close

Enter

Log in using OpenID

buradan

embedDownload
OYUNLA
BÜYÜR
ÇOCUKLAR
“Her Çocuðun Çocuk Olma Hakký Vardýr:
Annelerin Bakýþ Açýsý”
Küresel Araþtýrma Bulgularý ve Raporu
Araþtýrma Danýþmanlarý
Dr. Jerome Singer / Yale Üniversitesi
Dr. Dorothy Singer / Yale Üniversitesi
“Gökteki bir uçaðý dinlemek için bir an durmak,
bir uður böceðini seyretmek için eðilmek,
rýhtýma vuran dalgalarý izlemek için
bir kayaya oturmak…
Çocuklarýn kendi gündemleri ve
zamanlamalarý vardýr. Kendi dünyalarý
hakkýnda daha fazla þey keþfettiklerinde ve
onun içinde kendilerine bir yer edindiklerinde,
yetiþkinlerin zorlamasýna gerek kalmadan
daha çok çalýþýrlar. Onlarýn seslerini
duymamýz gerekiyor.”
Cathy Nutbrown
Çaðdaþ Ýngiliz Eðitim Teoristi
ÝÇÝNDEKÝLER
Çocuklarýnýza, çocukluklarýný
yaþama hakký verin
3
Hayatý keþfetmenin ilk yolu:
Deneyimsel öðrenme
4
Anneler ne istiyor?
7
Türkiye’de durum
8
Deneyimsel öðrenmeyi
destekleyen aileler
10
Çocuklarýnýza, çocukluklarýný
yaþama hakký verin
Her yetiþkin zaman zaman “çocuk olmak varmýþ” cümlesini kurar. Çocuklarýn
kendi dünyalarýnda geliþtirdikleri oyunlarýna, sokaðý neþeli çýðlýklara boðan
seslerine, hayvanlarla korkusuzca ve beklentisiz kurduklarý özel dostluklara
bakýp bu cümleyi kurmamak mümkün deðil. Oysa günümüz çocuklarý ‘çocukluk
dönemini’ yaþamaktan ve deneyimsel öðrenimden gittikçe uzaklaþýyor, hayata
yabancýlaþýyor. Birçok anne, güvenlik ve zaman gibi nedenlerden dolayý
çocuklarýný deneyimsel öðrenme ortamýndan uzaklaþtýrýyor.
Yale Üniversitesi’nden Dr. Jerome Singer ve Dr. Dorothy Singer’ýn liderliðinde,
OMO’nun desteðiyle ABD, Arjantin, Brezilya, Ýngiltere, Fransa, Hindistan,
Tayland, Çin ve Güney Afrika ülkelerindeki anneleri kapsayan
bir araþtýrma gerçekleþtirildi.
“Her Çocuðun Çocuk Olma Hakký Vardýr: Annelerin Bakýþ Açýsý” adlý
araþtýrma, günümüz çocuklarýnýn deneyimsel öðrenme eksikliklerine ýþýk
tutuyor. Araþtýrma ayný zamanda Türkiye’deki çocuklarýn
öðrenme süreci hakkýnda bir belge niteliði taþýyor.
Çocuklar hayatý spor yaparken ve oyun oynarken tanýyor.
Ancak, geleceðin en deðerli varisleri olan çocuklar geliþen
teknoloji, çevresel faktörler, güvenlik korkusu gibi nedenler
yüzünden çocukluk çaðlarýný yaþamaktan mahrum kalýyor.
Kiþilik temellerinin atýldýðý çocukluk döneminde hayatýn keþfine
olanak tanýyan deneyimsel öðrenme, gittikçe hareketsizleþen
ve eve kapanan çocuklarda eksikliðini gösteriyor.
