close

Enter

Log in using OpenID

9. Μακροοικονομική πολιτική σταθεροποίησης

embedDownload
ΠΑΝΕΠΙ΢ΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
΢ρνιή Οηθνλνκηθψλ θαη Πνιηηηθψλ Δπηζηεκψλ
Σκήκα Πνιηηηθήο Επηζηήκεο θαη Δεκόζηαο Δηνίθεζεο
ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ι:
ΜΑΚΡΟΘΔΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙKH
Νίθνο Κνπηζηαξάο
ζε ζπλεξγαζία κε ηνπο Κπξηάθν Φηιίλε θαη ΢άθε Μαλνχδα
ΠΗΓΔ΢-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Burda, M. - Wyplosz, Ch. (2007) Εςπωπαϊκή Μακποοικονομική, Σφκνο Α΄,
Gutenberg, Αζήλα
Krugman, P. - Wells, R. (2009) Μακποοικονομική, Δπίθεληξν, Θεζζαινλίθε
Mankiw, N. G. -Taylor, M. P. (2010) Απσέρ Οικονομικήρ Θεωπίαρ, Σφκνο Β΄,
Gutenberg, Αζήλα
Samuelson, P. - Nordhaus, W. (2000) Οικονομική, Σφκνο Β΄, Παπαδήζεο, Αζήλα
Stiglitz, J. E. - Walsh,C. E. (2009) Απσέρ ηηρ Μακποοικονομικήρ, Παπαδήζεο,
Αζήλα
ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ
ΠΟΛΙΣΙΚΗ
Ννκηζκαηηθή πνιηηηθή
r
MD ΜS1 MS2
r
9.1
I
r1
9.2
r1
r2
r2
Μ1
M2
Πνζφηεηα
ρξήκαηνο
Η λνκηζκαηηθή πνιηηηθή αζθείηαη από ηελ Κεληξηθή
Τξάπεδα, ε νπνία επεξεάδεη ηελ πνζόηεηα ρξήκαηνο πνπ
θπθινθνξεί ζηελ νηθνλνκία.
P
LΑS
9.3
ΑD2
ΑS
ΑD1
9.1 Μηα αχμεζε ηεο πξνζθνξάο ρξήκαηνο απφ MS1 ζε MS2 ζα
κεηψζεη ην επηηφθην ζηελ αγνξά ρξήκαηνο, απφ r1 ζε r2, δεδνκέλεο
ηεο δήηεζεο ρξήκαηνο (MD).
9.2 Η κείσζε ηνπ επηηνθίνπ ζα απμήζεη ηηο επελδχζεηο απφ I1 ζε Ι2, νη
νπνίεο είλαη αξλεηηθή ζπλάξηεζε ηνπ επηηνθίνπ.
9.3 Η αχμεζε ησλ επελδχζεσλ ζα απμήζεη ηε ζπλαζξνηζηηθή
δήηεζε, πξνθαιψληαο ηε κεηαηφπηζή ηεο απφ ηε ζέζε AD1 ζηελ AD2.
Σν λέν ζεκείν ηνκήο ηεο θακπχιεο δήηεζεο (AD2) θαη ηεο
βξαρπρξφληαο θακπχιεο πξνζθνξάο (AS) αληηζηνηρεί ζε πςειφηεξν
επίπεδν ζπλνιηθνχ εηζνδήκαηνο (Τ2 έλαληη Τ1) θαη πςειφηεξν
επίπεδν ηηκψλ (Ρ2 έλαληη Ρ1).
Δπελδχζεηο
I1 I2
P2
P1
Τ
Y1 Y2
΢πληνληζκέλε κείωζε επηηνθίωλ από ηηο θεληξηθέο ηξάπεδεο
΢ε ζπληνληζκέλε κείσζε ησλ επηηνθίσλ πξνρψξεζαλ ηελ Σεηάξηε (8/10/2008) νη θεληξηθέο
ηξάπεδεο ζε Ακεξηθή θαη Δπξψπε. Σν εμαηξεηηθά δξαζηηθφ ζεζκηθφ κέζν έρεη ζηφρν ηελ
νκαινπνίεζε ηνπ θιίκαηνο ζηηο δηεζλείο αγνξέο, νη νπνίεο φκσο αληέδξαζαλ "λεπξηθά" γηα
άιιε κία κέξα.
Όζνλ αθνξά ζηηο απνθάζεηο ησλ ηξαπεδψλ, ε Οκνζπνλδηαθή Σξάπεδα ησλ ΗΠΑ κείσζε ην
επηηφθην θαηά 0,50%, ζην 1,50 %. Αλάινγε απφθαζε πάξζεθε θαη απφ ηηο λνκηζκαηηθέο αξρέο
ηνπ Καλαδά, φπνπ ην επηηφθην κεηψζεθε απφ 3% ζην 2,5%.
΢ηελ Δπξψπε, ε Δπξσπατθή Κεληξηθή Σξάπεδα κείσζε ην βαζηθφ επηηφθην δαλεηζκνχ θαηά
0,50%, ζην 3,75%, ζε ζπληνληζκφ κε ηηο ηξάπεδεο ηεο Αγγιίαο, ηεο Διβεηίαο θαη ηεο ΢νπεδίαο.
΢πγθεθξηκέλα, ε ΢νπεδία κείσζε ην επηηφθηφ ηεο θαηά 0,50%, ζην 4,25%, ελψ ζηελ ίδηα
κείσζε πξνρψξεζε θαη ε Σξάπεδα ηεο Αγγιίαο, ζην 4,50% απφ 5%.Η Διβεηία κείσζε ην
επηηφθην απφ 2,75% ζην 2,25%.
΢εκεηψλεηαη φηη είλαη ε πξψηε θνξά κεηά απφ πέληε ρξφληα πνπ ε Δπξσπατθή Κεληξηθή
Σξάπεδα πξνρσξεί ζε κείσζε επηηνθίσλ. ΢ε θνηλή αλαθνίλσζε ησλ θεληξηθψλ ηξαπεδψλ πνπ
εθδφζεθε ηελ Σεηάξηε αλαθέξεηαη: «Η ππόζθαηη ενηαηικοποίηζη ηηρ οικονομικήρ κπίζηρ έσει
αςξήζει ηον κίνδςνο μείωζηρ ηων πςθμών ανάπηςξηρ και έσει πεπιοπίζει ηον κίνδςνο ανόδος
ηων ηιμών, με αποηέλεζμα ηη ζηαθεποποίηζη ηων ηιμών. Ωρ εκ ηούηος, παπέσονηαι εγγςήζειρ για
βεληίωζη ηων ζςνθηκών ζε νομιζμαηικό επίπεδο».
www.cosmo.gr, 08/10/2008
«Κόβεη» ρξήκα ν Μπελ Μπεξλάλθη
O πξφεδξνο ηεο Κεληξηθήο Σξάπεδαο ησλ ΗΠΑ (Fed) Μπελ Μπεξλάλθη πάηεζε ην θνπκπί ηνπ παληθνχ. Σα πηεζηήξηα
αξρίδνπλ λα ηππψλνπλ δνιάξηα, θαζψο ε Fed απνθάζηζε λα μνδέςεη επηπιένλ 1 ηξηζ. δνιάξηα αγνξάδνληαο θξαηηθά
νκφινγα θαη ηηηινπνηεκέλα ζηεγαζηηθά ρξεφγξαθα. Σν κήλπκα ηνπ θ. Μπεξλάλθη είλαη μεθάζαξo: Οη ΗΠΑ ζα
αθνινπζήζνπλ νπνηαδήπνηε πνιηηηθή γηα λα δηαζψζνπλ ηε βπζηδφκελε νηθνλνκία, πεξηιακβαλνκέλεο ηεο
ππνηίκεζεο ηνπ δνιαξίνπ.
Καζψο ε θξίζε βάζαηλε ε Fed είρε επηζεηηθά ραιαξψζεη ηελ νξζφδνμε λνκηζκαηηθή ηεο πνιηηηθή κέζσ ηεο
επέθηαζεο ηεο λνκηζκαηηθήο βάζεο, ηεο ρνξήγεζεο ηεξάζηησλ πνζνηήησλ ξεπζηφηεηαο ζην ζχζηεκα θαη ηεο
ζηήξημεο ηνπ απεπζείαο δαλεηζκνχ κε ηελ «πηζησηηθή ραιάξσζε». Απφ ηελ πεξαζκέλε Σεηάξηε, φκσο, ν θ.
Μπεξλάλθη απνθάζηζε ηελ αλνξζφδνμε πνιηηηθή ηεο αλαπιεζσξηζηηθήο πνζνηηθήο ραιάξσζεο, αγνξάδνληαο
θξαηηθά νκφινγα χςνπο 300 δηζ. δνιαξίσλ. Σα κέηξα απηά είλαη παξφκνηα κε εθείλα πνπ πήξε ε θπβέξλεζε ηεο
Ιαπσλίαο κεηαμχ ηνπ 2001 θαη ηνπ 2006 γηα λα θαηαπνιεκήζεη ηνλ εθηάιηε ηνπ απνπιεζσξηζκνχ.
