close

Enter

Log in using OpenID

arih Pedagoji Programı Öğrencilerine Göre Uygulama Öğretmenleri

embedDownload
Demonstrator Teachers According to History Pedagogy Program Students
Tarih Pedagoji Programı Öğrencilerine Göre Uygulama Öğretmenleri
Prof. Dr. İsmail H. DEMİRCİOĞLU
Arş. Gör. İnanç GENÇ
Arş. Gör. Ebru DEMİRCİOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih
Eğitim Fakültesi
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Fatih Eğitim Fakültesi
Karadeniz Teknik Üniversitesi
Fatih Eğitim Fakültesi
E-posta: [email protected]
E-posta: [email protected]
aday öğretmenlere katkı sağlayabilmesi için uygulama
okullarında aday öğretmenlerin eğitiminden sorumlu olan
tarih öğretmenlerinin, uygulamaya yönelik bilgi, beceri ve
tutuma sahip olmaları gerekmektedir. Bu alanda yapılan
çalışmalar tarih uygulama öğretmenlerinin öğretmenlik
uygulaması etkinliklerine yönelik yeterli bilgi ve beceriye
sahip olmadığını göstermektedir.
Abstract
There are two basis of teacher training; first is the
theoretical education on subject knowledge, general
knowledge, and pedagogy. Second is the internship
activities carried out at schools. For a qualitative teacher
training both the courses offered by education faculties and
the activities carried out at practicing schools should be
robust. Also demonstrator teachers at practicing schools
who are responsible for training teacher candidates, ought
to have necessary knowledge, skill and attitudes in order to
guarantee those internship activities really contribute to
prospect teachers. Related studies in this area show that
demonstrator history teachers at practicing schools
unfortunately do not have adequate knowledge and skills
required by the internship activities. Therefore, the aim of
this study is to reveal Karadeniz Technical University,
Fatih Education Faculty, History Pedagogy Programs
students’ opinions toward demonstrator history teachers at
practicing schools. In this qualitative research open-ended
questions and semi-structured interview are used as data
collection tools. The analysis shows that demonstrator
history teachers who are expected to train and guide teacher
interns do not have adequate knowledge and skills in
teaching practice
Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih
Eğitim Fakültesi Tarih Pedagoji Programı öğrencilerinin,
uygulama okullarındaki tarih uygulama öğretmenleri
hakkındaki görüşlerini ortaya koymaktadır. Araştırma nitel
bir anlayışla gerçekleştirilmiş olup, çalışmada veri toplama
aracı olarak açık-uçlu anket ve yarı-yapılandırılmış
mülakat kullanılmıştır. Elde edilen verilere dayalı olarak
Tarih öğretmeni adaylarını eğitmesi ve rehberlik yapması
beklenen
uygulama
öğretmenlerinin
öğretmenlik
uygulamasına yönelik yeterli bilgi ve beceriye sahip
olmadıkları anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tarih Öğretmen Adayı, Öğretmenlik
uygulaması ve Tarih Uygulama Öğretmeni
1. Giriş
Eğitim sisteminin en temel unsurlarından birisi
öğretmendir. Öğretmenin başarısındaki belirleyici
unsurların başında, uzmanı olduğu alan ve onun öğretimine
yönelik aldığı eğitimin niteliği gelmektedir.
Aday
öğretmenler, gerek üniversite ve gerekse uygulama
okullarında bir dizi ders ve etkinliklerle bilgi, beceri ve
tutumlarını geliştirmektedirler. Demokratik ve teknolojik
açıdan gelişmiş ülkelerde öğretmen eğitimi programları
incelendiği zaman, programların konu alan bilgisi, genel
kültür ve öğretmenlik mesleğine yönelik derslerden
oluştuğu görülmektedir (Demircioğlu,1999).
Keywords: History Teacher Candidate, Teaching Practice,
History Demonstrator Teacher
Özet
Öğretmen eğitiminin iki temel ayağı bulunmaktadır.
Bunlardan ilki aday öğretmenlerin fakültelerde alan bilgisi,
genel kültür ve pedagoji derslerine dayalı aldıkları
eğitimdir. Öğretmen eğitiminin ikinci ayağı ise, uygulama
okullarında
yürütülen
öğretmenlik
uygulaması
etkinlikleridir. Nitelikli öğretmenlerin yetiştirilebilmesi
için, gerek fakültelerde yürütülen dersler ve gerekse
uygulama okullarındaki etkinlikler sağlıklı bir biçimde
yürütülmelidir. Öğretmenlik uygulaması etkinliklerinin
Aday öğretmenlere öğretmenlik mesleğine yönelik verilen
temel derslerden biri öğretmenlik uygulaması dersidir.
Öğretmenlik uygulaması dersi, öğretmen adayının
30
dersleridir. 2006 yılını takiben okul uygulamalarında
kesintiye gidilmiş (Özçelik, 2012: 536) ve 2010 yılına
gelindiğinde ise ortaöğretime öğretmen yetiştiren
kurumlarda Okul Deneyimi dersleri kaldırılmıştır. Başka
bir deyişle günümüzde ortaöğretim aday öğretmelerinin
uygulama okullarında sadece öğretmenlik uygulaması
dersiyle teori hayata geçirilmeye çalışılmaktadır.
üniversitede edinmiş olduğu bilgi ve becerileri, okul
ortamında uygulaması, geliştirmesi ve mesleğin
gerektirdiği yeterlilikleri kazanması için planlanmış bir
derstir (YÖK, 1999). Başka bir deyişle öğretmen adayları
eğitim fakültelerinde almış oldukları teorik bilgileri,
öğretmenlik uygulaması dersleriyle uygulama okullarında
hayata
geçirme
şansı
bulmaktadırlar.
Teorinin
uygulamayla hayata geçirildiği bu derste, aday öğretmenler
uzman uygulama öğretmeni gözetiminde etkinlikler
yürütmektedirler. Bu süreç, öğretmen adaylarının aldıkları
eğitimin kalıcılığında önemli rol oynamaktadır (Shulman,
1998). Başka bir deyişle öğretmenlik uygulaması, aday
öğretmenlerin nitelikli bir öğretmen olmasında hayati
önem taşımaktadır.
Öğretmenlik uygulaması dersi öğretmen adayı ve
uygulama
öğretmenlerine
bir
dizi
sorumluluk
getirmektedir. Bu görev ve sorumluluklardan bir kısmı şu
şekildedir. Uygulama öğretmeninin;
Ülkemizde öğretmenlik uygulamasının geçmişini geçen
yüzyılın başına kadar indirmek mümkündür. İlgili literatür
incelendiği zaman, ülkemizin öğretmen yetiştiren
kurumlarında ilk kez öğretmenlik uygulamasını başlatan
kişinin Satı Bey olduğu anlaşılmaktadır. Eğitim tarihimizin
önemli isimlerinden birisi olan Satı Bey, 1909’dan önceki
öğretmen okullarının zayıflığının nedenlerinden birinin, bu
öğretmen okullarında uygulama okullarının bulunmayışı
şeklinde belirtmekteydi (Koçer, 1991: 174). Satı Bey,
öğretmenlik uygulamasının öğretmen yetiştirmede ki
katkısını bildiği için eğitim fakültelerinde yapılan
öğretmenlik uygulaması dersinin ilk hali olan Numune ve
Tatbikat Mektebini açmıştır (Gündüz, 2010: 1401).
Akyüz’e (2013) göre Satı Bey sayesinde açılan bu
uygulama okulları, İstanbul Darülmuallimî’nin başarısını
sağlayan en önemli etkenlerden birisidir.
Ülkemizde geçen asrın başına kadar inen öğretmenlik
uygulaması etkinlikleri farklı bir gelişim seyri izlemiştir.
1982 yılında öğretmen eğitiminin eğitim fakültesine
bağlanmasını takiben değişik uygulamalara sahne olan
öğretmenlik uygulaması, 1990’ların sonunda önemli
değişime uğramıştır (Demircioğlu, 2012). Milli Eğitimi
Geliştirme Projesi çerçevesinde ülkemizde eğitim
fakülteleri yeniden yapılandırılmış ve aday öğretmenlerin
uygulama okullarında geçirecekleri süre arttırılmış ve
yapacakları etkinlikler çeşitlendirilmişti. Yeni öğretmenlik
uygulaması anlayışı teoriği pratiğe geçirme esasına
dayanmaktaydı. Teori-pratik yaklaşımı, öğretmenlerin
hizmet öncesi eğitimde almış oldukları teorik bilgilerin
gerçek sınıf ortamında öğrenme faaliyetleri ile
ilişkilendirilerek hayata geçirilmesini esas almaktaydı
(Güzel, Berber ve Oral, 2010). 1990’ların sonunda
öğretmen eğitimi alanında yaşanan değişim neticesinde
benimsenen yeni yapılanmayla öğretmen eğitimi bir ivme
kazanmıştı. Bu olumlu gelişmede eğitim fakültelerinin
programlarına konulan farklı öğretmenlik meslek dersleri
anahtar konumdaydı.