Hayatý keþfetmenin ilk yolu:
Deneyimsel öðrenme
Genel olarak deneyimsel öðrenme, çocuklarýn tüm
duyularý ile çevrelerini deneyim edinerek, keþfederek,
yaratarak, araþtýrarak, baðlantý kurarak ve katýlýmcý
olarak öðrenmeleri anlamýna geliyor. Deneyimsel
öðrenmede çocuklar yetiþkinlerden en az düzeyde
yardým alýyor. Doðal bir süreç olarak ilerleyen deneyimsel
öðrenme; spor, müzik, dans, taklit gibi yaratýcý
anlatýmlarla çocuðun doða ve çevreyi keþfetmesine
olanak tanýyor.
Deneyimsel öðrenmenin önemi, son 50 yýldýr birçok teorisyen tarafýndan vurgulanýyor.
“Doðaçlama deneyimler” hakkýnda yürüttüðü yoðun araþtýrmalarýyla tanýnan ünlü
Ýsviçreli Psikolog Jean Piaget, bunun bir çocuðun normal geliþiminin hayati bir parçasý
olduðunu ifade ediyor. Piaget, dýþarda yapýlan fiziksel aktivitelerin çocuklarýn hayal dünyasýný
ve sosyal katýlýmýný geliþtirmekle kalmadýðýný, ayný zamanda kaslarý ve ciðerleri için bir egzersiz
þansý olduðunu ve böylelikle kendi fiziksel sýnýrlarýný öðrendiklerini belirtiyor.
Amerikan Pediatri Akademisi ise konu ile ilgili yürüttüðü birçok
klinik araþtýrmanýn sonuçlarýný þöyle açýklýyor: “Oyun oynamak
çocuklarýn hayal gücü ve yeteneði ile fiziksel,
biliþsel ve duygusal dayanýklýlýklarýný
geliþtirmekte, yaratýcýlýklarýný kullanmalarýna
olanak tanýmaktadýr.”
Her çocuðun
oy
un
oy
na
ma
ya
hakk
ý v a rdý r
4
Çocuklar ne yapýyor?
Teknolojinin hýzýna paralel olarak televizyon izlemek tüm dünyada çocuklarýn yaptýðý en ortak
aktivite. Televizyon izleme sýklýðý ise çocuklarýn yaþýna göre deðiþiyor. 7-12 yaþ arasý çocuk
anneleri ile 1-6 yaþ arasý çocuk annelerinden alýnan sonuçlara göre daðýlým %77 ve %65
oranýnda. Bu tür aktiviteler tüm dünyada en ortak olanlar arasýnda buluyor. Çocuklarýn park,
bahçe ya da okul bahçesinde zaman geçirme oraný ise televizyon izlemek gibi aktiviteler
kadar sýk deðil.
Tam tersi, ayný gruplarýn televizyon, film vs izleme oranlarý ise %72’ye %66.
Aile büyüdükçe çocuklar
dýþarýda daha sýk zaman
geçiriyor.
3-4 çocuklu
anneler
1-2 çocuklu
anneler
%68
%59
Günümüz çocuklarý
deneyimsel öðrenmeden uzak
Yapýlan araþtýrmalara göre, son on yýlda çocuklarýn doðaçlama faaliyetlere katýlýmý büyük
oranda azalmýþ durumda. Bu nedenle çocuklarýn deneyimsel öðrenme ile aralarýndaki bað
her geçen gün biraz daha zayýflýyor. Bu durum; televizyon, video, bilgisayar oyunlarý ve diðer
teknolojik oyuncaklarýn yükseliþi, çocuklarýn zaman rekabeti, ailelerin çocuklarýnýn güvenliði
hakkýndaki korkularý ve ev yakýnlarýnda kaliteli oyun alanlarýnýn eksikliði gibi birbiriyle ilintili
faktörlerin bir sonucu olarak ortaya çýkýyor.
New Yorklu þirket StrategyOne’ýn ABD, Arjantin, Brezilya, Ýngiltere, Fransa, Türkiye, Hindistan,
Tayland, Çin ve Güney Afrika ülkelerinde yürüttüðü anket, global anlamda annelerin,
çocuklarýnýn gelecekteki mutluluk ve geliþimlerine yönelik kaygýlarýný gözler önüne seriyor.