Ο πξφεδξνο ηεο Fed ζηνρεχεη κε ηελ αγνξά ησλ θξαηηθψλ νκνιφγσλ λα κεηψζεη ην θφζηνο ηνπ δαλεηζκνχ θαη κε ηηο
ηεξάζηηεο ελέζεηο ηνπ θξεζθνηππσκέλνπ ρξήκαηνο ζηε λνκηζκαηηθή βάζε λα απνηξέςεη ηνλ απνπιεζσξηζκφ. Σα
ακεξηθαληθά λνηθνθπξηά θαη νη επηρεηξεκαηίεο έρνπλ ήδε ιπγίζεη ππφ ην βάξνο ησλ ρξεψλ ηνπο. Πφζν δε κάιινλ πνπ
κηα γεληθεπκέλε πηψζε ησλ ηηκψλ (απνπιεζσξηζκφο) ζα θαζηζηνχζε αθφκε βαξχηεξεο ηηο ππνρξεψζεηο ηνπο.
Αγνξάδνληαο ηνπο καθξνπξφζεζκνπο ηίηινπο νη ηξαπεδίηεο ηεο Fed πξνζδνθνχλ λα σζήζνπλ αλνδηθά ηηο ηηκέο ηνπο
θαη λα ξίμνπλ ηηο απνδφζεηο ηνπο ψζηε λα ηνλψζνπλ ηελ νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα.
TO BHMA, 22/03/2009
Η δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή αζθείηαη κέζω ηωλ δεκνζίωλ
δαπαλώλ θαη ηεο θνξνινγίαο
Η δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή αζθείηαη κέζσ ησλ δεκνζίωλ δαπαλώλ θαη ηεο θνξνινγίαο.
Δεκόζηεο δαπάλεο
Όηαλ ε θπβέξλεζε απμάλεη (μειώνει) ηηο δεκφζηεο δαπάλεο γηα αγαζά θαη ππεξεζίεο κεηαηνπίδεη ηελ θακπχιε
ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο πξνο ηα έμσ θαη δεμηά (μέζα και απιζηεπά), απφ ηε ζέζε ΑD ζηε ζέζε ΑD1 (ΑD2).
Δηάγξακκα 9.4: Γεκφζηεο δαπάλεο θαη ζπλαζξνηζηηθή δήηεζε
Δπίπεδν
ηηκψλ
ΑD1
ΑD
ΑD2
Πνζφηεηα παξαγσγήο
Δεκνζηνλνκηθό έιιεηκκα θαη ρξένο
Έιιεηκκα
πξνυπνινγηζκνχ
ην έηνο n-3
Έιιεηκκα
πξνυπνινγηζκνχ ην
έηνο n-2
Υξένο ην έηνο n
Έιιεηκκα
πξνυπνινγηζκνχ ην
έηνο n-1
Ο πνιιαπιαζηαζηήο δεκνζίωλ δαπαλώλ
P
AD3
AD2
LΑS
9.7
ΑS
C
9.6
AD1
P3
C2=a+c (Y2-T)
P2
C1=a +c( Y1-T)
P1
Y1 Y2 Τ3
Y
9.5 Μηα αχμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ, βξαρπρξφληα, ζα απμήζεη ην
ζπλνιηθφ εηζφδεκα ηεο νηθνλνκίαο (απφ Τ1 ζε Τ2) θαη ζα κεηαηνπίζεη
ηελ θακπχιε ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο πξνο ηα έμσ θαη δεμηά απφ ηε
ζέζε AD1 ζηε ζέζε AD2 (κε ακεηάβιεηεο ηηο θακπχιεο
P
βξαρπρξφληαο (ΑS) θαη καθξνρξφληαο (LAS) ζπλαζξνηζηηθήο
πξνζθνξάο).
9.6 Η αχμεζε ηνπ ζπλνιηθνχ εηζνδήκαηνο, απφ Τ1 ζε Τ2 ζα απμήζεη
κε ηε ζεηξά ηεο ηελ θαηαλάισζε, απφ C1 ζε C2, ε νπνία είλαη ζεηηθή P2
ζπλάξηεζε ηνπ δηαζέζηκνπ εηζνδήκαηνο,.
9.7 θαη 9.5 Η αχμεζε ηεο θαηαλάισζεο ζα νδεγήζεη ζε κηα εθ λένπ
αχμεζε ηνπ ζπλνιηθνχ εηζνδήκαηνο (απφ Τ2 ζε Τ3) θαη ζα P1
κεηαηνπίζεη ηελ θακπχιε ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο πξνο ηα έμσ θαη
δεμηά απφ ηε ζέζε AD2 ζηε ζέζε AD3.
Τειηθώο, ηε βξαρπρξόληα πεξίνδν, κηα αύμεζε ησλ δεκνζίσλ
δαπαλώλ ζα νδεγήζεη ζε κηα αλαινγηθά κεγαιύηεξε αύμεζε ηνπ
ζπλνιηθνύ εηζνδήκαηνο ηεο νηθνλνκίαο (από Υ1 ζε Υ2 θαη από Υ2 ζε
Υ3), απμάλνληαο όκσο θαη ην επίπεδν ησλ ηηκώλ, αξρηθά, από Ρ1 ζε
Ρ2 θαη αθνινύζσο από Ρ2 ζε Ρ3.
Y
LΑS
ΑS
9.5
ΑS
AD2
AD1
Y
Y1
Y2
Σα πνιιαπιαζηαζηηθά απνηειέζκαηα
Οη ζπληεξεηηθνί ζηελ Ακεξηθή επηθξίλνπλ ηελ θπβέξλεζε φηη δελ κπνξεί λα θάλεη νξζή επέλδπζε ησλ ρξεκάησλ
νχησο ψζηε λα πξνιάβεη ηα απνηειέζκαηα ηεο ρξεκαηνπηζησηηθήο θξίζεο. Σν δήηεκα είλαη καθξννηθνλνκηθφ. ΢ηελ
νηθνλνκία φια εμαξηψληαη απφ ηελ νξζή ηνπνζέηεζε ησλ θπβεξλεηηθψλ επελδχζεσλ, κε ηελ έλλνηα ηνπ πςεινχ
πνιιαπιαζηαζηηθνχ απνηειέζκαηνο. Οη επελδχζεηο ζε «γέθπξεο πνπ νδεγνχλ ζην πνπζελά» δελ εμππεξεηνχλ ηελ
ππφζεζε ηεο αλάθακςεο.
Σα εηζνδήκαηα πνπ δεκηνπξγνχληαη απφ κηα ιεινγηζκέλε αχμεζε ησλ ελδεδεηγκέλσλ δεκνζίσλ επελδχζεσλ είλαη
πνιιαπιάζηα, θαζψο νη πξψηνη πνπ ιακβάλνπλ εηζφδεκα απφ ηελ θπβεξλεηηθή έλεζε μνδεχνπλ ζε αγαζά θαη
ππεξεζίεο άιισλ, θαη εθείλνη ζε άιινπο θ.ν.θ. Έηζη απμάλεηαη ε δήηεζε θαη πξνζεγγίδεη ηελ πξνζθνξά.
Όκσο, φζν ιηγφηεξν απνηακηεχνπκε ηφζν πςειφηεξε είλαη ε «ππξακίδα» ησλ ζεηηθψλ επηδξάζεσλ θαη ηφζν
πςειφηεξνο είλαη ν πνιιαπιαζηαζηήο πνπ γελλά δηαζέζηκν εηζφδεκα. Γη’ απηφ, είλαη θξίζηκν ηα ρξήκαηα λα
επελδχνληαη θεληξηθά, θπβεξλεηηθά, θαη θπξίσο λα δεκηνπξγνχλ φζν ην δπλαηφλ ηζρπξφηεξεο θαη κεγαιχηεξεο
δηάξθεηαο εηζνδεκαηηθέο επηδξάζεηο. Δάλ ζπκβεί απηφ, ηφηε δελ ππάξρεη ιφγνο αλεζπρίαο ππεξβνιηθνχ πιεζσξηζκνχ.
Η θπβεξλεηηθή κφριεπζε βξίζθεη αληηζηνηρία ζε έλα λέν, πςειφηεξν επίπεδν παξαγσγήο θαη εηζνδήκαηνο. Έηζη
κπνξεί θαη ην ηδησηηθφ ρξένο σο πνζνζηφ ηνπ εηζνδήκαηνο λα πέζεη, αιιά θαη ην θπβεξλεηηθφ έιιεηκκα θαη ρξένο λα
απνθιηκαθσζεί ζηε δεχηεξε, κειινληηθή πεξίνδν αθνχ ε θνξνινγηθή βάζε ηεο νηθνλνκίαο ζα έρεη απμεζεί (απηφκαηνο
ζηαζεξνπνηεηήο), απνκαθξχλνληαο θαη ην ελδερφκελν αχμεζεο ησλ επηηνθίσλ.
