close

Enter

Log in using OpenID

11. N. Andrikopoulos – Olive Oil Antioxidants

embedDownload
1
Τα αντιοξειδωτικά του
ελαιολάδου
Νικόλαος Ανδρικόπουλος
Καθηγητής
Η Μεσογειακή διατροφή γνωστή
και ως Κρητική διατροφή
2
Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν
• χαμηλό ποσοστό θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα
• μελέτη των 7 χωρών, μετά από 25ετή παρακολούθηση
φάνηκε ότι οι θάνατοι στην Κρήτη τις δεκαετίες ΄60 και ΄70
από καρδιαγγειακά νοσήματα ήταν χαμηλότεροι σε σχέση με
άλλες περιοχές της Ελλάδας ή άλλες χώρες
• σημαντικά χαμηλότερο ποσοστό εμφάνισης, σε σχέση με
χώρες της βόρειας Ευρώπης και της Αμερικής, ορισμένων
τύπων νεοπλασιών, ιδιαίτερα καρκίνο του μαστού
Η Μεσογειακή διατροφή γνωστή
και ως Κρητική διατροφή
Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από την
υψηλή κατανάλωση:
–
–
–
–
–
–
–
–
–
Ελαιόλαδου και ελιών
φρούτων, λαχανικών
Οσπρίων
Δημητριακών (κυρίως Ψωμιού)
Ξηρών καρπών
Ψαριού
Μέτρια κατανάλωση οίνου
Τροφές με μεγάλη περιεκτικότητα πολυφαινολών
Μειωμένη κατανάλωση κρέατος-γαλακτοκομι κών
προϊόντων (τυρί>γάλα)
– Υψηλή αναλογία μονοακόρεστων /κορεσμένα λιπαρά
3
4
Αντιοξειδωτικά
•
•
αντιοξειδωτικά, ουσίες που δεσµεύουν •
•
και εξουδετερώνουν τις ελεύθερες
ρίζες,
µπορούν να ταξινοµηθούν στις
παρακάτω κατηγορίες :
Ø ενδογενή αντιοξειδωτικά συστήµατα
π.χ. GSH γλουταθειόνη, καταλάση ή
δισµουτάση του ανιόντος υπεροξειδίου
(S.O.D.), αφυδρογονάση της 6φωσφορικής γλυκόζης (G-6-PD)
Ø άλλες ενδογενείς αντιοξειδωτικές
ουσίες π.χ. αλβουµίνη, ουρικό οξύ,
χολερυθρίνη
Ø αντιοξειδωτικές βιταµίνες (π.χ. βιτ. Ε,
C, καροτενοειδή)
Ø άλλα αντιοξειδωτικά που
προσλαµβάνονται µε την διατροφή
π.χ. φλαβονοειδή, σελήνιο,
ψευδάργυρος
•
•
•
•
προστατεύουν τις κυτταρικές µεµβράνες,
αυξάνουν την ανθεκτικότητα των αγγείων,
περιορίζουν τους φλεγµονώδεις
παράγοντες, αποτρέπουν την οξείδωση της
LDL και συµβάλλουν στον έλεγχο των
επιπέδων της αρτηριακής πίεσης και της
οµοκυστεϊνης
ασκούν αντικαρκινική δράση
προστατεύουν οστά και αρθρώσεις,
περιορίζοντας οιδήµατα, φλεγµονές και
εκφυλιστικές αλλοιώσεις
βελτιώνουν τη λειτουργική κατάσταση του
αµφιβληστροειδούς χιτώνα των µατιών και
ενισχύουν την όραση.
δρουν αντιαλλεργικά σε µεγάλο φάσµα
αλλεργιών.
