close

Enter

Log in using OpenID

7.1.YYEP Ek 1

embedDownload
Alpaslan II Baraj ve HES Projesi
Yeniden Yerleşim Eylem Planı (YYEP) Ekleri
SRM Danışmanlık
1
Ek 1.
Ek 1.1 Muktar Görüşmeleri
Ek 1.2 Proje Bilgilendirme Broşürü
2
Ek 1.1:
Projeden Etkilenen Köylerde Muhtarlarla Yapılan
Görüşmelerin Ayrıntıları
EK 1.1 MUHTAR GÖRÜŞMELERİ
Projeden Etkilenen Köyler Muhtar Anketleri
Alspaslan II HES projesi nüfus sayımı anket çalışmasında anket çalışmalarına paralel
olarak etkilenen tüm köylerin muhtarları ile görüşülmüş ve kendileri ile niteliksel bazda
muhtar anketi yapılmıştır. Muhtar anketlerinin amacı köyü daha iyi tanımak ve köyün
sorunları ve projeye yaklaşımlarını öğrenmektir. Sorulan soruların hepsi acık uçlu
sorular olup, köyün hane yapısı, demografik yapısı ve projenin köyler üzerindeki
etkilerini özetlemektedir. Muhtar anketlerinin köy bazında özeti aşağıda yer almaktadır.
Akpınar
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Akpınar Köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 85 hane yaşadığını belirtmiştir.
Köyün toplam nüfusu 550 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren ve
yaklaşık 65 öğrencisi olan bir okul bulunmaktadır. Öğrenciler bu okuldan sonra
eğitimlerine Yeşilova’daki okulda devam etmektedirler. Çocukların okullaşma oranı %
80 civarındadır. Üniversitede okuyan ortalama 7 öğrenci vardır. Köyün sağlık ocağı
yoktur. Mercimekkale’de düzenli hemşire ve doktor vardır ve ihtiyaç olduğunda oraya
gitmektedirler.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyde ana ekonomik aktiviteler olarak tarımsal üretim ve hayvancılık
bulunmaktadır. Tarımsal üretim anlamında başlıca domates, biber, elma vb sebzeler
üretilmektedir. Hayvancılık olarak ise 500’e yakın büyükbaş ve 5,000 civarında
büyükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak
yetiştirilmektedir. Köyde ticaret yoktur. Genç nüfus çiftçilik, demircilik, kaynakçılık, vb.
işlerde çalışmaktadır. Köyün altyapısında kanalizasyon bulunmamaktadır. Su şebekesi
ve tarım amaçlı sulama kanalı vardır. Köylüler ısınma için genelde odun ve tezek
kullanmaktadır. Yollar asfalt ve düzgündür.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en temel sorunları olarak; sel riski, köy konağının ve imam evinin olmaması
ve istihdam sıkıntısı sayılmıştır. Muhtar projenin genelde olumsuz etkileri olabileceğini
çünkü tüm verimli arazilerinin proje nedeniyle kamulaştırılacak olduğunu ve sadece
verimsiz arazilerinin geriye kaldığını belirtmiştir. Bununla birlikte, projeyi Türkiye için
olumlu bir proje olarak değerlendirmiştir.
Akkonak
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Akkonak Köyü muhtarı köyde yerleşik mezralar ile birlikte 130 hane yaşadığını
belirtmiştir. Köyün toplam nüfusu mezralar dahil yaz-kış 1,000 kişi civarındadır.
Yaklaşık 10 hane sezonluk olarak gelmektedir. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren ve
yaklaşık 100 öğrencisi olan iki okulları bulunmaktadır. Öğrenciler bu okulun sonrasında
eğitimlerine devam edebilmek için Serinova, Taşoluk İmam Hatip Lisesi ve Muş’a
okumaya gitmektedirler. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık hizmeti almak için en yakın
Serinova’ya gitmektedirler. Ancak Serinova’da da düzenli doktor bulunmamaktadır.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
3
Köyde üretilen tarımsal ürünler arasında başlıca buğday, arpa ve yonca
bulunmaktadır. Arazilerin genel olarak verimi düşüktür. Hayvancılık anlamında ise
köyde mezralar dahil 1.000 büyükbaş ve 5.000’in üzerinde küçükbaş hayvan
bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik yetiştirilmektedir. Köyde,
arıcılık faaliyeti ile uğraşan sadece 1 kişi vardır. Ticaret ile uğraşan kimse
bulunmamaktadır. Genç nüfus, genellikle İstanbul ve Bursa’ya inşaat işçiliğinde
çalışmaya gitmektedir. Köyde kalanlar ise tarım ve hayvancılık ile uğraşmaktadır. Köyün
altyapısında kanalizasyon bulunmamaktadır. Su şebekesi vardır ancak su kaynağı az
olduğundan su sıkıntısı yaşanmaktadır. Yollar oldukça bozuk durumdadır. Bununla
birlikte Enerjisa tarafından köprünün yapılması işlerine çok yaramıştır. Tarımsal
sulamayı köyün ancak % 5’i yapmaktadır. Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve
tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Muhtar tarafından köyün en önemli sorunları; eğitimin 4. sınıfa kadar devam
edebilmesi, su, ve sağlık ocağının olmaması şeklinde sıralanmıştır. Muhtara göre
Alpaslan II Hes projesi konusunda kendilerine yeteri kadar bilgi verilmemiştir ve
Enerjisa tarafından düzenlenene halk katılım toplantısına katılmamışlardır. Alpaslan II
HES projesinde, köyün kum ocağının proje tarafından kullanılmasının köylüyü olumsuz
etkilediği belirtilmiştir. Şu anda, ihtiyaçları olduğunda kumu dışarıdan almak zorunda
olmaları ve ayrıca köylünün tüm verimli arazilerinin proje tarafından alınmasının
gelirlerinde azalmaya yol açabileceği yönünde kaygılarının olduğunu paylaşmışlardır.
İstihdam konusunda da beklentilerinin karşılanmadığı ifade edilmiştir. Projeden;
gençlere istihdam sağlanması, kum ocağı ve işçilerle ilgili sıkıntıların çözülmesi gibi
beklentileri olduğu belirtilmiştir.
Aligedik
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Aligedik Köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 75 hane yaşadığını belirtmiştir.