ΔΛΔΤΘΔΡΟΣΤΠΙΑ, 07/06/2009
Η δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή θαη ν παξαγθωληζκόο/εθηνπηζκόο ηνπ ηδηωηηθνύ ηνκέα
P
LΑS
r
ΑS
SΓΚ2
r2
P2
P1
AD2
9.9
DΓΚ
9.8
SΓΚ1
r1
AD1
Y1
Y2
Y
9.8 Μηα αχμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ, βξαρπρξφληα, ζα απμήζεη ην
ζπλνιηθφ εηζφδεκα ηεο νηθνλνκίαο (απφ Τ1 ζε Τ2) θαη ζα κεηαηνπίζεη ηελ
θακπχιε ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο πξνο ηα έμσ θαη δεμηά απφ ηε ζέζε ΑD1
ζηε ζέζε ΑD2 (κε ακεηάβιεηεο ηηο θακπχιεο βξαρπρξφληαο (ΑS) θαη
καθξνρξφληαο (LAS) ζπλαζξνηζηηθήο πξνζθνξάο).
9.9 Η αχμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ ζα κεηψζεη ηελ πξνζθνξά δαλεηαθψλ
θεθαιαίσλ απφ SΓΚ1 ζε SΓΚ2. Η κείσζε ηεο πξνζθνξάο δαλεηαθψλ
θεθαιαίσλ ζα απμήζεη ην επηηφθην (απφ r1 ζε r2), πεξηνξίδνληαο ηηο
ηδησηηθέο επελδχζεηο (παξαγθωληζκόο/εθηνπηζκόο ηνπ ηδηωηηθνύ ηνκέα).
9.10 Η κείσζε ησλ ηδησηηθψλ επελδχζεσλ ζα πεξηνξίζεη, ηειηθψο, ηε
ζπλαζξνηζηηθή δήηεζε, κεηαηνπίδνληαο ηελ θακπχιε ζπλαζξνηζηηθήο
δήηεζεο απφ ηε ζέζε AD2 ζηελ AD3. Η κείσζε ηεο ζπλαζξνηζηηθήο
δήηεζεο ζα πξνθαιέζεη κείσζε ηνπ ζπλνιηθνχ εηζνδήκαηνο ηεο νηθνλνκίαο
(απφ Τ2 ζε Τ3).
Τειηθώο, ηε βξαρπρξόληα πεξίνδν, κηα αύμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλώλ ζα
νδεγήζεη ζε κηα αλαινγηθά κηθξόηεξε αύμεζε ηνπ ζπλνιηθνύ εηζνδήκαηνο
ηεο νηθνλνκίαο (από Υ1 ζε Υ3 θαη όρη ζε Υ2), εμαηηίαο ηεο κείσζεο ησλ
ηδησηηθώλ επελδύζεσλ, απμάλνληαο θαη ην επίπεδν ησλ ηηκώλ από Ρ1 ζε
Ρ3 (θαη όρη από Ρ1 ζε Ρ2).
Γαλεηαθά
θεθάιαηα (ΓΚ)
ΓΚ2 ΓΚ1
P
9.10
LΑS
ΑD3
ΑS
ΑD1
P2
ΑD2
P3
P1
Y1 Y3 Τ2
Αλεζπρίεο γηα ηελ απνηειεζκαηηθόηεηα ηεο
επεθηαηηθήο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο
Πνηα είλαη ηα απνηειέζκαηα ηεο πηψζεο ηνπ πινχηνπ ησλ ακεξηθαληθψλ
λνηθνθπξηψλ θαηά 13 ηξηζ. δνιάξηα απφ ηελ έλαξμε ηεο θξίζεο; ΢πληεξεηηθνί
θχθινη ηνλίδνπλ φηη ε πξνζπάζεηα ηεο ακεξηθαληθήο θπβέξλεζεο λα κεηαθέξεη
κέξνο ηνπ ηδησηηθνχ ρξένπο ζηα δεκφζηα ηακεία απνηειεί σξνινγηαθή βφκβα
γηα ηελ νηθνλνκία.
΢ήκεξα ε αλεζπρία είλαη φηη ε ρξεκαηνδφηεζε πνπ παξέρεη ε ακεξηθαληθή
θπβέξλεζε σο κέηξν θάιπςεο- ζηήξημεο απφ ηηο επηπηψζεηο ηεο
ρξεκαηνπηζησηηθήο θξίζεο κπνξεί λα πξνθαιέζεη πιεζσξηζκφ θαη ελψ ε
ξεπζηφηεηα ζήκεξα είλαη βαζιλιάρ (cash is king), αχξην κπνξεί λα είλαη
ζκοςπίδια (cash is trash). Η αλεζπρία δελ έρεη βάζε κφλν ζηελ επεθηαηηθή
δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή. Δδξάδεηαη θαη ζηηο αλάινγεο επεθηαηηθέο θηλήζεηο ηεο
FED, πνπ δεκηνπξγνχλ ηηο πξνυπνζέζεηο γηα κειινληηθή αχμεζε ηνπ
πιεζσξηζκνχ θαη ησλ επηηνθίσλ. Γεγνλφο πνπ ζην ηέινο κπνξεί λα απνηειέζεη
θαη θξίζηκν αλάρσκα ζηελ αλάπηπμε ηεο νηθνλνκίαο, ε νπνία γηα λα αλαθάκςεη
ζνβαξά ρξεηάδεηαη, αληηζέησο, ρακειά επηηφθηα. Δίλαη αθξηβψο έηζη;
Μάιινλ φρη, ή έζησ εμαξηάηαη. Λφγσ ηεο ζνβαξήο θξίζεο ηνπ
ρξεκαηνπηζησηηθνχ ζπζηήκαηνο, ν δαλεηζκφο ηνπ ηδησηηθνχ ηνκέα έρεη
παγψζεη. Όκσο, ην πην ζεκαληηθφ είλαη θαη πξέπεη λα γίλεη θαηαλνεηφ απηφ, φηη
αλ θαη ην ρξήκα έρεη γίλεη πηα θζελφ, θαλείο δε ζέιεη λα ξηζθάξεη λα
επελδχζεη, θαζψο φινη βιέπνπλ κπξνζηά ηνπο κηα πεξίνδν κε αδχλακε δήηεζε.
ΔΛΔΤΘΔΡΟΣΤΠΙΑ, 07/06/2009
Σηελ ηξάπεδα, όρη γηα ςώληα
«Μπνχκεξαλγθ» ησλ νηθνλνκηθψλ κέηξσλ ηνπ Λεπθνχ Οίθνπ
θνβνχληαη νη αλαιπηέο: ελψ ηα εηζνδήκαηα πξάγκαηη απμήζεθαλ, ηα
ζηνηρεία ιέλε φηη νη θαηαλαισηέο πξνηηκνχλ λα ηα απνηακηεχνπλ παξά
λα ηα μνδεχνπλ.
Οηθνλνκηθνί αλαιπηέο εθθξάδνπλ θφβνπο φηη ηα παθέηα ηεο
θπβέξλεζεο κπνξεί λα θέξνπλ απνηέιεζκα αληίζεην ησλ πξνζδνθηψλ
θαη ηα 787 εθαη. δνιάξηα λα κελ θπθινθνξήζνπλ ζηελ αγνξά, αιιά λα
κείλνπλ απνηακηεπκέλα ζε ηξαπεδηθνχο ινγαξηαζκνχο.
Σν θαιφ ηεο ππφζεζεο είλαη φηη φλησο απμήζεθαλ ηα ακεξηθαληθά
εηζνδήκαηα. Σα παθέηα κέηξσλ ηεο ακεξηθαληθήο θπβέξλεζεο γηα
πεξηθνπέο θφξσλ θαη επηδφκαηα έθεξαλ απνηειέζκαηα θαη ζηηο ηζέπεο
ησλ ακεξηθαλψλ ηα ρξήκαηα είλαη πεξηζζφηεξα.
Αθελφο, ην πξφβιεκα είλαη φηη ε αχμεζε ησλ εηζνδεκάησλ νθείιεηαη
απνθιεηζηηθά ζηα θπβεξλεηηθά κέηξα, κε ηνπο ηδησηηθνχο κηζζνχο λα
έρνπλ κεησζεί θαηά 12,4 δηο δνιάξηα. Αθεηέξνπ, ηα ρξήκαηα δελ
θπθινθνξνχλ ζηελ αγνξά θαη θαίλεηαη φηη νη Ακεξηθαλνί πνιχ
δχζθνια ζα επηζηξέςνπλ ζηηο πξνεγνχκελεο ζπάηαιεο θαηαλαισηηθέο
ηνπο ζπλήζεηεο.
Αλη’ απηψλ, νη Ακεξηθαλνί πξνηηκνχλ λα δεκηνπξγήζνπλ έλα
νηθνλνκηθφ δίρηπ αζθαιείαο ζε πεξίπησζε πνπ ράζνπλ ηε δνπιεηά ηνπο
ή έλαληη κειινληηθψλ νηθνλνκηθψλ δπζθνιηψλ.
TΟ ΒΗΜΑ, 26/06/2009
Δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή
Φόξνη
Όηαλ ε θπβέξλεζε κεηψλεη (αςξάνει) ηνπο θφξνπο κεηαηνπίδεη ηελ θακπχιε ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο πξνο ηα έμσ θαη δεμηά (μέζα
και απιζηεπά), απφ ηε ζέζε ΑD ζηε ζέζε ΑD1 (ΑD2). Η κείσζε (αύξηζη) ησλ θφξσλ απμάλεη (μειώνει) ην δηαζέζηκν εηζφδεκα θαη
ηελ θαηαλάισζε θαη θαη’ επέθηαζε ην ζπλνιηθφ εηζφδεκα ηεο νηθνλνκίαο.
