close

Enter

Log in using OpenID

01. Study on Legal & Tax Issues regarding Greece and

embedDownload
TRADE WITHOUT BORDERS FOR THE COMPANIES OF GREECE The former Yugoslav Republic of Macedonia INTERREGIONAL
AREA
Π.3.1.1 ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ
ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ
ΑΝΑΔΟΧΟΙ: NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε.
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Α.Ε.
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 7
Εισαγωγή ....................................................................................................................................................................... 7
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ.............. 9
1.1. Εισαγωγή .............................................................................................................................................................. 9
1.2. Π.Ε. Θεσσαλονίκης ............................................................................................................................................. 10
1.2.1.Γενικά Χαρακτηριστικά ...................................................................................................................................... 10
1.2.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ...................................................................................... 10
1.2.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές ............. 12
1.2.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη .................................................................................................. 14
1.2.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ........................................................................... 20
1.2.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές .. 21
1.2.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη ....................................................................................... 22
1.2.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης ....................................................................................................... 23
1.3. Π.Ε. Κιλκίς ........................................................................................................................................................... 25
1.3.1.Γενικά Χαρακτηριστικά ...................................................................................................................................... 25
1.3.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ...................................................................................... 25
1.3.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές ............. 27
1.3.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη .................................................................................................. 29
1.3.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ........................................................................... 31
1.3.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές .. 32
1.3.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη ....................................................................................... 33
1.3.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Κιλκίς..................................................................................................................... 33
1.4. Π.Ε. Πέλλας ........................................................................................................................................................ 35
1.4.1.Γενικά Χαρακτηριστικά ...................................................................................................................................... 35
1.4.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ...................................................................................... 35
1.4.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές ............. 36
1.4.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη .................................................................................................. 37
1.4.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ........................................................................... 39
1.4.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές .. 40
1.4.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη ....................................................................................... 41
1.4.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Πέλλας .................................................................................................................. 42
1.5. Π.Ε. Σερρών ........................................................................................................................................................ 44
1.5.1.Γενικά Χαρακτηριστικά ...................................................................................................................................... 44
1
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.5.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ...................................................................................... 45
1.5.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές ............. 46
1.5.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη .................................................................................................. 47
1.5.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ........................................................................... 49
1.5.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές .. 50
1.5.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη ....................................................................................... 51
1.5.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Σερρών .................................................................................................................. 51
1.6. Π.Ε. Φλώρινας .................................................................................................................................................... 53
1.6.1.Γενικά Χαρακτηριστικά ...................................................................................................................................... 53
1.6.2.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές ............. 55
1.6.3.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη .................................................................................................. 56
1.6.4.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα ........................................................................... 58
1.6.5.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) – Υποδομές .. 59
1.6.6.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη ....................................................................................... 60
1.6.7.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Φλώρινας .............................................................................................................. 61
1.7. Δεύτερο Επίπεδο – Εξέταση Κοινών Παραγόντων ............................................................................................ 63
1.8. Γενικά Συμπεράσματα ....................................................................................................................................... 64
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΑΓΟΡΕΣ – ΣΤΟΧΟΙ ΜΕ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ............................................................. 65
2.1. Εισαγωγή ............................................................................................................................................................ 65
2.2. Εξαγωγική – Παραγωγική Δυναμική ανά Περιοχή ............................................................................................ 66
2.2.1.Π.Ε. Θεσσαλονίκης ............................................................................................................................................. 66
2.2.2.Π.Ε. Κιλκίς ........................................................................................................................................................... 77
2.2.3.Π.Ε. Πέλλας ........................................................................................................................................................ 86
2.2.4.Π.Ε. Σερρών ........................................................................................................................................................ 95
2.2.5.Π.Ε. Φλώρινας .................................................................................................................................................. 104
2.2.6.Σύνολο της χώρας ............................................................................................................................................ 113
2.2.7.Σύνολο Διασυνοριακής Περιοχής .................................................................................................................... 126
2.3. Συμπεράσματα ................................................................................................................................................. 144
2.3.1.Εξαγωγές – Αγορές στόχοι ανά περιοχή .......................................................................................................... 144
2.4. Παραγωγή – Διεθνώς εμπορεύσιμοι κλάδοι – Εξωστρέφεια .......................................................................... 148
2.5. Δυνητικές αγορές στόχοι ................................................................................................................................. 150
2.6. Η περίπτωση της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως αγορά των ελληνικών εξαγωγών
.......................................................................................................................................................................... 159
2
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.6.1.Π.Ε. Θεσσαλονίκης ........................................................................................................................................... 161
2.6.2.Π.Ε. Κιλκίς ......................................................................................................................................................... 163
2.6.3.Π.Ε. Πέλλας ...................................................................................................................................................... 164
2.6.4.Π.Ε. Σερρών ...................................................................................................................................................... 166
2.6.5.Π.Ε. Φλώρινας .................................................................................................................................................. 167
2.6.6.Ελληνική Διασυνοριακή Περιοχή ..................................................................................................................... 169
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Καταγραφή νομικού – θεσμικού πλαισίου στον εμποροοικονομικό τομέα .................. 173
3.1. Εισαγωγή .......................................................................................................................................................... 173
3.2. Ευρετήριο ......................................................................................................................................................... 174
3.3. Συμφωνίες πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με Ε.Ε. .................................................. 177
3.4. Συμφωνίες πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με Ελλάδα. ........................................... 178
3.5. Συμφωνίες πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με χώρες ΝΑ Ευρώπης. ....................... 179
3.6. Τελωνειακές, φορολογικές και άλλες συναφείς νομικές διαδικασίες - καθεστώς μεταφορών. .................... 180
3.6.1.Ενδοκοινοτικές Συναλλαγές. ............................................................................................................................ 180
3.6.1.1. Φορολογικό έδαφος της Κοινότητας. ...................................................................................................................... 180
3.6.1.2. Ορισμός – στοιχεία ενδοκοινοτικής παράδοσης. .................................................................................................... 181
3.6.1.3. Καθεστώς ΦΠΑ (Ενδοκοινοτικών Συναλλαγών). ...................................................................................................... 182
3.6.1.4. Διακίνηση αγαθών εντός Ε.Ε. ................................................................................................................................... 186
3.6.1.5. Υποχρεώσεις ενδοκοινοτικής παράδοσης ως φορολογητέας πράξης. .................................................................... 187
3.6.1.6. Απόδειξη κοινοτικού χαρακτήρα εμπορευμάτων. ................................................................................................... 187
3.6.1.7. Απόδειξη ενδοκοινοτικής παράδοσης για σκοπούς απαλλαγής από ΦΠΑ – ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές –
απαλλαγές. ............................................................................................................................................................... 189
3.6.1.8. Σύστημα VIES – επαλήθευσης ΑΦΜ / ΦΠΑ. ............................................................................................................ 190
3.6.1.9. Listing. ...................................................................................................................................................................... 191
3.6.1.10. Intrastat. ................................................................................................................................................................... 192
3.6.1.11. Ενδοκοινοτικές τριγωνικές συναλλαγές. .................................................................................................................. 193
3.6.1.12. Απαλλαγή από ΦΠΑ – Ειδικό Διπλότυπο Δελτίο Απαλλαγής (ΕΔΔΑ) ΦΠΑ. ............................................................. 195
3.6.1.13. Απόδειξη ενδοκοινοτικής συναλλαγής ανάλογα με το μεταφορικό μέσο. ............................................................. 196
3.6.1.14. Συναλλαγές με μη συνεργάσιμα και προνομιακά φορολογικά καθεστώτα. ........................................................... 196
3.6.1.15. Διαδικασία ως προς τα προοϊόντα με Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (συστήματα, εγγυήσεις, ενεργειακά προϊόντα,
καπνά, αλκοολούχα). ............................................................................................................................................... 197
3.6.1.16. Εξόφληση συναλλαγών. ........................................................................................................................................... 205
3.6.1.17. Παροχή Υπηρεσιών. ................................................................................................................................................. 205
3.6.2.Εξαγωγές. ......................................................................................................................................................... 215
3.6.2.1. Θεσμικό πλαίσιο εξωτερικού εμπορίου και βασικές σχετικές αρχές (περιορισμοί, απαγορεύσεις κ.λπ.). ............ 215
3
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
3.6.2.2. Μέτρα εμπορικής πολιτικής. .................................................................................................................................... 218
3.6.2.3. Βασικό θεσμικό πλαίσιο (κοινοτικός τελωνειακός κώδικας κ.λπ.) .......................................................................... 218
3.6.2.4. Τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε. .................................................................................................................................... 219
3.6.2.5. Τελωνειακά Καθεστώτα και Τελωνειακοί Προορισμοί. ........................................................................................... 219
3.6.2.6. Έγγραφα – διαδικασία εξαγωγής. ............................................................................................................................ 220
3.6.2.7. Οριστική – προσωρινή εξαγωγή. Επανεξαγωγή...................................................................................................... 220
3.6.2.8. Ηλεκτρονικό Τελωνείο. (Σύνδεση και με το σημείο 2.6.2.25 «ICISnet») ................................................................. 220
3.6.2.9. Ηλεκτρονική διασάφηση εξαγωγής (κατάθεση, αποδοχή, διαχείριση, διόρθωση, ακύρωση κ.λπ.). ..................... 221
3.6.2.10. Έγγραφα υποστήριξης εξαγωγής (τιμολόγιο, φορτωτική, πιστοποιητικά άδειες εξαγωγής, εγγραφή στο ΓΕΜΗ
κ.λ.π.). ............................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................................. 226
3.6.2.11. Πρόσωπα δυνάμενα να καταθέσουν διασάφηση (εκπρόσωποι επιχειρήσεων, εκτελωνιστές κ.λπ.)..................... 238
3.6.2.12. Αρμοδιότητα (και κατά τόπο) τελωνειακών αρχών. ................................................................................................ 240
3.6.2.13. Γ.Δ. Τελωνείων & ΕΦΚ του Υπουργείου Οικονομικών. ............................................................................................ 241
3.6.2.14. Δικαιώματα Εκτέλεσης Τελωνειακών Εργασιών (ΔΕΤΕ). ......................................................................................... 243
3.6.2.15. Εξέταση εμπορευμάτων (λήψη δειγμάτων κ.λπ.). ................................................................................................... 244
3.6.2.16. Δασμολόγιο και Δασμολογική κατάταξη. ................................................................................................................ 248
3.6.2.17. Δασμολογητέα αξία. ................................................................................................................................................ 250
3.6.2.18. Καταγωγή εμπορευμάτων (προτιμησιακή και μη) και αντίστοιχα πιστοποιητικά. ................................................. 251
3.6.2.19. Διακίνηση εμπορευμάτων (διαμετακόμιση, Δελτίο TIR κ.λ.π.). .............................................................................. 257
3.6.2.20. Επιβεβαίωση εξόδου από την Ε.Ε. ........................................................................................................................... 259
3.6.2.21. Carnet ATA. .............................................................................................................................................................. 260
3.6.2.22. Φορολογικές διαδικασίες κατά την εξαγωγή. ......................................................................................................... 261
3.6.2.23. Απαλλαγή από ΦΠΑ – ΕΔΔΑ..................................................................................................................................... 262
3.6.2.24. EORI – Αριθμός Καταχώρησης και Αναγνώρισης Οικονομικών Φορέων (ΕΟRI-Economic Operator Registration
and Identification)262
3.6.2.25. ICISnet. ..................................................................................................................................................................... 264
3.6.2.26. Απλουστευμένες διαδικασίες (εξαγωγής, καταγωγής κ.λπ.). .................................................................................. 266
3.6.2.27. Εγκεκριμένος Οικονομικός Φορέας (ΕΟΦ) ή Authorized Economic Operator (ΑΕΟ). ............................................. 269
3.6.2.28. Διεθνείς τριγωνικές συναλλαγές. ............................................................................................................................. 272
3.6.2.29. Κυρώσεις περί εξαγωγής (Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας). ..................................................................................... 272
3.6.2.30. Διαδικασία απαλλαγής προϊόντων από ΦΠΑ για ταξιδιώτες (πολίτες τρίτων χωρών). ........................................ 276
3.6.2.31. Όροι παράδοσης (Incoterms) και όροι πληρωμής διεθνών συναλλαγών. .............................................................. 277
3.6.2.32. Ειδικά φορολογικά θέματα εξαγωγών (φορολογικός εκπρόσωπος, επιστροφή πιστωτικού υπολοίπου ΦΠΑ και
ΕΦΚ καυσίμων κ.λ.π.). .............................................................................................................................................. 280
3.6.2.33. Φορολογικές και τελωνειακές διαδικασίες ειδικών καθεστώτων ........................................................................... 286
3.6.2.34. Διαδικασία εξαγωγών ειδών με πρόδρομες ουσίες, διττής χρήσης και αγροτικών με επιδότηση κατά την εξαγωγή
(προϋποθέσεις, διαδικασία, αρμόδιες υπηρεσίες). ................................................................................................ 294
4
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
3.6.2.35. Διεθνείς οδικές κυρίως μεταφορές με τρίτες χώρες. .............................................................................................. 299
3.6.2.36. Ταχυδρομική διακίνηση εξαγομένων εμπ/των. ....................................................................................................... 303
3.6.2.37. Επιστροφή αχρεωστήτως εισπραχθείσας τελωνειακής οφειλής και ρυθμίσεις – συμψηφισμός οφειλών
(τελωνειακών και φορολογικών). ............................................................................................................................ 303
3.6.2.38. Ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων. ......................................................................................................................... 305
3.7. Περιορισμοί, Αντικίνητρα και λοιπά εμπόδια. ................................................................................................ 307
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΞΑΓΩΓΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ
ΕΞΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΛΑΔΩΝ ΤΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡIΑΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ....................................................................... 311
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΒΕΛΤΙΣΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΕ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ......................................................................................................................... 314
5.1. Εισαγωγή .......................................................................................................................................................... 314
5.2. Θεσμικές παρεμβάσεις για τη διευκόλυνση των εξαγωγών ........................................................................... 314
5.3. Εθνική Στρατηγική Εξαγωγών .......................................................................................................................... 316
5.4. Προώθηση – Προβολή – Country Branding ..................................................................................................... 318
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 320
6.1. Εισαγωγή .......................................................................................................................................................... 320
6.2. Προτιμησιακή συμφωνία Ε.Ε. – πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, δασμολόγιο,
κατάταξη και καταγωγή εμπορευμάτων ........................................................................................................ 320
6.3. Ειδικές απαιτήσεις, δυσκολίες και αντικίνητρα σε θεσμικό επίπεδο. – Διμερείς συμφωνίες Ελλάδας πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ............................................................................................ 321
6.3.1.Συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας, σε σχέση και με διμερείς συμφωνίες που υπάρχουν με άλλες
κοινοτικές ιδίως χώρες .................................................................................................................................... 321
6.3.2.Συμβάσεις μεταφορών, σε σχέση και με διμερείς συμφωνίες που υπάρχουν με άλλες κοινοτικές ιδίως χώρες
.......................................................................................................................................................................... 322
6.3.3.Φορολογικό καθεστώς αναγνώρισης δαπανών που αφορούν τις συναλλαγές της Ελλάδας με την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας................................................................................................ 322
6.3.4.Δυσκολίες στην καθημερινή επιχειρηματική διαδικασία .............................................................................. 323
6.4. Δασμολογικά και μη δασμολογικά εμπόδια ................................................................................................... 325
6.4.1.Δασμολογικά εμπόδια ..................................................................................................................................... 325
6.4.2.Μη δασμολογικά εμπόδια ............................................................................................................................... 326
6.4.3.Ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ....................... 326
5
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ........................................................................................................ 328
7.1. Εισαγωγή .......................................................................................................................................................... 328
7.2. Επιχειρήσεις ελληνικών συμφερόντων στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ............ 328
7.3. Τράπεζες........................................................................................................................................................... 333
7.4. Ενέργεια ........................................................................................................................................................... 334
7.5. Ελληνικές συμμετοχές στην κατασκευή έργων υποδομής .............................................................................. 335
7.6. Αρχές και φορείς της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας που ασχολούνται με το διεθνές
εμπόριο ............................................................................................................................................................ 337
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΑΓΟΡΩΝ ...................................................................................................... 343
8.1. Ανάδειξη ευνοϊκών αγορών – Προτάσεις και συμβουλές εισόδου ................................................................ 343
8.2. Ανάδειξη αγορών αυξημένου βαθμού δυσκολίας – Προτάσεις προσέγγισης................................................ 347
8.3. Ανάδειξη μη - κοινοτικών αγορών - στόχων με βάση την αξία των βασικότερων εξαγώγιμων προϊόντων... 351
8.3.1.Π.Ε. Θεσσαλονίκης ........................................................................................................................................... 351
8.3.2.Π.Ε. Κιλκίς ......................................................................................................................................................... 360
8.3.3.Π.Ε. Πέλλας ...................................................................................................................................................... 368
8.3.4.Π.Ε. Σερρών ...................................................................................................................................................... 377
8.3.5.Π.Ε. Φλώρινας .................................................................................................................................................. 384
8.4. Ειδικές απαιτήσεις για προϊόντα που εξάγονται από τη διασυνοριακή περιοχή, κατά την εισαγωγή τους σε
τρίτες χώρες ..................................................................................................................................................... 392
8.5. Καταγραφή ειδικών απαιτήσεων ανά Δασμολογική κλάση για τις κυριότερες αγορές στόχους (τρίτες χώρες)
.......................................................................................................................................................................... 393
8.5.1.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 2710 .................................................................................................. 393
8.5.2.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 3902 .................................................................................................. 394
8.5.3.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 5201 .................................................................................................. 395
8.5.4.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 0809 .................................................................................................. 395
8.5.5.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 0810 ................................................................................................. 396
8.5.6.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 2008 ................................................................................................. 397
8.5.7.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 8428 ................................................................................................. 398
8.5.8.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 7601 ................................................................................................. 399
8.5.9.Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 7604 ................................................................................................. 400
8.5.10. Προϊόντα Δασμολογικής Κλάσης (CN4) 0811 .............................................................................................. 400
6
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Εισαγωγή
Η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται στην ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης σχετικά με τα νομικά και φορολογικά
θέματα που αφορούν το εξαγωγικό εμπόριο και τον εμποροοικονομικό τομέα, με σκοπό την καταγραφή των δυσκολιών
των ελληνικών επιχειρήσεων και ζητημάτων, δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων και διαδικασιών κατά τη
διεξαγωγή διεθνών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων καθώς και την εξαγωγική δυναμική της διασυνοριακής περιοχής
Ελλάδας- πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας 1.
Η ανάλυση εξειδικεύεται σε χωρικό επίπεδο στις Περιφερειακές Ενότητες της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής, Π.Ε.
Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλας, Σερρών και Φλώρινας, με οδηγό την υπάρχουσα εξαγωγική δραστηριότητα των περιοχών
ανά εξαγωγικό κλάδο και στις σημαντικότερες αγορές – στόχους, για τη διάγνωση των χαρακτηριστικών εκείνων που
ανταποκρίνονται περισσότερο στην υφιστάμενη κατάσταση ανά περιοχή.
Αρχικά, γίνεται μία προκαταρκτική ανάλυση των εξεταζόμενων περιοχών με κύριο σημείο αναφοράς την εξωστρεφή
δραστηριότητα των επιχειρήσεων. Μέσα από μια καταγραφή των γενικών χαρακτηριστικών της κάθε περιοχής, των
παραγόμενων προϊόντων και παραγωγικών δυνατοτήτων και την ανάλυση των τομέων που σχετίζονται με τον
εμποροοικονομικό τομέα, όπως τα δίκτυα μεταφορών, οι υποδομές, το ανθρώπινο δυναμικό και η έρευνα και ανάπτυξη,
γίνεται μια ανάλυση των σημαντικότερων δυνατοτήτων και αδυναμιών των περιοχών σε αυτούς του τομείς, σε
αντιστοιχία με τις κυριότερες ευκαιρίες και απειλές που παρουσιάζονται στο εξωτερικό τους περιβάλλον. Μέσα από την
ανάλυση αυτή των διασυνοριακών περιοχών, γίνεται δυνατή η μελέτη της φέρουσας εξαγωγικής δυνατότητας των
περιοχών αυτών, η οποία παρουσιάζεται στην επόμενη ενότητα.
Στη συνέχεια γίνεται μια μελέτη της εξαγωγική δυναμικής των περιοχών που αναλύθηκαν στην προηγούμενη ενότητα,
με στόχο την καταγραφή των αγορών – στόχων που παρουσιάζουν ιδιαίτερο εξαγωγικό ενδιαφέρον, με βάση την αξία
των εξαγωγών και τη εξαγωγική δυναμική ανά εξαγωγικό κλάδο, για την κάθε περιοχή, καθώς και για το σύνολο της
διασυνοριακής περιοχής. Στο επίκεντρο είναι η εξαγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων της κάθε περιοχής, μέσα
από την παρουσίαση των στατιστικών στοιχείων των εξαγωγών στο διάστημα 2008 – 2012. Η επεξεργασία και η μελέτη
των στατιστικών δεδομένων γίνεται σε 3 επίπεδα:

Καταγραφή των σημαντικότερων εξαγωγικών κλάδων

Καταγραφή των κυριότερων εξαγωγικών προορισμών

Ανάδειξη των αγορών – στόχων ανά εξαγωγικό κλάδο
Στη συνέχεια, στο ίδιο κεφάλαιο, γίνεται μια ανάλυση της φέρουσας ικανότητας των περιοχών μελέτης στο επίπεδο της
παραγωγής. Η ανάλυση γίνεται με βάση τα στοιχεία της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας και αυτά του αριθμού των
επιχειρήσεων και του συνολικού κύκλου εργασιών τους ανά παραγωγικό κλάδο.
Τα συμπεράσματα που προκύπτουν, συνθέτουν την υφιστάμενη κατάσταση της εξαγωγικής δυναμικής των
σημαντικότερων παραγωγικών κλάδων των περιοχών της διασυνοριακής περιοχής στις σημαντικότερες αγορές –
στόχους, όπως αυτές αναδείχθηκαν από τη μελέτη που προηγήθηκε. Τέλος, γίνεται και μια συνοπτική παρουσίαση των
ευκαιριών και δυνατοτήτων για ανάπτυξη των κλάδων που έχουν καταγραφεί, αναφορικά με την αποδοτικότητα και την
ανταγωνιστικότητά τους, σε επίπεδο παραγωγής και σε αυτό των εξαγωγών.
1
Στα πλαίσια της παρούσας μελέτης, η διασυνοριακή περιοχή ορίζεται σύμφωνα με το πρόγραμμα εδαφικής συνεργασίας IPA – Ελλάδα – πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και περιλαμβάνει τους Νομούς Πέλλας, Φλώρινας, Κιλκίς, Θεσσαλονίκης, Σερρών
7
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Στα επόμενα κεφάλαια γίνεται η παρουσίαση του υφιστάμενου νομικού και θεσμικού πλαισίου που αφορά ζητήματα του
εξαγωγικού εμπορίου και των διεθνών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Σε πρώτο στάδιο γίνεται η καταγραφή των
σημαντικότερων διατάξεων του διεθνούς δικαίου, σχετικών με ζητήματα και διαδικασίες του εξαγωγικού εμπορίου, με
επίκεντρο την Ελλάδα και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, όπως προκύπτει από τις διμερείς
οικονομικές συμφωνίες των χωρών και μέσα από τις δεσμεύσεις στα πλαίσια των δραστηριοτήτων διεθνών οργανισμών,
σχετικών με τον εμποροοικονομικό τομέα, όπως είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) και ο Οργανισμός για
την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ). Στόχος είναι η καταγραφή των τελωνειακών, φορολογικών και άλλων
συναφών νομικών διαδικασιών, του καθεστώτος μεταφορών, καθώς και των περιορισμών, αντικινήτρων και λοιπών
εμποδίων ανά εξαγωγικό κλάδο των διασυνοριακών περιοχών, για κάθε αγορά - στόχο, με βάση τα στοιχεία που
προέκυψαν από τα προηγούμενα στάδια της παρούσας μελέτης, καθώς και μια σύνοψη των ειδικών διαδικασιών που
αφορούν το εξαγωγικό εμπόριο, οι οποίες αναλύθηκαν στο παρόν κεφάλαιο, ως προς τις εξαγωγές ελληνικών προϊόντων
των σημαντικότερων εξαγωγικών κλάδων, όπως αυτοί προέκυψαν από το προηγούμενο στάδιο της παρούσας μελέτης.
Ακολουθεί η παρουσίαση βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται σε παγκόσμιο επίπεδο σχετικά με θεσμικές
παρεμβάσεις ενίσχυσης των εξαγωγών, αλλά και best practices επιχειρήσεων για την ενδυνάμωση της εξαγωγικής τους
επίδοσης.
Στο επόμενο στάδιο, παρουσιάζεται η υφιστάμενη κατάσταση των συναλλαγών της Ελλάδας με την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, μέσα από την μελέτη των θεμάτων που αφορούν την τελευταία με την
Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως η προτιμησιακή συμφωνία Ε.Ε. – πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας,
ζητήματα δασμολογίου, καταγωγής κ.α., καθώς και των ειδικών απαιτήσεων, δυσκολιών και αντικινήτρων σε θεσμικό
επίπεδο. Γίνεται η καταγραφή των σημαντικότερων διμερών συμφωνιών ανάμεσα σε Ελλάδα και πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας, όπως είναι οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας και μεταφορών, και του φορολογικού
καθεστώτος αναγνώρισης δαπανών, αλλά και δυσκολίες και ειδικές διαδικασίες που αφορούν την καθημερινή
επιχειρηματική δραστηριότητα στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, σε σχέση με την υφιστάμενη
κατάσταση σε άλλες χώρες, ιδίως κοινοτικές. Τέλος γίνεται μια παρουσίαση των εξαγωγών υπηρεσιών των ελληνικών
επιχειρήσεων προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
Στα επόμενα κεφάλαια της μελέτης, γίνεται μία αναφορά των επιχειρήσεων ελληνικών συμφερόντων που
δραστηριοποιούνται στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, είτε επενδυτικά, είτε εμπορικά με μόνιμη
παρουσία, ή και παραγωγικά, μεταξύ άλλων, αξιοποιώντας το καθεστώς παθητικής τελειοποίησης, τα συγκριτικά
πλεονεκτήματα και τα αντικίνητρα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις αυτές στη διεξαγωγή των συγκεκριμένων
δραστηριοτήτων.
Στην συνέχεια, γίνεται μια αναφορά και παραπομπή σε αρχές και φορείς της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της
Μακεδονίας που σχετίζονται με το εξαγωγικό εμπόριο και τις διεθνείς επιχειρηματικές δραστηριότητες, καθώς και των
σχετικών ιστοσελίδων και χρήσιμων πηγών πληροφοριών για αυτές.
Στο τελευταίο τμήμα της μελέτης και σύμφωνα με τους σημαντικότερους παράγοντες που εξετάστηκαν στα
προηγούμενα στάδια της παρούσας μελέτης, αναδεικνύονται οι πιο ευνοϊκές αγορές για τις διασυνοριακές περιοχές, στις
οποίες ωστόσο δεν υπάρχει ιδιαίτερη διείσδυση των ελληνικών επιχειρήσεων, ενώ γίνονται προτάσεις και συμβουλές
εισόδου των επιχειρήσεων σε 5 από αυτές τις αγορές.
Τέλος, αναδεικνύονται και οι αγορές που χαρακτηρίζονται από τον αυξημένο βαθμό δυσκολίας διείσδυσης, στις οποίες
υπάρχει ενδιαφέρον για τη δραστηριοποίηση των ελληνικών επιχειρήσεων, με βάση τους παράγοντες που αποτέλεσαν
το επίκεντρο της μελέτης στα προηγούμενα στάδια, ενώ γίνονται και προτάσεις προσέγγισης των αγορών αυτών.
8
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΑΝΑΛΥΣΗ
SWOT
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΜΕ
ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗΝ
ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ
1.1. Εισαγωγή
Στην ενότητα που ακολουθεί, γίνεται ανάλυση SWOT (Strengths – Δυνατά Σημεία, Weaknesses – Αδύνατα Σημεία,
Opportunities – Ευκαιρίες,Threats – Απειλές), η οποία χωρίζεται μεθοδολογικά σε δύο επίπεδα:
Πρώτο Επίπεδο – Εξέταση ανά Περιφερειακή Ενότητα: Ανάλυση SWOT που αφορά τις εξεταζόμενες
Περιφερειακές Ενότητες Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Φλώρινας, Κιλκίς και Σερρών, και επικεντρώνεται στους τομείς εκείνους
που επηρεάζουν την εξωστρέφεια – εξαγωγική δραστηριότητα του κάθε Νομού.
Στο επίπεδο αυτό, θα εξεταστούν τα ειδικά χαρακτηριστικά του κάθε Νομού τα οποία και τον διαφοροποιούν σε σχέση
με την εξαγωγική του δραστηριότητα.
Τα δεδομένα που θα εξεταστούν ανά Νομό είναι τα εξής:

Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Εξετάζονται τα παραγόμενα προϊόντα του κάθε Νομού, σε σχέση με τις εξαγωγικές τους δυνατότητες και τον εξαγωγικό
τους προσανατολισμό. Επίσης εξετάζεται η παραγωγική δυναμικότητα του κάθε Νομού

Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) - Υποδομές
Εξετάζεται ο ρόλος των Δικτύων Μεταφορών και των Υποδομών, σε σχέση με κατά πόσο αυτά διευκολύνουν ή
δυσχεραίνουν τη μεταφορά προϊόντων σε πιθανούς εξαγωγικούς προορισμούς. (Πρόσβαση σε κανάλια Διανομής Μεταφορικό Κόστος κλπ.)

Ανθρώπινο Δυναμικό
Εξετάζεται η επάρκεια του ανθρωπίνου δυναμικού σε συνάρτηση με τις εξωστρεφείς δυνατότητες του κάθε Νομού.

Έρευνα και ανάπτυξη
Εξετάζεται οι δυνατότητες του κάθε Νομού, σε σχέση με την ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων με εξωστρεφή
προσανατολισμό
Δεύτερο Επίπεδο – Εξέταση Κοινών Παραγόντων: Το δεύτερο επίπεδο, αφορά την ανάλυση SWOT σε συνάρτηση
με το γενικότερο περιβάλλον μέσα στο οποίο υφίστανται οι εξεταζόμενες Περιφερειακές Ενότητες. Στο σημείο αυτό, θα
λάβει χώρα μια γενικότερη προσέγγιση των παραγόντων εκείνων που επηρεάζουν την εξωστρέφεια των Π.Ε., και είναι
κοινοί για όλους. Ποιο συγκεκριμένα, θα εξεταστούν οι κοινοί «παρανομαστές» των Π.Ε., οι οποίοι τους επηρεάζουν με
ίδιο τρόπο, δηλαδή οι παράγοντες εκείνοι που επηρεάζουν τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους εξεταζόμενους
Νομούς ανεξαρτήτως της χωροθέτησής τους.
Οι κοινοί παράγοντες που θα εξεταστούν είναι:

Οικονομικό – Φορολογικό – Νομικό Περιβάλλον
Εξετάζεται το γενικότερο Οικονομικό – Φορολογικό και Νομικό περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις
των εξεταζόμενων Π.Ε. σε συνάρτηση με τον εξωστρεφή τους προσανατολισμό.

Ρευστότητα - Χρηματοδότηση Επιχειρήσεων
Εξετάζεται η δυνατότητα άντλησης πόρων από τις επιχειρήσεις, με σκοπό την ανάπτυξη εξωστρεφούς δραστηριότητας
9
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.2. Π.Ε. Θεσσαλονίκης
1.2.1.Γενικά Χαρακτηριστικά
Η Π.Ε. Θεσσαλονίκης, ανήκει στην κεντρική Μακεδονία και συνορεύει με τους νομούς Σερρών, Κιλκίς, Πέλλας,
Ημαθίας, Χαλκιδικής. Βρέχεται από το Στρυμωνικό κόλπο στα ανατολικά και το Θερμαϊκό. Την πεδιάδα της Θεσσαλονίκης
διασχίζουν οι ποταμοί Αξιός, Αλιάκμονας και Λουδίας, που χύνονται στο Θερμαϊκό κόλπο. Εξαιτίας αυτών των ποταμών,
που δημιούργησαν αυτή την πεδιάδα, η περιοχή έχει εύφορο έδαφος και παράγει καπνά, βαμβάκι, δημητριακά κ.ά.
Ακόμη έχει αναπτυγμένη κτηνοτροφία και δασοκομία. ΒΑ συνορεύει με την Π.Ε. Σερρών, Α βρέχεται από το Στρυμονικό
κόλπο, προς Β συνορεύει με την Π.Ε. Κιλκίς, προς Δ με τους νομούς Πέλλας, Ημαθίας και Πιερίας και τέλος προς Ν
βρέχεται από το Θερμαϊκό κόλπο και συνορεύει με την Π.Ε. Χαλκιδικής. Είναι πολύ πεδινός, αφού τα 64,6% της
επιφάνειάς του καταλαμβάνει η πεδιάδα της Θεσσαλονίκης. Στα Α γίνεται ορεινός. Το πεδινό έδαφος χωρίζεται σε δύο
μεγάλα και εύφορα βαθύπεδα, της Θεσσαλονίκης, που άλλοτε καλυπτόταν από θάλασσα και δημιουργήθηκε από τις
προσχώσεις των ποταμών Αλιάκμονα, Λουδία και Αξιού, και του Ανθεμούντα. Στα Α υψώνονται τα όρη Βερτίσκος (1.103
μ.), Κερδύλια (1.091 μ.), Κρούσια (860 μ.) και Χορτιάτης (1.201 μ.), ο οποίος είναι και το ψηλότερο βουνό της Π.Ε.. Οι
ακτές του Θερμαϊκού κόλπου είναι ομαλές. Ο δεύτερος σημαντικός κόλπος είναι ο Στρυμονικός. Ανατολικά του λιμανιού
βρίσκονται δύο ακρωτήρια, το Μικρό και το Μεγάλο Έμβολο. Την απέραντη και εύφορη πεδιάδα της Θεσσαλονίκης
διαρρέουν οι ποταμοί Αλιάκμονας (στο ΝΔ άκρο), Λουδίας, Αξιός (Βαρδάρης) και Γαλλικός (στο κέντρο), που εκβάλλουν
στο Θερμαϊκό κόλπο. Στην άμμο του Γαλλικού υπάρχει χρυσός. Παλαιότερα γινόταν εκμετάλλευσή του, αλλά κρίθηκε
τελικά ασύμφορη. Στο Α τμήμα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης έχουν σχηματιστεί οι λίμνες Βόλβη (73 τ.χλμ.), Λαγκαδά ή
Κορώνεια (57 τ.χλμ.), Μαρούδα και Στράντζα. Τα νερά της Κορώνειας χύνονται στη Βόλβη και από εκεί, με μικρό
ποταμάκι, διοχετεύονται στο Στρυμονικό κόλπο. Κατά μήκος του μικρού αυτού ποταμού σχηματίζεται μια υπέροχη
κοιλάδα, ισάξια της κοιλάδας των Τεμπών. Ιαματικές πηγές υπάρχουν στο Λαγκαδά, στη Θέρμη, στη Σουρωτή και στη
Βόλβη. Το κλίμα είναι μεταβατικό, παρουσιάζει δηλ. ποικιλία. Γενικά αποκλίνει προς το ηπειρωτικό, δηλ. ψυχρός χειμώνας
με πολύ ζεστό και υγρό καλοκαίρι. Από τους ανέμους που επικρατούν, χαρακτηριστικότερος είναι ο βόρειος και ψυχρός
Βαρδάρης.
Η Π.Ε. Θεσσαλονίκης θεωρείται από τους πλουσιότερους νομούς της Ελλάδας, δεύτερος σε οικονομική σημασία μετά
την Π.Ε. της Αττικής. Είναι αγροτικός και εμποροβιομηχανικός και παράγει δημητριακά, λάδι, κρασί, καπνό, όσπρια, ρύζι,
φρούτα, κηπευτικά, βαμβάκι, πεπονοειδή και αξιόλογα αλιευτικά, κτηνοτροφικά και πτηνοτροφικά προϊόντα. Κατέχει τη
δεύτερη θέση στην παραγωγή δημητριακών, γάλατος και δερμάτων μεγάλων ζώων. Ο ορυκτός πλούτος περιλαμβάνει
χρωμίτη, αμίαντο, βολφράμιο, αντιμονίτη, μόλυβδο. Παράγονται επίσης πολλά βιομηχανικά προϊόντα όπως τρόφιμα,
ζυμαρικά, βυρσοδεψικά, υφαντουργικά, σαπωνοποιίας, τσιγάρα, καπνός, προϊόντα απόσταξης πετρελαίου κ.ά. Πολύ
αναπτυγμένη είναι η κάθε λογής συγκοινωνία. Αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομοι, αεροπορική και θαλάσσια συγκοινωνία
εξυπηρετούν τις ανάγκες χιλιάδων μετακινούμενων ανθρώπων.
1.2.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Πρωτογενής τομέας
Γεωργία — Κτηνοτροφία
Ο Ν. Θεσσαλονίκης αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση σε σχέση με τους Νομούς που έχουν ήδη εξεταστεί, καθώς λόγω
της ποικιλομορφίας οικονομικών δραστηριοτήτων που παρουσιάζει, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως αμιγώς αγροτικός,
βιομηχανικός ή εμπορικός κλπ.
Στον Νομό, υπάρχουν αρκετές αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές που παράγουν μια πληθώρα προϊόντων. Οι περιοχές
αυτές αποτελούνται από Δήμους που δεν εντάσσονται στον αστικό ιστό της πόλης της Θεσσαλονίκης. Έντονη αγροτική
10
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
και κτηνοτροφική δραστηριότητα παρατηρείται στους Δήμους Χαλκηδόνος, στον Δήμο Θέρμης και συγκεκριμένα στη
περιοχή των Βασιλικών, και στον Δήμο Δέλτα ιδιαίτερα στη περιοχή της Χαλάστρας. Επίσης, σημαντική αγροτική
ιχθυοτροφική δραστηριότητα παρουσιάζεται στο Δήμο Θερμαϊκού και ιδιαίτερα στην Επανομή και τη Μηχανιώνα. Τα
κυρίως παραγόμενα προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής αποτελούνται από εσπεριδοειδή, λάδι, κρασί, κηπευτικά,
δημητριακά, όσπρια. Στη ζωική παραγωγή κατά κύριο λόγο υπάρχουν βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίροι, πουλερικά,
ιπποειδή, κουνέλια. Σημαντικό κομμάτι αποτελεί επίσης και η μυδοκαλλιέργεια αλά και οι ιχθυοκαλλιέργειες. Σε σχέση
πάντως με το σύνολο της Π.Ε. Θεσσαλονίκης και από άποψη ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, οι δραστηριότητες του
πρωτογενή τομέα βρίσκονται σαφώς σε χαμηλότερο επίπεδο σε σχέση με τον δευτερογενή και τριτογενή.
Δευτερογενής τομέας
Ο Δευτερογενής τομέας στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης, και ιδιαίτερα η μεταποίηση είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος σε σχέση με
τις υπόλοιπες Περιφερειακές Ενότητες της Κ. Μακεδονίας. Σε σχέση με την Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της
οικονομίας της περιοχής, η μεταποίηση έρχεται οριακά δεύτερη σε αξία λίγο πίσω από το Χονδρικό και Λιανικό εμπόριο.
Στη Π.Ε. Θεσσαλονίκης δραστηριοποιούνται πολλές μεταποιητικές βιομηχανίες και βιοτεχνίες στο χώρο των ενδυμάτων
– υποδημάτων, στον τομέα των τροφίμων, στη κλωστοϋφαντουργία, στα ποτά, στα χημικά και στη βασική
μεταλλουργία. Στα παραπάνω συντελεί το γεγονός ότι τη Θεσσαλονίκη αποτελεί το κέντρο της Κεντρικής Μακεδονίας,
συνεπώς τα παραγόμενα προϊόντα των που παράγονται στους όμορους Νομούς, καταλήγουν κατά κύριο λόγο προς
μεταποίηση στη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Το γεγονός αυτό συνάδει με την εξέταση των υπολοίπων Π.Ε., όπου
διαπιστώνεται η έλλειψη δευτερογενούς παραγωγής και μεταποιητικής δραστηριότητας για τα παραγόμενα κυρίως
αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα του Πρωτογόνους Τομέα παραγωγής.
Τριτογενής τομέας
Στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης κυριαρχεί στον Τριτογενή τομέα το χονδρικό και λιανικό εμπόριο. Σημαντικό επίσης μερίδιο
καταλαμβάνει η Διαχείριση ακίνητης περιουσίας, αν και με πτωτικές τάσεις λόγω της κρίσης στον τομέα των ακινήτων,
η εκπαίδευση, καθώς και οι Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα. Αρκετά
ανεπτυγμένος είναι και κλάδος μεταφορών και αποθήκευσης, όχι όμως σε ικανοποιητικό επίπεδο, ιδιαίτερα δε αν ληφθεί
υπόψη ότι με βάση τα στοιχεία των υπόλοιπων Π.Ε., υπάρχει ιδιαίτερη εξάρτηση σε θέματα αποθήκευσης και μεταφορών
από την Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Εξαγόμενα Προϊόντα
Τα ενδύματα και τα φαρμακευτικά προϊόντα, κυρίως λόγω φασόν παραγωγής και τα ορυκτά καύσιμα, τα μεταλλεύματα
(χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας) και οι πλαστικές ύλες είναι τα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης2. Στο διάστημα 2008 – 2012 παρατηρείται μια αντίστροφη τάση αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής
των Ενδυμάτων και των Ορυκτών καυσίμων στο σύνολο των εξαγωγών. Από τα 2008-09 όπου τα Ενδύματα είναι το
κύριο εξαγωγικό προϊόν της Π.Ε. και μέχρι το 2012 παρατηρείται συνεχής πτώση του ποσοστού, από το 13,05% το
2008 έως το 7,06% το 2012. Αντίθετα στα Ορυκτά καύσιμα το ποσοστό ανεβαίνει σταθερά από το 2008 (9,68%) έως
το 2011 (18,17%) με μια εντυπωσιακή άνοδο το 2012 στο 27,15%, καταλαμβάνοντας αισθητά μεγαλύτερο ποσοστό
επί του συνόλου των εξαγωγών σε σχέση με τα υπόλοιπα προϊόντα.
Ως κυριότερος εξαγωγικός προορισμός για το κυριότερο εξαγώγιμο προϊόν, Ορυκτά και Καύσιμα, παρουσιάζεται η Πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Σημειώνεται όμως, ότι οι εξαγωγές προς την Πρώην Γιουγκοσλαβική
2
Αναλυτικά τα στοιχεία των εξαγωγών ανά εξαγωγικό κλάδο για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 2, στην ενότητα 2.2.1.
11
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Δημοκρατίας της Μακεδονίας δεν είναι αντιπροσωπευτικές δεδομένου ότι αφορούν στην συντριπτική τους πλειοψηφία
πετρελαιοειδή για την προμήθεια των οποίων η γειτονική χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα διυλιστήρια της
Περιφέρειας.
1.2.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) –
Υποδομές
Οδικό & Σιδηροδρομικό Δίκτυο
Οδικό δίκτυο
Το κύριο οδικό δίκτυο της Θεσσαλονίκης αποτελείται από έναν εσωτερικό δακτύλιο, έναν εξωτερικό δακτύλιο (ο οποίος
βρίσκεται στο στάδιο του σχεδιασμού αυτή τη στιγμή), τα οδικά τμήματα που συνδέσουν τους δακτυλίους, τα τμήματα
του βασικού Εθνικού οδικού Δικτύου (ΠΑΘΕ και Εγνατία Οδός), το οδικό δίκτυο που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με τα
μεγάλα αστικά κέντρα της Κεντρικής Μακεδονίας και τις γειτονικές περιοχές και το λοιπό οδικό δίκτυο. Το οδικό δίκτυο
στην Περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας ανέρχεται σε 4.415 χλμ, είναι το τρίτο μεγαλύτερο της χώρας, ενώ σε ότι
αφορά στο συνολικό μήκος αυτοκινητοδρόμων στις Περιφέρειες, έρχεται πρώτο στην κατάταξη με 246 χλμ. Ο
αυτοκινητόδρομος της Εγνατίας Οδού, ο οποίος έχει συνολικό μήκος 670 χλμ, απλώνεται από τα ανατολικά έως τα
δυτικά σύνορα της χώρας (Σχήμα 2), διατρέχει την Κεντρική Μακεδονία και συνδέεται με την Βουλγαρία με Κάθετο
Άξονα. Επιπρόσθετα, η Εγνατία Οδός παίζει και έναν ρόλο συλλεκτήριου άξονα προς τα Βαλκάνια και την Νοτιοανατολική
Ευρώπη, καθώς είναι το νοτιότερο κομβικό σημείο των Διευρωπαϊκών Αξόνων IV (Βερολίνο - Σόφια - Θεσσαλονίκη),
IX (Ελσίνκι με άκρο την Αλεξανδρούπολη), Χ (Βιέννη - Βελιγράδι - Θεσσαλονίκη). Ο αυτοκινητόδρομος της Εγνατίας
Οδού συνδέεται μέσω 9 Καθέτων Αξόνων, τμήματα των Διευρωπαϊκών Δικτύων, παρέχοντας συνδέσεις της Ελλάδας με
τα Βαλκάνια και την Ευρώπη. Οι Κάθετοι Άξονες συνδέουν την Εγνατία Οδό με τα σύνορα με Αλβανία (μέσω Τιράνων),
με τη δυτική Βουλγαρία (μέσω Σόφιας), με την ανατολική Βουλγαρία (μέσω Μπουργκάς) και με FYROM (μέσω Σκοπίων).
Σιδηροδρομικό δίκτυο
Η Θεσσαλονίκη αποτελεί το πιο σημαντικό κομβικό σημείο του σιδηροδρομικού δικτύου της Β. Ελλάδας. Το
σιδηροδρομικό δίκτυο της Περιφέρειας εκτείνεται από την ανατολή έως τη δύση συνδέοντας την Περιφέρεια της
Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης με την Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας, την Βουλγαρία και το FYROM (με τον
Διευρωπαϊκό σιδηροδρομικό Άξονα Χ) στα βόρεια και με την κεντρική Ελλάδα, την Αθήνα και την Πελοπόννησο στα
νότια. Στο παραπάνω δίκτυο, η ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης αποτελεί κομβικό σημείο. Το σιδηροδρομικό δίκτυο
απεικονίζεται στο Σχήμα 6. Στην Περιφέρεια υπάρχουν 530,3 χλμ γραμμών από τα οποία τα 114 είναι διπλές. Παρά το
γεγονός ότι η μέση πυκνότητα του δικτύου στην Περιφέρεια είναι υψηλή σε σύγκρισή με τη μέση πυκνότητα της χώρας,
είναι πολύ χαμηλή αν συγκριθεί με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, υποδηλώνοντας χαμηλή προσφορά σιδηροδρομικής
υποδομής γενικά. Ο βασικός σιδηροδρομικός άξονας είναι αυτός που συνδέει τη Θεσσαλονίκη με την Αθήνα και οι
διεθνείς μετακινήσεις της Περιφέρειας εξυπηρετούνται μέσω της διασυνοριακής σύνδεσης με τη Βουλγαρία και το FYROM
στα βόρεια και με την Τουρκία στα ανατολικά. Στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης χωροθετούνται δύο βασικά
σιδηροδρομικά εμπορευματικά κέντρα: ο Εμπορευματικός Σταθμός που βρίσκεται στην περιοχή του παλιού
σιδηροδρομικού σταθμού (πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης και μόνο λίγα μέτρα μακριά από το λιμάνι της
Θεσσαλονίκης) και η έκταση για την διανομή και ομαδοποίηση των βαγονιών, ο οποίος συνδέεται με τις περιοχές της
Σίνδου και της Αγχιάλου που εξυπηρετούν βιομηχανικές ζώνες. Υπάρχει μία μονή γραμμή που συνδέει τον Εμπορευματικό
Σταθμό με το λιμάνι της Θεσσαλονίκης αν και προβλέπεται ότι αυτή η σιδηροδρομική σύνδεση αναμένεται να
αναβαθμιστεί μετά από την προγραμματισμένη δημιουργία εμπορευματικού κέντρου στην 6η προβλήτα. Εντός της Π.Ε.
λειτουργούν 11 σταθμοί (Καστανούσας, Ροδόπολης, Μανδρακίου, Βυρώνειας, Στρυμώνα, Προμαχώνα, Σιδηροκάστρου,
12
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Σκοτούσας, Σερρών, Γαζώρου και Λευκωθέας) οι περισσότεροι των οποίων χωρίς προσωπικό και 6 στάσεις (Καλοχωρίου,
ΧΣ 64, Λιβαδιάς, Ακριτοχωρίου, Ομαλού και Ν. Πετριτσίου).
Αεροδρόμια – Λιμάνια
Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, το οποίο χωροθετείται στη δυτική πλευρά της πόλης, είναι το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι
της Ελλάδας σε ότι αφορά στην διακίνηση εμπορευμάτων και το πιο σημαντικό διεθνές λιμάνι στη Β. Ελλάδα. Είναι
καταχωρημένο ως λιμάνι κατηγορίας Α1 ως προς τα ευρωπαϊκά standards, ενώ έχει επίσης καταχωρηθεί ως λιμάνι
Εθνικής Σημασίας στο πλαίσιο της Εθνικής Λιμενικής Πολιτικής που δημοσιεύτηκε το 2006. Εκτός από την εξυπηρέτηση
της εμπορευματικής ζήτησης της πόλης, της Περιφέρειας και των γειτονικών Περιφερειών, το λιμάνι είναι κομβική πύλη
για διερχόμενες (transit) εμπορευματικές ροές από / προς τις Βαλκανικές χώρες προς τα βόρεια (κυρίως FYROM, νότια
Σερβία και νοτιοδυτική Βουλγαρία) και έχει τη δυναμική να παίξει τον ρόλο ενός συγκοινωνιακού κόμβου για τους
προορισμούς της Μαύρης Θάλασσας. Η ενδοχώρα του λιμένα ορίζεται σε μία ακτίνα περίπου 600 χλμ που εκτείνεται
μέχρι το Βελιγράδι και τη Σόφια με σιδηροδρομικούς και οδικούς άξονες. Το λιμάνι διαθέτει 26 θέσεις πρόσδεσης με
συνολικό μήκος 6.200 μέτρα και τα βάθη ποικίλλουν από 8 έως 12 μέτρα. Οι
θέσεις πρόσδεσης
μπορούν να
διακινήσουν συγκεκριμένο φόρτο η καθεμία. Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης διαθέτει σύγχρονο μηχανολογικό εξοπλισμό
για τη διακίνηση όλων των ειδών φορτίων, γενικό, χύδην και εμπορευματοκιβώτια (containers).
Στην περιοχή του
λιμένα υπάρχουν 600.000 τετραγ. μέτρα ανοιχτών και κλειστών αποθηκευτικών χώρων. Ο εμπορευματικός και ο
συμβατικός τερματικός σταθμός φορτίων είναι οι δύο εμπορευματικού σταθμοί εντός των ορίων του λιμανιού με
επιφάνεια 254.000 και 1.000.000 τετραγ. μέτρα αντίστοιχα. Ταυτόχρονα υπάρχει και επιβατικός σταθμός με σύγχρονη
υποδομή για να ικανοποιήσει την διαρκώς αυξανόμενη επιβατική κίνηση. Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης συνδέεται άμεσα
με το εθνικό οδικό δίκτυο (ΠΑΘΕ και Εγνατία Οδός), ενώ συνδέεται επίσης με τον Διευρωπαϊκό Άξονα Χ (SalzburgLjubljana-
Zagreb- Beograd-
Nis-
Skopje-Veles-
Thessaloniki). Επιπλέον, το πλησιέστερο αεροδρόμιο και
ο
πλησιέστερος σταθμός τρένων βρίσκονται σε απόσταση 16 χλμ και 1 χλμ αντίστοιχα από το λιμάνι, ενώ το λιμάνι
συνδέεται σιδηροδρομικώς.
Η θέση του αεροδρομίου Μακεδονία σε σχέση με τα βιομηχανικά / εμπορικά κέντρα και κομβικά συγκοινωνιακά σημεία
της πόλης, απεικονίζεται στο Σχήμα 7. Το αεροδρόμιο συνδέεται με το δίκτυο αυτοκινητοδρόμων μέσω οδών του εθνικού
και τοπικού δικτύου. Το κρατικό αεροδρόμιο «Μακεδονία» εξυπηρετεί κυρίως επιβατική κίνηση και συνδέει εθνικούς και
διεθνείς (κυρίως ευρωπαϊκούς) προορισμούς. Διαθέτει επιβατικό και εμπορικό σταθμό, όμως οι εμπορευματικές ροές
είναι σχετικά περιορισμένες.
Βιομηχανικές Υποδομές
Στη Π.Ε. Θεσσαλονίκης, υπάρχουν αρκετές θεσμοθετημένες και μη βιομηχανικές περιοχές, που παρουσιάζουν
συγκέντρωση επιχειρήσεων, αλλά και ενδιαφέρον από άποψη εγκατάσταση επιχειρήσεων logistics.
Η βιομηχανική περιοχή της Σίνδου έχει προσελκύσει σημαντικό αριθμό επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες
logistics
(οι περισσότερες από αυτές έχουν σύνδεση με το σιδηροδρομικό δίκτυο και μπορούν να σχεδιάζουν
συνδυασμένες μεταφορές). Μέσα στη βιομηχανική ζώνη χωροθετούνται επίσης αποθηκευτικοί χώροι που ικανοποιούν
τις ανάγκες μεγάλων εμπορικών εταιρειών.
Η περιοχή του Καλοχωρίου, στην οποία υπάρχουν αρκετές εγκαταστάσεις με επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται
σε μεταφορές και σε υπηρεσίες logistics, αλλά γενικά έχουν σχετικά μικρής έκτασης αποθηκευτικούς χώρους
(μικρότερους από 6.000 τετρ. μέτρα στεγασμένους χώρους) με λίγες εξαιρέσεις. Η περιοχή του Καλοχωρίου δεν
έχει σιδηροδρομική σύνδεση και στο τμήμα της που γειτνιάζει με τη δυτική περιοχή του λιμένα Θεσσαλονίκης υπάρχουν
περιοχές μικρής έκτασης όπου αποθηκεύονται κατά κύριο λόγο άδεια εμπορευματοκιβώτια.
13
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Η περιοχή του Ωραιοκάστρου, στην οποία είναι εγκατεστημένες επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες logistics. Η
περιοχή δεν έχει σιδηροδρομική σύνδεση.
1.2.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης, το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού παρουσιάζεται σαφώς υψηλότερο σε σχέση με τις
υπόλοιπες εξεταζόμενες περιοχές. Συγκρίνοντας τα χαρακτηριστικά της Π.Ε. Θεσσαλονίκης ανά επίπεδο εκπαίδευσης με
τα αντίστοιχα της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας υπάρχει σαφώς μεγαλύτερη εξειδίκευση και υψηλότερο επίπεδο
εκπαίδευσης.
Γράφημα 1: Επίπεδο Εκπαίδευσης Ανθρωπίνου Δυναμικού Ν. Θεσσαλονίκης
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ – Ίδια επεξεργασία
Όσον αφορά τους τομείς έρευνας και ανάπτυξης, η Π.Ε. Θεσσαλονίκης διαθέτει με διαφορά τις περισσότερες
υποδομές σε όλα τα επίπεδα, σε σχέση με τις υπόλοιπες εξεταζόμενες περιοχές.
Τεχνολογικό Πάρκο Θεσσαλονίκης
Η Θερμοκοιτίδα του Τεχνολογικού Πάρκου Θεσσαλονίκης είναι η πρώτη που λειτούργησε στην περιοχή της Βόρειας
Ελλάδας. Το Τεχνολογικό Πάρκο Θεσσαλονίκης (ΤΠΘ) ξεκίνησε το 1988, με πρωτοβουλία του τότε Ερευνητικού
Ινστιτούτου Τεχνικής Χημικών Διεργασιών - ΕΙΤΧΗΔ, του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας (σήμερα ΙΤΧΗΔ/ΕΚΕΤΑ),
14
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
με στόχο τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή. Με χρηματοδότηση τόσο από εθνικούς όσο και από κοινοτικούς
πόρους, το ΤΠΘ καταλαμβάνει σήμερα συνολική έκταση 45.000 τ.μ. Στην έκταση αυτή περιλαμβάνονται:

Τα ερευνητικά εργαστήρια των 6 ινστιτούτων του ΕΚΕΤΑ (ΙΤΧΗΔ/ Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών Διεργασιών,
ΙΠΤΗΛ/Ινστιτούτο
Πληροφορικής,
Τηλεματικής,
ΙΜΕΤ/Ινστιτούτο
Μεταφορών,
ΙΝΑ/Ινστιτούτο
Αγροβιοτεχνολογίας, ΙΤΕΣΚ/ Ινστιτούτο Τεχνολογίας Στερεών Καυσίμων, ΙΒΒΕ/Ινστιτούτο Βιοϊατρικών και
Βιομοριακών Ερευνών

Τα εργαστήρια μεγάλου ύψους

Η Θερμοκοιτίδα Επιχειρήσεων

Το κτίριο Διοίκησης με το Συνεδριακό Κέντρο και τη Βιβλιοθήκη Επιστημονικής Πληροφόρησης

Η Εταιρία Διαχείρισης και Ανάπτυξης του Τεχνολογικού Πάρκου Θεσσαλονίκης
Το ΤΠΘ βρίσκεται στην Ανατολική Θεσσαλονίκη. Η περιοχή διακρίνεται για τον έντονο ρυθμό ανάπτυξης τόσο σε
ερευνητικό όσο και σε επιχειρηματικό - εμπορικό επίπεδο. Πέραν του ΕΚΕΤΑ, γειτνιάζει με τις εγκαταστάσεις της
Τεχνόπολης Θεσσαλονίκης, του Κέντρου Διάδοσης Επιστημών και Μουσείου Τεχνολογίας, του Α.Π.Θ., και της
Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής. Στην ίδια περιοχή δραστηριοποιούνται δε άλλες 3 θερμοκοιτίδες νέων επιχειρήσεων
(I4G, THERMI, Θερμοκοιτίδα Τεχνόπολης Θεσσαλονίκης). Η θερμοκοιτίδα του ΤΠΘ βρίσκεται πολύ κοντά στα κύρια
οδικά δίκτυα της περιοχής (περιφερειακή οδός) καθώς και στο αεροδρόμιο Θεσσαλονίκης ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ.
Επιχειρηματικό Πάρκο Πληροφορικής ΤΕΧΝΟΠΟΛΗ Α.Ε. & Θερμοκοιτίδα τεχνόπολης
Η Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης αποτελεί μια πρωτοβουλία του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής Βορείου Ελλάδας
(ΣΕΠΒΕ) και το πρώτο ιδιωτικό εγχείρημα με τη συναίνεση δημοσίων και ιδιωτικών εταίρων. Το Επιχειρηματικό Πάρκο
ΤΠΕ Τεχνόπολη είναι σχεδιασμένο να φιλοξενήσει εταιρίες υψηλής τεχνολογίας και εντάσεως γνώσης. Στόχος είναι να
επιταχύνει την ανάπτυξη του κεφαλαίου γνώσης της περιοχής, να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα και να ενισχύσει το
επιχειρηματικό πνεύμα, να υποστηρίξει καινοτόμες επιχειρήσεις ΤΠΕ μεταξύ άλλων και την ομαλή ένταξή τους στην
Περιφερειακή Στρατηγική για την Καινοτομία και να δημιουργήσει συνεργίες μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών
οργανισμών.
Το Επιχειρηματικό Πάρκο ΤΠΕ Τεχνόπολη είναι σχεδιασμένο για την φιλοξενία περισσότερων από 150 επιχειρήσεων και
βρίσκεται στην ανατολική περιοχή της Θεσσαλονίκης, δίπλα στις εγκαταστάσεις της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής και
του ΕΚΕΤΑ.
Στο Επιχειρηματικό Πάρκο συμμετέχουν το Ινστιτούτο Πληροφορικής και Τηλεματικής (ΙΠΤΗΛ) και 20 Μικρομεσαίες
Επιχειρήσεις Τεχνολογιών Πληροφορικής κι Επικοινωνιών που έχουν προβεί στην απόκτηση οικοπέδων και βρίσκονται
στο στάδιο εκκίνησης των κατασκευαστικών εργασιών. Περισσότερες από 25 εταιρίες βρίσκονται επί του παρόντος στο
στάδιο τελικών υπογραφών για εγκατάσταση στο Κτίριο των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, σε χώρο 4000 τετραγωνικών
μέτρων.
Θερμοκοιτίδα THERMI ΑΕ
Η THERMI A.E. είναι η μεγαλύτερη ιδιωτική θερμοκοιτίδα στην Νοτιοανατολική Ευρώπη όσον αφορά στην έκταση και
τα προς επένδυση κεφάλαια. Η THERMI A.E. υποστηρίχθηκε στα αρχικά στάδια από το επιχειρησιακό πρόγραμμα
“ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ” στα πλαίσια του προγράμματος “ΕΛΕΥΘΩ” του Γ’ ΚΠΣ. Ξεκινώντας το 2004, η THERMI A.E.
έως το τέλος του 2006 συντέλεσε στη δημιουργία και εγκατάσταση στις εγκαταστάσεις της 31 νεοσύστατων
επιχειρήσεων με αντικείμενα τεχνολογικής καινοτομίας.
Η THERMI AE βρίσκεται όπως και όλες οι προηγούμενες θερμοκοιτίδες, στην ανατολική περιοχή της Θεσσαλονίκης.
Γειτνιάζει με το ΕΚΕΤΑ, το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας, τμήματα του Α.Π.Θ., και την
15
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Απέχει ελάχιστα χιλιόμετρα από το αεροδρόμιο και είναι κοντά στο κύριο οδικό δίκτυο
(Εγνατία Οδός και περιφερειακή).
Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας
Η Ζώνη Καινοτομίας είναι μια περιοχή που προσφέρεται για την εγκατάσταση επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων με
καινοτομικές δράσεις, που αξιοποιούν τις συνέργειες και ένα προνομιακό σύστημα κινήτρων και μέτρων για να
αναπτυχθούν, συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη ολόκληρης της περιοχής.
Σε όλο τον κόσμο οι Ζώνες Καινοτομίας και τα clusters (συνεργατικοί σχηματισμοί) λειτουργούν ως μαγνήτες για μεγάλες
και μικρές επιχειρήσεις ή τμήματα έρευνας και ανάπτυξης μεγάλων επιχειρήσεων.
Στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, υπάρχει κρίσιμη μάζα ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας για να βοηθήσει με
συνέργειες και στελέχη τη λειτουργία Τμημάτων Έρευνας και Ανάπτυξης μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων ή spin off
εταιρειών. Παράλληλα λόγο της γεωγραφικής της θέσης και της γεωπολιτική της σημασίας, η Θεσσαλονίκη μπορεί να
γίνει ο πρώτος, ο πιο σημαντικός και ο πιο αναγνωρίσιμος κόμβος καινοτομίας της ΝΑ Ευρώπης διεθνώς, προάγοντας
ένα νέο, ανταγωνιστικό μοντέλο ανάπτυξης, στηριγμένο στις εξελίξεις της επιστημονικής έρευνας και των νέων
τεχνολογιών.
Η Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης (Ζ.ΚΑΙ.Θ.) είναι ένα μοναδικό ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ στη ΝΑ Ευρώπη, κρατική πρωτοβουλία με
σκοπό τη συγκέντρωση κρίσιμης μάζας εταιριών που βασίζονται στις νέες τεχνολογίες και τη καινοτομία σε γεωγραφικά
προσδιορισμένες περιοχές (θύλακες/ πυρήνες) της Θεσσαλονίκης.
H «Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε.» (Α.Ζ.Κ. Α.Ε) είναι ο φορέας σχεδιασμού, διαχείρισης και υλοποίησης του
παραπάνω εγχειρήματος που στοχεύει στη:

Προσέλκυση και συγκέντρωση κρίσιμης μάζας καινοτόμων επιχειρήσεων

Προσέλκυση R&D πολυεθνικών και high-tech manufacturing

Ανάπτυξη συνεργιών που ενισχύουν τη δυνατότητα καινοτομίας, τη δημιουργία νέων προϊόντων και τελικά γεννούν
νέα οικονομία

Δημιουργία νέων εξειδικευμένων τεχνολογικών υποδομών που προσφέρουν υψηλής τεχνολογίας υπηρεσίες και
τεχνογνωσία που σήμερα δεν υπάρχουν στη χώρα

Προσέλκυση εξειδικευμένων στελεχών από το εξωτερικό ( business development )
To στρατηγικό μοντέλο ανάπτυξης εστιάζει αρχικά στην καινοτομία χωρίς θεματική εξειδίκευση. Σε δεύτερη φάση, μετά
την συγκέντρωση ικανού αριθμού καινοτόμων επιχειρήσεων στους θύλακες της Ζώνης, θα επιδιωχθεί ο στόχος της
δημιουργίας θεματικών πόλεων σε πολύ εξειδικευμένες θεματικές περιοχές. Οι βασικοί πυλώνες ανάπτυξης είναι :

Εύρεση, κατοχύρωση και προετοιμασία χώρου

Θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας (κίνητρα – κριτήρια)

Δημιουργία εξειδικευμένων τεχνολογικών υποδομών

Δημιουργία περιβάλλοντος καινοτομίας

Προσέλκυση τμημάτων R&D και high-tech manufacturing
Ειδικότερα στα πλαίσια της προσπάθειας δημιουργίας περιβάλλοντος καινοτομίας το Διοικητικό Συμβούλιο της Α.Ζ.Κ.
Α.Ε. δημιούργησε το πλαίσιο και την τεχνογνωσία για τη δημιουργία του Thessaloniki Smart up Innovation Hub. Ένας
μηχανισμός υποστήριξης νεοφυών επιχειρηματιών (startupers), στο κέντρο του οικοσυστήματος της Θεσσαλονίκης,
που στοχεύει στην υποβοήθηση των νέων που θέλουν να δουν την ιδέα τους να αποκτά εξωστρεφή προσανατολισμό
και να βρίσκει διέξοδο στην πραγματική αγορά παρέχοντας τους την δυνατότητα να αναδείξουν και να εξελίξουν τα
16
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
επιχειρηματικά τους σχέδια, ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία, αξιοποιώντας τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και
αναπτύσσοντας το επαγγελματικό τους ανθρωποδίκτυο.
Το Thessaloniki Smart Up Innovation Hub παρέχει :

Σύγχρονο χώρο δημιουργικής συνεργασίας στο επίκεντρο του οικοσυστήματος καινοτομίας στο «ΝΟΗΣΙΣ».

