar, harcanan kaldırma gücünü
görece azaltmak üzere depolama alanlarının alçak olan yerlerine
atanmalıdır.
 Sipâriş toplamada verimlilik sağlayan yerleştirme yöntemleri, dört
tiptir:
22
Temel Süreçler
2- Yerleştirme / Yerleştirme Biçimleri
1. Doğrudan Yerleştirme: Ürünlerin doğrudan toplama veya sevk
noktalarına konulmasıdır. Mal kabulden sonra bu noktalara mallar
aktarılarak malzeme taşıma süreci kısaltılır.
2. Gruplanmış
malzemelerin
Yerleştirme:
ayrıştırılması
Etkin
ve
bir
yerleştirme
işlemi
gruplandırılmasıdır.
için
Deponun
bölgelerine ve yerleştirme sırasına göre mallar gruplandırılarak,
yerleştirme verimliliği arttırılabilir.
23
Temel Süreçler
2- Yerleştirme / Yerleştirme Biçimleri
3. Yönlendirilmiş Yerleştirme: Depo çalışanlarının çoğu, doğal olarak
malları, yerleştirmesi en kolay olan noktalara (zemin, yakınlık vb.)
koymayı tercih ederler. Bu durumda depo kullanım ve elleçleme
verimliliğini eniyileme ilkesi gözardı edilmiş olmaktadır. Depo
yönetim sistemleri, yerleştirme işlemini gerçekleştirecek çalışanları;
her bir paleti veya koliyi, yerleşimden ve kübik hacimden en yüksek
yarar sağlayacak, iyi bir ürün rotasyonunu garantileyecek ve toplama
verimliliğini eniyileyecek şekilde yerleşim yerine koyması için
yönlendirmelidir.
24
Temel Süreçler
2- Yerleştirme / Yerleştirme Biçimleri
4. Serpiştirme Şeklinde Yerleştirme: Yerleştirme ve sipâriş toplama
süreçlerinde daha fazla verimlilik elde etmek üzere, istifleme
araçlarının boş dolaşmasını azaltmak için yerleştirme ve sipâriş
toplama eylemleri çift yönlü olacak şekilde birleştirilebilir. Bu teknik,
özellikle paletli yerleştirme ve toplama operasyonları için uygundur.
Boşaltma, yerleştirme, toplama ve yükleme yapabilen elleçleme
makinaları, bu tür işlemlerin yürütülmesinde etkilidir.
25
Temel Süreçler
2- Yerleştirme / Süreç Adımları
Yerleştirme sürecinin adımları şunlardır:
1. Yerleştirilecek ürünlerin, bulundukları istif alanına gidilmesi.
2. Yerleştirilecek ürünlerin, barkod okuyucu vb. araçlarla tanımlanması.
3. Tanımlanan ürünlerin, yerleştirme bölgelerine göre ayıklanması ve
gruplanması.
4. Depo Yönetimi Sistemleri (WMS) vb. sistemler tarafından belirlenen
ürünlerin yerleştirme sırası ve yerleştirilebileceği yer alternatifleri
arasından en uygun olanının seçilmesi.
26
Temel Süreçler
2- Yerleştirme / Süreç Adımları
5. Ürünlerin yerleştirileceği yerlere taşınması.
6. Lokasyon tanımlamasının barkod okuyucu vb. araçlarla yapılması.
7. Ürünlerin bu yerlere konulması.
8. Barkod okuyucu vb. araçlarla, işlemin tamamlandığının kayıt altına
alınması.
27
Temel Süreçler
3- İkmâl/Transfer
 Depolara girişin paletli, çıkışın kolili/kutulu/adetli olduğu durumlarda;
ürünlerin paletli olarak yerleştirilmesinden sonra, kolili sevkiyatı
gerçekleştirmek üzere paletlerin bozulması ve içindeki kolilerin farklı
raflardaki mal toplama alanına aktarılmasına “ikmâl” denir.
 İkmâl, malzemenin depolanması süreci aşamaları arasında farklı
ambalaj biçimleri ve/veya depolama yerleşimleri hâlinde akışın
(bulunabilirliğinin-tedâriğinin),
depolamaya,
sağlanmasıdır.
kolili
paletli
depolamadan
adetsel
depolamadan
kolili
depolamaya
geçişin
28
Temel Süreçler
3- İkmâl/Transfer
 Mevsimsel ürünlerin sezonunu tamamladıktan sonra, A grubu
(sözkonusu mevsimde hızlı hareket gören ürünler) yerleşim
noktalarından B (orta derecede hareket eden ürünler) veya C (az
hareket gören ürünler) grubu yerleşim noktalarına doğru hareketi de
diğer bir ikmâl örneğidir.
 İkmâl, küçük paketlerin bulunduğu toplama gözlerinde ürünün belirli
bir limitin altına düşmesi durumunda ortaya çıkan bir mal besleme
sürecidir. Dolayısıyla, hız ve miktar bu süreçte önemli öğelerdir. Bu
noktada tedârikçilerle yakın ilişki içerisinde olunması gerekir.
29
Temel Süreçler
3- İkmâl/Transfer
 Mal besleme süreci bir önlem niteliği de taşımaktadır. Bu süreç ile,
gerekli malın elde bulunmaması durumu için bâzı önlemler alınmış
olmaktadır. Ürün paletli ve kolili olarak depoda bulunmaktadır. Kolili
ürün belirli bir miktarın altına düştüğünde paletli ürüne geçilir. Paletli
ürün belirli bir miktarın altına düştüğünde ise tedârikçiye sipâriş açılır.
Tedârik açısından sağladığı yararın yanında, düzen olarak da işletme
ortamına büyük katkısı vardır.
30
Temel Süreçler
3- İkmâl/Transfer
 Depolama ana sürecini aksatmayacak şekilde LIFO [Last In First
Out] (Son Giren İlk Çıkar), FIFO [First In First Out] (İlk Giren İlk
Çıkar) veya FEFO [First to Expire First Out] (“Son Kullanma
Tarihi Önce Olan İlk Çıkar”, “En Yaşlı İlk Çıkar”) koşullarına dikkat
edilmesi sağlanarak, ikmâl organizasyonu yapılmalıdır.
31
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama
 Sipâriş; müşteri veya üretim/montaj iş istasyonları tarafından depoya
iletilen ürün ve miktar gereksinimleri listesidir.
 Sipâriş toplama ise, gereksinim duyulan sözkonusu ürünlerin,