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ
ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΠΟΤΩΝ
6 ΠΟΤΗΡΙΑ ΝΕΡΟ
ΚΡΕΑΣ
5
ΜΗΝΙΑΙΑ
ΓΛΥΚΑ
ΑΥΓΑ
ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ
ΚΡΕΑΣ ΑΣΠΡΟ
ΨΑΡΙ
ΚΡΑΣΙ ΜΕ ΜΕΤΡΟ
ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ
ΕΛΙΕΣ, ΛΑΔΙ
ΦΡΟΥΤΑ
ΟΣΠΡΙΑ
ΛΑΧΑΝΙΚΑ
ΨΩΜΙ, ΖΥΜΑΡΙΚΑ, ΡΥΖΙ, ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΚΛΑΘΗΜ ΕΡΙΝΗ ΑΣΚΗΣΗ
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
6
Μεσογειακή διατροφή & ελαιόλαδο
• το ελαιόλαδο αποτελεί κυρίαρχο συστατικό της Μεσογειακής διατροφής και
τη σημαντικότερη πηγή λιπαρών
• οι μεσογειακές χώρες είναι από τους σημαντικότερους παραγωγούς
ελαιολάδου στον κόσμο, με την Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία να
παράγουν τις μεγαλύτερες ποσότητες
• η Ισπανία παράγει μεγαλύτερες ποσότητες ελαιολάδου από τις άλλες δύο
• η κατανάλωση σήμερα στην Ελλάδα είναι περίπου 55 γρ/ημέρα/άτομο, η
υψηλότερη στον κόσμο
• το 1960 έφτανε έως και 100 γρ/ημέρα (το 1/3 των συνολικών θερμίδων)
7
• το μοναδικό έλαιο που
παράγεται από σαρκώδη καρπό
με έκθλιψη (και όχι από σπόροόπως στα σπορέλαια με
εκχύλιση)
Olive harvest. Pot of the
6th century BC.
Χημική σύσταση του ελαιόλαδου
•97% λιπαρά οξέα
•
•
•
κυρίως μονοακόρεστα -80% (ελαϊκό)
πολυακόρεστα (7% λινελαϊκό, λινολενικό)
κορεσμένα -10%
•2% πολυφαινόλες, χρωστικές, πτητικά
•1% σκουαλένιο, φυτοστερόλες
8
9
ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΕΣ:
ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΕΣ μια μεγάλη ομάδα ενώσεων με ένα ή
περισσότε ρα υδροξύλια απ ' ευθείας συνδεδεμένα σε έναν ή
περισσότε ρους αρωματικούς και ετεροκυκλικούς δακτυλίους
HO
O
O
COOCH3
• Ανεύρεση: φυτικό βασίλειο
HO
• Δομή: ποικιλόμορφη
• Πλήθος >8000 PP
• Παραγωγή: δευτερογενής μεταβολισμός φυτών
O
H OH
H O
HO
HO
H
OH
H
O
OH
H
OH
O
OH
OH
O
OH
HO
HO
HO
OH
Βασικά δομικά χαρακτηριστικά
• Φαινολικό –ΟΗ
• Αρωματικός πυρήνας, συχνά ετεροκυκλικός
• Ετεροκυκλικό οξυγόνο
• Συζευγμένο σάκχαρο (γλυκόζη, γαλακτόζη,
ραμνόζη, ξυλόζη, γλυκουρονικά ή
γαλακτουρονικά οξέα)
Οξείδωση της LDL
10
Η οξείδωση της LDL αναφέρεται κυρίως στην οξείδωση των πολυακόρεστων
λιπαρών οξέων που υπάρχουν στο μόριο και στην τροποποίηση που τα
προϊόντα οξείδωσης των λιπαρών οξέων προκαλούν στα συνυπάρχοντα μόρια
των πρωτεϊνών
Μεταβολές που προκαλούνται στην οξειδωμένη LDL:
• Ολοκληρωτική απώλεια των αντιοξειδωτικών
• Αύξηση των συζυγών διενίων
• Αύξηση σε αλδεΰδες (μαλοναλδεΰδη, εξανάλη κ.α.)
