close

Enter

Log in using OpenID

Akut Nörolojik Sendrom - Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

embedDownload
Basıldığında KONTROLSUZ KOPYA niteliğindedir.
ULUSAL MĠKROBĠYOLOJĠ
STANDARTLARI (UMS)
AKUT SENDROMİK YAKLAŞIM REHBERİ
Enfeksiyöz Nörolojik Bozukluklar
(Akut Nörolojik Sendrom)
Hazırlayan Birim
Sendromik YaklaĢım Tanı Standartları ÇalıĢma Grubu
Onaylayan Birim
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Kategori
Sendromik YaklaĢım
Bölüm
-
Standart No
SY-03
Sürüm No
1.0
Onay tarihi
01.01.2015
Geçerlilik tarihi
01.01.2018
Sürüm no Tarih
Değişiklik
Akut Nörolojik Sendrom
İÇİNDEKİLER
KAPSAM VE AMAÇ............................................................. 3
KISALTMALAR VE TANIMLAR .............................................. 3
GENEL BĠLGĠ ................................................................... 3
Menenjit.......................................................................... 4
Ensefalit, meningoensefalit ................................................ 4
Akut enfeksiyöz myelit, radikülomyelit ................................. 5
Olası hastalıklar, etkenler .................................................. 5
EKLER............................................................................. 8
Ek-1 Akut nörolojik sendrom tanı akıĢ Ģeması8,9,10 ................ 8
ĠLGĠLĠ DĠĞER UMS BELGELERĠ ............................................ 9
KAYNAKLAR ..................................................................... 9
Sayfa 2 / 9
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
01.01.2015 / Sürüm: 1.0 / SY-03 / Sendromik YaklaĢım
Akut Nörolojik Sendrom
Kapsam ve Amaç
Enfeksiyöz nörolojik bozukluklar (ENB); enfeksiyöz etkenlerin neden olduğu
nörolojik bozukluklardır. ENB’nin tanı ve tedavisi, yüksek mortalite nedeniyle
hızla ve dikkatle ele alınmalıdır. Nörolojik enfeksiyonların klinik sunumları
karmaĢık olabilir; belli bir etkeni iĢaret etmeyebilir; etkenin izolasyonu zor olabilir.
Buna karĢın akut nörolojik enfeksiyonların hızla ve doğru Ģekilde ele alınması,
etkene yönelik en uygun tedavinin, en hızlı Ģekilde uygulanması gereklidir.
Bu belge ile, nörolojik bulgularla baĢvuran kiĢilerde buna neden olan ve halk
sağlığı açısından tehdit oluĢturabilecek enfeksiyöz etkenlerin erken dönemde
tanınabilmesi için hastaları ilk görecek olan hekimlere rehberlik etmek
amaçlanmıĢtır. Bu amaçla hekimin ana semptomlardan yola çıkarak hangi
etkenleri öncelikle düĢünmesi gerektiği, hangi örnekleri hangi laboratuvar testleri
için, hangi aĢamada göndermesi gerektiği ile ilgili olarak bir akıĢ Ģeması
oluĢturulmuĢtur. Böylelikle sinir sistemini tutan bulaĢıcı hastalıklara yönelik
laboratuvar hizmetlerinin preanalitik (klinik sendrom) evresinin doğru iĢlemesi ve
aynı zamanda mikrobiyoloji laboratuvarlarının tanısal kapasitesinin
geliĢtirilebilmesine dayanak oluĢturulması sağlanabilecektir.
Kısaltmalar ve Tanımlar
BOS
Beyin omurilik sıvısı
ENB
Enfeksiyöz nörolojik bozukluklar
SSS
Santral sinir sistemi
Genel Bilgi
Enfeksiyöz nörolojik bozukluklar (ENB); beyin, spinal kord, santral sinir
sistemindeki (SSS) membranöz ya da vasküler yapıların enfeksiyonu sonucu
ortaya çıkar. ENB; bakteriyel, viral, fungal, protozoal, helmintik ya da prionlara
bağlı olabilir (1).
SSS enfeksiyonları Ģu belirtilerle ortaya çıkabilir; ateĢ, baĢ ağrısı, bulantı-kusma,
ense sertliği/meningeal irritasyon bulguları, mental durum değiĢikliği, fokal
nörolojik bulgular (ör., pareziler, kraniyal sinir tutulumu, papilödem), üveit ve
epileptik nöbetler. Spinal kord enfeksiyonu varsa; paraparezi/quadriparezi, sırt
ağrısı, mesane fonksiyon bozukluğu, spinal dağılıma uyan duyu kusuru, refleks
değiĢiklikleri ve kas tonusunda azalma görülür.