Δικτύωση με έμπειρους επιχειρηματίες και εξειδικευμένα στελέχη της αγοράς σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Σειρά συναντήσεων (workshops) και εξατομικευμένης συμβουλευτικής υποστήριξης σε θέματα:

o
Επιχειρηματικού σχεδιασμού
o
Προστασίας πνευματικής ιδιοκτησίας
o
Κοστολόγησης
o
Φοροτεχνικών υπηρεσιών
o
Στρατηγικής και Μάρκετινγκ
o
Βελτιστοποίησης Προσωπικών Δεξιοτήτων
o
Σύγχρονων εργαλείων χρηματοδότησης για καινοτομικές επιχειρήσεις
Δυνατότητα παρουσίασης (pitch) σε δυνητικούς επενδυτές σε Ελλάδα και εξωτερικό.
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) είναι το μεγαλύτερο πανεπιστήμιο στη χώρα, ένα από τα
μεγαλύτερα των Βαλκανίων, καλύπτει 430 στρέμματα και βρίσκεται στο κέντρο της πόλης. Αποτελείται από εννέα
σχολές, με 30 τμήματα καθώς και 3 ανεξάρτητες σχολές (σύνολο τμημάτων 42) καλύπτοντας ολόκληρο σχεδόν όλο το
φάσμα των επιστημών. Είναι ένα από τα πιο ενεργά εκπαιδευτικά ιδρύματα στην έρευνα και στην ανάπτυξη καινοτομιών
αφού από το σύνολο των 2.400 μελών του προσωπικού του, περίπου 1.400 υποστηρίζουν ερευνητικά έργα ο
προϋπολογισμός των οποίων ανήλθε στα 15.000.000 € την τελευταία πενταετία (αφορά περίπου 3.500),
υπογραμμίζοντας όχι μόνο το σημαντικό ακαδημαϊκό ρόλο που έχει του ΑΠΘ αλλά και το ρόλο της συνεχούς υποστήριξης
της καινοτομίας στην περιφέρεια.
Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Το πανεπιστήμιο Μακεδονίας επικεντρώνεται στην έρευνα τη οποία υποστηρίζει και χρηματοδοτεί με το προσωπικό του
και διάφορους μηχανισμούς. Υπάρχει στενή συνεργασία με τη βιομηχανία, ΜΜΕ και οργανισμούς του δημοσίου. Το
πανεπιστήμιο συμμετέχει ενεργά και διαχειρίζεται αρκετά εθνικά και ευρωπαϊκά έργα στην περιοχή των οικονομικών και
κοινωνικών σπουδών. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Οικονομικών και
Κοινωνικών σπουδών ιδρύθηκε για να ενισχύσει την έρευνα σε όλα τα θέματα σχετικά με τα τμήματα του πανεπιστημίου.
Ο ρόλος του είναι πολύ σημαντικός γιατί στοχεύει να συνδέσει την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα με την ελληνική
κοινωνία, οικονομία και τους παραγωγικούς κλάδους καθώς και να προωθήσει συνεργασίες με ευρωπαϊκές και βαλκανικές
χώρες.
Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.)
Το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος είναι δημόσιο Ελληνικό Πανεπιστήμιο με έδρα τη Θεσσαλονίκη, στο οποίο όλα τα
προγράμματα σπουδών διδάσκονται αποκλειστικά στα αγγλικά. Το ΔΙ.ΠΑ.Ε. προσφέρει μεταπτυχιακές σπουδές στις
ακόλουθες τρεις σχολές: Οικονομίας, Διοίκησης και Νομικών Σπουδών, Ανθρωπιστικών Επιστημών και Επιστημών
Τεχνολογίας. Με την υποστήριξη της Ελληνικής Πολιτείας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπαιδευτικών φορέων και
επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή, το Διεθνές Πανεπιστήμιο στοχεύει να γίνει ένας από τους κορυφαίους
17
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ερευνητικούς φορείς, προσελκύοντας καθηγητές και φοιτητές υψηλότατου επιπέδου από τη νοτιοανατολική Ευρώπη και
από όλο τον κόσμο.
Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης (ΤΕΙ)
Τα ΤΕΙ σαν εκπαιδευτικοί φορείς ανώτερης εκπαίδευσης, εκτός από την εκπαίδευση, έχουν αποστολή την εκπόνηση
έρευνας τεχνολογικής κατεύθυνσης την οποία υλοποιούν μέσω έργων εθνικής ή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Παράλληλα, τα ΤΕΙ καλύπτουν σημαντικές ανάγκες έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού τεχνολογικής εξειδίκευσης
στην ελληνική αγορά εργασίας ενώ συμμετέχουν σε διάφορα μεταπτυχιακά προγράμματα σε συνεργασία με τα
πανεπιστήμια.
Εκτός από τα πανεπιστήμια και άλλους εκπαιδευτικούς οργανισμούς που αναφέρθηκαν, υπάρχει μεγάλος αριθμός
ιδιωτικών φορέων εκπαίδευσης και κατάρτισης (κολέγια, κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης, κλπ). Αυτοί οι οργανισμοί,
είτε ιδιωτικού είτε δημοσίου δικαίου, συμπληρώνουν αρκετά κενά στο χώρο της εκπαίδευσης και κατάρτισης και λόγω
της μεγάλης εξειδίκευσης που παρέχουν υποστηρίζουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό και την προσαρμογή του
ανθρώπινου δυναμικού στις συνεχιζόμενες αλλαγές και ανάγκες που προκύπτουν από την νέα κοινωνία της γνώσης.
Αντιπροσωπευτικοί φορείς αυτής της κατηγορίας είναι:

Ινστιτούτο Διοίκησης και Επιχειρηματικότητας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης

Αμερικανικό Κολέγιο Θεσσαλονίκης

Κολέγιο CITY

Διάφορα Ιδιωτικά και Δημόσια Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (33 στο σύνολο)
Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ)
Το Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙΔ), μη
κερδοσκοπικού χαρακτήρα εποπτευόμενο από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) του Υπουργείου
Ανάπτυξης. Είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο της βόρειας Ελλάδας, βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και ιδρύθηκε το
Μάρτιο του 2000. Αποστολή του ΕΚΕΤΑ είναι η διεξαγωγή βασικής και κυρίως εφαρμοσμένης, τεχνολογικής έρευνας με
στόχο την περαιτέρω αξιοποίησή της και την ανάπτυξη υπηρεσιών και προηγμένων προϊόντων. Τα 6 ερευνητικά
ινστιτούτα του ΕΚΕΤΑ είναι:

Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών Διεργασιών-ΙΤΧΗΔ

Ινστιτούτο Πληροφορικής Τηλεματικής-ΙΠΤΗΛ

Ινστιτούτο Μεταφορών-ΙΜΕΤ

Ινστιτούτο Αγροβιοτεχνολογίας-INA

Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρμογών Στερεών Καυσίμων-ΙΤΕΣΚ

Ινστιτούτο Βιοϊατρικών και Βιομοριακών Ερευνών-ΙΒΒΕ
Σαν ένα διεθνές κέντρο αριστείας, το ΕΚΕΤΑ συνεισφέρει στην ανάπτυξη περιφερειακής οικονομίας με βάση τη γνώση.
Τα 9 τελευταία χρόνια το ΕΚΕΤΑ έχει υλοποιήσει περισσότερα από 450 εθνικά και ευρωπαϊκά έργα συνολικού
προϋπολογισμού 100 εκ € σε συνεργασία με 900 περίπου φορείς ιδιωτικού ή δημόσιου τομέα από την Ελλάδα και την
Ευρώπη.
Εκτός από τις παραπάνω συγκεκριμένες τεχνολογικές περιοχές, το ΕΚΕΤΑ συμμετέχει ενεργά σε μεγάλο αριθμό
περιφερειακών και δια-περιφερειακών πρωτοβουλιών με στόχο την οριζόντια υποστήριξη πολλών τεχνολογικών
18
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
περιοχών και της επιχειρηματικότητας (ενδεικτικά αναφέρονται έργα και πρωτοβουλίες όπως το Ευρωπαϊκό Δίκτυο
Κινητικότητας Ερευνητών, η Δημιουργία Γραφείου
Διαμεσολάβησης, η Ανάπτυξη Δικτύου Καινοτομίας & Μεταφοράς Τεχνολογίας για την ανάπτυξη επιχειρηματικότητας
στη διασυνοριακή περιοχή Ελλάδας-Βουλγαρίας, κα).
Επίσης, το ΕΚΕΤΑ ήταν το κύριο ιδρυτικό μέλος και μέτοχος της Εταιρίας Διαχείρισης & Ανάπτυξης Τεχνολογικού Πάρκου
Θεσσαλονίκης ενώ συμμετέχει επίσης και στο επιχειρηματικό πάρκο της Τεχνόπολης. Μέσα από διάφορες τέτοιες
συνεργασίες και πρωτοβουλίες το ΕΚΕΤΑ έχει αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με περιφερειακές και εθνικές αρχές (όργανα
λήψης αποφάσεων και διαμόρφωσης πολιτικής) και αποτελεί πλέον ένα βασικό παράγοντα ο οποίος συμμετέχει σε
διαβουλεύσεις διαμόρφωσης πολιτικής με στόχο την οικονομική και επιχειρηματική ανάπτυξη με βάση την καινοτομία.
South-East European Research Centre - SEERC
Διεθνές, μη – κερδοσκοπικό ερευνητικό κέντρο που ιδρύθηκε σε συνεργασία του Πανεπιστημίου του Sheffield της
Βρετανίας και του κολεγίου CITY Liberal Studies της Θεσσαλονίκης. Αντιπροσωπεύει ευρύ φάσμα ερευνητικών
δραστηριοτήτων στα ακόλουθα θέματα: οικονομικά, πολιτικές επιστήμες, διεθνείς σχέσεις, κοινωνική πολιτική, επιστήμη
υπολογιστών,
ιστορία,
κοινωνιολογία,
ανθρωπολογία,
τεχνολογίες
πληροφοριών,
γεωγραφία,
γεωγραφικά
πληροφοριακά συστήματα, διοίκηση, αστικός σχεδιασμός, πολιτιστικές μελέτες, δημόσια υγεία, πληροφορική στον τομέα
της υγείας και εκπαίδευση. Ειδικεύεται στην έρευνα και ανάλυση θεμάτων σχετικών με την ανάπτυξη της Νότιοανατολικής Ευρώπης.
Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ)
Ένας άλλος ερευνητικός φορέας της Π.Ε. Θεσσαλονίκης ήταν το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ), το οποίο
αποτελούσε τον εθνικό φορέα για την έρευνα και την τεχνολογία αγροτικών εφαρμογών στη Θεσσαλονίκη. Ιδρύθηκε
το 1989, ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙΔ) και εποπτευόταν από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης &
Τροφίμων. Αντικείμενό του ήταν η εκπόνηση ερευνών σε διάφορες περιοχές όπως γεωργία, δασοπονία, κτηνοτροφία,
ιχθυοπαραγωγή, έγγειες βελτιώσεις, κλπ.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων ιδρύθηκε ο «ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ
ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ – ΔΗΜΗΤΡΑ» στο πλαίσιο του οποίου το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. συγχωνεύθηκε με άλλα τρία Ν.Π.Δ.Ι.:
τον Οργανισμό Γεωργικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Απασχόλησης (ΟΓΕΕΚΑ) − «ΔΗΜΗΤΡΑ», τον
Οργανισμό Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων (Ο.Π.Ε.ΓΕ.Π – AGROCERT) και τον Ελληνικό Οργανισμό
Γάλακτος και Κρέατος (ΕΛ.Ο.ΓΑΚ). Παρόλα αυτά συνεχίζουν να ασκούνται όλες τις αρμοδιότητες των συγχωνευθέντων
νομικών προσώπων.
Ινστιτούτο Ερευνών /Μελετών Τηλεπικοινωνιών και Πληροφορικής Νοτιοανατολικής Ευρώπης -ΙΝΑ
Το ΙΝΑ ιδρύθηκε το 2000 σαν μια πρωτοβουλία του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος (ΣΒΒΕ) καθώς και άλλων
μεγάλων επιχειρήσεων του τομέα τηλεπικοινωνιών και πληροφορικής. Το ΙΝΑ στοχεύει στη διευκόλυνση των
επενδύσεων πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών στη ΝΑ Ευρώπη, την ανταλλαγή τεχνολογικής γνώσης και την ανάπτυξη
και προώθηση ενός ενιαίου, ρυθμιστικού πλαισίου στις ΤΠΕ και τις τηλεπικοινωνίες. Το ΙΝΑ δίνει μεγάλη προτεραιότητα
στη διασφάλιση και ενίσχυση επικοινωνίας και δικτύωσης προκειμένου να υποστηρίξει την ανάπτυξη των παραπάνω
κλάδων στις περιφέρειες της ΝΑ Ευρώπης.
19
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.2.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Ύπαρξη πρωτογενούς τομέα αγροτικής και κτηνοτροφικής

παραγωγής
Ισχυρή παρουσία
στον
τομέα
της
αλιείας
και

πρωτογενής
και
δευτερογενής
Μεγάλος αριθμός πολύ μικρών λιανεμπορικών επιχειρήσεων

Ισχυρή παρουσία του δευτερογενούς τομέα παραγωγής και

μεταποιητικής δραστηριότητας
Συγκέντρωση μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων

Εκμετάλλευση του παραγωγικού πλούτου των όμορων
τεχνολογία,
περιοχών
μεταποίησης, εμπορία και διακίνησης των προϊόντων και τη
διοικητική και τεχνική στήριξη
οικογενειακού χαρακτήρα, με περιορισμένο όγκο πωλήσεων
και χαμηλό βαθμό προσαρμοστικότητας

Καθυστέρηση του πρωτογενούς τομέα ως προς την
το
ανθρώπινο
δυναμικό,
την
υποδομή

Ύπαρξη μεγάλου αριθμού εξαγωγικών επιχειρήσεων

Σημαντικό επιχειρηματικό κρίσιμο μέγεθος για τα δεδομένα

Ύφεση βιομηχανικής δραστηριότητας


της χώρας
Μεάλες δυνατότητες
Μικρό μερίδιο
τεχνολογίας
δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα, οι οποίοι λόγω της

Χαμηλή συγκέντρωση δυναμικών κλάδων του τριτογενή
εντατικότερης χρήσης του κεφαλαίου και της τεχνολογίας
συσχετίζονται με υψηλό επίπεδο ανάπτυξης

Υποβαθμισμένο
τουριστικό
προϊόν
και
αποτελεσματικότητα στη διαφοροποίηση του

Κυριαρχία παραδοσιακών κλάδων έντασης εργασίας και

ανάπτυξης
δραστηριοτήτων
του
υπηρεσιών
μεταποιητών
δραστηριοτήτων
υψηλής
τομέα
Συγκέντρωση σημαντικών οικονομικών δραστηριοτήτων και
μικρή
χαμηλής εξειδίκευσης
Ευκαιρίες
Απειλές

Ύπαρξη συγκέντρωσης βιομηχανικών στην ευρύτερη περιοχή

Συρρίκνωση της βιομηχανικής παραγωγής

Ανταγωνισμός στα πλαίσια της σταδιακής άμβλυνσης των

της Π.Ε.
Αυξανόμενη
ζήτηση
σε
προϊόντα
αλιείας
και
περιορισμών στο διεθνές εμπόριο και της διεύρυνσης της
Ε.Ε.
οστρεοκαλλιέργειας
Εξωτερικό Περιβάλλον
Υψηλή συγκέντρωση των επιχειρήσεων στον τριτογενή
τομέα
ενώ
ο
αποδυναμώνονται
των
ιχθυοκαλλιεργειών – μυδοκαλλιεργιών
Εσωτερικό Περιβάλλον


Ισχυρός πρωτογενής τομέας παραγωγής στις γειτνιάζουσες

Μετακίνηση παραγωγικών μονάδων έντασης εργασίας σε

Π.Ε. προϊόντων προς μεταποίηση
Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για ποιοτικότερα

όμορες χώρες
Ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού από τις γειτονικές
αγροτικά & κτηνοτροφικά προϊόντα
βαλκανικές χώρες

Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για βιολογικά

Συνεχής συρρίκνωση της οικονομίας και του ΑΕΠ

Συνεχιζόμενη

αγροτικά & κτηνοτροφικά προϊόντα
Δυνατότητες παραγωγής – τυποποίησης και εμπορίας τοπικών
(παραδοσιακών) προϊόντων

Προοπτική αξιοποίησης των φυσικών περιβαλλοντικών και
πολιτιστικών πόρων της περιοχής
20
μείωση
της
ανταγωνιστικότητας
ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Β. Ελλάδας
στον
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.2.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα)
– Υποδομές
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Δίκτυα Μεταφορών και τις Υποδομές της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Πλεονεκτήματα
Εσωτερικό Περιβάλλον

Αδυναμίες
Αναβάθμιση του ρόλου της γεωστρατηγικής θέσης της
περιοχής, ιδωμένη υπό το πρίσμα της συνεχούς διεύρυνσης

Γεωγραφική απόσταση από τα δυτικά Ευρωπαϊκά κέντρα και
ανεπαρκείς συνδέσεις
της Ε.Ε. προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης

Ανεπαρκές σε τεχνολογία σιδηροδρομικό δίκτυο

Ύπαρξη αεροδρομίου

Ανεπαρκές σε κάλυψη σιδηροδρομικό δίκτυο


Ύπαρξη λιμανιού
Ύπαρξη διαμετακομιστικών κέντρων

Υπολειτουργία και υποβάθμιση λιμανιού Θεσσαλονίκης

Ανεπαρκής όγκος εμπορευματικών μεταφορών από το

Σύνδεση της περιοχής με το σύνολο της Ελλάδας

Έδρα διεθνών οργανισμών περιφερειακής συνεργασίας

αεροδρόμιο
Δυσκολία στις

Γεωπολιτική θέση στον ευρύτερο οικονομικό χώρο της ΝΑ

Ευρώπης

Συμμετοχή στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών

Ύπαρξη βιομηχανικών υποδομών (ΒΙ.ΠΕ.)
μετακινήσεις
λόγω
Αύξηση κόστους στις εμπορευματικές μετακινήσεις λόγω του
οδικού δικτύου
Ευκαιρίες
Εξωτερικό Περιβάλλον
εμπορευματικές
πεπαλαιωμένου οδικού δικτύου
Απειλές

Εμπορευματική αναβάθμιση του λιμένα Θεσσαλονίκης

Περαιτέρω απαξίωση του λιμένα Θεσσαλονίκης

Εμπορευματική αναβάθμιση του αεροδρομίου Θεσσαλονίκης

Περαιτέρω απαξίωση των βιομηχανικών υποδομών (ΒΙ.ΠΕ.)

Εγγύτητα σε βαλκάνια και παρευξείνια ζώνη – ζώνη μεγάλων

– καθυστερήσεις στην αξιοποίησή τους
Περαιτέρω απαξίωση του σιδηροδρομικού δικτύου

αλλαγών και προοπτικών
Ολοκλήρωση των νέων οδικών δικτύων (εθνικών και διεθνών)

Ισχυρός ανταγωνισμός στις μεταφορές από γειτονικές χώρες

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των βιομηχανικών υποδομών

Μετακίνηση των Logistics σε γειτονικές χώρες

Βελτίωση των εμπορικών σχέσεων με τις γειτονικές χώρες

Αναβάθμιση των αγορών στη βαλκανική ενδοχώρα μετά τη

διεύρυνση του 2007
Βελτιωμένα επίπεδα διασυνοριακών και διακρατικών σχέσεων
στη ΝΑ Ευρώπη – εφαρμογή πολιτικών ενίσχυσης της
διακρατικής/ διαπεριφερειακής συνεργασίας

Αύξηση διεθνούς ενδιαφέροντος για την ολοκλήρωση των
διευρωπαϊκών δικτύων
21
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.2.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά το Ανθρώπινο Δυναμικό και τις υποδομές Έρευνας & Ανάπτυξης της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης.
Εσωτερικό Περιβάλλον
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες


Ύπαρξη ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων
Ύπαρξη φορέων έρευνας & τεχνολογίας

Αδυναμία
προσέλκυσης
εξειδικευμένου
δυναμικού λόγω χαμηλών αμοιβών

Υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο ανθρώπινων πόρων

Πληθυσμιακή αποδυνάμωση και γήρανση με επακόλουθο τη

Ύπαρξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού
συρρίκνωση

Αύξηση του μορφωτικού επιπέδου τα τελευταία χρόνια

Δυνατότητα άντλησης εξειδικευμένου ανθρωπίνου δυναμικού
παραγωγικότητας
Μικρή ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών, χαμηλή

Ύπαρξη ισχυρών δομών επιχειρηματικής υποστήριξης (ΣΕΒΕ,

Επιμελητήρια κ.α.)
τη
μείωση
της
επιχειρήσεις
Χαμηλός βαθμός απασχόλησης και υψηλά ποσοστά ανεργίας,
που πλήττουν κυρίως τις γυναίκες, του νέους και τους

μακροχρόνια άνεργους
Χαμηλή αναλογία ερευνητικού προσωπικού ως προς το
σύνολο των απασχολουμένων
Ευκαιρίες

Απειλές
Αξιοποίηση των φορέων Ε&Τ με συνέργειες με την

παραγωγική δραστηριότητα
Εξωτερικό Περιβάλλον
και
χρηματοδότηση και ζήτηση έρευνας και καινοτομίας από
από όμορες Π.Ε.

δραστηριοτήτων
ανθρωπίνου
χρηματοδότησης – πόρων

Αναδιοργάνωση

υποδομών
Περαιτέρω ενδυνάμωση της ΒΙ.ΠΕ.

Εκμετάλλευση καταρτισμένου ανθρωπίνου δυναμικού

Ενίσχυση πολιτικών ένταξης και καινοτομίας στην παραγωγική
και
εκμετάλλευση
των
βιομηχανικών

Απαξίωση των φορέων Ε&Τ λόγω έλλειψης χρηματοδότησης

– πόρων
Ισχυρός ανταγωνισμός και άμβλυνση των τεχνολογικών
διαφορών με τις γείτονες χώρες

Συνεχής φυγή καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού στο
Διαρκής τεχνολογική εξέλιξη σε ψηφιακά μέσα
Αύξηση ενδιαφέροντος για την πολιτική για την απασχόληση

εξωτερικό (Brain Drain)
Δημογραφική γήρανση και επιβάρυνση του ασφαλιστικού
(Στρατηγική Λισσαβόνας)

διαδικασία


Απαξίωση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων λόγω έλλειψης

Αυξανόμενη ενασχόληση των νέων με τις νέες τεχνολογίες

Συνέργιες με εκπαιδευτικά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα
της Π.Ε. Θεσσαλονίκης
22
συστήματος
Αδυναμία ενσωμάτωσης του ανθρώπινου δυναμικού που
προέρχεται από παράνομη μετανάστευση
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.2.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης
Το αποτέλεσμα της ανάλυσης SWOT σε συνδυασμό με την ανάλυση για την Εξωστρέφεια και την Ανταγωνιστικότητα,
αποτελούν τη συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Ειδικότερα με τη
συνδυασμένη ανάγνωση των τεταρτημορίων της SWOT ανά ζεύγος (Δυνατά σημεία με Ευκαιρίες, Αδύνατα σημεία με
Ευκαιρίες, Δυνατά σημεία με Απειλές, Αδύνατα σημεία με απειλές), προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία
αναλύονται υπό το πρίσμα του εξωστρεφούς προσανατολισμού της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Α. Παραγόμενα Προϊόντα
Όσον αφορά τα παραγόμενα προϊόντα, η ισχυροποίηση των δυνατών σημείων του Ν. Θεσσαλονίκης. θα προέλθει
από την αξιοποίηση των ευκαιριών που εντοπίζονται στο εξωτερικό περιβάλλον, με βάση τις ακόλουθες
κατευθύνσεις:

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής με στόχο τις διεθνείς αγορές που
παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση, με άντληση πόρων από τις όμορες Π.Ε.

Εκμετάλλευση της αλιείας και των οστρεοκαλλιεργειών που παρουσιάζουν ζήτηση στο εξωτερικό

Περαιτέρω ενδυνάμωση της μεταποιητικής δραστηριότητας της περιοχής

Ισχυροποίηση και περαιτέρω ενδυνάμωση των βιομηχανικών υποδομών

Εκμετάλλευση των logistics που εξυπηρετούν και τις όμορες Π.Ε.

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που τα καθιστά ποιο ελκυστικά για τις Διεθνής αγορές

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που βοηθά τη διακίνηση και πώλησή τους σε αγορές του εξωτερικού
Β. Υποδομές
Όσον αφορά τις Υποδομές:

Ισχυροποίηση των σχέσεων με τις διασυνοριακές χώρες λόγω εγγύτητας

Εκμετάλλευση των νέων οδικών υποδομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών με την αναδιοργάνωση του ΒΙ.ΠΑ και την περαιτέρω
αξιοποίησης της ΒΙ.ΠΕ.

Αναβάθμιση του εμπορευματικού ρόλου του Λιμένα Θεσσαλονίκης

Αναβάθμιση του εμπορευματικού ρόλου του Αεροδρομίου Θεσσαλονίκης

Αναβάθμιση του Οδικού Δικτύου

Αναβάθμιση και επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου
Γ. Ανθρώπινο Δυναμικό και τομέας Έρευνας & Ανάπτυξης:

Δημιουργία συνεργιών με τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

Δημιουργία συνεργιών με φορείς Αγροτικής Έρευνας της περιοχής

Περαιτέρω εκμετάλλευση του Ανθρωπίνου Δυναμικού με έμφαση στις νέες τεχνολογίες

Κατάρτιση του υφιστάμενου ανθρωπίνου δυναμικού με έμφαση σε καινοτόμους τρόπους παραγωγής

Συνεργασίες με φορείς έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας

Εκμετάλλευση της στροφής των νέων τα τελευταία χρόνια στην αγροτική παραγωγή

Προσέλκυση καταρτισμένου ανθρωπίνου δυναμικού στη Θεσσαλονίκη
23
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Δημιουργία Clusters στον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής

Δημιουργία Clusters στον τομέα της Μεταποίησης
24
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.3. Π.Ε. Κιλκίς
1.3.1.Γενικά Χαρακτηριστικά
Η Π.Ε. Κιλκίς βρίσκεται σε ένα στρατηγικό σημείο στο βόρειο τμήμα της Ελλάδας διοικητικά και έχει χαρακτηριστεί –
όχι άδικα- ως «Πύλη της Ελλάδας» από βορρά αφού αποτελεί κομβικό σημείο σύνδεσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης
με τις βαλκανικές χώρες και την νοτιοανατολική Ευρώπη
γενικότερα διαθέτοντας τρεις συνοριακούς σταθμούς,
δύο οδικούς (Ευζώνων και Δοϊράνης) και ένα σιδηροδρομικό (Ειδομένης). Στην ουσία βρίσκεται στο βόρειο άκρο
του βασικού κατακόρυφου άξονα ανάπτυξης της χώρας, που ορίζουν η οδική αρτηρία Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Εύζωνοι
και η αντίστοιχη σιδηροδρομική γραμμή, που συνδέουν τη χώρα με τον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο και κοντά στη
συμβολή του παραπάνω άξονα με το δρόμο και τη σιδηροδρομική γραμμή προς την Ασία.
Ο νομός Κιλκίς αποτελεί ένα από τους επτά νομούς της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (Θεσσαλονίκης,
Πέλλας, Πιερίας, Σερρών, Χαλκιδικής και Ημαθίας) και συνορεύει με τρεις εξ αυτών, τους νομούς Πέλλας, Σερρών
και Θεσσαλονίκης, απέχοντας 48 χιλ. από την Θεσσαλονίκη, την πρωτεύουσα της Μακεδονίας, γειτνίαση η οποία
από μειονέκτημα των προηγούμενων δεκαετιών αρχίζει να μετατρέπεται σταδιακά σε πλεονέκτημα.
Στα βόρεια συνορεύει με το κράτος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας αποτελώντας την
βασική οδό επικοινωνίας με την γειτονική χώρα για πολλές επιχειρήσεις από όλη την Ελλάδα. Η έκταση του νομού
Κιλκίς είναι 2.520 km2 ήτοι ποσοστό 10,23% της συνολικής έκτασης της Περιφέρειας Κεντρικής και Δυτικής
Μακεδονίας και 1,91% της συνολικής έκτασης της Ελλάδας. Η Π.Ε. Κιλκίς είναι κυρίως πεδινή, με 66% πεδινές εκτάσεις,
20% ημιορεινές και 14% ορεινές, που αποτελούνται από το Πάϊκο (ανατολικά), το Δύσσωρο και Μαυροβούνι
(οροσειρά Κρουσίων) - δυτικά) και την Κερκίνη – Μπέλλες, (βορειοδυτικά). Διασχίζεται από τους ποταμούς Αξιό
και Γαλλικό και έχει τρεις λίμνες: Δοϊράνη, Πικρολίμνη και Αρτζάν - Αματοβ (αποξηραμένη). Παρά τις εξάρσεις
που παρουσιάζει, η ορογραφική διαμόρφωση του εδάφους του νομού Κιλκίς είναι στο μεγαλύτερο ποσοστό της
ομαλή με ανωμαλίες να παρουσιάζονται στις περιοχές που γειτνιάζουν με τους ορεινούς όγκους της Κερκίνης, των
Κρουσσών, του Πάικου και του Μαυροβουνίου.
Το κλίμα της περιοχής χαρακτηρίζεται ως ενδιάμεσο μεταξύ μεσογειακού και ηπειρωτικού με άνιση κατανομή των
βροχοπτώσεων κατά τη διάρκεια του έτους και με μεγάλη, συνήθως, περίοδο ξηρασίας, που προσδιορίζει τον
ξηροθερμικό χαρακτήρα της περιοχής.
Η Π.Ε. Κιλκίς διαθέτει ένα σημαντικό υδατικό δυναμικό, το οποίο περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό ρεμάτων και χειμάρρων,
τους ποταμούς Γαλλικό και Αξιό, τις λίμνες Δοϊράνης (που χωρίζεται από τη συνοριακή μεθόριο με την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας) και Πικρολίμνης που βρίσκεται στα σύνορα με Θεσσαλονίκη, καθώς και τις
αποξηραμένες πλέον λίμνες του Αρτζάν - Αματόβου.
1.3.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Πρωτογενής τομέας
Γεωργία — Κτηνοτροφία
Ο Ν. Κιλκίς στον πρωτογενή τομέα κρίνεται ιδιαίτερα ανεπτυγμένος. Οι καλλιέργειες σε όλη την Π.Ε. καλύπτουν έκταση
1.156.785 στρεμμάτων, η οποία διατηρείται σε αυτό το επίπεδο τα τελευταία χρόνια. Από αυτές, τα 191.838 στρέμματα
αποτελούν αρδευόμενες καλλιέργειες. Τις μεγαλύτερες ποσότητες παραγωγής καταλαμβάνει ο σίτος, με 187.937 τόνους
και η ντομάτα με 24.010 τόνους. Τα γεωργικά προϊόντα της Π.Ε. Κιλκίς είναι κυρίως βιομηχανικά φυτά (ζαχαρότευτλα,
βαμβάκι, καπνός), ρύζι, οπωροφόρα δέντρα, αμπέλια, λαχανικά, δημητριακά, όσπρια, κτηνοτροφικά φυτά (τριφύλλι,
βίκος, βρόμη, κριθάρι, καλαμπόκι, σάργο), καρπούζια και πεπόνια, κηπευτικά (ντομάτες, πατάτες, κρεμμύδια),
δενδρώδεις καλλιέργειες (ελιές, πορτοκαλιές, μανταρινιές, ροδακινιές), ξηροί καρποί, κ.ά.
25
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Η ζωική παραγωγή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού κατέχει την τρίτη πανελλήνια θέση στη διατροφή μεγάλων
ζώων. Εκτρέφονται 61.000 βοοειδή, αιγοπρόβατα, 16.000 χοίροι και 184.000 πουλερικά. Περισσότερο σημαντικός
εμφανίζεται ο κλάδος της κτηνοτροφίας, με σημαντικότερο υποκλάδο την αγελαδοτροφία. Στο Δήμο Κιλκίς σημαντική
δραστηριότητα στον κλάδο αυτό αναπτύσσεται στο Χωρύγι, το Μεσιανό, τις Καστανιές και τη Μεγάλη Βρύση.
Λειτουργούν τρία δημοτικά σφαγεία του Κιλκίς, βιομηχανικού τύπου, το ένα εκ των οποίων είναι από τα μεγαλύτερης
δυναμικότητας στην Κεντρική Μακεδονία, ενώ τα άλλα δύο βρίσκονται στην Αξιούπολη και το Πολύκαστρο και είναι
μικρής κλίμακας. Ακόμη υπάρχουν και δύο ιδιωτικά. Τα κτηνοτροφικά προϊόντα της Π.Ε. Κιλκίς προέρχονται από την
εκτροφή των βοοειδών (γάλα, τυρί, ακατέργαστο μαλλί προβάτων, δέρματα), την πτηνοτροφία (κρέας, αβγά), τα
αιγοπρόβατα (γάλα, τυρί) και τη μελισσοκομία (μέλι).
Ορυκτός πλούτος
Ο ορυκτός πλούτος της Π.Ε. Κιλκίς αποτελείται από λιγνίτη, μάρμαρα, καολίνη, μπεντονίνη, σχιστόλιθο, αργιλοχώματα,
λευκοχώματα, δολομίτης, γύψος, αμμοληψίες, πετρέλαιο, βωξίτη, λευκόλιθο, σιδηρονικέλιο, χρώμιο, μαγγάνιο και χαλκό.
Δευτερογενής τομέας
Ο δευτερογενής τομέας μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’70 ήταν ανύπαρκτος στην Π.Ε. Κιλκίς. Από τα μέσα όμως της
δεκαετίας ξεκίνησε η εκβιομηχάνιση της Π.Ε. Κιλκίς. Οι πρώτες ενδείξεις βιομηχανικής ανάπτυξης στην Π.Ε. Κιλκίς
παρατηρήθηκαν τα μέσα της δεκαετίας του 70, σαν συνέπεια της διάχυσης της παραγωγικής δραστηριότητας από τη
Θεσσαλονίκη, παράλληλα με την πολιτική κινήτρων. Σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της μεταποίησης έπαιξε και η ίδρυση
ΒΙ.ΠΕ. στο Κιλκίς, η οποία έχει εξελιχθεί σε πρότυπο ΒΙ.ΠΕ. για την χώρα. Η πορεία ανάπτυξης του δευτερογενούς τομέα
παρουσίασε πολλές διακυμάνσεις, κύρια λόγω της έλλειψης σταθερής πολιτικής στον επενδυτικό τομέα, αλλά και λόγω
των προβλημάτων στις γειτονικές χώρες (ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία, ο οικονομικός αποκλεισμός προς την Π.Γ.Δ.Μ.
κ.α.) Τα τελευταία χρόνια η πορεία ανάπτυξης είναι συνεχώς ανοδική με την εγκατάσταση στην ΒΙΠΕ και στην ευρύτερη
περιοχή σημαντικών μονάδων.
Η μεταποιητική δραστηριότητα συγκεντρώνεται αφενός στην περιοχή του Σταυροχωρίου καθώς και στο νότιο άκρο της
Π.Ε. Κιλκίς, πάνω στον οδικό άξονα προς Θεσσαλονίκη (Ν. Σάντα) και αφετέρου στην περιοχή του Πολυκάστρου και της
Αξιούπολης και γύρω από την ΠΑΘΕ. Οι επιχειρήσεις αυτές λειτουργούν με αναφορά αφενός το πολεοδομικό συγκρότημα
Θεσσαλονίκης και αφετέρου τα Βαλκάνια και επηρεάζουν σημαντικά τη φυσιογνωμία της Π.Ε. Κιλκίς όπου αποτελούν
σημαντικό σημείο της οικονομικής και κοινωνικής δομής του.
Τριτογενής τομέας
Ο τριτογενής τομέας ακολουθεί τις τάσεις που επικρατούν και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Πέραν της κλασσικής επιχείρησης
λειτουργούν εξειδικευμένες και πρωτοπόρες με σημαντική τη συμβολή τους και σε εθνικό επίπεδο. Στην Π.Ε. Κιλκίς
λειτουργεί σύγχρονο εργαστήριο μετρολογίας διακρίβωσης βαθμονόμησης, πιστοποίησης και δοκιμών που είναι
σημαντικό στη διαδικασία ελέγχου ποιότητας υλικών και υπηρεσιών για την απόκτηση πιστοποιημένης ποιότητας,
απαραίτητα προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων της περιοχής.
Εκτός από τα εμπορικά καταστήματα που λειτουργούν στην περιοχή στην ικανοποίηση αναγκών των κατοίκων συμβάλλει
και η λειτουργία των λαϊκών αγορών της περιοχής. Οι δημόσιες υπηρεσίες στη συντριπτική τους πλειοψηφία βρίσκονται
συγκεντρωμένες στη πόλη του Κιλκίς και κάποιες στα άλλες μεγάλες πόλεις της περιοχής παρέμβασης. Αξίζει να σημειωθεί
ότι μεγάλο μέρος από τους απασχολούμενους στις υπηρεσίες αυτές μετακινείται καθημερινά από το πολεοδομικό
Συγκρότημα Θεσσαλονίκης. Στον Νομό Κιλκίς, υπάρχει επίσης τα τελευταία χρόνια αύξηση του Τουρισμού, με έμφαση
στον Ιαματικό (Πικρολίμνη) αλλά και τον χειμερινό –τουρισμό περιπέτειας.
26
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Εξαγόμενα Προϊόντα
Παρόλο που η Π.Ε. Κιλκίς χαρακτηρίζεται ως ένας γεωργικός και κτηνοτροφικός Νομός, τα κυριότερα εξαγωγικά του
προϊόντα αποτελούν Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του καθώς και οι Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές 3,
σε αντίθεση με τους Νομούς Πέλλας και Φλώρινας, όπου τα γεωργικά προϊόντα αποτελούν τόσο το κύριο παραγωγικό
αλλά και εξαγωγικό προϊόν. Το φαινόμενο αυτό, οφείλεται στις δύο μεγάλες βιομηχανίες που εδρεύουν στη ΒΙ.ΠΕ Κιλκίς,
την Alumil που επηρεάζει τις εξαγωγές Αργιλίου (Αλουμίνιο) και τη KLEEMANN που επηρεάζει τις εξαγωγές μηχανών
(ανελκυστήρες). Τα παραπάνω στοιχεία, φανερώνουν το μέγεθος επίδρασης συγκεκριμένων επιχειρηματικών μονάδων
στη συνολική εξαγωγική φυσιογνωμία μιας περιοχής, από συγκεκριμένες βιομηχανικές επενδύσεις. Σε επίπεδο χώρας,
ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Σουηδίας, όπου τη δεκαετία του 2000 εκτόξευσε τις εξαγωγές της αλλά και τους
δείκτες καινοτομίας λόγω της NOKIA (κάτι που δεν ισχύει σήμερα λόγω της πτώσης των μεγεθών της εταιρίας που δεν
έχει καταφέρει να ακολουθήσει τον ανταγωνισμό).
1.3.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) –
Υποδομές
Μεταφορικές Υποδομές
Η Π.Ε. Κιλκίς βρίσκεται στο βόρειο άκρο του βασικού άξονα ανάπτυξης της χώρας, όπως αυτός ορίζεται από τον οδικό
άξονα Πάτρα - Αθήνα - Θεσσαλονίκη Εύζωνοι (ΠΑΘΕ) και την αντίστοιχη σιδηροδρομική γραμμή. Η Π.Ε. έχει την
δυνατότητα σύνδεσης με τις υπόλοιπες χώρες της Βαλκανικής και την Ευρώπη μέσα από τρεις εισόδους - εξόδους και
συγκεκριμένα τους Ευζώνους, την Ειδομένη και τη Δοϊράνη.
Η γεωγραφική θέση της Π.Ε. Κιλκίς κοντά στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, οι τρεις είσοδοι έξοδοι της χώρας, η διέλευση
του άξονα Π.Α.Θ.Ε., το διεθνή σιδηροδρομικό δίκτυο αποτέλεσε στοιχείο για την χωροθέτηση στην περιοχή του διεθνούς
διαμετακομιστικού κέντρου πανευρωπαϊκής και όχι μόνο εμβέλειας, δημιουργεί σημαντικότατη προϋπόθεση ανάπτυξης
τόσο στην μεταποίηση όσο κυρίως στο εμπόριο. Η διέλευση από το τελωνείο των Ευζώνων οχημάτων παντός τύπου και
ανθρώπων συμβάλει στην ανάπτυξη της περιοχής στον τριτογενή τομέα τόσο στο εμπόριο όσο και στον τουρισμό. Η
συνεχής βελτίωση της κατάστασης στις σχέσεις με τη FYROM η εφαρμογή του προγράμματος ανασυγκρότησης της
Βαλκανικής διανοίγει νέες προοπτικές ανάπτυξης.
Οδικό & Σιδηροδρομικό Δίκτυο
Οδικό δίκτυο
Το οδικό δίκτυο της περιοχής ιεραρχείται διοικητικά σε Εθνικό, Επαρχιακό, Κοινοτικό και Αγροτικό - Δασικό οδικό δίκτυο.
Οι εθνικές οδοί, με εξαίρεση την Ε.Ο. Αθηνών - Ευζώνων, χαρακτηρίζονται ως κύριες αρτηρίες του υπεραστικού Εθνικού
δικτύου, οι οποίες όμως εξυπηρετούν τόσο τοπικές όσο και υπέρ - τοπικές κινήσεις. Βέβαια, τον τελευταίο καιρό και
μετά τα γνωστά γεγονότα στην πρώην Γιουγκοσλαβία, έχει μειωθεί ιδιαίτερα η χρήση των βασικών υπεραστικών
αρτηριών από τους διεθνείς μεταφορείς, με εξαίρεση το τμήμα που οδηγεί στον Προμαχώνα των Σερρών και τη
Βουλγαρία, απ’ όπου πλέον μετακινείται οδικά ένα μεγάλο κομμάτι των διεθνών μεταφορών από και προς την Ευρώπη.
Στην περίπτωση του επαρχιακού και δημοτικού δικτύου το επίπεδο της οδικής υποδομής από πλευράς τύπου και
κατασκευής, αν και ευρίσκεται σε ικανοποιητική κατάσταση, δεν είναι το απόλυτα επιθυμητό. Είναι βέβαιο γεγονός ότι
οποιαδήποτε προσπάθεια ορθολογικότερου σχεδιασμού του οδικού δικτύου θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη αφού δεν
υφίσταται καμία πληροφορία σχετικά με τη ζήτηση και την πρόβλεψη των μετακινήσεων αλλά πολύ περισσότερο μια
ολοκληρωμένη μελέτη σχεδιασμού των μεταφορών από την οποία θα προέκυπταν τόσο οι αναγκαίες συνδέσεις τοπικές
3
Αναλυτικά τα στοιχεία των εξαγωγών ανα κλάδο για την Π.Ε. Κιλκίς παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 2, στην ενότητα 2.2.2.
27
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
- υπερτοπικές, αλλά και η μορφή - τύπος των οδικών αυτών συνδέσεων. Τέλος, ελλιπές φαίνεται να είναι το δίκτυο που
εξυπηρετεί ή μπορεί να εξυπηρετήσει περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, όπως είναι το Πάϊκο, η περιοχή των
Κρουσίων, η Δοϊράνη, κλπ.
Σιδηροδρομικό δίκτυο
Το σιδηροδρομικό δίκτυο περιλαμβάνει δύο κύριους υπεραστικούς - διεθνείς άξονες, οι οποίοι είναι:
Η γραμμή Θεσσαλονίκης - Πολυκάστρου - Ειδομένης - πρώην Γιουγκοσλαβία, και η γραμμή Θεσσαλονίκης - Κιλκίς Σερρών - Αλεξανδρούπολης.
Ο χαρακτήρας των παραπάνω συνδέσεων είναι καθαρά υπεραστικός με αποτέλεσμα να μην μπορεί ο σιδηρόδρομος να
συμβάλλει σημαντικά στη σύνδεση με περιφερειακά γειτονικά κέντρα, όπως η Θεσσαλονίκη, αλλά και να εξυπηρετήσει
τις μεταφορές προϊόντων από τις αναπτυσσόμενες βιομηχανικά περιοχές, όπως είναι η ΒΙΠΕ του Σταυροχωρίου. Οι
μετακινήσεις με το σιδηρόδρομο αποτελούν μικρό ποσοστό, αφού ο χαρακτήρας της σύνδεσης αυτής είναι υπεραστικός
καθαρά με απαγορευτικούς χρόνους προς τη Θεσσαλονίκη ή τα διπλανά μεγάλα αστικά κέντρα.
Επιβατικές μετακινήσεις
Οι επιβατικές μετακινήσεις τοπικού και υπέρ - τοπικού χαρακτήρα εξυπηρετούνται εκτός των ιδιωτικών μέσων από το
υπεραστικό ΚΤΕΛ. Ειδικότερα στο Δήμο του Κιλκίς λειτουργούν και γραμμές αστικού ΚΤΕΛ. Οι εσωτερικές τοπικές
μετακινήσεις ικανοποιούνται από το ΚΤΕΛ της Π.Ε. Κιλκίς με κέντρα πάντοτε τους μεγάλους οικισμούς.
Οι εμπορευματικές μετακινήσεις γίνονται σχεδόν αποκλειστικά με φορτηγά οχήματα δηλαδή, εξυπηρετούνται από το
υφιστάμενο οδικό δίκτυο.
Χαρακτηριστικό μειονέκτημα των δημοσίων συστημάτων εξυπηρέτησης, κύρια της επιβατικής κίνησης, είναι η μικρή
απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Θεσ/νίκη, όπου το Ι.Χ. αυτοκίνητο εμφανίζει μεγαλύτερη ευελιξία και
βαθμό εξυπηρέτησης.
Υποδομές ενέργειας και τηλεπικοινωνιών
Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η υλοποίηση του προγράμματος του Ο.Τ.Ε., έχει οδηγήσει σε ικανοποιητική κάλυψη
των αναγκών της βασικής τηλεφωνίας στο σύνολο της Π.Ε. Κιλκίς. Είναι απαραίτητο να προχωρήσει ο Ο.Τ.Ε. και στην
ποιοτική αναβάθμιση του υπάρχοντος δικτύου, με μεγαλύτερη έμφαση στην εισαγωγή ψηφιακής τεχνολογίας, κυρίως
όσον αφορά τα αστικά κέντρα και τις βιομηχανικές ζώνες (ΒΙ.ΠΕ., Σταυροχωρίου, Πολυκάστρου Ν. Σάντα).
Στον τομέα της ενέργειας, φαίνεται ότι καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες της Π.Ε. Κιλκίς. Οι περιορισμοί και οι
δυνατότητες που θα προκύψουν στον τομέα αυτόν τα επόμενα χρόνια, έχουν άμεση σχέση με την εισαγωγή, τον τρόπο
και την έκταση διάθεσης του Φυσικού Αερίου.
Αεροδρόμια – Λιμάνια
Η Π.Ε. Κιλκίς δεν διαθέτει ούτε αεροδρόμια ούτε φυσικά και κάποιο λιμάνι. Σε πάρα πολύ κοντινή απόσταση όμως,
βρίσκεται το αεροδρόμιο και το Λιμάνι της Θεσσαλονίκης προσδίδοντας ουσιαστικά συγκριτικά πλεονεκτήματα
μεταφορικών υποδομών.
Βιομηχανικές Υποδομές
Η ΒΙΠΕ Σταυροχωρίου χαρακτηρίζεται ως η καλύτερα οργανωμένη και δυναμική ΒΙΠΕ της Ελλάδας με άρτιες υποδομές.
Σ' αυτήν είναι εγκατεστημένες 42 βιομηχανίες, απασχολώντας περισσότερους από 2.000 εργαζομένους, ενώ στην
28
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
επέκταση της έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον εγκατάστασης ή μετεγκατάστασης νεοϊδρυόμενες και υπάρχουσες μεγάλες
βιομηχανίες. Επιπλέον, από τον Ιούλιο του 2007 η ΒΙΠΕ Σταυροχωρίου συνδέεται με το δίκτυο φυσικού αερίου της
χώρας με αποτέλεσμα οι εγκατεστημένες επιχειρήσεις να αποκτήσουν ενεργειακή ευελιξία. Τέλος, το 2007
πραγματοποιήθηκαν έργα αναβάθμισής της ύψους 1,3 εκατομμυρίων ευρώ και επίσης κατασκευάστηκε και σύγχρονος
πυροσβεστικός σταθμός (Υπουργείο Ανάπτυξης). Στη συνέχεια παρουσιάζονται ορισμένες από τις κυριότερες
επιχειρήσεις οι οποίες είναι εγκατεστημένες στη ΒΙΠΕ Σταυροχωρίου:

ALUMIL A.E. – Βιομηχανία αλουμινίου

ΚΟΝΒΑ – Βιομηχανία κονσερβών

KLEEMANN - Συστήματα ανελκυστήρων

DUROPLAST

ΕΝΙΜΕΞ Α.Ε. – Υδραυλικές εγκαταστάσεις
Περιοχές υποδοχής βιομηχανικής δραστηριότητας υπάρχουν στην Αξιούπολη και το Πολύκαστρο όπου προς το παρόν
υπάρχουν εγκατεστημένες λίγες βιομηχανίες ενώ αναπτύσσεται ενδιαφέρον εγκατάστασης και από άλλες. Στην παρούσα
χρονική στιγμή υπάρχει πρόθεση σχεδιασμού και βούληση να οριστούν ως Βιομηχανικά Πάρκα και οι παραπάνω περιοχές
όπως και η περιοχή της Ν. Σάντας αλλά προς το παρόν το θέμα βρίσκεται στο στάδιο της διαβούλευσης με τους
αρμόδιους φορείς.
Επίσης, στην περιοχή της Ν. Σάντας, είναι εγκαταστημένες 40 βιομηχανίες. Στην περιοχή αυτή υπάρχουν κοινές
υποδομές και οργάνωση. Μια από τις σημαντικότερες εγκαταστάσεις της περιοχής είναι αυτή της γαλακτοβιομηχανίας
ΑΓΝΟ καθώς επίσης και της TORRE στον ίδιο κλάδο δραστηριότητας. Άτυπες συγκεντρώσεις βιομηχανιών παρατηρούνται
στο Παλιό και Νέο Αγιονέρι, στα περίχωρα της πόλης του Κιλκίς και στην περιοχή Πεδινού, Γαλλικού, Μανδρών και
Καμπάνη.
1.3.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Η περιοχή τη χρονική περίοδο 1971-2001 εμφάνισε μια ιδιαίτερα σημαντική αναδιάρθρωση στον τομέα της
απασχόλησης. Ο δευτερογενής και τριτογενής τομέας πριν τη δεκαετία του ’70 ήταν σχεδόν ανύπαρκτος. Από τα μέσα
της δεκαετίας του ’70 όμως ξεκίνησε η εκβιομηχάνιση, βασισμένη στην εγγύτητα με το μεγάλο αστικό κέντρο της
Θεσσαλονίκης και στα κίνητρα που δόθηκαν. Ωστόσο η περιοχή εξακολουθεί να διατηρεί τον έντονα αγροτικό της
χαρακτήρα, από άποψη παραγωγικής εξειδίκευσης και απασχόλησης, με σημαντικό ποσοστό του οικονομικά ενεργού
πληθυσμού της στον πρωτογενή τομέα.
Από τη διάρθρωση των στοιχείων της απασχόλησης στους ορεινές και μειονεκτικούς οικισμούς της περιοχής
αναδεικνύεται η «βαρύτητα» του πρωτογενή τομέα αλλά και η αναγκαιότητα για δημιουργία ανοικτών συνθηκών για
την ανάπτυξη του δευτερογενή και τριτογενή τομέα. Οι αναμενόμενες αλλαγές των συνθηκών αγοράς στα πλαίσια της
παγκοσμιοποίησης και οι συνθήκες έντονου ανταγωνισμού που αναπτύσσονται αναμένεται να δράσουν καταλυτικά στις
αγροτικές τοπικές κοινωνίες με αποτέλεσμα να καθίσταται απαραίτητη την αναδιάρθρωση της οικονομίας.
Επιπλέον η ηλιακή διάρθρωση των απασχολούμενων είναι προβληματική δεδομένου ότι η συμμετοχή των νέων είναι
μικρή ενώ το ποσοστό ανεργίας ακολουθεί αυξητική πορεία, γεγονός που οφείλεται αφενός στη συρρίκνωση του
αγροτικού τομέα και αφετέρου στην εισροή οικονομικών μεταναστών. Η άνοδος του εκπαιδευτικού επιπέδου των
κατοίκων, καθώς συνεπάγεται επιθυμία για έξοδο από τον πρωτογενή τομέα και αναζήτηση συχνά μισθωτής εργασίας,
αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό παράγοντα ανεργίας.
29
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 2: Επίπεδο Εκπαίδευσης Ανθρωπίνου Δυναμικού Π.Ε. Κιλκίς
Πηγή: ΕΛΤΑΤ – Ίδια επεξεργασία
Ένα σημαντικό ποσοστό του εργατικού δυναμικού της Π.Ε. του Κιλκίς (64%) είναι απόφοιτοι Δημοτικού, ενώ το 6% δεν
έχουν τελειώσει το Δημοτικό. Επίσης, περίπου το 20% έχουν απολυτήριο Μέσης Εκπαίδευσης, ενώ το 10% είναι
πτυχιούχοι Ανωτάτων Σχολών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ποσοστό του εργατικού δυναμικού της Π.Ε. του Κιλκίς
(61%) που είναι απόφοιτοι Δημοτικού αφορά σε όλες τις ηλικίες και όχι αποκλειστικά σε ηλικιακά γηραιότερες
πληθυσμιακές ομάδες. Αυτό έχει επιπτώσεις στην αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής, ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι το
πρόβλημα αυτό έχει διαχρονικό χαρακτήρα.
Όσον αφορά τους τομείς έρευνας και ανάπτυξης, στον Νομό Κιλκίς εδρεύει Το Τμήμα Σχεδιασμού και Παραγωγής
Ενδυμάτων που ιδρύθηκε το Σεπτέμβριο του 1999 έδρα το Κιλκίς. Το Τμήμα Σχεδιασμού και Παραγωγής Ενδυμάτων
έχει ως αποστολή να προάγει, με τη διδασκαλία και την εφαρμοσμένη έρευνα, την ανάπτυξη και τη μετάδοση των
γνώσεων στην τεχνολογία και την επιστήμη, που περιλαμβάνει το γνωστικό αντικείμενο του κλάδου της ένδυσης.
Σημειώνεται πως Η Π.Ε. Κιλκίς δεν διαθέτει οργανωμένες δομές έρευνας και ανάπτυξης, αλλά είναι πάρα πολύ κοντά
στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης, γεγονός που διευκολύνει τις συνέργειες τόσο με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης, όσο και με τους άλλους φορείς έρευνας (Τεχνολογικά Πάρκα, ΕΚΕΤΑ, Ζώνη Καινοτομίας κλπ.)
30
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.3.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα της Π.Ε. Κιλκίς
Περιβάλλον
Εσωτερικό
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Ισχυρή μεταποιητική δραστηριότητα σε συγκεκριμένους

Κυριαρχία παραδοσιακών κλάδων έντασης εργασίας και

τομείς
Ισχυρή βιομηχανική δραστηριότητα

χαμηλής εξειδίκευσης
Έλλειψη σύγχρονων

Ύπαρξη ορυκτού πλούτου

Ποικιλομορφία αγροτικής παραγωγής

Αυξημένο κόστος παραγωγής

Ποικιλομορφία κτηνοτροφικής παραγωγής

Έλλειψη

Αξιόλογοι τουριστικοί πόροι

Αυξημένες επενδύσεις από την Π.Ε. Θεσσαλονίκης

παραγωγής στον αγροτικό τομέα
Μη εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου
Ευκαιρίες

Ισχυρή
υποδομών
στην
νέων
σύγχρονων
αποτελεσματικών
μεθόδων
Απειλές
βιομηχανική
περιοχή
(ΒΙ.ΠΑ.)
με
επιχειρήσεις

εξαγωγικού προσανατολισμού
Εξωτερικό Περιβάλλον
μεταποιητικών
πρωτογενή παραγωγή
Ανταγωνισμός στα πλαίσια της σταδιακής άμβλυνσης των
περιορισμών στο διεθνές εμπόριο και της διεύρυνσης της

Ύπαρξη συγκέντρωσης βιομηχανιών στην ευρύτερη περιοχή


της Π.Ε. (Νέα Σάντα κ.α.)
Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για ποιοτικότερα
αγροτικά & κτηνοτροφικά προϊόντα

Ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού από τις γειτονικές

βαλκανικές χώρες
Συνεχής συρρίκνωση της οικονομίας και του ΑΕΠ

Συνεχιζόμενη

Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για βιολογικά

αγροτικά & κτηνοτροφικά προϊόντα
Δυνατότητες εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου

Δυνατότητες ανάπτυξης τουριστικού προϊόντος

Δυνατότητες δημιουργίας μεταποιητικών μονάδων αγροτικών
Ε.Ε.
Μετακίνηση παραγωγικών μονάδων έντασης εργασίας σε
όμορες χώρες και περιφέρειες
μείωση
της
ανταγωνιστικότητας
ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Β. Ελλάδας
προϊόντων
31
στον
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.3.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα)
– Υποδομές
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Δίκτυα Μεταφορών και τις Υποδομές της Π.Ε. Κιλκίς.
Πλεονεκτήματα
Εσωτερικό Περιβάλλον

Αδυναμίες
Δυνατότητα σύνδεσης με τις υπόλοιπες χώρες της Βαλκανικής
και την Ευρώπη μέσα από τρεις εισόδους – εξόδους

Γεωγραφική απόσταση από τα δυτικά Ευρωπαϊκά κέντρα και
ανεπαρκείς συνδέσεις
(Ευζώνους, Ειδομένη, Δοϊράνη)

Ανεπαρκές σε τεχνολογία σιδηροδρομικό δίκτυο

Γεωγραφική θέση της Π.Ε. Κιλκίς κοντά στο λιμάνι &

Ανεπαρκές σε κάλυψη σιδηροδρομικό δίκτυο

Δυσκολία

αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης
Γεωπολιτική θέση στον ευρύτερο οικονομικό χώρο της ΝΑ
Ευρώπης

πεπαλαιωμένου οδικού δικτύου
Αύξηση κόστους στις εμπορευματικές μετακινήσεις λόγω του

Συμμετοχή στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών


Εύκολη πρόσβαση στη Θεσσαλονίκη
Ύπαρξη ηλεκτρονικών – ψηφιακών υποδομών στο σύνολο της
εμπορευματικές
μετακινήσεις
λόγω
οδικού δικτύου

Απουσία διαμετακομιστικού κέντρου

Εξάρτηση από την περιοχή της Θεσσαλονίκης σε logistics
Π.Ε.

Ύπαρξη ισχυρών βιομηχανικών υποδομών (ΒΙ.ΠΕ.)
Περιβάλλον
Ευκαιρίες
Εξωτερικό
στις
Απειλές

Εγγύτητα στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης

Περαιτέρω απαξίωση του σιδηροδρομικού δικτύου

Εγγύτητα σε Βαλκάνια και Παρευξείνια ζώνη – ζώνη μεγάλων

Περαιτέρω απαξίωση του οδικού δικτύου
αλλαγών και προοπτικών

Ισχυρός ανταγωνισμός στις μεταφορές από γειτονικές χώρες

Ολοκλήρωση των νέων οδικών δικτύων (εθνικών και διεθνών)

Μετακίνηση των logistics σε γειτονικές χώρες


Αναβάθμιση και αξιοποίηση των βιομηχανικών υποδομών
Βελτίωση των εμπορικών σχέσεων με γειτονικές χώρες
32
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.3.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά το Ανθρώπινο Δυναμικό και τις υποδομές Έρευνας & Ανάπτυξης της Π.Ε. Κιλκίς.
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Δυνατότητα άντλησης πόρων εξειδικευμένου ανθρωπίνου

δυναμικού από την περιοχή της Θεσσαλονίκης
Εγγύτητα με φορείς έρευνας και ανάπτυξης και καινοτομίας

Εσωτερικό Περιβάλλον
αποδυνάμωση
και
γήρανση
των
παραμεθόριων και αγροτικών περιοχών με επακόλουθο τη
συρρίκνωση δραστηριοτήτων και τη μείωση της
από την περιοχή της Θεσσαλονίκης
παραγωγικότητας

Λειτουργία τμήματος ΑΤΕΙ στο Κιλκίς


Αύξηση του μορφωτικού επιπέδου τα τελευταία χρόνια

Μείωση της φυγής του πληθυσμού στα αστικά κέντρα
Μικρή ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών, χαμηλή
χρηματοδότηση και ζήτηση έρευνας και καινοτομίας από
επιχειρήσεις

Χαμηλός βαθμός απασχόλησης και υψηλά ποσοστά ανεργίας,
που πλήττουν κυρίως τις γυναίκες, τους νέους και τους
μακροχρόνια άνεργους

Χαμηλότερο του εθνικού μέσου όρου επίπεδο εκπαίδευσης

του εργατικού δυναμικού
Χαμηλή αναλογία ερευνητικού προσωπικού ως προς το
σύνολο των απασχολουμένων
Ευκαιρίες

Απειλές
Εκμετάλλευση καταρτισμένου ανθρωπίνου δυναμικού από την

Π.Ε. Θεσσαλονίκης
Εξωτερικό Περιβάλλον
Πληθυσμιακή
Εξάρτηση σε καταρτισμένο προσωπικό από την Π.Ε.
Θεσσαλονίκης

Ενίσχυση πολιτικών ένταξης
παραγωγική διαδικασία

Διαρκής τεχνολογική εξέλιξη σε ψηφιακά μέσα

Αύξηση ενδιαφέροντος για την πολιτική για την απασχόληση


(Στρατηγική Λισσαβόνας)
Αυξανόμενη ενασχόληση των νέων με τις νέες τεχνολογίες
Ισχυρός ανταγωνισμός και άμβλυνση των τεχνολογικών
διαφορών με τις γείτονες χώρες

Ευκαιρίες αναδιάρθρωσης της αγροτικής παραγωγής με

Συνεχής φυγή καταρτισμένου ανθρωπίνου δυναμικού στο
της
καινοτομίας
στην

Εξάρτηση στους τομείς έρευνας και ανάπτυξης από την Π.Ε.
Θεσσαλονίκης

Μείωση του επιπέδου εκπαίδευσης λόγω της οικονομικής
κρίσης
σύγχρονα μέσα

εξωτερικό
Συνεργίες με εκπαιδευτικά ιδρύματα – φορείς καινοτομίας από

Δημογραφική γήρανση και επιβάρυνση του ασφαλιστικού
συστήματος

Αδυναμία ενσωμάτωσης του ανθρωπίνου δυναμικού που
την περιοχή της Θεσσαλονίκης
προέρχεται από παράνομη μετανάστευση
1.3.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Κιλκίς
Το αποτέλεσμα της ανάλυσης SWOT σε συνδυασμό με την ανάλυση για την Εξωστρέφεια και την Ανταγωνιστικότητα,
αποτελούν τη συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης για την Π.Ε. Κιλκίς. Ειδικότερα με τη συνδυασμένη
ανάγνωση των τεταρτημορίων της SWOT ανά ζεύγος (Δυνατά σημεία με Ευκαιρίες, Αδύνατα σημεία με Ευκαιρίες,
Δυνατά σημεία με Απειλές, Αδύνατα σημεία με απειλές), προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία αναλύονται υπό
το πρίσμα του εξωστρεφούς προσανατολισμού της Π.Ε. Κιλκίς.
Α. Παραγόμενα Προϊόντα
Όσον αφορά τα παραγόμενα προϊόντα, η ισχυροποίηση των δυνατών σημείων του Ν. Κιλκίς θα προέλθει από την
αξιοποίηση των ευκαιριών που εντοπίζονται στο εξωτερικό περιβάλλον, με βάση τις ακόλουθες κατευθύνσεις:

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής Βιομηχανικής Παραγωγής με τη δημιουργία συνεργιών μεταξύ των επιχειρήσεων
33
TRAWBOR

Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής Βιομηχανικής Παραγωγής με τη δημιουργία ομοειδών – συμπληρωματικών
επιχειρήσεων και προϊόντων

Εκμετάλλευση του Ορυκτού πλούτου της περιοχής

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής & Κτηνοτροφικής παραγωγής με στόχο τις διεθνείς αγορές που
παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής & Κτηνοτροφικής παραγωγής με στόχευση σε προϊόντα βιολογικής
καλλιέργειας

Εκσυγχρονισμός της ήδη ισχυρής αγροτικής & Κτηνοτροφικής παραγωγής με βάση τις νέες μεθόδους παραγωγής
και τη χρήση νέων τεχνολογιών

Ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος

Στροφή στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων

Δημιουργία ανταγωνιστικών προϊόντων με μείωση του κόστους και αναβάθμιση της ποιότητας

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που τα καθιστά ποιο ελκυστικά για τις Διεθνής αγορές

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που βοηθά τη διακίνηση και πώλησή τους σε αγορές του εξωτερικού
Β. Υποδομές
Όσον αφορά τις Υποδομές:

Ισχυροποίηση των σχέσεων με τις διασυνοριακές χώρες λόγω εγγύτητας

Εκμετάλλευση των νέων οδικών υποδομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων

Εκμετάλλευση των τελωνειακών υπηρεσιών (Ευζώνους, Ειδομένη, Δοϊράνη)

Περαιτέρω αξιοποίηση και προώθηση των υφιστάμενων Βιομηχανικών Υποδομών

Περαιτέρω αξιοποίηση των υφιστάμενων ψηφιακών υποδομών και αναβάθμισή τους

Δημιουργία Διαμετακομιστικού Κέντρου στην περιοχή

Προσπάθεια απαγκίστρωσης από τη Θεσσαλονίκη αναφορικά με logistics και την διανομή των παραγόμενων
προϊόντων

Αναβάθμιση του Οδικού Δικτύου

Αναβάθμιση και επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου
Γ. Ανθρώπινο Δυναμικό και τομέας Έρευνας & Ανάπτυξης:

Δημιουργία συνεργιών με το Πανεπιστήμια και φορείς έρευνας & καινοτομίας από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης

Δημιουργία συνεργιών με το τμήμα του Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης που εδρεύει στο Κιλκίς

Εκμετάλλευση καταρτισμένου Ανθρωπίνου Δυναμικού από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης

Περαιτέρω εκμετάλλευση του Ανθρωπίνου Δυναμικού με έμφαση στις νέες τεχνολογίες

Κατάρτιση του υφιστάμενου ανθρωπίνου δυναμικού με έμφαση σε καινοτόμους τρόπους παραγωγής

Εκμετάλλευση της στροφής των νέων τα τελευταία χρόνια στην αγροτική παραγωγή

Δημιουργία Clusters στον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής

Δημιουργία Clusters στον τομέα της Μεταποίησης με έμφαση στη Βιομηχανική Παραγωγή
34
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.4. Π.Ε. Πέλλας
1.4.1.Γενικά Χαρακτηριστικά
Η Π.Ε. Πέλλας βρίσκεται στο δυτικό τμήμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και συνορεύει στα δυτικά με την
Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας και συγκεκριμένα με την Π.Ε. Φλώρινας, στα βόρεια με την Πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), στα ανατολικά με τους Νομούς Κιλκίς και Θεσσαλονίκης και στα νότια με την Π.Ε.
Ημαθίας.
Μεγαλύτερη πόλη και βιομηχανικό και εμπορικό κέντρο είναι τα Γιαννιτσά με 29.789 κατοίκους. Άλλα
σημαντικά κέντρα είναι η Έδεσσα (ή Αιγές, αρχαία πρωτεύουσα και Ιερή πόλη της Μακεδονίας) με πληθυσμό 19,036
κατοίκους κατά την απογραφή του 2011 και οι κωμοπόλεις Κρύα Βρύση με 6.535 κατοίκους, Αριδαία με 5.600 κατοίκους
και Σκύδρα με 5.801 κατοίκους.
Η Π.Ε. Πέλλας καταλαμβάνει έκταση 2.505,8 Km2 το μεγαλύτερο ποσοστό της οποίας καλύπτεται από καλλιεργήσιμη
γη, δάση και βοσκότοπους. Οι ορεινοί όγκοι που περιβάλλουν την περιοχή είναι το όρος Βόρας (2.524 μ.), το όρος
Βέρμιο (2.027 μ.), το όρος Πάικο (1.458 μ.), το όρος Τζένα (2.182 μ.) και το όρος Πίνοβο (2.154 μ.). Οι κύριες πεδινές
εκτάσεις της Π.Ε. Πέλλας είναι η πεδιάδα της Αριδαίας στο βόρειο τμήμα της Π.Ε. Πέλλας, καθώς και η απέραντη πεδιάδα
των Γιαννιτσών στο νοτιοανατολικό τμήμα της. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το φυσικό περιβάλλον και τα
οικοσυστήματα της περιοχής (ορεινοί όγκοι του Βόρρα, Πίνοβου, Τζένας, Βερμίου και Πάικου, λίμνες Βεγορίτιδα και
Άγρα, ποταμοί Εδεσσαίος (Βόδας), Μογλένιτσα, Αλιάκμονας, Λουδίας). Η Π.Ε. είναι εξαιρετικά πλούσιος σε επιφανειακό
και υπόγειο υδάτινο δυναμικό (Εδεσσαίος, Μογλένιτσας, Αλιάκμονας, Λουδίας) Στην Π.Ε. Πέλλας εντοπίζονται
αρχαιολογικοί χώροι ιδιαίτερης αξίας οι οποίοι προσελκύουν σημαντικό αριθμό επισκεπτών.
Η Π.Ε. Πέλλας χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη πολυμορφία σε ό,τι αφορά στη μορφολογία, στις δραστηριότητες και στην
οικονομία. Στο πέρασμα του χρόνου, η διαφορετικότητα στους ρυθμούς ανάπτυξης μεταξύ των διακριτών μορφολογικά
τμημάτων (ορεινό-πεδινό) καθίσταται σαφής με τη θεώρηση απλών δεικτών εξέλιξης όπως είναι η πληθυσμιακή
μεταβολή, η κατανομή του αγροτικού εισοδήματος και η συγκέντρωση θέσεων εργασίας στον δευτερογενή και τον
τριτογενή τομέα. Από την εξέταση των παραπάνω δεικτών διαπιστώνεται η ύπαρξη δύο ταχυτήτων ανάπτυξης μεταξύ
του ορεινού και του πεδινού τμήματος, με αποτέλεσμα την πληθυσμιακή «αιμορραγία» των ορεινών περιοχών, τη φυγή
νέων ανθρώπων προς τα αστικά κέντρα και την απουσία νέων θέσεων εργασίας. Η τάση αυτή σταδιακά αντιστρέφεται
την τελευταία δεκαετία, με την υλοποίηση επενδύσεων στο ορεινό τμήμα του Ν. Πέλλας, τη δημιουργία σημαντικών
τουριστικών πόλων έλξης και την αύξηση της επισκεψιμότητας. Αν και κατά βάση αγροτικός η Π.Ε. Πέλλας,
χαρακτηρίζεται τα τελευταία χρόνια, από εκδήλωση έντονης δραστηριότητας στον δευτερογενή και κύρια στον τριτογενή
τομέα όπου ο τουρισμός και ο πολιτισμός προβάλλουν ως τομείς της οικονομίας με ιδιαίτερες προοπτικές εξέλιξης και
θετικής συνεισφοράς στην προσπάθεια βελτίωσης του επιπέδου ζωής των κατοίκων της περιοχής.
1.4.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Για την Π.Ε. Πέλλας η υφιστάμενη κατάσταση σε σχέση με τα παραγόμενα προϊόντα και τη παραγωγική δυναμικότητα
της περιοχής, είναι αρκετά ξεκάθαρη4.
Συγκεκριμένα, ο πρωτογενής τομέας και συγκεκριμένα η γεωργική παραγωγή είναι κεντρικής σημασίας για την οικονομία
της περιοχής. Οδηγοί των εξαγωγών είναι τα γεωργικά προϊόντα, όπως καρποί και φρούτα καθώς και παρασκευάσματα
λαχανικών, καρπών και φρούτων, τα οποία παρουσιάζουν σταθερή ζήτηση στο διάστημα 2008 – 2010, με μία μικρή
πτώση το 2009. Σε μικρότερα μεγέθη ακολουθούν επίσης προϊόντα του πρωτογενούς τομέα, όπως τα λαχανικά, φυτά
και ρίζες και παρασκευάσματα κρεάτων, ψαριών και μαλακίων. Στο επίπεδο της παραγωγής, σημαντικότερος είναι ο
4
Αναλυτικά τα στοιχεία των εξαγωγών ανα κλάδο για την Π.Ε. Πέλλας παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 2, στην ενότητα 2.2.3.
35
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
κλάδος της Γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας, ο οποίος συμπληρώνεται από αυτό του χονδρικού και λιανικού εμπορίου
με τη συμμετοχή της επισκευής των μηχανοκίνητων οχημάτων.
Τα κύρια εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Πέλλας κατά το 2012 ήταν:

Ροδάκινα κάθε είδους, παρασκευασμένα ή διατηρημένα (προς Ταϊλάνδη, Γερμανία, Πολωνία, ΗΠΑ, Γαλλία, Τσεχία,
Ιταλία, Ουγγαρία)

Ροδάκινα, στα οποία περιλαμβάνονται και τα brugnons και nectarines, νωπά (προς Ρωσία)

Καρποί και φρούτα, βρώσιμα, άψητα ή ψημένα στον ατμό ή βρασμένα στο νερό, κατεψυγμένα, έστω και με
προσθήκη ζάχαρης ή άλλων γλυκαντικών (προς Γερμανία)

Σαλιγκάρια, άλλα από τα θαλασσινά (προς Γαλλία)

Ακτινίδια, νωπά (προς Ρωσία)

Πορτοκάλια, νωπά ή ξερά (προς Ρουμανία)

Καρποί και φρούτα και άλλα βρώσιμα μέρη φυτών, αλλιώς παρασκευασμένα ή διατηρημένα, με ή χωρίς προσθήκη
ζάχαρης ή άλλων γλυκαντικών ή αλκοόλης (προς Γερμανία)

Μανταρίνια (προς Ρωσία)
1.4.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) –
Υποδομές
Μεταφορικές Υποδομές
Οδικό Δίκτυο
Οι υποδομές μεταφορών και ιδιαίτερα το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο αποτελούν σημαντικό μέρος των
τεχνικών υποδομών για κάθε Νομό, πολύ περισσότερο για την Π.Ε. Πέλλας για τον οποίο δεν υπάρχουν θαλάσσιες
μεταφορές και αερομεταφορές.
Στο εθνικό δίκτυο ανήκει το εντός του Νομού τμήμα της εθνικής οδού (Ε.Ο.2) Θεσσαλονίκη - Έδεσσα - Φλώρινα
- Σύνορα FYROM, που εξυπηρετεί τις μεταφορές σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο αφού αποτελεί μία από
τις ελάχιστες εξόδους της χώρας προς το Βορρά, παρά τα προβλήματα ανομοιομορφίας που παρουσιάζει.
Σήμερα βέβαια, λόγω των προβλημάτων με τη FYROM, η λειτουργικότητα της οδού έχει ιδιαίτερα υποβαθμιστεί. Έτσι
εξυπηρετούνται πλέον οι μεταφορές τοπικού και περιφερειακού χαρακτήρα, οι οποίες είναι όμως αρκετές λόγω της
σημασίας της οδού ως άξονα οδικής εξυπηρέτησης σε όλη τη Δυτική Μακεδονία.
Το επαρχιακό δίκτυο περιλαμβάνει το πρωτεύον επαρχιακό οδικό δίκτυο και στην περιοχή παρέμβασης το
πρωτεύον επαρχιακό δίκτυο περιλαμβάνει τους επαρχιακούς δρόμους, ενώ δεν καταγράφεται δευτερεύον επαρχιακό
οδικό δίκτυο.
Σιδηροδρομικό δίκτυο
Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Π.Ε. Πέλλας περιλαμβάνει ένα μόνο υπεραστικό άξονα ο οποίος συνδέει τη Θεσσαλονίκη
με την Έδεσσα και τη Δυτική Μακεδονία, ενώ χρόνος μετάβασης είναι σημαντικά μεγαλύτερος από κάθε άλλο μέσο,
κάτι που είναι αντίθετο με τη διεθνή πρακτική.
36
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Επιβατικές μετακινήσεις
Οι επιβατικές μετακινήσεις τοπικού και υπερτοπικού χαρακτήρα εξυπηρετούνται, εκτός του σιδηροδρόμου και των
ιδιωτικών μέσων, από το υπεραστικό ΚΤΕΛ. Ειδικότερα, στο Δήμο Γιαννιτσών λειτουργούν και γραμμές του αστικού
ΚΤΕΛ με χαρακτήρα κυρίως περιαστικό αφού εξυπηρετούν τις συνδέσεις της πόλης των Γιαννιτσών με τους κοντινούς
οικισμούς.
Οι
εμπορευματικές μετακινήσεις
γίνονται σχεδόν αποκλειστικά με φορτηγά
και
βέβαια εξυπηρετούνται από το
υφιστάμενο οδικό δίκτυο.
Αεροδρόμια – Λιμάνια
Η Π.Ε. Πέλλας δεν διαθέτει ούτε αεροδρόμια ούτε φυσικά και κάποιο λιμάνι. Το κοντινότερο αεροδρόμιο και λιμάνι στον
Νομό βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη.
Τηλεπικοινωνιακές Υποδομές
Ο εκσυγχρονισμός και ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων υλοποιείται με ταχείς ρυθμούς στο Νομό
Πέλλας. Οι υφιστάμενες προσφερόμενες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες στην Π.Ε. Πέλλας αφορούν στις εξής:

Ψηφιακή τηλεφωνία (Έδεσσα - Γιαννιτσά – Σκύδρα - Αριδαία – Κρύα Βρύση και σε άλλα πολλά αστικά κέντρα)

Ποσοστό ψηφιακοποίησης των παροχών: 100%

60.000 περίπου τηλεφωνικές συνδέσεις είναι ψηφιακές

Ψηφιακές ευκολίες

ISDN (PRA & BRA): Ψηφιακό Δίκτυο Ενοποιημένων Υπηρεσιών (πρωτεύουσα πρόσβαση και βασική πρόσβαση)
Όσον αφορά στην εφαρμογή των νέων τεχνολογιών, η ψηφιοποίηση του δικτύου έχει ολοκληρωθεί. Ο Ν. Πέλλας
πρωτοπορεί στη χρήση τεχνολογίας οπτικών ινών, δεδομένου ότι η υπεραστική σύνδεση Έδεσσα - Γιαννιτσά Θεσ/νίκη ήταν η πρώτη η οποία χρησιμοποίησε «ζεύξη» οπτικών ινών.
Αναφορικά με την παρουσία των Δήμων στο διαδίκτυο, όλοι οι Δήμοι της περιοχής παρέμβασης διαθέτουν
ιστοσελίδα, όπως επίσης και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας.
Βιομηχανικές Υποδομές
Στον Νομό Πέλλας υπάρχουν αυτή τη στιγμή 2 Βιομηχανικές Περιοχές (ΒΙ.ΠΕ.), η ΒΙ.ΠΕ. Πέλλας - Ημαθίας (Πετραία)
και η ΒΙ.ΠΕ. Έδεσσας.
Όσον αφορά τη ΒΙ.ΠΕ. Πέλλας - Ημαθίας (Πετραία), είναι ακόμη ανενεργή αφού η περιοχή είναι οριοθετημένη αλλά δεν
έχει ακόμη εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο.
Όσον αφορά τη ΒΙ.ΠΕ. Έδεσσας, δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη ζήτηση ανάμεσα στις επιχειρήσεις της περιοχής, μιας και η
βιομηχανική παραγωγή στην περιοχή είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.
1.4.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Η κατανομή του πληθυσμού κατά ομάδες ηλικιών δείχνει ότι η υπό μελέτη περιοχή παρουσιάζει μεγαλύτερο
ποσοστό ατόμων ηλικίας άνω των 64 ετών από την Π.Κ.Μ. και το σύνολο της. Το ποσοστό των κατοίκων ηλικίας 1564 της προτεινόμενης περιοχής είναι ελαφρώς μικρότερο από την ΠΚΜ και την Ελλάδα.
37
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Το επίπεδο εκπαίδευσης του ανθρωπίνου δυναμικού στην Π.Ε. Πέλλας απεικονίζεται στο παρακάτω Γράφημα.
Γράφημα 3: Επίπεδο Εκπαίδευσης Ανθρωπίνου Δυναμικού Ν. Πέλλας
Πηγή: Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ – Ίδια επεξεργασία
Παρατηρείται ότι το μεγαλύτερο μέρος του ενεργού πληθυσμού διαθέτει βασική εκπαίδευση ενώ ένα ποσοστό της
τάξεως του 7% περίπου έχει ανώτατη εκπαίδευση.
Ο Ν. Πέλλας παρουσιάζει ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα το οποίο ανέρχεται σε 44,35%
του συνολικού αριθμού των απασχολουμένων, ενώ στον δευτερογενή τομέα απασχολείται το 17,15% και στον τριτογενή
το 36,15% (ΕΣΥΕ, 2001).
Στον Νομό Πέλλας λειτουργούν ιδιωτικά και δημόσια Ι.Ε.Κ. καθώς και εργαστήρια μεταλυκειακών σπουδών. Σε γενικές
γραμμές, δεν υπάρχουν υποδομές έρευνας και ανάπτυξης, καθώς δεν είναι δυνατή και η συνεργασία της παραγωγικής
βάσης της περιοχής με ακαδημαϊκά ιδρύματα. Επίσης, δεν υπάρχουν επιχειρήσεις παραγωγής τεχνολογικών προϊόντων,
καθώς και υποδομές προώθησης της καινοτομίας όπως Τεχνολογικά Πάρκα, Clusters, Ερευνητικά Κέντρα κ.α.
38
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.4.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα της Π.Ε. Πέλλας.
Εσωτερικό Περιβάλλον
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες


Ποικιλομορφία αγροτικής παραγωγής
Ποιοτικά Αγροτικά Προϊόντα με διεθνή αναγνωρισιμότητα

Κυριαρχία παραδοσιακών κλάδων έντασης εργασίας και
χαμηλής εξειδίκευσης

Κλιματολογικές

Περιορισμένη βιομηχανική παραγωγή
παραγωγή

Συγκεντρωτισμός στην πρωτογενή παραγωγή

Αξιόλογοι τουριστικοί πόροι

Έλλειψη συγχρονιών βιομηχανικών υποδομών

Διαποίκιλση της οικονομίας στις αγροτικές περιοχές/ανάπτυξη

Αυξημένο κόστος παραγωγής

Έλλειψη

οικολογικών παραγωγών
Περιοχή πλούσια σε φυσικούς πόρους

Δυναμικός παραγωγικός πόλος και κέντρο παραγωγής βασικών
αγροτικών
συνθήκες
προϊόντων
με
που
ευνοούν
ισχυρές
την
αγροτική
σύγχρονων
αποτελεσματικών
μεθόδων
τοπικές
αγροτικές
εξειδικεύσεις
Ευκαιρίες
Απειλές

Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για ποιοτικότερα

αγροτικά προϊόντα
Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για βιολογικά

Ανταγωνισμός στα πλαίσια της σταδιακής άμβλυνσης των
περιορισμών στο διεθνές εμπόριο και της διεύρυνσης της
Ε.Ε.