Köyün toplam nüfusu 550 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren ve 60
öğrencisi olan bir okulları bulunmaktadır. Dördüncü sınıftan sonra eğitimlerine devam
etmek için erkek öğrenciler Varto’da, kız öğrenciler ise Muş Merkez’de bulunan yatılı
okula gitmektedirler. Muhtar, herkesin çocuğunu okula gönderdiğini belirtmiştir. Köyün
sağlık ocağı yoktur. Aile hekimi ayda birkaç defa köyü ziyaret etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana tarımsal ürünleri arasında; yonca, fiğ, korunga, kavun, karpuz ve buğday
bulunmaktadır. Hayvancılık olarak ise köyde yaklaşık 350 büyükbaş ve 10,000 küçükbaş
hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları, hane ihtiyacına yönelik olarak
yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur. Köyde hayvan ticaret
yapılmaktadır. Köydeki genç nüfus çiftçilik yapmaktadır. Batı illerine gidip çalışan
yaklaşık 40 kişi vardır ve köyden 2 kişi de barajda çalışmaktadır. Barajda çalışmak için
başvuran daha çok insan vardır ancak henüz servis olmaması gençleri caydırmaktadır.
Köyün altyapısında kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır ancak yeterli
değildir. Her evde güneş enerjisi vardır. Tarımsal sulama kanalı yoktur. Bunun yerine
dereden gelen su ile sulama yapılmaktadır. Köylüler ısınma için genelde daha çok Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı aracılığı ile dağıtılan kömür, odun ve tezeği
kullanmaktadırlar.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunlarının; yol ve su altyapısı, cami ve okul tadilatı ve istihdam
olduğu belirtilmiştir. Barajdan, 2011 yılında Enerjisa tarafından haberdar edilmişlerdir.
Projenin köylerinin yerini değiştirecek olması ve verilen tazminatların düşüklüğü
nedeniyle yeni düzen kurmakta sorun yaşayacaklarını ve dolayısıyla olumsuz
etkileneceklerini belirtmişlerdir. Ayrıca, barajın 2,000 dönümlük mera alanlarını su
altında bırakması da diğer bir olumsuz durumdur. Alacakları tazminat bedeli ile yeni bir
4
ev alamayacaklarını, zaten az dönümlü arazileri olduğunu ifade etmişlerdir. Barajdan
sonra köyün 3 tarafının suyla çevrilecek olmasından dolayı hayvanlarının nerede
otlatılacağı konusunda belirsizlik ile karşı karşıya olduklarını söylemişlerdir. Köy
halkının projeden istihdam konusunda birtakım bir takım beklentileri vardır. Bunun
dışında, eğer köyleri su altında kalacak ise yeni bir yerleşim yeri verilmesini talep
etmektedirler. Projeden; top sahası yapımı ve yollarının su altında kalıp kalmayacağı
konusunda Enerjisa tarafından bilgilendirilmeyi istemektedirler.
Aşağıalagöz
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Aşağıalagöz Köyü muhtarı, köyde yerleşik yaklaşık 40 hane yaşadığını belirtmiştir.
Köyün toplam nüfusu 380 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren okulun
toplam 20 öğrencisi bulunmaktadır. Dördüncü sınıftan sonra eğitimlerine devam etmek
için erkek öğrenciler Varto’da, kız öğrenciler ise Muş Merkez’de bulunan yatılı okula
gitmektedirler. Muhtar, herkesin çocuğunu okula gönderdiğini belirtmiştir. Köyün sağlık
ocağı yoktur. Sağlık hizmeti almak için Varto’ya gitmekte ve haftada bir de aile hekimi
ziyaret etmektedirler.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana tarımsal ürünleri arasında; yonca, korunga ve buğday bulunmaktadır.
Hayvancılık olarak ise köyde 100 büyükbaş, 600 civarında ise küçükbaş hayvan
bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir.
Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur. Köyde ticaret yapılmamaktadır. Köydeki genç
nüfus büyük şehirlere giderek inşaatlarda çalışmaktadır. Köyün altyapısında,
kanalizasyon bulunmamaktadır. Köyde su şebekesi vardır ancak su yetersizdir. Tarımsal
sulama kanalı vardır ancak heyelan yüzünden kapalıdır. Köylüler ısınma için genelde
kömür, odun ve tezek kullanmaktadırlar. Yollar genelde bozuktur.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
İşsizlik, kanalizasyon eksikliği, sulama kanalının kapalı olması ve içme suyunun
yetersiz olması köyün en büyük sorunları olarak belirtilmiştir. Baraj konusunda
kendilerine bilgilendirme yapılmadığını ve bu konuda ilk defa SRM ile görüştürklerini
belirttiler. Baraj yapımından sonra su kenarında alabalık çiftliği kurmak istemektedirler.
Barajın genelde olumsuz etkileri olabileceği düşünülmektedir. Buna neden olarak
verimli arazilerin su altında kalacak olması ve köylünün bu arazilerden alacağı paranın
kısa sürede bitecek olması gösterilmiştir. Barajın olumlu etkileri arasında sulama
kanallarının yapılması, iklimin yumuşayacak olması ve enerji üretimi sayılmıştır.
Projeden beklentileri ise; köylerine cami yapımı için destek, köy odasının tadilatı,
gençler için istihdam ve alt yapı iyileştirmeleri şeklinde belirtilmiştir.
Aşağıhacıbey
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Aşağıhacıbey Köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 60 hane yaşadığını belirtmiştir.
Köyün toplam nüfusu 380 kişi civarındadır, yazın gelenler ile nüfus 600 civarı
olmaktadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren ve yaklaşık 50 öğrencisi olan bir okulları
bulunmaktadır. Dördüncü sınıftan sonra eğitimlerine devam etmek için erkek öğrenciler
Varto’da, kız öğrenciler ise Muş Merkez’de bulunan yatılı okula gitmektedirler. Muhtar,
herkesin çocuğunu okula gönderdiğini, kız ve erkek öğrencilerin okullaşma oranlarının
aynı olduğunu belirtmiştir. Ayrıca Varto genelinde okula gitme oranının en yüksek köy
olduğu da vurgulanmıştır. Köyün sağlık ocağı bulunmaktadır ancak hizmet
vermemektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyeti olarak tarımsal ürünleri başlıca şu şekildedir; buğday,
saman, mısır, fiğ, korunga ve yonca. Hayvancılık anlamında köyde 250’e yakın büyükbaş
5
hayvan bulunur iken küçükbaş hayvan yetiştiricisi 3-4 aile bulunmaktadır. Kümes
hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan
1 kişi vardır. Köyde 2 kişi hayvan ticareti yapmakta iken, 2 kişinin de bakkalı vardır.
Genç nüfus arasında üniversite mezunları vardır. Bunların büyük bir çoğunluğu burada
kalmayı tercih etmektedir. Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır, su
şebekesi vardır. Tarımsal sulama yapılmamaktadır. Muhtar, su yokluğu nedeni ile
tarımın gelişmemiş olduğunu belirtmiştir. Köylüler ısınma için genelde odun ve tezek
kullanmaktadırlar. Yollar genel olarak bozuktur.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları; kanalizasyon, tarım sulamasının olmaması, su
şebekesinin ve borularının oldukça eskimiş olması, sağlık ocağı olmaması ve Alagöz
yolunun asfaltlanmaması olarak sayılabilir. Muhtar projenin genel anlamda olumsuz
etkilerinin olduğunu çünkü kalıcı arazilerinin baraj nedeniyle alınacağını ve başka
yerden arazi sağlamanın çok zor olduğunu belirtmiştir. Muhtar herhangi bir soruları
veya sorunları olduğunda proje personelinden yeterli bilgiyi alabildiklerini belirtmiştir.