depolama alanından elle veya otomatik olarak toplanması sürecidir.
Sipariş Toplama - 01 - Bucket Brigades.mpg
32
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama
 Sipâriş toplama işleminin performansı üzerinde etkisi olan etmenler
şunlardır:
 Ürünlerin talep yapısı.
 Deponun düzeni (alanı, yüksekliği, raflı/rafsız oluşu vb.).
 Depo içerisinde ürünlerin yerleşimi.
 Sipâriş toplama yöntemi.
 Ürünlerin toplanma sırasını tanımlayan ve toplayıcılar tarafından
kullanılan rotalama yöntemi.
33
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama
 Sipâriş toplama en mâliyetli
(%60) ve en yoğun işleme sahip
depolama sürecidir.
 Ürünlerin yeniden gruplanmasını
gerektirir.
 Sonuçta
müşteri
teslîmatına
yönelik bir işlem olduğundan,
kritik bir önem taşır.
100%
75%
%
50%
Mal Kabul
Yerleştirme
25%
Sipâriş Toplama
Sevkiyat
0%
Depo maliyet kategorisi
Sipâriş toplamanın, yüksek mâliyetinin yanısıra iki önemli boyutu
daha vardır:
34
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama
1. Sipâriş toplama, yönetilmesi gitgide zorlaşan bir faaliyettir. Mikro
dağıtım ve büyük marka üreticilerinin uyguladığı tedârik stratejileri,
JIT, çevrim süresinin azaltılması, hızlı yanıt ve yeni pazarlama
stratejileri gibi yeni yaklaşımlarla bu zorluk ortadan kaldırılmaktadır.
Bu yaklaşımlar, küçük sipârişlerin depo müşterilerine daha sık ve
daha doğru bir şekilde dağıtılmasını ve daha fazla SKU’nun (Stok
Tutma Birimi) sipâriş toplama sistemi kapsamına alınmasını
gerektirmektedir.
35
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama
2. Kalite gelişmelerine ve müşteri hizmetine olan önemin artması, depo
yöneticilerini, ürün hasarının enküçüklenmesi açısından sipâriş
toplama etkinliğini yeniden gözden geçirmelerine, işlem sürelerini
azaltmalarına ve daha doğru bir şekilde sipâriş toplama yapmalarına
zorlamaktadır.
36
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama
 Bir sipârişin toplanma süresini etkileyen en önemli adım, %50 oranındaki
pay ile depo içerisindeki dolaşma süresi, diğer bir deyişle sipârişteki
ürünlerin bulunduğu yerlere gitme-gelme süresidir.
5%
Dolaşma
10%
Arama
15%
20%
50%
Toplama
Hazırlık
Diğer
 Bir deponun sipâriş toplama yerleşimleri ile birlikte modellenmesi ve tüm
sipâriş toplama ekipmanlarının aynı modelde dikkate alınması, iyi bir sipâriş
toplama rotasının belirlenmesi ve bir sipâriş toplama rotasındaki çeşitli
37
sipârişlerin gruplanması ile depo içerisindeki dolaşma süreleri azaltılabilir.
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama / Süreç Adımları
Sipâriş toplama sürecinin adımları şunlardır:
1. Sevkiyat programına/Gereksinimlere göre toplanacak ürünlerin palet,
kasa, koli, kutu, adet bazında belirlenmesi.
2. En etkin ve verimli hareketi sağlayacak şekilde; sipâriş toplama
yönteminin/algoritmasının seçilerek, sipâriş, ürün grubu, bölgesel vb.
bazda toplama listeleri oluşturulması.
3. Toplama listelerinin toplayıcılara (pickers) atanması.
38
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama / Süreç Adımları
4. Toplayıcının, gerektiğinde FIFO/FEFO, parti (lot) no., özel müşteri
talebi vb. kurallara dikkat ederek, toplanacak ürünlerin yanına
gelmesi.
5. Toplayıcının hangi lokasyondan hangi ürünü ne miktarda aldığının,
RF terminali vb. araçlarla kayıt altına alınması.
6. Toplanan ürünlerin sevk alanına götürülmesi.
39
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama / Toplama Yöntemleri
Temelde iki farklı toplama yaklaşımı bulunmaktadır:
1. Merkezî olmayan toplama
2. Merkezî toplama
40
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama / Toplama Yöntemleri
1. Merkezî Olmayan Toplama Yaklaşımı:
Bu yaklaşımda, her toplayıcı, kendi toplama rotasını plânlar. Daha
çok, az çalışanın bulunduğu küçük depolar için sözkonusu olan düşük
verimli bir toplama biçimi olup “gelişigüzel toplama” olarak da
adlandırılmaktadır. Bu yaklaşımda aynı yoldan birden fazla geçiş
yapılmakta, bu zaman kaybına ve yorgunluğa neden olmaktadır.
41
Temel Süreçler
4- Sipâriş Toplama / Toplama Yöntemleri
2. Merkezî Toplama Yaklaşımı:
Bu yaklaşımda, toplama rotaları merkezî olarak plânlanmakta olup,
tüm rafların adresleri bulunmakta ve ABC gibi gruplandırmalara göre
yerleştirme yapılmaktadır. Bu yaklaşımda, yüksek iş verimliliği ve
daha az yorgunluk sözkonusudur. Raf koridorlarının sağında çift,
solunda tek numaralar bulunur. Bu toplama biçimi “sıralı toplama”
olarak da adlandırılmakta olup, aşağıdaki dört farklı yönteme göre
gerçekleştirilebilmektedir.
42
Sipâriş Toplama Yöntemleri
Sipâriş Bazlı Toplama (Discrete Order Picking): Birinci sipârişin tüm
kalemleri bitmeden ikinci sipârişin işlemlerine geçilmediği toplama
yöntemidir.
43
Sipâriş Toplama Yöntemleri
Parti (Grup) Toplama (Batch Picking): Sipârişlerin, partiler hâlinde
gruplandırıldığı toplama yöntemidir. Toplayıcı, genellikle 4 ilâ 12