Μετακίνηση παραγωγικών μονάδων έντασης εργασίας σε

όμορες χώρες και περιφέρειες
Οι αλλαγές στο παραγωγικό περιβάλλον του πρωτογενούς

περιοχές ,στο πρότυπο αειφόρου γεωργικής δραστηριότητας
Δυνατότητες ανάπτυξης τουριστικού προϊόντος

Δυνατότητες δημιουργίας μεταποιητικών μονάδων αγροτικών

αγροτικά προϊόντα
Εξωτερικό Περιβάλλον
νέων
παραγωγής στον αγροτικό τομέα

Εφικτή προσαρμογή της γεωργίας, κυρίως στις ορεινές
τομέα λόγω της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής
προϊόντων

Εκμετάλλευση του τοπικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος
σε σχέση με το τοπικά αγροτικά προϊόντα
Ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού από χώρες με προσφορά
αγροτικών προϊόντων σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές(Τουρκία,
Κίνα κλπ)

Συνεχής συρρίκνωση της οικονομίας και του Α.Ε.Π.

Συνεχιζόμενη
μείωση
της
ανταγωνιστικότητας
ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Β. Ελλάδας
39
στον
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.4.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα)
– Υποδομές
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Δίκτυα Μεταφορών και τις Υποδομές της Π.Ε. Πέλλας.
Εσωτερικό Περιβάλλον
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Εύκολη πρόσβαση σε γειτονικές χώρες των Βαλκανίων

Γεωπολιτική θέση στον ευρύτερο οικονομικό χώρο της ΝΑ
Περιβάλλον
Γεωγραφική απόσταση από τα δυτικά Ευρωπαϊκά κέντρα και
ανεπαρκείς συνδέσεις
Ευρώπης

Ανεπαρκές σε τεχνολογία σιδηροδρομικού δικτύου

Συμμετοχή στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών

Ανεπαρκές σε κάλυψη σιδηροδρομικού δικτύου

Γεωπολιτική θέση της ΠΚΜ στον ευρύτερο οικονομικό χώρο
της Νοτιοανατολικής Ευρώπης


Ανεπαρκές διασύνδεση μέσων και δικτύων
Δυσκολία στις εμπορευματικές μετακινήσεις

Διεύρυνση του Οδικού Δικτύου Θεσσαλονίκης-Έδεσσας

Ύπαρξη σιδηροδρομικού δικτύου

Εύκολη πρόσβαση στη Θεσσαλονίκη

Ύπαρξη ηλεκτρονικών-ψηφιακών υποδομών στο σύνολο του

Νομού
Ύπαρξη βιομηχανικών υποδομών (ΒΙ.ΠΕ)
Ευκαιρίες
Εξωτερικό

λόγω
πεπαλαιωμένου οδικού δικτύου

Αύξηση Κόστους στις εμπορευματικέ μετακινήσεις λόγω του

οδικού δικτύου
Εξάρτηση από την περιοχή της Θεσσαλονίκης σε logistics
Απειλές

Εγγύτητα σε Βαλκάνια και Παρευξείνια ζώνη-ζώνη μεγάλων

Περαιτέρω απαξίωση του σιδηροδρομικού δικτύου

αλλαγών και προοπτικών
Ολοκλήρωση των νέων οδικών δικτύων (εθνικών και διεθνών)


Περαιτέρω απαξίωση του οδικού δικτύου
Ισχυρός ανταγωνισμός στις μεταφορές από γειτονικές

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών

Βελτίωση των εμπορικών σχέσεων με γειτονικές χώρες
40
χώρες

Μετακίνηση των logistics σε γειτονικές χώρες
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.4.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά το Ανθρώπινο Δυναμικό και τις υποδομές Έρευνας & Ανάπτυξης της Π.Ε. Πέλλας.
Πλεονεκτήματα
Εσωτερικό Περιβάλλον


Αδυναμίες
Σχετικά ικανοποιητικό επίπεδο εκπαίδευσης
Σχετικά ικανοποιητικό επίπεδο εξειδίκευσης στον πρωτογενή
Πληθυσμιακή
αποδυνάμωση
και
γήρανση
των
παραμεθόριων και αγροτικών περιοχών με επακόλουθο τη
τομέα παραγωγής
συρρίκνωση

Δυνατότητα άντλησης πόρων εξειδικευμένου ανθρώπινου

δυναμικού από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης
Εγγύτητα με Φορείς Έρευνας Ανάπτυξης και Καινοτομίας από
παραγωγικότητας
Μικρή ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών, χαμηλή



Λειτουργία Πανεπιστημιακού Τμήματος στην Έδεσσα
δραστηριοτήτων
και
τη
μείωση
της
χρηματοδότηση και ζήτηση έρευνας και καινοτομίας από
τη περιοχή της Θεσσαλονίκης
επιχειρήσεις
Χαμηλός βαθμός απασχόλησης και υψηλά ποσοστά ανεργίας,
που πλήττουν τις γυναίκες ,τους νέους και τους μακροχρόνια

ανέργους
Χαμηλότερο του εθνικού μέσου όρου επίπεδο εκπαίδευσης
του εργατικού δυναμικού

Χαμηλή αναλογία ερευνητικού προσωπικού ως προς το
σύνολο των απασχολουμένων
Ευκαιρίες
Εξωτερικό Περιβάλλον

Απειλές

Ενίσχυση

παραγωγική διαδικασία
Διαρκής τεχνολογική εξέλιξη σε ψηφιακά μέσα

Αύξηση ενδιαφέροντος για την πολιτική για την απασχόληση
πολιτικών
ένταξης
της
καινοτομίας
στην

Ισχυρός ανταγωνισμός και άμβλυνση των τεχνολογικών
διαφορών με τις γείτονες χώρες
διαφορών με τις γείτονες χώρες
των τεχνολογικών

Συνεχής φυγή καταρτισμένου Ανθρώπινου Δυναμικού στο
εξωτερικό
Ενδεχόμενο κατάργησης του μοναδικού Πανεπιστημίου
(Στρατηγική Λισσαβόνας)

Αυξανόμενη ενασχόληση των Νέων με τις Νέες τεχνολογίες


Ευκαιρίες αναδιάρθρωσης της αγροτικής παραγωγής με
σύγχρονα μέσα

Δημογραφική γήρανση και επιβάρυνση του ασφαλιστικού

συστήματος
Αδυναμία ενσωμάτωσης του ανθρώπινου δυναμικού που

Τμήματος στην Έδεσσα με βάση το σχέδιο Αθηνά
Συνέργιες με εκπαιδευτικά ιδρύματα-Φορείς Καινοτομίας από
τη περιοχή Θεσσαλονίκης
προέρχεται από παράνομη μετανάστευση
41
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.4.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Πέλλας
Το αποτέλεσμα της ανάλυσης SWOT σε συνδυασμό με την ανάλυση για την Εξωστρέφεια και την Ανταγωνιστικότητα,
αποτελούν τη συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης για την Π.Ε. Πέλλας. Ειδικότερα με τη
συνδυασμένη ανάγνωση των τεταρτημορίων της SWOT ανά ζεύγος (Δυνατά σημεία με Ευκαιρίες, Αδύνατα σημεία με
Ευκαιρίες, Δυνατά σημεία με Απειλές, Αδύνατα σημεία με απειλές), προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία
αναλύονται υπό το πρίσμα του εξωστρεφούς προσανατολισμού της περιοχής.
Α. Παραγόμενα Προϊόντα
Όσον αφορά τα παραγόμενα προϊόντα, η ισχυροποίηση των δυνατών σημείων του Ν. Πέλλας θα προέλθει από
την αξιοποίηση των ευκαιριών που εντοπίζονται στο εξωτερικό περιβάλλον, με βάση τις ακόλουθες κατευθύνσεις:

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με στόχο τις διεθνείς αγορές που παρουσιάζουν αυξημένη
ζήτηση

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με στόχευση σε προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας

Εκσυγχρονισμός της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με βάση τις νέες μεθόδους παραγωγής και τη χρήση νέων
τεχνολογιών

Ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος

Στροφή στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων

Σταδιακή «απεξάρτηση» από τον πρωτογενή τομέα με προσανατολισμό κυρίως στον τουρισμό

Δημιουργία ανταγωνιστικών προϊόντων με μείωση του κόστους και αναβάθμιση της ποιότητας

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που τα καθιστά ποιο ελκυστικά για τις Διεθνής αγορές

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που βοηθά τη διακίνηση και πώλησή τους σε αγορές του εξωτερικού
Β. Υποδομές
Όσον αφορά τις Υποδομές:

Ισχυροποίηση των σχέσεων με τις διασυνοριακές χώρες λόγω εγγύτητας

Εκμετάλλευση των νέων οδικών υποδομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών με την αναδιοργάνωση των ΒΙ.ΠΕ

Περαιτέρω αξιοποίηση των υφιστάμενων ψηφιακών υποδομών και αναβάθμισή τους

Προσπάθεια απαγκίστρωσης από τη Θεσσαλονίκη αναφορικά με logistics και την διανομή των παραγόμενων
προϊόντων

Αναβάθμιση του Οδικού Δικτύου

Αναβάθμιση και επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου
Γ. Ανθρώπινο Δυναμικό και τομέας Έρευνας & Ανάπτυξης:

Δημιουργία συνεργιών με το Πανεπιστημιακό Τμήμα στην Έδεσσα

Περαιτέρω εκμετάλλευση του Ανθρωπίνου Δυναμικού με έμφαση στις νέες τεχνολογίες

Κατάρτιση του υφιστάμενου ανθρωπίνου δυναμικού με έμφαση σε καινοτόμους τρόπους παραγωγής

Συνεργασίες με φορείς έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης

Εκμετάλλευση της στροφής των νέων τα τελευταία χρόνια στην αγροτική παραγωγή
42
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Δημιουργία Clusters στον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής

Δημιουργία Clusters στον τομέα της Μεταποίησης
43
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.5. Π.Ε. Σερρών
1.5.1.Γενικά Χαρακτηριστικά
Η Π.Ε. Σερρών εντοπίζεται στο ανατολικό τμήμα του ευρύτερου γεωγραφικού διαμερίσματος της Μακεδονίας. Η
Μακεδονία, διοικητικά, διακρίνεται σε τρεις Οικονομικές Περιφέρειες. Στις περιφέρειες Ανατολικής, Κεντρικής και
Δυτικής Μακεδονίας. Ο νομός Σερρών καταλαμβάνει το ανατολικότερο τμήμα της Κεντρικής Μακεδονίας. Προς το
βορρά, συνορεύει με τη Βουλγαρία και νότια καταλήγει στον Στρυμονικό κόλπο. Ανατολικά συνορεύει με τους
νομούς Καβάλας και Δράμας και δυτικά με τους νομούς Κιλκίς και Θεσσαλονίκης.
Το μισό της έκτασής του χαρακτηρίζεται ως πεδινό – ημιορεινό. Πρόκειται για έναν από τους πιο πεδινούς νομούς
της Ελλάδας. Δυτικά, ο νομός Σερρών περικλείεται από τις οροσειρές Βερτίσκου και Κερδυλλίων, ενώ ανατολικά, από
τις οροσειρές Όρβηλου, Βροντούς, Μενοικίου και Παγγαίου.
Ο νομός διασχίζεται από τον ποταμό Στρυμόνα, ο οποίος πηγάζει στη Βουλγαρία και εκβάλει στον κόλπο του
Ορφανού. Η συνολική έκταση της Π.Ε. Σερρών είναι 3.967,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα και αποτελεί το 3 % περίπου της
έκτασης της χώρας. Πρωτεύουσα της Π.Ε. είναι η πόλη των Σερρών.
Η εύφορη πεδιάδα των Σερρών είναι ασφαλώς το κύριο χαρακτηριστικό της περιοχής. Οι χείμαρροι που
εκβάλουν σε αυτή, περίπου 60, εξασφαλίζουν ένα γόνιμο έδαφος για καλλιέργειες. Τα σημαντικότερα σε μέγεθος
ποτάμια της περιοχής είναι ο Στρυμόνας, ο Αγγίτης και ο Κρουσοβίτης.
Στα βορειοδυτικά της περιοχής, στους πρόποδες του όρους Μπέλες, εντοπίζεται η λίμνη Κερκίνη. Πρόκειται για το
σημαντικότερο υδροβιότοπο της περιοχής, οοποίος μάλιστα προστατεύεται, εκτός από το ελληνικό νομικό πλαίσιο
και από διεθνείς συνθήκες, όπως η συνθήκη Ramsar που αφορά διεθνούς ενδιαφέροντος υγροτόπους, αλλά και η
συνθήκη Σ.Π.Π. η οποία αφορά Σημαντικές περιοχές για Πουλιά.
Η λίμνη της Κερκίνης είναι μία τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε από τη συγκράτηση σε φράγμα τμήματος
της
ροής
του ποταμού
Στρυμόνα. Ο
λόγος ήταν η προσπάθεια δημιουργίας αποθέματος νερού ώστε να μην
επηρεάζεται η άρδευση των καλλιεργειών σε περιόδους όπου η στάθμη του ποταμού έπεφτε επικίνδυνα. Πρόσθετα,
ανάλογα με την εποχή του χρόνου, η λίμνη καλύπτει έκταση από 54.000 έως 72.000 στρέμματα. Ένα πολύ
σημαντικό τμήμα της έκτασης της περιοχής καλύπτεται από δάση. Πιο συγκεκριμένα, τα δάση αντιστοιχούν σε 820.000
στρέμματα, καταλαμβάνοντας το 20% της επιφάνειας της Π.Ε. Σερρών.
Φυσική ασπίδα προστασίας της πεδιάδας των Σερρών αλλά και φυσικά όρια της Π.Ε. Σερρών αποτελούν οι ορεινοί
όγκοι που τον περιβάλλουν. Στα βορειοδυτικά του νομού υψώνεται η οροσειρά του Μπέλες και το Μαυροβούνι,
βορειοανατολικά το όρος Όρβηλος και νοτιοδυτικά το όρος Κερδύλλιο. Στα ανατολικά του νομού υπάρχει το
Μενοίκιο όρος και η οροσειρά της Βροντούς γνωστή για το πανέμορφο δάσος του Λαϊλιά, στην ευρύτερη
περιοχή του οποίου είναι εγκατεστημένο και χιονοδρομικό κέντρο. Νοτιοανατολικά της Π.Ε. Σερρών εκτείνεται το όρος
Παγγαίο και νοτιοδυτικά το όρος Βερτίσκος. Ένα άλλο αξιοσημείωτο φυσικό χαρακτηριστικό του νομού Σερρών
είναι το Φαράγγι του ποταμού Αγγίτη. Πρόκειται για μια ποτάμια κοιλάδα συνολικού μήκους 15 χιλιομέτρων
στην οποία εκτός των άλλων εντοπίζονται υδροφόρα δάση αλλά και σημαντικές βραχογραφίες που απεικονίζουν
ιππείς, ελάφια και αφηρημένα σχέδια. Σε απόσταση 500 μέτρων από το Φαράγγι του Αγγίτη βρίσκεται το σπήλαιο της
Αλιστράτης, ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά σπήλαια της Ευρώπης, με γνωστή έως σήμερα επιφάνεια ίση με 25.000
τετραγωνικά μέτρα.
44
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.5.2.Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Πρωτογενής τομέας
Γεωργία — Κτηνοτροφία
Η Π.Ε. Σερρών εδώ και χρόνια χαρακτηρίζεται γεωργικός νομός παρά το γεγονός ότι όπως συμβαίνει σχεδόν σε όλη τη
χώρα ας, ο τομέας υπηρεσιών κερδίζει συνεχώς έδαφος στη συμμετοχή του συνολικού Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος
στο σύνολο του ΑΕΠ.
Στην Π.Ε. Σερρών συναντάται το γνώριμο πρόβλημα του πολυκερματισμού των αγροτικών εκμεταλλεύσεων που
αποτελεί θεμελιώδες πρόβλημα για το σύνολο του αγροτικού χώρου και ανασταλτικό παράγοντα στις πρωτοβουλίες
ανάπτυξής του.
Ένα από τα χαρακτηριστικά της γεωργικής παραγωγής της υπαίθρου του Ν. Σερρών είναι η μικρή διασπορά καλλιεργειών
ή αλλιώς η έντονη παραγωγική εξειδίκευση του αγροτικού πληθυσμού και μάλιστα σε καλλιέργειες οι οποίες είτε
θεωρούνται ξεπερασμένες, είτε αντιμετωπίζουν προβλήματα διάθεσης των παραγόμενων προϊόντων στην αγορά και σε
κάθε περίπτωση επιφέρουν στους παραγωγούς μικρά εισοδήματα.
Θετικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι σε ορισμένες αλλά λίγες περιπτώσεις έχει δημιουργηθεί καλλιεργητική παράδοση
στην καλλιέργεια ορισμένων ειδών τα οποία διαφοροποιούνται από τις παραπάνω κοινότυπες καλλιέργειες. Τέτοια
παραδείγματα είναι οι αμυγδαλιές στους δήμους Αμφίπολης, Βισαλτίας και Ροδολίβους, οι ελιές στο δήμο Σερρών, οι
πατάτες (οι οποίες μάλιστα είναι και εξαιρετικής ποιότητας) στις ορεινές κοινότητες Ορεινής και Άνω Βροντούς ο καπνός
στους δήμους Εμμ. Παπά και Ν. Ζίχνης και η μηδική στους δήμους Σερρών, Σκουτάρεως και Ηράκλειας. Τέλος,
ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σημαντικές εκτάσεις μένουν ακαλλιέργητες ως αγρανάπαυση (39,7% στην κοινότητα
Ορεινής, 18,4% στο δήμο Κερκίνης). Η έντονη εξειδίκευση των παραγωγών έχει σαν αποτέλεσμα μικρή ευελιξία –
προσαρμοστικότητα αυτών σε νέες καλλιέργειες σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αγοράς και κατά συνέπεια τη δυσκολία
διάθεσης των γεωργικών προϊόντων.
Η κτηνοτροφία αποτελεί για την Π.Ε. Σερρών ένα σημαντικό κομμάτι της οικονομίας, όμως παρατηρείται μια σταθερά
διαχρονική μείωση όλων των ζώων με εξαίρεση τους χοίρους οι οποίοι την τελευταία εξαετία αυξήθηκαν σημαντικά. Η
μείωση του ζωικού κεφαλαίου οφείλεται κυρίως στην εξάλειψη των οικόσιτων ζώων τα οποία παλαιότερα υπήρχαν
σχεδόν σε κάθε εκμετάλλευση. Αντίστοιχα η αύξηση των χοίρων οφείλεται στην ενδυνάμωση της οργανωμένης
χοιροτροφίας σε σύγχρονες μονάδες. Κάποιες ιδιαίτερες μονάδες εκτροφής κουνελιών (στο Δ.Δ. Βυρώνειας),
στρουθοκαμήλων (στο Δ.Δ. Πεντάπολης) κλπ είναι πολύ μικρού μεγέθους και ουσιαστικά αποτελούν την εξαίρεση στον
κανόνα της αιγοπροβατοτροφίας και βουτροφίας. Παρόλα αυτά οι μονάδες αυτές έχουν διέξοδο στην αγορά και
λειτουργούν βιώσιμα. Σημαντικό κεφάλαιο για την κτηνοτροφική παραγωγή της περιοχής αποτελεί ο πληθυσμός των
νεροβούβαλων που εκτρέφονται στους οικισμούς πέριξ της λίμνης Κερκίνης και ανέρχεται σε 1.500 περίπου ζώα. Η
εκτροφή αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς τόσο το κρέας όσο και τα προϊόντα που παράγονται από το γάλα
τους παρουσιάζουν ιδιαίτερη ζήτηση. Όσον αφορά την πιστοποίηση των μονάδων εκτροφής τα περιθώρια βελτίωσης
είναι πολλά, απαραίτητη όμως προϋπόθεση αποτελεί η βελτίωση όλης της αλυσίδας που μεσολαβεί από την παραγωγή
μέχρι και τη διάθεση του πιστοποιημένου προϊόντος έτσι ώστε και οι παραγωγοί να απολαμβάνουν αξιόλογες τιμές τα
προϊόντα
Δευτερογενής τομέας
Ένα πολύ μεγάλο μέρος από το σύνολο των δραστηριοτήτων του δευτερογενή τομέα της Π.Ε. Σερρών είναι
συγκεντρωμένο στην ΒΙ.ΠΕ. (Βιομηχανική Περιοχή) που βρίσκεται πολύ κοντά στην πόλη των Σερρών. Η πλειοψηφία
των επιχειρήσεων του μεταποιητικού τομέα ανήκει στο κλάδο των κατασκευών και ακολουθούν οι κλάδοι των τροφίμων
και ποτών, των ειδών ένδυσης, των μετάλλων και των επίπλων.
45
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Τριτογενής τομέας
Στην Π.Ε. Σερρών κυριαρχεί στον Τριτογενή τομέα το χονδρικό και λιανικό εμπόριο. ‘Όσον αφορά τοις τουριστικές
υποδομές της περιοχής, υπάρχει μια αξιοσημείωτη αύξηση τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα με τη στροφή σε ήπιες μορφές
τουρισμού (π.χ. αγροτουρισμός στη λίμνη Κερκίνη). Παρόλα αυτά, η ποιότητα των τουριστικών υποδομών της περιοχής
είναι σχετικά χαμηλή και μπορεί να παρουσιάσει μεγάλη βελτίωση στο μέλλον
Εξαγόμενα Προϊόντα
Τα κύρια εξαγώγιμα προϊόντα της περιοχής είναι τα αγροτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα όπως το βαμβάκι, λαχανικά και
φρούτα, καθώς και γάλα και μέλι. Σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα παρουσιάζουν επίσης και τα τεχνουργήματα από
γύψο –πέτρα. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Π.Ε. Σερρών χαρακτηρίζεται από τη γεωργική και κτηνοτροφική του
δυναμικότητα, οι εξαγωγές προϊόντων συνάδουν με την κύρια παραγωγική δραστηριότητα της περιοχής5.
1.5.3.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) –
Υποδομές
Οδικό & Σιδηροδρομικό Δίκτυο
Οδικό δίκτυο
Το οδικό δίκτυο αποτελεί το βασικότερο μέσο σύνδεσης και πρόσβασης στην Π.Ε. Σερρών. Επιπλέον, επειδή ην Π.Ε.
Σερρών αποτελεί το σύνορο της χώρας με τη Βουλγαρία, το οδικό δίκτυο που τον διασχίζει εξυπηρετεί τη σύνδεση της
χώρας μας με τη γειτονική χώρα αλλά και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Από την Π.Ε. Σερρών διέρχονται πέντε βασικοί οδικοί άξονες που συνδέουν την Π.Ε. με το Εθνικό οδικό δίκτυο της
χώρας :

Η Εγνατία οδός

Ο κάθετος άξονας της Εγνατίας οδού Θεσσαλονίκη – Σέρρες - Προμαχώνας (Βουλγαρία – Πανευρωπαϊκός Διάδρομος
IV)

Η εθνική οδός Σερρών – Δράμας

Η εθνική οδός Σερρών – Καβάλας (η οποία συνδέεται μέσω της Εγνατίας οδού)

Η εθνική οδός Σερρών – Κιλκίς (η οποία δίνει την δυνατότητα πρόσβασης και με το τελωνείο της Δοϊράνης στα
σύνορα Ελλάδας – πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας)
Το συνολικό μήκος του οδικού δικτύου (Εθνικό, επαρχιακό, δημοτικό κλπ) ξεπερνά τα 800 χλμ χαρακτηρίζοντας το ως
ικανοποιητικό με σαφείς δυνατότητες βελτίωσης τόσο ως προς τη χάραξη του όσο και προς την ποιότητα του
οδοστρώματος του.
Όσον αφορά τις αποστάσεις των οικισμών από την πρωτεύουσα του, ο οικισμός της Καστανούσας, η οποία βρίσκεται
στο βορειοδυτικό άκρο της Π.Ε. Σερρών (στα σύνορα με την Π.Ε. Κιλκίς) και ο οικισμός των Ν. Κερδυλλίων ο οποίος
βρίσκεται στα ανατολικά της Π.Ε. Σερρών, είναι οι πιο απομακρυσμένοι οικισμοί της περιοχής, οι οποίοι απέχουν 75 και
62 χιλιόμετρα αντίστοιχα.
Η μικρή απόσταση του Προμαχώνα και του μητροπολιτικού λιμανιού της Θεσσαλονίκης (η Εγνατία οδός δημιουργεί νέα
σύζευξη που βελτιώνει κατά πολύ το χρόνο που απαιτείται από τα σύνορα της χώρας ως την πύλη του λιμανιού), καθιστά
το νόμο Σερρών απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου που χρησιμοποιεί κατά βάση τον
5
Αναλυτικά τα στοιχεία των εξαγωγών ανα κλάδο για την Π.Ε. Σερρών παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 2, στην ενότητα 2.2.4.
46
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
παραπάνω άξονα (Προμαχώνα – Θεσσαλονίκη) και του προσδίδει σημαντικά πλεονεκτήματα και προοπτικές για
πολιτισμική και οικονομική ανάπτυξη.
Σιδηροδρομικό δίκτυο
Κατά μήκος της Π.Ε. Σερρών διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή του ΟΣΕ Θεσσαλονίκης-Αλεξανδρούπολης. Ξεκινά από
την Καστανούσα στο Βορειοδυτικό άκρο της Π.Ε. Σερρών και διακλαδώνεται στον σταθμό του Στρυμόνα (ΣτρυμονοχώριΧαρωπό) προς Βουλγαρία και προς τα νότια για Σιδηρόκαστρο, Σέρρες, Αγγίστα, Νομό Δράμας.
Η κακή χάραξη και η παλαιότητα του δικτύου καταστούν χρονοβόρες τις μετακινήσεις με τρένο αποθαρρύνοντας την
χρησιμοποίηση του από σημαντική μερίδα δυνητικών επιβατών, παρόλο που η μετακίνηση με το τρένο εξακολουθεί να
είναι η οικονομικά πιο συμφέρουσα λύση. Ωστόσο, μέσω της επέκτασης του προαστιακού σιδηροδρόμου προς Σέρρες
αναμένεται η αύξηση του επιβατικού κοινού και η μείωση των χρονοαποστάσεων. Επίσης μέσω του σιδηροδρόμου και
κυρίως μέσω των μεγάλων σταθμών της Π.Ε. Σερρών διακινείται σημαντικός όγκος εμπορευμάτων και γεωργικών
προϊόντων.
Εντός της Π.Ε. Σερρών λειτουργούν 11 σταθμοί (Καστανούσας, Ροδόπολης, Μανδρακίου, Βυρώνειας,
Στρυμώνα,
Προμαχώνα, Σιδηροκάστρου, Σκοτούσας, Σερρών, Γαζώρου και Λευκωθέας) οι περισσότεροι των οποίων χωρίς
προσωπικό και 6 στάσεις (Καλοχωρίου, ΧΣ 64, Λιβαδιάς, Ακριτοχωρίου, Ομαλού και Ν. Πετριτσίου).
Αεροδρόμια – Λιμάνια
Η Π.Ε. Σερρών δεν διαθέτει ούτε αεροδρόμια φυσικά και κάποιο λιμάνι. Σε κοντινή απόσταση όμως, βρίσκεται το
αεροδρόμιο και το Λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Βιομηχανικές Υποδομές
Εντός της Π.Ε. Σερρών και σε μικρή απόσταση από την πόλη των Σερρών (στο Δ.Δ. Χριστού του Δήμου Λευκώνα)
λειτουργεί Βιομηχανική Περιοχή η οποία συνδέεται με τον κάθετο άξονα της Εγνατίας οδού Θεσσαλονίκη – Προμαχώνα
– Ανατ. Ευρώπη. Η ΒΙ.ΠΕ. Σερρών καταλαμβάνει έκταση 1.200 στρεμμάτων από τα οποία 710 στρ αφορούν βιομηχανικά
γήπεδα, 171 βιοτεχνικά γήπεδα, 130 στρ δρόμους, 132 στρ πράσινο, και 57 στρ κοινόχρηστες εξυπηρετήσεις.
Εκτός από τη ΒΙ.ΠΕ, υπάρχει και το Βιοτεχνικό Πάρκο. Η έκταση του ΒΙΟΠΑ, βρίσκεται στον οδικό άξονα Σερρών Νεοχωρίου, είναι 250 στρέμματα, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 5,5 εκατ. ευρώ. Το 2010
ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση του έργου, σε έκταση 122,5 στρέμματα, τα οποία μπορούν να φιλοξενήσουν έως 75
επιχειρήσεις χαμηλής όχλησης και να δημιουργήσουν 200 νέες θέσεις εργασίας. Η πρώτη φάση -προϋπολογισμού 2,277
εκατ. ευρώ- εντάχθηκε στο πλαίσιο του μέτρου 3.4 του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας. Στο πλαίσιο του έργου
κατασκευάστηκαν 2,8 χλμ. οδοποιίας, 1,8 χλμ. περίφραξης, 3,2 χλμ. δικτύου ύδρευσης, 3,3 χλμ. δικτύου αποχέτευσης
όμβριων υδάτων, 3,8 χλμ. δικτύου ακαθάρτων, 2,5 χλμ. δικτύου ηλεκτροφωτισμού και 3 χλμ. δικτύου ΟΤΕ. Δυστυχώς
σήμερα, το ΒΙΟΠΑ παρουσιάζει εικόνα εγκατάλειψης και δεν υπάρχει εκεί κάποια οικονομική δραστηριότητα.
1.5.4.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Στην Π.Ε. Σερρών το μορφωτικό επίπεδο του πληθυσμού είναι προφανώς χαμηλό. Συγκρίνοντας τα χαρακτηριστικά της
Π.Ε. Σερρών ανά επίπεδο εκπαίδευσης με τα αντίστοιχα της περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της χώρας
παρατηρούμε πως υπάρχει σημαντική υστέρηση στο επίπεδο εκπαίδευσης.
47
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ειδικότερα τα ποσοστά που αφορούν τις υψηλές βαθμίδες εκπαίδευσης εμφανίζονται σημαντικά χαμηλότερα στην Π.Ε.
Σερρών ενώ αντίστροφα εμφανίζονται σημαντικά υψηλότερα ποσοστά στις χαμηλότερες βαθμίδες εκπαίδευσης. Το
θετικό στοιχείο είναι ότι διαχρονικά το εκπαιδευτικό επίπεδο του τοπικού πληθυσμού βελτιώνεται.
Γράφημα 4: Επίπεδο Εκπαίδευσης Ανθρωπίνου Δυναμικού Ν. Σερρών
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ – Ίδια επεξεργασία
Στην Π.Ε. Σερρών η πλειοψηφία των απασχολουμένων σε σχέση με την επαγγελματική τους ιδιότητα είναι μισθωτοί (με
μισθό ή ημερομίσθιο, ήτοι ποσοστό 43,37%, περίπου, των απασχολούμενων). Το 10,58% είναι συμβοηθούντα και μη
αμειβόμενα μέλη σε οικογενειακή επιχείρηση, το 28,36% είναι απασχολούμενοι χωρίς προσωπικό, δηλαδή εργάζονται
για δικό τους λογαριασμό (αυτοαπασχολούμενοι) και το 9,99% είναι απασχολούμενοι με προσωπικό (εργοδότες). Το
υψηλό ποσοστό που αποτυπώνεται στην κατηγορία «εργαζόμενοι για δικό τους λογαριασμό» οφείλεται κυρίως στην
αγροτική φυσιογνωμία της περιοχής καθώς σημαντικός αριθμός αυτοαπασχολουμένων προέρχεται από τον αγροτικό
τομέα ως αρχηγοί αγροτικής εκμετάλλευσης.
Όσον αφορά τους τομείς έρευνας και ανάπτυξης, στη πόλη των Σερρών φιλοξενούνται τα Τ.Ε.Φ.Α.Α. του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο οποίο φοιτούν περισσότεροι από 650 φοιτητές με τον αριθμό του
διδακτικού προσωπικού να ξεπερνά τα 50 μέλη, ενώ εδρεύει και Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (Τ.Ε.Ι.) με δύο σχολές
:
α) Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας με δύο τμήματα :
Διοίκησης Επιχειρήσεων
Λογιστικής
β) Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών με τέσσερα τμήματα :
Μηχανολογίας, Πολιτικών Δομικών Έργων, Πληροφορικής και Επικοινωνίας, Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας
48
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Η λειτουργία όλων των τμημάτων υποστηρίζεται από το Τμήμα Ξένων Γλωσσών και Φυσικής Αγωγής ενώ ο συνολικός
αριθμός των εγγεγραμμένων σπουδαστών ξεπερνάει τις 12.500 με τον αριθμό του διδακτικού προσωπικού να ανέρχεται
στα 380 μέλη (μόνιμοι και έκτακτοι). Υπολογίζεται ότι περίπου 8.000 από τους παραπάνω σπουδαστές είναι ενεργοί.
Στον Νομό Σερρών λειτουργεί ο Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Σερρών του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας
(ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.)
Πέραν των παραπάνω, σημειώνεται πως η Π.Ε. Σερρών δεν διαθέτει οργανωμένες δομές έρευνας και ανάπτυξης, αλλά
είναι πάρα πολύ κοντά στον Ν. Θεσσαλονίκης, γεγονός που διευκολύνει τις συνέργειες τόσο με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα
της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, όσο και με τους άλλους φορείς έρευνας (Τεχνολογικά Πάρκα, ΕΚΕΤΑ, Ζώνη Καινοτομίας κλπ.)
1.5.5.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα της Π.Ε. Σερρών
Πλεονεκτήματα

Ποικιλομορφία αγροτικής παραγωγής

Ποικιλομορφία Κτηνοτροφικής Παραγωγής

Αξιόλογοι φυσικοί πόροι

Ανάπτυξη μιας σειράς προϊόντων φυτικής παραγωγής με



οικογενειακού χαρακτήρα, με περιορισμένο όγκο πωλήσεων
και χαμηλό βαθμό προσαρμοστικότητας
Κυριαρχία παραδοσιακών κλάδων έντασης εργασίας και
χαμηλής εξειδίκευσης
κηπευτικά ,όσπρια)
Κτηνοτροφική πτηνοτροφική δραστηριότητα με ιδιαίτερη

Έλλειψη
παράδοση
και

Εξαιρετικά ασθενείς γεωργικές διαρθρώσεις σε συνδυασμό
με υψηλό κόστος παραγωγής
(κουνέλια

Έλλειψη
ποιοτικά
χαρακτηριστικά
στους
αιγοπροβατοτροφίας
Σημαντική
παρουσία
κλάδους
της
λοιπών
(πατάτα,
κεράσια,
βουτροφίας
εκτροφών
μεταποιητικών
υποδομών
στη
νέων
σύγχρονων
αποτελεσματικών
μεθόδων
παραγωγής στον αγροτικό τομέα
Πλούσιοι τουριστικοί πόροι (αρχαιολογικοί - ιστορικοί χώροι,
μονές, σπήλαια, οικισμοί αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος
φυσικό τοπίο)


Πολυκερματισμός του κλήρου
Η τάση για την προτίμηση επιδοτούμενων καλλιεργειώνΣταδιακή εγκατάλειψη του πρωτογενή τομέα παραγωγής

Χαλαρή σύνδεση του πρωτογενούς με τους άλλους τομείς

της οικονομίας
Περιορισμένη εκμετάλλευση των φυσικών αξιοθέατων του
νομού.
Ευκαιρίες

Απειλές
Ύπαρξη συγκέντρωσης Βιομηχανιών στην ευρύτερη περιοχή

του Νομού(ΒΙΠΕ)
Εξωτερικό Περιβάλλον
σύγχρονων
πρωτογενή παραγωγή
νεροβούβαλοι) και της μελισσοκομίας

Μεγάλος αριθμός πολύ μικρών λιανεμπορικών επιχειρήσεων

ιδιαίτερα
Εσωτερικό Περιβάλλον
Αδυναμίες
Ανταγωνισμός στα πλαίσια της σταδιακής άμβλυνσης των
περιορισμών στο διεθνές εμπόριο και της διεύρυνσης της Ε.Ε

Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για ποιοτικότερα

Μετακίνηση παραγωγικών μονάδων έντασης εργασίας σε

αγροτικά &κτηνοτροφικά προϊόντα
Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για βιολογικά

όμορες χώρες και περιφέρειες
Οι αλλαγές στο παραγωγικό περιβάλλον του πρωτογενούς
αγροτικά & κτηνοτροφικά προϊόντα
τομέα λόγω της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής

Δυνατότητες παραγωγής - τυποποίησης και εμπορίας τοπικών

Ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού από τιε γειτονικές

(παραδοσιακών) προϊόντων
Προοπτική αξιοποίησης των φυσικών περιβαλλοντικών και

βαλκανικές χώρες
Συνεχής συρρίκνωση της οικονομίας και του Α.Ε.Π.
πολιτιστικών πόρων της περιοχής

Συνεχιζόμενη

Δυνατότητες δημιουργίας μεταποιητικών μονάδων αγροτικών

προϊόντων
Αξιοποίησης των εξειδικευμένων κτηνοτροφικών προϊόντων
49
μείωση
της
ανταγωνιστικότητας
ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Β. Ελλάδας
στον
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.5.6.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα)
– Υποδομές
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Δίκτυα Μεταφορών και τις Υποδομές της Π.Ε. Σερρών.
Εσωτερικό Περιβάλλον
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Η μικρή απόσταση του Προμαχώνα από το Ν. Σερρών

Αναβάθμιση του ρόλου της γεωστρατηγικής θέσης της
Περιβάλλον
Γεωγραφική απόσταση από τα δυτικά Ευρωπαϊκά κέντρα και
ανεπαρκείς συνδέσεις
περιοχής, ιδρωμένη υπό το πρίσμα της

Ανεπαρκές σε τεχνολογία σιδηροδρομικό δίκτυο

Συνεχούς διεύρυνσης της Ε.Ε προς στις ψώρες της Ανατολικής

Ανεπαρκές σε κάλυψη σιδηροδρομικό δίκτυο


Ευρώπης
Γεωγραφική θέση του νομού κοντά στο λιμάνι &αεροδρόμιο
Δυσκολία στις εμπορευματικές
πεπαλαιωμένου οδικού δικτύου
της Θεσσαλονίκης

Αύξηση Κόστους στις εμπορευματικές μετακινήσεις λόγω

Γεωπολιτική θέση στον ευρύτερο οικονομικό χώρο της ΝΑ

Ευρώπης
Συμμετοχή στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών

Εύκολη πρόσβαση στη Θεσσαλονίκη

Ύπαρξη ηλεκτρονικών-ψηφιακών υποδομών στο σύνολο του

νομού
Ύπαρξη βιομηχανικών υποδομών (ΒΙ.ΠΕ)
μετακινήσεις
λόγω
του οδικού δικτύου


Ευκαιρίες
Εξωτερικό

Απουσία Διαμετακομιστικού Κέντρου
Εξάρτηση από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης σε logistics
Απειλές

Εγγύτητα στον Ν. Θεσσαλονίκης

Περαιτέρω απαξίωση του σιδηροδρομικού δικτύου

Εγγύτητα σε Βαλκάνια και Παρευξείνια ζώνη-ζώνη μεγάλων

Περαιτέρω του οδικού δικτύου

Ισχυρός ανταγωνισμός στις μεταφορές από γειτονικές χώρες

και προοπτικών
Ολοκλήρωση των νέων οδικών δικτύων (εθνικών και διεθνών)

Μετακίνηση των Logistics σε γειτονικές χώρες

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών

Βελτίωση των εμπορικών σχέσεων με γειτονικές χώρες
50
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.5.7.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά το Ανθρώπινο Δυναμικό και τις υποδομές Έρευνας & Ανάπτυξης της Π.Ε. Σερρών.
Εσωτερικό Περιβάλλον
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Δυνατότητα άντλησης πόρων εξειδικευμένου ανθρώπινου
δυναμικού από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης

Εγγύτητα με Φορείς Έρευνας Ανάπτυξης και Καινοτομίας από
συρρίκνωση

τη περιοχή της Θεσσαλονίκης
Λειτουργία Τμήματος ΑΤΕΙ στις Σέρρες
παραγωγικότητας
Μικρή ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών, χαμηλή

Λειτουργία Σταθμού Γεωργικής Έρευνας

Αύξηση του μορφωτικού επιπέδου τα τελευταία χρόνια

Μείωση της φυγής του πληθυσμού στα αστικά κέντρα

Πληθυσμιακή
αποδυνάμωση
και
γήρανση
των
παραμεθόριων και αγροτικών περιοχών με επακόλουθο τη
δραστηριοτήτων
και
τη
μείωση
της
χρηματοδότηση και ζήτηση έρευνας και καινοτομίας από

επιχειρήσεις
Χαμηλός βαθμός απασχόλησης και υψηλά ποσοστά ανεργίας,
που πλήττουν κυρίως τις γυναίκες ,τους νέους

και τους
μακροχρόνια άνεργους
Χαμηλότερο του εθνικού μέσου όρου επίπεδο εκπαίδευσης
του εργατικού δυναμικού

Χαμηλή αναλογία ερευνητικού προσωπικού ως προς το
σύνολο των απασχολουμένων
Ευκαιρίες
Απειλές

Αναδιοργάνωση και εκμετάλλευση του Βιοτεχνικού Πάρκου –

ΒΙ.ΠΑ
Περαιτέρω ενδυνάμωση της ΒΙ.ΠΕ

Εκμετάλλευση καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού από το

Εξάρτηση

Θεσσαλονίκης
Εξάρτηση στους τομείς έρευνας και ανάπτυξης από τον Ν.
σε
καταρτισμένο
προσωπικό
από
τον
Ν.
Θεσσαλονίκης

Μείωση του επίπεδο εκπαίδευσης λόγω της οικονομικής

κρίσης
Ισχυρός ανταγωνισμός και άμβλυνση των τεχνολογικών

παραγωγική διαδικασία
Διαρκής τεχνολογική εξέλιξη σε ψηφιακά μέσα

Αύξηση ενδιαφέροντος για την Πολιτική για την απασχόληση

Συνεχής φυγή καταρτισμένου Ανθρώπινου Δυναμικού στο
Αυξανόμενη ενασχόληση των Νέων με τις Νέες Τεχνολογίες
Ευκαιρίες αναδιάρθρωσης της αγροτικής παραγωγής με

εξωτερικό
Απορρόφηση καταρτισμένου Ανθρώπινου Δυναμικού από τη
σύγχρονα μέσα

Δημογραφική γήρανση και επιβάρυνση του ασφαλιστικού

συστήματος
Αδυναμία ενσωμάτωσης του ανθρώπινου δυναμικού που
Ν. Θεσσαλονίκης
Εξωτερικό Περιβάλλον


Ενίσχυση
πολιτικών
ένταξης
της
καινοτομίας
στην
διαφορών με τις γείτονες χώρες
(Στρατηγική Λισσαβόνας)



Συνέργιες με εκπαιδευτικά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα

του Ν. Σερρών
Συνέργιες με εκπαιδευτικά ιδρύματα-Φορείς Καινοτομίας από
Θεσσαλονίκη (εσωτερική μετανάστευση)
προέρχεται από παράνομη μετανάστευση
τη περιοχή της Θεσσαλονίκης
1.5.8.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Σερρών
Το αποτέλεσμα της ανάλυσης SWOT σε συνδυασμό με την ανάλυση για την Εξωστρέφεια και την Ανταγωνιστικότητα,
αποτελούν τη συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης για την Π.Ε. Σερρών. Ειδικότερα με τη
συνδυασμένη ανάγνωση των τεταρτημορίων της SWOT ανά ζεύγος (Δυνατά σημεία με Ευκαιρίες, Αδύνατα σημεία με
Ευκαιρίες, Δυνατά σημεία με Απειλές, Αδύνατα σημεία με απειλές), προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία
αναλύονται υπό το πρίσμα του εξωστρεφούς προσανατολισμού της Π.Ε. Σερρών.
51
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Α. Παραγόμενα Προϊόντα
Όσον αφορά τα παραγόμενα προϊόντα, η ισχυροποίηση των δυνατών σημείων του Ν. Σερρών θα προέλθει από
την αξιοποίηση των ευκαιριών που εντοπίζονται στο εξωτερικό περιβάλλον, με βάση τις ακόλουθες κατευθύνσεις:

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με στόχο τις διεθνείς αγορές που παρουσιάζουν αυξημένη
ζήτηση

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με στόχευση σε προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας

Εκσυγχρονισμός της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με βάση τις νέες μεθόδους παραγωγής και τη χρήση νέων
τεχνολογιών

Εκμετάλλευση των εξειδικευμένων Κτηνοτροφικών προϊόντων (Βουβάλια – Στρουθοκάμηλοι)

Ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος με εκμετάλλευση των φυσικών και ανθρωπογενών πόρων

Στροφή στη μεταποίηση αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων

Δημιουργία ανταγωνιστικών προϊόντων με μείωση του κόστους και αναβάθμιση της ποιότητας

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που τα καθιστά ποιο ελκυστικά για τις Διεθνής αγορές

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που βοηθά τη διακίνηση και πώλησή τους σε αγορές του εξωτερικού
Β. Υποδομές
Όσον αφορά τις Υποδομές:

Ισχυροποίηση των σχέσεων με τις διασυνοριακές χώρες λόγω εγγύτητας

Εκμετάλλευση των νέων οδικών υποδομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών με την αναδιοργάνωση του ΒΙ.ΠΑ και την περαιτέρω
αξιοποίησης της ΒΙ.ΠΕ.

Περαιτέρω αξιοποίηση των υφιστάμενων ψηφιακών υποδομών και αναβάθμισή τους

Προσπάθεια απαγκίστρωσης από τη Θεσσαλονίκη αναφορικά με logistics και την διανομή των παραγόμενων
προϊόντων

Αναβάθμιση του Οδικού Δικτύου

Αναβάθμιση και επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου
Γ. Ανθρώπινο Δυναμικό και τομέας Έρευνας & Ανάπτυξης:

Δημιουργία συνεργιών με το ΑΤΕΙ Σερρών

Δημιουργία συνεργιών με φορείς Αγροτικής Έρευνας της περιοχής

Περαιτέρω εκμετάλλευση του Ανθρωπίνου Δυναμικού με έμφαση στις νέες τεχνολογίες

Κατάρτιση του υφιστάμενου ανθρωπίνου δυναμικού με έμφαση σε καινοτόμους τρόπους παραγωγής

Συνεργασίες με φορείς έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης

Εκμετάλλευση της στροφής των νέων τα τελευταία χρόνια στην αγροτική παραγωγή

Προσέλκυση καταρτισμένου ανθρωπίνου δυναμικού από τη Θεσσαλονίκη

Δημιουργία Clusters στον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής

Δημιουργία Clusters στον τομέα της Μεταποίησης
52
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.6. Π.Ε. Φλώρινας
1.6.1.Γενικά Χαρακτηριστικά
Η Π.Ε. Φλώρινας βρίσκεται στο Βορειοδυτικό άκρο της Ελλάδος και διοικητικά ανήκει στην Περιφέρεια της Δυτικής
Μακεδονίας. Συνορεύει στα δυτικά με την Αλβανία, ανατολικά με την Π.Ε. Πέλλης, βόρεια με την πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας, νοτιοανατολικά με την Π.Ε. Κοζάνης και νοτιοδυτικά με την Π.Ε. Καστοριάς. Στα ανατολικά
της Π.Ε. Φλώρινας υπάρχουν οι οροσειρές του όρους Βόρα (Καϊμακτσαλαν), με την τρίτη ψηλότερη κορυφή της Ελλάδας
– υψόμετρο 2524 μ – και η οδική διάβαση της Κέλλης προς Θεσσαλονίκη και Κοζάνη. Στα δυτικά υπάρχουν οι οροσειρές
Βαρνούντα με την υψηλότερη κορυφή στον ελλαδικό χώρο την Όριζα ή Περιστέρι (2334μ), του Βέρνου με κορυφή το
Βίτσι (2128μ), ενώ υπάρχει και η οδική διάβαση Βίγλας προς Πρέσπες, Γιουγκοσλαβία και Αλβανία. Μεταξύ των
οροσειρών υπάρχουν λίμνες, ορισμένες από τις οποίες φιλοξενούν σπάνιους υδροβιότοπους, όπως η μικρή και η μεγάλη
Πρέσπα, η Βεγορίτιδα, η λίμνη Πετρών, η Χειμαδίτιδα και η Ζάζαρη.
Έκταση
Η Π.Ε. καταλαμβάνει έκταση 1.924 τ. χλμ. από τα οποία το 74% περίπου καλύπτεται από ορεινές και ημιορεινές εκτάσεις
ενώ μόνο το 26% καλύπτεται από πεδινές. Σύμφωνα με την κατάταξη της ΕΣΥΕ, από το σύνολο των δήμων και
κοινοτήτων της Π.Ε. Φλώρινας οι 37 θεωρούνται πεδινές, οι 16 ημιορεινές και 37 ορεινές. Η κατάταξη των γεωργικών
περιοχών της Π.Ε. Φλώρινας (εκτάσεις) σύμφωνα με την οδηγία 75/268, δίνει 0 % πεδινές, 55,6 % μειονεκτικές και
44,4% ορεινές. Τα αντίστοιχα ποσοστά για την περιοχή είναι (0 %) πεδινές, οι 50 δηλαδή το (100%) μειονεκτικές και
οι 40 δηλαδή το (100 %) ορεινές.
Φυσικό περιβάλλον
Η Π.Ε. Φλώρινας αποτελεί περιοχή ιδιαίτερου ενδιαφέροντος ως προς το περιβάλλον.
Εδώ συνυπάρχουν οικοσυστήματα (6 περιοχές NATURA) που αποτελούν βασικούς παράγοντες της ποιότητας ζωής της
περιοχής. Πλούσιο είναι το φυσικό περιβάλλον της περιοχής και περιλαμβάνει:

τους ορεινούς όγκους του Βαρνούντα, του Βιτσίου και του Βόρα,

έξι (6) λίμνες, προστατευόμενες, τεράστιου οικολογικού ενδιαφέροντος

τον Εθνικό Δρυμό στην περιοχή των Πρεσπών και

σημαντικότατη χλωρίδα και πανίδα, ενώ το τοπίο της περιοχής παρουσιάζει εναλλαγές.
Η ευρύτερη περιοχή του Αμυνταίου παρουσιάζει σημαντική αμπελουργική και οινοποιητική παράδοση.
Εκτός όμως από τα παραπάνω, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τα παρακάτω χαρακτηριστικά της περιοχής όπως:

τους αρχαιολογικούς χώρους, με πιο αξιόλογους αυτούς των Πετρών και του Αγίου Παντελεήμονα

τις Κοινότητες Νυμφαίου & Λεχόβου καθώς και τα Δημοτικά διαμερίσματα, Αγίου Γερμανού, Ψαράδων, Ακρίτα,
Κρατερού, τα οποία παρουσιάζουν ιδιαίτερη παραδοσιακή αρχιτεκτονική και

τους οικισμούς της Κοινότητας Νυμφαίου και του Δημοτικού διαμερίσματος Ψαράδων, οι οποίοι έχουν ανακηρυχθεί
διατηρητέοι παραδοσιακοί οικισμοί.
Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Η Π.Ε. Φλώρινας είναι ο πλέον γεωργοκτηνοτροφικός νομός της Περιφέρειας Δ. Μακεδονίας . Η οικονομία της περιοχής
στηρίζεται κατά κύριο λόγο στον πρωτογενή τομέα λόγω των ιδιαίτερων γεωφυσικών χαρακτηριστικών της περιοχής.
Έτσι, στη γεωργία αναλογεί το 21% του προϊόντος της Π.Ε. Φλώρινας, ενώ παράγεται 1,2% του συνολικού γεωργικού
προϊόντος της χώρας. Οι βασικότερες καλλιέργειες στην περιοχή είναι τα σιτηρά, τα όσπρια, τα κηπευτικά, καθώς και οι
δενδροκαλλιέργειες, ενώ σημαντική είναι και η κτηνοτροφική δραστηριότητα στα χωριά των ορεινών όγκων της
53
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
περιοχής. Η Π.Ε. Φλώρινας βρίσκεται αρκετά ψηλά σε επίπεδο επικράτειας στην παραγωγή μήλων, αλλά και γάλακτος,
αφού και στις δυο αυτές κατηγορίες καταλαμβάνει το 2011την 8η θέση στην επικράτεια, με 3,5% και 3,1% της
παραγωγής της χώρας αντίστοιχα.
Η γεωργία της περιοχής χαρακτηρίζεται από έντονο προσανατολισμό στην παραγωγή κτηνοτροφικών φυτών για
ζωοτροφές, τα οποία συμβάλουν στην ακαθάριστη γεωργική πρόσοδο σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50 %.
Το κυρίαρχο είδος καλλιέργειας, από την άποψη τόσο των εκτάσεων και του προσωπικού που σχετίζονται με αυτό όσο
και του όγκου του παραγόμενου προϊόντος, είναι η καλλιέργεια σιτηρών. Πολύ μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η
καλλιέργεια φασολιών στην περιοχή της Πρέσπας για τα οποία έχει κατοχυρωθεί το δικαίωμα ονομασίας – προέλευσης
(ΠΟΠ).
Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα δείχνει να παρουσιάζει η Π.Ε. Φλώρινας και στην καλλιέργεια πατάτας. Ενδιαφέρουσα
είναι η περίπτωση των ζαχαροτεύτλων, των οποίων η παραγωγή υπόκειται σε ποσοστώσεις, με αποτέλεσμα η κατά έτος
παραγωγή να ποικίλει ανάλογα με τις ανάγκες της Ελληνικής Βιομηχανίας Ζάχαρης, που απορροφά το σύνολο της τοπικής
παραγωγής.
Υπάρχουν στην Π.Ε. Φλώρινας δενδρώδεις καλλιέργειες (μήλα, αχλάδια, ροδάκινα, κεράσια, αμύγδαλα) που εμφανίζουν
σχετικό δυναμικό, όχι τόσο από πλευράς στρεμματικών αποδόσεων όσο από πλευράς ποιότητας παραγόμενων
προϊόντων.
Αντίστοιχο δυναμικό παρουσιάζουν και οι αμπελοκαλλιέργειες της περιοχής Αμυνταίου. Με έμφαση στην ποικιλία
Ξινόμαυρο, η ΕΑΣ Αμυνταίου παράγει κρασί φημισμένης ποιότητας (για το οποίο έχουν εκχωρηθεί δικαιώματα Ονομασίας
Προέλευσης) και διαθέτει στην αγορά 11 ετικέτες.
Δευτερογενής τομέας
Η περιοχή παρουσιάζει περιορισμένη μεταποιητική δραστηριότητα και το κύριο χαρακτηριστικό της είναι η παραγωγής
ηλεκτρικής ενέργειας.
Υπάρχει εξειδίκευση σε παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους μικρού μεγέθους, όπως μικρές μεταποιητικές μονάδες
παραδοσιακών γλυκών κουταλιού, μαρμελάδας, κομπόστας καθώς και ποτών.
Τριτογενής τομέας
Στην περιοχή ο τριτογενής τομέας εμφανίζεται ιδιαίτερα ανεπτυγμένος, εκτός φυσικά του εμπορίου και ειδικότερα του
Λιανικού εμπορίου.
Η σημαντική δραστηριότητα στον τομέα αυτό οφείλεται κυρίως στις δύο μεγάλες οικιστικές περιοχές της Φλώρινας και
του Αμυνταίου. Σε αυτές τις πόλεις εμφανίζεται μεγάλη ανάπτυξη του εμπορίου αλλά και άλλων υπηρεσιών όπως αυτών
της υγείας, της εκπαίδευσης, του αθλητισμού του πολιτισμού και του τουρισμού.
Τα κυριότερα προϊόντα τα οποία παρουσιάζουν εξαγωγικό ενδιαφέρον για τον Νομό είναι Παρασκευάσματα Λαχανικών,
Καρπών και Φρούτων και Κακάο και παρασκευάσματα αυτού καθώς επίσης και η κατηγορία Ποτών, αλκοολούχων υγρών
και ξυδιού6.
6
Αναλυτικά τα στοιχεία των εξαγωγών ανα κλάδο για την Π.Ε. Φλώρινας παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 2, στην ενότητα 2.2.5.
54
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.6.2.Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα) –
Υποδομές
Μεταφορικές Υποδομές - Οδικό & Σιδηροδρομικό Δίκτυο
Οι μεταφορές στην Π.Ε. Φλώρινας πραγματοποιούνται είτε µέσω του οδικού είτε µέσω του σιδηροδρομικού δικτύου.
Το σιδηροδρομικό δίκτυο της Π.Ε. Φλώρινας περιλαμβάνει τέσσερις (4) σιδηροδρομικούς σταθµούς (ΣΣ): το ΣΣ
Αµυνταίου, το ΣΣ Κάτω Βεύης, το ΣΣ Μεσονησίου και το ΣΣ Φλώρινας. Η περιοχή συνδέεται πρωτίστως µε την
Κοζάνη, την Κεντρική Μακεδονία (Έδεσσα – Νάουσα – Βέροια και τη Θεσσαλονίκη - 200 χλµ), την Ανατολική
Μακεδονία - Θράκη, καθώς και το υπόλοιπο σιδηροδρομικό δίκτυο της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας. Οι σιδηροδρομικές
συνδέσεις είναι συνολικά υποβαθμισμένες, µε αποτέλεσμα τα τελευταία χρόνια να έχει υποχωρήσει σε μεγάλο
βαθµό η κίνηση επιβατών και εµπορευµάτων (59,3% υποχώρησε η εμπορευματική κίνηση στους σιδηροδρομικούς
σταθµούς της Περιφέρειας κατά την περίοδο 1996 – 2003). Το συνολικό δίκτυο είναι μονής κατεύθυνσης, ενώ έχουν
σχεδιαστεί και βρίσκονται σε εξέλιξη έργα ανακατασκευής σε αρκετά τμήματα του δικτύου και ειδικότερα στη
σύνδεση της Π.Ε. µε τα σύνορα FYROM (περιοχή σταθμού Μεσονησίου - διαμόρφωση δικτύου ώστε να επιτρέπεται η
μεταφορά μεγαλύτερων φορτίων), όπου και προγραμματίζεται να δημιουργηθεί
ένα νέος ολοκληρωμένος
σιδηροδρομικός σταθμός (Καύκασος). Το συνολικό πρόγραμμα ανακατασκευής - εκσυγχρονισμού εκτιμάται ότι προχωρεί
αργά.
Όσον αφορά το οδικό του δίκτυο ο νομός Φλώρινας είναι η φυσική πύλη της χώρας προς Αλβανία και FYROM.
Η γεωγραφική του θέση (βορειότερο τμήμα της Περιφέρειας) περιορίζει έως ένα βαθμό τις ευεργετικές επιδράσεις
του κύριου άξονα της Εγνατία Οδού, που διασχίζει τη Δυτική Μακεδονία. Η πρόσβαση στο νομό γινόταν και στο
μεγαλύτερο ποσοστό γίνεται µέσω του οδικού δικτύου γειτνιαζόντων Νομών, ενώ η κατάσταση του επαρχιακού οδικού
του δικτύου είναι μέτρια και τα περιθώρια βελτίωσής της παραμένουν σημαντικά. Η παράδοση στην κυκλοφορία του
τμήματος «Γρεβενά – Πολύμυλος»
της Εγνατίας Οδού έχει διευκολύνει την πρόσβαση του δρόμου προς τα
µμεγάλα αστικά κέντρα των Ιωαννίνων και της Κοζάνης. Ανάμεσα στα κεντρικά αιτήματα των παραγωγικών φορέων
της περιοχής που αφορούν τις υποδομές οδικού δικτύου ξεχωρίζουν α) η δημιουργία νέου αυτοκινητόδρομου
Φλώρινας – Θεσσαλονίκης και β) η δημιουργία νέας επαρχιακής οδού Νίκη – Πρέσπα – Νυμφαίο για την ανάπτυξη του
τουρισμού στο νομό.
Το μεγαλύτερο όμως ενδιαφέρον του νομού συγκεντρώνεται εύλογα στην ολοκλήρωση
του κάθετου προς την Εγνατία Οδό άξονα Νίκης - Φλώρινας - Πτολεμαΐδας – Κοζάνης, που συνδέει την
περιφέρεια µε την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και συνεχίζεται νότια προς το νομό Λάρισας.
Το τμήμα Νίκης - Φλώρινας του κάθετου άξονα έχει μήκος 77 χλµ., εκ των οποίων 14 χλµ. είναι υπό μελέτη. Ο
άξονας αυτός συνιστά χωρίς αμφιβολία τη σημαντικότερη υποδομή στον τομέα των μεταφορών, η οποία αναμένεται
α) να βελτιώσει την πρόσβαση του νομού από και προς την πρωτεύουσα και το νότιο τμήμα της χώρας και β) να
συμβάλλει αποτελεσματικά στην ανάπτυξη του
νομού ενισχύοντας
ουσιαστικά
την
προσπάθεια
ανάπτυξης
συνεργασιών και διακίνησης εμπορευμάτων και προς τις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων αλλά και της Κεντρικής
Ευρώπης. Οι προσδοκίες της επιχειρηματικής κοινότητας του Ν. Φλώρινας , όσον αφορά τις υποδομές μεταφορών,
εστιάζονται πρωτίστως στην ολοκλήρωση του κάθετου άξονα, στην επιτάχυνση της ολοκλήρωσης των υπόλοιπων
τμημάτων της Εγνατίας Οδού και του επαρχιακού οδικού δικτύου στην περιφέρεια, καθώς και στην επιτάχυνση
των έργων εκσυγχρονισμού και στη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του σιδηροδρομικού δικτύου. Τα έργα αυτά
συνδέονται και προάγουν άμεσα την τουριστική αφύπνιση που είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί στο νομό.
Επιβατικές μετακινήσεις
Οι επιβατικές μετακινήσεις τοπικού και υπερτοπικού χαρακτήρα εξυπηρετούνται, εκτός του σιδηροδρόμου και των
ιδιωτικών μέσων, από το υπεραστικό ΚΤΕΛ. Οι εμπορευματικές μετακινήσεις γίνονται σχεδόν αποκλειστικά με φορτηγά
και βέβαια εξυπηρετούνται από το υφιστάμενο οδικό δίκτυο.
55
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Αεροδρόμια – Λιμάνια
Η Π.Ε. Φλώρινας δεν διαθέτει ούτε αεροδρόμια ούτε φυσικά και κάποιο λιμάνι. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται ο Κρατικός
Αερολιμένας Καστοριάς «Αριστοτέλης» ο οποίος όμως εξυπηρετεί ιδιαίτερα περιορισμένο αριθμό πτήσεων. Επίσης στη
Κοζάνη βρίσκεται ο Κρατικός Αερολιμένας Κοζάνης «Φίλιππος», 4 χιλιόμετρα από την πόλη της Κοζάνης. Οι
εγκαταστάσεις που διαθέτει είναι υποτυπώδεις και δεν καλύπτει μεγάλα αεροσκάφη. Συνεπώς, για τη μεταφορά
προϊόντων αεροπορικώς, τη πιο κοντινή λύση αποτελεί το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης.
Βιομηχανικές Υποδομές
Στα όρια του δήμου Φλώρινας λειτουργεί η μοναδική βιομηχανική περιοχή (ΒΙ.ΠΕ.) της Περιφέρειας συνολικής
έκτασης 1000 στρεμμάτων (ιδρύθηκε το 1983), µε περίπου 10 εγκατεστημένες επιχειρήσεις. Οι παραγωγικοί φορείς
της περιοχής, διαπιστώνοντας τη φθίνουσα πορεία των βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην περιοχή και ιδιαίτερα στη
ΒΙ.ΠΕ., έχουν τονίσει την άμεση ανάγκη αναβάθμισης και αξιοποίησης της υπάρχουσας ΒΙ.ΠΕ., η οποία αποτελεί
προϋπόθεση για την αύξηση των επενδύσεων και την ανάδειξη της περιοχής σε κόμβο ανάπτυξης. Στη ΒΙ.ΠΕ.
Φλώρινας και σε οικόπεδο επιφάνειας 40.194 µ2 έχει δημιουργηθεί µία σύγχρονη υποδομή διακίνησης, αποθήκευσης
χύδην φορτίων και υπηρεσίες εφοδιαστικής αλυσίδας («ΑΛΦΑ ∆Ι.ΚΕ.ΒΕ. Α.Ε. - ∆ιαµετακοµιστικό Κέντρο Φλώρινας»),
η οποία και συνιστά ένα (1) από τα επτά (7) κέντρα Logistics που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια µε κοινοτικά
κονδύλια (Μέτρο 4.5 της Κ.Π. INTERREG II), τα οποία διαχειρίστηκε η Εταιρία Ανάπτυξης Ιδιωτικών Υποδομών
Βορείου Ελλάδος (Ε.Α.Ι.Υ.Β.Ε.). Το κέντρο αυτό λειτούργησε όμως για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, και σήμερα πλέον
δεν λειτουργεί.
1.6.3.Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Η Π.Ε. Φλώρινας, είναι μια περιοχή που έχει τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τον αγροτικό τομέα (14,3%) σε σχέση µε
τις υπόλοιπες Π.Ε. της Περιφέρειας. Οι κάτοικοί του ασχολούνται µε την κτηνοτροφία, µε μικρές οικογενειακές
αγροτικές
εκμεταλλεύσεις
και
την
υλοτομία. Με
προστιθέμενης αξίας, που δεν συμβάλλουν στην
δραστηριότητες,
διαμόρφωση
ενός
δηλαδή, χαμηλής παραγωγικότητας και
ικανοποιητικού
αγροτικού
εισοδήματος.
Αναλυτικότερα, το 33,25% (6,277 άτομα) του οικονομικά ενεργού πληθυσμού απασχολείται στη γεωργία, την
κτηνοτροφία, την θήρα, τη δασοκομία και την αλιεία. Από αυτά, ποσοστό 77,19%, είναι αυτοαπασχολούμενοι,
ενώ το υπόλοιπο ποσοστό αφορά τους μερικώς απασχολούμενους και τους μισθωτούς. Τη ζήτηση εργασίας
καλύπτουν και οι ακόλουθοι τομείς δραστηριότητας όπως το εμπόριο, οι επισκευές, τα ξενοδοχεία και τα
εστιατόρια που απασχολούν το 10,38 %, οι κατασκευές το 7,35%, οι μεταποιητικές βιομηχανίες το 6,25%, ενώ
οι μεταφορές, η αποθήκευση και οι επικοινωνίες το 4,06%. Οι υπηρεσίες παροχής ρεύματος, νερού και αερίου
απασχολούν ποσοστό της τάξης του 2,54%, τα λατομεία και ορυχεία 1,40% και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί
0,88%. Το υπολειπόμενο ποσοστό (18,72%) του οικονομικά ενεργού πληθυσμού απασχολείται σε λοιπές υπηρεσίες,
ενώ υπάρχει και ένα ποσοστό της τάξης του 8,95% που δεν έχει δηλώσει το είδος της οικονομικής δραστηριότητας
που απασχολείται ή βρίσκεται σε νεαρή ηλικία, 6,23%.Η περιοχή παρουσιάζει περιορισμένη μεταποιητική δραστηριότητα
µε κύριο χαρακτηριστικό αυτό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Υπάρχει, επίσης, εξειδίκευση σε παραδοσιακούς
βιομηχανικούς κλάδους µε μικρού μεγέθους μεταποιητικές μονάδες παραδοσιακών γλυκών κουταλιού, μαρμελάδας,
κομπόστας, καθώς και ποτών. Ο τριτογενής τομέας καλύπτει την πλειοψηφία των οικονομικών δραστηριοτήτων
μερικών Δήμων και Δημοτικών Διαμερισμάτων. Η σημαντική δραστηριότητα στον τομέα αυτού οφείλεται κυρίως
στις δύο μεγάλες οικιστικές περιοχές της Φλώρινας και του Αμυνταίου. Σε αυτές τις πόλεις εμφανίζεται μεγάλη ανάπτυξη
του εμπορίου αλλά και άλλων υπηρεσιών, όπως αυτών της υγείας, της εκπαίδευσης, του αθλητισμού του πολιτισμού
και του τουρισμού. Ειδικότερα στον τομέα του Τουρισμού, στην περιοχή υφίστανται 49 καταλύματα διαφόρων
56
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
κατηγοριών και υψηλών προδιαγραφών όπως ξενοδοχεία, μεμονωμένα διαμερίσματα και ξενώνες, τα οποία έχουν
τη δυνατότητα να εξυπηρετήσουν περί τους 1300 επισκέπτες.
Το επίπεδο εκπαίδευσης του ανθρωπίνου δυναμικού στην Π.Ε. Πέλλας απεικονίζεται στο παρακάτω Γράφημα.
Γράφημα 5: Επίπεδο Εκπαίδευσης Ανθρωπίνου Δυναμικού Ν. Πέλλας
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ – Ίδια επεξεργασία
Όσον αφορά τους τομείς έρευνας και ανάπτυξης, στον Νομό Φλώρινας εδρεύουν τμήματα του Πανεπιστημίου Δυτικής
Μακεδονίας, και συγκεκριμένα το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών.
Επίσης στον Νομό Φλώρινας εδρεύει και τμήμα του Α.Τ.Ε.Ι. Δυτικής Μακεδονίας με έδρα τη Κοζάνη, η σχολή
Τεχνολογίας Γεωπονίας και Τεχνολογίας Τροφίμων και Διατροφής που περιλαμβάνει τις κατευθύνσεις α) Φυτικής
Παραγωγής β) Ζωικής Παραγωγής γ) Αγροτικής Οικονομίας δ) Ποιοτικού Ελέγχου Αγροτικών Προϊόντων.
57
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.6.4.SWOT Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Παραγόμενα Προϊόντα – Παραγωγική Δυναμικότητα της Π.Ε. Φλώρινας
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Χαρακτηρισμός της περιοχής ως
Ενεργειακού Κέντρου της Ελλάδας
και

Κυριαρχία παραδοσιακών
χαμηλής εξειδίκευσης

Η ύπαρξη σημαντικών κοιτασμάτων λιγνίτη και τα δημόσια και

Περιορισμένη βιομηχανική παραγωγή

Συγκεντρωτισμός στην πρωτογενή παραγωγή

ιδιωτικά ορυχεία
Ποικιλομορφία αγροτικής παραγωγής

Έλλειψη συγχρονιών μεταποιητικών υποδομών

Ποιοτικά Αγροτικά Προϊόντα με διεθνή αναγνωρισιμότητα.

Έλλειψη συγχρονιών βιομηχανικών υποδομών

Κλιματολογικές

Αυξημένο κόστος παραγωγής

Έλλειψη νέων σύγχρονων αποτελεσματικών
παραγωγής στον αγροτικό τομέα

Η μικρή συμμετοχή του Νόμου στις συνολικές εξαγωγές
συνθήκες
που
Βιομηχανικού
ευνοούν
την
αγροτική
Εσωτερικό Περιβάλλον
παραγωγή

Αξιόλογοι τουριστικοί πόροι

Αυξημένη Κτηνοτροφική Παραγωγή

Περιοχή πλούσια σε φυσικούς πόρους

Ύπαρξη τεσσάρων (4) χιονοδρομικών κέντρων στην περιοχή
μεθόδων
αγαθών

Το εξαγωγικό προϊόν του Νομού Φλώρινας χαρακτηρίζεται
από πολύ μικρή έως μεσαία διασπορά προορισμών

Τα περιβαλλοντικά προβλήματα, κυρίως στις περιοχές
πόλωσης της ενεργειακής παραγωγής εμποδίζουν την
Κτηνοτροφική και Αγροτική Ανάπτυξη
Ευκαιρίες
Απειλές

Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για ποιοτικότερα
αγροτικά προϊόντα

Χαμηλή ανταγωνιστικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων
,σε σχέση με το σύνολο της χώρας

Αυξανόμενη ζήτηση σε παγκόσμιο επίπεδο για βιολογικά

Ανταγωνισμός στα πλαίσια της σταδιακής άμβλυνσης των
αγροτικά προϊόντα

Εξωτερικό Περιβάλλον
κλάδων έντασης εργασίας και
περιορισμών στο διεθνές εμπόριο και της διεύρυνσης της
Εφικτή προσαρμογή της γεωργίας ,κυρίως στις ορεινές
περιοχές, στο πρότυπο αειφόρου γεωργικής δραστηριότητας

Ε.Ε.
Μετακίνηση παραγωγικών μονάδων έντασης εργασίας σε

Δυνατότητες ανάπτυξης τουριστικού προϊόντος

Δυνατότητες δημιουργίας μεταποιητικών μονάδων αγροτικών

Οι αλλαγές στο παραγωγικό περιβάλλον του πρωτογενούς

προϊόντων
Σημαντικές αναπτυξιακές τους δυνατότητες η αξιοποίηση

τομέα λόγω της νέα Κοινής Αγροτικής Πολιτικής
Ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού από τις γειτονικές
όμορες χώρες και περιφέρειες
λιγνιτικών κοιτασμάτων
βαλκανικές χώρες.

Δημιουργία μονάδων τυποποίησης και μεταποίησης των

τοπικών γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων
Επενδύσεις οικοτουρισμού σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο και

Ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού από χώρες με προσφορά
αγροτικών προϊόντων σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές (Τουρκία
,Κίνα κλπ )
δημιουργίας αγροτουριστικών μονάδων σε εγκαταλειμμένα

Συνεχής συρρίκνωση της οικονομίας και του Α.Ε.Π.
ορεινά χωριά

Συνεχιζόμενη
μείωση
της
ανταγωνιστικότητας
ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Β. Ελλάδας
58
στον
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.6.5.SWOT Δίκτυα Μεταφορών (Οδικά Δίκτυα – Λιμάνια – Αεροδρόμια – Σιδηροδρομικά Δίκτυα)
– Υποδομές
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά τα Δίκτυα Μεταφορών και τις Υποδομές της Π.Ε. Φλώρινας.
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Εύκολη πρόσβαση σε γειτονικές χώρες των Βαλκανίων

Φυσική πύλη προς Αλβανία και κυρίως την ΠΓΔΜ(FYROM)


Ύπαρξη βιομηχανικών υποδομών (ΒΙ.ΠΕ.)