Fakültelerdeki öğretim elemanlarıyla beraber,
uygulama okullarındaki etkinlikleri planlayarak
gerekli iletişimi sağlamak.

Aday öğretmenlerin mesleki gelişimlerine yardımcı
olabilmek için, farklı etkinliklerin nasıl uygulandığını
öğretmenin yanında, bizzat deneyim ve beceri
kazandıracak ortamlar hazırlamak.

Okul ve okulun işleyişi hakkında öğretmen adaylarına
gerekli bilgileri kazandırmak.

Derslerin
nasıl
planlanacağı,
öğretileceği,
basitleştirileceği ve ilginç hale getirilebileceğine dair
öğretmen adaylarını bilgilendirmek ve bu konularda
deneyim kazanabilmeleri için uygun ortamlar
hazırlamak.

Danışman öğretim elemanlarıyla beraber adayın
gelişimini izlemek ve değerlendirmek(William ve
ark.1992; Kerr, 1994; Hawkey,1997; Anonim, 1998,
akt. Demircioğlu, 2005: 21).

Uygulama öğretmen adayının;

Uygulama süresince yapılan öneri ve eleştirilerden
yararlanarak olumlu yönde mesleki gelişim
sergilemek.

Okul yönetimi ve uygulama öğretmeni ile iletişim ve
işbirliği halinde bulunmak.

Öğrencilerle işbirliği içerisinde çalışmaya yönelterek
öğrenciler üzerinde verimli çalışma alışkanlıkları
geliştirmelerine katkıda bulunmak.