Όπσο θαη ζηελ πεξίπησζε ηεο αχμεζεο ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ, έηζη θαη κηα κείσζε ησλ θφξσλ πξνθαιεί: α) κηα αλαινγηθά
κεγαιχηεξε αχμεζε ηνπ ζπλνιηθνχ εηζνδήκαηνο ηεο νηθνλνκίαο, εμαηηίαο ηεο ζρέζεο εηζνδήκαηνο θαη θαηαλάισζεο θαη β) κηα
απψιεηα ζηελ αχμεζε ηνπ εηζνδήκαηνο εμαηηίαο ηνπ παξαγθσληζκνχ/εθηνπηζκνχ ηνπ ηδησηηθνχ ηνκέα, δειαδή ηεο κείσζεο ησλ
ηδησηηθψλ επελδχζεσλ.
Δηάγξακκα 9.11: Γεκφζηεο δαπάλεο θαη ζπλαζξνηζηηθή δήηεζε
Δπίπεδν
ηηκψλ
AD1
AD
AD2
Πνζφηεηα παξαγσγήο
Μεηώλνληαη ηα θνξνινγηθά έζνδα
Σν «θνξνινγηθφ βάξνο» κεηψζεθε ην 2008 ζηηο πεξηζζφηεξεο ρψξεο ηνπ
ΟΟ΢Α (ζηηο 17 απφ ηηο 26 γηα ηηο νπνίεο ππάξρνπλ ζηνηρεία), ζχκθσλα
κε ηελ εηήζηα έθζεζε ηνπ νξγαληζκνχ γηα ηα καθξνρξφληα ζηαηηζηηθά
ησλ δεκνζίσλ εζφδσλ. Η κείσζε απηή ηνπ «θνξνινγηθνχ βάξνπο», πνπ
είλαη ην ζχλνιν ησλ θνξνινγηθψλ εζφδσλ ηνπ θξάηνπο σο πνζνζηφ ηνπ
ΑΔΠ, ήηαλ απνιχησο αλακελφκελε ζε ζπλζήθεο θξίζεο θαη εμαηηίαο
ησλ πνιηηηθψλ αληηκεηψπηζήο ηεο.
Ο γεληθφο γξακκαηέαο ηνπ νξγαληζκνχ Άλρει Γθνπξία παξαηήξεζε, ζε
ζρέζε κε ηα ζηνηρεία, φηη «νη θπβεξλήζεηο έδξαζαλ απνθαζηζηηθά ην
2008 θαη ην 2009 γηα λα ζηεξίμνπλ ηε δήηεζε ελ κέζσ θξίζεο. Αιιά ηα
κεηνχκελα θνξνινγηθά έζνδα ππνγξακκίδνπλ ηελ πξφθιεζε πνπ ζα
αληηκεησπίζνπλ, φηαλ ε αλάθακςε εμαζθαιηζηεί, γηα λα δηαηεξεζνχλ
πγηή ηα δεκφζηα νηθνλνκηθά.
TO BHMA, 25/11/2009
1990
1995
2000
2005
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Πίλαθαο 9.2: Σν δεκνζηνλνκηθό έιιεηκκα (+) θαη πιεόλαζκα (-) ηεο
γεληθήο θπβέξλεζεο ωο πνζνζηό ηνπ ΑΕΠ
Ιαπσλία
2,0
-4,6
-7,5
-4,8
-1,9
-8,8
-8,3
-8,8
-8,7
-8,8
-7,5
ΗΠΑ
-4,7
-4,1
0,8
-4,2
-7,0
-12,7
-12,0
-10,6
-8,9
-5,6
-4,9
ΗΒ
-1,7
-5,6
1,2
-3,5
-5,1
-10,8
-9,6
-7,6
-8,3
-5,8
-5,4
Ιξιαλδία
-2,7
-2,2
4,8
1,6
-7,0
-13,9
-32,4
-12,6
-8,0
-5,7
-5,7
Γαιιία
-2,4
-5,1
-1,3
-3,2
-3,2
-7,2
-6,8
-5,1
-4,9
-4,1
-4,4
Γεξκαλία
-1,9
-9,3
1,0
-3,3
0,0
-3,0
-4,1
-0,9
0,1
0,1
0,2
΢νπεδία
-1,7
-5,6
1,2
-3,5
-5,1
-10,8
-9,6
-7,6
-8,3
-5,8
-5,4
Ιηαιία
-11,4
-7,3
-1,3
-4,2
-2,7
-5,3
-4,2
-3,5
-3,0
-2,8
-3,0
Διιάδα
-14,2
-9,1
-3,7
-5,2
-9,9
-15,2
-11,1
-10,1
-8,6
-12,2
-1,6
Ιζπαλία
-
-7,0
-1,0
1,2
-4,4
-11,0
-9,4
-9,7
-10,3
-6,8
-5,6
Πεγή: Δπξσπατθή Δπηηξνπή, Eurosta
Αιιειεπίδξαζε κεηαμύ λνκηζκαηηθήο θαη δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο
r
ΜS1
ΜS2
9.13
r2
r
9.14
r2
r1
r1
ΜD2
ΜD1
M1
M2
Πνζφηεηα ρξήκαηνο
9.12 Η θπβέξλεζε απμάλεη ηηο δεκφζηεο δαπάλεο, πξνθεηκέλνπ λα ηνλψζεη ηε
δήηεζε ηεο νηθνλνκίαο. Όκσο, εμαηηίαο ηεο αχμεζεο ηνπ επηηνθίνπ θαη ηνπ
παξαγθσληζκνχ/εθηνπηζκνχ ηνπ ηδησηηθνχ ηνκέα ην ζπλνιηθφ εηζφδεκα ηεο
νηθνλνκίαο δελ ζα απμεζεί ζε Τ2, αιιά ζε Τ3.
9.13 Η αχμεζε ηνπ εηζνδήκαηνο θαη ηεο ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο ζα απμήζεη
ηε δήηεζε ρξήκαηνο γηα ζπλαιιαγέο (κεηαηφπηζε ηεο θακπχιεο δήηεζεο
ρξήκαηνο απφ ηε ζέζε MD1 ζηε ζέζε ΜD2) θαη ζα πξνθαιέζεη αλνδηθέο
πηέζεηο ζην επηηφθην (απφ r1 ζε r2). Η αχμεζε ηνπ επηηνθίνπ, εμαηηίαο ηεο
αχμεζεο ηεο δήηεζεο ρξήκαηνο γηα ζπλαιιαγέο θαη ηεο κείσζεο ηεο
πξνζθνξάο δαλεηαθψλ θεθαιαίσλ ζα κεηψζεη ηηο ηδησηηθέο επελδχζεηο (9.14).
Η θεληξηθή ηξάπεδα απμάλεη ηελ πξνζθνξά ρξήκαηνο (απφ MS1 ζε MS2),
επαλαθέξνληαο ην επηηφθην ζην αξρηθφ ηνπ επίπεδν (r1) πξνθεηκέλνπ λα
απνθεπρζεί ε κείσζε ησλ ηδησηηθψλ επελδχζεσλ (9.13 θαη 9.14).
Τειηθώο, ε αύμεζε ηεο πξνζθνξάο ρξήκαηνο από ηελ θεληξηθή ηξάπεδα,
ζα
απνηξέςεη
ηε
κείσζε
ησλ
επελδύζεσλ
θαη
ηνλ
παξαγθσληζκό/εθηνπηζκό ηνπ ηδησηηθνύ ηνκέα πνπ πξνθιήζεθε από ηελ
αύμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλώλ. Τν επηηόθην ζα παξακείλεη ζην αξρηθό
επίπεδν (r1), όπσο θαη νη επελδύζεηο (Ι1), ελώ ην ζπλνιηθό εηζόδεκα ηεο
νηθνλνκίαο ζα απμεζεί ζε Υ2 (θαη όρη ζε Υ3) θαη ην επίπεδν ηηκώλ ζε Ρ2
(θαη όρη ζε Ρ3).