Ανεπαρκές σε τεχνολογία σιδηροδρομικό δίκτυο

Η συντομότερη οδική πρόσβαση των Δυτικών Βαλκανίων με

Ανεπαρκές σε κάλυψη σιδηροδρομικό δίκτυο

το λιμάνι της Θεσσαλονίκης
Η συντομότερη οδική πρόσβαση της Δυτικής Ελλάδας μέσω


Ανεπαρκής διασύνδεση μέσων και δικτύων
Δυσκολία στις εμπορευματικές μετακινήσεις
ανεπαρκείς
Εσωτερικό Περιβάλλον
του “Άξονα 10” με τα Βαλκάνια και τη Κεντρική Ευρώπη

Ισχυρό Οδικό Δίκτυο με βάση την Εγνατία Οδό

Ιστορική παράδοση στην εμπορική δραστηριότητα, ιδίως στο
γειτονικό βαλκανικό χώρο
λόγω
πεπαλαιωμένου οδικού δικτύου

Αύξηση Κόστους στις εμπορευματικές μετακινήσεις λόγω

του οδικού δικτύου
Εξάρτηση από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης σε logistics

Η ελλιπής διασύνδεση με την Κεντρική και νότια Ελλάδα και
επομένως με το κέντρο του Ελληνικού Οικονομικού χώρου

Περιορισμένη δυνατότητα για ανάπτυξη συνδυασμένων
μεταφορών λόγω του ελλιπούς σιδηροδρομικού δικτύου και
της
εξαιρετικά
περιορισμένης
δυνατότητας
των
αερομεταφορών
Ευκαιρίες
Εξωτερικό Περιβάλλον
Γεωγραφική απόσταση από τα δυτικά Ευρωπαϊκά κέντρα και
Απειλές

Εγγύτητα σε Βαλκάνια και Παρευξείνια ζώνη-ζώνη μεγάλων

Περαιτέρω απαξίωση του σιδηροδρομικού δικτύου

Περαιτέρω απαξίωση του οδικού δικτύου

αλλαγών και προοπτικών
Ολοκλήρωση των νέων οδικών δικτύων (εθνικών και διεθνών)

Ισχυρός ανταγωνισμός στις μεταφορές από γειτονικές χώρες

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών

Μετακίνηση των Logistics σε γειτονικές χώρες

Βελτίωση των εμπορικών σχέσεων με γειτονικές χώρες

Η αστάθεια (πολιτική και οικονομική)που υφίσταται και

Η άρση της γεωγραφικής απομόνωσης σε συνδυασμό με την
αναζωπυρώνεται κατά καιρούς σε διάφορες Βαλκανικές
χώρες στα σύνορα της χώρας
ενίσχυση του ρόλου των αστικών κέντρων
59

Οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του οδικού τμήματος

Φλώρινας-Νίκης –FYROM
Λαθρεμπόριο με τις γειτονικές χώρες
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.6.6.SWOT Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα και ανάπτυξη
Ακολουθεί ανάλυση SWOT που αφορά το Ανθρώπινο Δυναμικό και τις υποδομές Έρευνας & Ανάπτυξης της Π.Ε.
Φλώρινας.
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Σχετικά ικανοποιητικά επίπεδο εκπαίδευσης

Σχετικά ικανοποιητικά επίπεδο εξειδίκευσης στον πρωτογενή


Δυνατότητα άντλησης πόρων εξειδικευμένου ανθρώπινου

δυναμικού από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης
Εγγύτητα με Φορείς Έρευνας Ανάπτυξης και Καινοτομίας από
Εσωτερικό Περιβάλλον

Λειτουργία Πανεπιστημιακού Τμήματος στη Φλώρινα

Λειτουργία Πανεπιστημίου στη Κοζάνη
Πληθυσμιακή
αποδυνάμωση
και
γήρανση
των
παραμεθόριων και αγροτικών περιοχών με επακόλουθο τη
συρρίκνωση δραστηριοτήτων και τη μείωση της

την περιοχή της Θεσσαλονίκης
παραγωγικότητας
Μικρή ανάπτυξη επιχειρηματικών συνεργασιών, χαμηλή
χρηματοδότηση και ζήτηση έρευνας και καινοτομίας από

επιχειρήσεις
Χαμηλός βαθμός απασχόλησης και υψηλά ποσοστά ανεργίας
,που πλήττουν κυρίως τις γυναίκες ,τους νέους και τους
μακροχρόνια ανέργους

Χαμηλότερο του εθνικού μέσου όρου επίπεδο εκπαίδευσης
του εργατικού δυναμικού

Χαμηλή αναλογία ερευνητικού προσωπικού ως προς το
σύνολο των απασχολουμένων
Ευκαιρίες
Απειλές

Ενίσχυση

παραγωγική διαδικασία
Διαρκής τεχνολογική εξέλιξη σε ψηφιακά μέσα

Αύξηση
πολιτικών
ένταξης
ενδιαφέροντος
για
της
την
καινοτομίας
πολιτική
για
στην

Ισχυρός ανταγωνισμός και άμβλυνση των τεχνολογικών

διαφορών με τις γείτονες χώρες
Συνεχής φυγή καταρτισμένου Ανθρώπινου Δυναμικού στο
την
απασχόληση(Στρατηγική Λισσαβόνας)
Εξωτερικό Περιβάλλον
όρους προσέλκυσης και διατήρησης του

τομέα παραγωγής
Υστέρηση σε εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό καθώς και σε
εξωτερικό

Ενδεχόμενο κατάργησης των Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων με
βάση το σχέδιο Αθηνά
Δημογραφική γήρανση και επιβάρυνση του ασφαλιστικού

Αυξανόμενη ενασχόληση των Νέων με τις Νέες Τεχνολογίες

Ευκαιρίες αναδιάρθρωσης της αγροτικής παραγωγής με


σύγχρονα μέσα
Συνέργιες με εκπαιδευτικά ιδρύματα-Φορείς Καινοτομίας από

Αδυναμία ενσωμάτωσης του ανθρώπινου δυναμικού που

προέρχεται από παράνομη μετανάστευση
Η φυσική μείωση του πληθυσμού που επιτείνει και τη
συστήματος
τη περιοχή Κοζάνης καθώς και τα Τμήματα που εδρεύουν στη

Φλώρινα
Συνέργιες με εκπαιδευτικά ιδρύματα-Φορείς Καινοτομίας από
τη περιοχή της Θεσσαλονίκης
γρήγορη αύξηση του μέσου όρου ηλικίας σε όλες τις
περιοχές του νομού
60
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.6.7.Συμπεράσματα για την Π.Ε. Φλώρινας
Το αποτέλεσμα της ανάλυσης SWOT σε συνδυασμό με την ανάλυση για την Εξωστρέφεια και την Ανταγωνιστικότητα,
αποτελούν τη συστηματική καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης για την Π.Ε. Φλώρινας. Ειδικότερα με τη
συνδυασμένη ανάγνωση των τεταρτημορίων της SWOT ανά ζεύγος (Δυνατά σημεία με Ευκαιρίες, Αδύνατα σημεία με
Ευκαιρίες, Δυνατά σημεία με Απειλές, Αδύνατα σημεία με απειλές), προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία
αναλύονται υπό το πρίσμα του εξωστρεφούς προσανατολισμού της Π.Ε..
Α. Παραγόμενα Προϊόντα
Όσον αφορά τα παραγόμενα προϊόντα, η ισχυροποίηση των δυνατών σημείων του Ν. Φλώρινας θα προέλθει από
την αξιοποίηση των ευκαιριών που εντοπίζονται στο εξωτερικό περιβάλλον, με βάση τις ακόλουθες κατευθύνσεις:

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής κτηνοτροφικής παραγωγής με στόχο τις διεθνείς αγορές που παρουσιάζουν αυξημένη
ζήτηση

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής κτηνοτροφικής παραγωγής με στόχευση σε προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας

Εκσυγχρονισμός της ήδη ισχυρής κτηνοτροφικής παραγωγής με βάση τις νέες μεθόδους παραγωγής και τη χρήση
νέων τεχνολογιών

Η ολοκληρωμένη αξιοποίηση (π.χ. Υδατοκαλλιέργειες, υπηρεσίες τουρισμού κ.α.) του πλούσιου υδάτινου
δυναμικού.

Ανάπτυξη ισχυρών δεσμών συνεργασίας με τις τοπικές «υποστηρικτικές-δορυφορικές» προς τη ΔΕΗ επιχειρήσεις

Προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων & Ξένων Άμεσων Επενδύσεων στο τομέα της ενέργειας

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με στόχο τις διεθνείς αγορές που παρουσιάζουν αυξημένη
ζήτηση

Εκμετάλλευση της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με στόχευση σε προϊόντα βιολογικής καλλιέργειας

Εκσυγχρονισμός της ήδη ισχυρής αγροτικής παραγωγής με βάση τις νέες μεθόδους παραγωγής και τη χρήση νέων
τεχνολογιών

Ανάπτυξη του τουριστικού προϊόντος

Στροφή στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων

Σταδιακή «απεξάρτηση» από τον πρωτογενή τομέα με προσανατολισμό κυρίως στον τουρισμό

Δημιουργία ανταγωνιστικών προϊόντων με μείωση του κόστους και αναβάθμιση της ποιότητας

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που τα καθιστά ποιο ελκυστικά για τις Διεθνής αγορές

Έμφαση στη πιστοποίηση Προϊόντων που βοηθά τη διακίνηση και πώλησή τους σε αγορές του εξωτερικού
Β. Υποδομές
Όσον αφορά τις Υποδομές:

Ανάπτυξη συνεργασιών σε διαπεριφερειακό και διακρατικό επίπεδο για την ενίσχυση της εξωστρέφειας και
τη μεγιστοποίηση του αποτελέσματος των εφαρμοζόμενων εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών.

Ισχυροποίηση των σχέσεων με τις διασυνοριακές χώρες λόγω εγγύτητας

Εκμετάλλευση των νέων οδικών υποδομών για τη μεταφορά εμπορευμάτων

Αναβάθμιση και αξιοποίηση των Βιομηχανικών Υποδομών με την αναδιοργάνωση της ΒΙ.ΠΕ
61
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Περαιτέρω αξιοποίηση των υφιστάμενων ψηφιακών υποδομών και αναβάθμισή τους

Προσπάθεια απαγκίστρωσης από τη Θεσσαλονίκη αναφορικά με logistics και την διανομή των παραγόμενων
προϊόντων

Αναβάθμιση του Οδικού Δικτύου

Αναβάθμιση και επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου
Γ. Ανθρώπινο Δυναμικό και τομέας Έρευνας & Ανάπτυξης:

Δημιουργία συνεργιών με τα Πανεπιστημιακά Τμήματα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας

Δημιουργία συνεργιών με το Α.Τ.Ε.Ι. Δυτικής Μακεδονίας

Εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση των δομών αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και επιμόρφωσης

Περαιτέρω εκμετάλλευση του Ανθρωπίνου Δυναμικού με έμφαση στις νέες τεχνολογίες

Κατάρτιση του υφιστάμενου ανθρωπίνου δυναμικού με έμφαση σε καινοτόμους τρόπους παραγωγής

Συνεργασίες με φορείς έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας από τη περιοχή της Θεσσαλονίκης

Εκμετάλλευση της στροφής των νέων τα τελευταία χρόνια στην αγροτική παραγωγή

Δημιουργία Clusters στον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής

Δημιουργία Clusters στον τομέα της Μεταποίησης
62
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
1.7. Δεύτερο Επίπεδο – Εξέταση Κοινών Παραγόντων
Το δεύτερο επίπεδο, αφορά την ανάλυση SWOT σε συνάρτηση με το γενικότερο περιβάλλον μέσα στο οποίο υφίστανται
οι εξεταζόμενοι Νομοί. Στο σημείο αυτό, θα λάβει χώρα μια γενικότερη προσέγγιση των παραγόντων εκείνων που
επηρεάζουν την εξωστρέφεια των Π.Ε., και είναι κοινοί για όλους. Ποιο συγκεκριμένα, θα εξεταστούν οι κοινοί
«παρανομαστές» των Π.Ε., οι οποίοι τους επηρεάζουν με ίδιο τρόπο, δηλαδή οι παράγοντες εκείνοι που επηρεάζουν τις
επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους εξεταζόμενους Νομούς ανεξαρτήτως της χωροθέτησής τους.
Οι κοινοί παράγοντες που θα εξεταστούν είναι:

Οικονομικό – Φορολογικό – Νομικό Περιβάλλον

Ρευστότητα - Χρηματοδότηση Επιχειρήσεων
Ακολουθεί επιγραμματική ανάλυση SWOT:
Πλεονεκτήματα
Αδυναμίες

Στροφή των επιχειρήσεων στις εξαγωγές

Περιορισμένη ρευστότητα των επιχειρήσεων

Στροφή των επιχειρήσεων σε εξαγωγικά

Έλλειψη-Ανεπάρκεια

Σχετική μείωση του κόστους παραγωγής των Ελληνικών
εργαλείων
επιχειρήσεων σε ορισμένους τομείς (μείωση μισθολογικού
κόστους)


Ιδιαίτερα Περιορισμένη Πρόσβαση σε Τραπεζικό Δανεισμό
Δαιδαλώδεις Γραφειοκρατικές Διαδικασίες

Αύξηση των εξαγωγών τη τελευταία διετία

Έλλειψη εμπιστοσύνης από τιε αγορές του εξωτερικού προς

Ύπαρξη επιδοτήσεων σε σχέση με την εξωστρέφεια των
Εσωτερικό Περιβάλλον
επιχειρήσεων (Εξωστρέφεια I &II)
τις Ελληνικές επιχειρήσεις(άρνηση πιστώσεων)

Έλλειψη ισχυρού Brand Name στα Ελληνικά Προϊόντα

Μείωση του ΑΕΠ και της παραγωγής της Χώρας

Ασταθές Φορολογικό Σύστημα που δεν επιτρέπει την

ανάπτυξη και τον επιχειρηματικό σχεδιασμού
Ασαφές Φορολογικό Σύστημα που δεν επιτρέπει την
ανάπτυξη και τον επιχειρηματικό σχεδιασμό

Αύξηση του Κόστους Παραγωγής λόγω αυξήσεων στον
τομέα της ενέργειας (ρεύμα) και των μεταφορών(πετρέλαιο
κίνησης – διόδια)
Ευκαιρίες
Εξωτερικό Περιβάλλον
Χρηματοδοτικών
ρευστότητας
Απειλές

Διεύρυνση των παγκόσμιων αγορών

Δυνατότητα εύκολης διακίνησης προϊόντων εντός της Ε.Ε


Αυξανόμενη ζήτηση ποιοτικών αγροτικών και κτηνοτροφικών

Συνέχιση της έλλειψης σταθερής φορολογικής πολιτικής

προϊόντων
Ύπαρξη αναπτυσσόμενων αγορών με μεγάλη εισαγωγική


Ραγδαία αύξηση της φορολογίας των επιχειρήσεων
Ισχυρός ανταγωνισμός από τις γειτονικές Βαλκανικές χώρες
μείωση
της
ρευστότητας
των
Ελληνικών
επιχειρήσεων
δυναμικότητα

Περαιτέρω
με πολύ χαμηλό εργασιακό και φορολογικό κόστος
Παραδοσιακά καλές επιχειρηματικές σχέσης της Ελλάδας με
μεγάλο αριθμό αγορών

Ισχυρός ανταγωνισμός από τις αναπτυσσόμενες χώρες με
πολύ χαμηλό εργασιακό και φορολογικό κόστος
63
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1.8. Γενικά Συμπεράσματα
Με βάση την ανάλυση S.W.O.T. που έλαβε χώρα για το σύνολο των εξεταζόμενων Π.Ε., είναι σαφές ότι το προφίλ των
Π.Ε. Πέλλας, Φλώρινας Σερρών και Κιλκίς, παρουσιάζει τα περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά, όσον άφορα τους
εξεταζόμενους τομείς. Η Π.Ε. Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά σε όλα τα εξεταζόμενα
επίπεδα.
Α. Παραγόμενα Προϊόντα
Σε σχέση με τα παραγόμενα προϊόντα καθώς και την εν γένει επιχειρηματικότητα των περιοχών (Π.Ε. Πέλλας, Φλώρινας
Σερρών και Κιλκίς), διαπιστώνεται μια ιδιαίτερη εξάρτηση στη πρωτογενή παραγωγή αγροτικών και κτηνοτροφικών
προϊόντων, τα οποία όμως παρουσιάζουν πολύ μεγάλα περιθώρια εκμετάλλευσης τόσο σε επίπεδο παραγωγής με την
εισαγωγή νέων μεθόδων και τεχνολογιών, όσο και σε επίπεδο μεταποίησης. Σε όλες τις Π.Ε., τα προϊόντα που
παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ποσοστό εξαγωγών, συνάδουν με τα προϊόντα τα οποία δίνουν και τη μεγαλύτερη
προστιθέμενη αξία στη περιοχή. Εξαίρεση αποτελεί η Π.Ε. Κιλκίς, η οποία ενώ χαρακτηρίζεται ως εν γένει αγροτική και
κτηνοτροφική περιοχή, παρουσιάζει δραστηριότητα στις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, γεγονός το οποίο οφείλεται
στην ύπαρξη ισχυρών Βιομηχανικών Μονάδων στη ΒΙ.ΠΕ. Κιλκίς.
Η Π.Ε. Θεσσαλονίκης, παρουσιάζει ένα εντελώς διαφορετικό προφίλ, αφού έχει ισχυρή μεταποιητική δραστηριότητα,
στην οποία βασίζεται και το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της.
Β. Υποδομές
Όσον αφορά τις Υποδομές, οι Π.Ε. Πέλλας, Φλώρινας Σερρών και Κιλκίς, από άποψη χωροθέτησης παρουσιάζουν
ιδιαίτερα πλεονεκτήματα σε σχέση με τη γεωγραφική τους θέση. Τα προβλήματα υποδομών, είναι κοινά για τις
παραπάνω περιοχές, και αφορούν κυρίως την έλλειψη οδικών και σιδηροδρομικών υποδομών που εμποδίζουν τη
μεταφορά και διέλευση εμπορευμάτων. Σημαντικό επίσης πρόβλημα, αποτελεί η έλλειψη Διαμετακομιστικών Κέντρων
με συνέπεια την εξάρτηση των εν λόγω περιοχών από τη Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Σε σχέση τις Βιομηχανικές Υποδομές,
ξεχωρίζει η Π.Ε. Κιλκίς που διαθέτει μια πολύ καλά οργανωμένη ΒΙ.ΠΕ., σε αντίθεση με τις υπόλοιπες Π.Ε. όπου
διαπιστώνεται ότι οι υπάρχουσες Βιομηχανικές Υποδομές υπολειτουργούν ή σε ορισμένες περιπτώσεις δεν έχουν ακόμη
ξεκινήσει τη λειτουργία τους. Αντίθετη εικόνα παρουσιάζει η Π.Ε. Θεσσαλονίκης, όπου συγκεντρώνει μια πληθώρα
υποδομών σε όλα τα επίπεδα, χωρίς βέβαια και εκεί να απουσιάζουν τα προβλήματα που αφορούν κυρίως την έλλειψη
εμπορευματικών μεταφορών μέσω του αεροδρομίου και την απαξίωση του Λιμένα.
Γ. Ανθρώπινο Δυναμικό – Έρευνα & Ανάπτυξη
Το ανθρώπινο δυναμικό παρουσιάζει σχετικά χαμηλό επίπεδο μόρφωσης και εξειδίκευσης για τις Π.Ε. Πέλλας, Φλώρινας
Σερρών και Κιλκίς, ενώ στο σύνολο των Π.Ε. υπάρχουν ιδιαίτερα περιορισμένοι φορείς έρευνας και καινοτομίας που
συνοψίζονται σε τμήματα Πανεπιστήμιων η ΤΕΙ, με χαρακτηριστική την απουσία ερευνητικών κέντρων, θερμοκοιτίδων
επιχειρήσεων κλπ. Τα παραπάνω, έχουν οδηγήσει τις εξεταζόμενες Π.Ε. σε μία εξάρτηση από τη Π.Ε. Θεσσαλονίκης που
σαφώς και δεν βοηθά την εξωστρέφεια αλλά και την εν γένει επιχειρηματική ανάπτυξη των περιοχών.
Όσον αφορά τη Π.Ε. Θεσσαλονίκης Το ανθρώπινο δυναμικό της περιοχής είναι σαφώς ποιο αναβαθμισμένο σε σχέση με
τις υπόλοιπες Π.Ε. Επίσης, στη Π.Ε. Θεσσαλονίκης υπάρχει μεγάλος αριθμός Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, ενώ
μεγάλος είναι και ο αριθμός των υποδομών – φορέων έρευνας και ανάπτυξης.
64
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΑΓΟΡΕΣ – ΣΤΟΧΟΙ ΜΕ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ
2.1. Εισαγωγή
Στην ενότητα που ακολουθεί γίνεται μια αξιολόγηση της εξωστρέφειας και της εξαγωγικής δυναμικής των επιχειρήσεων
της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής, με βάση κυρίως τις εξαγωγές ανά κλάδο σε επίπεδο συνδυασμένης
ονοματολογίας CN2, όπως καταγράφεται από την ΕΛ.ΣΤΑΤ. Στόχος είναι η καταγραφή των αγορών – στόχων που
παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, με βάση την αξία των εξαγωγών ανά εξαγωγικό κλάδο.
Σε χωρική κλίμακα επιλέγεται το επίπεδο νομού (Π.Ε.), ενώ η ανάλυση αφορά τις επιλέξιμες περιοχές που καλύπτονται
από το πρόγραμμα εδαφικής συνεργασίας IPA – Ελλάδα – πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (Π.Ε.
Θεσσαλονίκης, Κιλκίς, Πέλλας, Σερρών, Φλώρινας – NUTS III). Η παρουσίαση των στοιχείων των εξαγωγών των
σημαντικότερων εξαγωγικών κλάδων θα αναδείξει τα προϊόντα των διεθνώς εμπορεύσιμων κλάδων που παρουσιάζουν
ιδιαίτερο εξαγωγικό ενδιαφέρον.
Στη συνέχεια παρουσιάζεται η δυναμική των επιχειρήσεων των περιοχών, με την εξέταση των δεικτών παραγωγής, με
κριτήρια τον κύκλο εργασιών και την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία. Η διάκριση των παραγωγικών κλάδων γίνεται με
βάση την κατηγοριοποίηση ΣΤΑΚΟΔ για τα στοιχεία του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων και NACE για αυτά της
Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας. Για τη διευκόλυνση της μελέτης στο παράρτημα παρατίθεται πίνακας με την
αντιστοίχιση των κλάδων ΣΤΑΚΟΔ σε NACE.
Η ανάλυση αφορά τα έτη 2008 – 2012, για τις εξαγωγές, η εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας παρουσιάζεται
με στοιχεία των ετών 2008 - 2010, ενώ τα στοιχεία του αριθμού των επιχειρήσεων και του κύκλου εργασιών τους αφορά
το έτος 20087.
7
Χρησιμοποιήθηκαν τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ.
65
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2. Εξαγωγική – Παραγωγική Δυναμική ανά Περιοχή
2.2.1.Π.Ε. Θεσσαλονίκης
Εξαγωγές
Πίνακας 1: ΑΞΙΑ ΕΞΑΓΩΓΩΝ 2008 - 2010
CN2
61
27
72
30
24
39
84
52
10
20
85
73
04
60
99
87
25
62
17
48
34
76
94
68
22
08
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΜΗΧΑΝΕΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΛΠ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ. ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΙ ΠΛΟΙΩΝ
ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ,ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ,ΠΟΔΗΛΑΤΑ ΚΛΠ
ΑΛΑΤΙ,ΘΕΙΟ,ΓΑΙΕΣ,ΠΕΤΡΕΣ,ΓΥΨΟΣ,ΑΣΒΕΣΤ.ΤΣΙΜ.
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛ.ΤΟΥ ΕΝΔΥΜ.ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΠΛΕΚΤΑ
ΖΑΧΑΡΑ ΚΑΙ ΖΑΧΑΡΩΔΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΣΑΠΟΥΝΙΑ,ΑΛΥΣΙΒΕΣ,ΚΕΡΙΑ ΤΕΧΝΗΤΑ,ΠΑΣΤ.ΓΥΨΟΥ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΕΠΙΠΛΑ,ΕΙΔΗ ΚΛΙΝΟΣΤΡΩΜΝΗΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΦΩΤΙΣΜ.
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΠΟΤΑ,ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΞΥΔΙ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
ΑΞΙΑ (€)
2008
392.336.792
291.146.577
224.967.683
210.410.171
173.655.734
164.662.934
152.996.524
127.902.302
87.753.614
68.646.587
68.616.557
58.647.357
57.284.709
52.933.422
47.443.909
45.092.095
43.151.262
35.525.166
35.158.752
34.580.029
34.166.038
32.903.330
31.655.543
26.036.097
28.740.763
26.262.742
3.007.147.005
2009
313.724.421
303.624.025
120.099.035
212.247.516
168.303.776
156.830.289
118.541.461
150.181.607
82.038.619
58.076.256
53.857.245
44.871.975
63.096.480
54.597.318
52.601.626
22.843.530
44.735.463
29.944.626
61.504.514
29.336.703
27.827.700
27.660.438
22.364.988
55.476.617
26.687.891
24.808.636
2.670.454.717
2010
277.618.080
369.391.147
143.511.985
200.800.634
138.375.374
207.033.424
120.365.227
159.545.698
48.273.890
63.965.195
40.394.107
47.470.565
65.516.792
51.230.591
57.458.388
32.627.025
51.234.079
27.321.041
99.676.953
39.914.024
20.867.880
37.699.856
23.187.972
33.893.770
27.017.985
34.427.017
2.768.012.289
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2008
2009
2010
13,05%
11,75%
10,03%
9,68%
11,37%
13,34%
7,48%
4,50%
5,18%
7,00%
7,95%
7,25%
5,77%
6,30%
5,00%
5,48%
5,87%
7,48%
5,09%
4,44%
4,35%
4,25%
5,62%
5,76%
2,92%
3,07%
1,74%
2,28%
2,17%
2,31%
2,28%
2,02%
1,46%
1,95%
1,68%
1,71%
1,90%
2,36%
2,37%
1,76%
2,04%
1,85%
1,58%
1,97%
2,08%
1,50%
0,86%
1,18%
1,43%
1,68%
1,85%
1,18%
1,12%
0,99%
1,17%
2,30%
3,60%
1,15%
1,10%
1,44%
1,14%
1,04%
0,75%
1,09%
1,04%
1,36%
1,05%
0,84%
0,84%
0,87%
2,08%
1,22%
0,96%
1,00%
0,98%
0,87%
0,93%
1,24%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 2: ΑΞΙΑ ΕΞΑΓΩΓΩΝ 2011 - 2012
CN2
27
61
39
72
30
52
24
84
85
17
04
20
99
60
73
10
25
48
76
68
08
87
62
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΑΞΙΑ (€)
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΜΗΧΑΝΕΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΛΠ
ΖΑΧΑΡΑ ΚΑΙ ΖΑΧΑΡΩΔΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ. ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΙ ΠΛΟΙΩΝ
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΑΛΑΤΙ,ΘΕΙΟ,ΓΑΙΕΣ,ΠΕΤΡΕΣ,ΓΥΨΟΣ,ΑΣΒΕΣΤ.ΤΣΙΜ.
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ,ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ,ΠΟΔΗΛΑΤΑ ΚΛΠ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛ.ΤΟΥ ΕΝΔΥΜ.ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΠΛΕΚΤΑ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
2011
543.613.007
270.360.737
207.825.791
195.259.536
152.150.507
134.011.542
117.353.950
111.893.015
90.852.710
84.660.827
76.022.215
73.539.373
59.605.373
56.737.634
56.009.896
54.338.745
50.161.246
46.103.886
41.041.451
41.030.509
32.065.612
30.812.458
30.459.486
2.991.590.882
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
66
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2012
930.658.442
242.162.913
193.935.847
149.834.773
171.091.795
171.707.350
162.323.813
113.447.222
57.828.883
82.288.188
79.704.899
74.479.199
56.857.786
45.774.621
58.283.803
56.990.452
78.966.375
44.062.174
40.447.114
46.098.516
43.366.839
27.642.818
25.403.163
3.427.712.736
2011
18,17%
9,04%
6,95%
6,53%
5,09%
4,48%
3,92%
3,74%
3,04%
2,83%
2,54%
2,46%
1,99%
1,90%
1,87%
1,82%
1,68%
1,54%
1,37%
1,37%
1,07%
1,03%
1,02%
2012
27,15%
7,06%
5,66%
4,37%
4,99%
5,01%
4,74%
3,31%
1,69%
2,40%
2,33%
2,17%
1,66%
1,34%
1,70%
1,66%
2,30%
1,29%
1,18%
1,34%
1,27%
0,81%
0,74%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Από τα δεδομένα του πίνακα παρατηρούνται δύο αντίθετες τάσεις στα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης. Στο διάστημα 2008 – 2012 τα Ορυκτά καύσιμα ενισχύονται από το 9,68% το 2008 έως το 18,17% το
2011, με συνολική αξία 543.613.007,00 €, ενώ το 2012 παρατηρείται μια απότομη άνοδος στα 930.658.442,00 €,
καταλαμβάνοντας το 27,15% του συνόλου των εξαγωγών της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Αντίθετα, τα Ενδύματα και συμπληρώματα ξεκινούν στο 2008 με ποσοστό 13,05% ως το σημαντικότερο εξαγώγιμο
προϊόν της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, φτάνοντας με σταδιακή μείωση στην αξία των εξαγωγών τους στο 7,06%.
Αντίστοιχη μείωση παρατηρείται και στο ποσοστό συμμετοχής των Φαρμακευτικών προϊόντων.
Η εξέλιξη των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης παρουσιάζεται γραφικά και στο παρακάτω
Γράφημα.
Γράφημα 6: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης 2008-2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στα παρακάτω γραφήματα παρουσιάζονται οι σημαντικότεροι κλάδοι της Π.Ε. Θεσσαλονίκης για κάθε έτος (2008 –
2012), με κριτήριο τη συμμετοχή τους στη συνολική αξία των εξαγωγών σε επίπεδο Π.Ε.
67
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 7: Οι σημαντικότεροι εξαγωγικοί κλάδοι της Π.Ε. Θεσσαλονίκης – 2008 – 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/Ιδία Επεξεργασία
Γράφημα 8: Οι σημαντικότεροι κλάδοι της Π.Ε. Θεσσαλονίκης - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/Ιδία Επεξεργασία
Όπως φαίνεται από τα παραπάνω διαγράμματα, τα ενδύματα και τα φαρμακευτικά προϊόντα, κυρίως λόγω φασόν
παραγωγής και τα ορυκτά καύσιμα, τα μεταλλεύματα (χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας) και οι πλαστικές ύλες είναι τα
κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Στο διάστημα 2008 – 2012 παρατηρείται μια αντίστροφη τάση
αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής των Ενδυμάτων και των Ορυκτών καυσίμων στο σύνολο των εξαγωγών. Από τα
68
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2008-09 όπου τα Ενδύματα είναι το κύριο εξαγωγικό προϊόν της Π.Ε. και μέχρι το 2012 παρατηρείται συνεχής πτώση
του ποσοστού, από το 13,05% το 2008 έως το 7,06% το 2012. Αντίθετα στα Ορυκτά καύσιμα το ποσοστό ανεβαίνει
σταθερά από το 2008 (9,68%) έως το 2011 (18,17%) με μια εντυπωσιακή άνοδο το 2012 στο 27,15%,
καταλαμβάνοντας αισθητά μεγαλύτερο ποσοστό επί του συνόλου των εξαγωγών σε σχέση με τα υπόλοιπα προϊόντα.
Ακολουθούν τα αντίστοιχα γραφήματα με τους κύριους εξαγωγικούς προορισμούς των επιχειρήσεων της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης για τα έτη 2008 – 2010. Στα φαρμακευτικά προϊόντα παρατηρείται μια μείωση στο διάστημα 2008 – 2012
της τάξεως του 2%, ενώ στην περίπτωση του Χυτοσίδηρου τα ποσοστά φθίνουν από 4,37% (2012) έως το 7,48%
(2008), χωρίς ωστόσο να φαίνεται κάποια σταθερή τάση. Στις Πλαστικές ύλες τα ποσοστά κυμαίνονται κοντά στο 5%–
6%, με μια αύξηση κατά τα έτη 2010 – 2011 της τάξεως του 1% με 1,5%. Ακολουθούν κάποια γεωργικά παράγωγα και
προϊόντα μεταποίησης αυτών (καπνά – βιομηχανοποιημένα υποκατάστατα, βαμβάκι) με ποσοστά κοντά στο 4%-6%
στο διάστημα 2008 – 2012, με μικρές διακυμάνσεις, όπου με δεδομένη την πτώση του ποσοστού των Φαρμακευτικών
προϊόντων και του χυτοσίδηρου, το 2012 κατέχουν υψηλότερη θέση στο σύνολο των εξαγωγών.
Ακολουθούν στοιχεία σχετικά με του εξαγωγικούς προορισμούς και τα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα σε αυτές τις
αγορές.
Γράφημα 9: Κύριοι Εξαγωγικοί Προορισμοί 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Σημαντικό ρόλο ως χώρες προορισμοί των προϊόντων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης φαίνεται να διαδραματίζει η πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, με ποσοστό 18,87% με τις Γερμανία, Βουλγαρία, Τουρκία να ακολουθούν.
Στα παρακάτω γραφήματα φαίνεται η εξέλιξη στις κυριότερες αγορές προορισμούς των εξαγωγών της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης, αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής τους στις συνολικές εξαγωγές.
69
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 10: Κύριοι Εξαγωγικοί Προορισμοί 2008 - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ίδια επεξεργασία
Όπως προκύπτει από τα γραφήματα, η Γερμανία αποτελούσε τον κυριότερο εξαγωγικό προορισμό μέχρι και το 2010,
ενώ το 2011 φαίνεται να μειώνεται σημαντικά το ποσοστό συμμετοχής της κατά περίπου 2%.
Αντίθετα, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ενώ στα έτη 2008-2010 κατέχει ένα ποσοστό κάτω από
10%, από το 2011 και μετά αποτελεί τον κυριότερο προορισμό των εξαγωγών της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, με 13,66%
(2011), φτάνοντας το 18,87% το 2012.
Η Βουλγαρία διατηρεί ένα σταθερό ποσοστό που κυμαίνεται από 10% έως 13% σε όλο το διάστημα 2008 - 2012, χωρίς
ωστόσο να παρατηρείται κάποια ανοδική η καθοδική τάση, όπως και στην περίπτωση της Τουρκίας (7-10%). Φθίνουσα
τάση παρατηρείται στο διάστημα 2008-2012 και στην Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, στην περίπτωση του τελευταίου,
ιδιαίτερα από το 2011 και μετά.
70
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 11: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς της Π.Ε. Θεσσαλονίκης (2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ίδια επεξεργασία
Στα παραπάνω γραφήματα που παρουσιάζεται η δυναμική των κλάδων παραγωγής στις 4 κυριότερες χώρες
προορισμούς, για το έτος 2012.
Παρατηρείται ότι σε συντριπτική πλειοψηφία στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας εξάγονται Ορυκτά
καύσιμα, σε ποσοστό 79,89%, ενώ ακολουθούν με αρκετά μικρότερο ποσοστό Χυτοσίδηρος και χάλυβας.
Στη Βουλγαρία παρατηρείται μια πιο ισόποση κατανομή περισσότερων προϊόντων. Για το 2012, σημαντικότερο
εξαγώγιμο προϊόν στην αγορά της Βουλγαρίας είναι τα Ζάχαρα και ζαχαρώδη παρασκευάσματα, με ποσοστό 13,46%,
με τα Ενδύματα και συμπληρώματα να ακολουθούν με 9,99%. Με σημαντικό ποσοστό συμμετέχουν επίσης τα Καπνά
και βιομηχανοποιημένα υποκατάστατα, Υφάσματα και πλεκτά και Μηχανές, συσκευές και υλικά ηλεκτρικά κλπ.
Στην περίπτωση της Γερμανίας, κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα φαίνεται να είναι τα Ενδύματα και τα Φαρμακευτικά
προϊόντα, σε ποσοστά 32,53% και 31,74% αντίστοιχα, ενώ ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά προϊόντα ζωικής
προέλευσης και Παρασκευάσματα λαχανικών. Σε σχέση με το διάστημα 2008-2010 όπου η Γερμανία είναι ο κύριος
εξαγωγικός προορισμός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, η πτώση σε αξία εξαγωγών δεν είναι αντίστοιχη του ποσοστού
συμμετοχής (349.470.613,00 € το 2008 και 319.483.306,00 € το 2012) ενώ τα κυριότερα προϊόντα με ποσοστά σταθερά
πάνω από 30% παραμένουν τα Ενδύματα και τα Φαρμακευτικά προϊόντα. Η αλλαγή στην κατανομή των σχετικών
71
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
ποσοστών συμμετοχής στο σύνολο των εξαγωγών επέρχεται κυρίως από την ισχυροποίηση του ρόλου της πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της Βουλγαρίας ως χώρες υποδοχής των εξαγωγών της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης από το 2011 και μετά.
Τέλος στην Τουρκία, όπου φαίνεται να διατηρείται ένα σταθερό ποσοστό στην περίοδο 2008 – 2012 εξάγονται κατά
κύριο λόγο Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα αυτών, Ορυκτά καύσιμα και σε μικρότερο ποσοστό Βαμβάκι.
Παρακάτω παρουσιάζονται στοιχεία για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα, με στοιχεία του 2012, και τις κυριότερες
αγορές στις οποίες εξάγονται.
Πίνακας 3: Οι κύριες εξαγωγικές αγορές για τα σημαντικότερα προϊόντα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης
ΠΡΟΪΌΝ
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΟΡΥΚΤΑ
ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦ
ΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
930.658.442,00
ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ
ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
242.162.913,00
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΟΣΟΒΟ
ΕΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ
ΑΛΓΕΡΙΑ
ΙΣΡΑΗΛ
ΑΙΓΥΠΤΟΣ
ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ
ΗΠΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΓΑΛΛΙΑ
ΣΟΥΗΔΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
516.748.084,00
76.394.770,00
58.280.388,00
45.331.587,00
37.325.204,00
27.573.212,00
22.868.410,00
21.535.986,00
21.474.836,00
19.282.715,00
19.074.948,00
103.920.315,00
34.860.618,00
23.127.075,00
16.225.414,00
10.864.802,00
8.824.411,00
6.347.498,00
5.310.145,00
55,52%
8,21%
6,26%
4,87%
4,01%
2,96%
2,46%
2,31%
2,31%
2,07%
2,05%
42,91%
14,40%
9,55%
6,70%
4,49%
3,64%
2,62%
2,19%
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
193.935.847,00
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΡΩΣΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
98.945.790,00
19.152.919,00
12.919.358,00
12.032.029,00
7.871.347,00
6.227.711,00
5.408.580,00
4.256.316,00
51,02%
9,88%
6,66%
6,20%
4,06%
3,21%
2,79%
2,19%
ΒΑΜΒΑΚΙ
171.707.350,00
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΙΝΑ
ΠΑΚΙΣΤΑΝ
ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ
ΑΙΓΥΠΤΟΣ
ΤΥΝΗΣΙΑ
ΜΑΛΑΙΣΙΑ
56.451.780,00
26.129.928,00
14.458.389,00
13.661.062,00
9.979.895,00
8.463.304,00
8.291.076,00
32,88%
15,22%
8,42%
7,96%
5,81%
4,93%
4,83%
6.774.466,00
5.808.854,00
3.797.476,00
101.393.063,00
22.753.180,00
18.157.036,00
14.684.200,00
5.467.053,00
3,95%
3,38%
2,21%
59,26%
13,30%
10,61%
8,58%
3,20%
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
171.091.795,00
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
ΙΑΠΩΝΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΔΑΝΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΣΥΜ. %
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ίδια επεξεργασία
Παρατηρείται ότι το σημαντικότερο εξαγωγικό προϊόν της Π.Ε. Θεσσαλονίκης το 2012, τα Ορυκτά καύσιμα, εξάγεται σε
συντριπτικό ποσοστό 55,52% στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ενώ ακολουθούν με μικρότερο
ποσοστό η Τουρκία και το Κόσσοβο. Οι εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων προς τον αραβικό κόσμο (ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία
72
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
κ.α.) αποτελούν πιθανά τριγωνικές πωλήσεις πετρελαίου και παραγώγων, αποτέλεσμα της λειτουργίας του εμπορικού
λιμένα της Θεσσαλονίκης.
Ο κυριότερος εμπορικός εταίρος στις Πλαστικές ύλες και το Βαμβάκι είναι η Τουρκία, με ποσοστά 51,02% και 32,88%
αντίστοιχα, ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι Ενδύματα και Φαρμακευτικά προϊόντα εξάγονται κατά κύριο λόγο στη
Γερμανία και στη συνέχεια στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην περίπτωση των Ενδυμάτων εξάγεται ένα 14,40% και στη
Βουλγαρία.
Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – Κύκλος Εργασιών
Με κριτήριο τον κύκλο εργασιών γίνεται μια κατάταξη των επιχειρηματικών κλάδων για να παρουσιαστεί η συμμετοχή
τους στο συνολικό κύκλο εργασιών σε επίπεδο Π.Ε. Παρουσιάζεται ο αριθμός των επιχειρήσεων, καθώς και η συμμετοχή
τους στο σύνολο.
Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται σε φθίνουσα σειρά οι σημαντικότεροι κλάδοι, με κριτήριο τη συμμετοχή
τους στον κύκλο εργασιών της οικονομίας της Π.Ε., με σημείο αναφοράς το ποσοστιαίο μέγεθος του 1% στη συνολική
συνεισφορά του κλάδου στο σύνολο.
Πίνακας 4: Αριθμός Επιχειρήσεων και Κύκλος Εργασιών ανά ΣΤΑΚΟΔ στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης
ΣΤΑΚΟΔ
46
47
10
64
45
41
14
49
56
25
43
52
71
31
42
13
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Βιομηχανία τροφίμων
Δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, με εξαίρεση τις
ασφαλιστικές δραστηριότητες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Κατασκευές κτιρίων
Κατασκευή ειδών ένδυσης
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα
είδη εξοπλισμού
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Αποθήκευση και υποστηρικτικές προς τη μεταφορά δραστηριότητες
Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες μηχανικών?
τεχνικές δοκιμές και αναλύσεις
Κατασκευή επίπλων
Έργα πολιτικού μηχανικού
Παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών
ΑΡ. ΕΠΙΧ.
11478
ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
8.521.978.375,00 €
ΠΟΣ.ΣΥΜ.
28,59%
20033
5.710.535.088,00 €
19,16%
1265
38
1.592.725.365,00 €
1.321.876.662,00 €
5,34%
4,43%
3815
1.261.413.991,00 €
4,23%
3423
2053
3091
6239
1349
876.880.730,70 €
809.802.490,40 €
669.278.382,40 €
657.105.815,70 €
549.388.985,00 €
2,94%
2,72%
2,25%
2,20%
1,84%
5133
910
8573
511.732.033,80 €
422.092.279,50 €
366.463.386,60 €
1,72%
1,42%
1,23%
1403
868
540
354.254.841,80 €
343.298.902,40 €
313.608.694,40 €
1,19%
1,15%
1,05%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Στο Γράφημα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι 10 σημαντικότεροι κλάδοι με βάση το ποσοστό συμμετοχής τους στο
συνολικό κύκλο εργασιών της Π.Ε. Θεσσαλονίκης (στοιχεία του 2008).
73
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Γράφημα 12: Οι σημαντικότεροι κλάδοι της Π.Ε. Θεσσαλονίκης ως προς τον Κύκλο Εργασιών
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
2,20%
2,25%
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
1,84%
Βιομηχανία τροφίμων
2,72%
2,94%
4,23%
28,59%
4,43%
Δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, με εξαίρεση τις ασφαλιστικές δραστηριότητες
και τα συνταξιοδοτικά ταμεία
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Κατασκευές κτιρίων
Κατασκευή ειδών ένδυσης
5,34%
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
19,16%
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Από τα παραπάνω φαίνεται ο ρόλος της Π.Ε. Θεσσαλονίκης ως μητροπολιτικό κέντρο στη διασυνοριακή περιοχή, με τις
δραστηριότητες του χονδρικού και λιανικού εμπορίου, των κατασκευών και των υπηρεσιών να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ενώ τα ενδύματα αποτελούν από τα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, η
παραγωγή τους συμμετέχει με σχετικά μικρό ποσοστό (2,72%) στο συνολικό κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων.
Βασικός δείκτης της ανταγωνιστικότητας του κάθε κλάδου, αλλά και της δυναμικής του αποτελεί η ακαθάριστη
προστιθέμενη αξία, ως κριτήριο της προσφοράς των επιχειρηματικών κλάδων στη συνολική οικονομία.
Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται στοιχεία της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης για
τα έτη 2008 – 2010. Οι τιμές είναι σε εκατομμύρια ευρώ, σε τρέχουσες τιμές και βάση προσωρινών στοιχείων.
Πίνακας 5: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης
NACE
ΚΛΑΔΟΣ
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες νοικοκυριών ως εργοδοτών, μη διαφοροποιημένες δραστηριότητες νοικοκυριών που
αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών για ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και φορέων
AYU
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΠΑ ΣΕ ΕΚ. ΕΥΡΩ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
74
2008
276,55
21,36
2.289,86
323,47
169,31
1.236,64
3.371,15
770,37
906,43
667,13
665,33
1.911,99
681,07
343,25
1.632,49
1.423,68
1.259,01
916,41
2009
276,31
16,22
2.284,69
179,22
110,66
926,52
3.042,73
612,23
987,44
680,86
609,85
2.052,52
863,00
318,10
1.840,24
1.509,79
1.337,32
1.063,47
2010
247,95
17,18
2.400,51
237,81
137,75
576,40
2.587,85
506,26
911,70
694,70
657,44
1.955,89
692,54
361,96
1.641,84
1.454,92
1.329,26
975,06
0,00
18.865,49
0,00
18.711,18
0,00
17.387,02
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Από την κατανομή της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στους κλάδους παραγωγής φαίνεται η ίδια εικόνα όσον αφορά
τον τομέα παροχής βασικών υπηρεσιών, με τους κλάδους της Δημόσιας διοίκησης και άμυνας - Υποχρεωτικής κοινωνικής
ασφάλισης, Εκπαίδευσης και τις Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα να είναι
ιδιαίτερα σημαντικές για την Π.Ε. Στην κορυφή βρίσκεται κι εδώ ο κλάδος του χονδρικού και λιανικού εμπορίου και της
μεταποίησης, ο οποίος συνδέεται με την φασόν παραγωγή φαρμάκων και ενδυμάτων, όπως και ο κλάδος των
κατασκευών.
Τα αποτελέσματα αυτά δείχνονται γραφικά και παρακάτω:
Στο γράφημα που ακολουθεί παρουσιάζεται η εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας σε εκ. ευρώ, ανά κλάδο
παραγωγής στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης, στα έτη 2008 – 2010. Χρησιμοποιείται η κωδικοποίηση NACE για την περιγραφή
των κλάδων.
Γράφημα 13: Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία ανά Κλάδο για τα έτη 2008 – 2010
4.000,00
3.500,00
3.000,00
2.500,00
2.000,00
1.500,00
1.000,00
500,00
0,00
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
2008 276,549 21,3573 2289,86 323,469 169,312 1236,64 3371,15 770,375 906,426 667,131 665,328 1911,99 681,07 343,249 1632,49 1423,68 1259,01 916,405
2009 276,308 16,2179 2284,69 179,216 110,659 926,524 3042,73 612,23
987,44 680,861 609,853 2052,52
2010 247,951 17,1802 2400,51 237,806 137,747 576,403 2587,85 506,26 911,701
694,7
863
318,104 1840,24 1509,79 1337,32 1063,47
657,445 1955,89 692,539 361,96 1641,84 1454,92 1329,26 975,056
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Από το παραπάνω γράφημα φαίνεται και η εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στα έτη 2008 – 2010.
Γενικότερα παρατηρείται μια φθίνουσα τάση στους περισσότερους κλάδους, με κάποιες εξαιρέσεις, όπως ο κλάδος της
μεταποίησης, που αντίθετα με τους περισσότερους φαίνεται να παραμένει στα ίδια επίπεδα, και να ενισχύεται το 2010.
Αξιοσημείωτη είναι η πτώση του κλάδου του χονδρικού και λιανικού εμπορίου (AYG) και σε πιο έντονα επίπεδα, αυτού
των κατασκευών (AYF), που από έναν από τους σημαντικότερους κλάδους το 2008, έπεσε σε επίπεδα χαμηλότερα από
τους κλάδους της παροχής υπηρεσιών (AYI, AYM, AYR), κάτι το οποίο ερμηνεύεται ως συνέπεια της οικονομικής ύφεσης
του 2010, συνέπεια της ευρωπαϊκής κρίσης του 2008.
Για τη διευκόλυνση της μελέτης, στον παρακάτω πίνακα παρατίθεται η αντιστοίχιση μεταξύ ΣΤΑΚΟΔ και ομάδων NACE.
Συμπερασματικά αναφορικά με τις εξαγωγές της Π.Ε. Θεσσαλονίκης άξια αναφοράς είναι τα παρακάτω:
75
TRAWBOR

Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Η κυριαρχία των Ορυκτών καυσίμων στο σύνολο της εξαγωγικής δραστηριότητας της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, από το
2010 και μετά8

Η πτώση των εξαγωγών Ενδυμάτων και Φαρμακευτικών προϊόντων το ίδιο διάστημα

Ο σημαντικός ρόλος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως αγορά του βασικού εξαγωγικού
προϊόντος της Π.Ε. Θεσσαλονίκης

Η μείωση της συμμετοχής της Γερμανίας ως εξαγωγικός προορισμός στο σύνολο των εξαγωγών της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης

Η πτωτική τάση στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του κλάδου του λιανικού εμπορίου και η σχετική άνοδος αυτού
της μεταποίησης
8
Η εξαγωγική δραστηριότητα των ορυκτών καυσίμων προς της πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας χρήζει περαιτέρω ανάλυσης λόγω
της ασυμφωνίας των δηλωμένων ποσοτήτων εξαγωγών από την ελληνική πλευρά και εισαγωγών από την πλευρά της πΓΔΜ.
76
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2.2.Π.Ε. Κιλκίς
Παρακάτω παρατίθενται τα βασικά στοιχεία που αφορούν τα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Κιλκίς, καθώς και την
ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων.
Εξαγωγές
Παρακάτω παρουσιάζονται τα στοιχεία των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς, αθροιστικά στα έτη 2008 – 2010:
Πίνακας 6: Σύνολο αξίας εξαγωγών των σημαντικότερων προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς για τα έτη 2008 – 2010
ΑΞΙΑ (€)
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
76
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
108.560.267
67.829.516
24
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
46.123.381
45.683.930
84
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
37.902.576
61
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
39
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
60
2008
2009
2010
73.207.326
36,78%
28,41%
37,07%
6.609.139
15,62%
19,14%
3,35%
34.748.476
31.995.079
12,84%
14,56%
16,20%
27.170.988
20.177.314
14.865.580
9,20%
8,45%
7,53%
14.222.613
11.950.302
11.528.463
4,82%
5,01%
5,84%
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
8.721.845
6.255.068
6.431.252
2,95%
2,62%
3,26%
52
ΒΑΜΒΑΚΙ
8.617.419
8.997.933
10.956.124
2,92%
3,77%
5,55%
19
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΜΕ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΗ ΖΑΧΑΡΩΠ.
4.729.109
3.579.343
3.676.916
1,60%
1,50%
1,86%
27
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
46.968,00
7.501
10.214
0,02%
0,00%
0,01%
48
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
1.723.941
5.101.529
6.671.348
0,58%
2,14%
3,38%
04
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
2.889.308
5.389.999
6.372.866
0,98%
2,26%
3,23%
83
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
7.511.004
3.868.224
4.494.491
2,54%
1,62%
2,28%
295.192.885
238.724.519
197.468.017
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
2008
2009
2010
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 7: Σύνολο αξίας εξαγωγών των σημαντικότερων προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς για τα έτη 2011 – 2012
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
76
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
24
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
84
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
61
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
39
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
60
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
52
ΒΑΜΒΑΚΙ
19
ΑΞΙΑ (€)
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
2012
2011
2012
75.739.739
66.859.090
34,47%
2.270.941
2.000.011
1,03%
30,46%
0,91%
59.635.245
66.377.337
27,14%
30,24%
6.649.968
2.739.819
3,03%
1,25%
10.192.997
11.669.855
4,64%
5,32%
5.873.621
5.459.061
2,67%
2,49%
10.948.330
7.174.960
4,98%
3,27%
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΜΕ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΗ ΖΑΧΑΡΩΠ.
6.062.898
8.646.217
2,76%
3,94%
27
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
3.132.840
7.997.711
1,43%
3,64%
48
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
6.632.275
7.536.194
3,02%
3,43%
04
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
7.451.749
5.927.556
3,39%
2,70%
83
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
7.552.838
6.391.949
3,44%
2,91%
219.719.671
219.484.648
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
77
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 14: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Κιλκίς
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Όπως φαίνεται από τους Πίνακες 6 & 7 και το Γράφημα 9, το σημαντικότερο εξαγώγιμο προϊόν της Π.Ε. Κιλκίς στο
διάστημα 2008 – 2012 είναι το Αργίλιο και τα Τεχνουργήματα αυτού. Από το Γράφημα παρατηρείται από το 2009 μία
πτώση των εξαγωγών του αργιλίου, αρκετά σημαντική (περίπου στα 40 εκ. ευρώ), παρ’ όλα αυτά παραμένει το
σημαντικότερο εξαγώγιμο προϊόν.
Στα Καπνά και βιομηχανοποιημένα υποκατάστατα φαίνεται μια απότομη πτώση από το 2010 και μετά, της τάξεως των
40 περίπου εκ. Ευρώ, ενώ το 2011 και 2012 η αξία των εξαγωγών καπνών συρρικνώνεται περαιτέρω, με το συγκεκριμένο
προϊόν να συμμετέχει πλέον κατά λιγότερο από 1% στη συνολική αξία των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς
Εντυπωσιακή άνοδος παρουσιάζεται στην αξία της κατηγορίας Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες, μηχανές το 2011 και
2012, κοντά στα 30 εκ. ευρώ και ενώ το προϊόν παρουσίαζε πτωτική τάση στο διάστημα 2008-2010, με το προϊόν να
συμμετέχει το 2012 στη συνολική αξία των εξαγωγών κατά 30,24%, τιμή κοντά σε αυτή του Αργιλίου.
Σταδιακή πτώση φαίνεται να ακολουθούν οι εξαγωγές Ενδυμάτων, από το 2008 (27.170.988 €) έως το 2012 (2.739.819
€), καταλήγοντας στο 1,25% του συνόλου των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς.
Περίπου στα ίδια επίπεδα φαίνονται να κυμαίνονται τα προϊόντα που ακλουθούν (Πλαστικές ύλες – τεχνουργήματα,
Υφάσματα – πλεκτά, Βαμβάκι, Παρασκευάσματα δημητριακών, με μικρές διακυμάνσεις στην αξία τους.
Η εξέλιξη στο ποσοστό συμμετοχής των προϊόντων στο σύνολο των εξαγωγών στο διάστημα 2008-2012 απεικονίζεται
γραφικά παρακάτω.
78
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 15: Ποσοστό επί του συνόλου των εξαγωγών των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς
2008 – 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στα παραπάνω γραφήματα φαίνεται το σημαντικό ποσοστό των εξαγωγών που κατέχει το Αργίλιο και τα τεχνουργήματά
του, καθώς και η σημαντική πτώση του το 2010, από 36,78% σε 28,41%. Το 2010 το ποσοστό επανήλθε στα αρχικά
επίπεδα, χωρίς να έχει σημειωθεί όμως ουσιαστική αύξηση στην αξία των εξαγωγών. Η άνοδος του ποσοστού επήλθε
κυρίως από την σημαντική πτώση των Καπνών και βιομηχανοποιημένων υποκατάστατων την ίδια χρονιά.
79
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Σταδιακή ενίσχυση του ποσοστού συμμετοχής φαίνεται να έχουν οι Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές,
ιδιαίτερα από το 2011 και μετά, όπου και παρουσιάζεται ενισχυμένο κατά 10% περίπου. Επίσης ενισχυμένα στη
συμμετοχή τους στις συνολικές εξαγωγές φαίνονται και τα υπόλοιπα προϊόντα, καθώς υποχωρούν τα Καπνά από το 2010
και μετά, αλλά και τα Ενδύματα, στα οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση από 9,20% το 2008 σε 1,25% το 2012,
ποσοστό που δεν αναφέρεται στο αντίστοιχο γράφημα.
Ακολουθούν τα στοιχεία σχετικά με τους κύριους εξαγωγικούς προορισμούς της Π.Ε. Κιλκίς, καθώς και των
σημαντικότερων προϊόντων σε αυτές τις αγορές.
Γράφημα 16: Κύριοι Εξαγωγικοί Προορισμοί της Π.Ε. Κιλκίς για το έτος 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 17: Κύριοι Εξαγωγικοί Προορισμοί της Π.Ε. Κιλκίς 2008 – 2011
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2011/ Ιδία επεξεργασία
80
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Από το παραπάνω γράφημα φαίνεται ότι οι σημαντικότεροι προορισμοί με των προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς είναι η
Γερμανία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, ενώ από το 2010 και μετά ενισχύεται συνεχώς ο ρόλος της πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, η οποία αναδεικνύεται σε σημαντικό προορισμό το 2012, όταν και
ανεβαίνει απότομα το ποσοστό συμμετοχής της στις συνολικές εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς.
Σημαντική μείωση παρατηρείται στο ποσοστό της Βουλγαρίας από το 2010 και μετά, όπου φθίνει απότομα από το 18%
περίπου που ήταν κατά τα έτη 2008-09 στο 10,76, ενώ το 2011 και 2012 κυμαίνεται κάτω από 8%.
Η Γερμανία φαίνεται να ενισχύεται σε σχέση με τις υπόλοιπες στο διάστημα 2008-2011, διατηρώντας όμως ουσιαστικά
ένα σταθερό επίπεδο στην αξία των εξαγωγών, κοντά στα 25-30 εκ. ευρώ, μερίδιο το οποίο μειώνεται το 2012.
Το 2012 η Π.Ε. Κιλκίς φαίνεται να εξάγει σε περισσότερους προορισμούς από τα προηγούμενα χρόνια, με σχετικά
ισομερώς μοιρασμένα ποσοστά, με περισσότερες χώρες να φαίνονται ενισχυμένες, όπως η Σερβία, η Τουρκία και η
Αλβανία. Παρακάτω φαίνονται και τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς που αναφέρθηκαν πιο
πάνω, με στοιχεία του έτους 2012.
Γράφημα 18: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς - 2012
81
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Παρατηρούμε ότι τα σημαντικότερα προϊόντα στους παραπάνω προορισμούς είναι το Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του
και οι Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές, καθώς και οι Πλαστικές ύλες και τα τεχνουργήματά τους, ιδιαίτερα
στις Βουλγαρία, Σερβία και Ρουμανία, ενώ στην Τουρκία εξαιρετικά σημαντικές φαίνονται να είναι και οι εξαγωγές
Χαρτιού, χαρτονιού και τεχνουργημάτων από χαρτί.
Εξαίρεση αποτελεί η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, όπου εξάγονται κατά κύριο λόγο Ορυκτά
καύσιμα, με το Χυτοσίδηρο, σίδηρο και χάλυβα και το Αργίλιο και τεχνουργήματα από αργίλιο να ακολουθούν με αρκετά
μικρότερα ποσοστά.
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα στοιχεία που αφορούν τις κυριότερες αγορές των σημαντικότερων
εξαγώγιμων προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς, με στοιχεία του έτους 2012.
Πίνακας 8: Οι κυριότερες αγορές των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς - 2012
ΠΡΟΪΌΝ
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ
ΑΡΓΙΛΙΟ
66.859.090,00 €
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ
ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,
ΜΗΧΑΝΕΣ
66.377.337,00 €
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
11.669.855,00 €
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΜΕ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΗ
ΖΑΧΑΡΩΠ.
8.646.217,00 €
ΟΡΥΚΤΑ
ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦ
ΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
7.997.711,00 €
ΓΑΛΛΙΑ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΟΥΓΓΑΡΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΒΕΛΓΙΟ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΡΩΣΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
ΒΕΛΓΙΟ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΓΑΛΛΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΟΥΓΓΑΡΙΑ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΒΕΛΓΙΟ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΚΥΠΡΟΣ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΗΠΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
82
7.701.683,00 €
7.214.933,00 €
7.164.570,00 €
6.922.232,00 €
6.222.638,00 €
5.571.568,00 €
5.093.160,00 €
4.151.812,00 €
2.886.958,00 €
2.761.539,00 €
2.602.757,00 €
2.267.862,00 €
1.410.722,00 €
10.553.370,00 €
6.989.029,00 €
5.302.886,00 €
3.651.585,00 €
3.618.092,00 €
3.149.525,00 €
2.816.162,00 €
2.658.433,00 €
2.217.372,00 €
3.379.615,00 €
1.659.758,00 €
1.207.420,00 €
1.038.544,00 €
718.420,00 €
656.334,00 €
600.890,00 €
495.080,00 €
473.122,00 €
445.379,00 €
1.652.798,00 €
1.141.278,00 €
1.107.185,00 €
1.096.803,00 €
685.256,00 €
617.637,00 €
584.139,00 €
323.929,00 €
7.835.394,00 €
160.848,00 €
1.469,00 €
ΣΥΜ. %
11,52%
10,79%
10,72%
10,35%
9,31%
8,33%
7,62%
6,21%
4,32%
4,13%
3,89%
3,39%
2,11%
15,90%
10,53%
7,99%
5,50%
5,45%
4,74%
4,24%
4,01%
3,34%
28,96%
14,22%
10,35%
8,90%
6,16%
5,62%
5,15%
4,24%
4,05%
3,82%
19,12%
13,20%
12,81%
12,69%
7,93%
7,14%
6,76%
3,75%
97,97%
2,01%
0,02%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Παρατηρείται ότι η Γαλλία, η Αλβανία, η Σερβία και η Γερμανία με ποσοστά κοντά στο 10%-11% αποτελούν τους
βασικότερους προορισμούς Αργιλίου και τεχνουργημάτων του και ακολουθούν η Ρουμανία και η Βουλγαρία.
Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές εξάγονται κυρίως στη Ρωσία και το Η.Β., Πλαστικές ύλες σε Ρουμανία,
Βουλγαρία και Σερβία, Παρασκευάσματα δημητριακών κατά κύριο λόγο στην Αλβανία, με το Βέλγιο, το Η.Β. και την
Κύπρο να ακολουθούν, ενώ εντυπωσιακό είναι το ποσοστό εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων στην πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας, που ανέρχεται στο 97,97%, εξαγωγές με συνολική αξία κοντά στα 7,9 εκ. ευρώ, κάτι που
δικαιολογεί την απότομη αύξηση της συμμετοχής της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στις
εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς.
Φαίνεται ότι σημαντικές εξαγωγικές αγορές αποτελούν για την Π.Ε. Κιλκίς αποτελούν κατά κύριο λόγο οι όμορες χώρες,
πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Βουλγαρία και Αλβανία, ενώ παραμένουν σημαντικοί εταίροι και οι
υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, Ρωσία και η Σερβία.
Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – Κύκλος Εργασιών
Πίνακας 9: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE για την Π.Ε. Κιλκίς
NACE
ΚΛΑΔΟΣ
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση αποβλήτων και
δραστηριότητες εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες νοικοκυριών ως εργοδοτών, μη διαφοροποιημένες
δραστηριότητες νοικοκυριών που αφορούν την παραγωγή αγαθών και
υπηρεσιών για ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και φορέων
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
AYU
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΠΑ ΣΕ ΕΚ. ΕΥΡΩ
2008
2009
103,43
95,97
2,80
2,13
311,21
276,64
2,45
2,90
2010
82,32
2,26
234,81
2,75
2,69
2,76
3,44
205,85
116,73
48,54
27,14
6,45
21,79
90,30
8,29
7,51
91,60
56,70
52,72
109,28
101,30
41,82
41,19
6,63
24,69
96,54
13,01
7,58
100,37
57,83
58,52
67,75
108,30
29,36
50,65
4,01
20,74
91,49
13,53
4,15
113,19
50,59
45,13
25,36
32,37
41,59
0,00
1.181,56
0,00
1.071,52
0,00
966,05
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Ο κλάδος της μεταποίησης είναι ο σημαντικότερος στην Π.Ε. Κιλκίς, μαζί με τον κλάδο των κατασκευών. Και εδώ
παρατηρείται η ίδια πτωτική τάση από το 2008 και μετά, όπου ιδιαίτερα στον κλάδο των κατασκευών αγγίζει τα 150 εκ.
ευρώ στο διάστημα 2008 – 2010, όπως φαίνεται γραφικά και στο Γράφημα 13 παρακάτω.
Σε σημαντικό ποσοστό συμμετέχουν και οι υπηρεσίες, με τους κλάδους Διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και Δημόσιας
διοίκησης και άμυνας - Υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση.
83
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 19: Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία ανά NACE στην Π.Ε. Κιλκίς (2008 - 2010)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 10: Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών της Π.Ε. Κιλκίς 2008
ΣΤΑΚΟΔ
25
47
28
10
46
13
24
22
01
45
14
56
49
20
23
41
43
27
71
31
16
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΑΡ. ΕΠΙΧ.
ΣΥΝΟΛΟ
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη
εξοπλισμού
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού π.δ.κ.α.
Βιομηχανία τροφίμων
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών
Παραγωγή βασικών μετάλλων
Κατασκευή προϊόντων από ελαστικό (καουτσούκ) και πλαστικές ύλες
Φυτική και ζωική παραγωγή, θήρα και συναφείς δραστηριότητες
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Κατασκευή ειδών ένδυσης
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Παραγωγή χημικών ουσιών και προϊόντων
Παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων
Κατασκευές κτιρίων
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Κατασκευή ηλεκτρολογικού εξοπλισμού
Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες μηχανικών? τεχνικές δοκιμές
και αναλύσεις
Κατασκευή επίπλων
Βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από έπιπλα?
κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικής
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
84
ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
ΠΟΣ.ΣΥΜ.
5787
1.658.005.503,04 €
134
326.945.052,30 €
19,72%
1608
22
152
268.374.494,60 €
177.872.779,70 €
162.039.612,90 €
16,19%
10,73%
9,77%
455
47
11
13
0
138.379.507,20 €
106.133.057,70 €
96.817.433,18 €
51.517.845,36 €
43.543.047,31 €
8,35%
6,40%
5,84%
3,11%
2,63%
246
214
801
195
14
38
149
364
18
36.060.590,14 €
29.975.604,98 €
26.932.992,21 €
26.211.740,56 €
25.074.114,33 €
20.028.377,10 €
18.341.100,88 €
15.763.394,40 €
13.724.829,53 €
2,17%
1,81%
1,62%
1,58%
1,51%
1,21%
1,11%
0,95%
0,83%
223
87
13.276.267,38 €
8.444.597,09 €
0,80%
0,51%
45
8.199.513,46 €
0,49%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 20: Συμμετοχή ανά ΣΤΑΚΟΔ στο συνολικό κύκλο εργασιών της Π.Ε. Κιλκίς
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Από τα παραπάνω στοιχεία του Πίνακα 10 και από το Γράφημα 15, τονίζεται ο κλάδος της κατασκευής μεταλλικών
προϊόντων στη συμμετοχή του στον συνολικό κύκλο εργασιών της Π.Ε. Κιλκίς, ο όποιος συνδέεται με την εξαγωγική
δυναμική του αργιλίου.
Ακολουθούν οι κλάδοι του λιανικού εμπορίου, της κατασκευής μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού, ο κλάδος της
βιομηχανίας τροφίμων και το χονδρικό εμπόριο.
Σημειώνεται ότι οι κλάδοι της φυτικής και ζωικής παραγωγής συμμετέχουν με ποσοστό μόλις 2,63% στο συνολικό κύκλο
εργασιών της Π.Ε. Κιλκίς.
Συμπερασματικά αναφορικά με τις εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς σημειώνουμε τα παρακάτω:

Τη σημαντική δυναμική του Αργιλίου και των τεχνουργημάτων του, με εξαγωγές του σε ικανοποιητικό ποσοστό σε
πολλές αγορές της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης και το ρόλο της διασυνοριακής περιοχής9

Την κατάρρευση των εξαγωγών Καπνών και βιομηχανοποιημένων υποκατάστατων και του κλάδου των Ενδυμάτων
από το 2010 και μετά

Την ανάδειξη νέων προϊόντων ακολουθούμενα την απότομη πτώση των Καπνών και βιομηχανοποιημένων
υποκατάστατων, όπως οι Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές και τα ορυκτά καύσιμα, καθώς και νέων
σημαντικών εταίρων ως προορισμοί αυτών των προϊόντων, όπως η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας και η Τουρκία