sipârişten oluşan partideki tüm sipârişleri bir seferde toplar.
44
Sipâriş Toplama Yöntemleri
Bölgesel Toplama (Zone Picking): Sipârişlerin daha verimli bir şekilde
toplanması amacıyla, bu işlemin bölgesel bazda ve gerektiğinde farklı
toplayıcılar kullanılarak gerçekleştirilmesidir.
45
Sipâriş Toplama Yöntemleri
Sıralı Toplama (Sequential Picking): Siparişin akış hattı boyunca
derece derece toplayan çalışanları koordine etme yolu olarak ürün
hattındaki her bir çalışanın diğer çalışan ürünü devralana kadar ürüne
yapılacak işlemleri uygulaması ve önceki çalışanın yeni bir siparişi
devralmasıdır
46
Sipâriş Toplama Yöntemleri
Dalgasal Toplama (Wave Picking): Sevkedilecek malzemenin bekleme
süresini enazlamak için toplama listelerini seçme ve sıralama yöntemidir.
Toplama emirlerinin, aynı ürünler, aynı taşıyıcı, aynı varış noktası
biçiminde dalgalar hâlinde oluşturulmasıdır. Bölgesel toplamada toplama
emirleri bölge bazında oluşturulur, tüm bölgeler aynı zamanda toplanır,
ürünler daha sonra sınıflandırılır ve sevkiyata göre konsolide edilir.
Dalgasal toplama ise daha hızlı bir yöntemdir, toplama emirleri
düzenlenirken taşıma aracı ve varış noktaları dikkate alınır.
47
Sipâriş Toplama Sıraları
48
Sipâriş Toplama Sıraları
49
Sipâriş Toplama Sıraları
50
S TİPİ TOPLAMA
Koridorlar, S şeklinde kat edilir. Toplama Yoğunluğu yüksek
olduğu zaman kullanılır. Bir turda daha çok noktaya uğranabilir.
4
3
8
9
13
5
10
2
7
14
12
6
11
51
1
GERİ DÖNÜŞLÜ TOPLAMA
Her koridora aynı taraftan girilir ve çıkılır. Toplama Yoğunluğu
düşük olduğu zaman kullanılır.
4
7
2
5
9
8
3
6
52
1
EN BÜYÜK UZAKLIK TOPLAMA
Toplayıcının ilk koridordan girip arka taraftan çıkış yaptığı en
büyük uzaklık rotalama kuralında boşluk, yanyana iki parça
arasındaki uzaklığı veya koridorun ön tarafına en yakın parça ile
koridorun başlangıcı arasındaki uzaklığı veya koridorun arka
tarafına en yakın parça ile koridorun sonu arasındaki uzaklığı
ifade eder. Koridorlardaki en büyük boşluk katedilmeyen
mesafeyi gösterir. Koridorun arka tarafındaki en büyük aralık
olarak belirlenen bir koridordaki en uzun aralığa kadar parçalar
toplandıktan sonra sipariş bulunan en son koridordan ön tarafa
geçilerek burada sipariş bulunan koridorlarda en büyük aralığa
kadar giriş yapılır ve aynı yerden çıkılır
53
ORTA NOKTA TOPLAMA
Depoyu iki alana ayıran orta nokta toplama kuralında ön
bölümdeki koridorlarda bulunan parçalar ön taraflardan, arka
bölümlerdeki koridorlarda bulunan parçalar arka taraflardan
alınır
54
KARMA TOPLAMA
S ve Geri Dönüş toplamanın özelliklerini bir araya getirir.
Koridorlar ya S kat edilir ya aynı taraftan girilir ve çıkılır. Seyahat
mesafesini en aza indirir.
6 4
14
3
7
8
13
9
15
55
12
11
5
2
10
1
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
 Çapraz Sevkiyat (Cross-Docking), müşteri hizmet düzeyini
geliştirirken, eşzamanlı olarak lojistik ve dağıtım mâliyetlerini de
kontrol etmede büyük potansiyele sahip, yenilikçi bir depolama
stratejisidir. Doğru uygulandığında lojistik mâliyetleri azaltan ve
ürünlerin akış hızını arttıran bir mal kabul ve sevk yöntemidir.
 Çapraz sevkiyat, en mâliyetli iki depolama etkinliği olan yerleştirme
ve sipâriş toplama işlemlerini ortadan kaldırma ve bu tip mâliyet
getiren işlemlerden kurtulmayı sağlama potansiyeline sahiptir.
56
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
 Çapraz sevkiyat, ürünlerin depoda veya dağıtım merkezinde
depolanmadan (rafa kalkmadan), mal kabul alanından sevkiyat
alanına hareketinin sözkonusu olduğu bir malzeme elleçleme ve
dağıtım sürecidir.
 Ürünlere ilişkin bilginin doğru ve gerçek zamanlı olarak iletilmesi
büyük önem taşır. Dolayısıyla ürünlerin en başta etiketlenmesi
(barkod, RFID vb.) gerekir.
Çapraz Sevkiyat - 01.wmv
Çapraz Sevkiyat - 02 - Tesco Taze Gıda Dağıtımı.mpg
57
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
T: Tedârikçi
M: Müşteri
CD (Cross-Docking): Çapraz Sevkiyat Tesisi
58
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
Tipik bir çapraz sevkiyat sisteminde öncelikli amaç, stoklama ve
aşırı malzeme elleçleme işlemlerini süreç dışı bırakmaktır:
1. Ürünler (koliler, kutular, kartonlar vb.) dağıtım merkezine ulaşır ve mal
kabul alanlarında gözden geçirilip doğrulanır. Bâzı çapraz sevkiyat
sistemlerinde ürünler, malzeme kabul alanında tartılır, boyutlandırılır ve
etiketlenir.
2. Ürünler
ayrıştırılarak,
varış
noktalarına
(müşterilere)
göre
gruplandırılır.
3. Ürünler, sevkiyat alanındaki uygun bir alana doğru işlem görür ve
dağıtım merkezinden ayrılır.
59
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
Dağıtım Merkezi
Mal Kabul Alanı
Gelen
araçlar
Ayrıştırma
Müşteriler
Tedârikçiler
Mal kabul
Sevkiyat Alanı
Sevkiyat
Giden
araçlar
60
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
 Çapraz sevkiyat sürecini, talep tahmininin net olduğu ve çekme