Ι1
P
Δπελδχζεηο
Ι2
9.12
LΑS
ΑD3
ΑS
ΑD1
P2
ΑD2
P3
P1
Y1 Y3 Τ2
Y
Αιιειεπίδξαζε κεηαμύ λνκηζκαηηθήο θαη δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο
΢ηηο ΗΠΑ ε δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή είλαη επζχλε ηνπ Κνγθξέζνπ θαη ηνπ Πξνέδξνπ ελψ ε λνκηζκαηηθή πνιηηηθή
αζθείηαη απφ ηελ Fed. Σν ζεκαληηθφ γηα ηελ νηθνλνκία είλαη ν θαζαξφο αληίθηππνο ησλ δχν θαη νη ζεκαληηθέο
αιιειεπηδξάζεηο κεηαμχ ηνπο. Οη αιιειεπηδξάζεηο είλαη ηφζν κεγάιεο πνπ κία αιιαγή ζηελ δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή
κπνξεί λα αλαγθάζεη ηελ Fed λα αιιάμεη ηελ γξακκή πιεχζεο ηεο. Καη ηα δχν είδε πνιηηηθήο κπνξνχλ λα
ρξεζηκνπνηεζνχλ ηφζν γηα λα επεθηείλνπλ ηελ ζπλνιηθή δήηεζε θαη λα απμήζνπλ ην πξντφλ βξαρππξφζεζκα, αιιά
θαη γηα λα κεηξηάζνπλ ηελ ζπλνιηθή δήηεζε φηαλ ν πιεζσξηζκφο ηείλεη λα απμεζεί. Αιιά θάλνπλ πεξηζζφηεξα απφ ην
λα επεξεάδνπλ απιψο ηελ ζπλνιηθή δήηεζε. Η επέλδπζε επεξεάδεηαη δηαθνξεηηθά απφ ηελ θάζε κία πνιηηηθή θαη γη’
απηφ κπνξεί λα έρνπλ δηαθνξεηηθέο καθξνπξφζεζκεο επηπηψζεηο ζηελ νηθνλνκία. Η δεκνζηνλνκηθή θαη ε
λνκηζκαηηθή πνιηηηθή δηαθέξνπλ επίζεο σο πξνο ηνλ αληίθηππφ ηνπο ζηηο εηζαγσγέο θαη ζηηο εμαγσγέο.
΢ηηο ΗΠΑ, ηηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο, ε λνκηζκαηηθή πνιηηηθή απνηέιεζε ην θχξην εξγαιείν ζηαζεξνπνίεζεο ηεο
νηθνλνκίαο, παξά ε δεκνζηνλνκηθή. Ο βαζηθφο ιφγνο είλαη νη ρξνληθέο πζηεξήζεηο, πνπ νθείινληαη ζηνλ ρξφλν πνπ
απαηηείηαη γηα λα αληηιεθζνχλ νη ζρεδηαζηέο ηεο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο ηελ αλάγθε γηα αχμεζε ή πεξηνξηζκφ ησλ
δεκνζίσλ δαπαλψλ θαη ζηηο θαζπζηεξήζεηο ιφγσ ηνπ ρξφλνπ πνπ ρξεηάδεηαη ν ζρεδηαζκφο ηεο πνιηηηθήο. Αληίζεηα ε
Οκνζπνλδηαθή Δπηηξνπή Αλνηθηήο Αγνξάο ζπλεδξηάδεη θάζε έμη εβδνκάδεο θαη εθφζνλ ην απαηηνχλ νη ζπλζήθεο ηα
κέιε ηεο κπνξνχλ λα κεηέρνπλ ζε ηειεδηαζθέςεηο πνιχ ζπρλφηεξα, επνκέλσο κπνξεί λα δξα άκεζα γηα λα ρεηξηζηεί
ηηο λέεο νηθνλνκηθέο εμειίμεηο.
Η λνκηζκαηηθή θαη ε δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή δηαθέξνπλ επίζεο σο πξνο ηελ ηαρχηεηα κε ηελ νπνία επεξεάδνπλ ηελ
νηθνλνκία. Γηα λα γίλνπλ αηζζεηέο νη επηπηψζεηο ηεο λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο απαηηείηαη ηνπιάρηζηνλ έλα εμάκελν ελψ
νη θξαηηθέο δαπάλεο έρνπλ άκεζε θαη απεπζείαο επίπησζε ζηελ νηθνλνκία.
Stiglitz, J. E.- Walsh,C. E. (2009) Απσέρ ηηρ Μακποοικονομικήρ, Παπαδήζεο, Αζήλα, ζ. 596-599.
Νέν πξόγξακκα δεκνζηνλνκηθήο ηόλωζεο γηα ηελ Ιαπωλία. Θα απνδώζεη θαξπνύο;
Ο λενεθιεγείο Πξσζππνπξγφο ηεο Ιαπσλίαο Shinzo Abe, ζηελ πξνζπάζεηά ηνπ λα
απεγθισβίζεη ηελ νηθνλνκία ηεο ρψξαο ηνπ απφ ην ζρεδφλ εηθνζαεηνχο δηάξθεηαο ηέικα
ζηαζηκφηεηαο θαη απνπιεζσξηζκνχ ζην νπνίν έρεη πεξηέιζεη, πξνηίζεηαη λα εθαξκφζεη έλα
κίγκα επεθηαηηθήο καθξννηθνλνκηθήο πνιηηηθήο επξείαο θιίκαθαο. Θα δηαηεξήζεη, κε άιια
ιφγηα, ηελ θαηεχζπλζε ησλ νηθνλνκηθψλ πνιηηηθψλ πνπ εθάξκνζαλ νη πξνθάηνρνί ηνπ, αιιά ζα
απμήζεη ζεκαληηθά ηελ έθηαζή απηψλ. Η απφθαζε απηή ζπλίζηαηαη ζε πεξαηηέξσ ραιάξσζε
ηεο -ήδε αξθεηά ραιαξήο- λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο θαη ζε ζνβαξή αχμεζε ησλ δεκνζίσλ
δαπαλψλ, πξνθεηκέλνπ λα ηνλσζεί ε ζπλνιηθή δήηεζε. Αξθεηνί αλαιπηέο επηδνθηκάδνπλ ην
ζπγθεθξηκέλν κίγκα επεθηαηηθήο καθξννηθνλνκηθήο πνιηηηθήο, ηνλίδνληαο πσο είλαη αθξηβψο
απηφ πνπ ρξεηάδεηαη ε Ιαπσληθή νηθνλνκία, εηδηθά δε ζε φ,ηη αθνξά ζηελ αλαγθαηφηεηα
ηφλσζεο ηεο δήηεζεο. Γελ ιείπνπλ, σζηφζν, θαη νη πεξί ηνπ αληηζέηνπ θσλέο πνπ θξνχνπλ ησλ
θψδσλα ηνπ θηλδχλνπ γηα ηηο καθξνπξφζεζκεο, θπξίσο, ζπλέπεηεο ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ
πξνγξάκκαηνο, ηνλίδνληαο ηαπηφρξνλα ηελ αλαγθαηφηεηα εθαξκνγήο δηαξζξσηηθψλ
κεηαξξπζκίζεσλ γηα ηελ εμάιεηςε ησλ ρξνληδνπζψλ αδπλακηψλ ηεο Ιαπσληθήο νηθνλνκίαο.
www.thefiscaltimes.com (14/02/2013)
Εθαξκνγή ζπλδπαζκέλεο νηθνλνκηθήο πνιηηηθήο:
ε κείωζε θνξνινγίαο ηνπ 1964
Σα πξψηα ρξφληα ηεο δεθαεηίαο ηνπ ’60, ε ακεξηθαληθή νηθνλνκία είρε πεξηέιζεη ζε χθεζε. Γηα λα
βνεζήζεη ηελ νηθνλνκία λα αλαθάκςεη, ε θπβέξλεζε Kennedy απνθάζηζε λα πινπνηήζεη έλα παθέην
κέηξσλ επεθηαηηθήο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο, ην νπνίν πεξηιάκβαλε θπξίσο ειαθξχλζεηο ζηε
θνξνινγία εηζνδήκαηνο θπζηθψλ πξνζψπσλ (θαηά 20%) θαη κείσζε ηεο θνξνινγίαο θεξδψλ ησλ
επηρεηξήζεσλ (θαηά 8%). Σα απνηειέζκαηα ηεο δεκνζηνλνκηθήο επέθηαζεο κεηαθξάζηεθαλ ζε αχμεζε
ηνπ ξπζκνχ πξαγκαηηθήο κεγέζπλζεο θαη ζηε κείσζε ηνπ παξαγσγηθνχ θελνχ. Η ηαπηφρξνλε δε
άζθεζε επεθηαηηθήο λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο ησλ ΗΠΑ απέηξεςε ηελ άλνδν ησλ επηηνθίσλ, κε
απνηέιεζκα, ε ζπλεπεία ηεο δεκνζηνλνκηθήο επέθηαζεο αχμεζε ηεο δήηεζεο λα κελ ζπλνδεπηεί απφ
αξλεηηθέο παξελέξγεηεο ζηηο επελδχζεηο. Γηα ηα απνηειέζκαηα ησλ ζπγθεθξηκέλσλ απνθάζεσλ, ν
Arthur Okun ηφληδε κεηαμχ άιισλ φηη ε ζεκαληηθή νηθνλνκηθή κεγέζπλζε ησλ εηψλ 1964-1965 δελ ζα
κπνξνχζε λα είρε επηηεπρζεί κε πεξηνξηζηηθή λνκηζκαηηθή πνιηηηθή.
Dornbusch R. – Fischer S. (1993), Μακποοικονομική, Κξηηηθή, Αζήλα, ζει. 204
Μαθξννηθνλνκηθή ζηαζεξνπνίεζε
Μαθξννηθνλνκηθή ζηαζεξνπνίεζε
Παξφιν πνπ ζεσξεηηθά ε λνκηζκαηηθή θαη δεκνζηνλνκηθή
πνιηηηθή κπνξνχλ λα ζηαζεξνπνηήζνπλ ηελ νηθνλνκία,
ππάξρνπλ ακθηβνιίεο γηα ην εάλ απηφ κπνξεί λα εθαξκνζηεί
θαιά ζηελ πξάμε, θαζψο νη πνιηηηθέο απηέο επεξεάδνπλ ηελ
νηθνλνκία κε κία ζεκαληηθή ρξνληθή πζηέξεζε.