Mesleğine karşı olumlu bir tutum içerisinde bulunma
ve mesleğin gerektirdiği nitelikleri edinmeye
çalışmak (KTÜ Okul Deneyimi I, 2001-2002: 5).
Öğretmenlik uygulaması dersinin sağlıklı bir biçimde
yürütülebilmesi için, gerek aday öğretmenlerin gerekse
uygulama öğretmenlerinin rol ve sorumluluklarını çok iyi
bilmeleri gerekmektedir.
Eğitim fakültelerindeki yeni dersler arasında Okul
Deneyimi ve Öğretmenlik Uygulaması dersleri de vardı.
1998-1999 Eğitim-Öğretim yılından 2006 yılına kadar,
ortaöğretim aday öğretmenlerinin uygulama okullarında 3
farklı ders yürüttükleri anlaşılmaktadır. Bunlar Okul
Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması
Ülkemizde öğretmenlik uygulaması ve uygulama
öğretmenleriyle ilgili çeşitli akademik çalışmalar
bulunmaktadır (Demircioğlu, 2003, Özbek, ve Aytekin,
2003, Demircioğlu, 2005, Işıkoğlu, İvrend, ve Şahin, 2007,
Sarıçoban, 2008. Paker, 2008, Baştürk, 2009, Ünlü, ve
Güven, 2010,
Özçelik, 2012). Bu çalışmalar
31
incelendiğinde uygulama öğretmenleriyle ilgili farklı
verilere ulaşıldığı görülmektedir.
Araştırmada hedef kitlenin tamamı çalışmaya katıldığı için
çalışma örneklem gerektirmemiştir. Çalışmanın ilk
aşamasında
ilgili literatür taranarak bulguların
yorumlanması ve önerilerin sunulması için kuramsal bir
temel oluşturulmuştur. Daha sonra, taranan literatür ve
araştırmanın problemi ışığında çalışmada kullanılacak olan
ve her biri toplam 8 sorudan oluşan açık-uçlu anket ve yarı
yapılandırılmış mülakat formları geliştirilmiştir. İki alan
uzmanı ve 4 öğretmen adayıyla veri toplama araçlarının
pilot çalışması gerçekleştirilmiştir. Pilot çalışma
sonucunda veri toplama araçlarında küçük düzeltmeler
yapılmıştır.
Farklı branşlarda öğretmen adaylarıyla yapılan
çalışmalarda
öğretmenlik
uygulaması
derslerinde
uygulama öğretmenlerinin aday öğretmenleri yeterli ilginin
gösterilmemesinin yanında, sağlıklı bir iletişim de
kurulamadığı anlaşılmaktadır (Demircioğlu, 2003; Özbek
ve Aytekin, 2003; Işıkoğlu, İvrend ve Şahin, 2007;
Çelikkaya, 2011). Buna ilaveten, aday öğretmenler
uygulama sürecinde kendilerine yeterli rehberliğin
yapılmamasının yanında, gerekli dönütlerin de
verilmediğini ifade etmektedirler (Paker, 2008, Baştürk,
2009). İlgili literatürün ortaya koyduğu bir diğer sonuç ise,
uygulama öğretmenlerinin aday öğretmenlere rehberlik
yapacak yeterli bilgi ve deneyimlerinin olmadığı
sonucudur (Demircioğlu, 2005). Bu verilere karşın,
öğretmen adaylarıyla öğretmenlik uygulamasına yönelik
yapılan bazı çalışmalarda aday öğretmenlerin uygulama
dersi ve öğretmenlik uygulamasına yönelik olumlu
görüşler ortaya koydukları görülmektedir (Ünlü ve Güven,
2010; Özçelik, 2012).
Anket ve mülakat öncesi aday öğretmenlere çalışma
hakkında detaylı bilgi verilmiş ve elde edilen bilgilerin
bilimsel amaçlarla kullanılacağı konusunda güvence
verilmiştir. Her bir mülakat yaklaşık yarım saat sürmüştür.
Öğretmen adaylarıyla yapılan anket ve mülakatlar
sonucunda elde edilen veriler Nvivo 10 programı yoluyla
çözümlenerek analiz edilmiştir. Çözümlenen bu veriler
kendi içinde kategorilere ayrılmıştır. Kategorilerin ışığı
altında araştırma problemlerine cevap aranmaya
çalışılmıştır.
2. Amaç
4. Bulgular ve Yorum
Bu çalışmanın amacı, 2013-2014 eğitim ve öğretim yılında
Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi
Tarih Pedagoji Programı’na kayıtlı öğrencilerin, uygulama
okullarındaki tarih uygulama öğretmenleri hakkındaki
görüşlerini ortaya koymaktır.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Tarih Pedagoji Programı
öğrencilerinin öğretmenlik uygulaması dersi için gittikleri
uygulama
okullarındaki
uygulama
öğretmenleri
hakkındaki görüşlerini ortaya koymaya çalışan bu
araştırma neticesinde farklı sonuçlara ulaşılmıştır.
2.1. Problem ve Alt Problemler
Tarih pedagoji programı öğrencilerinin
öğretmenleri hakkındaki görüşleri nelerdir?
Açık-uçlu anket ve yarı yapılandırılmış mülakatlarda
öğretmen adaylarına sorulan ilk soru uygulama
öğretmenlerinin aday öğretmenlere karşı tutumunun ne
olduğuyla ilgilidir. Tablo 1 de görüldüğü üzere anket
çalışmasına katılan 24 öğretmen adayından % 83,2’si
uygulama öğretmenlerinin kendilerine karşı tutumlarının
olumlu olduğunu düşünmektedirler.
uygulama
Alt Problemler:

Tarih uygulama öğretmenlerinin aday öğretmenlere
yönelik tutumu hakkında aday öğretmenlerin
görüşleri nelerdir?

Öğretmen
adaylarının
tarih
uygulama
öğretmenlerinin tarih alan bilgisi ve pedagojik
yeterlilikleri hakkındaki görüşleri nelerdir?