Belirtilen ülkelerde 12 ve altý yaþlarda çocuk sahibi olan 150 annenin katýldýðý anket, ilginç
sonuçlar ortaya koyuyor. Dünyadaki annelerin % 63’ü çocuklarýnýn, çocukluklarýndan mahrum
býrakýldýðýna inanýyor. %79’u ise deneyimsel öðrenmenin unutulduðunu düþünüyor.
Çocuklarýn ebeveynler aracýlýðýyla geliþiminin incelenmesine yönelik gerçekleþtirilen ilk kapsamlý
araþtýrma, annelerin umutlarýna, tutkularýna, ilgilerine ve modern çocukluk dönemindeki
zorluklara yönelik görüþlerini dile getirmede bir araç oldu. Yale Üniversitesi’nden iki uzman,
Dr. Jerome Singer ve Dr. Dorothy Singer’ýn ortaklýðýyla gerçekleþtirilen araþtýrmayla ilgili
Dorothy Singer þu yorumda bulunuyor: “Ulusal kültürlerin çok belirgin olan çeþitliliðine
raðmen, ‘Her Çocuðun Çocuk Olma Hakký Vardýr: Annelerin Bakýþ Açýsý’
araþtýrmasý, aileler arasýnda þaþýrtýcý çoklukta bir fikir birliðini iþaret ederek,
çocuklarýn çok hýzlý büyüyen kendi toplumlarýnca baský altýnda olduðu,
sonucunu yansýtýyor.”
Annelerin güvenlik takýntýsý
çocuklarýn öðrenmelerinde
en büyük engel
Araþtýrmaya göre annelerin, deneyimsel öðrenmenin yararlarýyla ilgili kendi içgüdülerinin
üstünde bir güvene ihtiyaçlarý bulunuyor. Anneler, deneyimsel öðrenmenin sosyal, duygusal
ve fiziksel yararlarýný kabul ettiklerini, ancak bunun önemini ‘unuttuklarýný’ belirtiyorlar.
Buna raðmen anneler ayný zamanda içsel bir çaba içerisindeler. Deneyimsel öðrenmeyi
deðerli bulsalar da bazý engelleyici tavýrlar sergiliyorlar.
Bu düþüncelerinin, çocuklarýnýn oyun
deneyimini etkilediðinin bilincinde
olsalar da annelerin yaklaþýk yarýsý,
endiþelerinin çocuklarýný içeride ve
güvende tutacaðýna inanýyor.
d
Her çocuðun doðayý ke
v ar
ý
k
k
þfetmeye ha
ýr
6
Ýkinci büyük engel:
Zaman
Zaman yetersizliði ise oyun ve deneyimsel öðrenmenin önündeki en büyük ikinci engel.
Bu engel en çok batý ülkelerinde gündeme geliyor. Dahasý, bazý anneler kendi meþgul
çizelgelerinin çocuklarýný oyun ve doðaçlama deneyimlerden uzaklaþtýrdýðýný belirtiyor. Dýþarýda
oynanan oyunlarla ilgili endiþeler ise ailenin çalýþma statülerine göre çeþitlilik gösteriyor
çalýþmayan anneler güvenlik konusunda daha endiþeli oluyor. Çalýþan anneler ise zaman
kýsýtlamasý konusunda daha sýnýrlayýcý olmaya eðilimli.
Anneler ne istiyor?
Bu zorluða dikkat çekmek ve çocuklara sahip olduklarý çocukluk haklarýný vermek için anneler,
çocuklarýnýn geleceklerine yönelik isteklerini dile getirerek, onlarýn hem oyun arkadaþlarý
hem de anneleri ile etkileþime geçebilmesi için daha fazla fýrsata sahip olmalarýný istiyorlar.