Genellikle hangi nörolojik belirtilerin birlikte görüldüğü ya da bulguların
derecesine göre etken patojeni belirlemek mümkün değildir. Ancak, klinik tabloya
eĢlik eden diğer belirtiler (enterit, otit, sinüzit, pnömoni, rinore, deri döküntüsü,
eklem ağrıları) ve öykü (seyahat, kafa travması, geçirilmiĢ intrakraniyal ya da
spinal operasyon, immün baskılayıcı bir hastalık ya da tedavi vb.) ile olası etken
patojenler farklılaĢabilir. Ayrıca yaĢ grubu da etken patojenler için önemli bir yol
göstericidir.
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
Sendromik YaklaĢım / SY-03 / Sürüm: 1.0 / 01.01.2015
Sayfa 3 / 9
Akut Nörolojik Sendrom
Nörolojik bulgular, SSS’nin ağırlıkla hangi komponentinin tutulduğuna bağlı
olarak, farklı derecelerde ya da farklı kombinasyonlarda ortaya çıkabilirler.
Örneğin, piamater ve araknoidin enfeksiyöz tutulumu “menenjit” tablosuna
neden olurken, damarsal yapıların enfeksiyonu SSS “vaskülit”ine neden olur.
Beyin parankiminin inflamasyonu varsa “ensefalit”ten söz edilir.
ENB; beyin ve/veya spinal kordun tutulumuna bağlı olarak, Ģu kinik tablolarla
ortaya çıkabilirler: Menenjit, ensefalit, myelit, radikülit, ventrikülit, serebrit,
serebral ya da spinal apse, kist, ekstradural apse, diskit, granulom,
postenfeksiyöz ensefalit /serebellit/ myelit ya da radikülonöropati. Unilateral
multipl kranyal sinir tutulumu, kavernöz sinüsün septik trombozuna bağlı olarak
ortaya çıkabilir (1,2,3)
Menenjit
Menenjit; etken patojenin neden olduğu, pia-araknoid ve subaraknoid aralıktaki
beyin omurilik sıvısının (BOS) enfeksiyonudur. Bu enfeksiyonun serebral vasküler
yapılara yayılması, vaskülit ve venöz sinüs trombozuna yol açabilir. Subaraknoid
aralıktaki enfeksiyon sıklıkla ventrikülite neden olur.
Klinik tabloda; ateĢ, baĢ ağrısı, ense sertliği ile birlikte değiĢen derecelerde
mental durum değiĢiklikleri, bulantı-kusma, fotofobi ve bazen de epileptik
nöbetler olur. Makülopapüler, peteĢial deri döküntüleri eĢlik edebilir. Rinore,
otore varsa, etken konusunda yönlendirici olabilir.
Ense sertliği ve meningismus, meningeal irritasyonun bulgularıdır. Kafa içi basınç
artıĢı nedeniyle mental durum değiĢiklikleri ve papilödemi ortaya çıkar. Serebral
damarsal yapıların (arter, ven) enfeksiyonu ve trombozları ise fokal nörolojik
bozukluklar ve epileptik nöbetlere neden olur (2,3).
Ensefalit, meningoensefalit
Ensefalit; etken patojenin ya da etkene karĢı geliĢen immün yanıtın neden olduğu
beyin dokusunun inflamasyonudur. Bakteriyel, viral, protozoal, fungal patogenler
dıĢında, enfeksiyonlara bağlı geliĢen immün yanıtlar da ensefalit nedeni olabilir.
Riskli bölgelere seyahat öyküsü, vektör ya da hayvanlarla teması, immün sistemi
baskılayan durumlar, organ transplantasyonu öyküsü alınması tanı ve etkenler
yönünden yol gösterici olur.
Klinik tabloda; ateĢ, baĢ ağrısı, ense sertliği ile birlikte değiĢen derecelerde
mental durum değiĢiklikleri, kiĢilik ve davranıĢ değiĢiklikleri, afazi, hareket
bozuklukları, halüsinasyonlar, bulantı-kusma, fotofobi, epileptik nöbetler ve
denge bozukluğu olur. Genellikle biliĢsel ve davranıĢsal bozukluklar ve fokal
nörolojik bulgular ensefalitte menenjite göre daha fazla sıklıkla görülürler. Beyin
sapı ensefaliti; alt kranyal sinir tutulumu, kilitlenme (locked-in) sendromu,
myoklonus, otonomik bulgularla kendini gösterir. Görüntüleme bulguları ayırt
edicidir.
Enterovirüsler, flavivirüsler, listeriyoz, tüberküloz, bruselloz, Lyme ya da
paraneoplastik sendromlar beyin sapı ensefalitine neden olabilirler. Herpes
ensefalitinde temporal lob tutulumu ayırt edicidir. Görüntüleme (CT/MR) ve EEG
bulguları, temporal lob tutulumunu destekler.