Τα υψηλά επίπεδα ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας που παράγει ο κλάδος της μεταποίησης, καθώς και ο υψηλός
κύκλος εργασιών του κλάδου κατασκευής μεταλλικών προϊόντων
9
Το φαινόμενο αυτό, οφείλεται στις δύο μεγάλες βιομηχανίες που εδρεύουν στη ΒΙ.ΠΕ Κιλκίς, την Alumil που επηρεάζει τις εξαγωγές Αργιλίου (Αλουμίνιο) και τη KLEEMANN
που επηρεάζει τις εξαγωγές μηχανών (ανελκυστήρες). Τα παραπάνω στοιχεία, φανερώνουν το πόσο πολύ μπορεί να επηρεαστεί η συνολική εξαγωγική φυσιογνωμία μιας
περιοχής, από συγκεκριμένες βιομηχανικές επενδύσεις.
85
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2.3.Π.Ε. Πέλλας
Ακολουθούν τα αντίστοιχα στοιχεία για την Π.Ε. Πέλλας.
Εξαγωγές
Πίνακας 11: Σύνολο της αξίας των εξαγωγών της Π.Ε. Πέλλας για τα έτη 2008 - 2010
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
08
20
07
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΛΑΧΑΝΙΚΑ,ΦΥΤΑ,ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΚΟΝΔΥΛΟΙ,ΒΡΩΣΙΜΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙΩΝ
ΚΛΠ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΣΠΕΡΜΑΤΑ,ΚΑΡΠΟΙ ΕΛΑΙΩΔΕΙΣ,ΒΙΟΜ.ΦΥΤΑ,ΑΧΥΡΑ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
16
39
52
76
12
10
84
27
ΑΞΙΑ (€)
2008
104.895.414
99.913.140
16.012.093
2009
78.619.056
83.940.254
78.619.056
2010
90.721.095
94.579.818
8.696.639
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2008
2009
2010
38,70% 38,41% 39,27%
36,87% 35,98% 40,94%
5,91%
4,69%
3,76%
14.334.364
13.093.128
12.305.170
5,29%
5,99%
5,33%
8.083.816
4.572.548
2.104.994
1.985.206
1.953.360
1.551.847
1.549.874
271.022.969
8.466.437
3.361.241
768.628
2.125.693
3.050.611
1.657.419
2.764.152
218.526.768
4.801.487
936.421
534.300
1.794.949
3.149.622
1.212.079
2.748.943
231.038.054
2,98%
1,69%
0,78%
0,73%
0,72%
0,57%
0,57%
3,87%
1,54%
0,35%
0,97%
1,40%
0,76%
1,26%
2,08%
0,41%
0,23%
0,78%
1,36%
0,52%
1,19%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 12: Σύνολο της αξίας των εξαγωγών της Π.Ε. Πέλλας για τα έτη 2011 - 2012
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΑΞΙΑ (€)
2011
2012
08
20
07
16
39
52
76
12
10
84
27
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΛΑΧΑΝΙΚΑ,ΦΥΤΑ,ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΚΟΝΔΥΛΟΙ,ΒΡΩΣΙΜΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙΩΝ ΚΛΠ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΣΠΕΡΜΑΤΑ,ΚΑΡΠΟΙ ΕΛΑΙΩΔΕΙΣ,ΒΙΟΜ.ΦΥΤΑ,ΑΧΥΡΑ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
81.617.756
105.119.197
6.791.873
10.870.607
3.962.329
3.176.050
39.738
3.962.329
2.681.263
1.498.519
2.662.738
230.883.023
115.559.439
131.150.680
3.623.664
8.591.596
4.080.677
1.908.848
195.867
1.890.130
1.658.626
1.090.510
3.154.347
283.905.823
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
86
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
2012
35,35%
45,53%
2,94%
4,71%
1,72%
1,38%
0,02%
1,72%
1,16%
0,65%
1,15%
40,70%
46,20%
1,28%
3,03%
1,44%
0,67%
0,07%
0,67%
0,58%
0,38%
1,11%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 21: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Πέλλας 2008 - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Αρκετά ξεκάθαρη είναι η εικόνα στην περίπτωση της Π.Ε. Πέλλας, όπου ο πρωτογενής τομέας και συγκεκριμένα η
γεωργική παραγωγή είναι κεντρικής σημασίας για την οικονομία της περιοχής.
Οδηγοί των εξαγωγών είναι τα γεωργικά προϊόντα, όπως καρποί και φρούτα καθώς και παρασκευάσματα λαχανικών,
καρπών και φρούτων, με τα τελευταία να αποτελούν και το κυριότερο εξαγώγιμο προϊόν της Π.Ε. Πέλλας από το 2009
και μετά. Όπως φαίνεται και από το Γράφημα 16, τα προϊόντα αυτά παρουσιάζουν σταθερά την υψηλότερη ζήτηση στο
διάστημα 2008 – 2012, με μία μικρή πτώση το 2009, η οποία αντισταθμίζεται από την σταθερή ανοδική πορεία των
εξαγωγών και των δύο προϊόντων έως το 2012, όπου και ενισχύονται σημαντικά, κατά 30 περίπου εκ. ευρώ.
Σε μικρότερα μεγέθη ακολουθούν επίσης προϊόντα του πρωτογενούς τομέα, όπως τα λαχανικά, φυτά και ρίζες και
παρασκευάσματα κρεάτων, ψαριών και μαλακίων, τα οποία παρουσιάζουν όμως μια φθίνουσα τάση στην αξία των
εξαγωγών τους στο διάστημα 2008 – 2012.
Τα παραπάνω μεγέθη φαίνονται συγκριτικά και στα παρακάτω γραφήματα:
87
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 22: Ποσοστό επί του συνόλου των εξαγωγών των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της Π.Ε. Πέλλας
στο διάστημα 2008 – 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στο διάστημα 2008 – 2012 τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Πέλλας είναι τα Παρασκευάσματα λαχανικών,
καρπών και φρούτων και Καρποί, φρούτα, φλούδες εσπεριδοειδών – πεπονιών, με ποσοστά συμμετοχής στο σύνολο
των εξαγωγών που κυμαίνονται από το 35% έως το 46%. Παρατηρείται μια τάση ολοκλήρωσης καθώς τα ποσοστά από
τα προϊόντα που ακολουθούν (Παρασκευάσματα κρεάτων, ψαριών, μαλακίων κλπ, Πλαστικές ύλες, Λαχανικά, φυτά,
ρίζες και κόνδυλοι, βρώσιμα, Βαμβάκι και Σπέρματα, καρποί, ελαιώδεις, βιομ. Φυτά, άχυρα) συμμετέχουν με φθίνον
ποσοστό.
88
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Η εικόνα του 2012 παρουσιάζει τα δύο σημαντικότερα προϊόντα της Π.Ε. Πέλλας να κατέχουν το 90% του συνόλου των
εξαγωγών, με ποσοστά 46,20% για τα Παρασκευάσματα λαχανικών και 40,70% για του Καρπούς και φρούτα.
Αξιοσημείωτη είναι η μικρή σε ποσοστό αλλά σημαντική σε απόλυτα μεγέθη αύξηση της συμμετοχής των εξαγωγών
Ορυκτών καυσίμων (ενδεικτικά από 1.549.874€ το 2008 σε 3.154.347€ το 2012), με το ποσοστό συμμετοχής του όμως
ανέρχεται μόλις στο 1,11%.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι κύριοι προορισμοί των εξαγωγών της Π.Ε. Πέλλας για τα έτη 2008 – 2012, ενώ δείχνονται
και τα κυριότερα εξαγώγιμα προϊόντα σε αυτούς τους προορισμούς, με στοιχεία του έτους 2012.
Γράφημα 23: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της Π.Ε. Πέλλας για το έτος 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 24: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της Π.Ε. Πέλλας για τα έτη 2008 - 2011
89
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2011/ Ιδία επεξεργασία
Και εδώ φαίνεται η κυριαρχία των γεωργικών προϊόντων στις εξαγωγές της Π.Ε. Πέλλας. Ενώ στα έτη 2008 – 2010
φαίνεται να κυριαρχούν οι Γερμανία και Ρουμανία ως κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί, τα ποσοστά τους έχουν μειωθεί
σημαντικά, ενώ η πτώση της αξίας των εξαγωγών στο ίδιο διάστημα πλησιάζει τα 30 εκ. ευρώ για τη Γερμανία και τα 10
εκ. ευρώ για τη Ρουμανία.
Αντίστοιχα στο ίδιο διάστημα αναδεικνύονται άλλοι προορισμοί ως σημαντική, παράλληλα με την πτωτική τάση που
παρουσιάζουν οι Γερμανία και η Ρουμανία. Έτσι το 2011 ενισχυμένο φαίνεται το ποσοστό προς τη Γαλλία, με εξαγωγές
περίπου ίσης αξίας στο διάστημα 2008-2011, που κυμαίνονται στα 20 – 25 εκ. ευρώ. Εντυπωσιακή είναι η αύξηση των
εξαγωγών προς τη Ρωσία, ιδιαίτερα από το 2009 και μετά, με το ποσοστό του συνόλου να ανεβαίνει από το 2,57% στο
6,58% το 2011 και στο 11,07% το 2012, με εξαγωγές αξίας πάνω από 30 εκ. ευρώ.
Ακολουθούν τα στοιχεία με τα σημαντικότερα προϊόντα και τους κυριότερους προορισμούς τους, με στοιχεία του έτους
2012.
Γράφημα 25: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους εξαγωγικούς προορισμούς της Π.Ε. Πέλλας - 2012
90
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Κι εδώ φαίνεται η κυριαρχία των Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων και των Καρπών και φρούτων,
καλύπτοντας σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών στους κυριότερους προορισμούς, με μία εξαίρεση τη Γερμανία, όπου
εξάγονται και Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα αυτών σε ποσοστό 4,10%.
Στη Ρωσία και τη Ρουμανία σημαντικότερο ποσοστό κατέχουν οι Καρποί και φρούτα ενώ στους υπόλοιπους προορισμούς
φαίνονται να κυριαρχούν τα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων.
Αξιοσημείωτο είναι ότι στην περίπτωση της Π.Ε. Πέλλας οι χώρες της διασυνοριακής περιοχής (Βουλγαρία, πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Αλβανία, Τουρκία) διαδραματίζουν σαφώς λιγότερο σημαντικό ρόλο στην
κατεύθυνση των εξαγωγών, με τις βορειοευρωπαϊκές χώρες να αποτελούν τις κυριότερες αγορές για τα ποιοτικά
γεωργικά προϊόντα της Π.Ε. Πέλλας, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, με τα τοπικά παρασκευάσματα να πλαισιώνουν την
εξαιρετικά δημοφιλή Γαλλική κουζίνα.
Πίνακας 13: Κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Πέλλας
ΠΡΟΪΌΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥ
ΤΩΝ
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
131.150.680
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ
ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
115.559.439
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙ
ΩΝ ΚΛΠ
8.591.596
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
4.080.677
ΛΑΧΑΝΙΚΑ,ΦΥΤΑ,ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ
ΚΟΝΔΥΛΟΙ,ΒΡΩΣΙΜΑ
3.623.664
ΟΡΥΚΤΑ
ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦ
ΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
3.154.347
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΤΑΙΛΑΝΔΗ
ΓΑΛΛΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΗΠΑ
ΡΩΣΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ
ΑΥΣΤΡΙΑ
ΟΥΓΓΑΡΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΡΩΣΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΜΟΛΔΑΒΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
26.550.896
21.046.539
8.360.494
7.826.347
5.469.305
4.132.564
4.064.349
4.059.458
3.583.167
3.339.883
3.101.955
2.681.862
26.878.472
16.720.524
13.981.319
5.947.729
5.751.074
5.161.888
4.715.815
4.360.324
4.255.614
3.899.099
2.537.053
2.510.032
7.629.195
937.078
ΣΥΜ. %
20,24%
16,05%
6,37%
5,97%
4,17%
3,15%
3,10%
3,10%
2,73%
2,55%
2,37%
2,04%
23,26%
14,47%
12,10%
5,15%
4,98%
4,47%
4,08%
3,77%
3,68%
3,37%
2,20%
2,17%
88,80%
10,91%
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΙΣΠΑΝΙΑ
ΑΙΓΥΠΤΟΣ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΡΩΣΙΑ
ΕΛΒΕΤΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
18.730
1.864.626
968.563
284.092
271.963
168.656
134.674
132.436
1.354.324
680.934
445.508
265.716
209.009
149.982
0,22%
45,69%
23,74%
6,96%
6,66%
4,13%
3,30%
3,25%
37,37%
18,79%
12,29%
7,33%
5,77%
4,14%
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
3.154.347
100,00%
91
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Από τα δεδομένα του πίνακα προκύπτει ότι η Γερμανία και η Ταϊλάνδη με ποσοστά 20,24% και 16,05% αντίστοιχα
αποτελούν τους κυριότερους προορισμούς των Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων, με τη Γαλλία και
την Πολωνία να ακολουθούν. Καρποί και φρούτα εξάγονται κυρίως στη Ρωσία (23,26%), τη Ρουμανία και τη Γερμανία
(14,47% και 12,10% αντίστοιχα), ενώ ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι η Γαλλία αποτελεί την κυριότερη αγορά
Παρασκευασμάτων κρεάτων, ψαριών και μαλακίων, σε ποσοστό 88,80%.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα Ορυκτά καύσιμα, ένα προϊόν που όπως φάνηκε από τα Γραφήματα παραπάνω, είναι σε ανοδική
πορεία αναφορικά με τις εξαγωγές, εξάγεται σε αποκλειστικότητα το 2012 στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας, ενώ το 2010 και 2011 συμμετέχουν με μικρό ποσοστό και η Αλβανία και το Κόσσοβο.
Χαρακτηριστικό είναι, όπως φαίνεται και εδώ, ότι για την Π.Ε. Πέλλας αποτελούν σημαντικότερους προορισμούς οι
αγορές των βόρειων και δυτικών Ευρωπαϊκών χωρών (Γερμανία, Γαλλία, Πολωνία) καθώς και διεθνείς αγορές (ΗΠΑ,
Ταϊλάνδη), ιδιαίτερα για τα προϊόντα του αγροδιατροφικού τομέα, όπου οι όμορες χώρες της διασυνοριακής περιοχής
συμμετέχουν με μικρότερα ποσοστά.
Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – Κύκλος Εργασιών
Πίνακας 14: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE για την Π.Ε. Πέλλας
NACE
ΚΛΑΔΟΣ
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες
εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες νοικοκυριών ως εργοδοτών, μη διαφοροποιημένες δραστηριότητες
νοικοκυριών που αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών για ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και φορέων
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
AYU
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΠΑ ΣΕ ΕΚ. ΕΥΡΩ
2008
2009
317,92
275,79
7,17
5,44
152,24
172,69
16,76
18,51
2010
277,97
5,77
255,05
13,62
8,99
10,36
12,89
162,88
264,07
96,08
53,35
14,48
43,61
131,29
34,84
18,62
149,11
105,81
74,97
116,24
229,08
82,54
82,37
10,85
45,77
140,23
51,33
13,35
162,69
112,40
83,47
82,37
256,68
61,07
79,37
11,40
48,80
132,90
31,28
3,06
148,45
100,66
81,12
78,55
93,22
72,32
0,00
1.730,74
0,00
1.706,34
0,00
1.647,80
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Στο επίπεδο της παραγωγής, σημαντικότερος είναι ο κλάδος της Γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας, ο οποίος
συμπληρώνεται από αυτό του χονδρικού και λιανικού εμπορίου με τη συμμετοχή της επισκευής των μηχανοκίνητων
οχημάτων.
Όπως φαίνεται και από το παρακάτω γράφημα, εντυπωσιακή είναι η εξέλιξη του κλάδου της μεταποίησης στο διάστημα
2008 – 2010, με την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία να πραγματοποιεί ένα ανοδικό άλμα περίπου 150 εκ. ευρώ.
Χαρακτηριστικά είναι τα χαμηλά μεγέθη στο σύνολο των δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών και υπηρεσιών μεταφοράς
και αποθήκευσης, κάτι που δείχνει και την υψηλή εξάρτηση της περιοχής από την Π.Ε. Θεσσαλονίκης για την
92
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
εξυπηρέτηση αυτών των αναγκών, που συνδέονται άμεσα όμως με την εξαγωγική δυναμική των σημαντικότερων
προϊόντων της περιοχής.
Γράφημα 26: Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία σε εκ. ευρώ ανά NACE για την Π.Ε. Πέλλας
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 15: Αριθμός Επιχειρήσεων και Κύκλος Εργασιών της Π.Ε. Πέλλας 2008
ΣΤΑΚΟΔ
46
47
10
49
45
01
41
22
56
43
23
42
25
16
71
28
11
14
31
62
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΑΡ. ΕΠΙΧ.
ΣΥΝΟΛΟ
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Βιομηχανία τροφίμων
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Φυτική και ζωική παραγωγή, θήρα και συναφείς δραστηριότητες
Κατασκευές κτιρίων
Κατασκευή προϊόντων από ελαστικό (καουτσούκ) και πλαστικές ύλες
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων
Έργα πολιτικού μηχανικού
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη
εξοπλισμού
Βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από
έπιπλα? κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικής
Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες μηχανικών? τεχνικές
δοκιμές και αναλύσεις
Κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού π.δ.κ.α.
Ποτοποιία
Κατασκευή ειδών ένδυσης
Κατασκευή επίπλων
Δραστηριότητες προγραμματισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών, παροχής
συμβουλών και συναφείς δραστηριότητες
93
12.606,00
€
ΚΥΚΛΟΣ
ΕΡΓΑΣΙΩΝ
1.952.681.478,78
€
ΠΟΣ.
ΣΥΜ.
1046
504.909.589,20 €
25,86%
3167
289
611
489.639.909,60 €
231.952.061,60 €
100.332.199,90 €
25,08%
11,88%
5,14%
539
908
355
25
1409
811
58
142
69.530.583,75 €
68.064.972,67 €
49.337.467,31 €
48.159.540,84 €
47.606.891,43 €
33.334.943,70 €
32.564.489,37 €
31.726.815,39 €
3,56%
3,49%
2,53%
2,47%
2,44%
1,71%
1,67%
1,62%
229
29.531.509,50 €
1,51%
115
21.580.429,24 €
1,11%
378
75
12
235
130
20.685.672,17 €
18.487.898,32 €
13.022.007,74 €
12.679.994,95 €
12.193.218,12 €
1,06%
0,95%
0,67%
0,65%
0,62%
37
11.371.021,65 €
0,58%
TRAWBOR
94
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Δραστηριότητες οργανώσεων
58
9.481.684,67 €
0,49%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 27:Συμμετόχη των σημαντικότερων κλάδων ανά ΣΤΑΚΟΔ στο συνολικό κύκλο εργασιών της Π.Ε. Πέλλας
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008
Από τα στοιχεία του κύκλου εργασιών της Π.Ε. αξιοσημείωτα είναι τα μεγέθη του χονδρικού και λιανικού εμπορίου και
της βιομηχανίας τροφίμων, που δεν αποτελούν όμως ενδεικτικά της παρούσας εικόνας, δεδομένου του ότι τα στοιχεία
των επιχειρήσεων και του κύκλου εργασιών της περιοχής είναι του 2008 και της απότομης ανόδου του κλάδου της
μεταποίησης στα έτη 2009 – 2010.
Συμπερασματικά για την Π.Ε. Πέλλας άξια να αναφερθούν είναι τα παρακάτω:

Η εξαιρετική εξαγωγική δυναμική των γεωργικών παραγώγων και επεξεργασμένων παρασκευασμάτων αυτών, όπως
τα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων και οι Καρποί και τα φρούτα, με υψηλή απορρόφηση από
ικανοποιητικό αριθμό αγορών (Γερμανία, Γαλλία, Ρωσία, ασιατικές αγορές)

Την αυξημένη δυναμική του κλάδου της Γεωργίας και την συνεχώς αυξανόμενη σημαντικότητα αυτού της
Μεταποίησης

Την κυριαρχία του κλάδου του Χονδρικού και του Λιανικού εμπορίου στον κύκλο εργασιών και την μελλοντική
προοπτική αυτού της Βιομηχανίας τροφίμων
94
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2.4.Π.Ε. Σερρών
Εξαγωγές
Πίνακας 16: Σύνολο αξίας εξαγωγών της Π.Ε. Σερρών για τα έτη 2008 – 2010
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
68
52
20
84
21
39
94
12
10
04
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΕΠΙΠΛΑ,ΕΙΔΗ ΚΛΙΝΟΣΤΡΩΜΝΗΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΦΩΤΙΣΜ.
ΣΠΕΡΜΑΤΑ,ΚΑΡΠΟΙ ΕΛΑΙΩΔΕΙΣ,ΒΙΟΜ.ΦΥΤΑ,ΑΧΥΡΑ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
ΑΞΙΑ (€)
2008
14.516.805
10.702.716
10.456.235
4.068.685
3.263.019
2.868.287
2.592.505
2.479.187
2.206.573
901.145
61.174.034
2009
13.398.609
15.095.955
10.286.994
3.241.515
3.551.175
3.098.074
2.336.599
1.577.242
6.680.128
1.778.425
66.819.451
2010
10.576.937
17.605.276
8.466.091
4.150.927
9.184.462
3.838.073
1.510.451
1.597.369
7.224.525
3.380.713
73.876.464
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2008
2009
2010
23,73% 20,05% 14,32%
17,50% 22,59% 23,83%
17,09% 15,40% 11,46%
6,65%
4,85%
5,62%
5,33%
5,31%
12,43%
4,69%
4,64%
5,20%
4,24%
3,50%
2,04%
4,05%
2,36%
2,16%
3,61%
10,00% 9,78%
1,47%
2,66%
4,58%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 17: Σύνολο αξίας εξαγωγών της Π.Ε. Σερρών για τα έτη 2011 – 2012
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΑΞΙΑ (€)
2011
2012
68
52
20
84
21
39
94
12
10
04
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΕΠΙΠΛΑ,ΕΙΔΗ ΚΛΙΝΟΣΤΡΩΜΝΗΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΦΩΤΙΣΜ.
ΣΠΕΡΜΑΤΑ,ΚΑΡΠΟΙ ΕΛΑΙΩΔΕΙΣ,ΒΙΟΜ.ΦΥΤΑ,ΑΧΥΡΑ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
9.440.541
10.250.241
9.126.533
4.544.803
5.986.046
5.158.604
1.540.090
2.245.704
7.918.257
3.552.871
71.321.419
9.588.052
19.570.326
6.783.575
4.541.437
6.377.445
4.005.601
982.629
3.324.959
10.776.030
4.950.033
81.752.559
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
95
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
2012
13,24%
14,37%
12,80%
6,37%
8,39%
7,23%
2,16%
3,15%
11,10%
4,98%
11,73%
23,94%
8,30%
5,56%
7,80%
4,90%
1,20%
4,07%
13,18%
6,05%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 28: Τα σημαντικότερα εξαγωγικά προϊόντα της Π.Ε. Σερρών 2008 - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στην περίπτωση της Π.Ε. Σερρών πιο σημαντικά φαίνονται να είναι κάποια γεωργικά προϊόντα και συγκεκριμένα το
Βαμβάκι, τα Δημητριακά και τα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων, αλλά και τεχνουργήματα από πέτρες
γύψο και τσιμέντο.
Αξιοσημείωτη είναι η ανοδική τάση που παρουσιάζουν τα γεωργικά παράγωγα, με εξαίρεση τα παρασκευάσματα
λαχανικών, καρπών και φρούτων, στο διάστημα 2008 – 2012, με σημαντικότερη την περίπτωση Βαμβακιού που, παρά
την απότομη πτώση του 2011, το 2012 οι εξαγωγές του αγγίζουν τα 19,5 εκ. ευρώ, καθώς και των Παρασκευασμάτων
διατροφής, όπου παρατηρείται μια εντυπωσιακή άνοδος το 2010, επίπεδο όμως που δεν διατηρείται την επόμενη χρονιά.
Αντίστοιχη πορεία ακολουθούν και τα δημητριακά και τα προϊόντα ζωικής προέλευσης (γάλα, αυγά, μέλι κ.α.), όπως
φαίνεται και από το Γράφημα 28, η οποία συνεχίζεται και στα έτη 2011 – 2012. Παρακάτω απεικονίζονται και τα σχετικά
μεγέθη συγκριτικά στα έτη 2008-2012.
96
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 29: Ποσοστό επί του συνόλου των εξαγωγών των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της Π.Ε. Σερρών
2008 - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Η άνοδος αυτή των γεωργικών προϊόντων συνοδεύεται και από μία πτώση των Τεχνουργημάτων από πέτρες, γύψο και
τσιμέντο από 23,73% το 2008, όπου και ήταν το πρώτο σε αξία εξαγώγιμο προϊόν της Π.Ε. Σερρών στο 11,73% το
2012, με συνεχώς μειούμενες τιμές σε αυτό το διάστημα.
Το 2011 παρατηρείται μια σημαντική πτώση στο ποσοστό συμμετοχής του Βαμβακιού, ενώ το 2012 επανέρχεται στα
επίπεδα 2008-2010, έχοντας παρουσιάσει επιπλέον άνοδο στην αξία των εξαγωγών του.
Το 2012, τα Τεχνουργήματα από πέτρες, γύψο και τσιμέντο παρουσιάζουν μια μικρή άνοδο, ενώ ακολουθούσαν
φθίνουσα πορεία από το 2008 και μετά, και με την υποχώρηση των Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων
αυξάνουν το ποσοστό συμμετοχής τους στο 11,73%
97
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Αξιοσημείωτη είναι η εντυπωσιακή αύξηση του ποσοστού των δημητριακών σε όλο το διάστημα 2008-2012, ιδιαίτερα
όμως στο 2012, όπου και συμμετέχει ως το δεύτερο σημαντικότερο προϊόν της Π.Ε. Σερρών, με ποσοστό 13,18%.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της Π.Ε. Σερρών και τα σημαντικότερα προϊόντα σε αυτούς.
Γράφημα 30: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της Π.Ε. Σερρών 2008 - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Όπως φαίνεται από το Γράφημα 25 ο κυριότερος εξαγωγικός προορισμός των προϊόντων της περιοχής είναι η Ιταλία με
σταθερά ποσοστά κοντά στο 25%-30%. Ακολουθούν η Βουλγαρία, ενώ αξιοσημείωτη είναι το συνεχώς αυξανόμενο
ποσοστό της Τουρκίας στο διάστημα 2008 – 2010, από 7,65% το 2008, σε 14,98% το 2012, όπου και ανέρχεται σε
ιδιαίτερα σημαντικό προορισμό για τα προϊόντα της περιοχής.
Παρακάτω παρουσιάζονται και οι κυριότερες αγορές για τα πιο σημαντικά προϊόντα της Π.Ε. Σερρών, με βάση στοιχεία
του έτους 2012.
98
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 31: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς της Π.Ε. Σερρών 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Παρατηρείται ότι τα σημαντικότερα προϊόντα της Π.Ε. Σερρών, όπως το Βαμβάκι, τα Δημητριακά, τα Τεχνουργήματα
από πέτρες γύψο, τσιμέντο κλπ, Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων και Διάφορα παρασκευάσματα
διατροφής, συμμετέχουν με διαφορετική σημαντικότητα στους κυριότερους εξαγωγικούς προορισμούς.
Έτσι στην Ιταλία φαίνονται σημαντικότερα τα Δημητριακά με ποσοστό 43,19%, ενώ στη Βουλγαρία εξάγονται κυρίως
Υποδήματα και Τεχνουργήματα από πέτρες, γύψο, τσιμέντο κλπ. Αντίστοιχα στην Τουρκία το Βαμβάκι κατέχει το 66,61%
των εξαγωγών της Π.Ε. Σερρών, όπως και στην Κίνα, όπου εξάγεται σχεδόν σε αποκλειστικότητα Βαμβάκι.
Στην Κύπρο εξάγονται κυρίως Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα αυτών, Δημητριακά και Τεχνουργήματα από πέτρες,
ενώ στη Γερμανία βλέπουμε τα προϊόντα ζωικής προέλευσης (γάλα, μέλι, αυγά) να κατέχουν το 48,23% των εξαγωγών
της Π.Ε. Σερρών στην γερμανική αγορά, με το Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του και διάφορα παρασκευάσματα
διατροφής να ακολουθούν με αρκετά μικρότερα ποσοστά.
99
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Πίνακας 18: Κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Σερρών (2012)
ΠΡΟΪΌΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
19.570.326,00 €
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
10.776.030,00 €
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ
ΠΕΤΡΕΣ
ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
9.588.052,00 €
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡ
ΟΥΤΩΝ
6.783.575,00 €
ΔΙΑΦΟΡΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
6.377.445,00 €
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
4.950.033,00 €
ΜΕΛΙ
ΖΩΙΚΗΣ
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΙΝΑ
ΙΑΠΩΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΠΑΚΙΣΤΑΝ
ΤΑΙΒΑΝ
ΙΤΑΛΙΑ
ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΒΕΛΓΙΟ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ
ΙΤΑΛΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΣΕΡΒΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΙΤΑΛΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΙΡΑΚ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΔΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΣΟΥΗΔΙΑ
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
8.155.993,00 €
3.293.098,00 €
1.321.204,00 €
1.218.724,00 €
1.178.977,00 €
1.167.783,00 €
1.033.868,00 €
1.029.914,00 €
493.614,00 €
9.128.076,00 €
720.488,00 €
370.873,00 €
321.800,00 €
144.180,00 €
5.537.332,00 €
1.652.110,00 €
921.906,00 €
666.753,00 €
230.718,00 €
200.105,00 €
1.989.604,00 €
1.402.305,00 €
1.326.287,00 €
539.482,00 €
469.588,00 €
224.835,00 €
2.153.633,00 €
889.829,00 €
885.551,00 €
852.384,00 €
502.123,00 €
358.392,00 €
285.454,00 €
201.661,00 €
2.300.772,00 €
1.279.817,00 €
437.704,00 €
319.252,00 €
250.433,00 €
232.874,00 €
ΣΥΜ. %
41,68%
16,83%
6,75%
6,23%
6,02%
5,97%
5,28%
5,26%
2,52%
84,71%
6,69%
3,44%
2,99%
1,34%
57,75%
17,23%
9,62%
6,95%
2,41%
2,09%
29,33%
20,67%
19,55%
7,95%
6,92%
3,31%
33,77%
13,95%
13,89%
13,37%
7,87%
5,62%
4,48%
3,16%
46,48%
25,85%
8,84%
6,45%
5,06%
4,70%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Όπως προκύπτει από τον παραπάνω πίνακα, η Τουρκία αποτελεί τον κυριότερο προορισμό Βαμβακιού για την Π.Ε.
Σερρών, με ποσοστό 41,68% ενώ ακολουθεί η Κίνα με 16,83%.
Δημητριακά εξάγονται στο μεγαλύτερο ποσοστό τους, 84,71% προς την Ιταλία, με την Κύπρο και το Βέλγιο να
ακολουθούν με αρκετά χαμηλότερη συμμετοχή.
Σε σημαντικούς εταίρους αναδεικνύονται οι Ρουμανία, Βουλγαρία, Τουρκία και πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας, όπως και το Ιράκ, καθώς αποτελούν τις κυριότερες αγορές για τα Παρασκευάσματα διατροφής και
λαχανικών, ενώ Προϊόντα ζωικής προέλευσης (γάλα, αυγά, μέλι κ.α.) εξάγονται κατά κύριο λόγο σε Δανία και Γερμανία,
με την Βουλγαρία και την Ιταλία να ακολουθούν.
100
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – Κύκλος Εργασιών Επιχειρήσεων
Πίνακας 19: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE για την Π.Ε. Σερρών
NACE
ΚΛΑΔΟΣ
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες
εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες
νοικοκυριών
ως
εργοδοτών,
μη
διαφοροποιημένες
δραστηριότητες νοικοκυριών που αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών
για ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και φορέων
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
AYU
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΠΑ ΣΕ ΕΚ. ΕΥΡΩ
2008
2009
189,33
197,69
5,56
4,22
133,37
140,46
8,84
11,74
12,64
14,17
17,64
131,13
318,29
114,22
66,68
48,01
49,76
196,16
36,51
17,47
132,86
129,47
103,30
78,07
281,07
98,10
96,10
57,75
54,49
209,06
49,29
16,88
151,14
134,95
113,53
45,25
297,84
67,07
106,78
43,86
55,59
197,89
33,65
13,73
166,91
112,34
102,70
72,41
73,16
58,65
0,00
1.766,02
0,00
1.781,89
0,00
1.708,23
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 32: Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία ανά NACE για την Π.Ε. Σερρών 2008 -2010
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
101
2010
183,83
4,47
189,85
10,16
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Από τα στοιχεία του πίνακα 18 και του Γραφήματος 26, ο κλάδος του χονδρικού και λιανικού εμπορίου – επισκευής
μηχανοκίνητων οχημάτων φαίνεται να είναι ο πιο σημαντικός στην Π.Ε. Σερρών. Επίσης σημαντικοί είναι οι κλάδοι της
Γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας και κλάδοι παροχής υπηρεσιών όπως η διαχείριση ακίνητης περιουσίας, δημόσιας
διοίκησης, εκπαίδευσης και παροχής υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής μέριμνας (AYO, AYP, AYQ).
Αξιοσημείωτη είναι και εδώ η ανοδική τάση του κλάδου της μεταποίησης και η κατάρρευση του κλάδου των κατασκευών
από το 2008 και μετά.
Πίνακας 20: Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών της Π.Ε. Σερρών 2008
ΣΤΑΚΟΔ
47
46
10
23
45
56
01
49
41
42
25
31
43
71
28
16
22
27
11
36
55
14
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΣΥΝΟΛΟ
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Βιομηχανία τροφίμων
Παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Φυτική και ζωική παραγωγή, θήρα και συναφείς δραστηριότητες
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Κατασκευές κτιρίων
Έργα πολιτικού μηχανικού
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη
εξοπλισμού
Κατασκευή επίπλων
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες μηχανικών? τεχνικές
δοκιμές και αναλύσεις
Κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού π.δ. κ.α.
Βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από
έπιπλα? κατασκευή ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικής
Κατασκευή προϊόντων από ελαστικό (καουτσούκ) και πλαστικές ύλες
Κατασκευή ηλεκτρολογικού εξοπλισμού
Ποτοποιία
Συλλογή, επεξεργασία και παροχή νερού
Καταλύματα
Κατασκευή ειδών ένδυσης
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
102
ΑΡ.
ΕΠΙΧ.
14921
3742
ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
ΠΟΣ.
ΣΥΜ.
1.984.948.469,19 €
575.433.732,60 €
28,99%
1152
523.202.477,50 €
26,36%
368
90
603
134.827.042,30 €
97.075.728,13 €
81.826.710,73 €
6,79%
4,89%
4,12%
1832
1119
415
509
124
283
67.392.268,42 €
60.767.444,56 €
55.283.427,62 €
37.280.449,35 €
36.680.110,91 €
34.155.803,31 €
3,40%
3,06%
2,79%
1,88%
1,85%
1,72%
157
853
687
31.074.251,66 €
29.156.670,56 €
26.546.188,81 €
1,57%
1,47%
1,34%
41
140
24.414.742,68 €
14.642.018,02 €
1,23%
0,74%
22
17
23
10
40
208
14.206.270,69 €
11.667.412,45 €
10.515.288,90 €
10.220.565,94 €
9.513.446,52 €
9.173.699,41 €
0,72%
0,59%
0,53%
0,51%
0,48%
0,46%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 33: Ποσοστό συμμετοχής των κυριότερων κλάδων στο συνολικό κύκλο εργασιών της Π.Ε. Σερρών
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Οι κλάδοι του χονδρικού και λιανικού εμπορίου φαίνονται ως οι πιο σημαντικοί από τα στοιχεία τ του κύκλου εργασιών
της Π.Ε. Σερρών, ενώ ακολουθούν αυτοί της βιομηχανίας τροφίμων και της παραγωγής άλλων, μη μεταλλικών ορυκτών
προϊόντων.
Συμπερασματικά αναφορικά με την εξαγωγική δυναμική της Π.Ε. Σερρών άξια αναφοράς είναι:

Η αυξανόμενη δυναμική των εξαγωγών Βαμβακιού στο διάστημα 2008-2012, σε Ευρωπαϊκές (Τουρκία, Βουλγαρία,
Ιταλία), αλλά και διεθνείς προορισμούς (Κίνα, Ιαπωνία)

Η φθίνουσα πορεία των εξαγωγών Τεχνουργημάτων από πέτρες, γύψο, τσιμέντο κλπ, με μια μικρή ανάκαμψη το
2012.

Η αυξανόμενη δυναμική του πρωτογενούς τομέα με τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών Δημητριακών και
προϊόντων ζωικής προέλευσης και την ανάδειξη των Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων και
διατροφής σε σημαντικά προϊόντα για την περιοχή.

Την κυριαρχία του χονδρικού και λιανικού εμπορίου στην παραγόμενη ακαθάριστη προστιθέμενη αξία και την
ανοδική τάση του κλάδου της μεταποίησης στα επίπεδα της παραγωγής.
103
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2.5.Π.Ε. Φλώρινας
Εξαγωγές
Πίνακας 21: Σύνολο αξίας εξαγωγών των σημαντικότερων προϊόντων της Π.Ε. Φλώρινας για τα έτη 2008 – 2010
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
20
18
84
19
96
22
61
44
10
83
33
87
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΜΕ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΗ ΖΑΧΑΡΩΠ.
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ
ΠΟΤΑ,ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΞΥΔΙ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΞΥΛΕΙΑ,ΞΥΛΟΚΑΡΒΟΥΝΑ - ΤΕΧΝΟΥΡΓ.ΑΠΟ ΞΥΛΟ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ - ΡΗΤΙΝΟΕΙΔΗ.ΕΙΔΗ ΑΡΩΜ/ΠΟΙΑΣ
ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ,ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ,ΠΟΔΗΛΑΤΑ ΚΛΠ
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΞΙΑ (€)
2008
1.252.653
937.150
790.921
192.005
177.391
154.617
112.285
65.113
62.913
144.592
106.015
85.547
4.833.019
2009
1.301.200
848.402
266.028
114.909
103.892
191.630
142.877
139.183
57.667
71.811
38.911
3.610
3.681.047
2010
1.565.983
945.728
1.023.881
96.672
208.942
275.872
119.620
207.264
51.733
18.065
52.314
93.850
5.155.535
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2008
2009
2010
25,92%
35,35%
30,37%
19,39%
23,05%
18,34%
16,36%
7,23%
19,86%
3,97%
3,12%
1,88%
3,67%
2,82%
4,05%
3,20%
5,21%
5,35%
2,32%
3,88%
2,32%
1,35%
3,78%
4,02%
1,30%
1,57%
1,00%
2,99%
1,95%
0,35%
2,19%
1,06%
1,01%
1,77%
0,10%
1,82%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 22: Σύνολο αξίας εξαγωγών των σημαντικότερων προϊόντων της Π.Ε. Φλώρινας για τα έτη 2011 - 2012
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
20
18
84
19
96
22
61
44
10
83
33
87
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΜΕ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΗ ΖΑΧΑΡΩΠ.
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ
ΠΟΤΑ,ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΞΥΔΙ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΞΥΛΕΙΑ,ΞΥΛΟΚΑΡΒΟΥΝΑ - ΤΕΧΝΟΥΡΓ.ΑΠΟ ΞΥΛΟ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ - ΡΗΤΙΝΟΕΙΔΗ.ΕΙΔΗ ΑΡΩΜ/ΠΟΙΑΣ
ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ,ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ,ΠΟΔΗΛΑΤΑ ΚΛΠ
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΞΙΑ (€)
2011
1.776.672
808.787
129.582
66.178
366.491
574.396
89.250
216.848
76.758
35
26.372
11.500
4.499.013
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
104
2012
1.656.200
762.434
136.031
118.220
257.239
954.295
49.402
40.961
224.291
0
41.820
621.972
5.182.216
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
2012
39,49%
17,98%
2,88%
1,47%
8,15%
12,77%
1,98%
4,82%
1,71%
0,00%
0,59%
0,26%
31,96%
14,71%
2,62%
2,28%
4,96%
18,41%
0,95%
0,79%
4,33%
0,00%
0,81%
12,00%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 34: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Φλώρινας για τα έτη 2008 - 2010
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στην Π.Ε. Φλώρινας ο πρωτογενής τομέας φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικός, με τις κατηγορίες Παρασκευάσματα
Λαχανικών, Καρπών και Φρούτων και Κακάο και παρασκευάσματα αυτού να είναι οι πιο σημαντικοί στην περίοδο 2008
- 2012.
Ιδιαίτερα σημαντική φαίνεται να είναι και η κατηγορία Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες, μηχανές στα έτη 2008 – 2010,
κάτι που δεν ισχύει όμως για τα υπόλοιπα έτη.
Αξιοσημείωτη είναι η ανοδική πορεία των εξαγωγών Ποτών, αλκοολούχων υγρών και ξυδιού, με μια εντυπωσιακή άνοδο
ιδιαίτερα το 2012, όπου η αξία τους ανέρχεται στα 954.295 €.
Τα παραπάνω στοιχεία απεικονίζονται και στα παρακάτω διαγράμματα, αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής τους στις
συνολικές εξαγωγές της Π.Ε. Φλώρινας.
105
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 35: Ποσοστό συμμετοχής επί του συνόλου των εξαγωγών των σημαντικότερων προϊόντων της Π.Ε.
Φλώρινας 2008-2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Από τα στοιχεία των παραπάνω γραφημάτων φαίνεται ότι το σημαντικότερο εξαγώγιμο προϊόν της Π.Ε. Φλώρινας είναι
τα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων, με ποσοστό σταθερά πάνω από 30% για το διάστημα 2008 –
2012. Αυτό που φαίνεται να αλλάζει σε σημαντικό βαθμό μετά το 2010 είναι η απότομη πτώση του ποσοστού
106
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
συμμετοχής των Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, που από 15,22% για το διάστημα 2008 – 2010
(συγκεκριμένα 19,86% το 2010) πέφτει στο 2,88% το 2011 και 2,62% το 2012.
Αντίστροφα, εντυπωσιακή άνοδο έχουν τα Ποτά, Αλκοολούχα υγρά και ξύδι που στο διάστημα 2008 – 2010 είχαν μια
σταθερή άνοδο, φτάνοντας στο 5,35% του συνόλου το 2010, και πραγματοποιώντας ένα άλμα στο 12,77% το 2011
και στο 18,41% το 2012, όπου και αναδεικνύονται στο δεύτερο σημαντικότερο εξαγώγιμο προϊόν της Π.Ε. Φλώρινας.
Επίσης εντυπωσιακή άνοδο παρουσιάζουν τα Αυτοκίνητα, οχήματα, ελκυστήρες, ποδήλατα κλπ όπου εμφανίζονται
ενισχυμένα κατά 610.472€ σε συνολική αξία εξαγωγών, φτάνοντας το 12% του συνόλου της Π.Ε., χωρίς ωστόσο να
φαίνεται κάποια ανοδική ή καθοδική τάση στα προηγούμενα έτη.
Σταθερή φθίνουσα τάση ακολουθεί το Κακάο και τα παρασκευάσματά του από το 2008 (19,39%) έως το 2012 (14,71%).
Ακολουθούν τα στοιχεία των εξαγωγικών αγορών και τα σημαντικότερα προϊόντα σε αυτές.
Γράφημα 36: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της Π.Ε. Φλώρινας για τα έτη 2008 - 2012
107
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Όσον αφορά τους προορισμούς των προϊόντων της περιοχής, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
κατέχει χαρακτηριστικά μεγάλο ποσοστό σχετικά με τους υπόλοιπους προορισμούς, το οποίο κυμαίνεται κοντά στο 70
με 75% και στα έτη 2008 – 2010, ενώ από το 2011 και μετά το ποσοστό πέφτει κοντά στο 60%-65%.
Με αρκετά μικρότερο ποσοστό (από 5 έως 9%) ακολουθεί η Αλβανία, ποσοστό το οποίο πέφτει κοντά στο 2%-2,5%
στα έτη που ακολουθούν (2011-2012).
Με την υποχώρηση των ποσοστών της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της Αλβανίας,
αναδεικνύονται ως σημαντικοί προορισμοί η Ισπανία, τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και η ΗΠΑ και η Γερμανία.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Π.Ε. Φλώρινας (2012).
Γράφημα 37: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους εξαγωγικούς προορισμούς της Π.Ε. Φλώρινας 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
108
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πίνακας 23: Κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα προϊόντα της Π.Ε. Φλώρινας (2012)
ΠΡΟΪΌΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟ
ΥΤΩΝ
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
1.656.200,00 €
ΠΟΤΑ,ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΥΓΡΑ
ΚΑΙ ΞΥΔΙ
954.295,00 €
ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ
762.434,00 €
ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ
ΟΧΗΜΑΤΑ,ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ,Π
ΟΔΗΛΑΤΑ ΚΛΠ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ
ΔΙΑΦΟΡΑ
621.972,00 €
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ
ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑ
ΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ
ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,
ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΜΕ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ-ΕΙΔΗ
ΖΑΧΑΡΩΠ.
224.291,00 €
257.239,00 €
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΕΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
ΛΙΒΥΗ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΗΠΑ
ΚΙΝΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΡΩΣΙΑ
ΚΑΝΑΔΑΣ
ΒΕΛΓΙΟ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ
ΟΜΑΝ
ΜΑΓΙΟΤ
ΕΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
ΛΙΒΥΗ
ΝΟΤΙΑ ΚΟΡΕΑ
ΗΠΑ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
1.323.672,00 €
249.168,00 €
44.554,00 €
28.296,00 €
167.207,00 €
133.970,00 €
131.613,00 €
98.503,00 €
93.249,00 €
84.817,00 €
65.214,00 €
347.633,00 €
90.195,00 €
85.092,00 €
53.548,00 €
48.214,00 €
42.310,00 €
38.448,00 €
17.530,00 €
16.047,00 €
612.872,00 €
ΣΥΜ. %
79,92%
15,04%
2,69%
1,71%
17,52%
14,04%
13,79%
10,32%
9,77%
8,89%
6,83%
45,60%
11,83%
11,16%
7,02%
6,32%
5,55%
5,04%
2,30%
2,10%
98,54%
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΙΣΠΑΝΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
9.100,00 €
229.351,00 €
21.000,00 €
6.449,00 €
214.441,00 €
1,46%
89,16%
8,16%
2,51%
95,61%
ΑΛΒΑΝΙΑ
9.805,00 €
136.031,00 €
4,37%
100,00%
50.061,00 €
35.869,00 €
32.290,00 €
42,35%
30,34%
27,31%
136.031,00 €
118.220,00 €
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΚΑΝΑΔΑΣ
ΗΠΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Και εδώ σημαντικότερος εταίρος της Π.Ε. Φλώρινας φαίνεται η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας,
καθώς είναι ο νούμερο ένα προορισμός όλων των σημαντικότερων προϊόντων της, πλην των προϊόντων της κατηγορίας
Τεχνουργήματα διάφορα και των Ποτών, αλκοολούχων και ξυδιού.
Αξιοσημείωτο είναι ότι από το 2009 και μετά σταματάει να συμμετέχει η Γερμανία ως προορισμός Πυρηνικών
αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, όπου και συμμετείχε με μικρό ποσοστό (7,37%), αφήνοντας την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ως τη μόνη αγορά υποδοχής για τη συγκεκριμένη κατηγορία.
Ακόμη, με την συνεχή αύξηση του ποσοστού των Ποτών, αλκοολούχων και ξυδιού, η Π.Ε. Φλώρινας φαίνεται να έκανε
ένα άνοιγμα σε καινούριες αγορές, σε Ευρώπη (Γερμανία, Κύπρος, Ρωσία, Βέλγιο), Αμερική (ΗΠΑ, Καναδάς), καθώς και
στην Κίνα, με σημαντικότερη την Γερμανική αγορά (17,52%), με τις υπόλοιπες να κατέχουν αξιόλογο ποσοστό
συμμετοχής, χωρίς ωστόσο η αξία των εξαγωγών του συγκεκριμένου προϊόντος να είναι ικανή προς το παρόν να αλλάξει
την συνολική εικόνα των εξαγωγών της Π.Ε. Φλώρινας.
109
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – Κύκλος Εργασιών
Πίνακας 24: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE για την Π.Ε. Φλώρινας
NACE
ΚΛΑΔΟΣ
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες νοικοκυριών ως εργοδοτών, μη διαφοροποιημένες δραστηριότητες νοικοκυριών που
αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών για ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και φορέων
AYU
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΠΑ ΣΕ ΕΚ. ΕΥΡΩ
2008
2009
70,20
70,87
84,04
63,82
42,38
45,93
316,38
297,72
3,96
4,21
63,70
74,64
58,02
49,66
18,91
18,93
40,23
42,56
36,52
36,77
15,85
16,12
53,65
57,25
9,80
9,90
5,78
5,28
63,85
67,70
50,99
53,64
25,30
26,44
2010
69,91
67,61
38,09
322,01
4,96
31,61
48,55
11,81
31,39
28,22
16,61
54,15
12,00
6,81
77,45
40,76
23,84
28,25
30,07
22,60
0,00
987,83
0,00
971,51
0,00
908,38
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 38: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία σε εκ. ευρώ ανά κλάδο παραγωγής στην Π.Ε. Φλώρινας για τα έτη 2008
-2010
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
110
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Σε επίπεδο παραγωγής ο πρωτογενής τομέας διαδραματίζει σαφώς μικρότερο ρόλο, καθώς κομβικής σημασίας για την
οικονομία της περιοχής κατέχει ο κλάδος της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού,
καθώς η περιοχή αποτελεί από τους σημαντικότερες στον τομέα της ενέργειας.
Εξαιρώντας τον τομέα της ενέργειας, σημαντικοί τομείς είναι αυτός της γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας, ο τομέας των
ορυχείων και λατομείων και ο τομέας των κατασκευών, ο οποίος παρουσιάζει όμως μια έντονη φθίνουσα τάση από το
2009 και μετά.
Επίσης, τα μεγέθη των τομέων της παροχής υπηρεσιών και συγκεκριμένα οι τομείς της Δημόσιας διοίκησης, της
Εκπαίδευσης και της Διαχείρισης ακίνητης περιουσίας φαίνονται να είναι πιο ισορροπημένα σε σχέση με την Π.Ε. Πέλλας,
η οποία στηρίζει τις εξαγωγές τις σχεδόν αποκλειστικά στα γεωργικά προϊόντα.
Πίνακας 25: Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών για την Π.Ε. Φλώρινας 2008
ΣΤΑΚΟΔ
47
46
43
10
56
49
42
45
01
23
41
71
11
94
55
25
31
28
61
77
72
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΣΥΝΟΛΟ
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Βιομηχανία τροφίμων
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Έργα πολιτικού μηχανικού
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Φυτική και ζωική παραγωγή, θήρα και συναφείς δραστηριότητες
Παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων
Κατασκευές κτιρίων
Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες μηχανικών? τεχνικές δοκιμές και
αναλύσεις
Ποτοποιία
Δραστηριότητες οργανώσεων
Καταλύματα
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού
Κατασκευή επίπλων
Κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού π.δ.κ.α.
Τηλεπικοινωνίες
Δραστηριότητες ενοικίασης και εκμίσθωσης
Επιστημονική έρευνα και ανάπτυξη
ΑΡ.
ΕΠΙΧ.
4472
1015
240
482
91
689
169
89
137
328
20
218
ΚΥΚΛΟΣ
ΕΡΓΑΣΙΩΝ
422.484.027,48 €
149.088.195,60 €
47.047.301,03 €
38.149.690,64 €
36.141.182,18 €
18.190.725,84 €
17.085.249,87 €
16.313.770,70 €
15.044.374,65 €
11.423.495,38 €
10.048.810,88 €
9.731.149,86 €
167
11
10
52
71
42
11
12
12
10
8.273.188,42 €
7.646.043,15 €
5.795.344,15 €
4.046.698,23 €
3.532.188,65 €
2.990.127,13 €
1.884.310,88 €
1.829.031,88 €
1.733.222,24 €
1.715.407,97 €
ΠΟΣ.
ΣΥΜ.
35,29%
11,14%
9,03%
8,55%
4,31%
4,04%
3,86%
3,56%
2,70%
2,38%
2,30%
1,96%
1,81%
1,37%
0,96%
0,84%
0,71%
0,45%
0,43%
0,41%
0,41%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Σε ότι αφορά τις επιχειρήσεις και τον κύκλο εργασιών τους, σημαντικότερος είναι ο κλάδος του λιανικού εμπορίου, με
αυτόν του χονδρικού εμπορίου να ακολουθεί με σημαντικά μικρότερα μεγέθη. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι κλάδοι
των εξειδικευμένων κατασκευών και της βιομηχανίας τροφίμων.
Και εδώ παρατηρείται η σχετικά μικρή συμμετοχή του κλάδου της φυτικής και ζωικής παραγωγής και τις κατασκευής
μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού, καθώς και αυτού της παροχής υπηρεσιών καταλυμάτων και εστίασης, όπως φαίνεται
και στο Γράφημα 34 που ακολουθεί.
111
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 39: Συμμετοχή ανά ΣΤΑΚΟΔ στο συνολικό κύκλο εργασιών της Π.Ε. Φλώρινας για το έτος 2008
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Συμπερασματικά από τα παραπάνω στοιχεία άξια να αναφερθούν για την Π.Ε. Φλώρινας είναι τα παρακάτω:

Τα γεωργικά παράγωγα αποτελούν τα σημαντικότερα εξαγωγικά προϊόντα της Π.Ε. Φλώρινας και ιδιαίτερα τα
Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων

Η αυξανόμενη εξαγωγική δυναμική των Ποτών και αλκοολούχων υγρών

Λόγω της σημαντικότητας του τομέα της ενέργειας στην οικονομία της Π.Ε. Φλώρινας, η δυναμική των
σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της δεν αντικατοπτρίζεται στο επίπεδο της παραγωγής

Τονίζεται ο ισχυρός ρόλος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως εξαγωγική αγορά, ο οποίος
αποδυναμώνεται από το 2011 και μετά, με νέες αγορές να προκύπτουν για τα προϊόντα της Π.Ε. Φλώρινας με την
μεγαλύτερη φέρουσα εξαγωγική δυνατότητα, σε συνδυασμό και με την υποχώρηση της Αλβανίας ως σημαντικός
εξαγωγικός προορισμός

Ο τομέας της μεταποίησης εμφανίζεται σχετικά ασθενής, όπως και ο κλάδος της Γεωργίας, με το μεγαλύτερο μέρος
της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας να παράγεται από το Λιανικό και Χονδρικό εμπόριο.
112
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2.6.Σύνολο της χώρας
Εξαγωγές
Πίνακας 26: Αξία εξαγωγών του συνόλου της χώρας για τα έτη 2008 - 2010
CN2
27
30
76
85
84
39
20
08
61
72
03
99
73
52
74
24
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ, ΛΑΔΙΑ, ΚΕΡΙΑ,
ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ ΥΛ.
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΊΟΝΤΑ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ
ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥΣ ΚΛΠ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ,
ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ
ΑΥΤΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ, ΚΑΡΠΩΝ
ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΩΝ
ΚΑΡΠΟΙ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ, ΦΛΟΥΔΕΣ
ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ Ή ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ
ΕΝΔΥΜΑΤΟΣ, ΠΛΕΚΤΑ
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ, ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΨΑΡΙΑ ΚΑΙ ΜΑΛΑΚΟΣΤΡΑΚΑ, ΜΑΛΑΚΙΑ ΚΑΙ
ΑΛΛΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ ΥΔΡΟΒΙΑ
ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ, ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,
ΣΙΔΗΡΟ Ή ΧΑΛΥΒΑ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΧΑΛΚΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΛΚΟ
ΚΑΠΝΑ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ
ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΚΑΠΝΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
ΑΞΙΑ (€)
2008
2009
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2008
2009
2010
2010
4.576.256.134
3.535.281.554
5.421.253.557
21,47%
20,00%
25,64%
887.497.431
1.020.488.133
967.315.154
752.570.700
1.038.718.612
1.020.074.708
4,16%
4,79%
5,47%
4,26%
4,91%
4,83%
973.745.315
748.134.913
891.147.384
4,57%
4,23%
4,22%
1.003.700.361
764.777.664
791.750.424
4,71%
4,33%
3,75%
889.843.775
731.486.798
867.309.464
4,17%
4,14%
4,10%
732.234.742
690.716.854
756.993.518
3,43%
3,91%
3,58%
675.186.327
632.552.141
731.871.993
3,17%
3,58%
3,46%
637.168.965
509.886.184
470.816.570
2,99%
2,89%
2,23%
675.110.173
376.829.456
531.504.316
3,17%
2,13%
2,51%
460.196.655
489.798.604
534.732.025
2,16%
2,77%
2,53%
561.581.511
341.147.095
530.701.261
2,63%
1,93%
2,51%
593.136.485
466.736.721
342.623.840
2,78%
2,64%
1,62%
384.807.605
574.868.269
419.763.109
265.517.211
507.168.305
457.773.696
1,81%
2,70%
2,38%
1,50%
2,40%
2,17%
449.536.256
442.209.966
391.370.549
2,11%
2,50%
1,85%
21.318.271.949
17.673.577.789
21.139.806.260
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 27: Αξία εξαγωγών του συνόλου της χώρας για τα έτη 2011 - 2012
ΑΞΙΑ (€)
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
27
30
76
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ, ΛΑΔΙΑ, ΚΕΡΙΑ, ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ ΥΛ.
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΊΟΝΤΑ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥΣ
ΚΛΠ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ, ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ, ΚΑΡΠΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΩΝ
ΚΑΡΠΟΙ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ, ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ Ή ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤΟΣ, ΠΛΕΚΤΑ
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ, ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΨΑΡΙΑ ΚΑΙ ΜΑΛΑΚΟΣΤΡΑΚΑ, ΜΑΛΑΚΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ
ΥΔΡΟΒΙΑ
ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ, ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ, ΣΙΔΗΡΟ Ή ΧΑΛΥΒΑ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΧΑΛΚΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΛΚΟ
ΚΑΠΝΑ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ ΚΑΠΝΟΥ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
85
84
39
20
08
61
72
03
99
73
52
74
24
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
113
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
30,49%
3,77%
5,19%
2012
38,61%
3,48%
4,35%
2011
7.399.826.376
915.732.320
1.258.801.475
2012
10.641.181.578
960.341.111
1.199.777.485
1.041.956.102
1.082.206.850
4,29%
3,93%
791.655.882
930.831.809
813.098.525
723.948.687
430.714.222
858.757.222
783.140.442
910.431.378
879.913.965
767.745.010
366.293.356
635.615.345
3,26%
3,83%
3,35%
2,98%
1,77%
3,54%
2,84%
3,30%
3,19%
2,79%
1,33%
2,31%
609.034.669
605.721.992
2,51%
2,20%
662.657.131
502.126.347
353.469.476
590.458.459
389.565.982
24.273.040.957
551.488.212
393.047.196
510.869.470
579.768.588
427.736.070
27.561.452.319
2,73%
2,07%
1,46%
2,43%
1,60%
2,00%
1,43%
1,85%
2,10%
1,55%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Όπως φαίνεται και από τα στοιχεία του πίνακα 25 & 26, κεντρικό ρόλο στο σύνολο των εξαγωγών στο σύνολο της
χώρας διαδραματίζου τα ορυκτά καύσιμα και τα προϊόντα της απόσταξης αυτών, σε ποσοστό χαρακτηριστικά υψηλότερο
από αυτά των κατηγοριών που ακολουθούν, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα, το αργίλιο και τα τεχνουργήματά του και
οι μηχανές και οι συσκευές.
Επιπλέον, οι εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων φαίνονται να αυξάνονται σε αξία στο διάστημα 2008 – 2012, όπου και
κατέχουν το 38,61% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.
Τα στοιχεία αυτά απεικονίζονται γραφικά παρακάτω:
114
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 40: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας 2008 - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
Από το 2009 και μετά, παρατηρείται μια σημαντική πτώση στην αξία των εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων, της τάξεως
περίπου του ενός δις ευρώ. Από το 2011 και μετά όμως η αξία εκτοξεύεται στα 7,4 δισ. ευρώ, από 3,5 το 2010, τάση η
οποία συνεχίζεται και στο 2012, με εξαγωγές αξίας 10,6 δισ. ευρώ.
Μειώσεις παρατηρούνται και στις κατηγορίες του Αργιλίου και τεχνουργημάτων του, των Μηχανών και συσκευών και
των Πυρηνικών αντιδραστήρων και λεβήτων, στα έτη 2009 – 2012, τάση η οποία αντισταθμίζεται από μια μικρή άνοδο
το 2011 και 2012. Αντίθετα στην περίπτωση των φαρμακευτικών προϊόντων παρατηρείται σχετική σταθερότητα με μια
μικρή αύξηση.
Σχετική σταθερότητα παρατηρείται και στα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων και στους Καρπούς και
φρούτα, με μια μικρή άνοδο από το 2011 και μετά.
Παρακάτω παρουσιάζονται και τα αντίστοιχα στοιχεία αναφορικά με το ποσοστό συμμετοχής τους στις συνολικές
εξαγωγές της χώρας.
115
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 41: Ποσοστό συμμετοχής επί του συνόλου των εξαγωγών των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της
χώρας για τα έτη 2008-2011
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2011/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 42: Ποσοστό συμμετοχής επί του συνόλου των εξαγωγών των σημαντικότερων εξαγώγιμων προϊόντων της
χώρας για το έτος 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
116
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Και από τα παραπάνω γραφήματα παρατηρείται η ανοδική τάση των Ορυκτών καυσίμων σε σχέση με τα υπόλοιπα
εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας, καταλαμβάνοντας το 2012 το 38,61% του συνόλου των εξαγωγών, με το Αργίλιο και
τα τεχνουργήματά να ακολουθεί με σημαντικά μικρότερο ποσοστό.
Σημαντική μείωση παρατηρείται στο ποσοστό των Φαρμακευτικών προϊόντων από το 5,47% το 2009 στο 3,48% το
2012, χωρίς ωστόσο να υπάρχει αντίστοιχη μείωση στην αξία των εξαγωγών Φαρμακευτικών προϊόντων, η οποία
κυμαίνεται στα 960 περίπου εκ. ευρώ στο διάστημα 2009-2012. Η μείωση του ποσοστού οφείλεται κυρίως στην
αύξηση των εξαγωγών των υπολοίπων προϊόντων, όπως το Αργίλιο και οι Μηχανές και συσκευές, και ιδιαίτερα των
Ορυκτών καυσίμων, με την απότομη αύξηση του 2011.
Ακολουθούν τα στοιχεία των κυριότερων εξαγωγικών προορισμών και των σημαντικότερων προϊόντων σε αυτούς.
Γράφημα 43: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της χώρας για το έτος 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
117
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 44: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί της χώρας για τα έτη 2008-2011
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2011/ Ιδία επεξεργασία
Από τα στοιχεία των κυριότερων προορισμών αξιοσημείωτη είναι η άνοδος του ποσοστού της Τουρκίας στο διάστημα
2008-2012, από το 4,24% στο 10,71% το 2012, όπου και είναι στην πρώτη θέση των κυριότερων εξαγωγικών
προορισμών.
Αντίθετη πορεία παρατηρείται στην περίπτωση της Ιταλίας και της Γερμανίας, οι οποίες μέχρι και το 2011, αποτελούν
τους κυριότερους προορισμούς των εξαγωγών της χώρας, με ποσοστά κοντά στο 9,5%-10%. Το ποσοστό της Γερμανίας
εμφανίζεται αρκετά μειωμένο το 2011 όπου υποχωρεί στο 7,96%, ενώ το 2012 και με δεδομένη την άνοδο του ποσοστού
της Τουρκίας, τα αντίστοιχα ποσοστά της Ιταλίας και Γερμανίας είναι 7,69% κι 6,38%.
Σταθερά ψηλά στην απορρόφηση εξαγωγών της χώρας βρίσκεται η Βουλγαρία με ποσοστά πάνω από 5,50% στο
διάστημα 2008-2012, ενώ αύξηση του ποσοστού της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας παρατηρείται
το 2012.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς, με στοιχεία του
2012.
118
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 45: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους εξαγωγικούς προορισμούς της χώρας 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2012/ Ιδία επεξεργασία
Από το Γράφημα 40 φαίνεται ότι στην Τουρκία εξάγονται κυρίως Ορυκτά καύσιμα, σε ποσοστό 73,15%, όπως και στη
Βουλγαρία, με 24,80%. Στη Βουλγαρία, μετά τα Ορυκτά καύσιμα, εξάγονται Χαλκός και τεχνουργήματα (6,23%) και
Πλαστικές ύλες (5,56%).
Στην Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 14,21%, με το Αργίλιο να προηγείται με 14,25%, και τα Ψάρια και
μαλακόστρακα και τα Λίπη, λάδια, κεριά να ακολουθούν.
Στη Γερμανία φαίνεται να υπάρχει καλύτερη κατανομή περισσότερων προϊόντων, με κυριότερα τα Φαρμακευτικά
προϊόντα (14,13%) και Παρασκευάσματα λαχανικών (9,80%), με τις Μηχανές, συσκευές και το Αργίλιο να ακολουθούν.
119
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πίνακας 28: Οι κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας
ΠΡΟΪΌΝ
ΟΡΥΚΤΑ
ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
10.641.181.587
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
1.199.777.485
ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΑΙ
ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥΣ.
1.082.206.850
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΊΟΝΤΑ
960.341.111
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ
ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΥΛΕΣ
910.431.378
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ, ΚΑΡΠΩΝ ΚΑΙ
ΦΡΟΥΤΩΝ Ή ΑΛΛΩΝ ΜΕΡΩΝ ΦΥΤΩΝ
879.913.965
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ,
ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ
ΕΠΙΝΟΗΣΕΙΣ. ΜΕΡΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ Ή
ΣΥΣΚΕΥΩΝ
783.140.442
120
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΕΦΟΔ.ΠΛΟΙΩΝ ΜΕ ΤΡΙΤ.ΧΩΡΕΣ.
ΛΙΒΑΝΟΣ
ΛΙΒΥΗ
ΕΔΑΦ
ΠΡΩΗΝ
ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ
ΜΑΚE
ΓΙΒΡΑΛΤΑΡ
ΣΙΝΓΚΑΠΟΥΡΗ
ΙΣΡΑΗΛ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΗΠΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΙΤΑΛΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΗΠΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΗΠΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΛΙΒΥΗ
ΧΟΓΚ-ΚΟΓΚ
ΙΤΑΛΙΑ
ΕΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΓΑΛΛΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΚΥΠΡΟΣ
ΔΑΝΙΑ
ΙΣΠΑΝΙΑ
ΑΥΣΤΡΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΗΠΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΙΤΑΛΙΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΡΩΣΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΤΑΙΛΑΝΔΗ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΕΦΟΔ.ΠΛΟΙΩΝ ΜΕ ΤΡΙΤ.ΧΩΡΕΣ.
ΙΤΑΛΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
2.159.597.160,00 €
1.291.698.699,00 €
684.162.358,00 €
612.348.967,00 €
ΣΥΜ. %
20,29%
12,14%
6,43%
5,75%
556.396.548,00 €
522.078.481,00 €
498.127.709,00 €
463.665.057,00 €
387.280.234,00 €
352.896.353,00 €
338.022.115,00 €
302.185.070,00 €
150.788.319,00 €
72.200.243,00 €
67.906.874,00 €
56.665.626,00 €
55.280.537,00 €
42.987.788,00 €
182.087.377,00 €
152.166.469,00 €
134.102.859,00 €
63.827.179,00 €
58.192.909,00 €
57.428.725,00 €
44.975.965,00 €
43.144.300,00 €
41.813.850,00 €
248.482.318,00 €
107.907.150,00 €
76.558.720,00 €
69.456.884,00 €
61.834.411,00 €
60.010.513,00 €
41.287.253,00 €
38.002.484,00 €
32.404.975,00 €
22.640.520,00 €
140.925.830,00 €
86.832.764,00 €
81.242.265,00 €
77.794.395,00 €
52.044.641,00 €
45.706.479,00 €
37.380.463,00 €
172.241.086,00 €
97.683.817,00 €
82.964.645,00 €
42.687.522,00 €
41.571.352,00 €
38.262.833,00 €
32.950.420,00 €
32.377.928,00 €
27.784.256,00 €
70.350.103,00 €
65.435.409,00 €
51.531.173,00 €
44.647.751,00 €
40.784.114,00 €
5,23%
4,91%
4,68%
4,36%
3,64%
3,32%
3,18%
25,19%
12,57%
6,02%
5,66%
4,72%
4,61%
3,58%
16,83%
14,06%
12,39%
5,90%
5,38%
5,31%
4,16%
3,99%
3,86%
25,87%
11,24%
7,97%
7,23%
6,44%
6,25%
4,30%
3,96%
3,37%
2,36%
15,48%
9,54%
8,92%
8,54%
5,72%
5,02%
4,11%
19,57%
11,10%
9,43%
4,85%
4,72%
4,35%
3,74%
3,68%
3,16%
8,98%
8,36%
6,58%
5,70%
5,21%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΚΑΡΠΟΙ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ, ΦΛΟΥΔΕΣ
ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ Ή ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΡΩΣΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΕΔΑΦ
ΠΡΩΗΝ
ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ
ΜΑΚE
ΡΩΣΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
767.745.010
40.276.409,00 €
28.676.931,00 €
28.639.879,00 €
5,14%
3,66%
3,66%
25.564.114,00 €
112.293.653,00 €
105.990.402,00 €
60.638.484,00 €
54.989.565,00 €
51.293.947,00 €
38.800.416,00 €
36.612.437,00 €
30.540.660,00 €
25.420.000,00 €
24.242.234,00 €
3,26%
14,63%
13,81%
7,90%
7,16%
6,68%
5,05%
4,77%
3,98%
3,31%
3,16%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2013/ Ιδία επεξεργασία
Από τα στοιχεία του πίνακα φαίνεται ότι ο κύριος εξαγωγικός προορισμός των Ορυκτών καυσίμων είναι η Τουρκία, σε
ποσοστό 20,29%. Σημαντικό ποσοστό κατέχουν και οι εφοδιασμοί πλοίων με τρίτες χώρες, απορροφώντας ένα 12,14%
των εξαγωγών ορυκτών καυσίμων, ενώ ακολουθούν ο Λίβανος, η Λιβύη και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας. Και εδώ φαίνεται ο σημαντικός ρόλος της διασυνοριακής περιοχής με την Τουρκία, την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και τη Βουλγαρία να συμμετέχουν με υψηλά ποσοστά στις εξαγωγές του
σημαντικότερου εξαγώγιμου προϊόντος της χώρας.
Σε διαφορετικές αγορές κατευθύνεται το Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του, με την Ιταλία και τη Γερμανία να κατέχουν
τα σημαντικότερα ποσοστά, 25,19% και 12,57% αντίστοιχα. Και εδώ η Τουρκία απορροφά ένα σχετικά υψηλό ποσοστό,
πριν την Γαλλία και την Πολωνία.
Η Κύπρος, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι κυριότερες αγορές για την κατηγορία Μηχανές, συσκευές και
υλικά ηλεκτρικά και μέρη τους, ενώ για τα Φαρμακευτικά προϊόντα η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία με
την Ιταλία αποτελούν τις κυριότερες αγορές.
Η Τουρκία κατέχει σημαντικά υψηλότερο ποσοστό των εξαγωγών Πλαστικών υλών και τεχνουργημάτων αυτών, με τη
Βουλγαρία και τη Ρουμανία να ακολουθούν. Τα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων κατευθύνονται σε
ποσοστό 11,10% στη Γερμανία και κατά 9,43% στο Ηνωμένο Βασίλειο, με την Ιταλία, τη Γαλλία και τη Ρωσία να
ακολουθούν, ενώ αντίστοιχα κυριότεροι προορισμοί των Καρπών και φρούτων είναι η Ρωσία και η Γερμανία με 14,63%
και 13,81% αντίστοιχα.
Τέλος η Κύπρος αποτελεί τον σημαντικότερο προορισμό των Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, σε
ποσοστό 8,96%, με τους εφοδιασμούς πλοίων με τρίτες χώρες να συμμετέχουν με εξίσου υψηλό ποσοστό (8,36%).
121
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ακαθάριστη Προστιθέμενη αξία – Κύκλος Εργασιών
Πίνακας 29: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE στο σύνολο της χώρας και τη διασυνοριακή περιοχή για τα έτη
2008 - 2010
NACE
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
AYE
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
AYU
ΚΛΑΔΟΣ
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου,
ατμού και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων,
διαχείριση αποβλήτων και δραστηριότητες
εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή
μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες
υπηρεσιών
παροχής
καταλύματος και υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές
και
ασφαλιστικές
δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές
δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική
κοινωνική ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη
υγεία και την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες νοικοκυριών ως εργοδοτών, μη
διαφοροποιημένες
δραστηριότητες
νοικοκυριών που αφορούν την παραγωγή
αγαθών και υπηρεσιών για ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και
φορέων
ΣΥΝΟΛΟ
ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ
2008
2009
6.393,62
6.371,55
779,63
591,58
18.245,80
18.242,04
2010
6.299,58
626,68
19.412,00
ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
2008
2009
2010
957,43
916,63
861,98
120,93
91,83
97,28
2.929,06
2.920,41
3.118,31
4.569,00
4.568,73
4.480,62
667,90
510,08
586,34
1.807,41
1.724,87
1.851,74
197,59
142,15
176,67
13.890,02
10.553,11
6.772,18
1.800,20
1.304,76
803,38
27.373,62
24.277,12
23.844,97
4.128,26
3.703,84
3.299,22
16.393,00
13.223,00
12.897,81
1.048,12
853,62
675,57
11.460,37
13.728,55
13.237,66
1.093,82
1.249,66
1.179,90
9.338,00
10.206,00
9.464,22
772,59
792,86
782,19
9.384,00
9.214,00
9.244,66
796,35
750,92
799,19
26.922,81
28.826,37
27.371,04
2.383,40
2.555,61
2.432,32
7.449,01
8.858,00
7.366,83
770,50
986,54
783,00
3.962,00
3.871,00
3.683,28
392,64
361,19
389,72
17.441,78
19.959,57
18.544,18
2.069,92
2.322,13
2.147,86
11.552,61
11.865,32
11.240,82
1.766,65
1.868,60
1.759,28
10.001,59
10.816,55
9.842,74
1.515,30
1.619,30
1.582,05
8.070,39
9.004,75
9.040,94
1.120,97
1.292,29
1.170,21
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
205.034,66
205.902,11
195.221,96
24.531,64
24.242,44
22.644,47
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, οι σημαντικότεροι κλάδοι της ελληνικής
οικονομίας είναι αυτοί της Διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και του Χονδρικού και λιανικού εμπορίου, με τον δεύτερο να
παρουσιάζει σημαντική πτώση στο διάστημα 2008 – 2010, της τάξεως των 4 περίπου εκ. ευρώ.
Στη συνέχεια ακολουθούν οι κλάδοι της Μεταποίησης, της Δημόσιας διοίκησης και της παροχής υπηρεσιών (AYH, AYI,
AYP, AYQ).
122
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 46: Ακαθάριστη προστιθέμενη αξία σε εκ. ευρώ ανά NACE στο σύνολο της χώρας 2008 - 2010
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Αξίζει να σημειωθούν τα σχετικά χαμηλά αλλά σταθερά μεγέθη του κλάδου της Γεωργίας, δασοκομίας και αλιείας, της
ενέργειας, καθώς και η απότομη πτώση του κλάδου των κατασκευών από το 2009 και μετά.
123
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πίνακας 30: Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών των σημαντικότερων κλάδων ανά ΣΤΑΚΟΔ στο σύνολο της
χώρας (2008)
ΣΤΑΚΟΔ
46
47
64
19
35
45
10
61
41
42
56
92
49
25
43
52
24
55
23
71
21
20
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΣΥΝΟΛΟ
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, με εξαίρεση τις
ασφαλιστικές δραστηριότητες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία
Παραγωγή οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και κλιματισμού
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο· επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και
μοτοσυκλετών
Βιομηχανία τροφίμων
Τηλεπικοινωνίες
Κατασκευές κτιρίων
Έργα πολιτικού μηχανικού
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Τυχερά παιχνίδια και στοιχήματα
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη
εξοπλισμού
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Αποθήκευση και υποστηρικτικές προς τη μεταφορά δραστηριότητες
Παραγωγή βασικών μετάλλων
Καταλύματα
Παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων
Αρχιτεκτονικές δραστηριότητες και δραστηριότητες μηχανικών· τεχνικές
δοκιμές και αναλύσεις
Παραγωγή βασικών φαρμακευτικών προϊόντων και φαρμακευτικών
σκευασμάτων
Παραγωγή χημικών ουσιών και προϊόντων
ΑΡ. ΕΠΙΧ.
967839
ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
398.958.666.538,92 €
ΠΟΣΟΣΤΟ
80147
88.234.423.440,78 €
22,12%
198622
55.309.630.430,98 €
13,86%
595
40.073.241.014,83 €
10,04%
82
4210
18.475.932.134,98 €
18.002.085.810,38 €
4,63%
4,51%
32330
16.015.508.447,04 €
4,01%
16637
2477
37849
11596
88680
688
31239
12.317.875.273,98 €
8.774.510.389,67 €
7.962.354.210,67 €
7.649.642.213,03 €
7.046.052.407,39 €
6.498.155.012,89 €
5.505.113.981,83 €
3,09%
2,20%
2,00%
1,92%
1,77%
1,63%
1,38%
14102
5.441.451.319,84 €
1,36%
79111
6822
702
20222
4954
5.253.116.645,05 €
5.033.326.701,79 €
4.673.948.542,59 €
4.669.972.618,46 €
4.605.521.147,60 €
1,32%
1,26%
1,17%
1,17%
1,15%
66772
4.593.798.342,94 €
1,15%
123
4.155.289.824,49 €
1,04%
1009
4.144.846.383,37 €
1,04%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 47: Συμμετοχή των σημαντικότερων κλάδων στο συνολικό κύκλο εργασιών της χώρας
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Όπως προκύπτει και από τα στοιχεία που αφορούν τις επιχειρήσεις και τον κύκλο εργασιών τους, όπως παρουσιάζονται
στον Πίνακα 29 και το Γράφημα 42, οι δραστηριότητες του χονδρικού και λιανικού εμπορίου συμμετέχουν με
124
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
σημαντικότερο ποσοστό στο συνολικό κύκλο εργασιών της χώρας. Ιδιαίτερα σημαντική θέση κατέχει ο τομέας παροχής
υπηρεσιών και συγκεκριμένα οι δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ενώ ακολουθεί η Παραγωγή
οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου η Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και
κλιματισμού, το Χονδρικό και λιανικό εμπόριο - επισκευή μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών και η Βιομηχανία
τροφίμων.
Συμπερασματικά αναφορικά με τις εξαγωγές στο σύνολο της χώρας επισημαίνονται τα παρακάτω:

Η κυριαρχία των Ορυκτών καυσίμων στο σύνολο των εξαγωγών, ιδιαίτερα από το 2011 και μετά

Την ανάδειξη της Τουρκίας σε σημαντικό εξαγωγικό προορισμό, με συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό στο διάστημα
2008-2012 και με την απορρόφηση του μεγαλύτερου ποσοστού εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων της χώρας