Annelerin dörtte üçü, çocuklarýnýn diðer çocuklarla etkileþimde olmasý için daha fazla fýrsatlarý
olmasýný istiyor. %65’i ise çocuklarýnýn jenerasyonunun nasýl iliþkiye geçildiðini tam olarak
bilmediði konusunda hemfikir. 10 anneden 8’i çocuklarýyla daha fazla vakit geçirmek istiyor.
Annelerin yarýdan fazlasý ise çocuklarý kirlendikleri zaman kendilerini daha rahat hissetmek
istiyor.
Bir çocuðun çok hýzlý büyümesi anlayýþý, ayný zamanda annelerin dileklerinde de ortaya
çýkýyor: Tüm annelerin neredeyse yarýsýnýn en büyük dileði, çocuklarýnýn daha fazla çocuk
gibi davranabilmesi için daha fazla zamanlarýnýn olmasý. Daha da önemlisi, çocuklarýn kendisi
oyuna ve doðaçlama deneyime karþý deðil. Annelerin yalnýzca % 7’si çocuktaki ilgi eksikliðinin
deneyimsel öðrenmeyi engellediðini belirtiyor.
Dr. Jerome Singer’a göre, “Çocuklar
oynamak, eðlenmek fýrsatlarýný
yükselen ölçüde reddediyor, buna
ek olarak meraklý ve keþfedici olmayý
kendi eðilimlerinden öðreniyor.
içinden ge
uðun
ldið
c
o
ç
i gib
r
i da
He
v
ranm
a y a h a k ký v a r d
ýr
“Her Çocuðun Çocuk Olma Hakký Vardýr:
Annelerin Bakýþ Açýsý” araþtýrmasý sonuçlarýna
göre, çocuk oyunlarýnýn saðlýklý geliþime olan katkýsýný
tüm anneler biliyor.
Türkiye’de durum
Ýstanbul, Ankara ve Ýzmir odaklý yapýlan Türkiye anketinde annelere
göre, modern yaþam çocuklarýn büyümesine daha büyük zorluklar
getirdi. En önemli zorluk ise maddecilik. Çocuklar gittikçe daha
talepkar ve ailelerinin finansal yönden gösterdikleri fedakarlýklarý
daha az takdir eder hale geliyor. Çevre (özellikle kentsel) bu
tehdidi artýrýyor (trafik, cinsel suistimal, uyuþturucu ve þiddet).
Disiplinin eskisi kadar þiddetli olmamasý nedeniyle çocuklar gittikçe
asileþiyor. Ancak geleceðe yönelik iyimserlik ile çocuklarýn,
ailelerinden daha fazla fýrsata sahip olduklarý düþüncesi ve bu
potansiyeli yükseltme isteði de iyimser düþünceleri oluþturuyor.
Anneler çocuklarýnýn mutlu ve saðlýklý bireyler olmasýna, baþarýlý ve hýrslý
olmalarýndan daha fazla önem veriyor.
Yapýlan global araþtýrmada Türk annelerin, geri kalan annelere göre de yüksek oranda farklýlýk
gösterdiði durumlar da þöyle:
Türk anneleri dýþ mekan faaliyetlerine diðer annelerden daha fazla önem
veriyor ve çocuklarýn sevdiði bu faaliyetlerin onlarýn saðlýklý geliþimine
olanak saðladýðýný biliyor
Belirgin bir biçimde, Türk anneler küresel
anlamda diðer annelerden umulandan daha
fazla, çocuklarýnýn dýþarýda, parkta ya da
bahçede oynarken daha mutlu göründüðünü
söylüyor.
Türk
Anneler
Global
Toplam
%70
%55
8
Türk anneler çocuklarýnýn dýþ mekan oyunlarý için
istekli olduðunun farkýnda ve diðer annelere göre
çocuklara içeri yerine dýþarýda oynama seçme
hakkýnýn verilmesine daha çok inanýyor.
Türk
Anneler
Global
Toplam
Türk anneler dýþarýda oynamanýn çocuklarýn saðlýklý
geliþimini destekleyen önemli bir faaliyet olduðuna
diðer annelere nazaran daha fazla inanýyor.