Bağiçi
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Bağiçi muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 45 hane yaşadığını; ayrıca sezonluk olarak
yaklaşık 50 hanenin köye geldiğini belirtmiştir. Köy nüfusu mevsimsel olarak değişiklik
göstermektedir. Kışın 250 olan nüfus, yazın 550 kişiye kadar çıkmaktadır. İlkokul 4.
sınıfa kadar eğitim veren ve yaklaşık 35 öğrencisi olan bir okulları bulunmaktadır.
Öğrenciler bu okulun sonrasındaVarto ve Muş’a eğitimlerine devam etmek için
gitmektedirler. Köyde okullaşma oranı yüksektir. Kız ve erkek öğrencilerin okula gitme
oranlarının aynı olduğu belirtilmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık hizmeti almak
için Varto’ya gidilmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köydeki ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak tarımsal ürünler arasında başlıca
mercimek, arpa, fiğ, korunga, mısır, kavun, karpuz, elma, ceviz ve vişne sayılabilir.
Önemli bir gelir getirici faaliyet olarak hayvancılık açısından köyde yaklaşık 600
büyükbaş hayvan bulunurken, ortalama 2,500 küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes
hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan
2 kişi vardır. Köyde hayvan ticareti yapılmaktadır. Genç nüfus, genellikle büyük
şehirlerde çalışmaya gitmekte ancak yazın ot toplamaya köye geri gelmektedirler.
Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır. Tarımsal
sulama için nehirden motorla su çekilmektedir. Köylüler ısınma için genelde kömür,
odun ve tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Muhtar köyün en temel sorunları ve projeden beklentilerini dile getirirken barajdan
önce çok büyük bir sorunları olmadığını söylemiştir. Baraj nedeniyle yapılacak
kamulaştırma ödemelerinin miktarı ve ödeme zamanındaki belirsizliğin insanlar da
şaşkınlık yarattığını ve ödemelerin herkes için çok önemli olduğunu belirtmiştir.
Kamulaştırma nedeniyle şu anda insanların ne yapacaklarını bilemediklerini
belirtmiştir. Köylülerin projeden beklentisinin bu ödemelerin gerçekleşmesi olduğunu
vurgulamıştır.
Değerli
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Değerli muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 43 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün
toplam nüfusu 300 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren ve yaklaşık 23
öğrencisi olan bir okul bulunmaktadır. 4. sınıftan sonra öğrenciler Varto, Yeşilova ve
Yağcılar’a giderek eğitimlerine devam etmektedirler. Muhtar, herkesin çocuğunu okula
gönderdiği ve kızların ve erkeklerin okullaşma oranlarının aynı olduğunu belirtmiştir.
6
Köyün sağlık ocağı yoktur. Haftada bir gün hemşire köyü ziyaret etmektedir. Köylüler
sağlık hizmeti almak için Varto’ya gitmektedirler.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyetlerinden tarımsal üretimde başlıca; arpa, yonca,
korunga, fiğ ve buğday bulunmaktadır. Hayvancılık olarak ise köyde yaklaşık 300
büyükbaş ve 2,000 civarında küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane
ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan 1-2 kişi vardır.
Köyde herhangi bir ticari faaliyet yapılmamaktadır. Genç nüfus genellikle çiftçilik ile
uğraşmaktadır. Büyük şehirlere gidip inşaatlarda çalışanlar da bulunmaktadır. Köyün
altyapısında ise kanalizasyon bulunmamaktadır; su şebekesi mevcuttur. Elektrik
kesintileri olmaktadır. Tarımsal sulama yapılmamakta bunun yerine taşıma su ile
sulama yapılmaktadır. Köylüler ısınma için genelde odun ve tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları arasında; cep telefonlarının çekmemesi, ev telefon
şebekesinin olmaması, kanalizasyon eksikliği, köy yollarının bozukluğu, köy içindeki
derenin sürekli taşması, arazilerin baraj yapımı için alınacak olması, kamulaştırma
sonucu ödemelerin ne zaman yapılacağı konusunda belirsizliğin hakim olması
sayılabilir. Köylüler baraj projesi hakkında ilk kez gecen sene gelen mühendisler
tarafından bilgilendirilmişlerdir. Muhtar; arazilerin su altında kalması, mera alanını
azaltması, tazminatları düşük ödemesi nedeniyle projenin genel olarak olumsuz etkileri
olabileceğini düşünmektedir. Diğer taraftan, projede istihdam ve tazminat ödemelerinin
hızlandırılması noktasında beklentilerini olduğunu belirtmiştir. Muhtar, aynı zamanda
kamulaştırma ödemeleri yapılana kadar arazilerini ekip ekemeyecekleri konusunda
bilgilendirilmeyi talep etmektedir.
Dumlusu
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Dumlusu köyü muhtarı köyde yerleşik 50 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün toplam
nüfusu 450 kişi civarındadır. Yaklaşık 10 hane köye sezonluk olarak gelmektedir.
İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık 60 öğrencisi olan bir okul bulunmaktadır.
Öğrenciler bu okulun devamında Serinova, ve Muş’a eğitimlerini sürdürmek için
gitmektedirler. Kızların okullaşma oranı erkeklere göre düşüktür. Köyün sağlık ocağı
yoktur, aile hekimi de pek gelmemektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köydeki ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak esas tarımsal ürünler arasında
buğday, arpa, fiğ, korunga, mısır, kavun, karpuz, fasulye ve yonca sayılabilir. Hayvancılık
anlamında köyde hastalık nedeni ile büyükbaş hayvancılık sona ermiştir. Bunun yerine
ortalama 5,000 civarında küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane
ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur.