Την εξαγωγική δυναμική των Αργιλίου και Γεωργικών παραγώγων στις χώρες της βόρειας και δυτικής Ευρώπης
(Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Ρωσία) αλλά και στις χώρες τις διασυνοριακής περιοχής (Βουλγαρία, πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας)
125
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.2.7.Σύνολο Διασυνοριακής Περιοχής
Εξαγωγές
Λόγω του σημαντικού ρόλου της Π.Ε. Θεσσαλονίκης στην εμπορική και επιχειρηματική δραστηριότητα της διασυνοριακής
περιοχής αλλά και της διαφορετικής της δυναμικής σε σχέση με τις υπόλοιπες περιφέρειες η ανάλυση των στοιχείων της
διασυνοριακής περιοχής θα γίνει σε δύο επίπεδα: Ένα με τη συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης και ένα λαμβάνοντας υπ’
όψη τα στοιχεία των περιοχών, εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Η σύγκριση των παραπάνω επιπέδων θα δώσει μια πιο σαφή εικόνα αρχικά της φέρουσας εξαγωγικής ικανότητας της
διασυνοριακής περιοχής, καθώς και των διαφορετικών πλεονεκτημάτων της κάθε περιοχής ανά κατηγορία προϊόντων
και κλάδο παραγωγής.
Παρακάτω παρουσιάζονται τα στοιχεία των εξαγωγών για τη διασυνοριακή περιοχή στα δύο επίπεδα που αναφέρθηκαν.
Πίνακας 31: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής 2008-2010
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
61
27
72
24
30
84
39
20
52
76
08
10
04
68
17
73
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΖΑΧΑΡΑ ΚΑΙ ΖΑΧΑΡΩΔΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΞΙΑ (€)
2008
420.022.420
292.745.068
227.908.081
219.872.498
210.694.249
197.310.553
189.930.171
181.757.836
151.794.985
143.761.333
131.866.297
92.051.202
61.440.043
40.728.781
35.484.944
61.722.795
3.639.369.912
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2009
334.425.354
306.411.855
123.599.470
214.048.006
212.654.430
158.454.899
180.361.473
154.648.765
177.636.736
96.377.580
103.813.654
92.119.594
70.466.364
69.123.629
61.870.406
47.088.507
3.198.206.502
2010
292.728.532
372.202.533
145.550.235
144.984.513
201.135.155
158.747.193
227.243.978
169.848.526
189.044.389
111.652.397
125.243.816
58.656.794
75.732.492
45.377.458
99.835.844
49.648.113
3.275.550.359
2008
11,54%
8,04%
6,26%
6,04%
5,79%
5,42%
5,22%
4,99%
4,17%
3,95%
3,62%
2,53%
1,69%
1,12%
0,98%
1,70%
2009
10,46%
9,58%
3,86%
6,69%
6,65%
4,95%
5,64%
4,84%
5,55%
3,01%
3,25%
2,88%
2,20%
2,16%
1,93%
1,47%
2010
8,94%
11,36%
4,44%
4,43%
6,14%
4,85%
6,94%
5,19%
5,77%
3,41%
3,82%
1,79%
2,31%
1,39%
3,05%
1,52%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 32: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής – εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης 20082010
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
20
76
08
24
84
61
39
52
16
07
68
10
21
04
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙΩΝ ΚΛΠ
ΛΑΧΑΝΙΚΑ,ΦΥΤΑ,ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΚΟΝΔΥΛΟΙ,ΒΡΩΣΙΜΑ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΞΙΑ (€)
2008
113.111.249
110.858.003
105.603.555
46.216.764
44.314.029
27.685.628
25.267.237
23.892.683
17.220.960
16.065.964
14.692.684
4.297.588
7.038.226
4.155.334
632.222.907
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
126
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2009
96.572.509
68.717.142
79.005.018
45.744.230
39.913.438
20.700.933
23.531.184
27.455.129
17.011.105
10.341.272
13.647.012
10.080.975
5.819.116
7.369.884
527.751.785
2010
105.883.331
73.952.541
90.816.799
6.609.139
38.381.966
15.110.452
20.210.554
29.498.691
15.286.320
8.942.103
11.483.688
10.382.904
12.013.284
10.215.700
507.538.070
2008
17,89%
17,53%
16,70%
7,31%
7,01%
4,38%
4,00%
3,78%
2,72%
2,54%
2,32%
0,68%
1,11%
0,66%
2009
18,30%
13,02%
14,97%
8,67%
7,56%
3,92%
4,46%
5,20%
3,22%
1,96%
2,59%
1,91%
1,10%
1,40%
2010
20,86%
14,57%
17,89%
1,30%
7,56%
2,98%
3,98%
5,81%
3,01%
1,76%
2,26%
2,05%
2,37%
2,01%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πίνακας 33: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής 2011-2012
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΑΞΙΑ (€)
2011
2012
61
27
72
24
30
84
39
20
52
76
08
10
04
68
17
73
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΖΑΧΑΡΑ ΚΑΙ ΖΑΧΑΡΩΔΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΣΥΝΟΛΟ
277.579.679
549.818.447
197.557.281
119.731.040
152.492.265
177.701.164
227.148.747
191.231.219
158.386.163
117.527.053
113.815.993
64.938.265
87.583.426
52.065.134
84.748.961
58.299.173
3.518.014.008
244.942.252
941.861.145
152.404.798
164.332.656
171.491.705
185.592.537
213.712.549
215.828.434
200.361.484
108.138.311
158.931.414
70.064.249
90.657.973
56.819.530
82.394.449
60.539.737
4.018.037.982
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
2012
7,89%
15,63%
5,62%
3,40%
4,33%
5,05%
6,46%
5,44%
4,50%
3,34%
3,24%
1,85%
2,49%
1,48%
2,41%
1,66%
6,10%
23,44%
3,79%
4,09%
4,27%
4,62%
5,32%
5,37%
4,99%
2,69%
3,96%
1,74%
2,26%
1,41%
2,05%
1,51%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 34: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής – εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης 20112012
CN2
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
20
76
08
24
84
61
39
52
16
07
68
10
21
04
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΒΑΜΒΑΚΙ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙΩΝ ΚΛΠ
ΛΑΧΑΝΙΚΑ,ΦΥΤΑ,ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΚΟΝΔΥΛΟΙ,ΒΡΩΣΙΜΑ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΑ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΣΥΝΟΛΟ
ΑΞΙΑ (€)
ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
2011
117.691.846
76.485.602
81.750.381
2.377.090
65.808.149
7.218.942
19.322.956
24.374.621
13.172.320
6.817.802
11.034.625
10.599.520
8.909.395
11.561.211
526.423.126
2012
141.349.235
67.691.197
115.564.575
2.008.843
72.145.315
3.373.850
19.776.702
28.654.134
9.787.892
3.646.672
10.721.014
13.073.797
9.790.805
10.953.074
590.325.246
2011
22,36%
14,53%
15,53%
0,45%
12,50%
1,37%
3,67%
4,63%
2,50%
1,30%
2,10%
2,01%
1,69%
2,20%
2012
23,94%
11,47%
19,58%
0,34%
12,22%
0,57%
3,35%
4,85%
1,66%
0,62%
1,82%
2,21%
1,66%
1,86%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2011-2012/ Ιδία επεξεργασία
Από τα στοιχεία των εξαγωγών της διασυνοριακής περιοχής φαίνεται ότι τα σημαντικότερα προϊόντα το 2008 είναι τα
Ενδύματα και τα Ορυκτά καύσιμα, με τα δεύτερα να ακολουθούν μια εντυπωσιακή ανοδική πορεία ως το 2012, όπου
παρουσιάζονται ενισχυμένα κατά περίπου 650 εκ. ευρώ σε σχέση με το 2008.
Αντίθετα τα Ενδύματα ακολουθούν φθίνουσα πορεία, με συνολικές απώλειες στο διάστημα 2008-2012 κοντά στα 200
εκ. ευρώ.
Χωρίς την επίδραση της Π.Ε. Θεσσαλονίκης τα μεγέθη είναι πολύ διαφορετικά, με τα Παρασκευάσματα λαχανικών,
καρπών και φρούτων, τους Καρπούς και φρούτα και το Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του να είναι τα πιο σημαντικά
εξαγώγιμα προϊόντα, τα πρώτα 2 από τα οποία φαίνονται ενισχυμένα το 2012, κατά 20 περίπου εκ. στην περίπτωση των
Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων και 10 περίπου εκ. ευρώ για τους Καρπούς και φρούτα.
Στην περίπτωση του Αργιλίου και των παρασκευασμάτων του παρουσιάζεται μια σημαντική μείωση μετά το 2008, της
τάξεως των 26 εκ. ευρώ, ενώ στα έτη που ακολουθούν οι εξαγωγές του παραμένουν στα ίδια επίπεδα.
127
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση των Καπνών και βιομηχανοποιημένων υποκατάστατων με τη διαφορετική εικόνα που
παρουσιάζει στις δύο περιπτώσεις, με και χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Και στις 2 περιπτώσεις φαίνεται μια μείωση το
2010, που χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης φαίνεται να είναι πολύ σημαντικότερη, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης επίδρασης
της Π.Ε. Κιλκίς.
Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται γραφικά στα παρακάτω γραφήματα.
Γράφημα 48: Τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα στη διασυνοριακή περιοχή με και χωρίς τη συμμετοχή της Π.Ε.
Θεσσαλονίκης 2008-2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2012/ Ιδία επεξεργασία
128
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Στα γραφήματα φαίνεται η εξέλιξη στην αξία των εξαγωγών στα σημαντικότερα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής.
Στο πρώτο γράφημα, με την Π.Ε. Θεσσαλονίκης, φαίνεται καθαρά η σταδιακή πτώση των εξαγωγών Ενδυμάτων στο
διάστημα 2008-2012, μια πτώση συνολικής αξίας κοντά στα 185 εκ. ευρώ, καθώς και η εντυπωσιακή αύξηση στην αξία
των εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων, ιδιαίτερα κατά τα έτη 2011 και 2012, όπου η αξία των εξαγωγών τους σχεδόν
τριπλασιάζεται, από τα 372 εκ. ευρώ το 2010 στα 942 εκ. ευρώ το 2012.
Πτώση παρατηρείται και στα Καπνά και βιομηχανοποιημένα υποκατάστατα, λόγω και της επίδρασης της Π.Ε. Κιλκίς στις
εξαγωγές του συγκεκριμένου προϊόντος, με την πτώση να είναι σαφώς πιο συγκρατημένη από ότι στο δεύτερο γράφημα,
λόγω της επίδρασης της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, ενώ το 2012 παρατηρείται μια μικρή, αλλά σημαντική δεδομένης της
πτωτικής τάσης τους ανάκαμψη.
Παρόμοια πτώση παρατηρείται και στα Φαρμακευτικά προϊόντα της τάξεως των 60 εκ. ευρώ, με μια μικρή ανάκαμψη
επίσης το 2012, όπου η αξία των εξαγωγών τους είναι κοντά στα 171 εκ. ευρώ.
Ανοδική πορεία παρατηρείται στις Πλαστικές ύλες, ιδιαίτερα στο διάστημα 2008-2011 και στα Παρασκευάσματα
λαχανικών, καρπών και φρούτων, από τα 155 εκ. ευρώ (2009) στα 216 εκ. ευρώ το 2012, ενώ ενισχυμένες κατά 50
περίπου εκ. ευρώ συνολικά στο διάστημα 2008-2012 εμφανίζονται οι εξαγωγές Βαμβακιού.
Στο δεύτερο γράφημα αξιοσημείωτη είναι η μεγάλη διαφορά των πρώτων τριών προϊόντων σε σημαντικότητα σε σχέση
με τα υπόλοιπα, ενώ φαίνεται σημαντική αύξηση στην αξία των εξαγωγών Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και
φρούτων και Καρπών και φρούτων το 2012, όπου φτάνει τα 141 εκ. ευρώ και 116 εκ. ευρώ αντίστοιχα.
Επίσης αξιοσημείωτη είναι η ανοδική τάση των Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, ιδιαίτερα από το 2011
και μετά, όπου η αξία των εξαγωγών τους σχεδόν διπλασιάζεται, ενώ εμφανής είναι η κατάρρευση των εξαγωγών Καπνών
και βιομηχανοποιημένων υποκατάστατων μετά το 2010.
Σημαντική πτώση παρατηρείται το 2009 και στο Αργίλιο, κοντά 50 εκ. ευρώ, παραμένοντας όμως ένα από τα
σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα των περιοχών της διασυνοριακής περιοχής, χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης, με
συνολική αξία εξαγωγών το 2012 68 εκ. ευρώ.
Γράφημα 49: Ποσοστό επί του συνόλου των εξαγωγών των κυριότερων εξαγώγιμων προϊόντων της διασυνοριακής
περιοχής με και χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης– 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2012/ Ιδία επεξεργασία
129
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 50: Ποσοστό επί του συνόλου των εξαγωγών των κυριότερων εξαγώγιμων προϊόντων της διασυνοριακής
περιοχής με και χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης– 2008 - 2011
130
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2008-2011/ Ιδία επεξεργασία
Όπως φαίνεται από τα παραπάνω στοιχεία, τα ενδύματα και τα ορυκτά καύσιμα φαίνονται να είναι τα σημαντικότερα
εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής, ως το 2009, με το ποσοστό τους να έχει ήδη αρχίσει να μειώνεται,
ενώ από το 2010 και μετά τα Ορυκτά καύσιμα ενισχύονται συνεχώς μέχρι το 2012 όπου και κυριαρχούν στις εξαγωγές
με ποσοστό 23,44%. Ακλουθούν τα καπνά και τα φαρμακευτικά προϊόντα, τα οποία επίσης φθίνουν μετά το 2009, ενώ
από το 2010 αναδεικνύονται ως σημαντικά άλλα προϊόντα, όπως οι Πλαστικές ύλες, τα Παρασκευάσματα λαχανικών και
το Βαμβάκι, τα οποία ενισχύονται εξαγωγικά, ενώ ταυτόχρονα φθίνει περαιτέρω η αξία των εξαγωγών Ενδυμάτων.
Χωρίς τη συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης ως σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα αναδεικνύονται τα γεωργικά
παράγωγα, όπως τα Παρασκευάσματα λαχανικών και οι Καρποί και τα φρούτα, ενώ ακολουθεί το αργίλιο και τα
τεχνουργήματά του με σημαντικό ποσοστό.
Στην περίπτωση χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης παρατηρείται σχετική σταθερότητα στα σημαντικότερα εξαγώγιμα
προϊόντα τα οποία διατηρούν την πρωτιά τους και ενισχύονται σε σχέση με τα υπόλοιπα στο διάστημα 2008-2012.
Παρακάτω παρουσιάζονται οι κυριότεροι προορισμοί των εξαγωγών της διασυνοριακής περιοχής και τα σημαντικότερα
εξαγώγιμα προϊόντα σε αυτούς, με τη συμμετοχή και χωρίς της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
131
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 51: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί με και χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2012/ Ιδία επεξεργασία
132
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 52: Κύριοι εξαγωγικοί προορισμοί με και χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης 2008-2011
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2008-2011/ Ιδία επεξεργασία
Όπως φαίνεται και από τα παραπάνω Γραφήματα, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Γερμανία και
η Βουλγαρία φαίνεται να είναι οι σημαντικότεροι εξαγωγικοί προορισμοί της διασυνοριακή περιοχής, με τη συμμετοχή
της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Στην ανάλυση των στοιχείων χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης, σημαντικότερος προορισμός είναι η Γερμανία, ενώ
αναδεικνύεται ως πιο σημαντικός προορισμός η Ρουμανία, ενώ παρουσιάζουν σημαντική πτώση τα ποσοστά της πρώην
133
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Το 2012 αναδεικνύεται επίσης και η Ρωσία σε σημαντικό προορισμό με
ποσοστό 7,37%, ενώ παράλληλα υποχωρεί αυτό της Γερμανίας.
Αυτό που αλλάζει σε πιο σημαντικό βαθμό με την εξαγωγή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης από την ανάλυση, είναι τα κυριότερα
εξαγώγιμα προϊόντα σε αυτούς τους προορισμούς. Έτσι, ενώ στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής φαίνονται τα
ενδύματα και τα φαρμακευτικά προϊόντα, στην περίπτωση της Γερμανίας και τα ζαχαρώδη παρασκευάσματα και τα
ενδύματα σε αυτήν της Βουλγαρίας, ως τα πιο σημαντικά εξαγώγιμα προϊόντα, στη συνέχεια χωρίς την Π.Ε.
Θεσσαλονίκης αναδεικνύονται ως σημαντικά τα γεωργικά παράγωγα και το αργίλιο.
Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, η Π.Ε. Θεσσαλονίκης παρουσιάζει μια διαφοροποιημένη εξαγωγική συμπεριφορά, κάτι
που προκύπτει και από τη φέρουσα ικανότητά της σε επίπεδο παραγωγής, όπως φαίνεται και παρακάτω από τα στοιχεία
της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας και του κύκλου εργασιών.
Ακολουθούν τα στοιχεία των σημαντικότερων προϊόντων στους κυριότερους εξαγωγικούς προορισμούς, με και χωρίς τη
συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, με στοιχεία του 2012.
Γράφημα 53: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς της διασυνοριακής περιοχής - με την
συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2012/ Ιδία επεξεργασία
134
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Γράφημα 54: Τα σημαντικότερα προϊόντα στους κυριότερους προορισμούς της διασυνοριακής περιοχής - χωρίς την
συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης - 2012
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2012/ Ιδία επεξεργασία
Πίνακας 35: Οι κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής – με τη
συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης 2012
ΠΡΟΪΌΝ
ΟΡΥΚΤΑ
ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.Α
ΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
941.861.145
ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ
ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
244.942.252
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡ
ΟΥΤΩΝ
215.828.434
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ
ΑΥΤΩΝ
213.712.549
ΒΑΜΒΑΚΙ
200.361.484
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΟΣΟΒΟ
ΕΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ
ΑΛΓΕΡΙΑ
ΙΣΡΑΗΛ
ΑΙΓΥΠΤΟΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΓΑΛΛΙΑ
ΣΟΥΗΔΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΤΑΙΛΑΝΔΗ
ΗΠΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΙΤΑΛΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
ΡΩΣΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΡΩΣΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΙΝΑ
135
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
527.737.825
76.555.618
58.280.388
45.331.587
37.326.673
27.573.212
22.868.410
21.535.986
21.474.836
104.294.229
35.469.563
23.696.490
16.225.414
10.864.802
9.311.269
6.347.741
40.055.832
21.046.539
12.297.384
9.446.618
8.865.911
8.397.624
8.043.540
7.459.115
6.765.407
6.713.184
5.491.241
99.511.304
21.233.533
16.735.197
12.032.029
8.866.116
6.227.711
7.387.301
64.607.773
29.423.026
ΣΥΜ. %
56,03%
8,13%
6,19%
4,81%
3,96%
2,93%
2,43%
2,29%
2,28%
42,58%
14,48%
9,67%
6,62%
4,44%
3,80%
2,59%
18,56%
9,75%
5,70%
4,38%
4,11%
3,89%
3,73%
3,46%
3,13%
3,11%
2,54%
46,56%
9,94%
7,83%
5,63%
4,15%
2,91%
3,46%
32,25%
14,68%
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΠΑΚΙΣΤΑΝ
ΙΝΔΟΝΗΣΙΑ
ΑΙΓΥΠΤΟΣ
ΤΥΝΗΣΙΑ
ΜΑΛΑΙΣΙΑ
ΙΑΠΩΝΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
15.637.366
14.690.976
9.979.895
8.463.304
8.598.223
8.095.670
7.647.537
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2012/ Ιδία επεξεργασία
136
7,80%
7,33%
4,98%
4,22%
4,29%
4,04%
3,82%
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Πίνακας 36: Οι κυριότερες αγορές για τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής – χωρίς τη
συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης 2012
ΠΡΟΪΌΝ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ
ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟ
ΥΤΩΝ
ΑΞΙΑ ΕΞ. €
141.349.235
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ
ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
115.564.575
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ
ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,
ΜΗΧΑΝΕΣ
72.145.315
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ
ΑΡΓΙΛΙΟ
67.691.197
ΒΑΜΒΑΚΙ
28.654.134
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
19.776.702
ΧΩΡΑ – ΑΓΟΡΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΤΑΙΛΑΝΔΗ
ΓΑΛΛΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΗΠΑ
ΡΩΣΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΙΑΣ
ΑΥΣΤΡΙΑ
ΡΩΣΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΜΟΛΔΑΒΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΡΩΣΙΑ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
ΒΕΛΓΙΟ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΓΑΛΛΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΟΥΓΓΑΡΙΑ
ΠΟΛΩΝΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
ΒΕΛΓΙΟ
ΕΔΑΦ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚ.ΔΗΜ ΜΑΚE
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
ΤΟΥΡΚΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΚΙΝΑ
ΑΥΣΤΡΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΙΑΠΩΝΙΑ
ΡΟΥΜΑΝΙΑ
ΓΕΡΜΑΝΙΑ
ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
ΣΕΡΒΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΥΠΡΟΣ
ΑΛΒΑΝΙΑ
ΑΞΙΑ ΕΞΑΓ. €
27.749.516
21.046.539
8.361.664
7.886.166
5.498.557
4.206.380
4.603.831
4.059.458
3.623.499
26.878.472
16.720.524
13.981.319
5.947.729
5.751.074
5.161.888
4.715.815
4.365.460
4.255.614
3.899.099
2.537.053
2.510.032
11.207.128
7.043.867
5.602.110
3.998.105
3.618.092
3.331.243
2.927.350
2.810.456
2.217.372
1.993.002
1.975.948
1.737.072
7.701.683
7.312.217
7.219.983
7.207.142
6.288.275
5.636.940
5.097.260
4.151.812
2.886.958
2.823.131
2.602.757
2.267.862
1.427.022
926.085
8.155.993
3.489.643
3.293.098
2.486.638
2.348.953
1.838.683
1.321.204
3.815.839
2.520.960
2.080.614
1.978.721
1.966.769
1.698.807
1.279.789
ΣΥΜ. %
19,63%
14,89%
5,92%
5,58%
3,89%
2,98%
3,26%
2,87%
2,56%
23,26%
14,47%
12,10%
5,15%
4,98%
4,47%
4,08%
3,78%
3,68%
3,37%
2,20%
2,17%
15,53%
9,76%
7,77%
5,54%
5,02%
4,62%
4,06%
3,90%
3,07%
2,76%
2,74%
2,41%
11,38%
10,80%
10,67%
10,65%
9,29%
8,33%
7,53%
6,13%
4,26%
4,17%
3,85%
3,35%
2,11%
0,98%
28,46%
12,18%
11,49%
8,68%
8,20%
6,42%
4,61%
19,29%
12,75%
10,52%
10,01%
9,94%
8,59%
6,47%
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ.2012/ Ιδία επεξεργασία
Από τους παραπάνω πίνακες φαίνεται η επίδραση της Π.Ε. Θεσσαλονίκης αναφορικά με τη σημαντικότητα των
εξαγώγιμων προϊόντων. Έτσι στον Πίνακα 34 βλέπουμε τα Ορυκτά καύσιμα να είναι το σημαντικότερο σε αξία εξαγόμενο
137
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
προϊόν της διασυνοριακής περιοχής με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας να αποτελεί τον
κυριότερο προορισμό των εξαγωγών αυτών, με την Τουρκία να ακολουθεί με αισθητά μικρότερο, αλλά επίσης σημαντικό
ποσοστό. Από το σύνολο των 942 εκ. ευρώ των εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων, μόλις τα 11,2 προέρχονται από τις
υπόλοιπες Π.Ε. εκτός της Θεσσαλονίκης (Κιλκίς, Πέλλα, Σέρρες, Φλώρινα), μέγεθος που δεν απεικονίζεται στον πίνακα
35.
Αντίστοιχα από τα 216 εκ. ευρώ των εξαγωγών Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων, στον πίνακα 35
βλέπουμε τα 141 να προέρχονται από εξαγωγές χωρίς τη συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, με τους κυριότερους
προορισμούς για το συγκεκριμένο προϊόν αν συμπίπτουν στους 2 πίνακες.
Γενικότερα, η επίδραση της Π.Ε. Θεσσαλονίκης έχει σαν αποτέλεσμα να ανεβαίνουν σε σημαντικότητα διαφορετικά
εξαγώγιμα προϊόντα, καταλαμβάνοντας τις πρώτες θέσεις των εξαγωγών με βάση την αξία των εξαγωγών τους, με την
αξία αυτή όμως να οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά σε κάποιες περιπτώσεις στις εξαγωγές της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Έτσι, με τη συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης έχουμε ως σημαντικότερα προϊόντα τα Ορυκτά καύσιμα που αναφέρθηκαν
παραπάνω και τα Ενδύματα, τα οποία συμμετέχουν συνολικά με αξία 245 εκ. ευρώ, ενώ οι κυριότερες αγορές στις οποίες
εξάγονται είναι η Γερμανία, με σημαντικά υψηλότερο σχετικό ποσοστό 42,58%, η Βουλγαρία και το Ηνωμένο Βασίλειο,
με 14,48% και 9,67% αντίστοιχα.
Πλαστικές ύλες από το σύνολο της διασυνοριακής περιοχής εξάγονται κυρίως στην Τουρκία, σε ποσοστό 46,56% επί
του συνόλου των εξαγωγών. Στις συνολικής αξίας 214 εκ. ευρώ εξαγωγές Πλαστικών υλών και τεχνουργημάτων τους
της διασυνοριακής περιοχής οι υπόλοιπες περιφέρειες εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης συμμετέχουν με 20 περίπου εκ. ευρώ
και κυριότερους προορισμούς, όμως τη Ρουμανία κατά 19,29%, τη Γερμανία σε ποσοστό 12,75% και τη Βουλγαρία κατά
10,52%.
Οι υπόλοιπες Π.Ε. της διασυνοριακής περιοχής χωρίς την επίδραση της Π.Ε. Θεσσαλονίκης εξάγουν κυρίως
Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων σε Γερμανία, Ταϊλάνδη και Γαλλία, σε ποσοστά 19,63%, 14,89% και
5,92% αντίστοιχα, Καρπούς και φρούτα κυρίως στις αγορές της Ρωσίας (23,26%) της Ρουμανίας (14,47%) και της
Γερμανίας (12,10%).
Ακολουθούν οι Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές, με κύριο προορισμό τη Ρωσία, σε ποσοστό 15,53% και
το Ηνωμένο Βασίλειο και την Τουρκία να ακολουθούν, και το Αργίλιο και τα παρασκευάσματά του, κυρίως στις αγορές
της Γαλλίας, της Αλβανίας, της Σερβίας και της Γερμανίας, με ποσοστά 11,38%, 10,80%, 10,67% και 10,65% αντίστοιχα.
Τέλος εξάγεται Βαμβάκι, κυρίως σε Τουρκία, Γερμανία και Κίνα, με ποσοστά 28,46%, 12,18% και 11,49%, με την
Αυστρία και τη Βουλγαρία να ακολουθούν.
Αξιοσημείωτη είναι η μεγάλη συμμετοχή των Π.Ε. εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης στις εξαγωγές Παρασκευασμάτων
λαχανικών, καρπών και φρούτων, προϊόν το οποίο φαίνεται ως σημαντικό στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής, κάτι
που σε αντίθεση με τα υπόλοιπα εξαγώγιμα προϊόντα της διασυνοριακής περιοχής, οφείλεται σε μεγαλύτερο ποσοστό
στις εξαγωγές των Π.Ε. εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, και συγκεκριμένα στις Π.Ε. Πέλλας, Σερρών και Φλώρινας, ενώ
αντίστοιχα στην Π.Ε. Κιλκίς οφείλεται το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών Αργιλίου και τεχνουργημάτων του.
138
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία – Κύκλος Εργασιών
Παρακάτω παρουσιάζονται οι δείκτες της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας και των επιχειρήσεων της διασυνοριακής
περιοχής. Και εδώ γίνεται εμφανής η επιρροή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης στα δύο αυτά μεγέθη.
Πίνακας 37: Η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά NACE στη διασυνοριακή περιοχή
NACE
ΚΛΑΔΟΣ
ΑΥΑ
ΑΥΒ
ΑΥC
AYD
Γεωργία, δασοκομία και αλιεία
Ορυχεία και λατομεία
Μεταποίηση
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού
και κλιματισμού
Παροχή νερού - επεξεργασία λυμάτων, διαχείριση
αποβλήτων και δραστηριότητες εξυγίανσης
Κατασκευές
Χονδρικό
και
λιανικό
εμπόριο,
επισκευή
μηχανοκίνητων οχημάτων
Μεταφορές και αποθήκευση
Δραστηριότητες υπηρεσιών παροχής καταλύματος και
υπηρεσιών εστίασης
Ενημέρωση και επικοινωνία
Χρηματοπιστωτικές
και
ασφαλιστικές
δραστηριότητες
Διαχείριση ακίνητης περιουσίας
Επαγγελματικές,
επιστημονικές
και
τεχνικές
δραστηριότητες
Διοικητικές και υποστηρικτές δραστηριότητες
Δημόσια διοίκηση και άμυνα - Υποχρεωτική κοινωνική
ασφάλιση
Εκπαίδευση
Δραστηριότητες σχετικές με την ανθρώπινη υγεία και
την κοινωνική μέριμνα
Τέχνες, διασκέδαση και ψυχαγωγία
Άλλες δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών
Δραστηριότητες νοικοκυριών ως εργοδοτών, μη
διαφοροποιημένες δραστηριότητες νοικοκυριών που
αφορούν την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών για
ίδια χρήση
Δραστηριότητες ετερόδικων οργανισμών και φορέων
AYE
AYF
AYG
AYH
AYI
AYJ
AYK
AYL
AYM
AYN
AYO
AYP
AYQ
AYR
AYS
AYT
AYU
ΣΥΝΟΛΟ
ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
ΔΙΑΣ/ΚΗ
ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ
2008
680,88
99,58
639,19
ΠΕΡ.
ΕΚΤΟΣ
Π.Ε.
2009
640,33
75,61
635,72
2010
614,03
80,10
717,81
2008
957,43
120,93
2.929,06
2009
916,63
91,83
2.920,41
2010
861,98
97,28
3.118,31
667,90
510,08
586,34
344,43
330,87
348,54
197,59
142,15
176,67
28,28
31,49
38,93
1.800,20
1.304,76
803,38
563,57
378,23
226,98
4.128,26
3.703,84
3.299,22
757,11
661,11
711,37
1.048,12
853,62
675,57
277,75
241,39
169,31
1.093,82
1.249,66
1.179,90
187,40
262,22
268,20
772,59
792,86
782,19
105,46
112,00
87,49
796,35
750,92
799,19
131,02
141,07
141,75
2.383,40
2.555,61
2.432,32
471,41
503,09
476,43
770,50
986,54
783,00
89,43
123,54
90,46
392,64
361,19
389,72
49,39
43,09
27,76
2.069,92
2.322,13
2.147,86
437,43
481,90
506,02
1.766,65
1.868,60
1.759,28
342,97
358,81
304,36
1.515,30
1.619,30
1.582,05
256,29
281,97
252,79
1.120,97
1.292,29
1.170,21
204,57
228,82
195,16
0,00
24.531,64
0,00
24.242,44
0,00
22.644,47
0,00
5.666,16
0,00
5.531,25
0,00
5.257,46
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/ Ιδία επεξεργασία
Παρατηρείται ότι η συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης είναι ιδιαίτερα σημαντική στην οικονομία της περιοχής, ενώ
ιδιαίτερα υψηλή είναι η απόκλιση στις δραστηριότητες του παροχής υπηρεσιών, όπως οι υπηρεσίες καταλύματος και
εστίασης, χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες, διαχείριση ακίνητης περιουσίας, διοικητικές υπηρεσίες
και υπηρεσίες δημόσιας διοίκησης και εκπαίδευσης, αλλά και στους τομείς των κατασκευών και των υπηρεσιών
μεταφορών και αποθήκευσης, γεγονός που δείχνει το ρόλο της Π.Ε. Θεσσαλονίκης ως μητροπολιτικό κέντρο της
περιοχής, καθώς και την αυξημένη εξάρτηση των υπόλοιπων περιοχών από αυτήν, αναφορικά με αυτές τις υπηρεσίες.
139
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 55: Η εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ανά NACE στη διασυνοριακή περιοχή
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008-2010/Ιδία επεξεργασία
Στο Γράφημα παρακάτω φαίνεται καθαρά η μεγάλη διαφορά στην εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ανάμεσα
στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης και στις υπόλοιπες περιοχής της διασυνοριακής περιοχής, ενώ στο παραπάνω γράφημα
(Γράφημα 50) δίνεται έμφαση τόσο στο μέγεθος, αλλά περισσότερο στη διαφορετική δυναμική των επιχειρηματικών
κλάδων.
140
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 56: Η εξέλιξη της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ανά περιοχή στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής
για τα έτη 2008 - 2010
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010/ Ιδία επεξεργασία
Και στις 3 χρονιές (2008 – 2010) η Π.Ε. Θεσσαλονίκης παρουσιάζει σημαντικά υψηλότερη ακαθάριστη προστιθέμενη
αξία, ενώ όλες οι περιοχές, εκτός της Π.Ε. Κιλκίς, παρουσιάζουν σταθερή φθίνουσα τάση.
Η ίδια εικόνα παρουσιάζεται και στη συνέχεια μέσω των στοιχείων του αριθμού των επιχειρήσεων και του κύκλου
εργασιών στη διασυνοριακή περιοχή. Σημαντικότερες αποκλίσεις παρουσιάζονται στους τομείς παροχής υπηρεσιών, αλλά
και σε συγκεκριμένους τομείς, όπως η κατασκευή ειδών ένδυσης που αποτελεί από τους σημαντικότερους κλάδους της
Π.Ε. Θεσσαλονίκης και στον τομέα των εξαγωγών και κατά συνέπεια και της διασυνοριακής περιοχής.
Αξιοσημείωτη είναι η διαφορετική εικόνα που παρουσιάζει ο πρωτογενής τομέας παραγωγής (ΑΥΑ – Γεωργία, δασοκομία
και αλιεία) ανάμεσα στα διαγράμματα του Γραφήματος 41, λόγω της συμμετοχής της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Οι Π.Ε. της Πέλλας, Σερρών και Φλώρινας φαίνονται να παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυναμική στον τομέα αυτό, κάτι που
αντικατοπτρίζεται και στις εξαγωγές, τις οποίες οδηγούν συγκεκριμένα γεωργικά παράγωγα, όπως Καρποί – Φρούτα και
παρασκευάσματα αυτών, Διάφορα Παρασκευάσματα Διατροφής, Βαμβάκι κ.α., και σε συγκεκριμένους χώρες
προορισμούς (Γερμανία, Ρουμανία και Γαλλία για την Π.Ε. Πέλλας, Ιταλία, Τουρκία και Βουλγαρία για την Π.Ε. Σερρών
και πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για την Π.Ε. Φλώρινας), οι οποίες αποτελούν και τους
σημαντικότερους προορισμούς των παραπάνω περιοχών.
Σημαντικό ρόλο παίζει από τα δεδομένα των προορισμών και ο παράγοντας της γεωγραφικής εγγύτητας, όπως για
παράδειγμα στην περίπτωση της Π.Ε. Φλώρινας με τις δύο γείτονες χώρες της να παρουσιάζουν σταθερή ζήτηση σε
μεγάλο εύρος προϊόντων.
141
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πίνακας 38: Αριθμός επιχειρήσεων και κύκλος εργασιών στη διασυνοριακή περιοχή (Στοιχεία 2008)
ΚΟΔ
46
47
10
45
64
41
25
49
14
56
43
28
23
52
71
42
13
31
22
01
20
24
55
61
11
35
16
94
19
92
21
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΣΥΝΟΛΟ
Χονδρικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο
μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Λιανικό εμπόριο, εκτός από το εμπόριο
μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Βιομηχανία τροφίμων
Χονδρικό και λιανικό εμπόριο? επισκευή
μηχανοκίνητων οχημάτων και μοτοσυκλετών
Δραστηριότητες χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών,
με εξαίρεση τις ασφαλιστικές δραστηριότητες και
τα συνταξιοδοτικά ταμεία
Κατασκευές κτιρίων
Κατασκευή μεταλλικών προϊόντων, με εξαίρεση τα
μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού
Χερσαίες μεταφορές και μεταφορές μέσω αγωγών
Κατασκευή ειδών ένδυσης
Δραστηριότητες υπηρεσιών εστίασης
Εξειδικευμένες κατασκευαστικές δραστηριότητες
Κατασκευή μηχανημάτων και ειδών εξοπλισμού
π.δ.κ.α.
Παραγωγή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών
προϊόντων
Αποθήκευση και υποστηρικτικές προς τη
μεταφορά δραστηριότητες
Αρχιτεκτονικές
δραστηριότητες
και
δραστηριότητες μηχανικών? τεχνικές δοκιμές και
αναλύσεις
Έργα πολιτικού μηχανικού
Παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών
Κατασκευή επίπλων
Κατασκευή προϊόντων από ελαστικό (καουτσούκ)
και πλαστικές ύλες
Φυτική και ζωική παραγωγή, θήρα και συναφείς
δραστηριότητες
Παραγωγή χημικών ουσιών και προϊόντων
Παραγωγή βασικών μετάλλων
Καταλύματα
Τηλεπικοινωνίες
Ποτοποιία
Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου,
ατμού και κλιματισμού
Βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από
ξύλο και φελλό, εκτός από έπιπλα? κατασκευή
ειδών καλαθοποιίας και σπαρτοπλεκτικής
Δραστηριότητες οργανώσεων
Παραγωγή οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης
πετρελαίου
Τυχερά παιχνίδια και στοιχήματα
Παραγωγή βασικών φαρμακευτικών προϊόντων
και φαρμακευτικών σκευασμάτων
ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
ΑΡ. ΕΠΙΧ.
ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
137063
35.826.637.780,24 €
14371
9.735.517.249,93 €
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/Ιδία επεξεργασία
142
ΔΙΑΣ.ΠΕΡ.ΕΚΤΟΣ.Π.Ε. ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ
ΑΡ. ΕΠΙΧ.
ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
38667
6.018.119.478,49 €
2893
1.213.538.874,93 €
29565
7.193.071.420,40 €
9532
1.482.536.332,40 €
2165
5340
2.157.685.263,98 €
1.463.876.250,27 €
900
1525
564.959.898,98 €
202.462.259,27 €
59
1.321.884.419,18 €
21
7.757,18 €
4654
2066
991.570.898,10 €
943.553.538,76 €
1231
717
114.690.167,40 €
394.164.553,76 €
4481
2743
10970
7643
654
868.191.000,35 €
862.156.814,14 €
817.228.693,60 €
628.136.733,10 €
487.519.719,98 €
1390
690
4731
2510
149
198.912.617,95 €
52.354.323,74 €
160.122.877,90 €
116.404.699,30 €
222.659.731,58 €
615
442.488.333,28 €
206
159.717.405,48 €
1042
435.570.849,86 €
132
13.478.570,36 €
10028
435.244.703,38 €
1455
68.781.316,78 €
1254
637
1819
286
430.109.736,59 €
423.197.165,39 €
408.957.035,80 €
368.250.465,39 €
386
97
416
60
86.810.834,19 €
109.588.470,99 €
54.702.194,00 €
113.883.656,89 €
4671
361.787.437,42 €
3236
183.798.959,92 €
180
157
582
398
84
466
313.515.167,19 €
254.465.098,32 €
244.992.239,13 €
207.096.512,17 €
153.891.341,59 €
124.481.452,28 €
28
21
232
63
46
258
31.061.784,39 €
98.615.121,22 €
22.215.444,03 €
6.047.104,57 €
31.183.339,79 €
11.124.784,88 €
610
120.878.056,73 €
345
45.530.488,73 €
552
15
58.255.107,56 €
10.365.706,20 €
161
0
17.455.221,63 €
0,00 €
81
0
1.578.623,26 €
0,00 €
16
0
240.073,84 €
0,00 €
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 57: Συμμετοχή ανά ΣΤΑΚΟΔ στο συνολικό κύκλο εργασιών της Διασυνοριακής Περιοχής
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2008/ Ιδία επεξεργασία
Ελαφρώς διαφορετική εικόνα παρουσιάζεται στη σύγκριση των στοιχείων που αφορούν τις επιχειρήσεις και τον κύκλο
εργασιών τους. Τα μεγέθη στη διασυνοριακή περιοχή φαίνεται να είναι αισθητά μικρότερα χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης
σε όλους τους κλάδους, με τα ποσοστά συμμετοχής τους όμως να παραμένουν σχετικά όμοια, ιδιαίτερα στους
σημαντικότερους από αυτούς. Έτσι και στα δύο επίπεδα οι κλάδοι του λιανικού και χονδρικού εμπορίου φαίνονται να
είναι οι πιο σημαντικοί, με τη διαφορά ότι με τη συμμετοχή της Π.Ε. Θεσσαλονίκης το ποσοστό του κλάδου του
χονδρικού εμπορίου είναι σχετικά αυξημένο. Ακολουθεί ο κλάδος της Βιομηχανίας τροφίμων, ενώ άλλη μια απόκλιση
παρουσιάζεται αναφορικά με τον κλάδο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπου η Π.Ε. Θεσσαλονίκης φαίνεται να
διαδραματίζει κομβικό ρόλο.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η Φυτική και ζωική παραγωγή, στο δεύτερο επίπεδο, χωρίς την Π.Ε. Θεσσαλονίκης αναδεικνύεται
ως πιο σημαντική, το ποσοστό συμμετοχής της παραμένει σχετικά χαμηλό.
Συνοψίζοντας τα στοιχεία των παραπάνω ενοτήτων, φαίνεται ότι
στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής
παρουσιάζονται δύο διαφορετικές δυναμικές σε ότι αφορά τις εξαγωγές και την ανταγωνιστικότητα:

Η δυναμική της Π.Ε. Θεσσαλονίκης στις εξαγωγές προϊόντων φασόν παραγωγής και μεταποίησης και του σημαντικού
της ρόλου στην παροχή βασικών και εξειδικευμένων υπηρεσιών και η δυναμική των υπολοίπων περιοχών στον
143
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
πρωτογενή τομέα και συγκεκριμένα την γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, ιδιαίτερα στις Π.Ε. Πέλλας, Φλώρινας
και Σερρών, και στην παραγωγή Αργιλίου και τεχνουργημάτων του, στην περίπτωση της Π.Ε. Κιλκίς.

Από την εξέλιξη των εξαγωγών και των μεγεθών της παραγωγής σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, φαίνεται ότι
στην περίοδο 2008 – 2010, παρά την έντονη ύφεση, τα μεγέθη φαίνονται να είναι σχετικά σταθερά στον πρωτογενή
τομέα, ενώ παρατηρείται έντονη πτώση στον τομέα των κατασκευών και των υπηρεσιών, ιδιαίτερα στις περιοχές
εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.

Η εξαγωγική δυναμική των περιοχών εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης παρ’ όλο που φαίνεται να είναι σταθερή και με
σταθερή ζήτηση από συγκεκριμένους προορισμούς, δεν αντικατοπτρίζεται πλήρως στο επίπεδο της παραγωγής και
στον συνολικό κύκλο εργασιών σε επίπεδο Π.Ε.
2.3. Συμπεράσματα
Συνοψίζοντας τη μελέτη των κύριων εξαγωγικών μεγεθών των σημαντικότερων κλάδων για τις περιοχές της ελληνικής
διασυνοριακής περιοχής, καθώς και των στοιχείων της παραγωγής, μέσω των μεγεθών της Ακαθάριστης Προστιθέμενης
Αξίας και του συνολικού κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων, επιχειρείται μια καταγραφή των αγορών – στόχων υψηλού
ενδιαφέροντος για τις επιχειρήσεις της διασυνοριακής περιοχής, με βάση την αξία των εξαγωγών ανά εξαγωγικό κλάδο,
ενώ παράλληλα μια αξιολόγηση των μεγεθών της παραγωγής θα δώσει μια εικόνα της εξαγωγικής δυναμικής των κλάδων
αυτών.
Από τη γενικότερη εικόνα των στοιχείων των Περιφερειακών Ενοτήτων που εξετάστηκαν, προκύπτει μια υπάρχουσα
εξαγωγική δυναμική, σε συγκεκριμένους εξαγωγικούς κλάδους και με μια ικανοποιητική ζήτηση από συγκεκριμένες
αγορές, οι οποίες αποτελούν και τους κυριότερους εξαγωγικούς στόχους των περιοχών. Στο επίπεδο της παραγωγής
όμως, στη συνολική εικόνα της χώρας παρατηρείται η σχετική κυριαρχία των μη διεθνώς εμπορεύσιμων κλάδων, κυρίως
του λιανικού και χονδρικού εμπορίου και των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, κάτι που συνθέτει την προβληματική
εικόνα του βασικού μοντέλου ανάπτυξης της χώρας, βασισμένου στην εσωτερική κατανάλωση και τη χρήση του
δανεισμό για τον ισοσκελισμό του εμπορικού ισοζυγίου. Παράλληλα, φαίνεται μια σημαντική δυναμική διεθνώς
εμπορεύσιμων κλάδων, όπως η μεταποίηση και η βιομηχανία τροφίμων, κυρίως σε επίπεδο Π.Ε., η οποία δημιουργεί τις
προϋποθέσεις για μια αυξημένη φέρουσα εξαγωγική ικανότητα των περιοχών αυτών στους συγκεκριμένους εξαγωγικούς
κλάδους, όπως είναι τα Φαρμακευτικά προϊόντα, το Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του, τα γεωργικά παράγωγα και τα
παρασκευάσματα αυτών.
2.3.1.Εξαγωγές – Αγορές στόχοι ανά περιοχή
Αναφορικά με τις αγορές – στόχους, στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής αλλά και των περιοχών ξεχωριστά,
βλέπουμε το σημαντικό ρόλο των κεντρικών και βόρειων χωρών της Ε.Ε. και της Ρωσίας, κυρίως στους κλάδους
προϊόντων μεταποίησης και βιομηχανικής παραγωγής (φαρμακευτικά προϊόντα, ενδύματα, παρασκευάσματα γεωργικών
προϊόντων και τροφίμων) αλλά και στα γεωργικά παράγωγα, ενώ ταυτόχρονα παρατηρείται η ανάδειξη των όμορων
χωρών, όπως η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η Βουλγαρία και η Τουρκία, σε σημαντικούς
εταίρους για τις εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων, Πλαστικών υλών και Βαμβακιού.
Συγκεκριμένα, για κάθε περιοχή που μελετήθηκε στις παραπάνω ενότητες καταγράφονται οι αγορές – στόχοι εξαγωγικού
ενδιαφέροντος, όπως φαίνονται παρακάτω:
144
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Π.Ε. Θεσσαλονίκης:
Το κλάδος που παρουσιάζει μεγαλύτερο εξαγωγικό ενδιαφέρον για την Π.Ε. Θεσσαλονίκης είναι αυτός των Ορυκτών
καυσίμων, λαδιών, κεριών και ασφαλτωδών υλών, με συνολική αξία εξαγωγών το 2012 πάνω από 930 εκ. ευρώ. Από
αυτά περισσότερο από το 50% των εξαγωγών, αξίας κοντά στα 517 εκ. ευρώ προορίστηκαν για τα εδάφη της πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, η οποία αναδεικνύεται και στην βασικότερη αγορά – στόχο συνολικά για
την Π.Ε. Θεσσαλονίκης, κερδίζοντας έδαφος από τη Γερμανία και τη Βουλγαρία οι οποίες αποτελούσαν τους
σημαντικότερους εξαγωγικούς προορισμούς της Π.Ε. Θεσσαλονίκης έως και το 2010.
Σημαντικό ενδιαφέρον στον ίδιο κλάδο παρουσιάζει και η Τουρκία, στην οποία εξάγεται το 8,21% των Ορυκτών
καυσίμων, βάση στοιχείων του 2012. Ταυτόχρονα, η Τουρκία αποτελεί και τον σημαντικότερο προορισμό για Πλαστικές
ύλες και Βαμβάκι, με συνολική αξία 99 εκ. ευρώ και 56 εκ. ευρώ αντίστοιχα. Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας σε αυτές τις κατηγορίες συμμετέχει με αρκετά μικρότερο ποσοστό, με εξαγωγές αξίας 7,8 εκ. ευρώ για τις
Πλαστικές ύλες και μόλις 517 χιλ. ευρώ για το Βαμβάκι. Έτσι γίνεται φανερό ότι το εξαγωγικό ενδιαφέρον της πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων, με
μια συμμετοχή αξίας 44 εκ. ευρώ και στις εξαγωγές Χυτοσιδήρου, σιδήρου και χάλυβα, κλάδος που συμμετέχει όμως
μόλις με 4,37% στις εξαγωγές της Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Σημαντικό ρόλο στο εξαγωγικό ενδιαφέρον της πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας παίζει επίσης και η κυριαρχία του κλάδου των Ορυκτών καυσίμων στο
σύνολο των εξαγωγών της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, σε ποσοστό 27,15%.
Η Γερμανία μονοπωλεί σχεδόν το ενδιαφέρον στους κλάδους των Ενδυμάτων και των Φαρμακευτικών προϊόντων,
κατέχοντας το 42,91% και 59,25% των συνολικής αξίας 242 εκ. ευρώ και 171 εκ. ευρώ εξαγωγών αντίστοιχα. Η σταδιακή
μείωση στη συμμετοχή της Γερμανίας στο σύνολο των εξαγωγών από το 2010 και μετά συνδέεται με την παράλληλη
μείωση της συνολικής αξίας των εξαγωγών Ενδυμάτων και Φαρμακευτικών προϊόντων στο ίδιο διάστημα, διατηρώντας
όμως το σημαντικά υψηλότερο ποσοστό της στις εξαγωγές αυτών των κλάδων σε σχέση με τις υπόλοιπες αγορές, όπως
αυτή της Βουλγαρίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η Βουλγαρία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον κυρίως για τον κλάδο των Ζαχάρων και ζαχαρωδών παρασκευασμάτων,
ο οποίος όμως συμμετέχει μόλις κατά 2,40% στις συνολικές εξαγωγές της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, ενώ συμμετέχει σε
σημαντικό ποσοστό (9,99%) στις εξαγωγές Ενδυμάτων και Πλαστικών υλών, με εξαγωγές αξίας 35 εκ. ευρώ και 19 εκ.
ευρώ αντίστοιχα, με σημαντική ωστόσο διαφορά από τους πρωτοπόρους αυτών των κλάδων (Γερμανία, Τουρκία).
Π.Ε. Κιλκίς:
Στην Π.Ε. Κιλκίς έως και το 2011 η Γερμανία και η Βουλγαρία φαίνονται να παρουσιάζουν σημαντικό εξαγωγικό
ενδιαφέρον ως αγορές – στόχοι, κυρίως λόγω των εξαγωγών Αργιλίου και τεχνουργημάτων του, Ενδυμάτων και Καπνών
και βιομηχανοποιημένων υποκατάστατών τους, με τη Ρουμανία να ακολουθεί με μικρότερο ποσοστό. Η κατάρρευση
ωστόσο του κλάδου των Καπνών το 2010 και η σταδιακή πτώση αυτού των Ενδυμάτων έως το 2012, με την ταυτόχρονη
ανάδειξη του κλάδου των Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών σε επίπεδο εξαγωγών το 2011, είχε σαν
αποτέλεσμα την αλλαγή στην κατανομή των εξαγωγών στις κυριότερες αγορές στόχους.
Έτσι το 2012 βλέπουμε 6 χώρες, τη Γερμανία, την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, τη Βουλγαρία,
τη Σερβία, τη Ρουμανία και την Τουρκία να συμμετέχουν στις συνολικές εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς με ποσοστά από 6%
έως 9%, και συγκεκριμένα η Γερμανία με 8,65%, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας με 7,96%, η
Βουλγαρία με 6,80%, η Σερβία με 6,79%, η Ρουμανία με 6,55% και η Τουρκία με 6,46%.
Με εξαίρεση την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η οποία αποτελεί σχεδόν αποκλειστικό προορισμό
των συνολικής αξίας 8 εκ. ευρώ εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων και του μεγαλύτερου μέρους (89,60%) των εξαγωγών
145
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Χυτοσιδήρου, σιδήρου και χάλυβα (συνολικής αξίας 2 εκ. ευρώ), στις υπόλοιπες χώρες εξάγονται κυρίως Αργίλιο και
τεχνουργήματά του, Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές και Πλαστικές ύλες και σε μικρότερο ποσοστό Χαρτί
και τεχνουργήματα από χαρτί και Βαμβάκι.
Αξιοσημείωτο είναι ωστόσο το γεγονός ότι στους κλάδους που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον αναφορικά με την
αξία των εξαγωγών (2012), και συγκεκριμένα στους Αργίλιο και τεχνουργήματά του και Πυρηνικοί αντιδραστήρες,
λέβητες, μηχανές, οι οποίοι καλύπτουν πάνω από το 60% των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς (30,46% και 30,24%
αντίστοιχα), ως σημαντικότερες αγορές – στόχοι φαίνονται η Γαλλία και η Αλβανία, στην περίπτωση του Αργιλίου, με τη
Σερβία και τη Γερμανία να ακολουθούν και Ρωσία και το Ηνωμένο Βασίλειο στην περίπτωση των Πυρηνικών
αντιδραστήρων, λεβήτων, μηχανών με την Τουρκία και τη Σερβία να ακολουθούν με αρκετά μικρότερο ποσοστό
συμμετοχής. Συγκεκριμένα από τα 66,9 εκ. ευρώ που είναι η συνολική αξία των εξαγωγών Αργιλίου και τεχνουργημάτων
του το 2012, τα 7,7 εκ. ευρώ προορίστηκαν στη Γαλλία (11,52%) και άλλα 7,2 εκ. ευρώ προς την Αλβανία (10,79%),
με τη Σερβία ακολουθεί με 10,72%, τη Γερμανία με 10,35% και τη Ρουμανία με 9,31%.
Αντίστοιχα στις εξαγωγές Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, αξίας 66,4 εκ. ευρώ, πρώτη είναι η Ρωσία
με 10,6 εκ. ευρώ (15,90%) και ακολουθεί το Ηνωμένο Βασίλειο με 7 εκ. ευρώ (10,53%). Η Τουρκία και η Σερβία
ακολουθούν με αρκετά μικρότερη συμμετοχή, 7,99% και 5,50% αντίστοιχα.
Αντίστοιχα στις Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα, πρώτες φαίνονται να είναι η Ρουμανία και Βουλγαρία, με 28,96%
και 14,22% αντίστοιχα, ακολουθεί η Σερβία με 10,35% ενώ η Γερμανία είναι αρκετά πιο κάτω με 6,16%. Στα
Παρασκευάσματα δημητριακών φαίνονται ως κυριότερες αγορές αυτές της Αλβανίας, του Βελγίου, του Ηνωμένου
Βασιλείου και της Κύπρου, ενώ στα Ορυκτά καύσιμα όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας κατέχει το 97,97% των εξαγωγών.
Έτσι λόγω των σημαντικών ανακατατάξεων στις εξαγωγές των σημαντικότερων προϊόντων της Π.Ε. Κιλκίς στο διάστημα
2008-2012, και συγκεκριμένα η κατάρρευση των κλάδων των Καπνών και Ενδυμάτων και η αύξηση της αξίας των
Πυρηνικών αντιδραστήρων, δεν μπορεί να διαμορφωθεί μια σαφής εικόνα των σημαντικότερων αγορών – στόχων, με
τις εξαγωγές των σημαντικότερων εξαγωγικών κλάδων να μοιράζονται σε πολλές αγορές, με σχετικά μικρές διαφορές
στα ποσοστά συμμετοχής. Επίσης σημαντικό είναι το γεγονός ότι υπό την επίδραση των αυξομειώσεων στις εξαγωγές
των κλάδων που αναφέρθηκαν, ανάλογη πορεία ακολουθούσαν και οι συνολικές εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς, με τη συνολική
αξία τους να μειώνεται από τα 295 εκ. ευρώ το 2008 στα 197 εκ. ευρώ, παράλληλα με την απότομη πτώση των εξαγωγών
Καπνών και της σταδιακής μείωσης των εξαγωγών Ενδυμάτων, ενώ το 2011 παρατηρείται μια αύξηση στο σύνολο των
εξαγωγών στα 220 εκ. ευρώ, παράλληλα με την σημαντική ενίσχυση των εξαγωγών Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων
και μηχανών.
Π.Ε. Πέλλας:
Στην Π.Ε. Πέλλας ο κλάδος που ξεκάθαρα υπερισχύει σε εξαγωγικό ενδιαφέρον είναι αυτός των Παρασκευασμάτων
λαχανικών, καρπών και φρούτων, καλύπτοντας το 2012 το 46,20% του συνόλου των εξαγωγών, με εξαγωγές αξίας 131
εκ. ευρώ, οι οποίες είχαν σαν προορισμούς τη Γερμανία, κατά 20,24% και την Ταϊλάνδη, κατά 16,05%, ενώ σημαντικά
είναι και τα ποσοστά της Γαλλίας και της Πολωνίας που ακολουθούν.
Εξίσου υψηλό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι Καρποί και φρούτα, με εξαγωγές αξίας 116 εκ. ευρώ το 2012, ποσό που
ανέρχεται στο 40,70% του συνόλου των εξαγωγών και κυριότερους προορισμούς τη Ρωσία, τη Ρουμανία και τη
Γερμανία.
Οι δύο παραπάνω κλάδοι, που ξεχωρίζουν με σημαντική διαφορά από τους υπόλοιπους αναφορικά με την αξία των
εξαγωγών τους, εμφανίζονται επιπλέον ενισχυμένοι στο διάστημα 2008 – 2012 κατά 30 περίπου εκ. ευρώ ο πρώτος και
146
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
10 περίπου εκ. ευρώ ο δεύτερος, κάτι που έχει αντίστοιχη επίδραση και στις συνολικές εξαγωγές της Π.Ε. Πέλλα, οι
οποίες ενισχύονται κατά 13 περίπου εκ. ευρώ στο ίδιο διάστημα.
Η Γαλλία αποτελεί σημαντική αγορά – στόχο της Π.Ε. Πέλλας, καθώς απορροφά το 88,80% των εξαγωγών
Παρασκευασμάτων κρεάτων, ψαριών, μαλακίων κλπ, με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας να
ακολουθεί με 10,91%, ενός κλάδου ωστόσο που καλύπτει μόνο το 3,03% των συνολικών εξαγωγών της Π.Ε. Πέλλας,
με αξία εξαγωγών ύψους 8,6 εκ. ευρώ.
Στους κλάδους που ακολουθούν με αρκετά μικρότερη συμμετοχή στο σύνολο των εξαγωγών, και συγκεκριμένα οι
Πλαστικές ύλες και τεχνουργήματα και τα Λαχανικά, φυτά, ρίζες και κόνδυλοι, βρώσιμα, ως σημαντικότεροι προορισμοί
φαίνονται η Γερμανία, η Ιταλία και η Σερβία, καθώς και η Ρουμανία στην περίπτωση των τελευταίων, ενώ οι ύψους 3,2
περίπου εκ. ευρώ εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων προορίζονται αποκλειστικά στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία
της Μακεδονίας.
Π.Ε. Σερρών:
Στην Π.Ε. Σερρών ξεχωρίζει ο κλάδος του Βαμβακιού, ο οποίος σταδιακά αναδείχθηκε στον κλάδο που παρουσιάζει
υψηλότερο εξαγωγικό ενδιαφέρον, ακολουθώντας μια ανοδική πορεία στο διάστημα 2008-2012 (με εξαίρεση το 2011),
φτάνοντας το 2012 τα 19,7 εκ. ευρώ σε αξία εξαγωγών. Οι εξαγωγές αυτές είχαν σαν κυριότερους προορισμούς τις
αγορές της Τουρκίας, κατά 41,68% και της Κίνας με 16,83%.
Η Τουρκία εμφανίζεται επίσης ως ο βασικότερος προορισμός του κλάδου Διαφόρων παρασκευασμάτων διατροφής,
απορροφώντας τα 2,2 εκ. ευρώ από τα 6,4 εκ. ευρώ συνολικών εξαγωγών του κλάδου.
Από τις 10,8 εκ. ευρώ εξαγωγές Δημητριακών, τα 9,1 εκ. ευρώ είχαν σαν προορισμό την Ιταλία, κάτι που την αναδεικνύει
ως την βασικότερη αγορά – στόχο για αυτά τα προϊόντα, όπως επίσης και στα Τεχνουργήματα από πέτρες, γύψο και
τσιμέντο που ακολουθούν, με 5,5 εκ. ευρώ εξαγωγές από τα 9,6 εκ. ευρώ των συνολικών εξαγωγών του κλάδου, ενώ
η ίδια χώρα συμμετέχει και με 5,28% στις εξαγωγές Βαμβακιού.
Στον κλάδο των Τεχνουργημάτων από πέτρες, γύψο και τσιμέντο σημαντικό ποσοστό κατέχει και η Βουλγαρία,
απορροφώντας εξαγωγές ύψους 1,7 εκ. ευρώ.
Η Βουλγαρία επίσης συμμετέχει με μικρότερα ποσοστά και στις εξαγωγές Βαμβακιού (6,23%) και Δημητριακών (2,99%),
ενώ σημαντικό ποσοστό κατέχει ως προορισμός των εξαγωγών Παρασκευασμάτων λαχανικών καρπών και
φρούτων(20,67%), κάτω από τη Ρουμανία που προηγείται με 29,33% και στα προϊόντα Διαφόρων παρασκευασμάτων
διατροφής (13,37%), όπου η Τουρκία, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και το Ιράκ προηγούνται
με μικρή διαφορά.
Τέλος, αυξανόμενο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο κλάδος του Γάλακτος, αυγών, μελιού και προϊόντων ζωικής
προέλευσης, με συνεχώς αυξανόμενες εξαγωγές στο διάστημα 2008-2010, έχοντας σαν κύριες αγορές των προϊόντων
της Π.Ε. Σερρών τη Δανία, κατά 46,48% και τη Γερμανία, κατά 25,85%, ενώ και εδώ, ένα 8,84% προορίζεται στη
Βουλγαρία, ένα 6,45% στην Ιταλία και ένα 6,45% στην Κύπρο.
Συνοψίζοντας, για την Π.Ε. Σερρών μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι Ιταλία και Βουλγαρία, με μεγάλη
συμμετοχή στα εξαγωγές των περισσότερων από τους σημαντικότερους κλάδους της Π.Ε. Σερρών, καθώς και η Τουρκία,
λόγω της υψηλής συμμετοχής της στις εξαγωγές Βαμβακιού και Διαφόρων παρασκευασμάτων διατροφής, ενώ η
Ρουμανία παρουσιάζει ενδιαφέρον κυρίως στις εξαγωγές Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων.
Τέλος εξαιρετική δυναμική παρουσιάζει ο κλάδος των προϊόντων ζωικής προέλευσης, αναδεικνύοντας τη Δανία και τη
Γερμανία σε δυνητικές αγορές – στόχους.
147
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Π.Ε. Φλώρινας:
Στην περίπτωση της Π.Ε. Φλώρινας, μεγαλύτερο εξαγωγικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας, η οποία εμφανίζεται ως η κυριότερη αγορά – στόχος στο σύνολο των σημαντικότερων
κλάδων εξαγωγών της Π.Ε. Φλώρινας, με ποσοστά συμμετοχής σε πολύ σημαντικό βαθμό υψηλότερα από τις υπόλοιπες
χώρες.
Έτσι βλέπουμε την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας να καταλαμβάνει το 79,92% των συνολικής
αξίας 1,7 εκ. ευρώ εξαγωγών Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων, το 45,60% των 762 χιλ. ευρώ
εξαγωγών Κακάο και παρασκευασμάτων του, ενώ στις εξαγωγές Αυτοκινήτων και οχημάτων, Χαρτιού και
τεχνουργημάτων του και Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών καταλαμβάνει το 98,54%, 95,61% και 100%
αντίστοιχα.
Εξαίρεση αποτελεί ο ανερχόμενος κλάδος των Ποτών, αλκοολούχων υγρών και ξυδιού, που από στο διάστημα 2008 –
2010 παρουσιάζει αυξανόμενο ενδιαφέρον, αγγίζοντας τα 954 χιλ. ευρώ σε αξία εξαγωγών, οι οποίες έχουν ως
κυριότερους προορισμούς τη Γερμανία, με ποσοστό 17,52%, με τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Κύπρο να ακολουθούν, με
ποσοστά 14,04%, 13,79% και 10,32% αντίστοιχα.
Τέλος, η Ισπανία εμφανίζεται ως ο κυριότερος προορισμός του κλάδου Τεχνουργημάτων διαφόρων, ο οποίος όμως
κατέχει ένα ποσοστό 4,96% του συνόλου των εξαγωγών της Π.Ε. Φλώρινας, με εξαγωγές ύψους 257 χιλ. ευρώ, ενώ η
Αλβανία και ο Καναδάς, αποτελούν τους κυριότερους προορισμούς των αξίας 118 χιλ. ευρώ εξαγωγών
Παρασκευασμάτων με δημητριακά.
2.4. Παραγωγή – Διεθνώς εμπορεύσιμοι κλάδοι – Εξωστρέφεια
Μια σημαντική συνιστώσα της φέρουσας εξαγωγικής ικανότητας των επιχειρήσεων της διασυνοριακής περιοχής είναι και
τα επίπεδα της παραγωγής και συγκεκριμένα των διεθνώς εμπορεύσιμων κλάδων, των κλάδων δηλαδή που μπορούν να
διοχετεύσουν την παραγωγή τους σε αγορές του εξωτερικού, όπως οι κλάδοι της Μεταποίησης, της Βιομηχανίας
τροφίμων και της Γεωργίας, αλιείας και δασοκομίας, οι οποίοι παρουσιάζουν και το μεγαλύτερο ενδιαφέρον με βάση την
ανάλυση που προηγήθηκε.
Παρακάτω γίνεται μια συνοπτική μελέτη της εξαγωγικής δυναμικής που παρουσιάζουν οι συγκεκριμένοι κλάδοι, με βάση
τη μελέτη «Greece 10 Years Ahead», McKinsey&Company10:
Γεωργική παραγωγή:
Ιστορικά ο αγροτικός τομέας ήταν πάντα σημαντικός για την Ελλάδα, με τη σημασία του να ενισχύεται από τις έμμεσες
επιπτώσεις που έχει στη βιώσιμη αγροτική και περιβαλλοντική ανάπτυξη καθώς και σε άλλους κλάδους, όπως τη
μεταποίηση τροφίμων και τον τουρισμό.
Η διείσδυση της Ελλάδος στις κεντρικές ευρωπαϊκές αγορές είναι πολύ χαμηλή, με μερίδιο κάτω από το 2%, όταν η
Ιταλία και η Ισπανία έχουν περίπου 10% και 13% αντίστοιχα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η χώρα δεν έχει μία
ολοκληρωμένη και σαφή εξαγωγική στρατηγική, είτε συνολικά είτε για το κάθε προϊόν ξεχωριστά. Οι εισροές εργασίας
και η παραγωγικότητα της γης υπολείπονται σημαντικά των περισσότερων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, ενώ η
κατακερματισμένη υπολείπεται σε διεθνή ανταγωνιστικότητα.
10
Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά: Προσδιορίζοντας το νέο Εθνικό Μοντέλο Ανάπτυξης – Σύνοψη Θέτοντας τις αναπτυξιακές βάσεις σε σημαντικούς
οικονομικούς κλάδους, McKinsey&Company, Athens Office, Σεπτέμβριος 2011
148
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Παρά τα μειονεκτήματα αυτά, η Ελλάδα κατέχει πλεονεκτήματα ποιότητας και κόστους που δείχνουν ότι υπάρχει η
δυνατότητα για υψηλότερη ανταγωνιστικότητα, εξωστρέφεια και υποκατάσταση εισαγωγών. Μέσω της διαφοροποίησης
και μιας επικεντρωμένης στρατηγικής προϊόντων και μάρκετινγκ, μπορεί να γίνει διάκριση των προϊόντων σε τέσσερις
κατηγορίες:

εισαγόμενα/ευρείας κατανάλωσης

προσανατολισμένα στην επεξεργασία

αναδυόμενα

εξαγωγικές μηχανές
Αντίστοιχα θα γίνει προσαρμογή στην παραγωγική, κυρίως δίνοντας έμφαση στην παραγωγή ανωτέρων ποιοτικά
προϊόντων, για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους, καθώς και στην εμπορική στρατηγική βάσει των ιδιαίτερων
χαρακτηριστικών της κάθε ομάδας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα προϊόντα προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης
(π.χ., μαστίχα, κρόκο, σπαράγγια). Ταυτόχρονα στην ίδια κατεύθυνση είναι η εισαγωγή νέων μεθόδων και κινήτρων για
την αύξηση της παραγωγικότητας της γης, και η ίδρυση ενός νέου οργανισμού τυποποίησης και πιστοποίησης για
αγροτικά προϊόντα και μεθόδους (περιλαμβανομένης της βιολογικής καλλιέργειας).
Για τη διασφάλιση της διείσδυσης και της παρουσίας των ελληνικών γεωργικών προϊόντων σε ξένες αγορές, αναγκαίο
είναι να συγκεντρωθεί η παραγωγή, να υπάρξει συντονισμός, να δημιουργηθούν και να λειτουργήσουν δίκτυα διανομής
στο εξωτερικό (π.χ. με την ίδρυση μίας «Εταιρίας Ελληνικών Τροφίμων»), ενώ η επένδυση στην πανεπιστημιακή
εκπαίδευση και έρευνα, με έμφαση στην επιχειρηματικότητα και σε πρακτικά προβλήματα, όπως με τη δημιουργία
περαιτέρω τμημάτων αγροτικής ανάπτυξης και ενός Ινστιτούτου Ανάπτυξης της Γεωργίας, θα οδηγούσε στην ανάπτυξη
επαγγελματικών δυνατοτήτων, με την ύπαρξη ενός υψηλά καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού και στη
αποτελεσματική διάχυση της πληροφόρησης και τεχνογνωσίας και στην εισαγωγή κινήτρων για νέους αγρότες.
Βιομηχανία τροφίμων:
Η μεταποίηση τροφίμων αποτελεί το μεγαλύτερο κλάδο του τομέα και συνεχίζει να αναπτύσσεται, τόσο στην Ελλάδα
όσο και στην Ε.Ε., καθώς υπάρχει στροφή της ζήτησης προς τα συσκευασμένα τρόφιμα. Η μεταποίηση τροφίμων, χάρη
στη διαθεσιμότητα πρώτων υλών και προϊόντων υψηλής ποιότητας, εξειδικευμένης τεχνογνωσίας και λογικού κόστους
στην Ελλάδα, παρουσιάζει πολλές δυνατότητες να αυξήσει την αξία και τις εξαγωγές της και να περιορίσει τις εισαγωγές
ειδικά σε τέσσερις κατηγορίες τροφίμων που αναπτύσσονται με ταχείς ρυθμούς, λίπη και έλαια, φρούτα και λαχανικά,
γαλακτοκομικά προϊόντα και προϊόντα αρτοποιίας.
Αναγκαίος για την ανάπτυξη της εξαγωγικής δυναμικής του κλάδου είναι ο καθορισμός προτεραιοτήτων για τις
εξαγωγικές αγορές, με την κατάλληλη ομαδοποίηση των ξένων αγορών με βάση την παρουσία κοινών δικτύων λιανικής
πώλησης και εμπορικών συνεργειών, και στη συνέχεια την ιεράρχηση τους με βάση το μέγεθος, την προοπτική
ανάπτυξης και την αποδοχή των ελληνικών προϊόντων.
Επιπλέον, μέσω της καινοτομίας και της σταδιακής βελτίωσης της αξίας του προϊόντος, στόχος είναι η δημιουργία ενός
παγκόσμια αναγνωρίσιμου μηχανισμού πιστοποίησης πρωτότυπων ελληνικών προϊόντων και ανάληψη δράσεων που
σχετίζονται ειδικά με το κάθε προϊόν, όπως η συσκευασία και το "ονοματεπώνυμο"/ branding, η εισαγωγή καινοτομιών,
η διαφήμιση του τόπου προέλευσης για τα ελληνικά γαλακτοκομικά (στραγγιστό γιαούρτι και φέτα) και η επιλεκτική
προώθηση άλλων προϊόντων που παρουσιάζουν προοπτική ταχείας ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, απαραίτητος είναι ο
συντονισμός των ενεργειών (όπως με τη λειτουργία μιας κοινής «Εταιρίας Ελληνικών Τροφίμων», παράλληλα με το
επίπεδο της παραγωγής) για την εξασφάλιση πρόσβασης στις σημαντικές εξαγωγικές αγορές για τα ανταγωνιστικά
ελληνικά προϊόντα και παραγωγούς, αναπτύσσοντας δίκτυα χονδρικής και λιανικής διανομής, συντονίζοντας καμπάνιες
149
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
μάρκετινγκ και ιδρύοντας σε σημεία αυξημένης κίνησης έναν περιορισμένο αριθμό καταστημάτων λιανικής πώλησης που
θα διαθέτουν αποκλειστικά ελληνικά προϊόντα στις κύριες αγορές.
Τέλος, πέρα των κατηγοριών που αναφέρθηκαν παραπάνω, εξαιρετική δυναμική παρουσιάζουν και κάποιες
εξειδικευμένες ομάδες τροφίμων, όπως προϊόντα, επεξεργασμένα και μη, τα οποία διαθέτουν πιστοποίηση ΠΟΠ
(Προστατευόμενη Ονομασία Προελεύσεως) είτε ΠΓΕ (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη) - π.χ. κρόκος Κοζάνης,
φάβα Σαντορίνης, μαστίχα Χίου, αυγοτάραχο Μεσολογγίου. Αυτό το χαρτοφυλάκιο προϊόντων παρέχει σημαντικό
συγκριτικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει διεθνώς, π.χ. «miracle
hazelnut» στην Τουρκία, chorizo στην Ισπανία. Η ευκαιρία εντοπίζεται κυρίως στην επίτευξη της απαιτούμενης κλίμακας
και στήριξης της Πολιτείας, με σκοπό τη χάραξη ολοκληρωμένης στρατηγικής προώθησης, η οποία να «επικοινωνεί»
αποτελεσματικά το value proposition του κάθε προϊόντος στην εγχώρια αλλά και τις διεθνείς αγορές, αναδυόμενες και
μη.
2.5. Δυνητικές αγορές στόχοι
Η προσέγγιση της δυνητικής αγοράς στόχου έγινε με γνώμονα την αξία των εισαγωγών που πραγματοποιείται ετησίως
ανά χώρα. Η ανάλυση περιλαμβάνει τις βασικές εισαγωγικές χώρες και ακολουθεί η συσχέτιση της ζήτησης προϊόντων
με τη δυνατότητα εξαγωγών από τη διασυνοριακή περιοχή. Στο παρακάτω διάγραμμα, παρουσιάζονται οι 50 κυριότερες
χώρες με τις περισσότερες εισαγωγές για το έτος 2012.
150
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 58: Οι 50 Κυριότερες Εισαγωγικές Χώρες το 2012
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
151
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Με βάση το παραπάνω γράφημα και τα αντίστοιχα στατιστικά στοιχεία εισαγωγών γίνεται ένας διαχωρισμός των 10
σημαντικότερων εν δυνάμει εισαγωγέων
αφαιρώντας από αυτούς τις χώρες οι οποίες ήδη έχουν αναδειχτεί ως
εισαγωγείς των προϊόντων της διασυνοριακής περιοχής11. Υιοθετώντας τη μεθοδολογία αυτή προκύπτουν οι κάτωθι
χώρες οι οποίες εμφανίζουν πολύ ισχυρή εισαγωγική δραστηριότητα πέρα από τις χώρες που έχουν εντοπιστεί ήδη.