Tablo 1
Uygulama Öğretmenin Aday Öğretmenlere Karşı Tutumu
Öğretmen
adaylarının
tarih
uygulama
öğretmenlerinin sahip olması gereken yeterlilikler
hakkında görüşleri nelerdir?
Kategoriler
Kız
Erkek
F
%
İlgili
Ö3,Ö5,Ö9,
Ö13,Ö14,
Ö15
Ö1,Ö6,Ö8,Ö16
Ö11,Ö12,
Ö19
Ö2,Ö10
Ö4,Ö7
-
Ö12,
Ö5
8
33,2
Ö4
4
4
16,6
16,6
2
2
1
1
1
1
8,4
4,20
4,20
4,20
4,20
4,20
24
%100
Sevecen
Samimi
3. Yöntem
Çalışma nitel bir anlayışla gerçekleştirilen bir Case Study
(Özel Durum Çalışması) çalışması olup, çalışmada veri
toplama aracı olarak açık-uçlu anket ve yarıyapılandırılmış mülakat kullanılmıştır. Çalışmaya katılan
öğretmen adayları 12 farklı üniversitenin tarih bölümünden
mezun olan ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim
Fakültesi Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Bölümü
Tarih Eğitimi Anabilim Dalı Pedagoji Programı’na devam
eden 17 kız, 7 erkek toplam 24 tarih öğretmen adayıdır.
Kibar
Anlayışlı
Hoşgörülü
Resmi
İlgisiz
Küçük
Düşürücü
Ö3
Ö17
Ö18
Ö1
Toplam
32
Mülakat çalışmasına katılan aday öğretmenler yukarıdaki
soruya ankette verdikleri cevaplara benzer cevaplar
vermişlerdir. Mülakata katılan 16 öğretmen adayından
12’si (%75) uygulama öğretmeninin kendilerine yönelik
tutumunun olumlu olduğunu düşünmektedir. Örneğin
öğretmen adayı Ö3K: “Staj öğretmenimizin bana karşı
olan tutumu çok iyiydi. Bize sıcakkanlı, sevecen ve samimi
davrandı” şeklinde bir cevap verdi. Benzer bir yorum
yapan öğretmen adayı Ö4K yukarıdaki değerlendirmeye
benzer bir değerlendirme yapmıştır: “ Uygulama
öğretmenimin bana karşı tutumu gayet olumluydu. Bana
bir öğrenci gibi değil bir öğretmen gibi yaklaşması ve
şahsıma saygı duyduğunu hissettirmesi benim öğretmenlik
mesleğine karşı özgüven sahibi olmamı sağladı”. Bu
olumlu cevaplara karşın öğretmen adayı Ö1E şu
değerlendirmede bulunmuştur: “Kişisel tutum olarak staj
hocam hakkında çok iyi diyemeyeceğim. Mesela okulun son
günü okuldan ayrılırken bizi pek umursamadı, sanki bizi
hiç tanımıyormuş gibi davrandı”. Yukarıdaki cevaplarda
anlaşılacağı üzere, hem anket hem de mülakat çalışmasına
katılan öğretmen adaylarının çoğunluğu uygulama
öğretmenlerinin kendilerine karşı olan tutumundan
memnundurlar.
yeterli olduğunu düşünmektedir. Örneğin öğretmen adayı
Ö3E:
Öğretmenimizin tarih bilgisi yeterli düzeydeydi.
Öğretmenimiz konulara hâkim bir şekilde dersi
anlatıyordu. Yeri geldikçe önemli konulara
tarihten örnekler vererek dikkat çekiyordu.
şeklinde bir açıklama yapmıştır. Uygulama öğretmeninin
bilgisini yetersiz bulan Ö12K ise;
Öğretmenin tarih bilgisi sadece ders kitaplarından
ibaret, gerçi oda yarım yamalak, Konuları çoğu
zaman zaten öğrencilere anlattırıyor.
ifadelerini kullanmıştır.
Aday öğretmenlere uygulama öğretmenlerinin bilgi
düzeyleri hakkında sorulan diğer bir diğer soru ise,
uygulama öğretmeninin pedagojik alan bilgi düzeyi
hakkındaki görüşlerinin ne olduğudur. Tablo 3’te
görüldüğü üzere aday öğretmenlerin yarısından fazla
(%58,3) bu soruya olumsuz yönde cevap vermiştir. Başka
bir deyişle adaya öğretmenlerin yarısından fazlası
uygulama öğretmenlerinin pedagojik alan bilgisini yeterli
bulmamaktadırlar.
Aday öğretmenlere sorulan diğer bir soru ise, uygulama
okullarında kendilerine rehberlik yapan uygulama
öğretmenlerinin tarih alan bilgisi düzeyi hakkında ne
düşündükleridir. Tablo 2’de görüldüğü üzere, anket
çalışmasına katılan öğretmen adaylarının % 83,34’ü
uygulama öğretmenlerinin tarih alan bilgisinin yeterli
olduğunu düşünmektedirler.
Tablo 3
Uygulama Öğretmenin Pedagojik Alan Bilgi Düzeyi
Hakkında Öğretmen Adaylarının Görüşleri
Kategoriler
Yeterli değil
Kız
Erkek
Ö1,Ö4,Ö5,Ö10 Ö1,Ö3
Ö12,Ö16,
Ö2,Ö7,Ö8,Ö17
Ö18,Ö19
Yeterli
Ö3,Ö11,Ö14,
Ö15
Çok iyi
Ö16
Diğer
Ö9,Ö13
Tablo 2
Uygulama Öğretmenin Tarih Alan Bilgisi Düzeyi
Hakkında Aday Öğretmenlerin Görüşleri
Kız
Kategoriler
Erkek
F
%
Çok iyi
Ö9
Ö3,
Ö12
3
12,5
İyi
Ö1,Ö2,Ö3,
Ö4,Ö5,Ö7,Ö
8,Ö10,Ö11,
Ö13,Ö14,
Ö16,Ö17,
Ö19
Ö6,Ö15
Ö2,Ö4,
Ö5
17
70,84
Ö1
3
12,5
Ö18
-
1
4,16
Toplam
24
%100
Orta
düzeyde
Yetersiz
F
14
%
58,3
Ö2,Ö4,
Ö5
7
29,17
-
1
4,20
2
24
8,33
%100
Toplam
Uygulama öğretmeninin pedagojik alan bilgisiyle ilgili