Ννκηζκαηηθή πνιηηηθή: Η θεληξηθή ηξάπεδα αιιάδεη ηα
επηηφθηα, επεξεάδνληαο ηηο επελδπηηθέο δαπάλεο. Όκσο νη
επηρεηξήζεηο θάλνπλ επελδπηηθά ζρέδηα πνιχ πην πξηλ.
Δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή: Οη αιιαγέο ζηηο δεκφζηεο δαπάλεο
θαη ζηε θνξνινγία απαηηνχλ ρξνλνβφξεο πνιηηηθέο θαη
γξαθεηνθξαηηθέο δηαδηθαζίεο.
Οη απηόκαηνη ζηαζεξνπνηεηέο
Οη απηόκαηνη ζηαζεξνπνηεηέο είλαη νη απηφκαηεο αιιαγέο ζηε
δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή, πξνο ηελ αληίζεηε θαηεχζπλζε απφ
απηήλ πνπ θηλείηαη ε ζπλαζξνηζηηθή δήηεζε θαη ην εηζφδεκα ηεο
νηθνλνκίαο.
Φνξνινγηθό ζύζηεκα: Όηαλ ε νηθνλνκία βξίζθεηαη ζε χθεζε ε
κείσζε ησλ θφξσλ κπνξεί λα αλαθφςεη ηελ πεξαηηέξσ πηψζε ηεο
ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο. Αληίζεηα, φηαλ ε νηθνλνκία βξίζθεηαη
ζε άλζεζε, ε αχμεζε ησλ θφξσλ πεξηνξίδεη ηελ αχμεζε ηεο
ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο θαη ηηο πιεζσξηζηηθέο πηέζεηο.
Επηδόκαηα αλεξγίαο: Όηαλ ε νηθνλνκία βξίζθεηαη ζε χθεζε θαη
ε αλεξγία απμάλεηαη, ε ρνξήγεζε επηδνκάησλ αλεξγίαο αλαθφπηεη
ηελ πεξαηηέξσ κείσζε ηεο ζπλαζξνηζηηθήο δήηεζεο.
Κξίζεηο ρξένπο θαη καθξννηθνλνκηθή ζηαζεξνπνίεζε
Οη θξίζεηο ρξένπο εθδειψλνληαη, φηαλ θινλίδεηαη ε εκπηζηνζχλε ησλ δαλεηζηψλ πεξί ηελ ηθαλφηεηα
ή/θαη επηζπκία ησλ νθεηιεηψλ λα εμππεξεηήζνπλ ην ρξένο ηνπο.
Όηαλ μεζπά θξίζε ηδησηηθνχ ρξένπο, δηαηαξάζζεηαη ε ρξεκαηνπηζησηηθή ζηαζεξφηεηα θαη ε
νηθνλνκία εηζέξρεηαη ζε χθεζε. Μέζσ ηεο ιεηηνπξγίαο ησλ απηφκαησλ ζηαζεξνπνηεηψλ, ηεο
επηιεθηηθήο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο κε ζθνπφ ηελ ζηαζεξνπνίεζε ηεο νηθνλνκίαο, αιιά θαη ιφγσ
ησλ παξεκβάζεσλ δηάζσζεο ηνπ ρξεκαηνπηζησηηθνχ ζπζηήκαηνο, ε θπβέξλεζε βιέπεη ην
δεκνζηνλνκηθφ ηζνδχγην λα επηδεηλψλεηαη θαη ην δεκφζην ρξένο λα απμάλεηαη.
Όηαλ μεζπά θξίζε δεκφζηνπ ρξένπο, ε θπβέξλεζε αδπλαηεί λα αζθήζεη πνιηηηθέο
καθξννηθνλνκηθήο ζηαζεξνπνίεζεο κέζσ ηνπ θπβεξλεηηθνχ πξνυπνινγηζκνχ. Αλαγθάδεηαη λα
εθαξκφζεη πνιηηηθή δεκνζηνλνκηθήο ιηηφηεηαο, ε νπνία κεηψλεη ηελ ζπλνιηθή δήηεζε θαη πξνθαιεί
χθεζε θαη αχμεζε ηεο αλεξγίαο. Παξάιιεια, δηαηαξάζζεη ηελ νκαιή ιεηηνπξγία ηνπ
ρξεκαηνπηζησηηθνχ ηνκέα θαη πξνθαιεί πηζησηηθή ζπξξίθλσζε, ε νπνία επηηείλεη ηελ χθεζε.
Κξίζεηο ρξένπο θαη καθξννηθνλνκηθή ζηαζεξνπνίεζε
΢ε κία θξίζε ρξένπο ε Κεληξηθή Σξάπεδα, πξνθεηκέλνπ λα απνηξέςεη ηελ θαηάξξεπζε, αλαιακβάλεη ηνλ ξφιν ηνπ
δαλεηζηή χζηαηεο θαηαθπγήο δηνρεηεχνληαο ξεπζηφηεηα ζηελ νηθνλνκία. Παξάιιεια, επηρεηξεί λα ηνλψζεη ηελ
νηθνλνκία κέζσ κείσζεο ησλ επηηνθίσλ. Αλ ην επηηφθην γίλεη κεδέλ θαη ν ζηφρνο δελ έρεη επηηεπρζεί, ηφηε ε Κεληξηθή
Σξάπεδα πξνβαίλεη ζε κέηξα αληηζπκβαηηθήο λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο, φπσο ε ποζοηική σαλάπωζη. Με ηελ πνζνηηθή
ραιάξσζε ε Κεληξηθή Σξάπεδα ηππψλεη λέν ρξήκα κε ην νπνίν δηνρεηεχεη ξεπζηφηεηα ζηελ νηθνλνκία αγνξάδνληαο
ρξεφγξαθα.
΢ηελ πεξίπησζε λνκηζκαηηθήο έλσζεο, ε απψιεηα απηφλνκεο λνκηζκαηηθήο πνιηηηθήο είλαη πηζαλφ λα κεηαηξέςεη κία
θξίζε ξεπζηφηεηαο ζε θξίζε ρξένπο. Απηφ ζπκβαίλεη φηαλ νη επελδπηέο δελ ζπζρεηίδνπλ ηα ζεκειηψδε κεγέζε (ιφγνο
ρξένπο πξνο ΑΔΠ, έιιεηκκα ζην ηζνδχγην ηξερνπζψλ ζπλαιιαγψλ) κε ην αμηφρξεν ηεο νηθνλνκίαο θαη θαηαιήγνπλ λα
ππεξεθηηκνχλ ηελ πηζαλφηεηα εκθάληζεο ηεο θξίζεο. Η εδξαίσζε απηήο ηεο αληίιεςεο ιεηηνπξγεί σο
απηνεθπιεξνχκελε πξνθεηεία θαη κεηαηξέπεη ηελ θξίζε ξεπζηφηεηαο ζε θξίζε ρξένπο. Η ινγηθή απηή εμεγεί γηαηί
ρψξεο κε παξφκνηα ζεκειηψδε καθξννηθνλνκηθά κεγέζε αληηκεησπίδνπλ δηαθνξεηηθέο ζπλζήθεο πξφζβαζεο ζε
ρξεκαηνδφηεζε, θαη, εηδηθφηεξα, ρψξεο κε απηφλνκε λνκηζκαηηθή πνιηηηθή δαλείδνληαη κε ρακειφηεξν θφζηνο απφ φηη
ρψξεο κέιε κίαο λνκηζκαηηθήο έλσζεο. Η θαηάζηαζε απηή είλαη γλσζηή θαη σο καηάζηαζη πολλαπλών ζημείων
ιζοπποπίαρ (multiple equilibria).