sistemi ile çalışan sistemlerde uygulamak olanaklıdır.
 Çapraz sevkiyat sisteminin uygulandığı bir dağıtım merkezine ürün
gelmeden önce, ürünün gideceği müşteri bilinmelidir.
 Çapraz sevkiyat sistemleri, stok devir hızının azaltılmasını sağlamakta
ve böylece stok düzeyi indirgenmekte, müşteriye yanıt verme hızında
artış
olmakta
ve
gerçekleştirilmektedir.
dağıtım
etkinliğinin
daha
iyi
kontrolü
61
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
 Genel olarak, büyük hacimlerde ürün dağıtımı yapan ve/veya çok
sayıda mağazaya hizmet veren şirketler için bu sistem başarılı
olmaktadır.
 Çapraz sevkiyat, yoğun dağıtım etkinliklerinin sözkonusu olduğu
perakende sektöründe ve çok sayıda ürün bileşeninin hareket hâlinde
olduğu otomotiv sektöründe, özellikle yedek parçaların dağıtımında,
mâliyet yararı yaratan ve müşteri hoşnutluğu sağlayan bir depo
sürecidir.
62
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
Çapraz sevkiyat, aşağıdaki ölçütlerden iki veya daha fazlası ile
karşılaşıldığında seçenek uygulama olarak düşünülmelidir:
 Stok hedefi bellidir.
 Müşteri stoğu teslim almaya hazırdır.
 Günlük sevkiyat 200 noktadan azdır.
 Günlük girdi 2.000 koliden çoktur.
 Büyük miktarlardaki bireysel talepler teslim alınabilir.
 Gelen ürünler önceden etiketlenmiştir.
►►► 63
Temel Süreçler
5- Çapraz Sevkiyat
 Bâzı ürünler, teslim zamanı açısından duyarlıdır.
 Firmanın dağıtım merkezi tam kapasiteye yakın çalışmaktadır.
 Bâzı ürünler yeniden fiyatlandırılabilmektedir.
64
Geleneksel Dağıtım
A
Depo
Müşteriler
B
Tedârikçiler
•
•
•
•
•
•
Kabul
Yerleştirme
Depolama
İkmâl
Toplama
Sevkiyat
65
Çapraz Sevkiyat
A
Depo
Müşteriler
B
• Kabul
• İşlem (<24 saat)
• Sevkiyat
Tedârikçiler
66
ÇAPRAZ SEVKİYAT
Adım 1
Sipâriş
Ön Sevk
İhbarı
Adım 2
Depo
Tedârikçi
Adım 6
Tahsisli Yükleme
Adım 5
1
2
3
Müşteriler
Adım 4
Varış
Tarihi
ve Saati
Adım 3
Sevkiyat
Bilgisi
1
Adım 9
Yükleme
Tarih
ve Saati
2
3
Adım 7
Depoya Sevkiyat
Adım 8
Adım 10
Müşteriye Sevkiyat
Ayrıştırma ve Gruplama
67
Çapraz Sevkiyat
68
Temel Süreçler
6- Katma Değerli Hizmetler
 Depolarda müşteri talepleri üzerine yapılan etiketleme, ambalajlama,
katlama, ısı ölçme, aktarma, karıştırma, birleştirme, ayırma,
paletleme, hafif montaj, kullanım kılavuzu ekleme, barkod işlemleri,
bakım-onarım işlemleri vb. hizmetlerdir. Her bir hizmet, ürün
üzerinde bir katma değer sağlar ve bu hizmetler fiyatlandırılır.
 Başlıca katma değerli hizmetler aşağıda belirtilmiştir:
69
Temel Süreçler
6- Katma Değerli Hizmetler
 Kalite Kontrol/Son Kontrol
 Paletleme/Palet Bozma/Palet
Değiştirme
 Paketleme/Paket Değiştirme
 Şrinkleme/Streçleme
 Hafif Bakım/Onarım (Depoya
gelen ürünlerin bakımlarının
yapılması ve hasarlı olanlarının
onarılması)
 Etiketleme/Bandrollama
 Hat Besleme
 Set Oluşturma/Ürün Birleştirme
 Market Bazında Ayrıştırma
(kitting)
 Ütüleme/Tadilat Hizmetleri
 Kullanım Kılavuzu Ekleme
 Hafif Montaj/Demontaj
(unkitting)/Modifikasyon
 Promosyon Hazırlama
 Laboratuvar Hizmetleri
 Yük dengeleme ve sabitleme
70
(Lashing)
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Paketleme, sipâriş toplama sürecinden sonra gerçekleştirilen isteğe
bağlı bir adımdır. Dökme olarak gelen malzemeler, daha sonra
satılabilir miktarlarda paketlenebilmekte, bâzı durumlarda hafif
montaj işlemleri gerçekleştirilmekte, paletli olarak gelen tek tip
ürünler, bozularak kutu veya koli hâlinde diğer paketlerdeki ürünlerle
birlikte paketlenebilmektedir.
 Bâzı durumlarda, malzemelerin paketli olarak getirilmesi, depo hacim
gereksinimini arttırdığından, malzeme dökme olarak getirilerek
paketleme işlemi, sipâriş toplama işleminden sonra yapılır.
71
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Tedârikçiden dökme olarak teslim alınan ürünlerin stoklama öncesi
paletlenmesi veya kolilenmesi gibi ön paketleme işlemleri, ürünlerin
depo içindeki hareketleri sırasında hasar görmemesini sağlamakta,
ayrıca depoda yer kazancı ve operasyonel kolaylık da temin
etmektedir.
 Malzemeler, satış anına kadar depoda bekliyor ve fiyatlandırma satış
anında yapılıyor ise, etiketi içeren bir paketlemenin yapılması gerekir.
72
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Paketleme ve etiketleme süreci, isteğe göre müşteri özelinde yapılan
ve katma değer yaratan hizmetlerdir. Kullanılacak ambalajlar ve
paketlenecek malzemeler zâten varolduğundan, paketleme yapılması
için satış anına kadar beklenmesine gerek yoktur. Ancak fiyatların
güncellenmesi gerektiği durumlarda, satış anından önce yapılan
etiketleme işlemi, sonrasında katma değer sağlamayan ve hattâ
gereksiz mâliyet yaratan bir işleme dönüşebilir.
 Elleçlemede kullanılan palet, paket, etiket vb. ekipmanların geri
dönüşümlü olması önemlidir.
73
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Paket ve ambalaj sözcükleri, çoğu zaman eşanlamlı olarak