olarak anketten elde edilen verilerle mülakattan elde edilen
veriler paralellik göstermektedir. Aday öğretmenlerin 10’u
(%62,5) tarih uygulama öğretmenlerinin pedagojik alan
bilgisi düzeylerinin yeterli olmadıklarını düşünmektedirler.
Örneğin, Ö5E:
Öğretmenimizin pedagoji bilgisinin yeterli
olmadığını düşünüyorum. Tamamen öğretmen
merkezli bir ders anlatıyor. Biz kendisine bazı
tekniklerden bahsettiğimizde adlarını bile
duymadığını söyledi. Kendisi bu konuda yetersiz
Mülakat çalışmasına katılan öğretmen adaylarının
‘uygulama öğretmeninizin tarih alan bilgisi yeterliliği
hakkında ne düşünüyorsunuz’ sorusuna verdikleri
cevaplar, ankete verilen cevaplarla benzerlikler
göstermektedir. 14 öğretmen adayı (%87,5) kendilerine
rehberlik yapan uygulama öğretmeninin alan bilgisinin
biçiminde bir yorum yaptı. Benzer bir cevap veren Ö4K:
Öğretmenimizin en kötü olduğu alan Pedagojik
alandı. Öğrenciye hiçbir şekilde saygısı yoktu.
Son derce otoriter, sürekli aşağılayıcı tavırları
vardı. Öğrencilerin kafasına vurarak sertçe
33
çekiştirmek
gibi
davranışlarını
sıklıkla
gözlemledim. Hatta bir örnek vereyim; sınav
esnasında elinden kağıdı düşürdüğünde bir
öğrenciye ‘Kör müsün kalk versene kağıdı!’ diye
bağırdı. Bu konuda çok kötüydü hiçbir şeyden
haberdar değildi.
Tablo 5
Uygulama Öğretmenin Öğretim Teknolojilerini Kullanma
Yeterliliği Hakkında Aday Öğretmenlerin Görüşleri
Kategoriler
Çok
Yetersiz
ifadelerini kullandı.
Araştırmada aday öğretmenlere sorulan bir diğer soru ise,
uygulama öğretmenlerinin sınıf yönetimi konusundaki
yeterliliğinin ne düzeyde olduğuydu. Tablo 4
incelendiğinde aday öğretmenlerin yarısından fazlası
(%62,6) öğretmenlerin sınıf yönetimi niteliklerini yeterli
bulmaktadır.
Yetersiz
Kısmen
Yetersiz
Kız
Ö2, 4, 7, 8,
9, 10 17,
18, 19
Ö5, 6, 11,
12, 13, 14,
15
Ö1, 3, 16
Erkek
Ö1, 2
F
11
%
45,8
Ö3
8
33,4
Ö4, 5
5
20,8
24
%100
Toplam
Tablo 4
Uygulama Öğretmenin Sınıf Yönetimi Konusundaki
Yeterliliği Hakkında Aday Öğretmenlerin Görüşleri
Kategoriler
Yeterli
Yetersiz
Kısmen
Yeterli
Çok İyi
Kız
Ö1,Ö3,Ö9,
Ö11,Ö13,Ö14
Ö15,Ö16
Ö2,Ö8,Ö17,
Ö18,Ö19,Ö4,
Ö7,Ö10
Ö15,Ö12
Ö6
Erkek
Ö1,Ö3
Ö5
F
11
%
45,8
Ö1
9
37,4
-
2
8,4
2
24
8,4
%100
Ö4
Toplam
Mülakat çalışmasına katılan aday öğretmenlerin yarısı
uygulama
öğretmenlerinin
öğretim
teknolojileri
konusundaki yeterliliği ve bu teknolojiyi kullanım sıklığı
yeterli bulurken, diğer yarısı ise bu konuda olumsuz
düşünmektedir. Örneğin Ö1K:
Uygulama öğretmenimizin öğretim teknolojilerini
kullanma bilgisi yeterli değildi. Akıllı tahta
kullanımı yapılmıyordu. Sınıfta konular sorucevap yoluyla işlenip geçiliyordu.
şeklinde cevap vermiştir. Ö3E de benzer bir açıklamayla şu
ifadeleri kullanmıştır:
Hocamız
teknolojiyi
kullanmayı
tercih
etmiyormuş, akıllı tahtayı hiç kullanmıyor; hatta
kendi dersi için tablet kullanımını yasaklamış.
ifadelerini kullanmıştır. Ö3E ise bu konuda:
Ankette verilen cevapların aksine mülakat çalışmasına
katılan öğretmen adaylarının çoğunluğu (12\%75)
uygulama öğretmenlerini sınıf yönetimi konusunda
yetersiz bulmaktadır. Örneğin Ö2K:
Öğretmenimizin akıllı tahtayı yeterli derecede
kullandığını düşünüyorum. Her derse bir slayt
hazırlayarak geliyor. Dersi anlatırken de konuyla
alakalı noktaları slaytlarında vurguluyordu ve
slaytlarında resim harita gibi bolca görsel
kullanıyordu.
Öğretmenimiz sınıfta maalesef öğrenme ortamı
sağlayamıyor. Sınıfta düzeni sağlamada yetersiz
kalıyor, öğrencileri susturana kadar dersin bir
kısmı gidiyordu. Dersi anlatırken konu dağılınca
sınıftaki kargaşayı gidermede zorlanıyordu.
şeklinde gözlemlerini belirtmiştir.
Diğer bir soruda ise aday öğretmenlere uygulama
öğretmenlerinin en sık kullandığı öğretim yöntem ve
yaklaşımlarının neler olduğu sorulmuştur. Tablo 6’da
görüldüğü
üzere
tarih
derslerinde
uygulama
öğretmenlerinin en sık kullandığı yöntemler düz anlatım
(% 45,8) ve soru- cevap (%22,4) gibi klasik yöntemlerdir.
Verilen cevaplardan öğretmenlerin öğrencileri aktif ve
üretken kılacak öğretim yönetme ve yaklaşımlarını çok
kullanmadıkları anlaşılmaktadır.
yorumunu yaptı. Uygulama öğretmeninin sınıf yönetimi
niteliklerini yeterli bulan Ö1K ise,