ΗΠΑ

Κίνα

Ιαπωνία

Γαλλία

Νότιος Κορέα

Ολλανδία

Χονγκ Κονγκ

Ινδία

Καναδάς

Σιγκαπούρη
Στις χώρες αυτές εξετάζεται η εισαγωγική δυναμική των προϊόντων με την ισχυρότερη εξωστρεφή δραστηριότητα της
διασυνοριακής περιοχής.
Στους Πίνακες που ακολουθούν, παρουσιάζεται η κατάταξη εισαγωγών ανά κλάδο – το σύνολο των κλάδων ανά CN2
είναι 97, στη στήλη κατάταξη εξαγωγών ο αριθμός αντιπροσωπεύει τη θέση που έχει ο κάθε κλάδος ανάμεσα στο σύνολο
των 97 κλάδων, π.χ. το 2 σημαίνει ότι ο κλάδος είναι ο 2ος ποιο σημαντικός κλάδος σε όγκο εισαγωγών κ.ο.κ. Η στήλη
Ποσοστό Εισαγωγών, αντιπροσωπεύει το ποσοστό του κλάδου στο σύνολο των εισαγωγών της χώρας για το έτος 2012.
Πίνακας 39: Εισαγωγές Η.Π.Α. 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ
ΔΟΛΑΡΙΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
Εξαγωγών
2012
2
84
Machinery. Nuclear reactors. Boilers. etc
13,48%
7
30
Pharmaceutical products
64.390.139
2,76%
11
39
Plastics and articles thereof
44.245.005
1,90%
12
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
42.597.282
1,83%
23
76
Aluminium and articles thereof
15.967.312
0,68%
29
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
11.378.192
0,49%
36
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
7.948.794
0,34%
38
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
7.232.358
0,31%
75
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
1.872.044
0,08%
82
52
Cotton
1.188.924
0,05%
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
11
314,553.543
Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Ρωσία, και η Τουρκία
152
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Η αγορά των Η.Π.Α., είναι σήμερα η μεγαλύτερη εισαγωγική δύναμη στον κόσμο. Από τον παραπάνω Πίνακα
διαπιστώνεται ότι 8 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα
πρώτα 40 προϊόντα που εισάγουν οι Η.Π.Α.
Πίνακας 40: Εισαγωγές Κίνα 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ ΔΟΛΑΡΙΑ
3
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
181.960.039
7
39
Plastics and articles thereof
69.424.491
14
52
Cotton
18.681.444
21
30
Pharmaceutical products
12.993.175
24
76
Aluminium and articles thereof
9.598.255
36
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
3.807.879
49
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
2.406.865
63
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
1.344.869
65
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
1.316.016
75
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
623.762
Εξαγωγών
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
Η αγορά της Κίνας , είναι σήμερα η δεύτερη μεγαλύτερη και η πιο αναπτυσσόμενη εισαγωγική δύναμη στον κόσμο. Από
τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 6 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε.,
βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Κίνα.
Πίνακας 41: Εισαγωγές Ιαπωνία 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ ΔΟΛΑΡΙΑ
Εξαγωγών
3
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
64.134.473
6
30
Pharmaceutical products
23.028.715
10
39
Plastics and articles thereof
15.704.796
11
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
15.633.443
19
76
Aluminium and articles thereof
8.310.035
30
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
5.793.935
33
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
4.013.408
38
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
3.185.015
40
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
2.691.103
67
52
Cotton
776.073
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
153
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Η Ιαπωνία αποτελεί μια παραδοσιακή οικονομική δύναμη, που μετά την κρίση που πέρασε τα τελευταία χρόνια, δείχνει
να ανακάμπτει δυναμικά. Από τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 9 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που
αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Ιαπωνία.
Πίνακας 42: Εισαγωγές Γαλλία 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
Εξαγωγών
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
ΔΟΛΑΡΙΑ
2012
2
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
72.693.289
10,96%
6
30
Pharmaceutical products
26.379.612
3,98%
7
39
Plastics and articles thereof
24.084.425
3,63%
14
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
9.988.335
1,51%
19
76
Aluminium and articles thereof
6.654.550
1,00%
25
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
4.717.807
0,71%
30
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
4.027.041
0,61%
37
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
3.130.468
0,47%
45
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
2.546.727
0,38%
73
52
Cotton
547.780
0,08%
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
Η Γαλλία αποτελεί μια επίσης μια παραδοσιακή οικονομική δύναμη η οποία σε έχει σημαντικό πλεονέκτημα σε σχέση με
τις εξαγωγές, το ότι είναι εντός της Ε.Ε.. Από τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 8 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων
που αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Γαλλία.
Πίνακας 43: Εισαγωγές Ν. Κορέα 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
Εξαγωγών
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
ΔΟΛΑΡΙΑ
2012
3
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
47.438.512
9,20%
8
39
Plastics and articles thereof
10.614.596
2,06%
14
76
Aluminium and articles thereof
5.726.218
1,11%
17
30
Pharmaceutical products
4.241.446
0,82%
27
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
2.234.814
0,43%
34
52
Cotton
1.692.335
0,33%
38
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
1.396.479
0,27%
53
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
883.423
0,17%
56
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
721.315
0,14%
69
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
394.962
0,08%
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
154
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Η Ν. Κορέα, παρουσιάζει τεράστια ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια και αποτελεί πλέον μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές
δυνάμεις στον κόσμο. Από τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 7 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που
αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Ν. Κορέα.
Πίνακας 44: Εισαγωγές Ολλανδία 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
Εξαγωγών
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
ΔΟΛΑΡΙΑ
2012
2
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
60.950.294
12,16%
8
30
Pharmaceutical products
13.776.302
2,75%
Plastics and articles thereof
9
39
15
8
13.192.683
2,63%
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
5.278.540
1,05%
19
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
4.760.641
0,95%
20
76
Aluminium and articles thereof
4.673.173
0,93%
30
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
3.016.063
0,60%
35
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
2.558.625
0,51%
43
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
1.870.270
0,37%
78
52
Cotton
253.245
0,05%
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
Η Ολλανδία είναι διαχρονικά μια πολύ ισχυρή οικονομικά χώρα, η οποία βρίσκεται εντός της Ε.Ε., γεγονός που
διευκολύνει τις εξαγωγές. Από τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 7 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που
αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Ολλανδία.
Πίνακας 45: Εισαγωγές Χονκ Κονκ 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
Εξαγωγών
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
ΔΟΛΑΡΙΑ
2012
3
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
70.207.803
12,68%
6
39
Plastics and articles thereof
14.019.529
2,53%
9
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
8.117.990
1,47%
15
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
3.479.781
0,63%
16
52
Cotton
3.285.800
0,59%
25
30
Pharmaceutical products
2.255.888
0,41%
40
76
Aluminium and articles thereof
1.132.756
0,20%
46
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
828.393
0,15%
56
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
443.906
0,08%
60
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
364.400
0,07%
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
155
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Το Χονκ Κονκ τα τελευταία χρόνια, έχει τη δυναμική ώστε να γίνει ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα της
Ασίας. Από τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 7 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που αναδεικνύονται στις
εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει το Χονκ Κονκ.
Πίνακας 46: Εισαγωγές Ινδία 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ ΔΟΛΑΡΙΑ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
Εξαγωγών
2012
3
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
36.226.292
7,41%
9
39
Plastics and articles thereof
9.281.085
1,90%
20
76
23
7
Aluminium and articles thereof
3.081.740
0,63%
Edible vegetables and certain roots and
2.281.444
0,47%
1.856.833
0,38%
1.756.555
0,36%
tubers
26
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit.
melons
27
30
Pharmaceutical products
33
52
Cotton
770.431
0,16%
67
62
Articles of apparel. accessories. not knit or
197.049
0,04%
crochet
75
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
76.532
0,02%
78
24
Tobacco and manufactured tobacco
49.782
0,01%
substitutes
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
Η Ινδία παρουσιάζει τεράστια οικονομική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια σε όλους τους τομείς της οικονομίας. Από τον
παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 7 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε.,
βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Ινδία
Πίνακας 47: Εισαγωγές Καναδάς 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
Εξαγωγών
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
ΔΟΛΑΡΙΑ
2012
2
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
67.510.382
14,60%
6
39
Plastics and articles thereof
15.094.741
3,26%
8
30
Pharmaceutical products
12.278.687
2,66%
19
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
4.274.940
0,92%
20
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
4.272.958
0,92%
24
76
Aluminium and articles thereof
3.761.767
0,81%
31
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
2.492.834
0,54%
39
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
2.194.301
0,47%
83
52
Cotton
158.712
0,03%
84
24
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
154.134
0,03%
156
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
Ο Καναδάς είναι επίσης μια παραδοσιακή οικονομική δύναμη, με σταθερή οικονομία και διαχρονικά θετικά οικονομικά
στοιχεία. Από τον παραπάνω Πίνακα διαπιστώνεται ότι 8 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που αναδεικνύονται στις
εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει ο Καναδάς.
Πίνακας 48: Εισαγωγές Σιγκαπούρη 2012
Κατάταξη
CN2
ΠΡΟΙΟΝΤΑ
Εξαγωγών
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΣΕ
ΠΟΣΟΣΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ
ΔΟΛΑΡΙΑ
2012
3
84
Machinery. nuclear reactors. boilers. etc
50.522.013
13,30%
6
39
Plastics and articles thereof
8.192.174
2,16%
17
30
Pharmaceutical products
2.182.410
0,57%
23
76
Aluminium and articles thereof
1.389.081
0,37%
27
61
Articles of apparel. accessories. knit or crochet
1.228.808
0,32%
28
4
Dairy products. eggs. honey. edible animal product
1.212.665
0,32%
Tobacco and manufactured tobacco substitutes
752.755
0,20%
nes
39
24
44
8
Edible fruit. nuts. peel of citrus fruit. melons
590.297
0,16%
49
7
Edible vegetables and certain roots and tubers
473.000
0,12%
57
20
Vegetable. fruit. nut. etc food preparations
318.846
0,08%
81
52
Cotton
62.767
0,02%
Πηγή: World Trade Organization / Ιδία επεξεργασία
Η Σιγκαπούρη αποτελεί μια ανερχόμενη οικονομική δύναμη της Ασιατικής Οικονομίας. Από τον παραπάνω Πίνακα
διαπιστώνεται ότι 6 από τις 10 κατηγορίες προϊόντων που αναδεικνύονται στις εξεταζόμενες Π.Ε., βρίσκονται μέσα στα
πρώτα 40 προϊόντα που εισάγει η Σιγκαπούρη.
Με βάση την εξέταση των παραπάνω χωρών, διαπιστώνεται πως στο σύνολο τους υπάρχει μια ιδιαίτερη δυναμική που
ευνοεί τις εισαγωγές των προϊόντων που παράγονται στις εξεταζόμενες Π.Ε.
Οι κλάδοι που ξεχωρίζουν στο σύνολο των χωρών, είναι οι Λέβητες – Μηχανές, τα Φαρμακευτικά Προϊόντα, τα Πλαστικά,
το Αργίλιο και Τεχνουργήματα αυτού καθώς και οι Καρποί και τα Φρούτα. Αντίθετα το βαμβάκι και τα Καπνά
παρουσιάζουν μειωμένη ζήτηση.
Από την εξέταση των πιθανών εξαγωγικών προορισμών για τα προϊόντα των εξεταζόμενων Π.Ε., συμπεραίνεται ότι οι
αγορές – στόχοι μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία αφορά αγορές –στόχους οι οποίοι
αποτελούν ήδη εξαγωγικούς προορισμούς για τις Π.Ε. της Διασυνοριακής Περιοχής.
Η δεύτερη κατηγορία, αφορά αγορές στόχους στους οποίους παρατηρείται ελάχιστη ή μηδενική εξαγωγική
δραστηριότητα από τις Π.Ε. της Διασυνοριακής Περιοχής, όμως παρουσιάζουν πολύ σημαντική εισαγωγική
δραστηριότητα, η οποία μάλιστα είναι συναφής με τα κυρίως εξαγόμενα προϊόντα των Π.Ε.
Με βάση την ανάλυση που προηγήθηκε, τη δυναμική των εξαγόμενων προϊόντων των Π.Ε. της Διασυνοριακής Περιοχής,
τη εισαγωγική δυναμική των χωρών- στόχων που εξετάστηκαν, επελέγησαν οι κάτωθι χώρες ως αγορές στόχοι, δίχως
φυσικά να μειωθεί το ενδιαφέρον στους υφιστάμενους εξαγωγικούς προορισμούς των ελληνικών προϊόντων της
διασυνοριακής περιοχής:
157
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR

Γερμανία

Κίνα

Ρωσία

Ιαπωνία

ΗΠΑ

Ν. Κορέα

Ιταλία

Ινδία

Τουρκία

Ηνωμένο Βασίλειο
158
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.6. Η περίπτωση της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως αγορά των ελληνικών
εξαγωγών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ως εμπορικός εταίρος των
διασυνοριακών περιοχών της Ελλάδας, ιδίως από το 2011 και μετά, όπου και αποτελεί τον βασικότερο προορισμό των
εξαγωγών της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής, αλλά και έναν από τους βασικότερους στο σύνολο των εξαγωγών της
χώρας. Σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη αυτή της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως εξαγωγικό
προορισμό έπαιξε η εντυπωσιακή άνοδος των εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων στο ίδιο διάστημα, κλάδος ο οποίος
καταλαμβάνει σταθερά την πρώτη θέση στις ελληνικές εξαγωγές προς τη συγκεκριμένη χώρα από το 2010 και μετά,
αλλά και την πρώτη θέση στο σύνολο των εξαγωγών της χώρας στο διάστημα 2008 – 2012.
Το 2012 η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας καταλαμβάνει την 9η θέση στη λίστα των προορισμών
των ελληνικών εξαγωγών, με ποσοστό συμμετοχής 3% στη συνολική αξία των εξαγωγών. Πιο συγκεκριμένα, για την
ίδια χρονιά σχετικά με τον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων, στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
κατευθύνεται ένα 5,23% των εξαγωγών του συγκεκριμένου κλάδου, με συνολική αξία 556,40 εκ. ευρώ, παρουσιάζοντας
μια αύξηση από το 2011 ύψους 264 εκ. ευρώ. Η Τουρκία την ίδια χρονιά καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην ίδια λίστα,
απορροφώντας το 20,29% των εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων.
Όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα, πέρα από τον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων, η πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας αποτελεί προορισμό και για άλλους σημαντικούς εξαγωγικούς κλάδους της χώρας, όπως ο
Χυτοσίδηρος, σίδηρος και χάλυβας κλάδος στον οποίο κατέχει την 4η θέση ως χώρα προορισμός, και το Αργίλιο και τα
τεχνουργήματά του.
Πίνακας 49: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Ελλάδος προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
CN2
27
72
39
60
84
08
23
61
76
73
48
31
20
21
25
85
32
44
68
ΚΛΑΔΟΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΧΩΡΑΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ, ΛΑΔΙΑ, ΚΕΡΙΑ ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ ΥΛ.
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ, ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΥΛΕΣ
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ, ΛΕΒΗΤΕΣ, ΜΗΧΑΝΕΣ
ΚΑΡΠΟΙ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΑ ΒΡΩΣΙΜΑ, ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ Ή ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΕΙΔΩΝ
ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. ΤΡΟΦΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΕΣ ΓΙΑ ΖΩΑ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤΟΣ, ΠΛΕΚΤΑ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ, ΣΙΔΗΡΟ Ή ΧΑΛΥΒΑ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ. ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΥΤΤΑΡΙΝΗ, ΧΑΡΤΙ Ή
ΧΑΡΤΟΝΙ
ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ, ΚΑΡΠΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΥΤΩΝ Ή ΑΛΛΩΝ ΜΕΡΩΝ
ΦΥΤΩΝ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΑΛΑΤΙ. ΘΕΙΟ. ΓΑΙΕΣ ΚΑΙ ΠΕΤΡΕΣ. ΓΥΨΟΣ, ΑΣΒΕΣΤΗΣ ΚΑΙ ΤΣΙΜΕΝΤΑ
ΜΗΧΑΝΕΣ, ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥΣ ΚΛΠ
ΔΕΨΙΚΑ ΚΑΙ ΒΑΦΙΚΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΑ. ΤΑΝΝΙΝΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΤΟΥΣ.
ΧΡΩΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ, ΧΡΩΜΑΤΑ ΕΠΙΧΡΙΣΗΣ ΚΑΙ
ΒΕΡΝΙΚΙΑ. ΜΑΣΤΙΧΕΣ (ΣΤΟΚΟΙ). ΜΕΛΑΝΙΑ
ΞΥΛΕΙΑ, ΞΥΛΟΚΑΡΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΞΥΛΟ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ, ΓΥΨΟ, ΤΣΙΜΕΝΤΟ, ΑΜΙΑΝΤΟ,
ΜΑΡΜΑΡΥΓΙΑ Ή ΑΝΑΛΟΓΕΣ ΥΛΕΣ
159
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
2010
21.139.806.260
2011
24.273.040.957
2012
27.561.452.319
391.291.195
565.605.158
827.357.431
123.938.492
42.959.160
19.857.979
19.227.624
18.132.241
16.181.012
292.094.824
49.746.284
24.434.617
17.684.875
18.437.502
17.598.818
556.396.548
50.484.212
20.762.489
18.141.029
25.564.114
20.272.973
10.886.177
9.107.105
10.963.229
8.676.954
8.305.142
7.835.954
4.797.782
9.656.371
9.092.316
3.427.938
8.799.952
10.482.822
7.657.183
8.912.873
5.722.431
7.314.663
7.942.333
7.519.805
6.875.877
7.594.854
7.415.562
6.556.614
6.079.013
4.535.245
6.229.102
4.394.376
3.661.332
6.109.943
3.063.828
4.567.242
3.561.230
3.691.036
4.406.687
3.315.198
3.625.978
3.397.916
3.014.677
5.221.299
3.576.757
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Όπως προκύπτει και από τον παραπάνω πίνακα ο κλάδος των Ορυκτών καυσίμων καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των
εξαγωγών προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, με ποσοστό πάνω από 65%, και συνολική αξία
εξαγωγών το 2012 827,36 εκ. ευρώ. Αξιοσημείωτη είναι και η απότομη άνοδος της αξίας των εξαγωγών Ορυκτών
καυσίμων στο διάστημα 2010 – 2012, με ένα άλμα κοντά στα 440 εκ. ευρώ.
Στη συνέχεια ακολουθεί ο κλάδος του Χυτοσιδήρου, σιδήρου και χάλυβα, επίσης με ανοδική πορεία στο διάστημα 2010
– 2012 και συνολική αξία εξαγωγών το 2012 50,48 εκ. ευρώ.
Ανοδική τάση παρατηρείται στο ίδιο διάστημα και στους κλάδους των Πλαστικών υλών και τεχνουργημάτων, παρά την
πτώση στο διάστημα 2011 -2012, στους Πυρηνικούς αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές, στους Καρπούς και φρούτα,
στο Αργίλιο και τα τεχνουργήματά του, τα Τεχνουργήματα από χυτοσίδηρο, σίδηρο και χάλυβα και στα Παρασκευάσματα
λαχανικών καρπών και φρούτων. Η εξέλιξη των εξαγωγών προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
παρουσιάζεται γραφικά και στα παρακάτω διαγράμματα. Σημειώνεται ότι λόγω της μεγάλης διαφοράς του κλάδου των
Ορυκτών καυσίμων από τους υπόλοιπους κλάδους και για να αποφύγουμε να γίνει το γράφημα δυσδιάκριτο για τους
υπόλοιπους κλάδους, η εξέλιξη των εξαγωγών του συγκεκριμένου κλάδου παρατίθεται ξεχωριστά, κάτι που επίσης
εξυπηρετεί στο να φανεί πιο καθαρά η σχέση της εξέλιξης των εξαγωγών του συγκεκριμένου κλάδου με τις συνολικές
εξαγωγές προς τη συγκεκριμένη χώρα.
Γράφημα 59: Συνολικές εξαγωγές και εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων σε εκ. ευρώ της Ελλάδας προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (2010-2012)
160
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στις επόμενες ενότητες παρουσιάζονται τα στοιχεία των ελληνικών εξαγωγών προς την πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας ανά Π.Ε. της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής, καθώς και τα αντίστοιχα στοιχεία στο
σύνολο της διασυνοριακής περιοχής.
2.6.1.Π.Ε. Θεσσαλονίκης
Παρακάτω παρουσιάζονται τα στοιχεία των εξαγωγών της Π.Ε. Θεσσαλονίκης προς την πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας.
Πίνακας 50: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης προς την
πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
'27'
'72'
'60'
'84'
'39'
'23'
'61'
'25'
'22'
'73'
'08'
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΛΠ ΕΙΔΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦ.ΤΡΟΦΕΣ ΖΩΩΝ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΑΛΑΤΙ,ΘΕΙΟ,ΓΑΙΕΣ,ΠΕΤΡΕΣ,ΓΥΨΟΣ,ΑΣΒΕΣΤ.ΤΣΙΜ.
ΠΟΤΑ,ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΞΥΔΙ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
2010
2011
2012
251.347.683,00
111.485.282,00
40.186.020,00
10.839.346,00
9.390.187,00
7.983.290,00
7.199.289,00
6.085.618,00
4.415.676,00
3.882.363,00
3.198.970,00
2.708.773,00
408.671.787,00
266.771.316,00
44.408.224,00
10.691.665,00
11.043.959,00
8.611.486,00
6.716.117,00
3.340.103,00
2.266.836,00
2.779.181,00
3.311.207,00
3.236.939,00
646.801.632,00
516.748.084,00
44.375.149,00
12.140.332,00
7.292.801,00
7.871.347,00
8.040.592,00
2.540.263,00
1.519.260,00
2.412.387,00
2.949.027,00
3.671.720,00
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Παρατηρείται κι εδώ, όπως και στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής, η κυριαρχία του κλάδου των Ορυκτών καυσίμων
στις εξαγωγές προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, ιδιαίτερα στο διάστημα 2011 – 2012, όπου
και οι εξαγωγές του συγκεκριμένου κλάδου καταλαμβάνουν το 65% και 80% των εξαγωγών προς τη συγκεκριμένη
χώρα, ενώ το 2012 οι εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας,
αποτελούν το 15,08% του συνόλου των εξαγωγών της Π.Ε. Θεσσαλονίκης. Τα στοιχεία αυτά παρουσιάζονται γραφικά
στα παρακάτω γραφήματα. Σημειώνεται κι εδώ ότι η γραφική παράσταση της εξέλιξης των εξαγωγών Ορυκτών καυσίμων
παρουσιάζεται ξεχωριστά από τους υπόλοιπους κλάδους, καθώς η συμπερίληψή του στο ίδιο γράφημα θα έκανε τα
διαγράμματα των υπολοίπων κλάδων δυσδιάκριτα, λόγω της μεγάλης διαφοράς τους από τον συγκεκριμένο κλάδο.
161
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΕκατομμύριαΕυρώ
Γράφημα 60: Συνολικές εξαγωγές και εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων σε εκ. ευρώ της Π.Ε. Θεσσαλονίκης προς την
πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (2010-2012)
700,00
600,00
500,00
400,00
300,00
200,00
100,00
0,00
2010
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ
2011
2012
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 61: Εξαγωγές, σε εκ. ευρώ, της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, προς την ΠΓΔΜ (2010-2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ./ Ιδία επεξεργασία
Παρατηρείται ότι η εικόνα και η εξέλιξη των εξαγωγών των σημαντικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης,
αναφορικά με τις εξαγωγές προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας είναι παρόμοια, κατά αναλογία, με
την εικόνα των συνολικών εξαγωγών της χώρας προς τη συγκεκριμένη χώρα, κάτι που υποδεικνύει την ιδιαίτερη δυναμική και
αυξημένη σημασία της Π.Ε. Θεσσαλονίκης στις εμπορικές συναλλαγές με τη συγκεκριμένη χώρα, καθώς και τη δυναμική της
ζήτησης της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας προς τους συγκεκριμένους κλάδους και προϊόντα.
162
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.6.2.Π.Ε. Κιλκίς
Ακολουθούν τα στοιχεία των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
Πίνακας 51: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Κιλκίς προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
2010
2011
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
'27'
'85'
'84'
'76'
'83'
'72'
'21'
'39'
'24'
'48'
'69'
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΜΗΧΑΝΕΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΛΠ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΚΑΠΝΑ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤ.ΚΑΠΝΟΥ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΚΕΡΑΜΕΥΤΙΚΗΣ
7.249.987,00
112
32.997
2.824.735
1.064.616
674.193
558.693
439.916
414.407
392.128
225.888
95.326
9.138.013,00
2.932.931
2.355
695.466
1.360.389
924.154
462.601
455.275
742.939
215.504
384.123
328.204
2012
17.473.247,00
7.835.394
1.353.119
1.259.817
1.410.722
722.215
1.864.591
509.697
600.890
257.646
491.330
492.130
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στο διάστημα έως και το 2010 η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας δεν ανήκει στις 10 σημαντικότερες
αγορές στόχους της Π.Ε. Κιλκίς, ενώ αποτελεί προορισμό για τα βασικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της περιοχής, Αργίλιο
και τεχνουργήματα και Πυρηνικοί αντιδραστήρες, σε ποσοστό έως και 2%, με εξαίρεση την περίπτωση του 2010, όπου
αποτελεί το δεύτερο σημαντικότερο προορισμό Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, με ποσοστό 8,83%.
Από το 2011 και μετά, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας ενισχύει σταδιακά τη θέση της ως
προορισμός των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς, παράλληλα με την εμφάνιση του κλάδου των Ορυκτών καυσίμων στις
συνολικές εξαγωγές της περιοχής, απορροφώντας σχεδόν το 100% των εξαγωγών του συγκεκριμένου κλάδου.
Παράλληλα ενισχύονται και οι εξαγωγές Αργιλίου και τεχνουργημάτων του και Χυτοσιδήρου, σιδήρου και χάλυβα προς
την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
Έτσι το 2012, η συγκεκριμένη χώρα αναδεικνύεται στο δεύτερο σημαντικότερο εξαγωγικό προορισμό της Π.Ε. Κιλκίς,
με ποσοστό συμμετοχής στις συνολικές εξαγωγές 7,96%, έναντι 8,65% της Γερμανίας, ενώ ενισχύεται και ο κλάδος των
Ορυκτών καυσίμων στη θέση του στις εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς, αγγίζοντας σε συνολική αξία εξαγωγών το 2012 τα 8
εκ. ευρώ.
Επίσης το 2012 εμφανίζονται και οι εξαγωγές του κλάδου Μηχανές, συσκευές και υλικά ηλεκτρικά, αύξηση η οποία
συνδυασμένη με την πτώση των εξαγωγών Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών προς τη συγκεκριμένη
χώρα, αναδεικνύει τον κλάδο των Μηχανών, συσκευών και υλικών ηλεκτρικών στον τρίτο σημαντικότερο για τις
εξαγωγές της Π.Ε. Κιλκίς προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας το 2012.
Η εξέλιξη των εξαγωγών προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας παρουσιάζονται γραφικά και στο
παρακάτω διάγραμμα.
163
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 62: Εξαγωγές, σε εκ. ευρώ, της Π.Ε. Κιλκίς, προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
(2010-2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Έτσι φαίνεται ότι η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αποτελεί το 2012 μια σημαντική αγορά στόχο
για την Π.Ε. Κιλκίς, με εξαγωγές συνολικής αξίας 17,47 εκ. ευρώ προς τη συγκεκριμένη χώρα, με τον κλάδο των Ορυκτών
καυσίμων να συμμετέχει με ποσοστό 44,84% στις εξαγωγές αυτές, με εξαγωγές συνολικής αξίας 7,84 εκ. ευρώ.
Αξιοσημείωτο είναι παρ’ όλα αυτά το γεγονός ότι ακόμη και το 2012 όπου και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας αποτελεί το δεύτερο σημαντικότερο προορισμό των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς, η σημαντικότητα αυτή
οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων, ο οποίος αποτελεί τον πέμπτο κατά σειρά κλάδο
στο σύνολο των εξαγωγών της Π.Ε. Κιλκίς, με ποσοστό συμμετοχής 3,57%, έναντι 30,46% και 30,24% των κλάδων
του Αργιλίου και τεχνουργημάτων του και Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών αντίστοιχα, οι οποίοι
αποτελούν του σημαντικότερους εξαγωγικούς κλάδους της Π.Ε. Κιλκίς σε όλο το διάστημα 2008 - 2012.
2.6.3.Π.Ε. Πέλλας
Πίνακας 52: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Πέλλας προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για το διάστημα 2010-2012
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
'27'
'08'
'25'
'16'
'05'
'72'
'73'
'84'
'39'
'07'
'20'
'48'
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΑΛΑΤΙ,ΘΕΙΟ,ΓΑΙΕΣ,ΠΕΤΡΕΣ,ΓΥΨΟΣ,ΑΣΒΕΣΤ.ΤΣΙΜ.
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙΩΝ ΚΛΠ
ΑΛΛΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΛΑΧΑΝΙΚΑ,ΦΥΤΑ,ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΚΟΝΔΥΛΟΙ,ΒΡΩΣΙΜΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
164
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
2010
2011
6.007.642
8.295.006
1.266.317
2.606.984
1.400.560
1.926.561
1.086.016
1.461.843
660.925
537.427
290.612
76.298
211.600
296.349
208.335
213.116
150.156
309.095
144.549
202.884
48.465
83.152
19.036
55.941
276.086
135.173
2012
11.326.814
3.154.347
4.360.324
893.072
937.078
175.327
337.126
161.025
192.476
132.436
134.570
252.051
99.948
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Στην περίπτωση της Π.Ε. Πέλλας ο ρόλος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως προορισμός των
εξαγωγών της περιοχής ενισχύεται σταδιακά στο διάστημα 2010 – 2012 από τα 6,01 εκ. ευρώ στα 11,33 εκ. ευρώ το
2012.
Όπως φαίνεται και στον πίνακα 52 και στο παρακάτω διάγραμμα, οι σημαντικότεροι εξαγωγικοί κλάδοι στο σύνολο των
εξαγωγών της Π.Ε. Πέλλας προς τη συγκεκριμένη χώρα είναι οι Καρποί και φρούτα, κλάδος που αποτελεί έναν από τους
2 σημαντικότερους γενικότερα για την περιοχή με συμμετοχή κοντά στο 40% επί του συνόλου των συνολικών
εξαγωγών, καθώς και ο κλάδος των Ορυκτών καυσίμων, ο οποίος ενισχύεται σταδιακά στο διάστημα 2010 – 2012, από
1,27 εκ. ευρώ στα 4,36 εκ. ευρώ, με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας να αποτελεί τον κυριότερο,
και συγκεκριμένα το 2012, αποκλειστικό προορισμό των εξαγωγών του συγκεκριμένου κλάδου.
Γράφημα 63: Εξαγωγές, σε εκ. ευρώ, της Π.Ε. Κιλκίς, προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
(2010-2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Έτσι συμπεραίνουμε ότι στην περίπτωση της Π.Ε. Πέλλας, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες Π.Ε. Θεσσαλονίκης και Κιλκίς
που εξετάστηκαν παραπάνω, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αποτελεί προορισμό των εξαγωγών
πέρα από τον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων και σε άλλους εξαγωγικούς κλάδους, όπως αυτός των Καρπών και φρούτων,
ο οποίος είναι σημαντικότερος για το σύνολο της οικονομίας της περιοχής.
Παρ’ όλα αυτά η συγκεκριμένη χώρα συμμετέχει ως εξαγωγική αγορά στο σύνολο των εξαγωγών της περιοχής με
ποσοστό κοντά στο 2,5%-3% στο διάστημα 2008-2010 και κοντά στο 4% στο διάστημα 2011 – 2012, όπου και
εμφανίζεται ενισχυμένη, με τη Γερμανία να είναι σταθερά πρώτη στη λίστα ως βασική αγορά στόχος, με ποσοστά πάνω
από 20% στο διάστημα 2008 – 2011 και 16% το 2012, με μια πτωτική όμως τάση να παρατηρείται στο ίδιο διάστημα.
165
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.6.4.Π.Ε. Σερρών
Ακολουθούν τα αντίστοιχα στοιχεία για την Π.Ε. Σερρών.
Πίνακας 53: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Σερρών προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για το διάστημα 2010-2012
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
'20'
'21'
'39'
'68'
'04'
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΓΑΛΑ,ΑΥΓΑ ΜΕΛΙ - ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣ.
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
2010
2011
2012
2.274.448
909.651
815.035
121.770
63.795
37.921
2.986.290
1.104.094
1.094.487
190.566
189.029
32.995
1.915.984
469.588
889.829
240.874
74.597
12.247
ΤΗΣ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ./ Ιδία επεξεργασία
Στην Π.Ε. Σερρών σε αντίθεση με τη σχέση που φαίνεται στις υπόλοιπες περιοχές, οι εξαγωγές προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας παρουσιάζουν μείωση στο διάστημα 2008 – 2012, από τα 2,52 εκ. ευρώ
το 2008 στα 1,92 εκ. ευρώ το 2012, με εξαίρεση μια αύξηση περίπου 700 χιλιάδων ευρώ το 2011.
Διαφορετική είναι επίσης και η εικόνα σχετικά με τους βασικότερους κλάδους των εξαγωγών προς τη συγκεκριμένη
χώρα. Ο κλάδος των Ορυκτών καυσίμων ο οποίος αποτελεί τον βασικότερο κλάδο των εξαγωγών προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας στο σύνολο της διασυνοριακής περιοχής, όπου στην Π.Ε. Σερρών
συμμετέχει με ποσοστό μικρότερο του 1% στο σύνολο των εξαγωγών, δεν συμμετέχει στις εξαγωγές προς τη
συγκεκριμένη χώρα. Έτσι, σημαντικότεροι εξαγωγικοί κλάδοι αναφορικά με τις εξαγωγές προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας στο διάστημα 2010 – 2012 φαίνονται να είναι οι κλάδοι των
Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων, Διαφόρων παρασκευασμάτων διατροφής και Πλαστικών υλών και
τεχνουργημάτων αυτών. Στους κλάδους αυτούς το 2012, σε σχέση με το 2010 φαίνεται να παρουσιάζεται αύξηση στην
αξία των εξαγωγών, με εξαίρεση τα Παρασκευάσματα λαχανικών καρπών και φρούτων, όπου παρατηρείται μια απότομη
πτώση το 2012, από το 1,1 εκ. ευρώ το 2011 στις 469 χιλιάδες ευρώ το 2012, πτώση που εξηγεί και την πτώση του
συνόλου των εξαγωγών προς τη συγκεκριμένη χώρα.
Τα παραπάνω φαίνονται γραφικά και στο παρακάτω διάγραμμα:
166
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 64: Εξαγωγές, σε εκ. ευρώ, της Π.Ε. Σερρών, προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
(2010-2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Αξιοσημείωτη είναι επίσης και η αύξηση που παρουσιάζεται στις εξαγωγές των περισσότερων κλάδων το 2011, η οποία
όμως δεν συνεχίζεται την επόμενη χρονιά.
Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αποτελεί μεν προορισμό
των εξαγωγών κάποιων από τους βασικότερους κλάδους της Π.Ε. Σερρών, όπως τα Παρασκευάσματα λαχανικών,
καρπών και φρούτων, η συμμετοχή της όμως στο σύνολο των εξαγωγών δεν ξεπερνάει το 4%, ενώ το 2012 συμμετέχει
μόλις με 2,34%. Παράλληλα, δεν φαίνεται ως προορισμός των σημαντικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Σερρών,
αυτών του Βαμβακιού, των Δημητριακών και των Τεχνουργημάτων από πέτρες, γύψο, τσιμέντο κλπ.
2.6.5.Π.Ε. Φλώρινας
Ακολουθούν τα αντίστοιχα στοιχεία για την Π.Ε. Φλώρινας.
Πίνακας 54: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Σερρών προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας για το διάστημα 2010-2012
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
'20'
'84'
'18'
'44'
'61'
'87'
'32'
'48'
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ
ΞΥΛΕΙΑ,ΞΥΛΟΚΑΡΒΟΥΝΑ - ΤΕΧΝΟΥΡΓ.ΑΠΟ ΞΥΛΟ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ ΟΧΗΜΑΤΑ,ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ,ΠΟΔΗΛΑΤΑ ΚΛΠ
ΔΕΨΙΚΑ - ΒΑΦΙΚΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΑ.ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
2010
3.662.403
1.454.094
1.023.881
565.529
203.867
110.830
1.000
35.796
35.596
2011
2.876.834
1.556.302
119.091
451.496
216.697
89.250
11.500
75.993
61.228
2012
3.032.048
1.323.672
136.031
347.633
40.513
49.402
612.872
43.541
214.441
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στην περίπτωση της Π.Ε. Φλώρινας η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας αποτελεί την σημαντικότερη
αγοράς στόχο για τα προϊόντα της περιοχής, απορροφώντας περίπου το 60% με 70% των συνολικών εξαγωγών των
βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της Π.Ε. Φλώρινας, όπως τα Παρασκευάσματα λαχανικών, καρπών και φρούτων, οι
Πυρηνικοί αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές και το Κακάο και τα παρασκευάσματά του.
167
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Στο διάστημα 2010 – 2012 στο σύνολο των εξαγωγών καθώς και στους περισσότερους εξαγωγικούς κλάδους
παρατηρείται πτωτική άστη στην αξία των εξαγωγών, με εξαίρεση τους κλάδους των Αυτοκινήτων, οχημάτων,
ελκυστήρων, ποδηλάτων κλπ και του Χαρτιού, χαρτονιών και τεχνουργημάτων από χαρτί, όπου παρατηρείται μια
απότομη άνοδος το 2012, ενώ εξίσου απότομη είναι και η πτώση των εξαγωγών Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων,
μηχανών μετά το 2010.
Η τάση που περιγράφεται παραπάνω απεικονίζεται στο παρακάτω γράφημα:
Γράφημα 65: Εξαγωγές, σε εκ. ευρώ, της Π.Ε. Σερρών, προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
(2010-2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Συμπερασματικά, η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας φαίνεται να αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό
εταίρο για την οικονομία της Π.Ε. Φλώρινας, παρ’ όλη την πτωτική τάση που παρατηρείται στο διάστημα 2008 – 2012.
Αξιοσημείωτο αποτελεί το γεγονός ότι η πτωτική τάση των εξαγωγών προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη πτώση στο σύνολο των εξαγωγών της Π.Ε. Φλώρινας, οι οποίες στο
διάστημα 2008 – 2012 εμφανίζονται ενισχυμένες, από 4,83 εκ. ευρώ το 2008 στα 5,18 εκ. ευρώ το 2012, γεγονός που
συνοδεύεται από την ανάδειξη νέων εξαγωγικών αγορών για τα προϊόντα της περιοχής, όπως τα Ενωμένα Αραβικά
Εμιράτα, η Ισπανία, οι ΗΠΑ και η Γερμανία.
168
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2.6.6.Ελληνική Διασυνοριακή Περιοχή
Το 2011 η εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων από το σύνολο της διασυνοριακής περιοχής προς την πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας υπερδιπλασιάζονται σε αξία, από τα 112,8 εκ. ευρώ το 2010 στα 272 εκ. ευρώ, ενώ το 2012
η αξία τους φτάνει τα 527,7 εκ. ευρώ. Η άνοδος αυτή φαίνεται να κινείται παράλληλα με τη συνολική αύξηση των
εξαγωγών της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής προς τη συγκεκριμένη χώρα στο ίδιο διάστημα, όπου η αξία τους
ανεβαίνει από τα 270,5 εκ. ευρώ το 2010 στα 432 εκ. ευρώ το 2011 και στα 680,5 εκ. ευρώ το 2012. Τα παραπάνω
στοιχεία παρουσιάζονται στους παρακάτω πίνακες και γραφήματα. Σημειώνεται ότι στο Γράφημα 60 παρουσιάζονται
ξεχωριστά τα στοιχεία των εξαγωγών ορυκτών καυσίμων, λαμβάνοντας υπ’ όψη την μεγάλη διαφορά τους σε αξία σε
σχέση με τους υπόλοιπους κλάδους.
Πίνακας 55: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής
προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (2010-2012)
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
'27'
'72'
'84'
'60'
'39'
'23'
'61'
'25'
'21'
'08'
'22'
'29'
'73'
'76'
'48'
'20'
'32'
'83'
'38'
'68'
'85'
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΛΕΚΤΑ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΛΠ ΕΙΔΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦ.ΤΡΟΦΕΣ ΖΩΩΝ
ΕΝΔΥΜΑΤΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΝΔΥΜΑΤ.ΠΛΕΚΤΑ
ΑΛΑΤΙ,ΘΕΙΟ,ΓΑΙΕΣ,ΠΕΤΡΕΣ,ΓΥΨΟΣ,ΑΣΒΕΣΤ.ΤΣΙΜ.
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΠΟΤΑ,ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΥΓΡΑ ΚΑΙ ΞΥΔΙ
ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟ,ΣΙΔΗΡΟ-ΧΑΛΥΒΑ
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΔΕΨΙΚΑ - ΒΑΦΙΚΑ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΑ.ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ
ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΠΕΤΡΕΣ ΓΥΨΟ,ΤΣΙΜΕΝΤΟ ΚΛΠ
ΜΗΧΑΝΕΣ,ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΚΛΠ
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
169
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
2010
2011
2012
270.542.163,00
431.967.930,00
680.549.725,00
112.751.711,00
40.956.313,00
13.416.659,00
10.896.848,00
8.690.277,00
7.249.399,00
6.251.217,00
5.502.592,00
4.229.830,00
4.116.583,00
3.887.805,00
3.527.056,00
3.449.338,00
3.439.078,00
3.407.106,00
2.605.732,00
2.575.113,00
2.397.549,00
2.282.549,00
2.222.163,00
2.054.213,00
272.311.231,00
45.271.087,00
12.172.311,00
10.698.733,00
9.756.341,00
6.723.988,00
3.466.359,00
3.740.654,00
3.813.921,00
5.165.719,00
2.803.214,00
1.914.344,00
3.668.267,00
4.212.780,00
4.127.947,00
2.923.187,00
2.922.832,00
2.885.911,00
2.266.235,00
4.225.614,00
2.059.263,00
527.737.825,00
46.576.866,00
8.902.573,00
12.140.332,00
8.866.116,00
8.059.560,00
2.607.511,00
2.428.227,00
3.962.219,00
8.037.180,00
2.438.662,00
1.514.101,00
3.260.512,00
3.040.051,00
3.346.065,00
2.277.442,00
3.732.241,00
2.649.126,00
2.063.817,00
2.658.798,00
3.001.095,00
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Γράφημα 66: Συνολικές εξαγωγές και εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων σε εκ. ευρώ από την ελληνική διασυνοριακή
περιοχή προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (2010-2012)
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 67: Εξαγωγές της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Μετά τον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων, σημαντικό ποσοστό στις εξαγωγές της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής
κατέχει αυτός του Χυτοσιδήρου, σιδήρου και χάλυβα, με μία άνοδο της τάξεως των 5,5 εκ. ευρώ στο διάστημα 20102012, ενώ μικρή άνοδος φαίνεται και στον κλάδο των Υφασμάτων, πλεκτών και σχετικά σημαντική άνοδος σε αυτόν
των Καρπών και φρούτων, με την αξία των εξαγωγών τους να είναι το 2012 στα 12,14 εκ. ευρώ και 8,04 εκ. ευρώ
αντίστοιχα. Πτωτική τάση παρατηρείται στον κλάδο των Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών, από τα
13,42 εκ. ευρώ το 2010 στα 8,9 εκ. ευρώ το 2012, καθώς και στους κλάδους Ενδύματα, Αλάτι, θείο, γαίες, πέτρες,
γύψος, ασβέστης, τσιμέντο και Ποτά, αλκοολούχα υγρά και ξύδι, ενώ σχετικά σταθερές παραμένουν στο διάστημα 20102012 οι εξαγωγές Πλαστικών υλών και τεχνουργημάτων, με την αξία τους να κυμαίνονται στα 8 – 10 εκ. ευρώ.
170
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Αρκετά διαφορετική εικόνα έως και το 2010, παρουσιάζεται αρχικά στις εξαγωγές των περιοχών της ελληνικής
διασυνοριακής περιοχής, χωρίς τη συμπερίληψη της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, όπου οι βασικοί εξαγωγικοί κλάδοι προς την
πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας είναι αυτοί των Πυρηνικών αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών
και των Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων, με αξία 4,03 εκ. ευρώ και 2,4 εκ. ευρώ αντίστοιχα. Τα
στοιχεία αυτά παρουσιάζονται στον Πίνακα 49 στο Γράφημα 61.
Πίνακας 56: Αξία σε ευρώ των εξαγωγών των βασικότερων εξαγωγικών κλάδων της διασυνοριακής περιοχής, εκτός
της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, προς την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (2010-2012)
CN2
ΚΛΑΔΟΣ
'20'
'27'
'84'
'08'
'21'
'25'
'76'
'72'
'39'
'83'
'16'
'18'
'48'
ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΩΗΝ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ,ΚΑΡΠΩΝ,ΦΡΟΥΤΩΝ
ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ,ΛΑΔΙΑ,ΚΕΡΙΑ.ΑΣΦΑΛΤΩΔΕΙΣ,ΥΛ.
ΠΥΡΗΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΕΣ,ΛΕΒΗΤΕΣ,ΜΗΧΑΝΕΣ
ΚΑΡΠΟΙ,ΦΡΟΥΤΑ,ΦΛΟΥΔΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔ/ΔΩΝ-ΠΕΠΟΝΙΩΝ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΑΛΑΤΙ,ΘΕΙΟ,ΓΑΙΕΣ,ΠΕΤΡΕΣ,ΓΥΨΟΣ,ΑΣΒΕΣΤ.ΤΣΙΜ.
ΑΡΓΙΛΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΑΡΓΙΛΙΟ
ΧΥΤΟΣΙΔΗΡΟΣ,ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑΣ
ΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΥΤΩΝ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΚΡΕΑΤΩΝ,ΨΑΡΙΩΝ,ΜΑΛΑΚΙΩΝ ΚΛΠ
ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ
ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΝΙΑ.ΤΕΧΝΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ
ΑΞΙΑ ΣΕ ΕΥΡΩ
2010
2011
2012
19.194.480
2.409.294
1.266.429
4.026.472
1.407.810
1.258.063
1.086.916
1.064.712
770.293
706.987
695.162
663.475
565.529
537.618
33.748.093
2.067.697
10.989.741
1.609.772
4.365.460
1.402.332
908.967
1.427.022
2.201.717
994.769
734.653
937.078
398.570
811.900
23.296.143
2.737.117
5.539.915
1.128.352
1.928.780
1.553.011
1.473.818
1.360.389
862.863
1.144.855
934.734
537.427
454.511
580.524
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Γράφημα 68: Εξαγωγές της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής, εκτός της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, προς την πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
Πηγή: ΕΛ.ΣΤΑΤ. 2010-2012/ Ιδία επεξεργασία
Στο διάστημα 2011-2012 η αξία των εξαγωγών Παρασκευασμάτων λαχανικών, καρπών και φρούτων παραμένει σχετικά
σταθερό, κοντά στα 2 – 3 εκ. ευρώ, ενώ σημαντική πτώση, κοντά στα 3 εκ. ευρώ, έχουν οι εξαγωγές Πυρηνικών
αντιδραστήρων, λεβήτων και μηχανών. Στο ίδιο διάστημα παρατηρείται, όπως και στο σύνολο της διασυνοριακής
περιοχής, η εντυπωσιακή αύξηση στις εξαγωγές Ορυκτών καυσίμων, από 1,27 εκ. ευρώ το 2010 στα 5,54 εκ. ευρώ το
171
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
2011 και 10,99 εκ. ευρώ το 2012. Αύξηση παρατηρείται επίσης και στις εξαγωγές Καρπών και φρούτων, από 1,4 εκ.
ευρώ το 2010 σε 4,37 εκ. ευρώ το 2012, ενώ σημαντική αύξηση στο διάστημα 2010-2012 κοντά στο 1,43 εκ. ευρώ,
παρατηρείται και στην συμμετοχή των διασυνοριακών περιοχών, πέρα της Π.Ε. Θεσσαλονίκης στις εξαγωγές
Χυτοσιδήρου, σιδήρου και χάλυβα, ένας κλάδος ιδιαίτερα σημαντικός για το σύνολο της διασυνοριακής περιοχής.
Φαίνεται ότι, με εξαίρεση του Πυρηνικούς αντιδραστήρες, λέβητες και μηχανές, οι διασυνοριακές περιοχές εκτός της
Π.Ε. Θεσσαλονίκης, στο διάστημα 2010 – 2012, διατήρησαν σχετικά σταθερά επίπεδα εξαγωγών στους βασικότερους
εξαγωγικού κλάδους, ενώ παρουσιάζονται και αυξήσεις σε αυτούς, με την περίπτωση των Ορυκτών καυσίμων να
αναδεικνύεται απότομα ως ο βασικότερος εξαγωγικός κλάδος.
Έτσι συμπεραίνεται ότι πέρα από τον κλάδο των Ορυκτών καυσίμων, ο οποίος αποτελεί τον βασικότερο εξαγωγικό κλάδο
της ελληνικής διασυνοριακής περιοχής, όσον αφορά τις εμπορικές σχέσεις με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία
της Μακεδονίας στο σύνολο των Π.Ε., με και χωρίς την συμπερίληψη της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, η συγκεκριμένη χώρα
αποτελεί έναν εξαιρετικά σημαντικό εταίρο για τις ελληνικές διασυνοριακές περιοχές, και ειδικότερα μεμονωμένα για την
κάθε Π.Ε.
172
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Καταγραφή νομικού – θεσμικού πλαισίου στον εμποροοικονομικό τομέα
3.1. Εισαγωγή
Στο κεφάλαιο που ακολουθεί γίνεται μια καταγραφή του νομικού πλαισίου, όπως διαμορφώνεται από τις εθνικές και
κοινοτικές διατάξεις και αυτές του διεθνούς δικαίου, όπως προκύπτει από τους σημαντικότερους διεθνείς οργανισμούς,
σχετικούς με τον εμποροοικονομικό τομέα. Οι διατάξεις αυτές αφορούν το φορολογικό και τελωνειακό καθεστώς, καθώς
και τα γενικότερα στοιχεία που αφορούν τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές και διαδικασίες.
Στο πρώτο μέρος, γίνεται μια συνοπτική ανάλυση του νομικού πλαισίου που διέπει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές,
σχετικά με το φορολογικό έδαφος της Ε.Ε. και τις εμπορικές διαδικασίες. Γίνεται μια παρουσίαση των στοιχείων που
αφορούν τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών και του φορολογικού πλαισίου των εμπορικών δραστηριοτήτων, τη
διακίνηση αγαθών εντός της κοινότητας και τις τριγωνικές συναλλαγές, ενώ αναλύονται ξεχωριστά ειδικές περιπτώσεις
απαλλαγής ΦΠΑ και των διαδικασιών που αφορούν τα προϊόντα με Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Στη συνέχεια, αναλύεται το σύνολο των τελωνειακών ζητημάτων που αφορούν τις εξαγωγές και τις συναλλαγές με τρίτες
χώρες. Γίνεται μια παρουσίαση των θεμάτων που αφορούν το θεσμικό πλαίσιο του εξαγωγικού εμπορίου, περιορισμούς
και απαγορεύσεις και δεσμεύσεις και γενικότερα εμπορικά και οικονομικά θέματα, όπως προκύπτουν από το διεθνές
δίκαιο, διαμορφωμένο από συμφωνίες στα πλαίσια διεθνών οργανισμών όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου
(ΠΟΕ), ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) κ.α.
Αρχικά γίνεται μια καταγραφή του βασικού θεσμικού πλαισίου που αφορά τελωνειακά και φορολογικά θέματα και τις
εξαγωγές, καθώς και των εγγράφων και διαδικασιών του εξαγωγικού εμπορίου, όπως τιμολόγια, πιστοποιητικά, άδειες
κ.α. Στη συνέχεια παρουσιάζονται θέματα που αφορούν τις τελωνειακές αρχές και τις αρμοδιότητές τους, ηλεκτρονικές
υπηρεσίες διεθνών συναλλαγών, διαδικασίες διεθνών παραδόσεων αγαθών, όπως εξέταση εμπορευμάτων,
δειγματοληψίες, δασμολόγια, διαδικασίες διακίνησης αγαθών, τριγωνικές συναλλαγές, καθώς και των ειδικών
διαδικασιών εξαγωγής αγαθών από την Ε.Ε. και φοροαπαλλαγών (ΕΔΔΑ).
Τέλος, γίνεται μια καταγραφή του βασικού φορολογικού πλαισίου σχετικά με ειδικά καθεστώτα συναλλαγών, όπως οι
ελεύθερες ζώνες και αποθήκες, η αποταμίευση, η διαμετακόμιση και η ενεργητική και παθητική τελειοποίηση.
Στο τελευταίο τμήμα του κεφαλαίου, γίνεται μια σύνοψη των σημαντικότερων περιορισμών, αντικινήτρων και λοιπών
εμποδίων των εξαγωγικών δραστηριοτήτων αναφορικά με τις αγορές – στόχους, όπως πρόεκυψαν από την ανάλυση
των στοιχείων των εξαγωγών ανά περιοχή στη διασυνοριακή περιοχή στο προηγούμενο κεφάλαιο της παρούσας μελέτης.
Αφορούν το νομικό και θεσμικό πλαίσιο των συναλλαγών αλλά και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση που επηρεάζει
τις εμπορικές δραστηριότητες, όπως δασμοί, κόστος μεταφορών και ειδικές διαδικασίες.
173
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
3.2. Ευρετήριο
Στους παρακάτω πίνακες, για τη διευκόλυνση της μελέτης παρατίθενται οι συντομογραφίες που χρησιμοποιούνται στο
παρόν κεφάλαιο, καθώς και αλφαβητικό ευρετήριο και παραπομπές σελίδων για συγκεκριμένους όρους. Επίσης, στον
τελευταίο πίνακα παρατίθενται οι ορισμοί κάποιων βασικών όρων που αναλύονται στο παρόν κεφάλαιο.
Παρατίθενται:
-
Πίνακας Α: Συντομογραφίες.
-
Πίνακας Β: Αλφαβητικό ευρετήριο – Παραπομπές.
-
Πίνακας Γ: Ορισμοί.
Πίνακας 3.1: Συντομογραφίες
Συντομογραφία
AYO
ΔΕΚΤΚ
Ε.Ε.
ΕΔΥΟ
ΕΤΚ
ΕΦΚ
ΚΤΚ
ΚΦΑΣ
Κώδικας ΦΠΑ
Οδηγία ΕΦΚ
Οδηγία ΦΠΑ
ΦΠΑ
Επεξήγηση
Απόφαση Υπουργού Οικονομικών.
Καν (ΕΟΚ) 2454/93 της Επιτροπής της 2ας Ιουλίου 1993 για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του
Καν(ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (L253/11-10-1993). «Διατάξεις
Εφαρμογής Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα".
Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εγκύκλιος Διαταγή Υπουργείου Οικονομικών.
ν. 2960/01 (ΦΕΚ 265 Α 2001) «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας».
Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης.
Καν (ΕΟΚ) 2913/92 Συμβουλίου της 12ης Οκτωβρίου 1992 «Περί θεσπίσεως Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα» (L302/1910-1992).
Κώδικας Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών. Ν.4093/2012 (ΦΕΚ 222 Α), Παρ. Ε, Υποπαρ. Ε1.
ν. 2859 /00 (ΦΕΚ 259 Α) Κύρωση Κώδικα ΦΠΑ.
Οδηγία 2008/118/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2008(L009/14-1-2009), σχετικά με το γενικό καθεστώς των
ειδικών φόρων κατανάλωσης.
Οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2006 σχετικά με το κοινό σύστημα ΦΠΑ.
Φόρος Προστιθέμενης Αξίας.
Πίνακας 3.2: Αλφαβητικό Ευρετήριο - Παραπομπές
Θέμα
Authorized Economic Operator (ΑΕΟ) – Εγκεκριμένος Οικονομικός Φορέας (ΕΟΦ).
EORI.
ICISnet.
Incoterms.
Intrastat.
Listing – Ανακεφαλαιωτικοί πίνακες ενδοκοινοτικών παραδόσεων – αποκτήσεων.
VIES.
Άδειες διεθνών οδικών μεταφορών.
Απαλλαγή ΦΠΑ με ΕΔΔΑ
Απλουστευμένες διαδικασίες εξαγωγής και καταγωγής
Απόδειξη ενδοκοινοτικής παράδοσης για σκοπούς απαλλαγής ΦΠΑ.
Απόδειξη κοινοτικού χαρακτήρα εμπορευμάτων
Αρμοδιότητα τελωνειακών αρχών.
Αρμοδιότητα τελωνειακών αρχών για έλεγχο τήρησης διατάξεων περί μεταφορών.
Ασφάλιση εξαγωγικών πιστώσεων.
Βασικό θεσμικό πλαίσιο.
Γ.Δ. Τελωνείων και ΕΦΚ.
Γ.Ε.ΜΗ.
Δασμοί αντιντάμπινγκ.
Δασμοί αντισταθμιστικοί.
Δασμολογητέα αξία.
Δασμολόγιο και δασμολογική κατάταξη.
Δειγματοληψία – Εξέταση εμπορευμάτων.
Δελτίο ΑΤΑ.
Δελτίο TIR.
174
Σημείο
3.6.2.27.
3.6.2.24.
3.6.2.25.
3.6.2.32.
3.6.1.10.
3.6.1.9.
3.6.1.8.
3.6.2.36.
3.6.1.12.
3.6.2.26.
3.6.1.7.
3.6.1.6.
3.6.2.12.
3.6.2.30.
3.6.2.38.
3.6.2.3.
3.6.2.13.
3.6.2.10.
3.6.2.2.
3.6.2.2.
3.6.2.17.
3.6.2.16.
3.6.2.15.
3.6.2.21.
3.6.2.19.
Σελίδα
270
264
266
283
193
191
191
306
195
268
189
188
241
277
308
219
242
227
218
218
251
249
245
262
259
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Θέμα
ΔΕΤΕ – Δικαιώματα Εκτέλεσης Τελωνειακών Εργασιών.
Διαδικασία απαλλαγής προϊόντων από ΦΠΑ για ταξιδιώτες (πολίτες τρίτων χωρών).
Διακίνηση αγαθών εντός της Ε.Ε.
Δικαιολογητικά απαιτούμενα κατά την εξαγωγή.
Διττής Χρήσης είδη – Εξαγωγή.
Έγγραφα υποστήριξης εξαγωγής.
Εκτελωνιστές – τελωνειακοί αντιπρόσωποι.
Ελεύθερες Ζώνες και Ελεύθερες Αποθήκες.
Ενδοκοινοτική παράδοση.
Έντυπα που συμπληρώνονται από τους μεταφορείς.
Εξόφληση συναλλαγών.
Επιβεβαίωση εξόδου εμπορευμάτων από την Ε.Ε.
Επιδοτούμενα Αγροτικά προϊόντα – Εξαγωγή.
Επιστροφή αχρεωστήτως εισπραχθείσας τελωνειακής οφειλής.
Επιστροφή ΕΦΚ καυσίμων σε εξαγωγικές βιομηχανίες.
Επιστροφή πιστωτικού υπολοίπου ΦΠΑ.
Επιστροφή ΦΠΑ που έχει επιβληθεί σε ελληνικές επιχειρήσεις για δαπάνες που έχουν πραγματοποιήσει σε άλλο
Κ-Μ της Κοινότητας.
Ηλεκτρονική διασάφηση εξαγωγής. Διαδικασία – μηνύματα.
Ηλεκτρονικό τελωνείο.
Θεσμικό πλαίσιο εξωτερικού εμπορίου.
Καθεστώς ΦΠΑ ενδοκοινοτικών συναλλαγών.
Καταγωγή εμπορευμάτων.
Κοινοτική Διαμετακόμιση.
Κυρώσεις παραβάσεων κατά την εξαγωγή –ΕΤΚ.
Μέθοδοι πληρωμής στις διεθνείς συναλλαγές.
Μεταποίηση υπό Τελωνειακό Έλεγχο.
Μέτρα εμπορικής πολιτικής.
Μη συνεργάσιμα κράτη και Προνομιακά φορολογικά καθεστώτα.
Οριστική – προσωρινή εξαγωγή. Επανεξαγωγή.
Παροχή υπηρεσιών.
Πληροφορίες για εξαγωγή συγκεκριμένων προϊόντων σε συγκεκριμένες τρίτες χώρες.
Πρόδρομες Ουσίες – Εξαγωγή.
Προϊόντα ΕΦΚ.
Προτιμησιακά δασμολογικά καθεστώτα – Πίνακας.
Προτιμησιακή και μη προτιμησιακή καταγωγή – Πιστοποιητικά.
Συμψηφισμός οφειλών.
Ταχυδρομική διακίνηση εξαγομένων εμπορευμάτων.
Τελειοποίηση προς Επανεισαγωγή (Παθητική Τελειοποίηση).
Τελειοποίηση προς Επανεξαγωγή (Ενεργητική Τελειοποίηση).
Τελωνειακά καθεστώτα και τελωνειακοί προορισμοί.
Τελωνειακή Αποταμίευση.
Τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε.
Τιμολόγιο
Τριγωνικές συναλλαγές.
Φορολογικές διαδικασίες κατά την εξαγωγή.
Φορολογική Αποθήκη προϊόντων ΕΦΚ – ΕΤΚ.
Φορολογική Αποθήκη του Κώδικα ΦΠΑ.
Φορολογικό Έδαφος της Κοινότητας.
Φορολογικός εκπρόσωπος – αντιπρόσωπος.
Σημείο
3.6.2.14.
3.6.2.31.
3.6.1.4.
3.6.2.10.
3.6.2.35.
3.6.2.10.
3.6.2.11.
3.6.2.34.
3.6.1.2.
3.6.2.10.
3.6.1.16.
3.6.2.20.
3.6.2.35.
3.6.2.38.
3.6.2.33.
3.6.2.33.
3.6.2.33.
Σελίδα
244
279
186
227
302
227
240
297
181
227
205
261
302
308
288
288
288
3.6.2.9.
3.6.2.8.
3.6.2.1.
3.6.1.3.
3.6.2.18
3.6.2.19
3.6.2.29.
3.6.2.32.
3.6.2.34.
3.6.2.2.
3.6.1.14.
3.6.2.7.
3.6.1.17.
3.6.2.10.
3.6.2.35.
3.6.1.15.
3.6.2.18
3.6.2.18
3.6.2.38.
3.6.2.37.
3.6.2.34.
3.6.2.34.
3.6.2.5.
3.6.2.34.
3.6.2.4.
3.6.2.10.
3.6.1.11.
3.6.2.22.
3.6.1.15.
3.6.2.34.
3.6.1.1.
3.6.2.33.
222
221
216
182
252
259
274
283
297
218
197
221
206
227
302
198
252
252
308
306
297
297
220
297
220
227
193
263
198
297
180
288
Υποχρεώσεις ενδοκοινοτικής παράδοσης ως φορολογητέας πράξης.
3.6.1.5.
187
175
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Πίνακας 3.3: Ορισμοί
Ορισμός
Επεξήγηση
Απόφαση.
Κάθε διοικητική πράξη που ανήκει στην τελωνειακή νομοθεσία και λαμβάνεται από τελωνειακή αρχή,
ρυθμίζει μια συγκεκριμένη περίπτωση και παράγει έννομα αποτελέσματα για ένα ή περισσότερα
καθορισμένα ή δυνάμενα να καθοριστούν πρόσωπα. Ο όρος αυτός καλύπτει και τις Δεσμευτικές
Δασμολογικές Πληροφορίες.
Διασάφηση.
Πράξη με την οποία ένα πρόσωπο δηλώνει, με τους απαιτούμενους τύπους και διαδικασίες, τη βούλησή του
να υπαγάγει ένα εμπόρευμα σε συγκεκριμένο τελωνειακό καθεστώς.
Διασαφιστής.
Το πρόσωπο που καταθέτει στο όνομά του την τελωνειακή διασάφηση ή εκείνος στο όνομα του οποίου
κατατίθεται μια τελωνειακή διασάφηση.
Δικαιούχος του καθεστώτος.
Το πρόσωπο για λογαριασμό του οποίου έγινε η διασάφηση ή πρόσωπο στο οποίο έχουν μεταβιβασθεί τα
δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του διασαφιστή σχετικά με τελωνειακό καθεστώς.
Εισαγωγή.
Σύμφωνα με τις κοινοτικές και εθνικές τελωνειακές διατάξεις:
Κάθε είσοδος εμπορεύματος προέλευσης τρίτης προς την Κοινότητα χώρας, που τίθεται σε ελεύθερη
κυκλοφορία (τελωνίζεται) και καταβάλλονται οι εισαγωγικοί δασμοί.
Σύμφωνα με άλλες εθνικές διατάξεις.
Κάθε άφιξη εμπορεύματος στην Ελληνική Επικράτεια, προερχόμενο από οποιαδήποτε άλλη χώρα εκτός
Ελλάδας, π.χ.:
ν.4072/12 (ΦΕΚ 86 Α), Μέρος Πρώτο, Κεφάλαιο ΣΤ΄ με τίτλο «Εξωτερικό εμπόριο» , άρθρο 34 περ. β΄.
ν.3054/02 (ΦΕΚ 230 Α) «Οργάνωση αγοράς πετρελαιοειδών» άρθρο 3 παρ. 4.
Εισαγωγικοί δασμοί.
Εξαγωγή.
-
οι δασμοί και οι φορολογικές επιβαρύνσεις ισοδύναμου αποτελέσματος που καταβάλλονται κατά την
εισαγωγή των εμπορευμάτων,
-
οι επιβαρύνσεις κατά την εισαγωγή, που θεσπίζονται στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής ή
των ειδικών καθεστώτων που εφαρμόζονται σε ορισμένα εμπορεύματα που προκύπτουν από τη
μεταποίηση γεωργικών προϊόντων.
Σύμφωνα με τις κοινοτικές και εθνικές τελωνειακές διατάξεις:
Κάθε έξοδος εμπορεύματος από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, για το οποίο έχουν τηρηθεί
διατυπώσεις εξαγωγής και έχουν καταβληθεί οι τυχόν οφειλόμενοι εξαγωγικοί δασμοί.
Σύμφωνα με άλλες εθνικές διατάξεις.
Κάθε έξοδος εμπορεύματος από την Ελληνική Επικράτεια, με προορισμό οποιαδήποτε χώρα, Κοινοτική ή μη
Κοινοτική, π.χ,:
ν.4072/12 (ΦΕΚ 86 Α), Μέρος Πρώτο, Κεφάλαιο ΣΤ΄ με τίτλο «Εξωτερικό εμπόριο» , άρθρο 34 περ. γ΄.
ν.3054/02 (ΦΕΚ 230 Α) «Οργάνωση αγοράς πετρελαιοειδών» άρθρο 3 παρ. 5.
Εξαγωγικοί δασμοί.
-
οι δασμοί και οι φορολογικές επιβαρύνσεις ισοδύναμου αποτελέσματος που καταβάλλονται κατά την
εξαγωγή των εμπορευμάτων
-
οι επιβαρύνσεις κατά την εξαγωγή που θεσπίζονται στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής ή των
ειδικών καθεστώτων που εφαρμόζονται σε ορισμένα εμπορεύματα που προκύπτουν από την
μεταποίηση γεωργικών προϊόντων.
Επιτήρηση από τις
τελωνειακές αρχές.
Οι ενέργειες στις οποίες προβαίνουν γενικά οι εν λόγω αρχές ώστε να εξασφαλίζουν την τήρηση της
τελωνειακής νομοθεσίας και ενδεχομένως των άλλων διατάξεων που ισχύουν για τα εμπορεύματα που
βρίσκονται υπό τελωνειακή επιτήρηση.
Κοινοτικά εμπορεύματα.
Τα εμπορεύματα:
-
που παρασκευάζονται ή παράγονται εξ ολοκλήρου στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας υπό τους
όρους που αναφέρονται στο άρθρο 23 του ΚΤΚ, χωρίς την ενσωμάτωση σε αυτά εμπορευμάτων που
εισάγονται από χώρες ή εδάφη που δεν αποτελούν μέρος του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας. Τα
εμπορεύματα που παράγονται από εμπορεύματα που έχουν τεθεί υπό τελωνειακό καθεστώς αναστολής
δεν θεωρούνται ότι κέκτηνται κοινοτικού χαρακτήρα στις περιπτώσεις ιδιαίτερης οικονομικής σημασίας
που προσδιορίζονται με τη διαδικασία της Επιτροπής·
-
που εισάγονται από χώρες ή εδάφη που δεν αποτελούν μέρος του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας
και τα οποία έχουν τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία
-
που παρασκευάζονται ή παράγονται στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, είτε αποκλειστικά από
εμπορεύματα που αναφέρονται στην ανωτέρω δεύτερη περίπτωση, είτε από εμπορεύματα που
αναφέρονται στην πρώτη και στη δεύτερη περίπτωση.
-
Τα κοινοτικά εμπορεύματα χάνουν τον τελωνειακό τους χαρακτηρισμό από τη στιγμή που
μεταφέρονται εκτός του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας.
176
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Ορισμός
Μη κοινοτικά εμπορεύματα.
Οφειλέτης.
Παράδοση εμπορευμάτων.
Επεξήγηση
Προσκόμιση εμπορευμάτων
στο τελωνείο.
Η ενημέρωση των τελωνειακών αρχών σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται για την προσκόμιση
των εμπορευμάτων στο τελωνείο ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος έχει καθοριστεί ή εγκριθεί από τις
τελωνειακές αρχές.
Πρόσωπο.
-
είτε ένα φυσικό πρόσωπο,
-
εφόσον πρόκειται για φυσικό πρόσωπο, κάθε πρόσωπο που έχει στην Κοινότητα τη συνήθη κατοικία
του,
Πρόσωπο εγκατεστημένο
στην Κοινότητα.
Εμπορεύματα άλλα από εκείνα που αναφέρονται στον ορισμό «Κοινοτικά εμπορεύματα».
Κάθε πρόσωπο που υποχρεούται να καταβάλει το ποσό τελωνειακής οφειλής.
Η διάθεση των εμπορευμάτων από τις τελωνειακές αρχές για τους σκοπούς που ορίζει το τελωνειακό
καθεστώς στο οποίο υπάγονται.
είτε ένα νομικό πρόσωπο,
είτε, εφόσον προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία, ένωση προσώπων που έχει δικαιοπρακτική
ικανότητα, αλλά δεν είναι νομικό πρόσωπο.
Τελωνειακές αρχές.
Τελωνειακή οφειλή.
εφόσον πρόκειται για νομικό πρόσωπο ή ένωση προσώπων, κάθε πρόσωπο που έχει στην Κοινότητα
την καταστατική του έδρα, την κεντρική του διοίκηση ή μόνιμη εγκατάσταση.
Οι αρχές που είναι αρμόδιες μεταξύ άλλων για την εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας.
Η υποχρέωση προσώπου να καταβάλει τους εισαγωγικούς δασμούς (τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή)
ή τους εξαγωγικούς δασμούς (τελωνειακή οφειλή κατά την εξαγωγή) που επιβάλλονται σε συγκεκριμένα
εμπορεύματα σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις.
Τελωνειακοί έλεγχοι.
Συγκεκριμένες πράξεις των τελωνειακών αρχών με σκοπό την εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής των
τελωνειακών κανόνων και άλλων νομοθετικών διατάξεων που διέπουν την είσοδο, την έξοδο, τη
διαμετακόμιση, τη μεταφορά και την τελική χρήση εμπορευμάτων που διακινούνται μεταξύ του τελωνειακού
εδάφους της Κοινότητας και τρίτων χωρών, καθώς και την παρουσία εμπορευμάτων που δεν έχουν κοινοτικό
χαρακτήρα· οι πράξεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν εξέταση των εμπορευμάτων, έλεγχο των δεδομένων
της διασάφησης και της ύπαρξης και της γνησιότητας ηλεκτρονικών ή γραπτών εγγράφων, έλεγχο των
λογιστικών βιβλίων και άλλων στοιχείων των επιχειρήσεων, έλεγχο των μεταφορικών μέσων, έλεγχο των
αποσκευών και άλλων εμπορευμάτων που μεταφέρονται ή φέρονται από πρόσωπα, καθώς και διενέργεια
διοικητικών ερευνών και άλλες παρόμοιες πράξεις.
Τελωνειακός χαρακτηρισμός.
Τελωνείο.
Ο χαρακτηρισμός εμπορεύματος ως κοινοτικού ή μη κοινοτικού.
Τελωνείο εισαγωγής.
Το οριζόμενο από τις τελωνειακές αρχές και σύμφωνα με τους τελωνειακούς κανόνες τελωνείο, στο οποίο
πρέπει να πραγματοποιούνται οι διατυπώσεις προκειμένου τα εμπορεύματα που εισέρχονται στο
τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας να λάβουν τελωνειακό προορισμό ή χρήση, όπως επίσης και οι
κατάλληλοι έλεγχοι βάσει των κινδύνων.
Τελωνείο εισόδου.
Το οριζόμενο από τις τελωνειακές αρχές και σύμφωνα με τους τελωνειακούς κανόνες τελωνείο, στο οποίο
προσκομίζονται χωρίς καθυστέρηση τα εμπορεύματα που εισέρχονται στο τελωνειακό έδαφος της
Κοινότητας και στο οποίο υποβάλλονται στους κατάλληλους ελέγχους εισόδου βάσει των κινδύνων.
Τελωνείο εξαγωγής.
Το οριζόμενο από τις τελωνειακές αρχές και σύμφωνα με τους τελωνειακούς κανόνες τελωνείο, στο οποίο
πρέπει να ολοκληρώνονται οι διατυπώσεις προκειμένου τα εμπορεύματα που εξέρχονται από το τελωνειακό
έδαφος της Κοινότητας να λάβουν τελωνειακό προορισμό ή χρήση, όπως επίσης και οι κατάλληλοι έλεγχοι
βάσει των κινδύνων.
Τελωνείο εξόδου.
Το οριζόμενο από τις τελωνειακές αρχές και σύμφωνα με τους τελωνειακούς κανόνες τελωνείο στο οποίο
προσκομίζονται τα εμπορεύματα πριν εξέλθουν από το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας και στο οποίο
υποβάλλονται σε τελωνειακούς ελέγχους όσον αφορά την εφαρμογή των διατυπώσεων εξόδου και στους
κατάλληλους ελέγχους βάσει των κινδύνων.
Οποιαδήποτε υπηρεσία στην οποία μπορούν να γίνουν, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, οι διατυπώσεις που
προβλέπονται από την τελωνειακή νομοθεσία.
3.3. Συμφωνίες πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με Ε.Ε.
Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έχει συνάψει συμφωνία (προτιμησιακή) σταθεροποίησης και
σύνδεσης με την Ε.Ε., που τελεί σε ισχύ από το έτος 2004. Σχετική η αρ. 2004/239/ΕΚ Απόφαση του Συμβουλίου και
της Επιτροπής, της 23ης Φεβρουαρίου 2004. Με την συμφωνία αυτή επιτυγχάνεται η πλήρης ή σταδιακή ή ποσοστιαία
κατάργηση των δασμών για τα προϊόντα καταγωγής του ενός συμβαλλόμενου μέλους κατά την εισαγωγή τους στο άλλο
συμβαλλόμενο μέλος.
177
TRAWBOR
Στην συμφωνία αυτή
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
αναφέρονται και θέματα μεταφορών, καθώς επίσης εμπορίου υπηρεσιών. Μεταξύ πρώην
Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και Ε.Ε. δεν έχει συναφθεί άλλη συμφωνία εμπορικοοικονομικού
χαρακτήρα.
3.4. Συμφωνίες πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με Ελλάδα.
Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας δεν έχει συνάψει καμία διμερή οικονομική ή εμπορική συμφωνία
με την Ελλάδα, πέραν της προτιμησιακής συμφωνίας που έχει συνάψει με την Ε.Ε. και στην οποία συμμετέχει η Ελλάδα
ως Κ-Μ της Κοινότητας.
Στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών υπάρχει κατάλογος συμφωνιών γενικότερου ενδιαφέροντος (παρατίθεται)
από τις οποίες έχουν ενδιαφέρον οι παρακάτω τρεις:

Ενδιάμεση Συμφωνία (Νέα Υόρκη,13.9.95), με την οποία άρχισε η ανάπτυξη των διμερών σχέσεων της χώρας μας
με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και βάσει της οποίας ισχύει μεταξύ άλλων η συμφωνία
που αφορά θέματα υδρο-οικονομίας (18.6.1959).