Köyde hayvan ticareti yaz aylarında yapılmaktadır. Gençler genellikle İstanbul ve Batı
illerine çalışmaya gitmektedirler. Köyde kalanlar arasından 23 kişi proje şantiyesinde
çalışmaktadır. Köyün altyapısında kanalizasyon bulunmamaktadır ve su şebekesi
vardır. Ancak su kaynağının az olması nedeniyle su sıkıntısı yaşanmaktadır. Yollar
oldukça bozuk durumdadır. Tarımsal sulama yapılmamaktadır. Köylüler ısınma için
genelde kömür, odun ve tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları; eğitimin 4. sınıfa kadar devam edebilmesi, heyelan
tehlikesi, yolların bozuk olması, kanalizasyon olmaması ve en verimli toprakların proje
tarafından istimlak edilmesi şeklinde açıklanmıştır. Muhtar, aynı zamanda şu anda
köyün mevcut merasına bir taş ocağı kurulmasının planlandığını ve hayata geçirilmesi
durumunda hayvancılığın ciddi zarara uğrayacağını belirtmiştir. Mevcut durumda
köylüler kurulmuş olan proje şantiyesi nedeniyle hayvanlarını nehire götürmekte de
sıkıntı yaşamaktadır. Alpaslan II HES projesinden 2011’de Enerjisa’nın yayınladığı
7
tebligat aracılığı ile haberleri olmuştur. Proje konusunda genelde olumsuz düşüncelere
sahip olduklarını belirtmiştir. İstimlak olmayan arsalar üzerinden Akkonak’a yol
verildiğini ancak yol için şahıslara ödeme yapılmadığını belirtmiştir. Aynı zamanda
projede istihdam edilen köylerinden olan işçilerin asgari ücretle 12 saat çalıştığını ancak
dışarıdan gelen isçilerin daha fazla ücret almalarından dolayı mağdur olduklarını
belirtmiştir. Projeden beklentileri konusunda tüm köy olarak buradan taşınmak
istedikleri çünkü bir yanda heyelan tehlikesi, diğer yandan baraj ile çevrelendikleri dile
getirilmiştir. Cevizlidere nedeniyle 3-5 yılda bir sel olduğu ve yaylaya planlanan taş
ocağının kurulması durumunda köyde yaşamın iyice zorlaşacağı belirtilmiştir.
Dileklerinin Enerjisa’nın kalan topraklarını da almasıyla tamamen bu köyden gitmek
yönünde olduğu vurgulanmıştır.
Göçmenler
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Göçmenler köyü muhtarı (köy temsilcisi) köyde yerleşik yaklaşık 30 hane yaşadığını
belirtmiştir. Köyün toplam nüfusu 300 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim
veren ve 21 öğrencisi olan bir okulları bulunmaktadır. Öğrenciler bu okulun devamında
Serinova ve Muş’a eğitimlerine devam etmek üzere gitmektedirler. Muhtar, herkesin
çocuğunu okula gönderdiğini belirtmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık hizmeti
almak için Serinova’ya gitmektedirler. Ayda 1-2 kere aile hekimi ziyaret etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak tarımsal ürünler arasında başlıca
yonca, fiğ, korunga, kavun, karpuz, arpa, şekerpancarı, domates ve buğday sayılabilir.
Hayvancılık anlamında köyde 250 büyükbaş, 150 küçükbaş hayvan bulunmaktadır.
Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile
uğraşan kimse yoktur. Köyde, yaklaşık 10 hane hayvan ticareti yapmaktadır. Köydeki
genç nüfus aileyle beraber çiftçilik yapmaktadır ya da mevsimlik isçi olarak
çalışmaktadır. Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır. Köyde su şebekesi
vardır ancak yeterli değildir. Her evde güneş enerjisi vardır. Tarımsal sulama kanalı
yoktur. Bunun yerine dereden gelen su ile sulama yapılmaktadır. Köylüler ısınma için
genelde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından dağıtılan kömür, odun ve
tezek kullanmaktadır. Yollar topraktır ve şehire ulaşım zordur.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün temel sorunları olarak; Enerjisa tarafından yapılan yolların hala stabil hale
getirilmemesi, yol kenarlarına gerekli refüj ve trafik işaretlerinin eklenmemesi ve
yeniden yerleşim yeri topraklarını halen alamamalarını belirtmişlerdir. Projeden, 3 sene
önce sondajlar yapılırken haberleri olmuştur. HKT’ye katılmışlardır ve 2011’de köyde
toplantı yapılmıştır. Proje nedeniyle arazilerinin ve evlerinin su altında kalıyor
olmasından dolayı mağdur olduklarını belirtmişlerdir. Yeniden yerleşim yerinde eskisi
gibi hayvancılık yapamayacaklarını belirtmiş ve koyun merasının tamamen gidiyor
olmasından dolayı endişelerini paylaşmışlardır. Enerjisa’dan yeniden yerleşim
köylerindeki evlerini yapmak konusunda destek ve tapularını bir an önce ellerine almak
istemektedirler. Projeden; tapulu konutlarını talep etmektedirler. Ayrıca, yeniden
yerleşim yerindeki ağaçlandırma, altyapı ve yol gibi hizmetlerin tamamlanmasını ve bir
an önce yerleşmeyi istediklerini belirtmişlerdir. Köyün gençlerinin projede istihdam
edilmesi ve çocuklara eğitim konusunda destek olunması da proje beklentileri
arasındadır.
Kayalık
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Kayalık köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 35 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün
toplam nüfusu 250 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren 42 öğrencisi
olan bir okulları bulunmaktadır. Dördüncü sınıftan sonra eğitimlerine devam etmek için
8
erkek öğrenciler Varto’da, kız öğrenciler ise Muş Merkez’de bulunan yatılı okula
gitmektedirler. Herkesin çocuğunu okula gönderdiği ve kız ve erkek öğrencilerin
okullaşma oranlarının aynı olduğu belirtilmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur, sağlık
hizmeti almak için Muş'a gitmektedirler.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak tarımsal ürünler arasında başlıca
mısır, nohut, korunga, fiğ, yonca, domates, salatalık, elma, erik, kiraz, vişne, çilek ve ceviz
sayılabilir. Hayvancılık bakımından 500 büyükbaş, 300 küçükbaş hayvan
bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir.
Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur. Köyde sadece hayvan ticareti yapılmaktadır.
Genç nüfus genellikle büyük şehirlere gidip, çeşitli işlerde çalışmaktadır. Köyün
altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır ancak su yetersizdir.
Tarımsal amaçlı sulama eski köy yerinden getirilmiş bir kanal ile yapılmaktadır.
Köylüler ısınma için ağırlıklı olarak odun ve tezek kullanmaktadır. Yollar genel olarak
bozuktur.
Köyün Sorunları ve Projeden beklentiler
Köyün en büyük sorunları arasında; kanalizasyon, köy içi yollar, su deposunun
bozuk olması, su kanallarının temizlenme ihtiyacı, menfez olmaması, barajın sulanan
arazilerini ellerinden alıyor olması ve bazı arazilerinin hazineye ait olması dile
getirilmiştir. Muhtar projenin genelde olumsuz etkileri olabileceğini düşünmektedir.
