close

Enter

Log in using OpenID

Bölüm7

embedDownload
1
INS13204
GENEL JEOFİZİK VE
JEOLOJİ
Yrd.Doç.Dr. Orhan ARKOÇ
e-posta : [email protected]
Web
: http://personel.kirklareli.edu.tr/orhan-arkoc
2
BÖLÜM 7
Jeolojide Zaman(Yaş) Kavramı ve Stratigrafi
3
JEOLOJİDE ZAMAN
• Jeolojide “Zaman(Yaş)” genel olarak göreli bir anlam taşır
yan yana veya üst üste duran iki kayaç kütlesinden biri
diğerine göre daha yaşlı veya daha gençtir.
• Ama Nasıl ?
4
1-Göreli (Bağıl) Yaş:
Jeolojik olayların oluşum sırasını vermek amacıyla bazı
kurallara dayanarak yapılır. Bu kurallardan bazıları şöyledir;
a-İstiflenme Kuralı: Sedimanter tabakalar ilk
oluştuklarında yataydırlar. İlk oluşan tabakalar istifin en
altında bulunur ve dolayısıyla en yaşlıdır.
Daha sonra oluşan tabakalar en alttaki en yaşlı olan tabaka
üzerine çökelirler. Dolayısıyla istifin en üstüne doğru genç
kayaçlar görülür.
5
6
b-Kesme-kesilme Kuralı: Kesen birim kesilen birimden
gençtir.
Mağmatik kayaçlar ile diğer kayaçlar arasında bu kurala
dayanarak göreceli yaş verilebilmektedir. Örneğin
sedimenter bir istifi kesen bir granit, sedimenter istiften
daha gençtir.
c-Bileşen Kuralı: Bir sedimenter kayaç onu oluşturan
bileşenlerden daha gençtir
7
8
2-Çökelim Yaşı:
Sedimenter kayaçlar içinde yer alan karakteristik fosiller
belli bir zaman aralığını yansıtırlar.
Bu fosillerin varlığı belirlenerek sedimenter kayaçlar için
çökelim yaşları ortaya konulabilir.
9
10
11
3-Mutlak Yaş:
• Radyoaktif elementlerin yarılanma sürelerinden yola
çıkılarak kayaçların veya minerallerin oluşum yaşının yıl
olarak verilmesidir.
• Doğada bilinen elementlerin çoğu duraylı olmasına karşın,
bir kısmı duraysızdır(radyoaktif elementler).
• Bunlar ortam koşullarından etkilenmeksizin sürekli enerji
açığa çıkarmak suretiyle daha duraylı olan diğer
izotoplara kendiliğinden bozunurlar.
12
• Duraysız izotoplar duraylı hale gelmek için hızlı bir şekilde
bozunurlar. Kayaçların mutlak yaşlarını (sayısal yaş)
belirlemek için duraysız isotopların bozunum hızının
ölçülmesinden yararlanılır.
• Radyoaktif elementlerin yarısı belirli bir sürede radyoaktif
olmayan duraylı ürün elemente dönüşür. Bu süreye
radyoaktif elementin yarılanma ömrü denilir.
13
14
15
16
Stratigrafi (stratigraphy),
• Yer kabuğundaki belli bir
alan ve bölgedeki kayaların,
tabakalı ve sedimenter
kayaçların dizilimlerini,
birbirleriyle olan ilgilerini
inceleyen,
formasyonlarından,
bileşimlerinden, nitelik,
istiflenme, yaş ve
korelasyonlarından söz
eden bir jeoloji dalıdır.
17
• Stratigrafik dizilimin incelenmesi sonucu, o alanda birikmiş
olan sedimenter kayaçların yaşlıdan gence doğru
sıralanması yoluyla söz konusu depolanma alanının
zaman içerisindeki evriminin belirlenmesi mümkün
olmaktadır.
18
• Bu amaçla depolanma alanında birikmiş olan
sedimentlere ait tabakaların, aralarındaki sedimentolojik
ve yapısal ilişki, üst-alt ilişkisi veya kesen-kesilen
ilişkisinin incelenmesi sonucu, alttan üste doğru olan
dizilimleri ve dolayısıyla ortamın jeolojik evrimi
belirlenebilir.
• Ayrıca her bir tabakanın çökeldiği dönemde yaşayan
organizmalara ait fosillerinden yararlanılarak, tabakaların
çökeldikleri dönemler ve birbirleriyle olan ilişkilerinin
zamansal boyutunun da belirlenmesi
• mümkündür.
19
20
Jeolojik Zaman Çizelgesi
21
22
INS13204
GENEL JEOFİZİK VE
JEOLOJİ
Yrd.Doç.Dr. Orhan ARKOÇ
e-posta : [email protected]
Web
: http://personel.kirklareli.edu.tr/orhan-arkoc
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
2 709 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content