kullanılmaktadır. Ancak ambalaj, daha ziyade tekil ürünü tanımlayan,
ürüne ilişkin bilgileri üzerinde bulunduran, ürünü koruyan, müşterinin
ürün ile kullanım sırasında temasta olduğu bir arayüzdür. Paket ise,
daha ziyade depolama, taşıma ve elleçleme işlerinde kolaylık
sağlamak üzere kullanılan; kutu, koli, kasa vb. kaplardır.
74
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Paketlemenin; albeni yaratma ve kullanım kolaylığı sağlama açısından
pazarlama, işlem kolaylığı açısından üretim, etkin taşıma ve depolama
teknikleri açısından lojistik, sağlamlık vb. açılardan kalite, fiyat
açısından satınalma ve yasal gereklilikler açısından hukuk bölümleri
ile ilişkisi vardır.
75
Temel Süreçler
7- Paketleme
Ambalaj Sanayicileri Derneği’nce yapılan tanımlar aşağıdadır:
 Birincil Ambalaj (Primary Packaging, Sales
Packaging): Nihaî
tüketiciye satılırken ürünü çevreleyen ambalajdır. Ürünle doğrudan
temas hâlinde olan konserve tenekesi, kavanoz, diş macunu tüpü, şişe
vb. malzeme ile tamamlayıcı kapak, etiket vb. malzemeleri içerir.
 İkincil Ambalaj (Secondary Packaging, Group Packaging): Satış
ortamında kolay taşıma uygulamaları için bir veya birkaç birincil
ambalajı içeren koli, karton, kutu vb. ambalajdır. Bu işlem; tüketiciye
kolay teslim amacıyla shrink film, oluklu mukavva kutu vb. malzemeler
ile ürünleri gruplandırmak amacıyla yapılır.
76
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Üçüncül Ambalaj (Tertiary Packaging, Transport Packaging):
Taşıma ve depolama sürecindeki elleçleme işlemleri sırasında
oluşabilecek hasarları önlemek amacıyla belli sayıda ürün, birincil
veya ikincil ambalajı içeren ambalajdır.
 Birim Yük (Unit Load): Elleçleme işlemleri için birden fazla
ambalajın biraraya getirildiği ambalajdır. Örneğin palet üzerinde
streçlenerek biraraya getirilmiş koliler.
77
Temel Süreçler
7- Paketleme
 Tüketici Ambalajı (Consumer Packaging): Satış noktasında ürünü
nihaî tüketiciye sunmak üzere kullanılan ve pazarlama açısından
önem taşıyan ambalajdır.
 Endüstriyel Ambalaj (Industrial Packaging): Ürünleri üreticiden
üreticiye teslim etmek amacıyla kullanılan ve lojistik açıdan önem
taşıyan ambalajdır.
78
Temel Süreçler
7- Paketleme
Örnekler:
 Gaz: Basınçlı Kaplar
 Sıvı: Varil, Tank, Orta Boy Dökme Konteyner (IBC)
 Katılar: Torba, Kasa, Büyük Taşıma Torbaları (Big Bag), Çuval,
Kutu-Koli (Karton, Oluklu Mukavva), Konteyner
 Başlıca Testler: Düşürme, Sızdırmazlık, İç Basınç, İstifleme,
Geçirgenlik.
79
Temel Süreçler
8- Sevkiyat
 Sevkiyat
süreci,
sipârişe
göre
sevkedilecek
ürünlerin
doğrulanmasından ve taşıma araçlarına yüklenmesinden oluşmaktadır.
 Sipârişler kontrol edildikten ve paketlendikten sonra kamyonlara,
trenlere ve diğer taşıma araçlarına yüklenmektedir.
 Depodan çıkışı plânlanan ürünler taşıma araçlarına palet, karton
kutu, varil vb. taşıma birimleri ile yerleştirilmektedir.
 Mal kabulüne benzer olarak, ürünlerin bulunduğu yerden taşıma
araçlarına aktarılması için konveyör veya çaka (forklift) gibi
yüklenecek malzemeleri taşıyan ekipmanlar kullanılmaktadır. 80
Temel Süreçler
8- Sevkiyat
 Sevkiyat
süreci,
genellikle
sipârişlerin
dağıtım
aşamasındaki
ayrıştırma, gruplandırma, konsolidasyon, paketleme, araca yerleştirme
ve yükleme etkinliklerini içermektedir.
 Mal kabulünde olduğu gibi sevkiyat süreci de, ürün elleçleme
faaliyetlerinin oldukça düşük düzeyde olmasına olanak tanıyan bir
duruma getirilmelidir. Diğer bir deyişle birim yük ile sevkiyat
yapılmalıdır (Birim yük, paletlenmiş veya birleştirilmiş ürün
olabilir).
81
Temel Süreçler
8- Sevkiyat
 Birim yük ile, yükleme yapılırken, müşteriye doğru yola çıkmış
ürünün nakliyesi sırasında, ürün müşteriye teslim edildiğinde
müşterinin mal kabul sürecinde ve diğer depo süreçlerinde kolaylık ve
hasarsız ürün hareketi üstünlüğü sağlanacaktır.
 Sevkiyat sürecindeki bir diğer önemli nokta ise optimal yükleme
yönteminin belirlenmesidir. Yüklenecek araç, birden fazla noktaya
dağıtım yapacak ise nakliye rotasına uygun şekilde yükleme
yapılmalıdır. En son teslim edilecek olan sipâriş ilk olarak ve ilk
teslimatı yapılacak olan sipâriş ise en son olarak yüklenmelidir.
82
Temel Süreçler
8- Sevkiyat
 Taşıma mâliyeti açısından yarar sağlamak amacıyla, yükleme
sırasında araç kapasitesinin en iyi şekilde kullanılması gözönünde
bulundurularak ambalajlama ve birim yük kavramına uygun
paketleme işlemleri gerçekleştirilmelidir.
 Doğrudan Sevkiyat, ürünlerin tedârikçiden müşteriye doğrudan
gönderilmesini ifâde eden bir sevkiyat türüdür. Perakendeci sipârişini
doğrudan tedârikçiye bildirir. Genelde stoklar tedârikçi tarafından
tutulur. Perakendeci stoğu görece çok daha azdır.
83
Temel Süreçler
8- Sevkiyat / Süreç Adımları
Sevkiyat sürecinin adımları şunlardır:
1. Sevkedilecek ürünlerin belirlenmesi.
2. Görevlerin, ilgili depo personeline atanması.