Projeden en büyük beklentileri ise istihdam sağlanmasıdır ancak henüz köyden işe
alınan olmamıştır. Baraj sonrası köylünün arazisi hiç kalmayacağı için muhtar köyden
ayrılmayı düşündüklerini belirtmiştir. Bir soru veya sorunları olduğunda baraj projesi
çalışanları ile iletişim kurmakta bir sıkıntıları olmadığını eklemiştir.
Kayalıdere
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Kayalıdere köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 25 hane yaşadığını belirtmiştir.
Köyün nüfusu 150-200 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren okulları
bulunmaktadır. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık hizmeti almak için Varto’ya
gitmektedirler ve ayda 1-2 kere aile hekimi ziyaret etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak tarımsal ürünler arasında başlıca
yonca, fiğ, korunga, buğday sayılabilir. Hayvancılık anlamında köyde sadece büyükbaş
hayvancılık yapılmaktadır ve toplam büyükbaş hayvan sayısı 180’dir. Kümes hayvanları
hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse
yoktur. Köyde hayvan ticaret yapılmamaktadır. Köydeki genç nüfus büyük şehirlere
giderek inşaatlarda çalışmakta veya köyde çiftçilik yapmaktadır. Köyün altyapısında;
kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır. Tarımsal amaçlı sulama kanalı
yoktur. Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları; ekonomik zorluklar, suyun depodan pompayla çekilmesi,
elektrik faturasının fazla olması, büyükbaş hayvanlardaki salgın hastalıklar ve barajın
yaratacağı olumsuz etkiler olarak sıralanmıştır. Köy halkı baraj nedeniyle köyün
kalkmasını istememektedir. Ayrıca, meraların büyük bir bölümünün gitmesinin
hayvancılığa zarar vereceğini akıllara getirmektedir. Barajdan 2011 yılında Enerjisa
tarafından haberdar edilmişlerdir. Köylerinin yeniden yerleştirilmesi ve ararzi için
verilen tazminatların çok düşük olması nedeniyle yeni düzen kuramayacakları ve
dolayısıyla projeden olumsuz etkilenebileceklerini belirtmişlerdir. Evlerinin ve
topraklarının değerinin verilmesini talep etmektedirler. Gençlerin asgari ücretle
çalışmak istememesinden baraj şantiyesine başvurmadıklarını belirtmişlerdir. Barajın
olumlu hiçbir bir etkisinin olmadığını düşünmektedirler. Projeden beklentilerinin
9
kendilerine Muş’tan bir yerleşim yeri ve toprak verilmesi ve süreç hakkında (meralarına
geleceği, koyun yeri olarak düşünülen bir yer olup olmadığı, ödemeleri ne zaman ve kim
tarafından yapılacağı, arazisi olmayan vatandaşlara ne olacağı gibi konularda)
bilgilendirme şeklinde talepleri olduğunu vurgulamışlardır.
Kumlukıyı
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Kumluk köyü muhtarı köyde yerleşik 52 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün nüfusu
180 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık 45 öğrencisi olan bir
okulları bulunmaktadır. Öğrenciler bu okulun devamında kız öğrenciler Muş’a ve erkek
öğrenciler Varto’ya okumaya gitmektedirler. Köydeki hemen herkes çocuğunu okula
göndermektedir. Dışarıda okuyan yaklaşık 30 öğrenci vardır. Köyün sağlık ocağı yoktur
ancak köye kontrol amaçlı olarak 15 günde bir hemşire/doktor gelmektedir.
Ekonomik faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak tarımsal ürünler arasında başlıca
yonca, fiğ, korunga, buğday sayılabilir. Köyde büyükbaş yaklaşık 250 hayvan ve
küçükbaş ise 3,000 hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik
olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti yoktur. Köydeki genç nüfus genel olarak
çiftçilik ile uğraşmaktadır. Baraj inşaatında çalışan henüz kimse yoktur çünkü köyün
konumu baraja oldukça uzaktadır. Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır,
su şebekesi vardır ancak yetersiz kalmaktadır. Köylüler ısınma için genelde odun ve
tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en temel sorunları muhtar tarafından kanalizasyon ve su olarak belirtilmiştir.
Alpaslan II HES projesi konusunda muhtar çevreden gelen duyumlar ile haberdar
olmuştur. Barajın sulama ve elektrik üretimi konularında olumlu etkileri olacağını
düşünmektedir. Meyve ağaçlandırması yapılması, köye cami konusunda malzeme
yardımında bulunulması gibi konularda projeden beklentileri olduğunu ifade etmiştir.
Kayalıkale
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Kayalıkale muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 58 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün
toplam nüfusu 500 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık 60
öğrencisi olan bir okulları bulunmaktadır. Bu okulun devamında erkek öğrenciler
Varto’ya ve kız öğrenciler Muş’a okumaya gitmektedirler. Muhtar, kızların ve erkeklerin
okula gitme oranlarının aynı olduğunu belirtmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık
hizmeti almak için köylünün Varto’ya gitmesi gerekmetktedir. Köyü iki haftada bir aile
hekimi ziyaret etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik faaliyetlerden biri olarak tarımsal ürünler arasında başlıca
yonca, fiğ, korunga, buğday ve arpa sayılabilir. Hayvancılık anlamında 800 adet
büyükbaş hayvan bulunurken, küçükbaş hayvan sayısı 800’dür. Kümes hayvanları hane
ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur.
Köyde hayvan ticaretini birkaç kişi yapmaktadır. Genç nüfus büyük ölçüde işsizdir ve
büyük şehirlere gidenlerin sayısı azdır. Barajda işe alınacaklarına inanmadıkları için
başvuran yoktur. Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi
vardır ancak su yeterli değildir. Tarımsal amaçlı sulama yapılmamaktadır. Köylüler
ısınma için genelde kömür, odun ve tezek kullanmaktadır. Yollar bozuktur ve bu sorun
için özel idareye başvurulması gerekmektedir.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Muhtar, köyün en temel sorunlarını; kanalizasyon ve sulama kanalının olmaması,
okulun tadilat ihtiyacı, baraj nedeni ile köyün merasının yok olması, ana yoldaki
10
arazilerin kaybedilmesi, ve hayvanların su ihtiyacı olarak sıralamıştır. 2012 yılında Muş
Harita Odası’ndan kendilerini aradıklarında projeden haberleri olmuştur. Köyün
merasının gitmesinden dolayı, özellikle hayvancılık açısından, çok olumsuz
etkileneceklerini belirtmiştir muhtar. Mera kamulaştırılacağı gibi buradan maddi bir
tazminat da alamayacaklarını belirtmiştir. Projenin her hangi bir olumlu etkisi
olmadığını düşünmektedirler. Projeden şu aşamada tek beklentileri gençlere istihdam
sağlanması yönündedir.