• Σταδιακή απώλεια των ελεύθερων αμινομάδων της Apo B
• Κατατεμαχισμός της Apo B σε μικρά πεπτίδια
• Αυξημένη πρόσληψη κι αποικοδόμησης από μακροφάγα
• Κυτταροτοξικότητα
• Χημειοτακτισμό για μονοκύτταρα και λεία μυϊκά κύτταρα
Αθηρωμάτωση
11
Αθηρογένεση: σχηματισμός πλάκας στο αρτηριακό τοίχωμα, η οποία προκαλεί
στένωση στην αρτηρία, περιορίζει την δίοδο του αίματος και αυξάνει τον κίνδυνο
εμφράγματος
Ένα από τα πρώτα στάδια στην ανάπτυξη της αθηρωματικής πλάκας είναι η οξείδωση της LDL.
Η οxLDL μεταβαίνει στο υπενδοθήλιο à ενεργοποιεί αντιφλεγμονώδη απόκριση από τα γειτονικά
ενδοθηλιακά κύτταρα, ελευθερώντας κυτοκίνες (M-CSF, MCP-1) και τη στρατολόγηση
μονοκυττάρων στο αρτηριακό τοίχωμα.
•Τα μονοκύτταρα
διαφοροποιούνται σε
μακροφάγα τα οποία
ενσωματώνουν την oxLDL.
•Τα μακροφάγα συνεχίζουν να
ενσωματώνουν LDL
αυξάνοντας το μέγεθός τους και
γεμίζοντας λιπίδια. Αυτά τα
κύτταρα συσσωρεύονται στον
ιστό και μετατρέπονται σε
«αφρώδη» κύτταρα (foam cells)
τα οποία αποτελούν τελικά
μέρος της αθηρωματικής
πλάκας.
.
Επίδραση των ΡΡ στην οξείδωση LDL
Οι αντιοξειδωτικές ΡΡ αναστέλλουν την οξείδωση της LDL
Προταθέντες προστατευτι κοί μηχανισμοί :
(a) μείωση του σχηματισμού ελευθέρων ριζών
(b) προστασία της α-τοκοφερόλης της LDL από οξείδωση
(c) αναγέννηση της οξειδωμένης α-τοκοφερόλης
(d) δέσμευση μεταλλικών ιόντων υπό σχηματισμό χηλικών
συμπλόκων .
12
Πολυφαινόλες ελαιολάδου
13
Ευεργετική δράση πολυφαινολών
• 50-200 μg/g
• Ανταγωνιστές PAF (αντιπηκτική δράση)
• Βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου
• Μείωση υπέρτασης μέσω ΝΟ
• Αντιφλεγμονώδει ς παράγοντες (oleocanthal COX1,2)
• Προστατεύουν την αλλοίωση του DNA από εξωγενείς
τοξικούς παράγοντες
• Ισχυρή αντιμικροβιακή δράση
14
Ευεργετική δράση πολυφαινολών
15
Fito M, de la Torre R, Covas MI
Olive oil and oxidative stress Fitο, de laTorre and CovasMol. Nutr. Food Res. 2007, 51, 1215 –1224
Το σκουαλένιο
16
• στους υδρογονάνθρακες του ελαιολάδου περιλαμβάνονται το
σκουαλένιο, σε συγκέντρωση 1,5 mg/kg (30-50 % του ολικού
ασαπωνοποίητου μέρους του παρθένου ελαιολάδου)
• χημική ένωση δομικά όμοια με το β-καροτένιο
• πρόδρομος ουσία της βιοσύνθεσης στερολών
• η περιεκτικότητα του ελαιολάδου σε σκουαλένιο είναι υψηλότερη από
αυτή των άλλων λαδιών φυτικής αλλά και ζωικής προελεύσεως
• κατανέμεται σε όλο το ανθρώπινο σώμα αλλά έχει μέγιστη
συγκέντρωση στο δέρμα όπου αποτελεί ένα από τα κυριότερα
συστατικά των λιπιδίων της επιφάνειας του δέρματος
Ευεργετική δράση σκουαλενίου
•
•
•
•
17
η σχετικά υψηλή περιεκτικότητα του ελαιολάδου σε σκουαλένιο σε
σύγκριση με άλλα τρόφιμα, είναι ένας κύριος παράγοντας που σχετίζεται
με την αναστολή της καρκινικής επεξεργασίας
το σκουαλένιο προστατεύει το ανθρώπινο δέρμα από υπεροξείδωση των