3. Sevkedilecek ürünlerin sipârişlere göre kontrolünün yapılması.
4. Ürünlerin uygun sevkiyat kabında paketlenmesi ve etiketlenmesi
(Etiketlerde orijin, gidecek ürün, gideceği yer, taşıma aracı, alıcı vb.
►
bilgiler bulunabilir).
84
Temel Süreçler
8- Sevkiyat / Süreç Adımları
5. Sevk ürünlerinin rota ve araç bazında gruplandırılması.
6. Çeki listesi, irsaliye vb. sevkiyat dokümanlarının hazırlanması.
7. Gerektiğinde,
sevkedilecek
ürünlerin
ağırlık
ve
hacimlerinin
saptanması.
8. Yükleme yapılacak araçların, uygun rampalara, bir plân dahilinde
yanaştırılması.
►
85
Temel Süreçler
8- Sevkiyat / Süreç Adımları
9. Aracın yüklemeye uygunluk açısından incelenmesi. Ürünlere veya
ekipmanlara zarar verecek bir uygunsuzluk (araç kasasının uygun
olmaması, kirli olması vb.) olması durumunda gerekli önlemlerin
alınması.
10. Ürünlerin taşıyıcı araçlara yüklenmesi.
11. Barkod okuyucu vb. araçlarla, işlemin tamamlandığının kayıt altına
alınması.
12. Yükleme sırasında hasar oluşursa tutanak düzenlenmesi ve ilgililere
bildirilmesi.
86
Temel Süreçler
8- Sevkiyat / Araç Yükleme
Düzenli yerleşmemiş paletler, hacim kaybı, hasar ve gereksiz palet kullanımı yaratır.
Malzeme yerleştirmeleri, olanaklı ise çift kat olarak yapılmalıdır. Ürünler uygun
şekilde yerleşirse, araçtan en üst düzeyde yararlanılır. Altta kalan paletin üst kısmı düz
olacak şekilde malzemeler dizilmelidir.
Temel Süreçler
8- Sevkiyat / Hasarlar
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
 Depolara gelen iade ürünlerin kabulü, elleçlenmesi ve ayrıştırılması,
kalite kontrolü, uygun olanların stoğa geri kazandırılması, geri
kazanıma sokulacakların saptanması, imhâ edilmesi gerekenlerin de
imhâ süreci prosedürlerine uygun şekilde imhâ edilmesi hizmetleridir.
 İade ürünler, ya müşteri tarafından teslim alınmayıp, satıcı tarafından
geri götürülür ya da müşteri tarafından teslim alındıktan sonra iade
fatura kesilerek gönderilir. İlk durumda, sipâriş iptal konumuna
getirilerek not kısmına nedeni girilir. İkinci durumda ise faturaya
istinâden iade ürünlerin girişi yapılır. Her iki durumda da gelen
ürünlerin hasarlanıp hasarlanmadıkları kontrol edilir. Hasarlı gelen
ürünler için Hasar Süreci uygulanır. Sağlam olanlar rafa kaldırılır.89
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Alma / Süreç Adımları
Müşteri tarafından iade edilen ürünlerin depoya alınması süreci mal
kabul sürecine benzemektedir:
1. Depoya gelen ürünler, iade süreci tamamlanana kadar iade ürün bölgesinde
bekletilir.
2. İade ürün kontrolü, iade ürün formunun doldurulması, fatura iadesi veya iptali
vb. işlemler sonucunda, iade ürün, uygun şekilde stoğa veya imhâ alanına
alınır.
3. İade ürün sürecindeki önem arzeden konu, iade ürün stok kodu ile bu ürün
iade edilmeden önce depodan çıkan ürünün stok kodunun aynı olması
gerektiğidir.
90
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Alma
Ürünlerin müşteriden geri gelmesinin nedenleri şöyle sıralanabilir:
 Teslim edilen ürünler ve/veya ambalajları kusurludur (bozuk, hasarlı, son
kullanım tarihi geçmiş vb.).
 Teslim edilen miktar yanlıştır.
 Yanlış ürün teslim edilmiştir.
 Üretici ürünleri geri çağırmaktadır/toplamaktadır (sezon sonu, satılamayan
ürün, üründe kusur belirlenmesi vb.).
91
 Ürün teslim zamanından önce veya sonra gönderilmiştir (Bâzı durumlarda).
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Alma
 Firmanın inisiyatifine bağlı olarak, iade kabul nedenleri değişiklik
gösterebilmektedir.
 Ürünü geri alma, aynı üründen yeniden gönderme, ikâme ürün
gönderme, ücret iadesi vb. yöntemler uygulanabilir.
 Üretici, müşteri veya tedârikçi rolündeki her firmanın iade sürecinin
etkin bir şekilde yönetilmesini sağlayacak bir iade yordamı
(prosedürü)
olmalı
ve
bu
yordamın
uygulanmasına
özen
gösterilmelidir.
92
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Ürün Kabul ve Giriş Talimatı Örneği
1 ) Amaç ve Kapsam:
Sevkiyatı gerçekleştirilen ürünlerin, herhangi bir nedenle depoya iadesi durumunda süreç işleyişinin
tanımlanmasıdır. Fabrikaya iadesi gerçekleştirilen ürünlerin mal kabul ve stok izleme sistemine
girişlerini içeren süreçleri tanımlar.
2 ) Tanımlar:
İade Giriş Fişi: Satış Bölümü tarafından açılan, müşterilerden gelen iade ürünlerin, iade ediliş ve
stoklara alınış sürecini kayıt altına almayı amaçlayan formdur.
3 ) Uygulama:
Ambalajlı Ürün İade Kabul ve Girişi:
• İade İşlemleri Tâlimatı uyarınca fabrikaya iadesi gerçekleştirilen ürünlerin “İade Giriş Fişi”nin
olup olmadığı kontrol edilir.
• İade giriş fişi yoksa, Satış Bölümü yetkililerinin bilgilendirilmesi sağlanır.
• İade giriş fişinde belirtilen ürün ve miktar bilgileri kontrol edilir.
• Belirtilen ürün ve miktar bilgilerinde sorun olması durumunda, Lojistik Bölümü yetkililerinin
bilgilendirilmesi sağlanır.
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Ürün Kabul ve Giriş Talimatı Örneği