Mescitli
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Mescitli köyü muhtarı köyde yerleşik mezralar dahil 80 hane (40+40) yaşadığını
belirtmiştir. Köyün toplam nüfusu mezralar dahil 620 civarındadır. Yalnızca 2-3 hane
sezonluk olarak gelmektedir. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren ve yaklaşık 120
öğrencisi olan iki okulları bulunmaktadır. Öğrenciler, bu okuldan sonra eğitimlerine
devam etmek için Serinova, Taşoluk İmam Hatip Lisesi ve kız öğrenciler ise Muş’a
gitmektedirler. Öğrencilerin yaklaşık %50’si okula devam edebilmektedir. Okullar uzak
olduğundan kızlar okula daha az gidebilmektedir ve eğer taşıma sistemi sağlanırsa
okula gidiş oranının yükseleceği düşünülmektedir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık
hizmeti almak için Bostakent’e veya Muş Devlet Hastahanesi’ne gitmektedirler. Köyü
düzenli olarak hemşire ziyaret etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyde tarımsal faaliyet pek fazla yoktur. Üretilen ürünler arısında; buğday, arpa, ve
yonca bulunmaktadır. Köyde, mezralar dahil, yaklaşık 1,600 büyükbaş hayvan ve 500
küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak
yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti yoktur. Köy, önceden hayvan ticareti ile uğraşmakta
imiş ancak karlı olmadığından son 2 yıldır hayvan ticaretini bırakmışlar. Genç nüfus,
İran ve Irak’ta inşaatlarda çalışmaktadır. Köyün altyapısında kanalizasyon
bulunmamaktadır, su şebekesi vardır. Yollar oldukça bozuk durumdadır. Tarım amaçlı
sulama yapılmamaktadır. Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve tezek
kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları olarak eğitim, kanalizasyon, sağlık ocağı ve muhtarlık/köy
odasının olmaması sıralanmıştır. Muhtar, köy için kadrolu bir öğretmen verilmesinin
köy için yararlı olacağını belirtmiştir. Alpaslan II HES projesi konusunda, köy ilk defa
geçen sene bir liste geldiğinde öğrenmiştir. Yolların yapılması, iklimin yumuşaması ve
barajın istihdam sağlaması gibi etkileri muhtar tarafından projenin olumlu etkileri
olarak değerlendirilmektedir. Projeden gençlerin istihdam edilmesi, kamulaştırma
ödemeleri konusunda bilgilendirme toplantısının yapılması, suyun nereye kadar
yükseleceği konusunda köylülere daha fazla bilgilendirici faaliyetlerde bulunulması
Enerjisa’dan beklenenler arasındadır.
Özenç
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Özenç muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 11 hane yaşadığını belirtmiştir . Köyün
toplam nüfusu 40 kişi civarındadır. Okulları yoktur. 9 öğrenci Varto’da okumaktadır.
Herkesin çocuğunu okula gönderdiğini ve gençlerin en az lise mezunu olduğunu
belirtmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık hizmeti almak için Varto’ya
gitmektedirler. Haftada bir de aile hekimi köyü ziyaret etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün ana ekonomik aktiviteleri; tarımsal olarak üretilen ürünler arasında; yonca,
korunga ve buğday bulunmaktadır. Hayvancılık anlamında köyde yaklaşık 70 büyükbaş
11
hayvan, 900 küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına
yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur. Köyde
ticaret yapılmamaktadır. Köyde genç nüfus pek azdır, olanlar da çiftçilik yapmaktadır.
Barajda işe alınacaklarına inanmadıkları için başvuran yoktur. Köyün altyapısında;
kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır. Tarımsal amaçlı sulama kanalı
vardır ve her yıl temizlenmektedir. Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve tezek
kullanmaktadırlar.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en temel sorunları; kanalizasyon eksikliği, köy içi yolların bozuk olması, yeni
elektrik ve su hattı ihtiyacı, barajdan dolayı oluşabilecek heyelan riski ve meranın büyük
bölümünün su altında kalacak olması şeklinde sıralanmıştır. Muhtar, baraj konusunda
DSİ’ de çalışan abisi aracılığı ile haberdar olmuştur. Baraj yapıldıktan sonra suyun
kenarında alabalık çiftliği kurmak istemektedirler. Barajın olumsuz etkileri arasında
bölgenin mevcut durumda bile heyelan bölgesi olması ve barajın heyelan riskini
arttırma olasılığından bahsedilmiştir. Yolların yapılması, köyün görüntüsünün değişecek
olması ve yeni iş olanakları sağlaması projenin olumlu etkileri olarak düşünülmektedir.
Projeden ödemelerin en kısa sürede yapılması, bölge halkına istihdam sağlaması, köyün
kanalizasyon inşaatına destek olunması ve köy içi ağaçlandırmaya katkıda bulunulması
beklenmektedir.
Sanlıca
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Sanlıca muhtarı köyde yaklaşık 25 hanenin devamlı yaşadığını belirtmiştir ve yazın
50 hanenin köye geldiğini eklemiştir. Köyün toplam nüfusu kışın 250, yazın 400 kişi
civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık 40 öğrencisi olan bir okul
bulunmaktadır. Dördüncü sınıftan sonra eğitimlerine devam etmek için erkek öğrenciler
Varto’da, kız öğrenciler ise Muş Merkez’de bulunan yatılı okula gitmektedirler. Kız ve
erkek öğrencilerin okullaşma oranlarının aynı ve sayısal değer olarak % 90 olduğu
belirtilmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık hizmeti almak için Varto’ya
gitmektedirler. Haftada bir aile hekimi ziyaret etmektedir. Köyde yaklaşık 10 engelli
olduğunu da ayrıca eklemiştir muhtar.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyün üretilen esas tarımsal ürünleri arasında fiğ, korunga, yonca ve çok az buğday
bulunmaktadır. Hayvancılık olarak köyde 100 büyükbaş ve ortalama 1,200 küçükbaş
hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak
yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan 1 kişi (20 kovan) vardır. Köyde hayvan
ticareti yapılmaktadır ancak şu anda büyük hayvan ticareti yapan bulunmamaktadır.
Genç nüfus genellikle büyük şehirlerde çalışmaya gitmektedir. Dışarıya çalışmaya
gidenler yazın ot toplamak için geri gelmektedir. Ancak köyde çobanlık yapan gençler de
vardır. Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır. Tarım
amaçlı sulama için su kanalı vardır ve kanal her yıl temizlenmektedir. Köyde % 30 sulu,
% 70 kuru tarım yapılmaktadır. Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve tezek
kullanmaktadır. Yollar bozuktur bu durum için özel idareye başvurulması
gerekmektedir.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Muhtar, köyün en temel sorunu olarak istihdam ve kamu ödeme zamanının
belirsizliği olduğunu söylemiştir. Baraj konusunda inşaat başlangıcından kısa bir süre
önce haberleri olduğunu belirtmiştir. Bir soru veya sorunları olduğunda şantiye
çalışanları ile iletişim kurabildiklerini ancak taleplerinin ve sorularının
sonuçlanamadığını vurgulamışlardır. İstihdam konusunda köylerinden yeterince kişi
istihdam edilmemesini barajın olumsuz bir etkisi olarak görülmektedir. Barajdan en
büyük beklentilerinin istihdam, kamulaştırma paralarının ödenmesi ve ev inşası olduğu
belirtilmiştir.