λιπιδίων λόγω των διαφόρων πηγών ιονίζουσας ακτινοβολίας όπως η
υπεριώδης ακτινοβολία
η κυριότερη θεραπευτική χρήση του σκουαλένιου είναι ως
συμπληρωματική αγωγή σε ένα μεγάλο αριθμό καρκίνων και ως
αντιλιπιδαιμική αγωγή
ωστόσο, δεν έχουν γίνει ακόμα πειραματικές μελέτες σε ανθρώπους για να
ελεγχθεί η αντικαρκινογόνος δράση του σκουαλένιου που φαίνεται να
υπάρχει από επιδημιολογικές μελέτες και μελέτες σε ζώα
18
Ευεργετική δράση σκουαλενίου
•
•
•
•
σε ζώα το σκουαλένιο αυξάνει το χρόνο ζωής ή τα ποσοστά
επιβίωσης στη λεμφοκυτταρική λευχαιμία
είναι κυτταροτοξικό σε καρκινικές σειρές
επάγει τη φαγοκυτταρική δράση των μακροφάγων ή η καταστροφή
των καρκινικών κυττάρων από κύτταρα του ανοσοποιητικού
ενισχύθηκε
παρέχει προστασία κατά του χημικώς προκληθέντος καρκίνου των
πνευμόνων, μειώνει τον πολλαπλασιασμό των όγκων του
πνεύμονα κατά 46% και 58% αντίστοιχα, ενώ το σκουαλένιο
μειώνει την πνευμονική υπερπλασία κατά 70% , ως μηχανισμός
προτείνεται η επίδραση σε ογκογονίδια
19
Τοκοφερόλες
το ελαιόλαδο περιέχει
κυρίως α-τοκοφερόλη
με μέσες τιμές μεταξύ
120-250 mg/Κg
Ευεργετική δράση τοκοφερολών
•
•
In vitro αναστολή της οξέιδωσης της LDL
τα στοιχεία από τις κλινικές δοκιμές είναι ασαφή
– η βιταμίνη Ε σε υπερχοληστετρολαιμικούς ασθενείς ή/και χρόνιους
καπνιστές βρέθηκε να αυξάνει τα επίπεδα αυτοαντισωμάτων ενάντια στην
οξειδωμένη LDL
– σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο η α-tocopherol (450 IU καθημερινά)
αύξησε σημαντικά την αντιοξειδωτική ικανότητα της LDL ex vivo
– συσχέτιση μεταξύ της βιταμίνης Ε, και των αυξανόμενων επιπέδων
βιταμινών πλάσματος και της αντιοξειδωτικής ικανότητας της LDL
•
•
βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου
αντικρουόμενα τα αποτελέσματα από τη χορήγηση της Ε σε ζωικά
μοντέλα αθηρωμάτωσης
20
Πολυφαινόλες ελαιολάδου &
τηγανισμένα φυτικά τρόφιμα
50
45
α-τοκοφερόλη
Τηγάνισμα σε τηγάνι
40
πολυφαινόλες
35
Διατροφική πρόσληψη
30
(mg ανά μερίδα–145g):
25
0.8-29.8
9
20
mg/145gmg/145g
8
15
7
10
6
5
5
0
4
Potato
Green
pepper
Zucchini
Zucchini
floured
Zucchini
battered
Eggplant
Eggplant
floured
Eggplant
battered
Potato
Green
pepper
Zucchini
Zucchini
floured
Zucchini
battered
Eggplant
Eggplant
floured
Eggplant
battered
3
2
1
0
Kalogeropoulos, Mylona, Chiou, Ioannou, Andrikopoulos. LWT, 2007, 40, 1008-1017
21
Πολυφαινόλες ελαιολάδου &
τηγανισμένα ζωικά τρόφιμα
α-τοκοφερόλη
4,5
22
πολυφαινόλες
4
Τηγάνισμα σε
τηγάνι: Διατροφική
πρόσληψη (mg
ανά μερίδα–145g):
0.9-2.8
mg/145g
3,5
3
2,5
2
1,5
1
0,5
s
ha
rd
u
pi
lc
S
M
m
er
lu
cc
iu
s
ur
us
T
tra
ch
bo
op
s
B
rb
at
us
M
ba
ar
is
sm
S
E
en
A
cr
as
ic
bo
ye
ho
lu
s
ri
0
Kalogeropoulos, Chiou, Mylona, Ioannou, Andrikopoulos. Food Chemistry, 2007, 100, 509-517.