Bu konuda öğretmenimiz bence yeterli, sınıf
hâkimiyeti oldukça iyi. Sınıfta sanki bir grup
ilişkisi var. Formasyon bilgisinin olduğu,
öğrencilere olan yaklaşımı ve bu sayede sağladığı
sınıf yönetiminden anlaşılıyor.
ifadelerini kullanmıştır.
Aday
öğretmenlere
uygulama
öğretmenlerinin
yeterlilikleri hakkında sorulan diğer bir soru ise, uygulama
öğretmenin öğretim teknolojilerini kullanma yeterliliği ve
sıklığıydı. Tablo 5’te görüldüğü üzere, öğretmen
adaylarının %68,6 uygulama öğretmenlerini bu konuda
yetersiz olduğu kanaatindedir.
Tablo 6
34
Uygulama Öğretmeninin En Sık Kullandığı Öğretim
Yöntem ve Yaklaşımları Neler Olduğuyla İlgili Aday
Öğretmenlerin Görüşleri
Kategoriler
Düz
Anlatım
Soru-Cevap
Beyin
Fırtınası
Buluş
Yoluyla
Öğretim
Tartışma
Kız
Ö1, 2, 3, 4, 5,
6, 7, 8, 10, 11,
12, 13, 14, 15,
16, 17, 18, 19
Ö1, 2, 4, 5, 7,
9, 10, 12, 13,
15,16, 17
Ö2, 14, 16
Erkek
Ö2, 3,
4, 5
F
22
Ö1, 3,
4, 5
16
33,4
Ö4
4
8,3
Ö3, 6, 10, 14
-
4
8,3
Ö10
Ö4
Toplam
2
48
4,2
%100
uygulama öğretmeninden
bulduklarını belirmişlerdir.
%
45,8
aldıkları
dönütleri
yeterli
Tablo 7
Uygulama Öğretmeninin Aday Öğretmenlere Verdikleri
Dönütler Hakkında Öğretmen Adaylarının Görüşleri
Kategoriler
Yeterli
Yetersiz
Kısmen
Yeterli
Kız
Ö1, 2, 3,
6, 9, 11,
12, 13,
14, 15,
16, 19
Ö4, 7, 8,
10, 17
Ö5, 18
Erkek
Ö1, 4, 5
F
15
%
62,5
Ö2, 3
7
29,2
-
2
8,3
24
%100
Toplam
Yukarıdaki soruyla ilgili olarak mülakatlarda öğretmen
adaylarının verdikleri cevaplar incelendiğinde anketten
elde edilen verilere benzer verilerin ortaya çıktığı görülür.
Mülakatlara katılan öğretmen adaylarının 14’ü (87’5)
öğretmenlerin düz-anlatım ve sunuş yolunu sık
kullandıklarını ifade etmektedirler. Örneğin Ö15K:
Mülakatlarda öğretmen adaylarının verdikleri cevaplar
incelendiği zaman, adayların yarısından fazlasının
(9\%56.5)
uygulama
öğretmenlerinin
kendilerine
verdikleri dönütlerden memnun oldukları anlaşılmaktadır.
Örneğin Ö5K:“Öğretmenimiz bizlere ders anlattıktan
sonra bizlerle oldukça samimi bir sohbet yaptı. Bize
hatalarımızı, iyi yönlerimizi, eksikliklerimizi ve
yanlışlarımızı bir bir anlattı.” şeklinde bir açıklama
yapmıştır. Buna karşın, uygulama öğretmenlerinin
kendilerine verdikleri dönütlerin yetersiz olduğunu
düşünen Ö3K bu görüşünü şu şekilde ifade etmiştir:
Öğretmenimiz bozuk bir sunuş yöntemi
kullanmaktadır. Sadece kendi anlatıyor. Başka bir
yöntem sorduğumuzda anlatmanın yöntemi mi
olur diye geçiştirmişti.”
açıklamasını yapmıştır. Bunun yanı sıra Ö11K ise:
Bizlere dönüt verildiğine inanmıyorum her ne
kadar bizim heyecanımızı düşünseler de en
azından dersin sonunda hatalarımızla ilgili olarak
öğretmenimiz bize dönüt verebilirdi. Belki de
uygulama dersinden en çok faydalanacağımız
konuda yeterli dönüt almadığımıza inanıyorum.
Öğretmenimiz ders anlatırken daha çok düzanlatım ve sunuş yolunu kullanıyordu.
Öğrencilerin soru sormasına fırsat vermiyor,
sorulan sorulara doyurucu cevaplar veremiyordu.
Hem zaten öğrencilere sordukları soruları ödev
verdiği için öğrenciler pek soru sormak
istemiyordu.
Son olarak aday öğretmenlere uygulama öğretmenlerinin
sahip olması gereken niteliklerin neler olması gerektiği
sorulmuştur. Tablo 8’den anlaşılacağı üzere aday
öğretmenler, uygulama öğretmenlerinin rehberlik edici ve
cesaret verici (%26,5) olmasının yanında, alan ve pedagoji
(%23,5)
bilgilerinin
yeterli
olması
gerektiğini
düşünmektedirler.
şeklinde cevap vermiştir.
Bir diğer soruda aday öğretmenlere uygulama
öğretmenlerinin
kendilerine
verdikleri
dönütlerin
yeterliliği hakkında ne düşündükleri sorulmuştur. Tablo
7’de görüldüğü üzere, öğretmen adaylarının %70,i
35
Tablo 8
Uygulama Öğretmenlerinin Sahip Olması Gereken Nitelikler Hakkında Aday Öğretmenlerin Görüşleri
Kız
Kategoriler
Öğrenciye Rehberlik Edip Cesaret Vermeli
Alan Ve Pedagojik Bilgisi İyi Olmalı
Sıcakkanlı, İlgili, Anlayışlı
Öğrenci Ve Okul Yönetimi İle İyi İlişkiler Kurabilmeli
Teknolojiyi Takip Etmeli
Öğretim Yöntem, Tekniklerini İyi Kullanabilmeli
Kendini Geliştirebilen Biri Olmalı
Giyimine Özen Göstermeli
Ö1, 2, 3, 4, 11, 15, 16, 19
Ö2, 7, 10, 13, 14, 17, 18
Ö5, 6, 8, 9, 12, 16
Ö17,
Ö17, 18
Ö8