Türk
Anneler
Global
Toplam
%87
%73
%65
%51
Türk anneler oyun eksikliðinin çocuklarýný duygusal olarak engelleyeceðine
inanmak konusunda da diðer annelere yüksek oranda fark atýyor
Türk
Anneler
Global
Toplam
%86
%64
Oyun zamaný yetersizliði nedeniyle çocuklarýnýn daha
mutsuz ve huysuz olduðu fikrine diðer annelere
nazaran daha çok inanýyor.
Türkiye’deki anneler dýþ mekan oyunlarýnýn gerekliliði konusundaki
fikirlerine raðmen, Türkiye’deki çocuklar diðer çocuklar gibi bu tür
aktivitelere çok önem vermiyor
Türk
Anneler
Global
Toplam
%28
%60
Annelerin belirttiðine göre çocuklarýnýn dýþarýda oynama
sýklýðý global verilerin çok altýnda.
Türk annelerin dýþ mekan oyunlarýna ya da doðaçlama deneyimlere izin
vermesinin de bazý engelleri bulunuyor
Türk annelerin global verileri geride býrakan büyük
Türk
endiþeleri bulunuyor. Türkiye’deki annelerden elde edilen Anneler
Global
verilere göre, çocuklarý iç mekanda tutan kendi kiþisel
Toplam
endiþeleri global verilerin çok üstünde.
Global anlamda geri kalan annelerden farklý olarak
Türk anneler, ”konfor eksikliði”nin çocuklarýný
oyun ve doðaçlama deneyimlerden alýkoyan en
önemli engel olduðunu ifade ediyor.
Türk
Anneler
Global
Toplam
%83
%45
%19
%59
%31
%48
%57
%75
%65
%83
Türkiye
Global Toplam
Güvende Yaralanma Hastalanma
Olmama
Türk anneler, belirttikleri bu fikirleri takiben,
gelecekte çocuklarý için daha fazla güvenlik
umut ediyorlar.
Doðrudan dýþ mekan oyunlarý hakkýnda
soru yöneltildiðinde Türk anneler diðer
annelerden daha fazla endiþe dile
getirerek, çocuklarýnýn dýþarda oynarken
“güvende olmayacaðýný”,
“yaralanacaðýný” ve “hastalanacaðýný”
ifade ediyorlar.
Türk
Anneler
Global
Toplam
%89
%72
Deneyimsel öðrenmeyi
destekleyen aileler
Dr. Jerome ve Dorothy Singer’ýn açýklamasýna göre çocuklarýnýzý deneyimsel öðrenmenin
olduðu bir faaliyet için cesaretlendiriyorsanýz, siz
· Çocuklarýn konsept ve becerileri öðrenmemesi için anlamlý bir içerik saðlýyorsunuz.
· Çocuðun ilgi ve konsantrasyonu geliþirken, eðlenmeyi ve zevk
almayý öðrenmesini saðlýyorsunuz.
· Çocuðu kendi baþýna ya da birlikte incelemek ve keþfetmek
konusunda cesaretlendiriyorsunuz.
· Çocuðun öðrendiklerini geliþtirmesine olanak
tanýyorsunuz.
· Çocuklarý deneyim edinme ve risk alma
konusunda cesaretlendiriyorsunuz.
· Yetiþkinler ve yaþýtlarýyla iþbirliði içerisinde
olabileceði fýrsatlar saðlýyorsunuz (paylaþma,
devralma, çatýþmada karara varma ve kendi
kendini kontrol etme gibi)
· Ýletiþim becerileri ve kelime daðarcýðý için uygulama
imkaný sunuyorsunuz.
· Gevþeme, enerjinin salýnýmý ve tansiyon düþürme fýrsatlarý
veriyorsunuz.
· Hayal gücünü, yaratýcýlýðý ve soyut düþünmeyi geliþtirme
yoluyla kendini ifade etmesini teþvik ediyorsunuz.
· Kendini beðenme ve kendine güven inþa ediyorsunuz.
10
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
919 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content