Περιεκτικότητα πολυφαινολών ελιάς
Απλές φαινόλες
Συντομογραφία
mg /100 gr ελιάς
Τυροσόλη
T
19,481±0,06
p-υδρόξυ-βενζοϊκό οξύ
pHBEN
0,440±0,01
p-υδρόξυ-φαινυλοξικό οξύ
pHPAC
0,300±0,03
Ομοβανιλική Αλκοόλη
HVAlc
0,553±0,01
Ομοβανιλικό οξύ
HVA
Nd
3,4-δι-υδρόξυ-φαινυλοξικό οξύ
DHPAC
0,147±0,01
Υδρόξυτυροσόλη
HT
76,731±1,41
Βανιλίνη
-
0,953±0,01
Φλωρετικό οξύ
-
6,372±0,04
Βανιλικό οξύ
-
1,328±0,03
Πρωτοκατεχικό οξύ
-
0,490±0,04
Φερουλικό οξύ
-
0,068±0,01
Συριγκικό οξύ
-
0,188±0,02
Καφεϊκό οξύ
-
0,482±0,01
Κερκετίνη
-
3,121±0,02
GC / MS ανάλυση
23
Πολυφαινολικό περιεχόμενο
εκχυλίσματος φύλλων ελιάς
Polyphenols (mg/kg olive leaves)
(Triterpenoic acids)
Oleuropein
Tyrosol
p-Hydroxy-benzoic acid
p- Hydroxy –phenylacetic acid
Hydroxy-tyrosol
Protocatechuic acid
p-Coumaric acid
Ferullic acid
Caffeic acid
Quercetin
Vanilethanediol
(Oleanolic acid)
(Maslinic acid)
24
Olive leaves
1680
13.8
7.1
9.0
34.1
11.9
15.5
11.2
19.5
52.2
8.5
18.9
14.9
OH
O
OH
O
O
O
O
O
H
OH
HO
H
H
O H
H
OH OH
Salta,Mylona,Chiou,Boskou,Andrikopoulos,
Food Science and Technology International,
2007, in press.
Oleuropein content up to 25 g/kg.
Other polyphenols: 3,4-DHPEA-EDA, 3,4-DHPEA-EA, ligstroside, dimethyloleuropein,
oleoside, apigenin, kaempferol, luteolin …
Επίδραση στην υγεία
25
Ολευρωπαΐνη:
in vitro μελέτες
• αντικαρκινική δράση
• αναστολή της συσσώρευσης αιμοπεταλ λίων
• προαγω γή της παραγωγής ΝΟ από μακροφάγ α επίμυων
• καταστολή της παραγωγής μεσολαβητών της φλεγμονής
μελέτες σε αρουραίους
• προστασία από οξειδωτική βλάβη του μυοκαρδίου
• πιθανή συμμετοχή στη ρύθμιση του μεταβολισμού
in vivo μελέτες
προστατευτι κή δράση έναντι καρδιοτοξικότητας επαγόμενης από
δοξορουβικίνη σε αρουραίους. Αξιολόγηση αντιισχαιμικής,
αντιοξειδωτικής, υπολιδιδαιμικής δράση σε αναισθητοποιημέν ους
αρουραίους.
Εκχύλισμα φύλλων ελιάς : αντι -ΗIV δράση μέσω παρεμπόδισης
της εισόδου του ιού στον ξενιστή
Ευχαριστώ..
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
1 061 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content