Fabrikaya gelen iade ürünlerin sevk irsaliyesi depo personelince teslim alınır.

İrsaliye üzerindeki bilgiler (ad, miktar) ile depoya ulaşan ürünler karşılaştırılır.

İrsaliye bilgilerinde hata (Eksik/fazla/hatalı ürün) olması durumunda, teslim alınan
ürün bilgileri irsaliye üzerine işlenir.

Nakliye sırasında istifi bozulması, ambalaj hasarı sonucu sızma, dökülme vb.
saptanırsa fotoğraflanır ve irsaliye üzerine durum işlenir.

Ürünlerin boşaltılması amacıyla nakliye aracı rampaya ya da boşaltma alanına
çekilir.

Gelen ürünün durumuna göre uygun ekipman seçilerek (çaka, transpalet vb.) ürün
-gerektiğinde- paletlenip boşaltılır.

İrsaliyenin bir kopyası imzalanarak araç şoförüne teslim edilir ve araç yollanır.
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Ürün Kabul ve Giriş Talimatı Örneği

İade gelen ürünler, tanımlı alana konulur.

İade alınan ürünlerin irsaliyesi ve iade giriş fişi, ilgili görevliye teslim edilir ve daha
sonra bu belgelerin Lojistik Bölümü yetkililerine teslim edilmesi sağlanır.

Lojistik Bölümü yetkililerinin girişimiyle “uygunluk kontrolü” yapılan ürünler
hakkında çıkan karar, İade Giriş Fişi üzerine işlenir ve form, ilgili görevliye
gönderilir.

Yapılan uygunluk kontrollerinin sonuçlanmasının ardından ürünler uygun depo
alanlarına taşınır.

Depo alanlarına kabul edilen ürünlerin parti numaraları, yerleşim bilgileri ve son
kullanma tarihleri, iade giriş fişi üzerine kaydedilir ve fiş imzalanır.

İmzalanan iade giriş fişi, ilgili bilgisayar operatörüne iletilir.

İlgili görevli, iade giriş fişini Lojistik Bölümü yetkililerine teslim eder ve sistem
girişlerinin doğruluğunu izler.
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İade Ürün Kabul ve Giriş Talimatı Örneği