F
%
Ö3
Ö5
Ö1, 3, 4
Ö1, 5
Ö2, 4
-
9
8
6
3
3
2
2
1
26,5
23,5
17,7
8,9
8,9
5,8
5,8
2,9
Toplam
3
%100
programın tarih uygulama öğretmenleri
yeterince benimsenmediğini göstermektedir.
Mülakatlara katılan öğretmen adayları uygulama
öğretmenlerinin sahip olması gereken nitelikler konusunda
farklı görüşler ortaya koymuşlardır. Bu konuyla ilgili
olarak aday öğretmenler şu cevapları vermişlerdir:

Erkek
tarafından
Bu verilerin yanında pedagoji programı öğrencileri
uygulama öğretmenlerinin bir dizi niteliğe sahip olması
gerektiğini ifade etmişlerdir. Aday öğretmenlere göre
uygulama öğretmenleri; rehberlik etme, cesaret verme,
yeterli pedagojik alan bilgisine sahip olma, sıcakkanlı,
ilgili ve anlayışlı olma gibi niteliklere sahip olmalıdır.
Rehberlik edici ve cesaret verici olmalıdır (9 - %
26,5),
Alan ve pedagojik bilgisi iyi olmalı (8 - %23,5),
Sıcakkanlı, ilgili ve anlayışlı olmalıdır (6 - %17,7).
Ortaya çıkan veriler ışığında, uygulama öğretmenleri ve bu
bağlamda da öğretmenlik uygulaması dersi ile alakalı
olarak şu önerilerde bulunulabilir:
5. Sonuç ve Öneriler
Tarih öğretmen adaylarıyla uygulama öğretmenlerinin
değerlendirilmesine dayanan bu çalışma sonucunda farklı
sonuçlar ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar şu şekildedir;
öğretmen adaylarının büyük çoğunluğu uygulama
öğretmenlerinin kendilerine olan ilgisini ve sahip oldukları
alan bilgisini yeterli bulmaktadırlar. Aday öğretmenlerin
uygulama öğretmenlerinin kendilerine yönelik ilgisinden
memnun olmaları daha önce farklı branşlarda aday
öğretmenlerle yapılan çalışmalarla örtüşmemektedir
(Demircioğlu, 2003; Özbek ve Aytekin, 2003; Işıkoğlu,
İvrend ve Şahin, 2007; Çelikkaya, 2011).
Pedagoji programı öğrencilerinin çoğunluğu uygulama
öğretmenlerinin pedagojik alan bilgisi konusunda yeterli
olmadıklarını düşünmektedirler. Pedagoji programı
öğrencilerinin yarısına yakınının yaptığı bir diğer tespit ise,
uygulama öğretmenlerinin sınıf yönetimi konusunda
yeterli olmadıkları yönündedir. Araştırmadan elde edilen
diğer sonuçlara göre ise, uygulama öğretmenleri tarih
öğretiminde teknolojiyi yeterince kullanmamaktadır ve bu
konuda yeterli bilgiye sahip değildirler. Buna ilaveten,
uygulama öğretmenlerinin derslerinde aktif öğretim
yaklaşım ve yöntemlerini kullanmadıkları ve daha ziyade
en sık olarak düz anlatımla, soru-cevap yöntemini
kullandıkları anlaşılmaktadır. Son ‘Tarih Dersi Öğretim
Programı’ tarih dersinin öğrencilerin aktif bir şekilde
katılacakları farklı etkinlikler çerçevesinde yapılmasını
amaçlamaktadır. Fakat uygulama öğretmenlerinin ders
anlatımı konusunda kullandıkları klasik yöntemler bu
36