12
Taşdibek
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Taşdibek Köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 38 hane yaşadığını belirtmiştir.
Sadece yaz sezonunda 12-13 hane gelmektedir. Köyün nüfusu kışın 220, yazın 270 kişi
civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren (anaokulu ile birlikte) yaklaşık 28
öğrencisi olan bir okulları bulunmaktadır. Eğitimlerine devam etmek için erkek
öğrenciler Varto’ya ve kız öğrenciler Muş’a gitmektedirler. Herkesin çocuğunu kız erkek
ayrımı yapmaksızın okula gönderdiği belirtilmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Sağlık
hizmeti almak için Varto’ya gitmektedirler. Ve arada sırada aile hekimi köyü ziyaret
etmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyde üretilen esas tarımsal ürünler arasında başlıca fiğ, korunga, buğday ve yonca
bulunmaktadır. Hayvancılık anlamında köyde küçükbaş hayvan bulunmamakta; yaklaşık
250 büyükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak
yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan 3 kişi vardır. Köyde ticaret
yapılmamaktadır. Köydeki genç nüfus büyük şehirlere giderek inşaatlarda çalışmakta
veya
börekçilik/fırıncılık
yapmaktadır.
Köyün
altyapısında;
kanalizasyon
bulunmamaktadır. Su şebekesi vardır ancak tarımsal sulama kanalı yoktur. Köylüler
ısınma için genelde kömür, odun ve tezek kullanmaktadır. Yollar genelde bozuktur.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en temel sorunları; kanalizasyon ve yol olarak belirtilmiştir. Baraj konusunda
devlet tarafından tebligat yapılmıştır ve maliye memuru bilgi vermiştir. Baraj
yapıldıktan sonra suyun kenarına alabalık çiftliği kurmak istemektedirler. Barajın
genelde olumsuz etkileri olduğunu düşünmektedirler çünkü Varto’nun en güzel
arazilerinin su altında kalacağını düşünmektedirler. Olumlu etkileri arasında su
kanallarının inşa edilecek olması ve elektrik üretimini saymışlardır. Projeden
ödemelerin nasıl ve ne şekilde olacağının anlatılarak kendilerine bilgilendirmede
bulunmasını beklemektedirler.
Tepeköy
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Tepeköy muhtarı köyde yaklaşık 75-80 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün toplam
nüfusu 650 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık toplam 60
öğrencisi olan 2 okulları bulunmaktadır. Öğrenciler bu okulun devamında Varto,
Yeşilova ve Yağcılar’a okumaya devam etmeye gitmektedir. Kızların ve erkeklerin
okullaşma oranlarının aynı olduğu belirtilmiştir. Köyün sağlık ocağı yoktur. Köylüler,
sağlık hizmeti almak için Varto’ya gitmektedirler .
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyde üretilen esas tarımsal ürünler arasında başlıca buğday, arpa, mısır, karpuz
kavun ve fiğ bulunmaktadır. Hayvancılık anlamında yaklaşık 500 büyükbaş ve 2,500
civarında küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik
olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan 1 kişi vardır. Köyde hayvan ve
sebze ticareti yapılmaktadır. Genç nüfus genellikle çiftçilik ve mera ile uğraşmaktadır.
Köyün altyapısında; kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır. Tarımsal amaçlı
sulama kanalı mevcuttur ve bu kanallar Şerafettin ve Bingöl Dağları’ndan gelmektedir.
Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en temel sorunları; baraj ölçümleri ve kamulaştırma için 2011’de köyleri
ziyaret edilmesine rağmen henuz kamulaştırma paralarını alamamalarıdır. En az 20
gencin yapı inşasının yasaklanmasından dolayı “kümes büyüklüğünde” oldukça küçük
evlerde yaşamak zorunda kaldıkları belirtilmiştir. Başka köyden insanların gelip
köylerinde ev inşa etmesinden şikâyetçi olmuşlardır. Köylerinin gelişmesi için
13
kanalizasyon altyapısının oluşturulmasının, su kanallarının arttırılmasının önemini dile
getirmişlerdir. Proje konusunda düşünceleri genel olarak negatiftir. İstihdam konusunda
kayda değer bir gelişme olmadığını belirtmektedirler. Köyden baraj projesinde çalışmak
isteyen pekçok kişi olduğunu ancak barajın bu kişileri işe almadıkları belirtilmiştir.
Barajdan beklentileri kamulaştırma ödemelerinin bir an önce yapılmasıdır. Ödemeler
yapılmazsa vatandaşın oldukça mağdur olacağı ancak mümkün olabilecek en çabuk
şekilde ödemelerin gerçekleşmesi halinde mağduriyetlerinin azalabileceğini
bildirmişlerdir.
Ulusırt
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Ulusırt muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 20 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün
nüfusu 130 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık toplam 12
öğrencisi olan bir okulu bulunmaktadır. Öğrenciler bu okulun devamında Varto, ve
Çağlar’da eğitimlerini sürdürmektedirler. Herkesin çocuğunu okula gönderdiği; kızların
ve erkeklerin okula gitme oranlarının aynı olduğu belirtilmiştir. Köyün sağlık ocağı
yoktur. Hemşire yaklaşık 15 günde bir köyü ziyaret etmektedir. Köylüler sağlık hizmeti
almak için Varto’ya gitmektedirler .
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyde tarımsal üretim yapılmamaktadır. Hayvancılık anlamında köyde yaklaşık 300
büyükbaş hayvan bulunmaktadır. Küçükbaş hayvancılık ise yapılmamaktadır. Kümes
hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan
1 kişi vardır. Köyde herhangi bir ticari faaliyet yapılmamaktadır sadece muhtara ait bir
ticari taksi vardır. Genç nüfus genellikle büyük şehirlere gidip inşaatlarda çalışmaktadır.