İlgili görevli, girişi yapılan ürünlerin uygunluk kontrol sonuçlarına göre, yeniden
işleme, hurda ya da satışa uygun ürün alanlarına taşınmalarını sağlar, tonaj/miktar
bilgilerini kayıt altına alarak ay sonlarında raporlar.1
Tersine Lojistik’te Yeniden İşlemenin Değişik Aşamaları
97
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İşleme ve İmhâ
1) Sınıflandırma: Yeniden îmalat, geri dönüşüm, onarım, parça alma
gibi plânlanmış geri kazanım opsiyonuna bağlı olarak ürünlerin
kalitelerine ve izleyecekleri rotalara göre düzenlenmesi işlemidir.
2) Ayrıştırma: Ürünler sınıflandırıldıktan sonra, teknolojik yeniliklerin
eklenmesi, çalışır durumda olmayan modüllerin yenileriyle
değiştirilmesi ve kullanılabilir durumdaki modüllerin alınarak
iyileştirilmesi gibi ölçütlere göre ayıklanması işlemidir.
98
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İşleme ve İmhâ
3) Geri Kazanım: İade ürünün kalitesine bakılarak yapılan işlemlerdir.
Eğer ürün kalitesi, yeni ürün kalitesine yakınsa ürün pazara yeniden
kullanım, yeniden satış ve yeniden dağıtım için hemen gönderilir.
Kaliteler yakın değilse talebe bağlı olarak, farklı düzeylerde farklı
şekillerde yeniden işleme yapılabilir:
99
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İşleme ve İmhâ
 Ürün düzeyinde (Onarım).
 Modül düzeyinde (Yenileme, örn. yeniden cilalama).
 Montaj/Birleştirme düzeyinde (Yeniden üretim).
 Parça düzeyinde (Yeniden düzeltme).
 Malzeme düzeyinde (Geri dönüşüm).
100
Temel Süreçler
9- İade Alma, İşleme ve İmhâ
İşleme ve İmhâ
4) İmhâ: Geri kazanım aşamasını gerçekleştirmek olanaklı değilse, iade
edilen ürünler yakılarak enerjiye dönüştürülebilir veya genellikle
gömme yoluyla imhâ edilir.
101
Geri Kazanım Seçenekleri (Tersine Çevrilmiş Piramit)
102
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
Açık
alanlarda
yapılan
depolama işlemlerine “açık
saha yönetimi” adı verilir.
Özellikle otomobil, seramik,
mermer
koşullarına
vb.
açık
dayanıklı
hava
olan
veya dayanıklı hâle getirilen
ürünlerin konulduğu alanlar,
bu süreç ile yönetilir.
103
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
 Bâzı malzemelerin kapalı binalarda depolanması pahalı veya gereksiz
olabilir. Bu nedenle ağır ve açık havada zarar görmesi sözkonusu
olmayan malzemelerin açık sahada tutulması daha uygun olur.
 Bu tür malzemelere örnek olarak şunlar verilebilir: Bâzı metal
çubuklar, borular, büyük demir parçaları, beton boru ve gereçler,
kereste, dışta kurulan sistem ve makinalar ve otomobiller.
104
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
 Dışarıda tutulan malzemelerle ilgili bâzı yanlış uygulamalar aşağıdaki
gibidir:
1. Malzemelerin dağıldığı bölge geniş olup, uygun kontrol
yapılamayabilir.
2. Çitleme ve diğer çevre koruma eksiklikleri; hırsızlık, zarar verme
vb. istenmeyen olayların riskini arttırır.
3. Demiryolu ve karayolu araçlarının geçebileceği genişlikte yollar
genelde yoktur ve bu nedenle taşıma koşulları yetersizdir.
105
►
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
4. Altyapısı iyi olmayan yüzeyler suyla dolabilir. Bu; hem malzemelerin
bozulmasına, hem de kötü havalarda erişimin güçleşmesine neden
olabilir.
5. Yapay ışıklandırmanın yetersiz olması, kış aylarında daha kısıtlı
sürelerde çalışmayı ve geceleri ise zor koşullar altında çalışmayı
gerektirebilir.
6. Kar, yağmur vb. yağışlı ortamlarda çalışmak olanaksız olabilir.
7. Elle yapılan işlemler artar ve ek işçilik gerektirir.
8. Malzemeler toprak üzerine konduğunda, zaman içinde bitkiler ve zararlı
canlılar nedeniyle olumsuz yönde etkilenebilir.
106
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
Eğer önemli miktarda malzeme dışarıda tutulacaksa aşağıdaki önlemler
alınarak açık sahalar, depolama amacıyla daha etkin olarak yönetilebilir:
1. İyi bir yerleşim plânlamasıyla alan, işgücü ve ekipman verimli bir
şekilde kullanılabilir.
2. Bölgenin çevresi kapatılarak güvenlik arttırılır.
3. Yeterli karayolu veya demiryolu bağlantıları kurulursa, hem araçların
geliş-gidiş süresi azalır, hem de elleçleme ve taşıma araçlarının
►
kullanılması daha etkin olarak sağlanabilir.
107
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
4. Uygun bir kayıt işlemiyle, giren ve çıkan malzemenin ağırlıklarını,
sayılarını ve konulduğu adresleri kaydetmek gerekir. Böylece
malzemelerin bulunması daha kolay ve çabuk olacaktır.
5. Yeterli bir drenaj sisteminin kurulması ile malzemenin zarar
görmesi engellenebilir.
108
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
109
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
110
Temel Süreçler
10- Açık Saha Yönetimi
111
6.3. Destek Süreçler
1) İş Emri Yönetimi
2) Stok İşlemleri
3) Sevk Plânlama
4) Sayım
5) Raporlama
112
Destek Süreçler
1- İş Emri Yönetimi
 Lojistik şirket depolarında, müşterilerden gelen sipârişler, üretim ve satış
şirketi depolarında şirket birimlerinden gelen talepler sisteme girilir (Bu
bilgiler, doğrudan şirket personeli tarafından girilebilir veya doğrudan
müşteri tarafından girilen bilgiler şirket sistemine aktarılır).
 Gelen sipâriş ve taleplere göre sistemde oluşturulan mal kabul, yerleştirme,
transfer, toplama ve sevk iş emirleri, iş emri yaratma tarihi, yaratan, depo
kodu, açıklama (toplama yöntemi vb.), türü (acil/normal) bilgilerini içerecek
şekilde ilgili depo elemanlarına aktarılır.
 Açılan iş emirleri bazında gerçekleştirilen faaliyetler izlenir ve gerektiği
durumlarda ardışık iş emirleri açılır.
113
Destek Süreçler
2- Stok İşlemleri
 Depodaki her malzeme için, olması istenen en yüksek ve en düşük
stok düzeyleri ile sipâriş verme düzeyi ve ekonomik sipâriş verme
miktarı, gereğinde mevsimsel etmenler de dikkate alınarak belirlenir.
 Depoya mal girişlerinde stoğa giriş ve depodan mal çıkışlarında ise
stoktan düşüş işlemleri gerçekleştirilir. Hurdaya ayrılan malların
stoktan düşüşleri de bu kapsamdadır.
 Sipârişlere veya taleplere bağlı olarak, stok rezervasyonları yapılır.
Sipâriş talep iptallerinde ise rezervasyonlar kaldırılır.
114
Destek Süreçler
2- Stok İşlemleri
 Sayım sonuçlarına göre stoklarda düzenlemeler yapılır.
 Stoklar sipâriş verme düzeyine indiğinde, sipâriş verme yetkisine
sahip olanlar tarafından sipâriş verilebilir.
115
Destek Süreçler
3- Sevk Plânlama
 Depodan yapılacak sevkiyatların teslim yerleri belirlenir.
 Biliniyorsa araç plakası ya da açıklaması girilir.
 Kullanılacak rampa kodu ve yükleme başlangıç ve bitiş zamanına
göre rampa plânlaması yapılır.
 Kapasiteyi aşan sevk emirleri plânlanmaz. Aynı şekilde seçilen sevk
emir grubu için yetersiz stoklar varsa, sistem plânlayıcıyı uyarır.
 Sevk emri plânlanmadan önce simülasyon amaçlı fiktif emirler
yaratılarak ortaya çıkacak sonuç izlenebilir. Buna göre toplama
elemanı gereksinimi, süresi, büyüklüğü tahmin edilebilir.
116
Destek Süreçler
3- Sevk Plânlama
 Sevk plânı önce taslak hâliyle oluşturulur. Onaylandığında plân hâline
gelir. Bu plâna bağlı olarak iş emirleri yaratılır. Daha sonra sevk
irsaliyesi düzenlenir ve yükleme gerçekleştirilir.
 Sevk plânlama sırasında lokasyonlar taranırken sevk algoritması ve
ürün ya da satıcı bazında tanımlı sıralama yöntemlerinin (FEFO,
FIFO, LIFO) birleşimi kullanılır. Ürün bazındaki tanımların satıcı
bazındaki tanımlara üstünlüğü vardır.
117
Destek Süreçler
3- Sevk Plânlama
 FIFO, LIFO, FEFO mantığında toleranslar dâhilînde adresler taranır.
Konsolide toplamalar için ürün bazında, müşteri bazlı toplamalar için
ise müşteri-ürün bazlı miktarlar dikkate alınarak adresler belirlenir.
Adres belirlenirken adetler uygun ise palet ile karşılanmaya, paletin
altında miktarlar için koli ile karşılanmaya, kolinin altındaki miktarlar
için varsa toplama gözlerinden karşılanmaya, toplama gözleri
tanımlanmamış ise en az adetli gözden karşılanmaya çalışılır.
118
Destek Süreçler
4- Sayım
 Depolarda, stok doğruluğunu sağlamak amacıyla, önceden belirlenmiş
zamanlarda periyodik olarak sayımlar, oluşturulmuş olan prosedüre
göre yapılır. Bu prosedürler, tüm malzemeler yılda en az bir kez
sayılacak şekilde oluşturulur; günlük, haftalık ve/veya aylık sayımı
yapılacak malzemelerin nasıl belirleneceğini ve raporlanacağını açık bir
şekilde ortaya koyar.
 Periyodik sayım, stok yönetiminin önde gelen uygulamalarından biridir.
 Başarılı bir depo yönetiminde, stok doğruluğu (fiilî stokların kayıtlı
stoklara oranı) %99’un üzerindedir.
119
Destek Süreçler
4- Sayım
 Sayım için sayım ekipleri oluşturulur. Tüm depo sayımlarında, depoya
giriş ve çıkış işlemleri durdurularak sayım yapılır.
 Bu konularda dışarıdan hizmet veren kuruluşlara da sayım
yaptırılabilir.
 Müşterilerin depodaki malzemelerini sayma amaçlı ziyaretlerinde,
mutlaka müşteri firmanın temsilcilerine eşlik edilir.
120
Destek Süreçler
5- Raporlama
Depolarda periyodik raporlama yapılan başlıca konular aşağıdaki
gibidir:
 İş emirlerinin istatistiksel analizi
 Katma değerli işler
 Hareket görmeyen malzemeler
 Hasar, fire ve kayıplar
 Bütçe karşılaştırmalı depo giderleri
 İşgücü analizi
 Ekipman bakım-onarımları
121
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
4 409 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content