Sayfa 4 / 9
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
01.01.2015 / Sürüm: 1.0 / SY-03 / Sendromik YaklaĢım
Akut Nörolojik Sendrom
Progresif multifokal lökoensefalopati; immün sistemin baskılandığı durumlarda
(ör., HIV enfeksiyonu, immün baskılayıcı tedavi), JC virüsün neden olduğu
demyelinizan bir ensefalopati tablosudur.
Kuduz ensefalitinde virüs, periferik sinirlerden SSS’ne yukarı doğru yayılımla
ulaĢır. Klinik bulgulara ek olarak yutma güçlüğü bulunur. Kuduz ensefalit tablosu
ölümcüldür.
Kızamık virüsü, post enfeksiyöz ensefalite neden olur. Mental değiĢiklikler ön
plandadır (3,4,5).
Akut enfeksiyöz myelit, radikülomyelit
Akut Enfeksiyöz Myelit; primer, sekonder ya da postinfeksiyöz olabilir. Primer
enfeksiyöz myelit, spinal kordun enfeksiyonudur. Sekonder enfeksiyöz myelit;
spinal kanaldaki enfeksiyöz durumlar (apse), komĢu intratekal yapıların
(granulomatöz lezyonlar) enfeksiyonudur. Spondilit ve paraspinal apse
formasyonu (Pott hastalığı/tüberküloz) da myelit kliniğine neden olabilir.
Postenfeksiyöz myelit ise, bakteriyel ve viral enfeksiyonlar sonrasında geliĢen
spinal kordun inflamasyonudur. Myelit ile radikülit birlikte olabilir.
Ensefalomyelitin komponenti olarak, postenfeksiyöz ve postvaksinal geliĢebilir.
Guillain-Barre sendromu; alt ekstremite distalinden baĢlayan duyu ve motor
bozukluğa neden olan, akut postenfeksiyöz otoimmün bir radikülonöropatidir.
Spinal epidural apsede paraparezi daha sık görülür. Çünkü apse, torakal ve
lumbosakral bölgede daha sık yerleĢir. Spinal epidural apse direkt bası yapabilir
ya da vasküler yapılara bası yaparak tromboza neden olabilir.
Klinik tabloda; ateĢ, sırt ağrısı, paraparezi, quadriparezi, mesane fonksiyon
bozukluğu, refleks değiĢiklikleri, spinal myoklonus, duyu defisiti olabilir. Deri
döküntüleri olabilir ve etkene göre yol gösterici değeri vardır: Bukkal mukoza ve
el/ayakta veziküler döküntü – Enterovirus71, dermatomal dağılımlı – Herpes
zoster, eritema kronikum migrans – Lyme (4,6,7).
Olası hastalıklar, etkenler
Menenjit
Meningokok, pnömokok, tüberküloz, sifiliz, Haemophilus influenzae, stafilakok,
Lyme nöroborelyoz, enterovirüsler, kabakulak, herpes virüs, HIV, funguslar,
Listeria spp.
Ensefalit
HSV, varicella zoster, CMV, diğer viral ensefalitler (Parvovirus, kızamık, herpes
virus 6 ve 7), Arbovirüsler (Batı Nil virusu, Japon ensefaliti, Dengue, kuduz),
PMLE, sifiliz, Clostridium tetani/botulinum, Brucella spp, sepsise bağlı
ensefalopati, diğer bakteriyel nedenler (Whipple, leptospiroz, Mycoplasma spp,
klamidyalar, riketsiyalar), sıtma, tripanozomiyaz ve diğer parazitler, prion
hastalığı, antikora bağlı ensefalit, post enfeksiyoz ensefalit ve ensefalopati,
Plasmodium falciparum.
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
Sendromik YaklaĢım / SY-03 / Sürüm: 1.0 / 01.01.2015
Sayfa 5 / 9
Akut Nörolojik Sendrom
Enfeksiyöz myelit etkenleri; entreovirüsler (polio, coxsacki, echovirus), herpes
virüs, CMV, EBV, HIV, HTLV, kuduz, Brucella spp, Borellia spp, Treponema spp,
Mycoplasma spp, hepatit virüsleri, rubella, varicella, klamidya, Ģistozomiyaz ve
tüberküloz.
Ülkemizde olası etkenler
Ankara TF, HaydarpaĢa Numune EA, GATA HaydarpaĢa AH, Ümraniye EA, Kartal
Lütfi Kırdar EA, Erzurum TF, Trabzon TF, Dicle TF, Diyarbakır EA, Harran TF, ġiĢli
Etfal EA hastanelerinden aldığımız kümülatif verilere göre 2013 yılında bu
hastanelerde 172 SSS enfeksiyonlu eriĢkin hasta tedavi görmüĢtür.