Köyün altyapısında kanalizasyon bulunmamaktadır. Köyde su şebekesi vardır ancak su
yetersizdir. Tarım amaçlı sulama yapılmamakta ancak taşıma su ile sulama
yapılmaktadır. Köylüler ısınma için genelde odun ve tezek kullanmaktadır. Yollar genel
olarak bozuktur.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en temel sorunları olarak; fakirlik, barajdan dolayı boşaltılacak olan diğer
köylerin gelip kendi köylerine yerleşme riski dile getirilmiştir. Köylüler, doğduklarından
beri böyle bir projenin olası olduğunu hep duymuşlardır. Muhtar, köyün gelişebilmesi
için kanalizasyon , öğretmen lojmanı ve bir taziye evi yapılmasının önemli olduğunu
vurgulamıştır. Muhtar projenin genelde olumlu etkileri olduğunu ve en büyük
beklentilerinin istihdam olduğunu belirtmiştir. Ancak şimdiye kadar köyden henüz işe
alınan olmadığını da sözlerine eklemiştir. Bu arada proje konusunda daha fazla
bilgilenmeye ihtiyaçları olduğunu da eklemiştir. Suyun varacağı son nokta, kendi
köylerinin su altında kalıp kalmayacağı, yolun köyün neresinden geçeceği, köylerinden
işçi alımı olup olmayacağı gibi baraj projesinin kendi hayatlarına etki eden noktalara
dair daha fazla netlik ve bilgilendirmeye ihtiyaçları bulunmaktadır.
Yurttutan
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Yurttutan köyü muhtarı köyde yerleşik 45 hane yaşadığını belirtmiştir. Köyün
nüfusu mezralar dahil 582 kişi civarındadır. Ancak 2-3 hane sezonluk olarak
gelmektedir. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık 50 öğrencisi olan bir okulları
bulunmaktadır. Bu okulun devamında kız öğrenciler Muş merkezde bulunan kız yatılı
okuluna ve erkek öğrenciler ise Varto’daki yatılı okulda eğitimlerine devam
etmektedirler. Köyde maddi nedenlerden dolayı çocuklarını okula yollayamayan haneler
bulunmaktadır. Dışarıda okuyan en az 20 yatılı öğrenci vardır. Köyün sağlık ocağı yoktur
ancak köye kontrol amaçlı haftada bir hemşire veya doktor gelmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
14
Köyün ana ekonomik aktivitelerinden tarımsal üretimdeki başlıca ürünler şu
şekildedir; buğday, fiğ, ve arpa. Köyde yaklaşık 200 büyükbaş hayvan ve ortalama 7,000
küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik olarak
yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti yoktur. Köydeki genç nüfus genel olarak yazın ot
biçmektedir şehirlerde ise tekstil işinde çalışmaktadırlar. Köyün altyapısında
kanalizasyon bulunmamaktadır, su şebekesi vardır ancak yetersizdir. Yollar oldukça
bozuk durumdadır. Tarımsal amaçlı sulama yapılmamaktadır. Köylüler ısınma için
genelde odun ve tezek kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları; yol, kanalizasyon, su ve elektrik kesintileri olarak
sıralanmıştır. Hayvanlar içinde yeterince su bulunmadığı muhtar tarafından
belirtilmiştir. Muhtar, Alpaslan II HES projesi konusunda ilk defa SRM ekibi tarafından
haberdar edildiğini belirtmiştir ve köylerinde projeden etkilenen parsel olduğunu daha
önceden bilmediğini belirtmiştir. Alpaslan II HES projesinin verimli arazileri
etkilemesinden dolayı projenin olumsuz etkilerini olabileceğini düşünen muhtar
elektrik üretimi ve Muş ovasının sulanması gibi etkileri de olumlu etkiler olarak
değerlendirmiştir. Projede gençlerin istihdam edilmesi, sulama yapılması, okulların
tadilatı, köye imam evi yapılması ve yolların düzeltilmesi gibi beklentileri olabileceğini
belirtmiştir.
Zorabat
Demografik Bilgiler, Eğitim ve Sağlık
Zorabat köyü muhtarı köyde yerleşik yaklaşık 13 hane yaşamaktadır. Köyün nüfusu
170 kişi civarındadır. İlkokul 4. sınıfa kadar eğitim veren yaklaşık 20 öğrencisi olan bir
okul bulunmaktadır. Bu okulun sonrasında kız öğrenciler Muş Merkez’de bulunan kız
yatılı okulunda, erkek öğrenciler ise Varto’daki okulda eğitimlerine devam
etmektedirler. Herkes çocuğunu okula göndermektedir. Köyün sağlık ocağı yoktur.
Sağlık hizmeti almak için Varto’ya gitmektedirler. Haftada bir defa aile hekimi ziyaret
edilmektedir.
Ekonomik Faaliyetler ve Altyapı
Köyde tarımsal olarak üretilen ana ürünler arasında; yonca, fiğ, korunga ve buğday
bulunmaktadır. Hayvancılık olarak köyde yaklaşık 150 büyükbaş hayvan bulunmakta
iken küçükbaş hayvan bulunmamaktadır. Kümes hayvanları hane ihtiyacına yönelik
olarak yetiştirilmektedir. Arıcılık faaliyeti ile uğraşan kimse yoktur. Köyde hayvan
ticaret yapılmamaktadır. Genç nüfus büyük şehirlere giderek inşaatlarda çalışmakta
veya köyde kalarak çiftçilik yapmaktadır. Köyün altyapısında; kanalizasyon
bulunmamaktadır. Köyde su şebekesi vardır ancak yeterli değildir. Tarımsal amaçlı
sulama kanalı yoktur. Köylüler ısınma için genelde kömür, odun ve tezek
kullanmaktadır.
Köyün Sorunları ve Projeden Beklentiler
Köyün en büyük sorunları; su, yol, sağlık ocağı eksikliği, meranın su altında kalacak
olması, hayvanlar için yeterli su olmaması, okulun tadilat ihtiyacı olarak belirtilmiştir.
Baraj konusunda güvenilir ve net bilgiye sahip değillerdir. Köylerinin gelişebilmesi için
tarım ve hayvancılık konusunda desteğe ihtiyaçları bulunmaktadır. 66 depremi sonrası
inşa edilen evlerin bazılarının tadilatı köy açısından oldukça önemlidir. Köyün
ihtiyaçları proje tarafından karşılanırsa projenin olumlu etkileri olacağını
düşünmektedirler. Bu ihtiyaçların dikkate alınmaması durumunda köylünün
meralarının da kaybolmasından dolayı proje ile ciddi sıkıntılar yaşayacağını
düşünülmektedir. Projeden sulama konusunda destek ve istihdam sağlanması
noktasında beklentileri vardır. Kaybolan meralarının nasıl telafi edileceği, suyun nereye
kadar yükseleceği, su kıyısına tel örgü çekilip çekilmeyeceği, kimi parsellerin yarısının
15
gitmesi durumunda diğer kalan yarısının ne olacağı gibi soruların cevaplarını merak
etmektedirler ve bu konuda aydınlatılmayı beklemektedirler..
16
17
Ek 1.2 Proje Bilgilendirme Broşürü
18
19
20
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
2
File Size
798 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content