Σα θχξηα δηδάγκαηα απφ ηηο θξίζεηο ρξένπο ζπλνςίδνληαη ζηελ αλαγθαηφηεηα εθαξκνγήο πξνιεπηηθψλ πνιηηηθψλ πνπ
ζα απνηξέπνπλ ηελ ζπζζψξεπζε κε δηαηεξήζηκσλ αληζνξξνπηψλ, ζηελ ζπλεηή δεκνζηνλνκηθή δηαρείξηζε θαηά ηελ
αλνδηθή θάζε ηνπ νηθνλνκηθνχ θχθινπ θαη, ηέινο, ζηελ αλάιεςε ξφινπ δαλεηζηή χζηαηεο θαηαθπγήο απφ ηελ
Κεληξηθή Σξάπεδα
Δεκνζηνλνκηθέο κεηαβηβάζεηο
Αλάκεζα ζηα θξάηε κέιε ηεο δψλεο ηνπ επξψ ππάξρεη κία έληνλε ζπδήηεζε θαη πξνβιεκαηηζκφο αλαθνξηθά κε ηνλ
ξφιν ηεο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο θαη ησλ απηφκαησλ ζηαζεξνπνηεηψλ. Η λνκηζκαηηθή πνιηηηθή ζηελ Οηθνλνκηθή
θαη Ννκηζκαηηθή Έλσζε (ΟΝΔ) αζθείηαη απφ ηελ Δπξσπατθή Κεληξηθή Σξάπεδα (ΔΚΣ), πνπ εδξεχεη ζηε
Φξαλθθνχξηε. Η πνιηηηθή ηεο ΔΚΣ θαζνξίδεηαη απφ ηηο ζπλνιηθέο νηθνλνκηθέο ζπλζήθεο πνπ επηθξαηνχλ ζηελ ΟΝΔ
(επξσδψλε). Γηα παξάδεηγκα, αο ππνζέζνπκε πσο ε Γεξκαλία, ε Γαιιία θαη ε Ιηαιία βξίζθνληαη ζε πεξίνδν άλζεζεο
ελψ ε Πνξηνγαιία ζε πεξίνδν θάκςεο. Η ΔΚΣ κπνξεί λα απμήζεη ηα επηηφθηα γηα λα ιεηηνπξγήζεη σο ζπζηαιηηθφο
παξάγνληαο γηα ηηο ηξεηο πξψηεο νηθνλνκίεο, απηφ φκσο ζα επηδεηλψζεη ηελ θαηάζηαζε ζηελ Πνξηνγαιία ε νπνία έρεη
αλάγθε απφ κία επεθηαηηθή λνκηζκαηηθή πνιηηηθή. Δπνκέλσο ε πνιηηηθή ηεο ΔΚΣ, επεξεάδνληαο ηα επηηφθηα γηα
νιφθιεξε ηελ επξσδψλε δελ κπνξεί λα πξνζαξκνζηεί ζηηο αλάγθεο θάζε θξάηνπο μερσξηζηά.
Αο δνχκε ηψξα ηη ζπκβαίλεη ζηηο ΗΠΑ κε ηηο 50 δηαθνξεηηθέο πνιηηείεο. Η πνιηηηθή ηεο θεληξηθήο ηξάπεδαο ησλ ΗΠΑ
(Fed) θαζνξίδεηαη, φπσο θαη ηεο ΔΚΣ, απφ ηελ ζπλνιηθή θαηάζηαζε ηεο νηθνλνκίαο. ΢ηηο ΗΠΑ φκσο, ζε αληίζεζε κε
ηελ Δπξψπε, ππάξρεη έλα νκνζπνλδηαθφ δεκνζηνλνκηθφ ζχζηεκα πνπ βνεζά απηφκαηα ζηελ ζηαζεξνπνίεζε ηεο
ζπλνιηθήο νηθνλνκίαο. Όηαλ κηα πνιηηεία βξίζθεηαη ζε θάκςε κεηψλνληαη νη νκνζπνλδηαθέο θνξνινγηθέο πιεξσκέο
πνπ πξνέξρνληαη απφ απηήλ ελψ απμάλνληαη νη νκνζπνλδηαθέο κεηαβηβαζηηθέο πιεξσκέο, απμάλνληαο έηζη ηελ
δήηεζε ζηελ ζπγθεθξηκέλε πνιηηεία. Σν νκνζπνλδηαθφ ζχζηεκα ρξεζηκεχεη ζηε κεηαβίβαζε εηζνδήκαηνο απφ
πνιηηείεο πνπ βξίζθνληαη ζε πεξίνδν άλζεζεο πξνο εθείλεο πνπ βξίζθνληαη ζε χθεζε. Σέηνηεο δεκνζηνλνκηθέο
κεηαβηβάζεηο δελ ππάξρνπλ κεηαμχ ησλ θξαηψλ κειψλ ηεο ΟΝΔ, φπνπ δελ πθίζηαηαη παξφκνηνο δεκνζηνλνκηθφο
κεραληζκφο κε απηφλ ησλ ΗΠΑ.
Stiglitz, J. E.- Walsh, C. E. (2009) Απσέρ ηηρ Μακποοικονομικήρ, Παπαδήζεο, Αζήλα, ζει. 572-573
Μηα νινθιεξωκέλε πξνζέγγηζε ηεο θξίζεο ρξένπο ζηελ Επξωδώλε
Σν Bruegel επηζεκαίλεη φηη νη πνιηηηθέο ηεο ΔΔ γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηεο θξίζεο ρξένπο ζηελ Διιάδα, ηελ Ιξιαλδία θαη ηελ
Πνξηνγαιία δελ έρνπλ επηηχρεη ηα αλακελφκελα απνηειέζκαηα, αλαθέξνληαο ραξαθηεξηζηηθά φηη ηα spreads ησλ δεθαεηψλ
νκνιφγσλ πνπ εμέδσζαλ νη θπβεξλήζεηο ηνπο ην Φεβξνπάξην ήηαλ πςειφηεξα ζε ζρέζε κε απηά ηνπ Απξηιίνπ ηνπ
2010, φηαλ δελ είραλ ιεθζεί κέηξα απφ ηελ ΔΔ.
Δπηζεκαίλεηαη φηη ε πεξίπησζε ηεο Διιάδαο δηαθέξεη απφ απηέο ηεο Ιζπαλίαο, ηεο Πνξηνγαιίαο θαη ηεο
Ιξιαλδίαο, εμαηηίαο, θαηαξράο, ηνπ χςνπο ηνπ ρξένπο, πνπ αλακέλεηαη λα πξνζεγγίζεη ην 150% ηνπ ΑΔΠ ην
2011, θαζηζηψληαο ην ιηγφηεξν δηαρεηξίζηκν. Δπίζεο, ην πξφβιεκα ζηελ Διιάδα εληνπίδεηαη ζηελ θαθή δηαρείξηζε ησλ
δεκφζησλ νηθνλνκηθψλ, παξά ζηνλ ηξαπεδηθφ ηνκέα.
΢χκθσλα κε ην πην αηζηφδνμν ζελάξην γηα λα κεησζεί ην ρξένο ζηελ Διιάδα ζην 60% ηνπ ΑΔΠ έσο ην 2034 ζα πξέπεη ην
εηήζην πξσηνγελέο πιεφλαζκα ηνπ πξνυπνινγηζκνχ λα πξνζεγγίδεη ην 8,4% ηνπ ΑΔΠ. Αληίζεηα, ην ρξένο ηεο Ιξιαλδίαο
είλαη πην δηαρεηξίζηκν, θαζψο γηα ηε κείσζή ηνπ απαηηνχληαη πξσηνγελή πιενλάζκαηα, ηα νπνία έρνπλ επηηεπρζεί ζην
παξειζφλ. Μάιηζηα, ην ειιεληθφ πξφβιεκα κπνξεί λα επεξεάζεη αξλεηηθά θαη άιιεο επξσπατθέο νηθνλνκίεο, θαζψο κέξνο
ηνπ ειιεληθνχ ρξένπο θαηέρνπλ ηξάπεδεο, ηδίσο γαιιηθέο θαη γεξκαληθέο.
΢ηελ έθζεζή ηνπ ην Bruegel παξαηεξεί κηα παζεηηθή ζηξαηεγηθή επίιπζεο ηνπ ειιεληθνχ πξνβιήκαηνο (wait –and-see): ε
ειιεληθή θπβέξλεζε πξνσζεί κεηαξξπζκίζεηο γηα λα ιχζεη ην πξφβιεκα θαη λα αληηζηξέςεη ην νηθνλνκηθφ
θιίκα, δίλνληαο, παξάιιεια, ρξφλν ζηηο επξσπατθέο ηξάπεδεο λα αληηκεησπίζνπλ ηνπ θηλδχλνπο, πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ
θαηνρή ειιεληθψλ νκνιφγσλ. Ωζηφζν, ε ζηξαηεγηθή απηή είλαη πξνβιεκαηηθή.
Γηα ηελ αληηκεηψπηζε ηεο θξίζεο ρξένπο πνπ αληηκεησπίδνπλ νη ρψξεο απηέο, ηδίσο ε Διιάδα, πξνηείλεηαη θαηαξράο ην
Δπξσπατθφ Σακείν Υξεκαηνπηζησηηθήο ΢ηαζεξφηεηαο λα δηαδξακαηίζεη θεληξηθφ ξφιν ζηελ επίιπζε ηνπ
πξνβιήκαηνο, αγνξάδνληαο κέξνο ηνπ ειιεληθνχ ρξένπο κέζσ εζεινληηθψλ αληαιιαγψλ. Απηφ πξνυπνζέηεη φηη ην Σακείν
ζα απνθηήζεη ζρεηηθέο αξκνδηφηεηεο, αιιά θαη ηα απαξαίηεηα ρξεκαηνδνηηθά κέζα. Δπίζεο, ζπζηήλεηαη έλα πξφγξακκα
εμπγίαλζεο ησλ επξσπατθψλ ηξαπεδψλ θαη κηα ζηξαηεγηθή ελίζρπζεο ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο αιιά θαη ηεο αλαπηπμηαθήο
πξννπηηθήο, ηδίσο ησλ ρσξψλ ηνπ επξσπατθνχ Νφηνπ.