Bunlardan %15’i tüberküloz menenjit, %14’ü pürülan menenjit (17 pnömokok, 3
Listeria monocytogenes, 2 Neisseria meningitidis, 1 Moraxella spp, 1 stafilokok),
6 nörobruselloz, 1 nörosifiliz, 1 kriptokok, 1 HSV ve 1HH6’dır. BeĢ vakada beyin
apsesi saptanmıĢ olup, 107 (%62) vakada ise etiyolojik ajan saptanamamıĢtır
(8,9,10).
Şekil 1. Menenjit klinik yaklaĢım algoritması (11,12).
Sayfa 6 / 9
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
01.01.2015 / Sürüm: 1.0 / SY-03 / Sendromik YaklaĢım
Akut Nörolojik Sendrom
Şekil 2. Ensefalit klinik yaklaĢım algoritması
Şekil 3. Myelit klinik yaklaĢım algoritması
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
Sendromik YaklaĢım / SY-03 / Sürüm: 1.0 / 01.01.2015
Sayfa 7 / 9
Akut Nörolojik Sendrom
Ekler
Ek-1 Akut nörolojik sendrom tanı akıĢ Ģeması8,9,10
Sayfa 8 / 9
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
01.01.2015 / Sürüm: 1.0 / SY-03 / Sendromik YaklaĢım
Akut Nörolojik Sendrom
İlgili diğer UMS belgeleri
Bu belge (Enfeksiyöz Nörolojik Bozukluklar) aĢağıda verilen UMS belgeleriyle de
ilgilidir ve bilgi için bu belgelere de bakılması önerilir:
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
UMS,
V-MT-05
V-MT-15
V-MT-17
V-MT-20
B-MT-03
B-MT-04
Poliomyelitin mikrobiyolojik tanısı
Batı Nil Virüsü enfeksiyonunun (WNV) mikrobiyolojik tanısı
Kene kaynaklı ensefalitin (TBE) mikrobiyolojik tanısı
Kuduzun mikrobiyolojik tanısı
Neisseria meningitidis enfeksiyonunun mikrobiyolojik tanısı
Haemophilus influenzae invaziv enfeksiyonunun mikrobiyolojik
tanısı
B-MT-05
Streptococcus pneumoniae invaziv enfeksiyonunun
mikrobiyolojik tanısı
B-MT-15
Botulismus
B-MT-18
Sifilizin mikrobiyolojik tanısı
GEN-ÖY-01 Enfeksiyöz maddelerin taĢınması rehberi
Kaynaklar
1
Verma A. Infections of the nervous system. In: Bradley GW. Neurology in Clinical Practice. 5 ed
Vol. II. Elsevier, Philadelphia. 2008:1417-583
2
Roos KL. Merkezi sinir sisteminin akut bakteryel enfeksiyonları. In: Aminoff MJ. Neurology and
General Medicine, Türkçe. 4 ed., GüneĢ Tıp Kitabevi, Ankara. 2010:769-89.
3
Parikh V, Tucci V, Galwankar S. Infections of the nervous system. Int J Crit Illn Inj Sci 2012;
2(2):82-97.
4
Tyler KL. Emerging viral infections of the central nervous system: part 1. Arch Neurol 2009;
66(8):939-48.
5
Thwaites G, Fisher M, Hemingway C, Scott G, Solomon T, Innes J. British Infection Society
guidelines for the diagnosis and treatment of tuberculosis of the central nervous system in
adults and children. J Infect 2009;59(3):167-87.
6
West TW, Hess C, Cree BA. Acute transverse myelitis: demyelinating, inflammatory, and
infectious myelopathies. Semin Neurol 2012;32(2):97-113.
7
Jacob A, Weinshenker BG. An approach to the diagnosis of acute transverse myelitis. Semin
Neurol 2008;28(1):105-20
8
Erdem H, Elaldi N, Oztoprak N, et al. Mortality indicators in pneumococcal meningitis:
therapeutic implications. Int J Infect Dis 2014;19:13-9.
9
Erdem H, Kilic S, Sener B, et al. Diagnosis of chronic brucellar meningitis and
meningoencephalitis: the results of the Istanbul-2 study. Clin Microbiol Infect 2013;19(2): E806.
10 Erdem H, Ozturk-Engin D, Elaldi N, et al. The microbiological diagnosis of tuberculosis
meningitis: Results of Haydarpasa-1 study. Clin Microb Infect DOI: 101111/1469-069112478
2013
11 Tunkel AR, Hartman BJ, Kaplan SL, et al. Practice guidelines for the management of bacterial
meningitis. Clin Infect Dis 2004;39(9):1267-84.
12 http://www.ekmud.org/dosya/sepsisklavuz/menenjitRehber%5B1%5D.pdf
Ulusal Mikrobiyoloji Standartları
Sendromik YaklaĢım / SY-03 / Sürüm: 1.0 / 01.01.2015
Sayfa 9 / 9
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
777 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content