Pedagojik alan bilgisi konusunda tarih uygulama
öğretmenlerine hizmet içi eğitim verilmelidir.

Tarih uygulama öğretmenlerine aktif öğretim yöntem
ve yaklaşımlarının tarih derslerinde nasıl kullanılması
gerektiği konusunda hizmet içi eğitim verilmelidir.

Tarih uygulama öğretmenlerine sınıf yönetimi
konusunda hizmet-içi eğitim verilmelidir.

Tarih
uygulama
öğretmenlerine
öğretim
teknolojilerinin tarih derslerinde nasıl kullanılması
gerektiği konusunda eğitim verilmelidir.
Paker, T (2008). Öğretmenlik uygulamasında öğretmen
adaylarının uygulama öğretmeni ve uygulama öğretim
elemanının yönlendirmesiyle ilgili karşılaştıkları sorunlar,
Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,1/23.
Kaynakça
Akyüz, Y. (2013). Türk eğitim tarihi M.Ö 1000-M.S.2013,
(25.Baskı), Ankara: Pegem.
Baştürk, S. (2009). Öğretmenlik uygulaması dersinin
öğretmen adaylarının görüşlerine göre incelenmesi.
(Turkish). İlköğretim Online, 8(2), 439-456.
Sarıçoban, A. (2008). Okul deneyimi ve öğretmenlik
uygulaması derslerine ilişkin uygulama öğretmenleri ve
öğretmen adaylarının görüşleri. Gazi University Journal Of
Gazi Educational Faculty (GUJGEF), 28(3), 31-55
Çelikkaya, T.(2011). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının
öğretmenlik uygulaması dersinden beklentileri ve bu
beklentilerin karşılanma düzeyleri, Uluslararası Sosyal
Bilimler Eğitimi Dergisi, C.1,S.2, 1-18.
Shulman, L.S. (1998). Theory, practice and the education
of professional. The Elementary School Journal. 98, (511526).
Demircioğlu, İ. H. (1999). Educating secondary school
history teachers in Turkey and England: a comparative
approach, (Unpublished Ph.D. Thesis), The University of
Birmingham, Birmingham.
Ünlü, H., Güven, B.K, (2010). Beden eğitimi öğretmen
adaylarının okul deneyimi dersine yönelik tutumlarının
incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi,125134.
Demircioğlu, İ.H.(2003). Tarih uygulama öğrencilerinin
uygulama öğretmenleri ve uygulama okulları hakkında ki
görüşleri: KTU Fatih Eğitim Fakültesi örneği, Fırat
Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.13, S1, 185-192.
YÖK, (1999) Adaya öğretmen kılavuzu, YÖK/DÜNYA
BANKASI Milli Eğitimi Geliştirme Projesi Hizmet Öncesi
Öğretmen Eğitimi, Ankara. YÖK.
Demircioğlu, İ.H.(2005).Eğitim fakültelerinde ki yeni
gelişmelerin
tarih
uygulama
öğretmenlerine
yansıtılabilirliği üzerine bir çalışma, Çağdaş Eğitim
Dergisi, 319(20- 27).
Demircioğlu, I. H. (2012). History Teacher Education in
Turkey: Status and Issues, Mccully, A., Mills, G. and
Boxtel, C. (eds.). Tthe Professional Teaching of History:
UK and Ductch Perspectives. Belfast, History Teacher
Education Network.
Gündüz, M., (2010). Gelenek ve modernlik arasında bir
eğitimci: Satı Bey ve fenn-i terbiye eseri üzerine bir
inceleme, Turkish Studies. V.5/3, (1392-1415).
Ekler
Güzel, H., Berber, H.C. ve Oral, İ. (2010).Eğitim fakültesi
uygulama okulları işbirliği programında görevli
öğretmenlerin ve öğretim elemanlarının öğretmenlik
uygulamasına yönelik görüşleri, Kastamonu Eğitim
Fakültesi Dergisi, C-18/1, 19-36.
Ek 1: Açık uçlu Anket ve Mülakatta Kullanılan Sorular

Uygulama öğretmenin size karşı tutumu nasıldı?

Uygulama Öğretmenin tarih alan bilgi düzeyi
hakkında ne düşünüyorsunuz?
Işıkoğlu, N., İvrend, A., & Şahin, A. (2007). Öğretmenlik
uygulaması sürecine öğretmen adaylarının gözüyle
derinlemesine bir bakış. Eurasian Journal of Educational
Research, 26, 131-142

Uygulama öğretmenin pedagojik alan bilgi düzeyi
hakkında ne düşünüyorsunuz?

Uygulama öğretmenin sınıf yönetimi konusundaki
yeterliliği hakkında ne düşünüyorsunuz?
Koçer, H.A, (1991).Türkiye’de modern eğitimin doğuşu ve
gelişimi(1773-1923), İstanbul, Millî Eğitim Yayınları.

Uygulama öğretmenin öğretim teknolojilerini
kullanma
yeterliliği
ve
sıklığı
hakkında
düşünüyorsunuz?

Uygulama öğretmeninin en sık kullandığı öğretim
yöntem ve yaklaşımları nelerdir?

Uygulama öğretmeninin aday öğretmenlere verdiği
dönütlerin niteliği hakkında aday öğretmenlerin
görüşleri nelerdir?

Uygulama öğretmenlerinin sahip olması gereken
nitelikler hakkında aday öğretmenlerin görüşleri
nelerdir?
KTÜ, (2001-2002). Okul deneyimi I, Karadeniz Teknik
Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Trabzon.
Özbek, Z., ve Aytekin, F. (2003). Eğitim fakültesi
öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine bakış açıları ve
öğretmenlik uygulaması dersinden memnuniyet durumları
üzerine bir araştırma. Çağdaş Eğitim Dergisi, 28(295), 31.
Özçelik, N.(2012).Yabancı dil öğretmen adaylarının okul
deneyimi ve öğretmenlik uygulaması dersine ilişkin
görüşleri, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 32/2.(515-536).
37
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
589 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content