Bruegel , “A comprehensive approach to the Euro-area dept crisis” (07/02/2011)
Η πνιηηηθή νηθνλνκία ηεο καθξννηθνλνκηθήο πνιηηηθήο
Η επεθηαηηθή δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή, ηδίσο ε αχμεζε ησλ δαπαλψλ, δεκηνπξγεί πνιηηηθά νθέιε γηα ηηο θπβεξλήζεηο.
Σα εθινγηθά νθέιε απφ ηελ αχμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ είλαη άκεζα, ελψ ην θφζηνο ηνπο (κειινληηθή αχμεζε ησλ
θφξσλ) είλαη καθξνρξφλην θαη ελδερνκέλσο δελ ζα ην επσκηζηνχλ ζε πεξίπησζε κε-επαλεθινγήο ηνπο. Μάιηζηα, ε
αχμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ ζην παξφλ δελ αληηζηαζκίδεηαη απφ κηα αλάινγε αχμεζε ησλ θφξσλ ζην
κέιινλ, θαζψο ζα πξέπεη λα θαιπθζεί θαη ην θφζηνο δαλεηζκνχ (ηφθνη).
Ο πεηξαζκφο άζθεζεο επεθηαηηθήο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο είλαη εληνλφηεξνο αλ κηα θπβέξλεζε πηζηεχεη φηη ε
πηζαλφηεηα επαλεθινγήο ηεο είλαη κηθξή, δεκηνπξγψληαο (ζεκαληηθνχο) πεξηνξηζκνχο ζηελ άζθεζε δεκνζηνλνκηθήο
πνιηηηθήο γη’ απηήλ πνπ ζα ηελ δηαδερηεί.
Η απνηειεζκαηηθφηεηα ηεο αχμεζεο ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ εμαξηάηαη απφ ην θαηά πφζν ν ηδησηηθφο ηνκέαο απνηηκά
ην κειινληηθφ ηνπο θφζηνο. Αλ ν ηδησηηθφο ηνκέαο απμάλεη ηελ απνηακίεπζε εηο βάξνο ηεο θαηαλάισζεο ζην
παξφλ, πξνθεηκέλνπ λα αληαπνθξηζεί ζηε κειινληηθή αχμεζε ησλ θφξσλ, ηφηε πεξηνξίδνληαη ηα νθέιε, αιιά θαη ε
ειθπζηηθφηεηα γηα κηα θπβέξλεζε, άζθεζεο κηαο ππέξκεηξα επεθηαηηθήο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο. Όζν πςειφηεξν
είλαη ην ρξένο κηαο θπβέξλεζεο ή/θαη φζν πεξηζζφηεξε πιεξνθφξεζε δηαζέηεη ν ηδησηηθφο ηνκέαο γηα ην χςνο ηνπ, ηφζν
πεξηζζφηεξν ζα αληαπνθξίλεηαη ζηελ επεθηαηηθή δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή κε αχμεζε ηεο απνηακίεπζεο εηο βάξνο ηεο
θαηαλάισζεο.
Η δπλαηφηεηα άζθεζεο επεθηαηηθήο δεκνζηνλνκηθήο πνιηηηθήο απφ κηα θπβέξλεζε εμαξηάηαη απφ ην πνιηηηθφ
ζχζηεκα θαη ην ζεζκηθφ πιαίζην θαηάξηηζεο θαη εθηέιεζεο ηνπ πξνυπνινγηζκνχ. ΢πληαγκαηηθέο θαη εμσηεξηθέο
δεζκεχζεηο ή ε δπλαηφηεηα άζθεζεο βέην ζηε δηαδηθαζία ιήςεο απνθάζεσλ γηα αχμεζε ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ θαη
ηνπ ειιείκκαηνο θαζηζηνχλ δχζθνιε ηελ ππέξκεηξα επεθηαηηθή δεκνζηνλνκηθή πνιηηηθή. Η δηαθάλεηα ηεο δηαδηθαζίαο
θαηάξηηζεο θαη εθηέιεζεο ηνπ πξνυπνινγηζκνχ επλννχλ ηε δεκνζηνλνκηθή πεηζαξρία.
Η πνιηηηθή νηθνλνκία ηεο καθξννηθνλνκηθήο πνιηηηθήο
Σν θφζηνο ηεο δεκνζηνλνκηθήο εμπγίαλζεο ζε πεξηφδνπο νηθνλνκηθήο χθεζεο είλαη πςειφηεξν ζε ζρέζε κε απηφ πνπ
κπνξεί λα πξνθαιέζεη ζε πεξηφδνπο αλάθακςεο.
Η δεκνζηνλνκηθή εμπγίαλζε κπνξεί λα πεξηνξίζεη ηε δπλαηφηεηα άζθεζεο κε-δεκνθηιψλ πνιηηηθψλ, φπσο είλαη
νξηζκέλεο δηαξζξσηηθέο κεηαξξπζκίζεηο, εμαηηίαο ηνπ πολιηικού κεθαλαίος πνπ απαηηείηαη γηα ηελ επίηεπμή ηεο.
Η δεκνζηνλνκηθή εμπγίαλζε, κέζσ ηεο κείσζεο ησλ δεκνζίσλ δαπαλψλ ή ηεο αχμεζεο ηεο θνξνινγίαο πξνθαιεί
έληνλα αλαδηαλεκεηηθά απνηειέζκαηα θαη πνιηηηθφ θφζηνο, ην νπνίν κπνξεί λα κεησζεί κέζσ εθαξκνγήο πνιηηηθψλ
απνδεκίσζεο ησλ ρακέλσλ – θαη ελίνηε κέζσ θαηαινγηζκνχ ησλ κέηξσλ εμπγίαλζεο ζε εμσηεξηθνχο παξάγνληεο θαη
δεζκεχζεηο (π.ρ. ΔΔ, ΓΝΣ).
Η δεκνζηνλνκηθή εμπγίαλζε επλνείηαη απφ ηελ επεθηαηηθή λνκηζκαηηθή πνιηηηθή, πνπ βειηηψλεη ηελ αλαπηπμηαθή
πξννπηηθή ηεο νηθνλνκίαο, κέζσ ηεο ηφλσζεο ησλ επελδχζεσλ, ακβιχλνληαο ηηο πνιηηηθέο αληηδξάζεηο απφ ηε ιήςε κε
δεκνθηιψλ κέηξσλ.
Η κεγαιχηεξε θηλεηηθφηεηα ηνπ θεθαιαίνπ ζε ζρέζε κε ηελ εξγαζία πεξηνξίδεη ηε δπλαηφηεηα κηαο θπβέξλεζεο λα
απμάλεη ηε θνξνιφγεζε ηνπ θεθαιαίνπ.
Μαθξννηθνλνκηθέο πνιηηηθέο πνπ απμάλνπλ ην επίπεδν ησλ ηηκψλ, φπσο είλαη ε επεθηαηηθή λνκηζκαηηθή
πνιηηηθή, δεκηψλνπλ ηα άηνκα κε ζηαζεξά εηζνδήκαηα θαη ηνπο δαλεηζηέο κεηαμχ ησλ νπνίσλ είλαη θαη νη θάηνρνη
νκνιφγσλ. Αληηζέησο σθεινχληαη νη δαλεηδφκελνη, αιιά θαη νη θπβεξλήζεηο, θαζψο απμάλεηαη ε αμία ηνπ νλνκαζηηθνχ
ΑΔΠ, κεηψλεηαη ν ιφγνο ηνπ ρξένπο πξνο ην ΑΔΠ θαη ε πξαγκαηηθή αμία ηνπ ρξένπο ηνπο.
Σν δεκνζηνλνκηθφ έιιεηκκα θαη ρξένο δεκηνπξγεί αλαδηαλεκεηηθά απνηειέζκαηα κεηαμχ ησλ γελεψλ, θαζψο
επλννχληαη νη ηξέρνπζεο γελεέο θαη δεκηψλνληαη νη κειινληηθέο.
Δηαθνξέο κεηαμύ καθξνρξόληαο θαη βξαρπρξόληαο
καθξννηθνλνκηθήο ζεωξίαο
Η καθξνρξφληα πεξίνδνο
Η παξαγωγή είλαη
ζηαζεξή θαη εμαξηάηαη
απφ ηα απνζέκαηα
ησλ ζπληειεζηψλ
παξαγσγήο θαη ηελ
ηερλνινγία.
Σν επηηόθην θέξλεη
ζε ηζνξξνπία ηελ
πξνζθνξά θαη ηε
δήηεζε γηα δαλεηαθά
θεθάιαηα
Σν επίπεδν ηηκώλ
θέξλεη ζε ηζνξξνπία
ηελ πξνζθνξά θαη
ηε δήηεζε ηνπ
ρξήκαηνο.
Η βξαρπρξόληα πεξίνδνο
Σν επίπεδν ηηκώλ
είλαη
πξνθαζνξηζκέλν
θαη ζηαζεξφ.
Σν επηηόθην
θέξλεη ζε
ηζνξξνπία ηελ
πξνζθνξά θαη ηε
δήηεζε ηνπ
ρξήκαηνο.
Η παξαγωγή
αληαπνθξίλεηαη
ζηηο κεηαβνιέο ηεο
ζπλαζξνηζηηθήο
δήηεζεο.
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
1 455 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content