Πρωτόκολλο για τις μεταφορές και τηλεπικοινωνίες (Αθήνα 20.10.95).

Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας συνυπέγραψε, στις 25.10.2005, στην Αθήνα τη Συνθήκη για
την Ενεργειακή Κοινότητα των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης. Στις 17.11.2006, πραγματοποιήθηκε στα Σκόπια η πρώτη
Σύνοδος Υπουργών της Ενεργειακής Κοινότητας, μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης την 1.7.2006.
Συμφωνίες Ελλάδας – πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας
Ενδιάμεση Συμφωνία (Νέα Υόρκη,13.9.95), με την οποία άρχισε η ανάπτυξη των διμερών σχέσεων της χώρας μας με
την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και βάσει της οποίας ισχύει μεταξύ άλλων η συμφωνία που
αφορά θέματα υδρο-οικονομίας (18.6.1959)12.
Μνημόνιο περί εφαρμογής Πρακτικών Μέτρων (Σκόπια 13.10.95).
Πρωτόκολλο για τις μεταφορές και τηλεπικοινωνίες (Αθήνα 20.10.95).
Μονογραφήθηκε στην Αθήνα, σε υπηρεσιακό επίπεδο, Συμφωνία Αμοιβαίας Προστασίας και Προώθησης
Επενδύσεων (18.3.97). Εκκρεμεί η υπογραφή της.
Διμερής Συμφωνία (Αθήνα 8.7.1999), χωρίς ειδικότερο τίτλο. Αφορά στην ανάπτυξη υποδομών στον τομέα της
ενέργειας συμπεριλαμβανομένης της παροχής και διύλισης αργού πετρελαίου, στρατηγικού επενδυτή ELPET S.A.
Μνημόνιο κατανόησης (MοU) για την αειφόρο ανάπτυξη και το περιβάλλον (Σκόπια 4.9. 2000).
Συμφωνία για ένα πενταετές πρόγραμμα αναπτυξιακής συνεργασίας- αφορά το ΕΣΟΑΒ (Σκόπια 30.7.2002).
Νόμος 3196/2003 αρθ.30 ΦΕΚ 274 Α΄ από 2.12.2003., όπου συμπεριελήφθη ρύθμιση για υλοποίηση του σκέλους
του ΕΣΟΑΒ που αφορά στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και ίδρυση Προξενείου, το οποίο
συμπεριλαμβάνει και Γραφείο Ο.Ε.Υ, στο Μοναστήρι (Μπίτολα).
Μνημόνιο για την αμοιβαία ίδρυση Γραφείων για Προξενικές Οικονομικές και Εμπορικές υποθέσεις στο Μοναστήρι και
στην Θεσ/νικη (Σκόπια 22.1.2004). Τέθηκε στην πράξη σε ισχύ με τον προαναφερθέντα Νόμο.
Σε εξέλιξη βρίσκονταν διαπραγματεύσεις για σύναψη διμερούς Συμφωνίας Εποχιακής Απασχόλησης αλλά από
1.1.2006 ισχύει ο νέος μεταναστευτικός μας νόμος 3386/05, στο άρθρο 86 του οποίου προβλέπεται η εποχιακή
απασχόληση. Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται και για τους υπηκόους της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της
Μακεδονίας και, συνεπώς, δεν απαιτείται η σύναψη ειδικής συμφωνίας.
Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας συνυπέγραψε, στις 25.10.2005, στην Αθήνα τη Συνθήκη για
12
Οι συμφωνίες με διαφορετικό χρώμα γραμματοσειράς επισημαίνονται ως οι πλέον ουσιαστικές στις εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών
178
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
την Ενεργειακή Κοινότητα των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης. Στις 17.11.2006, πραγματοποιήθηκε στα Σκόπια η πρώτη
Σύνοδος Υπουργών της Ενεργειακής Κοινότητας, μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης την 1.7.2006. Στο περιθώριο
αυτής, στελέχη της ΔΕΗ και της ΔΕΣΜΗΕ συναντήθηκαν με την Διοίκηση της MEPSO (κρατική εταιρία δικτύου
μεταφοράς ηλεκτρισμού) και της ELEM (κρατικής εταιρίας παραγωγής ηλεκτρισμού).
Έχουν επίσης υπογραφεί συμφωνημένα πρακτικά στο πλαίσιο των κατωτέρω συναντήσεων:
- Συμφωνημένα πρακτικά της συνάντησης για τα θέματα υδρο-οικονομίας μεταξύ αντιπροσωπειών του πρώτου
συμβαλλομένου μέρους και του δευτέρου συμβαλλομένου μέρους στην ενδιάμεση συμφωνία της Νέας Υόρκης της
13ης Σεπτεμβρίου 1955(Αθήνα 10.9.1997).
- Συμφωνημένα πρακτικά της Ad hoc συνάντησης για τα διασυνοριακά ύδατα (Αθήνα 5.7.2002).
- Αποτέλεσμα της τριμερούς συνάντησης της Μόνιμης Μικτής Επιτροπής των χωρών που συνορεύουν με την λίμνη
Μεγάλη Πρέσπα (Καστοριά 25.9.2003).
- Πρωτόκολλο της τριμερούς ad hoc συνάντησης εμπειρογνωμόνων για την Πρέσπα (Πρέσπα 24.5.2005).
3.5. Συμφωνίες πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με χώρες ΝΑ Ευρώπης.
Χώρες ΝΑ Ευρώπης
Νοτιοανατολική Ευρώπη είναι ουσιαστικά μια άλλη ονομασία της Βαλκανικής χερσονήσου. Συνεπώς χώρες της ΝΑ
Ευρώπης είναι η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Βουλγαρία, η Ελλάδα, η Κροατία, το Μαυροβούνιο, η Σερβία, η πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και η περιοχή του Κοσσόβου.
Επίσης, ως χώρες της ΝΑ Ευρώπης θεωρούνται ενίοτε η Ρουμανία, η Σλοβενία (η ίδια αυτοχαρακτηρίζεται ως «χώρα της
Κεντρικής Ευρώπης») και η Τουρκία.
Από τις παραπάνω χώρες η Βουλγαρία, η Ελλάδα, η Κροατία, η Ρουμανία και η Σλοβενία είναι πλήρη μέλη της Ε.Ε., ενώ
η Τουρκία τελεί σε τελωνειακή ένωση με την Ε.Ε.
Οικονομικές και Εμπορικές Συμφωνίες της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας με χώρες της ΝΑ
Ευρώπης.
Η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έχει συνάψει τις παρακάτω συμφωνίες που δημιουργούν
πολυμερές καθεστώς ελεύθερων συναλλαγών (μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών υπάρχουν και χώρες της ΝΑ
Ευρώπης):

Με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Με την Ε.Ε. (28 K-M) – Συμφωνία (προτιμησιακή) Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (αναφέρεται και παραπάνω στο
σημείο 3.3).

Με την Central European Free Trade Agreement (CEFTA), της οποίας μέλη είναι, πέραν της πρώην Γιουγκοσλαβικής
Δημοκρατίας της Μακεδονίας, η Αλβανία, η Μολδαβία, η Κροατία, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βοσνία – Ερζεγοβίνη
και (η περιοχή) του Κοσσόβου.

Με την European Free Trade Association (EFTA) ή Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) της οποίας
μέλη είναι η Ελβετία, η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και η Νορβηγία.

Με την Τουρκία και την Ουκρανία, με τις οποίες ισχύει καθεστώς ελεύθερου εμπορίου.
179
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
3.6. Τελωνειακές, φορολογικές και άλλες συναφείς νομικές διαδικασίες - καθεστώς μεταφορών.
Στην ενότητα που ακολουθεί περιγράφεται το νομικό πλαίσιο που διέπει τις ενδοκοινοτικές και εξωκοινοτικές εμπορικές
συναλλαγές, σχετικά με θέματα φορολογικά και τελωνειακά, καθώς και θέματα που αφορούν διαδικασίες του διεθνούς
εμπορίου.
3.6.1.Ενδοκοινοτικές Συναλλαγές.
3.6.1.1. Φορολογικό έδαφος της Κοινότητας.
Με την Οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2006 «σχετικά με το κοινό σύστημα Φόρου
Προστιθέμενης Αξίας» (L 347/11-12-2006) (στο εξής Οδηγία ΦΠΑ), που αντικατέστησε την Οδηγία 77/388/ΕΟΚ,
θεσπίσθηκε το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ).
Η βασική αρχή του κοινού συστήματος ΦΠΑ συνίσταται στην επιβολή επί των αγαθών και των υπηρεσιών ενός γενικού
φόρου κατανάλωσης, ακριβώς ανάλογου με την τιμή των αγαθών και των υπηρεσιών, όποιος και αν είναι ο αριθμός των
πράξεων, που παρεμβάλλονται στη διαδικασία παραγωγής και διανομής πριν από το στάδιο επιβολής του φόρου.
Σε κάθε πράξη, ο ΦΠΑ, που υπολογίζεται στην τιμή του αγαθού ή της υπηρεσίας, με τον συντελεστή που εφαρμόζεται
στο αγαθό αυτό ή στην υπηρεσία αυτή, είναι απαιτητός μετά την αφαίρεση του ποσού του φόρου, ο οποίος επιβάρυνε
άμεσα το κόστος των διαφόρων στοιχείων, τα οποία συνθέτουν την τιμή.
Το κοινό σύστημα ΦΠΑ εφαρμόζεται μέχρι και το στάδιο του λιανικού εμπορίου. Η ανωτέρω αναφερόμενη Οδηγία είναι
υποχρεωτικά εφαρμοστέα από τα 28 Κ-Μ της Κοινότητας, εκτός των περιπτώσεων που ρητά προβλέπεται από τις
διατάξεις της.
Στην Ελλάδα, οι διατάξεις της Οδηγίας αυτής έχουν ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο και συγκεκριμένα στον ν.2589/00
«Κώδικας ΦΠΑ».
Στα άρθρα 5-7 της Οδηγίας ΦΠΑ καθορίζεται το πεδίο εδαφικής εφαρμογής της, αποκαλούμενο και ως «Φορολογικό
έδαφος της Κοινότητας», όπως παρακάτω:
«Άρθρο 5
Για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
1) «Κοινότητα» και «έδαφος της Κοινότητας»: το σύνολο των εδαφών των κρατών μελών, όπως ορίζονται στο σημείο
2
2) «κράτος μέλος» και «έδαφος κράτους μέλους», το έδαφος κάθε κράτους μέλους της Κοινότητας στο οποίο
εφαρμόζεται η Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σύμφωνα με το άρθρο της 299, εκτός των
εδαφών που απαριθμούνται στο άρθρο 6 της παρούσας οδηγίας
3) «τρίτα εδάφη», τα εδάφη που απαριθμούνται στο άρθρο 6
4) «τρίτες χώρες», κάθε κράτος ή έδαφος στο οποίο δεν εφαρμόζεται η Συνθήκη
Άρθρο 6
1) Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα ακόλουθα εδάφη που αποτελούν τμήμα του τελωνειακού εδάφους της
Κοινότητας:
α) το Άγιον Όρος
β) τις Κανάριες νήσους
γ) τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα
δ) τις νήσους Ώλαντ (Αland)
ε) τις αγγλονορμανδικές νήσους
180
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
2) Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα ακόλουθα εδάφη που δεν αποτελούν τμήμα του τελωνειακού εδάφους της
Κοινότητας:
α) τη νήσο Ελιγολάνδη
β) την περιοχή του Μπύζιγκεν
γ) τη Θέουτα
δ) τη Μελίλια
ε) το Λιβίνιο
στ) την Καμπιόνε ντ' Ιτάλια
ζ) τα ιταλικά ύδατα της λίμνης του Λουγκάνο
Άρθρο 7
1) Λαμβανομένων υπόψη των συμβάσεων και συνθηκών που έχουν συνάψει αντίστοιχα με τη Γαλλία, το Ηνωμένο
Βασίλειο και την Κύπρο, το Πριγκιπάτο του Μονακό, τη νήσο του Μαν και τις ζώνες κυριαρχίας του Ηνωμένου
Βασιλείου στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια δεν θεωρούνται ως τρίτες χώρες για τους σκοπούς της εφαρμογής της
οδηγίας.
2) Τα Κ-Μ λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι πράξεις που διενεργούνται από ή προς το
Πριγκιπάτο του Μονακό αντιμετωπίζονται ως πράξεις διενεργούμενες από ή προς τη Γαλλία, οι πράξεις που
διενεργούνται από ή προς τη νήσο του Μαν αντιμετωπίζονται ως πράξεις διενεργούμενες από ή προς το Ηνωμένο
Βασίλειο, και ότι οι πράξεις που διενεργούνται από ή προς τις περιοχές των ζωνών κυριαρχίας του Ηνωμένου
Βασιλείου στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια αντιμετωπίζονται ως πράξεις διενεργούμενες από ή προς την Κύπρο.
Σημειώνεται ότι ισχύουν ειδικές τελωνειακές διατάξεις για τα εδάφη που είναι τμήματα του τελωνειακού εδάφους της
Κοινότητας αλλά όχι και του φορολογικού εδάφους αυτής.
3.6.1.2. Ορισμός – στοιχεία ενδοκοινοτικής παράδοσης.
Ορισμός
«Ενδοκοινοτική παράδοση» αγαθών είναι η παράδοση αγαθών (παράδοση αγαθών: άρθρα 14-18 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρα
5-7 του Κώδικα ΦΠΑ), τα οποία αποστέλλονται ή μεταφέρονται εκτός του αντίστοιχου εδάφους του κράτους μέλους
παράδοσης, αλλά εντός της Κοινότητας από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από άλλο πρόσωπο που ενεργεί για
λογαριασμό τους, εφόσον η παράδοση αυτή πραγματοποιείται για άλλον υποκείμενο στον φόρο ή για νομικό πρόσωπο
μη υποκείμενο στον φόρο που ενεργεί με αυτή την ιδιότητα σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος
αναχώρησης της αποστολής ή της μεταφοράς των αγαθών (άρθρο 138 παρ. 1 της Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 28 παρ. 1
του Κώδικα ΦΠΑ).
Οι τηρούμενες κατά την «ενδοκοινοτική παράδοση» διαδικασίες είναι καθαρά φορολογικές. Εξαίρεση αποτελεί η
ενδοκοινοτική παράδοση αγαθών που υπόκεινται σε ΕΦΚ (ενεργειακά προϊόντα και ηλεκτρική ενέργεια, οινοπνευματώδη
και καπνικά), όπου πέραν των φορολογικών διαδικασιών προβλέπονται και τελωνειακές διαδικασίες (Οδηγία ΦΠΑ και
Μέρος Τρίτο του ΕΤΚ).
Η παράδοση αυτή απαλλάσσεται από το ΦΠΑ.
Βασικά στοιχεία ενδοκοινοτικής παράδοσης.
Από τις διατάξεις της κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας περί ΦΠΑ απορρέει ότι ο χαρακτηρισμός μιας ενδοκοινοτικής
παράδοσης ή απόκτησης πρέπει να πραγματοποιείται βάσει των παρακάτω αντικειμενικών στοιχείων:

τα αγαθά αποστέλλονται ή μεταφέρονται, από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από άλλον που ενεργεί για
λογαριασμό τους, εκτός του εδάφους του Κ-Μ αναχώρησης αλλά εντός της Κοινότητας - Διέλευση των συνόρων.
181
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR

οι παραδόσεις (πωλήσεις) πραγματοποιούνται προς άλλον υποκείμενο στο φόρο ή προς μη υποκείμενο νομικό
πρόσωπο, που, σε Κ-Μ διαφορετικό από το Κ-Μ αποστολής, ενεργεί υπό την ιδιότητα του υποκειμένου στο φόρο ή
του μη υποκειμένου στο φόρο νομικού προσώπου - Εγγεγραμμένοι και οι δύο στο VIES.

Εξομοιώνονται με ενδοκοινοτικές παραδόσεις και οι διακινήσεις εμπορευμάτων από ένα Κ-Μ σε άλλο Κ-Μ για τις
ανάγκες της ίδιας επιχείρησης. Στις περιπτώσεις αυτές ορίζεται φορολογικός αντιπρόσωπος και ισχύουν όλα τα
παραπάνω εκτός της πώλησης (π.χ. Καθεστώς άρθρου 42, αποστολή εμπορευμάτων από Ελλάδα στην Ιταλία για
αποθήκευση και μελλοντική πώληση κ.λπ.).

Επειδή η ενδοκοινοτική απόκτηση φορολογείται στη χώρα προορισμού του εμπορεύματος, η αντίστοιχη
ενδοκοινοτική παράδοση στη χώρα προέλευσης πρέπει να απαλλάσσεται από το φόρο, προκειμένου να αποφεύγεται
διπλή φορολογία και η παραβίαση της αρχής της ουδετερότητας του ΦΠΑ. Ενώ η ενδοκοινοτική απόκτηση
εμφανίζεται στη θέση της φορολόγησης κατά την εισαγωγή, η απαλλαγή της ενδοκοινοτικής παράδοσης αντικαθιστά
την απαλλαγή κατά την εξαγωγή.
Ακόμα, ως στοιχεία της ενδοκοινοτικής παράδοσης μπορούν να θεωρηθούν:

Τα έγγραφα ή οι εγγραφές που υποχρεούται να εκδίδει / καταχωρεί ο πωλητής (Τιμολόγιο, INTRASTAT,
Ανακεφαλαιωτικοί Πίνακες Ενδοκοινοτικών Παραδόσεων (Listing) κ.λπ.)

Τα φορτωτικά έγγραφα που πρέπει υποχρεωτικά να συνοδεύουν τη μεταφορά.
3.6.1.3. Καθεστώς ΦΠΑ (Ενδοκοινοτικών Συναλλαγών).
Ο ΦΠΑ είναι ένας γενικός φόρος κατανάλωσης που επιβάλλεται στις εμπορικές δραστηριότητες που αφορούν την
παραγωγή, τη διανομή αγαθών και την παροχή υπηρεσιών. Με την Οδηγία ΦΠΑ κωδικοποιούνται οι διατάξεις για τη
δημιουργία ενός κοινού συστήματος ΦΠΑ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Οι διατάξεις της ανωτέρω οδηγίας έχουν
ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο της Ελλάδας και συγκεκριμένα στον Κώδικα ΦΠΑ.
Το κοινό σύστημα ΦΠΑ εφαρμόζεται στα αγαθά και τις υπηρεσίες που αγοράζονται και πωλούνται προς κατανάλωση
στην Ε.Ε. Ο ΦΠΑ υπολογίζεται σε συνάρτηση με την αξία που προστίθεται στα αγαθά ή τις υπηρεσίες σε κάθε στάδιο
της παραγωγής και της αλυσίδας διανομής, ανεξαρτήτως του αριθμού των πράξεων συναλλαγής, επιβαρύνοντας τον
τελικό καταναλωτή.
Ο προμηθευτής των αγαθών ή των υπηρεσιών (ο υποκείμενος στον φόρο) καταβάλλει στην εθνική φορολογική αρχή
της χώρας του το ΦΠΑ που έχει εισπράξει για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες αφού εκπέσει το ΦΠΑ που κατέβαλε στους
προμηθευτές του.
Εδαφική εφαρμογή
Το πεδίο εδαφικής εφαρμογής της Οδηγίας ΦΠΑ ή αλλιώς «φορολογικό έδαφος της Κοινότητας» αναφέρεται παραπάνω
στο σημείο 3.6.1.1.
Υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα
Υποκείμενος στο φόρο είναι το πρόσωπο που ασκεί, κατά τρόπο ανεξάρτητο και σε οποιονδήποτε τόπο, οικονομική
δραστηριότητα, ανεξάρτητα από τον επιδιωκόμενο σκοπό και τα αποτελέσματα της δραστηριότητας αυτής. Ως
οικονομική δραστηριότητα θεωρείται κάθε δραστηριότητα του παραγωγού, του εμπόρου ή του παρέχοντος υπηρεσίες.
182
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Ως υποκείμενο στο φόρο θεωρείται επίσης κάθε άλλο πρόσωπο το οποίο διενεργεί ευκαιριακά παράδοση καινούργιου
μεταφορικού μέσου που μεταφέρεται σε άλλο Κ-Μ.
Τα Κ-Μ μπορούν επίσης να θεωρούν υποκείμενο στο φόρο οποιονδήποτε πραγματοποιεί ευκαιριακά πράξη σχετική με
οικονομική δραστηριότητα.
Μη υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα
Ένα πρόσωπο θεωρείται μη υποκείμενο στο φόρο για σκοπούς ΦΠΑ όταν:

Δε θεωρείται ότι ασκεί οικονομική δραστηριότητα κατά τρόπο ανεξάρτητο όπως π.χ. οι μισθωτοί και λοιπά φυσικά
πρόσωπα τα οποία συνδέονται με τον εργοδότη τους με σύμβαση εργασίας ή με οποιαδήποτε άλλη νομική σχέση
που δημιουργεί δεσμούς εξάρτησης.

Το Ελληνικό Δημόσιο, οι Δήμοι, οι Κοινότητες και τα λοιπά Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου για τις πράξεις
παράδοσης αγαθών και παροχής υπηρεσιών που ενεργούν κατά την εκπλήρωση αποστολής τους, ακόμα και αν
εισπράττουν τέλη, δικαιώματα ή εισφορές. Δηλαδή τα πρόσωπα αυτά εξαιρούνται από το φόρο μόνο για τις πράξεις
κατά τις οποίες ενεργούν ως δημόσια εξουσία, ενώ για τις λοιπές πράξεις υπόκεινται στο φόρο.
Φορολογητέες πράξεις
Ενδοκοινοτική παράδοση: Η πράξη παράδοσης αγαθών και παροχής υπηρεσιών που παραδίδονται, παρέχονται και
αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε άλλο Κ-Μ.
Ενδοκοινοτική απόκτηση: Η πράξη απόκτησης αγαθών ή λήψης υπηρεσιών που παραδίδονται, παρέχονται και
αποστέλλονται ή μεταφέρονται από άλλο Κ-Μ.
Δεν θεωρείται ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών:
α) από υποκείμενο στο φόρο που υπάγεται στο ειδικό καθεστώς των αγροτών,
β) από υποκείμενο στο φόρο που πραγματοποιεί μόνο παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών,
παρέχουν κανένα δικαίωμα έκπτωσης και
γ) από μη υποκείμενο στο φόρο νομικό πρόσωπο, εφόσον το ύψος των συναλλαγών αυτών, χωρίς
οφείλεται στο Κ-Μ της αναχώρησης της αποστολής ή της μεταφοράς, δεν υπερβαίνει κατά την
διαχειριστική περίοδο το ποσό των 10.000 ευρώ και κατά την τρέχουσα διαχειριστική περίοδο δεν
ποσό αυτό.
που δεν του
το ΦΠΑ, που
προηγούμενη
υπερβαίνει το
Απαιτητό του φόρου.
Ο φόρος καθίσταται απαιτητός κατά την έκδοση του τιμολογίου ή κατά τη λήξη της προθεσμίας που προβλέπεται στο
άρθρο 222 της Οδηγίας ΦΠΑ , αν δεν έχει εκδοθεί τιμολόγιο έως την προθεσμία αυτή.
Συντελεστές ΦΠΑ.
Οι φορολογητέες πράξεις φορολογούνται με τους συντελεστές και τις προϋποθέσεις που ισχύουν στο κράτος μέλος στο
οποίο πραγματοποιούνται (άρθρο 21 του Κώδικα ΦΠΑ για τη χώρα μας). Τα Κ-Μ μπορούν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις,
να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή στην προμήθεια φυσικού αερίου, ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεθέρμανσης κλπ
(παράρτημα ΙΙΙ του ως άνω νόμου)
183
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Απαλλαγές στην παράδοση αγαθών (άρθρο 28 του Κώδικα ΦΠΑ).
Απαλλάσσονται από το φόρο:
α) η παράδοση αγαθών κατά την έννοια του άρθρου 5 του Κώδικα ΦΠΑ, τα οποία αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε
άλλο Κ-Μ από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από άλλον που ενεργεί για λογαριασμό τους, προς άλλον υποκείμενο
στο φόρο ή προς μη υποκείμενο νομικό πρόσωπο, που ενεργεί με την ιδιότητά του αυτή σε άλλο Κ-Μ
β) η περιστασιακή παράδοση καινούριων μεταφορικών μέσων, που αποστέλλονται ή μεταφέρονται προς άλλο Κ-Μ.
Επίσης η παράδοση αγαθών που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, τα οποία αποστέλλονται ή
μεταφέρονται προς άλλο Κ-Μ, εφόσον ο αγοραστής είναι πρόσωπο που εμπίπτει στις διατάξεις του δεύτερου εδαφίου
της προηγούμενης περίπτωσης α΄ και τα αγαθά αυτά διακινούνται υπό καθεστώς αναστολής καταβολής του ΕΦΚ
γ) η παράδοση αγαθών κατά την έννοια της παραγράφου 3 του άρθρου 7 του Κώδικα ΦΠΑ, οι οποίες θα καλύπτονταν
από την προβλεπόμενη στην περίπτωση απαλλαγή, αν είχαν πραγματοποιηθεί προς άλλον υποκείμενο στο φόρο
δ) η εισαγωγή και η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών που πραγματοποιούνται από υποκείμενο στο φόρο και η
παράδοση αγαθών προς υποκείμενο στο φόρο, με σκοπό την παράδοσή τους με τους όρους της παραπάνω
περίπτωσης α΄, καθώς και η παροχή υπηρεσιών που αφορούν αυτές τις παραδόσεις αγαθών με προορισμό ένα άλλο
Κ-Μ, μέχρι του ποσού των παραδόσεων αυτών, που πραγματοποίησε ο υποκείμενος στο φόρο, κατά την
προηγούμενη δωδεκάμηνη χρονική ή δωδεκάμηνη διαχειριστική περίοδο.
Απαλλαγές στην απόκτηση αγαθών (άρθρο 29 του Κώδικα ΦΠΑ).
Απαλλάσσονται από το φόρο:
α) η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών των οποίων η εισαγωγή ή η παράδοση απαλλάσσεται από το φόρο στο εσωτερικό
της χώρας,
β) η ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών, για τα οποία, κατ' εφαρμογή των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 34 του
Κώδικα ΦΠΑ, ο αποκτών (αγοραστής) τα αγαθά στο εσωτερικό της χώρας δικαιούται, σε κάθε περίπτωση, ολικής
επιστροφής του φόρου προστιθέμενης αξίας.
Στην ενδοκοινοτική απόκτηση εφημερίδων και περιοδικών αναστέλλεται η είσπραξη του οφειλόμενου φόρου. Ο φόρος
αυτός καταβάλλεται όταν οι εφημερίδες και τα περιοδικά διανέμονται στην Ελλάδα από τον υποκείμενο στο φόρο ή από
το πρακτορείο διανομής και σε περίπτωση που δεν υπάρχει ούτε πρακτορείο διανομής, από τον παραλήπτη τους.
Υποχρεώσεις των υποκειμένων στο φόρο.
Οι υποχρεώσεις των υποκειμένων στο φόρο, αναφορικά με τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές είναι:
1) Τα υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα που ενεργούν πράξεις με δικαίωμα έκπτωσης του φόρου των εισροών τους
οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις που ορίζονται από τις διατάξεις του Κώδικα ΦΠΑ, όπως ισχύει και ειδικότερα
αυτές που απορρέουν από τα άρθρα 36 και 38 του Κώδικα αυτού, ήτοι:
α) να δηλώνουν την έναρξη ή την παύση της πραγματοποίησης ενδοκοινοτικών συναλλαγών (αγαθών και
υπηρεσιών) που περιλαμβάνονται στους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες. Η δήλωση αυτή πραγματοποιείται με «την
υποβολή δήλωσης έναρξης/μεταβολής εργασιών» στο τμήμα Μητρώου της αρμόδιας Δ.Ο.Υ.
Με την εγγραφή στο σύστημα VIES ο υποκείμενος παίρνει τον Ευρωπαϊκό αριθμό ΑΦΜ (VAT NUMBER). Ο
αριθμός αυτός για την Ελλάδα είναι ο ΑΦΜ με το πρόθεμα EL.
β) για τις παραδόσεις που πραγματοποιούν προς υποκείμενο στο φόρο ή προς νομικό πρόσωπο μη υποκείμενο στο
φόρο σε άλλο Κ-Μ, να υποβάλλουν ανακεφαλαιωτικό πίνακα ενδοκοινοτικών παραδόσεων (ο ΑΦΜ/ΦΠΑ του
αντισυμβαλλομένου πρέπει να επαληθεύεται πριν από κάθε συναλλαγή μέσω του συστήματος VIES)
184
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
γ) για τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις που πραγματοποιούν από υποκείμενο στο φόρο άλλου Κ-Μ, να υποβάλλουν
ανακεφαλαιωτικό πίνακα ενδοκοινοτικών αποκτήσεων (ο ΑΦΜ/ΦΠΑ του αντισυμβαλλομένου πρέπει να
επαληθεύεται πριν από κάθε συναλλαγή μέσω του συστήματος VIES). Ο έλεγχος εγκυρότητας του κοινοτικού
ΑΦΜ/ΦΠΑ πραγματοποιείται στην ιστοσελίδα http://ec.europa.eu/taxation_customs/vies/?locale=el,
δ) για τις ενδοκοινοτικές παροχές υπηρεσιών καθώς και για τις ενδοκοινοτικές λήψεις υπηρεσιών που
πραγματοποιούν να υποβάλλουν ανακεφαλαιωτικό πίνακα ενδοκοινοτικών παρεχόμενων υπηρεσιών,
ή
ενδοκοινοτικών λήψεων υπηρεσιών, εφόσον οι υπηρεσίες δεν απαλλάσσονται από το φόρο, σύμφωνα με τις
ισχύουσες διατάξεις στο κράτος μέλος του λήπτη των υπηρεσιών.
Οι ανωτέρω ενδοκοινοτικές παροχές υπηρεσιών είναι αυτές που φορολογούνται στο Κ-Μ του λήπτη, σύμφωνα με
την περίπτωση α΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 14 του Κώδικα ΦΠΑ και όχι κάθε είδους υπηρεσίες που
παρέχονται μεταξύ υποκειμένων εγκατεστημένων σε διαφορετικά Κ-Μ.
Η υποχρέωση αυτή, καθώς και η υποχρέωση που προβλέπεται στην παράγραφο 1.α του άρθρου 14 του Κώδικα ΦΠΑ,
ισχύει και για τους αγρότες του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 41 του ίδιου νόμου, τις απαλλασσόμενες μικρές
επιχειρήσεις, τους υποκείμενους στο φόρο που ενεργούν αποκλειστικά απαλλασσόμενες πράξεις χωρίς δικαίωμα
έκπτωσης του φόρου εισροών. Για τις ενδοκοινοτικές λήψεις υπηρεσιών, τα πρόσωπα αυτά υποβάλλουν έκτακτη
δήλωση για την καταβολή του φόρου, ανεξαρτήτως του ύψους των ενδοκοινοτικών λήψεων υπηρεσιών και δεν
υποχρεούνται να υποβάλλουν εκκαθαριστική δήλωση. Έκτακτη δήλωση για την καταβολή του φόρου υποχρεούνται να
υποβάλλουν και τα ΝΠΔΔ, τα οποία διαθέτουν ΑΦΜ/ΦΠΑ για τη δήλωση των ενδοκοινοτικών αποκτήσεων αγαθών,
χωρίς να υποχρεούνται στην υποβολή εκκαθαριστικής δήλωσης.
Επισημαίνεται ότι τις ίδιες ως άνω υποχρεώσεις έχουν και οι εγκεκριμένοι αποθηκευτές αγαθών που υπόκεινται σε ΕΦΚ
και οι εγγεγραμμένοι επιτηδευματίες ή εισαγωγείς βιομηχανοποιημένων καπνών οι οποίοι θα πρέπει στις περιοδικές τους
δηλώσεις να αναφέρουν την αξία των ενδοκοινοτικών αποκτήσεων και των ενδοκοινοτικών παραδόσεων που
πραγματοποίησαν.
2) Τα υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα που υπάγονται στο ειδικό καθεστώς των αγροτών (του άρθρου 41 του κώδικα
ΦΠΑ) ή που πραγματοποιούν μόνο παραδόσεις αγαθών - παροχές υπηρεσιών που δεν του παρέχουν κανένα δικαίωμα
έκπτωσης, καθώς και τα μη υποκείμενα στο φόρο νομικά πρόσωπα, οφείλουν να αποκτούν ΑΦΜ/ΦΠΑ και να
εγγράφονται στο σύστημα VIES για τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις που πραγματοποιούν, εφόσον το ύψος των
συναλλαγών αυτών, χωρίς το ΦΠΑ, υπερβαίνει το ποσό των 10.000€ (λαμβάνονται υπόψη οι αποκτήσεις από όλα
τα κράτη μέλη κατά την προηγούμενη ή κατά την τρέχουσα διαχειριστική περίοδο, ενώ η υποχρέωση αυτή ισχύει
χωρίς όριο για τα καινούρια μεταφορικά μέσα και τα προϊόντα που υπάγονται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης). Τα
πρόσωπα αυτά εφόσον το επιθυμούν μπορούν να αποκτούν ΑΦΜ/ΦΠΑ και να εγγράφονται στο σύστημα VIES για
τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις που πραγματοποιούν ανεξαρτήτως ποσού. Η υποβολή της περιοδικής δήλωσης ΦΠΑ
(εμπρόθεσμης, εκπρόθεσμης, τροποποιητικής) γίνεται πλέον μόνο ηλεκτρονικά και η πληρωμή του οφειλόμενου
ΦΠΑ γίνεται μόνο μέσω τράπεζας. Για την πληρωμή απαιτείται η ταυτότητα πληρωμής, ένα έντυπο το οποίο
εκτυπώνεται μετά την ηλεκτρονική υποβολή της δήλωσης ΦΠΑ και περιέχει τον ΑΦΜ της επιχείρησης.
Προθεσμίες Υποβολής δηλώσεων και πινάκων.
1) Η περιοδική δήλωση ΦΠΑ υποβάλλεται για κάθε ημερολογιακό μήνα, για όσους τηρούν βιβλία Γ΄ κατηγορίας και για
κάθε ημερολογιακό τρίμηνο για σους τηρούν βιβλία Β΄ κατηγορίας ή δεν είναι υπόχρεοι σε τήρηση βιβλίων
(φορολογικός αντιπρόσωπος, υπό ίδρυση επιχείρηση που δεν τηρεί βιβλία).
185
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Οι εκπρόθεσμες και οι εμπρόθεσμες περιοδικές δηλώσεις υποβάλλονται αποκλειστικά και μόνο ηλεκτρονικά στο ειδικό
δίκτυο του TAXISnet .
Η περιοδική δήλωση υποβάλλεται μέχρι την 20η ημέρα του επόμενου μήνα από τη λήξη της φορολογικής περιόδου που
αφορά, εφόσον προκύπτει χρεωστικό υπόλοιπο. Την τελευταία ημέρα του επόμενου μήνα από τη λήξη της φορολογικής
περιόδου στην οποία αναφέρεται η δήλωση, εφόσον προκύπτει πιστωτικό ή μηδενικό υπόλοιπο (ΠΟΛ. 1267/11)
2) Οι εμπρόθεσμες, εκπρόθεσμες και τροποιητικές εκκαθαριστικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο ειδικό
δίκτυο TAXISnet μέχρι την 10η Απριλίου του επομένου έτους για όσες επιχειρήσεις τηρούσαν βιβλία Β΄ κατηγορίας
ή δεν υποχρεούνταν στην τήρηση λογιστικών βιβλίων και μέχρι την 20η Μαΐου του επομένου έτους για όσες
επιχειρήσεις τηρούσαν βιβλία Γ΄ κατηγορίας.( ΠΟΛ. 1045/12).
3) Οι ανακεφαλαιωτικοί πίνακες ενδοκοινοτικών αποκτήσεων αγαθών και λήψεων υπηρεσιών καθώς και ενδοκοινοτικών
παραδόσεων αγαθών και παρεχομένων υπηρεσιών υποβάλλονται ηλεκτρονικά για κάθε ημερολογιακό μήνα και μέχρι
την 26η ημέρα του επομένου μήνα από τη λήξη της μηνιαίας περιόδου την οποία αφορούν. Οι διορθωτικοί και
εκπρόθεσμοι ανακεφαλαιωτικοί πίνακες υποβάλλονται προαιρετικά ηλεκτρονικά.
ΕΙΔΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ.
Στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές παράδοσης ή απόκτησης αγαθών και παροχής ή λήψεως υπηρεσιών υφίστανται ειδικά
καθεστώτα στον τρόπο επιβολής του φόρου, δηλαδή: στις μικρές επιχειρήσεις, στην κατ’ αποκοπή καταβολή του ΦΠΑ
για ορισμένους κλάδους μικρών επιχειρήσεων, στους αγρότες, στα πρακτορεία ταξιδιών, στη φορολογία
βιομηχανοποιημένων καπνών, στη φορολογία των υποκειμένων στο φόρο μεταπωλητών που παραδίδουν
μεταχειρισμένα αγαθά και στο καθεστώς επενδυτικού χρυσού (άρθρα 39 έως 47 του Κώδικα ΦΠΑ).
3.6.1.4. Διακίνηση αγαθών εντός Ε.Ε.
Οι διαδικασίες που εφαρμόζονται στην διακίνηση αγαθών μεταξύ δύο Κ-Μ της Κοινότητας διαφέρουν ανάλογα με το
καθεστώς που διέπει τα αγαθά κατά τον χρόνο αποστολής τους. Διακρίνονται οι παρακάτω περιπτώσεις:
α) Τα αγαθά τελούν σε καθεστώς ελεύθερης κυκλοφορίας (έχουν αποκτήσει Κοινοτικό χαρακτήρα ή κατά την
τελωνειακή ορολογία πρόκειται για κοινοτικά εμπορεύματα) αλλά δεν τελούν υπό οποιοδήποτε καθεστώς αναστολής.
Πρόκειται για την πιο απλή περίπτωση, όπου εφαρμόζονται μόνο φορολογικές διαδικασίες και διαδικασίες περί
μεταφορών, σύμφωνα με τις σχετικές κοινοτικές και εθνικές διατάξεις (ενδοκοινοτικές παραδόσεις /αποκτήσεις,
Τιμολόγιο, INTRASTAT, Listing, Δηλώσεις ΦΠΑ, Φορτωτική κ.λπ.).
β) Τα αγαθά τελούν ταυτόχρονα σε καθεστώς ελεύθερης κυκλοφορίας και καθεστώς αναστολής (προϊόντα ΕΦΚ). Στην
περίπτωση αυτή, πέραν των φορολογικών διαδικασιών και διαδικασιών περί μεταφορών που αναφέρονται
παραπάνω, τηρούνται και τελωνειακές διαδικασίες (έκδοση Συνοδευτικού Διοικητικού Εγγράφου–eΔΕ, τελωνειακή
επιτήρηση της μεταφοράς κ.α.). Περισσότερα για το θέμα αυτό αναφέρονται παρακάτω (σημείο 3.6.1.15.
«Διαδικασία ως τα προϊόντα με Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης»).
γ) Τα αγαθά είναι μη κοινοτικά (τρίτων χωρών) και τελούν υπό τελωνειακό καθεστώς αναστολής στο κράτος μέλος
αποστολής (π.χ. Ελεύθερη Ζώνη, Τελωνειακή Αποταμίευση). Τα αγαθά διακινούνται από το έδαφος του κράτους
μέλους αποστολής προς το έδαφος του κράτους μέλους παραλαβής υπό την κάλυψη του τελωνειακού καθεστώτος
της κοινοτικής διαμετακόμισης και υπόκεινται σε τελωνειακή επιτήρηση καθ’ όλη την διάρκεια της μεταφοράς. Το
καθεστώς της κοινοτικής διαμετακόμισης αναλύεται λεπτομερώς παρακάτω (σημείο 3.6.2.19. «Διακίνηση εμπ/των 186
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
διαμετακόμιση, Δελτίο TIR κ.λπ.»). Επίσης τηρούνται οι διατάξεις περί μεταφορών και οι γενικές φορολογικές
διατάξεις (όχι αυτές που αφορούν τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις / αποκτήσεις).
3.6.1.5. Υποχρεώσεις ενδοκοινοτικής παράδοσης ως φορολογητέας πράξης.
Βασική υποχρέωση προσώπου που προβαίνει σε πράξεις ενδοκοινοτικής παράδοσης αγαθών είναι να ενεργεί με καλή
πίστη και να προβαίνει σε κάθε δυνατή ενέργεια, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα αγαθά θα παραληφθούν από τον
αποκτώντα στο κράτος μέλος παραλαβής και ότι θα καταβληθεί ο ΦΠΑ στο κράτος μέλος παραλαβής, εφόσον τα αγαθά
αναλωθούν εκεί.
Πιο συγκεκριμένα οι υποχρεώσεις του ανωτέρω προσώπου προβλέπονται από την Οδηγία ΦΠΑ και από τις εθνικές
φορολογικές διατάξεις κάθε κράτους μέλους της Κοινότητας. Για την Ελλάδα έχουν ισχύ ο Κώδικας, ο ΚΦΑΣ και
εξειδικευμένες ΑΥΟ καθώς και ΕΔΥΟ.
Σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις το πρόσωπο που προβαίνει σε πράξεις ενδοκοινοτικής παράδοσης αγαθών οφείλει:

Να διαθέτει ενεργό ΑΦΜ/ΦΠΑ (VIES).

Να ελέγχει πριν την αποστολή των αγαθών ότι ο παραλήπτης είναι επίσης εγγεγραμμένος στο VIES.

Να εκδίδει τα φορολογικά στοιχεία ( Τιμολόγιο κλπ) σύμφωνα με τον ΚΦΑΣ.

Να καταχωρεί την παράδοση στον πίνακα INTRASTAT και να υποβάλλει τον πίνακα αυτό κατά τα προβλεπόμενα.

Να καταχωρεί την παράδοση στον Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Ενδοκοινοτικών Παραδόσεων (Listing) και να υποβάλει
τον Πίνακα αυτό.

Να καταχωρεί τα φορολογικά στοιχεία στις υποβαλλόμενες Δηλώσεις ΦΠΑ.

Να ελέγχει κατά την αποστολή των αγαθών εάν έχει εκδοθεί το προβλεπόμενο έγγραφο μεταφοράς. Με την
ολοκλήρωση της αποστολής να παραλαμβάνει και να φυλάσσει το έγγραφο μεταφοράς υπογεγραμμένο από τον
παραλήπτη.

Να επιδιώκει κάθε σχετική πληρωμή εκ μέρους του αγοραστή να διενεργείται μέσω τραπεζικού συστήματος (βλέπε
σχετικά και σημείο 3.6.1.16).

Να τηρεί φάκελο με όλα τα στοιχεία της συναλλαγής (παραγγελία, αλληλογραφία με τον αγοραστή κ.λ.π).
Σημειώνεται ότι η αρμόδια φορολογική ή/και τελωνειακή αρχή, προκειμένου να αποδειχθεί η πραγματοποίηση της
συναλλαγής, μπορεί να προβεί σε έλεγχο όλων των ανωτέρω αναφερόμενων στοιχείων. Επίσης μπορεί να ζητήσει
προσκόμιση επιπλέον αποδεικτικών στοιχείων.
3.6.1.6. Απόδειξη κοινοτικού χαρακτήρα εμπορευμάτων.
Όταν κοινοτικά εμπορεύματα, κατά την έννοια του άρθρου 4 παρ. 7 του ΚΤΚ, μεταφέρονται από το τελωνειακό έδαφος
ενός Κ-Μ της Κοινότητας στο τελωνειακό έδαφος ενός άλλου Κ-Μ και κατά την μεταφορά τους αυτή διέρχονται από
έδαφος χώρας τρίτης προς την Κοινότητα ή από διεθνή ύδατα ή κατά την αεροπορική μεταφορά τους διέρχονται και
εκφορτώνονται σε αερολιμένα τρίτης προς την Κοινότητα χώρας, χάνουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τον κοινοτικό
τους χαρακτήρα και θα πρέπει, κατά την είσοδό τους στο Κ-Μ προορισμού, να αποδειχθεί ο χαρακτήρας αυτός,
προκειμένου τα εμπορεύματα αυτά να απελευθερωθούν.
Σημειώνεται ότι η προαναφερόμενη απελευθέρωση των εμπορευμάτων γίνεται από το τελωνείο εισόδου των
εμπορευμάτων του Κ-Μ προορισμού με την «Πράξη Απελευθέρωσης» που συντάσσεται επί του εντύπου «Βεβαίωση
187
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Τελωνειακού Χαρακτήρα» (Παράρτημα 109 των ΔΕΚΤΚ). Η τελωνειακή «Πράξη Απελευθέρωσης» δεν είναι τελωνισμός
εμπορευμάτων.
Ο τελωνειακός χαρακτήρας και η απόδειξη του κοινοτικού χαρακτήρα εμπορευμάτων αναλύονται στα άρθρα 313-324
των ΔΕΚΤΚ. Συγκεκριμένα στο άρθρο 313 (παρατίθεται) αναφέρεται πότε τα εμπορεύματα θεωρούνται κοινοτικά και
πότε όχι, ως εξής:
«Άρθρο 313
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 180 του κώδικα και των εξαιρέσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του
παρόντος άρθρου, όλα τα εμπορεύματα που ευρίσκονται στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας θεωρούνται κοινοτικά,
εκτός εάν αποδειχθεί ότι δεν έχουν κοινοτικό χαρακτήρα.
2. Δεν θεωρούνται κοινοτικά εμπορεύματα, εκτός αν αποδειχθεί δεόντως ο κοινοτικός τους χαρακτήρας σύμφωνα με
τα άρθρα 314 έως 323 του παρόντος κανονισμού:
α) τα εμπορεύματα που εισέρχονται στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας σύμφωνα με το άρθρο 37 του κώδικα·
β) τα εμπορεύματα που παραμένουν σε προσωρινή εναπόθεση ή σε ελεύθερη ζώνη ελέγχου τύπου I, κατά την έννοια
του άρθρου 799 του παρόντος κανονισμού, ή σε ελεύθερη αποθήκη·
γ) τα εμπορεύματα που υπάγονται σε καθεστώς αναστολής ή σε ελεύθερη ζώνη ελέγχου τύπου II, κατά την έννοια του
άρθρου 799 του παρόντος κανονισμού.
3. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 2 στοιχείο α), τα εμπορεύματα που εισέρχονται στο τελωνειακό έδαφος της
Κοινότητας θεωρούνται κοινοτικά, εκτός εάν αποδειχθεί ότι δεν έχουν κοινοτικό χαρακτήρα:
α) όταν, προκειμένου περί αεροπορικής μεταφοράς, αυτά φορτώθηκαν ή μεταφορτώθηκαν σε αερολιμένα ευρισκόμενο
στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας με προορισμό άλλο αερολιμένα ευρισκόμενο στο τελωνειακό έδαφος της
Κοινότητας, εφόσον η μεταφορά πραγματοποιείται βάσει ενιαίου τίτλου μεταφοράς, που έχει εκδοθεί σε κράτος μέλος,
ή
β) όταν, προκειμένου για θαλάσσια μεταφορά, τα εμπορεύματα αυτά μεταφέρονται μεταξύ λιμένων ευρισκόμενων στο
τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας στο πλαίσιο τακτικής γραμμής εγκεκριμένης σύμφωνα με το άρθρο 313β ».
Σε περίπτωση που, κατά τα ανωτέρω τα εμπορεύματα δεν θεωρούνται κοινοτικά, ο κοινοτικός τους χαρακτήρας μπορεί
να αποδειχθεί στο αρμόδιο τελωνείο του Κ-Μ εισόδου του εμπορεύματος, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 314 των
ΔΕΚΤΚ, με ένα από τα ακόλουθα βασικά έγγραφα ή τρόπους:
 Παραστατικό Τ2L. Συντάσσεται σε έντυπο των Παραρτημάτων 31 και 32 των ΔΕΚΤΚ και θεωρείται από την αρμόδια
τελωνειακή αρχή του Κ-Μ αναχώρησης των εμπορευμάτων. Όταν η διακίνηση των εμπορευμάτων γίνεται από ή
προς τμήμα τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας όπου δεν ισχύουν οι διατάξεις της Οδηγίας ΦΠΑ, ο κοινοτικός
χαρακτήρας των εμπορευμάτων αποδεικνύεται με την έκδοση του παραστατικού T2LF (άρθρα 315-316 των ΔΕΚΤΚ).

Εμπορικά έγγραφα ( τιμολόγιο ή έγγραφο μεταφοράς):
Στα εμπορικά έγγραφα πρέπει ο ενδιαφερόμενος να
αναγράψει σε εμφανή θέση το σύμβολο «Τ2L» και να τεθεί θεώρηση από το αρμόδιο τελωνείο. Για εμπορεύματα
των οποίων η αξία δεν υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ δεν απαιτείται θεώρηση του τελωνείου (άρθρο 317 των ΔΕΚΤΚ).

Το Δηλωτικό ναυτιλιακής εταιρίας, με τους όρους και τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 317α των
ΔΕΚΤΚ.

Δελτίο TIR και Δελτίο ΑΤΑ: Επί των Δελτίων αυτών τίθεται το σύμβολο «T2L» και θεωρείται στο σημείο αυτό από
την τελωνειακή αρχή (άρθρο 319 των ΔΕΚΤΚ).

Με την θέση του συμβόλου «C» στο δηλωτικό, όταν εφαρμόζονται απλουστευμένες διαδικασίες κοινοτικής
διαμετακόμισης (άρθρο 317β των ΔΕΚΤΚ).

Έγγραφο Τ2Μ για τα προϊόντα αλιείας (άρθρο 325 των ΔΕΚΤΚ).
188
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR

Αντίτυπο ελέγχου Τ5 για εμπορεύματα εξαχθέντα προσωρινά (άρθρο 314 παρ. 1.γ των ΔΕΚΤΚ).

Για τους εγκεκριμένους αποστολείς προβλέπονται απλοποιημένες διαδικασίες απόδειξης του κοινοτικού χαρακτήρα
εμπορευμάτων(άρθρα 324α-324στ των ΔΕΚΤΚ).
3.6.1.7. Απόδειξη ενδοκοινοτικής παράδοσης για σκοπούς απαλλαγής από ΦΠΑ – ΦΠΑ στις
ενδοκοινοτικές συναλλαγές – απαλλαγές.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 28 του Κώδικα ΦΠΑ, απαλλάσσεται από το φόρο η παράδοση αγαθών τα οποία
αποστέλλονται ή μεταφέρονται σε άλλο Κ-Μ από τον πωλητή ή τον αποκτώντα ή από άλλον που ενεργεί για λογαριασμό
τους, προς άλλον υποκείμενο στο φόρο ή προς μη υποκείμενο στο φόρο νομικό πρόσωπο, που ενεργεί με την ιδιότητα
του αυτή στο άλλο Κ-Μ.
Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι, για τη χορήγηση της απαλλαγής αυτής, πρέπει να συντρέχουν οι παρακάτω
προϋποθέσεις:

Ο πωλητής να είναι υποκείμενος στο φόρο.

Η εγγραφή, τόσο του πωλητή, όσο και του αγοραστή, στο σύστημα VIES.

Τα αγαθά να μεταφερθούν από την Ελλάδα στο άλλο Κ-Μ συνοδευμένα με τα προβλεπόμενα από τον ΚΦΑΣ έγγραφα
και φορολογικά στοιχεία μεταφοράς (τιμολόγια, φορτωτικές κλπ).
Οι παραπάνω προϋποθέσεις θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά για την πραγματοποίηση ενδοκοινοτικής παράδοσης
και κατά συνέπεια, για την έκδοση Τιμολογίου χωρίς ΦΠΑ από τον Έλληνα πωλητή των αγαθών.
Για κάθε ενδοκοινοτική συναλλαγή
παράδοσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών οι Έλληνες πωλητές θα πρέπει να
προβαίνουν στις παρακάτω ενέργειες:

Εγγραφή στο σύστημα VIES, με υποβολή της σχετικής δήλωσης μεταβολών στην Αρμόδια ΔΟΥ.

Επαλήθευση του ΑΦΜ/ΦΠΑ του αγοραστή, αν δηλαδή είναι εγγεγραμμένος στο σύστημα VIES στη χώρα του, πριν
από οποιαδήποτε συναλλαγή.

Να έχουν στην κατοχή τους κάθε έγγραφο στοιχείο, από το οποίο να αποδεικνύεται η παράδοση των αγαθών από
την Ελλάδα στο άλλο Κ-Μ (φορτωτική υπογεγραμμένη για την παραλαβή των εμπορευμάτων, φορτωτική πλοίου,
τραπεζικά έγραφα πληρωμής της συναλλαγής κλπ).
Συμπληρωματικά, και σε ό,τι αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία παράδοσης, ανάλογα με το μεταφορικό μέσο:

Μεταφορά με Δημόσιας Χρήσης μεταφορικά μέσα. Στην περίπτωση αυτή, απαιτείται αντίτυπο της φορτωτικής του
μεταφορέα ή του μεταφορικού γραφείου, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του ΚΦΑΣ (CMR κ.λπ.).

Μεταφορά με Ιδιωτικής Χρήσης μεταφορικό μέσο του πωλητή. Στην περίπτωση αυτή απαιτούνται:
o
Στο Τιμολόγιο πρέπει να αναγράφεται ο αριθμός του Φ.Ι.Χ. αυτοκινήτου, με το οποίο θα πραγματοποιηθεί η
μεταφορά.
o
Φορτωτική ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο του θαλάσσιου μέσου μεταφοράς που εκδίδεται για τη μεταφορά του
Φ.Ι.Χ. αυτοκινήτου.
o
Βεβαίωση του παραλήπτη ότι παρέλαβε τα αγαθά. Η βεβαίωση αυτή μπορεί να γίνεται είτε με υπογραφή σε
συνοδευτικό έγγραφο των εμπορευμάτων, είτε στη φορτωτική, είτε σε χωριστό έγγραφο. Στη βεβαίωση αυτή
πρέπει να αναγράφονται τα στοιχεία του παραλαβόντος και να επισυνάπτεται φωτοτυπία του διαβατηρίου ή
της ταυτότητάς του.
189
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
o
Αποδείξεις διοδίων, τελών διέλευσης ή άλλων επιβαρύνσεων και δαπανών που πραγματοποιήθηκαν κατά τη
μεταφορά, τόσο εντός της χώρας, όσο και εκτός αυτής, καθώς και κάθε άλλο στοιχείο από το οποίο
αποδεικνύεται η διέλευση του αυτοκινήτου από τον τόπο φόρτωσης μέχρι τον τόπο παράδοσης των αγαθών
στο άλλο Κ-Μ.

Μεταφορά με Ιδιωτικής Χρήσης μεταφορικό μέσο του αγοραστή. Στην περίπτωση αυτή απαιτούνται:
o
Στο Τιμολόγιο Πώλησης θα πρέπει να αναγράφεται ο αριθμός κυκλοφορίας του Φ.Ι.Χ. αυτοκινήτου του
αγοραστή και υπογραφή του παραλαμβάνοντος τα αγαθά, καθώς επίσης και βεβαίωση του ιδίου ότι προτίθεται
να τα μεταφέρει στο άλλο Κ-Μ. Επίσης, ο πωλητής θα πρέπει να κατέχει φωτοαντίγραφα της άδειας
κυκλοφορίας του αυτοκινήτου και του διαβατηρίου του παραλαμβάνοντας τα αγαθά.
o
Αντίγραφα (φωτοτυπίες) των φορτωτικών ή άλλων αποδεικτικών στοιχείων του θαλάσσιου μέσου μεταφοράς
που εκδίδεται για τη μεταφορά του Φ.Ι.Χ. αυτοκινήτου, τόσο για την άφιξή του στην Ελλάδα, όσο και για τη
μεταφορά του στο άλλο Κ-Μ, για τα οποία ο πωλητής θα πρέπει να επιμελείται ώστε να περιέρχονται στα χέρια
του, έστω και εκ των υστέρων.
o
Αντίγραφα (φωτοτυπίες) των αποδείξεων διοδίων, τελών διέλευσης ή άλλων επιβαρύνσεων και δαπανών που
πραγματοποιήθηκαν κατά τη μεταφορά, τόσο εντός της χώρας, όσο και εκτός αυτής, καθώς και κάθε άλλο
στοιχείο από το οποίο να αποδεικνύεται η άφιξη του αυτοκινήτου στο Κ-Μ προορισμού (σχ. ΠΟΛ 1106/99
«Διευκρινίσεις για τη διαδικασία απαλλαγής ή μη από ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών» και ΠΟΛ
1201/99 «Διευκρινίσεις σχετικά με τη διαδικασία απαλλαγής από το φόρο παράδοσης αγαθών προς άλλο ΚΜ»).
Σε κάθε περίπτωση αμφισβήτησης της νομιμότητας των ενδοκοινοτικών συναλλαγών οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν τη
δυνατότητα, στα πλαίσια ελέγχου των ενδοκοινοτικών συναλλαγών (Αμοιβαία Διοικητική Συνδρομή), αναζήτησης
στοιχείων πραγματοποίησης ή όχι της συναλλαγής από το άλλο Κ-Μ. Επί πλέον η Ε.Ε. με την οδηγία 2008/117 ΕΚ
προβλέπει την θέσπιση μέτρων σχετικών με τις προθεσμίες παροχής πληροφοριών για τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις
αγαθών και υποβολή ανακεφαλαιωτικών πινάκων αυτών των συναλλαγών από τις επιχειρήσεις. Επισημαίνεται, τέλος,
ότι είναι προς το συμφέρον των επιχειρήσεων να κατέχουν όσο το δυνατόν περισσότερα έγγραφα στοιχεία, από τα
οποία αποδεικνύεται η νόμιμη πραγματοποίηση των ενδοκοινοτικών συναλλαγών.
Οι απαλλαγές από το φόρο στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές παράδοσης - απόκτησης αγαθών και παροχής- λήψης
υπηρεσιών αναφέρονται διεξοδικά παραπάνω στο σημείο 3.6.1.3.
3.6.1.8. Σύστημα VIES – επαλήθευσης ΑΦΜ / ΦΠΑ.
Το VAT Information Exchange System (VIES) ή Σύστημα Ανταλλαγής Πληροφοριών για τον ΑΦΜ/ΦΠΑ είναι ένα
ηλεκτρονικό μέσο διαβίβασης πληροφοριών σχετικά με εγγραφή στα μητρώα ΑΦΜ/ΦΠΑ των επιχειρήσεων που είναι
καταχωρημένες στην Ε.Ε. Οι πληροφορίες σχετικά με ενδοκοινοτικές παραδόσεις διαβιβάζονται επίσης μεταξύ των
διοικήσεων των κρατών μελών μέσω του VIES.
Οι πληροφορίες όσον αφορά τα δεδομένα για την εγγραφή στα μητρώα ΑΦΜ/ΦΠΑ συλλέγονται από τις εθνικές διοικήσεις
και τροφοδοτούν τις βάσεις δεδομένων. Αυτό ισχύει επίσης για τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις που δηλώνονται στους
"ανακεφαλαιωτικούς πίνακες".
Το σύστημα VIES παρέχει την δυνατότητα:
 Στις επιχειρήσεις να επιβεβαιώνουν άμεσα τον ΑΦΜ/ΦΠΑ των εγκατεστημένων στα άλλα Κ-Μ πελατών τους.
190
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR

Στις υπηρεσίες ΦΠΑ να επιτηρούν και να ελέγχουν τη ροή του ενδοκοινοτικού εμπορίου για να ανιχνεύουν όλα τα
είδη παρατυπιών.
Τα πρόσωπα που πραγματοποιούν ενδοκοινοτικές παραδόσεις είναι υποχρεωμένα (ΠΟΛ 1262/93 ) να επαληθεύουν τον
ΑΦΜ/ΦΠΑ του αγοραστή που είναι εγκατεστημένος σε άλλο Κ-Μ και σε περίπτωση που δεν επιβεβαιώνεται πρέπει στο
τιμολόγιο πώλησης να υπολογίζουν (χρεώνουν) ΦΠΑ.
Ο αριθμός ΑΦΜ/ΦΠΑ στην Ελλάδα ταυτίζεται με τον αριθμό φορολογικού μητρώου (με πρόθεμα ΕL) και είναι μοναδικός
για κάθε υποκείμενο που διενεργεί ενδοκοινοτικές συναλλαγές.
Στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://ec.europa.eu/taxation_customs/vies/?locale=el οι επιχειρήσεις μπορούν να
επαληθεύσουν την εγκυρότητα του ΑΦΜ / ΦΠΑ εγκαταστημένου σε άλλο Κ-Μ. Τα δεδομένα παρέχονται σε πραγματικό
χρόνο. Κάθε φορά που υποβάλλεται ένα ερώτημα, αποστέλλεται μήνυμα στο κράτος μέλος που χορήγησε τον αριθμό
ΑΦΜ/ΦΠΑ, απευθύνοντας το ερώτημα εάν ο αναφερόμενος αριθμός είναι έγκυρος. Στην ίδια διεύθυνση περιλαμβάνονται
κάθε είδους πληροφορίες για το VIES, καθώς και οδηγίες χρήσης. Συστήνεται στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να
καταγράφουν το αριθμό επαλήθευσης εγκυρότητας του ερευνώμενου ΑΦΜ / ΦΠΑ ή να εκτυπώνουν και να φυλάσσουν
τη σχετική σελίδα.
Εάν η Ελληνική επιχείρηση επιθυμεί να γνωρίσει / επαληθεύσει την επωνυμία ή και την διεύθυνση της ερευνώμενης
κοινοτικής επιχείρησης, μπορεί να απευθυνθεί
με FAX ή τηλεφωνικά στο Υπουργείο Οικονομικών- Γενική Δ/νση
Φορολογικών Ελέγχων και Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων - Διεύθυνση Ελέγχων-Τμήμα Β’- Σίνα 2-4, ΤΚ106 72 Αθήνα,
FAX 210 3616216, 3637103, 3637156, τηλ. 210 3646227, 3616754.
3.6.1.9. Listing.
Οι διατάξεις της Οδηγίας ΦΠΑ σχετικά με το κοινό σύστημα ΦΠΑ (τίτλος ΧΙ, Κεφάλαιο 6, άρθρα 262 -271), που έχουν
ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο της Ελλάδας και συγκεκριμένα στον Κώδικα ΦΠΑ, προβλέπουν ότι κάθε υποκείμενος
στο φόρο που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ οφείλει να υποβάλλει ανακεφαλαιωτικούς πίνακες (Listing)
για τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις – αποκτήσεις που πραγματοποιεί.
Σε εκτέλεση των σχετικών διατάξεων του Κώδικα ΦΠΑ έχει εκδοθεί η ΠΟΛ 1127/09 (ΦΕΚ 2180 Β), όπου στο άρθρο 1
με τίτλο «Τύπος και περιεχόμενο των ανακεφαλαιωτικών πινάκων» αναφέρονται συγκεκριμένα τα παρακάτω:
«1. Ορίζουμε τον τύπο και το περιεχόμενο των ανακεφαλαιωτικών πινάκων όπως τα υποδείγματα που επισυνάπτονται
στην παρούσα ως παραρτήματα «Α» και «Β» με τίτλο «ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ
ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» και «ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ
ΑΠΟΚΤΗΣΕΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΛΗΨΕΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ».
2. Στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών και παρεχόμενων υπηρεσιών αναγράφονται, κατά
αγοραστή αγαθών ή λήπτη υπηρεσιών: η χώρα, τα στοιχεία του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ του
αντισυμβαλλόμενου καθώς και η φορολογητέα αξία των πράξεων που πραγματοποιούνται, δηλαδή των ενδοκοινοτικών
παραδόσεων αγαθών, των οιονεί ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών (τριγωνικές συναλλαγές) και των ενδοκοινοτικών
παρεχόμενων υπηρεσιών, μειωμένη με τις χορηγούμενες στον αγοραστή ή λήπτη εκπτώσεις και τις επιστροφές του
τιμήματος, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
3. Στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα ενδοκοινοτικών αποκτήσεων αγαθών και λήψεων υπηρεσιών αναγράφονται, κατά
προμηθευτή αγαθών ή τον παρέχοντα υπηρεσίες: η χώρα, τα στοιχεία του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ του
191
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
αντισυμβαλλόμενου καθώς και η φορολογητέα αξία των πράξεων που πραγματοποιούνται, δηλαδή των ενδοκοινοτικών
αποκτήσεων αγαθών, των αποκτήσεων από άλλα κράτη μέλη που προορίζονται για παράδοση σε άλλο κράτος μέλος
(τριγωνικές συναλλαγές) και των ενδοκοινοτικών λήψεων υπηρεσιών, μειωμένη με τις χορηγούμενες στον αγοραστή ή
λήπτη εκπτώσεις και τις επιστροφές του τιμήματος, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
4. Εφόσον ο υποκείμενος διενεργεί «τριγωνική συναλλαγή» έχει την υποχρέωση υποβολής ενός «ανακεφαλαιωτικού
πίνακα ενδοκοινοτικών αποκτήσεων αγαθών και λήψεων υπηρεσιών» για την απόκτηση που πραγματοποιεί από κράτος
μέλος και που προορίζεται για παράδοση σε άλλο κράτος μέλος και ενός «ανακεφαλαιωτικού πίνακα ενδοκοινοτικών
παραδόσεων αγαθών και παρεχόμενων υπηρεσιών» για την οιονεί ενδοκοινοτική παράδοση αγαθού που πραγματοποιεί
στο άλλο κράτος μέλος».
Στην ίδια παραπάνω ΠΟΛ προβλέπεται ακόμα για τους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες:
 Τα έντυπα που χρησιμοποιούνται για μεν τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις είναι το 047 – Φ.Π.Α., έκδοση 2009,
Φ4/ΤΑXIS, για δε τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις το 052 – Φ.Π.Α., έκδοση 2009, Φ5/ΤΑXIS.

Ως ημερολογιακή περίοδος, για την υποβολή των ανακεφαλαιωτικών πινάκων, ορίζεται ο ημερολογιακός μήνας. Ως
καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή των αρχικών και εμπρόθεσμων ανακεφαλαιωτικών πινάκων ορίζεται η 26η
ημέρα του επόμενου μήνα από τη λήξη της μηνιαίας περιόδου την οποία αφορά. Σε περίπτωση αργίας, η ανωτέρω
καταληκτική ημερομηνία μεταφέρεται την επόμενη εργάσιμη ημέρα.

Η υποβολή των αρχικών και εμπρόθεσμων, ανακεφαλαιωτικών πινάκων γίνεται υποχρεωτικά με τη χρήση
ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας μέσω του ειδικού δικτύου (ΤΑΧISnet). Για την ηλεκτρονική υποβολή είναι
απαραίτητη η ηλεκτρονική πιστοποίηση των υπόχρεων για την υποβολή των πινάκων στο TAXISnet.

Η υποβολή των διορθωτικών ή εκπρόθεσμων ανακεφαλαιωτικών πινάκων
πραγματοποιείται υποχρεωτικά
αποκλειστικά και μόνο σε έντυπη μορφή στην αρμόδια Δ.Ο.Υ.. Επίσης σε έντυπη μορφή υποβάλλονται και οι αρχικοί
και εμπρόθεσμοι πίνακες, όταν κατά την καταληκτική ημερομηνία υποβολής υπάρχει διαπιστωμένη τεχνική αδυναμία
του TAXISnet.
Περισσότερες
λεπτομέρειες
για
την
υποβολή
των
ανακεφαλαιωτικών
πινάκων
δίνονται
στην
ΕΔΥΟ
1091531/7453/1653/Δ0014/25-9-09.
3.6.1.10. Intrastat.
Το Σύστημα Στατιστικών Ενδοκοινοτικού Εμπορίου γνωστό ως INTRASTAT (INTRAcommunity STATistics) αφορά τη
συλλογή πληροφοριών έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα και η εγκυρότητα των στατιστικών του ενδοκοινοτικού
εμπορίου. Η λειτουργία του συστήματος αυτού προβλέπεται από τον Καν (ΕΚ) 638/04 «Σχετικά με τις κοινοτικές
στατιστικές για τις συναλλαγές αγαθών μεταξύ Κ-Μ».
Οι στατιστικές πληροφορίες που απαιτούνται από το σύστημα INTRASTAT παρέχονται με περιοδικές δηλώσεις που
υποβάλλονται από τον υπόχρεο παροχής των στατιστικών πληροφοριών στις αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες (για την
Ελλάδα η ΕΛΣΤΑΤ στην ιστοσελίδα https://eurostat.statistics.gr/intrastat) και καλύπτουν τόσο τις αφίξεις όσο και τις
αποστολές. Οι στατιστικές πληροφορίες διαβιβάζονται από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες στην EUROSTAT.
Όσοι πραγματοποιούν συναλλαγές αξίας κάτω των στατιστικών κατωφλίων, δεν υποχρεούνται σε υποβολή Δήλωσης
INTRASTAT. Τα στατιστικά κατώφλια αναφέρονται στο ύψος συναλλαγών ενός ημερολογιακού έτους και ορίζονται στις
αρχές κάθε έτους με ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ, που στην συνέχεια ενσωματώνεται σε σχετική διάταξη του Υπουργείου
192
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Οικονομικών. Για το ημερολογιακό έτος 2014 και σύμφωνα με την από 28-1-2014 ανακοίνωση της ΕΛΣΤΑΤ τα στατιστικά
κατώφλια ορίσθηκαν στις 100.000 € για τις αφίξεις και στις 90.000 € για τις αποστολές.
Η Δήλωση INTRASTAT υποβάλλεται μηνιαίως και αφορά τόσο τις αφίξεις όσο και τις αποστολές. Υποβάλλεται
ηλεκτρονικά στην παραπάνω αναφερόμενη ιστοσελίδα και σε περίπτωση μη λειτουργίας της ιστοσελίδας αυτής εντύπως
στην αρμόδια Δ.Ο.Υ..
Οι προθεσμίες υποβολής συμπίπτουν με αυτές της υποβολής Δηλώσεων ΦΠΑ.
Γενικές οδηγίες για τις Δηλώσεις INTRASTAT παρέχονται με την ΠΟΛ.1277/02 και στην προαναφερθείσα ιστοσελίδα
(https://eurostat.statistics.gr/intrastat ) της ΕΛΣΤΑΤ.
3.6.1.11. Ενδοκοινοτικές τριγωνικές συναλλαγές.
Τριγωνικές Συναλλαγές.
Τριγωνικές συναλλαγές είναι όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μία συναλλαγή στην οποία εμπλέκονται τρεις
εμπορευόμενοι, υπάρχουν δύο συναλλαγές/αγοραπωλησίες, αλλά μία φυσική διακίνηση των αγαθών από τον πρώτο
στον τρίτο εμπορευόμενο. Όταν στη συναλλαγή εμπλέκονται περισσότεροι των τριών εμπορευόμενων μπορεί να
χρησιμοποιείται ο όρος «πολυγωνική συναλλαγή».
Η διαδικασία αυτή είναι απόλυτα νόμιμη και προβλέπεται από τις κοινοτικές και εθνικές διατάξεις. Οι εμπλεκόμενοι στη
διαδικασία μπορεί να είναι εγκατεστημένοι εντός μίας ή περισσότερων χωρών. Οι υποχρεώσεις σύμφωνα με τον ΚΦΑΣ
των Ελλήνων συμβαλλομένων εξαρτώνται από την ακριβή φύση της συναλλαγής.
Οι Τριγωνικές Συναλλαγές είναι σε γενικές γραμμές ένα σοβαρό εργαλείο που διευκολύνει το παγκόσμιο εμπόριο καθώς
μειώνει τις διακινήσεις των αγαθών και διευκολύνει ώστε να μην καταβάλλονται φόροι εκεί που στην πραγματικότητα
δεν οφείλονται.
Ενδοκοινοτική Τριγωνική Συναλλαγή.
Στην περίπτωση αυτή κάθε μία από τις τρεις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, είναι εγκαταστημένη σε διαφορετική Κοινοτική
χώρα. Υπάρχει μόνο μία φυσική διακίνηση των εμπορευμάτων μεταξύ δύο χωρών της Κοινότητας.
Η ενδοκοινοτική τριγωνική συναλλαγή προϋποθέτει ότι η κάθε μία
από τις τρεις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είναι
εγγεγραμμένη στα μητρώα ΑΦΜ /ΦΠΑ της χώρας της.
Οι συναλλαγές αυτές διενεργούνται ουσιαστικά με βάση τα οριζόμενα στην Οδηγία ΦΠΑ και του άρθρου 15 του Κώδικα
ΦΠΑ και ιδιαίτερα στις διατάξεις που αφορούν τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις – αποκτήσεις.
Επιτρέπεται η χρήση απλοποιημένης διαδικασίας φορολόγησης (ΠΟΛ 1317/93). Η διαδικασία αυτή επιτρέπει ώστε καμία
από τις τρεις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να μην υποχρεούται στον ορισμό φορολογικού αντιπροσώπου.
Παράδειγμα ενδοκοινοτικής τριγωνικής συναλλαγής:
Επιχείρηση εγκαταστημένη στην Ιταλία (Α) πωλεί αγαθά σε επιχείρηση εγκαταστημένη στην Ελλάδα (Β) και λαμβάνει
εντολή από αυτή να αποστείλει τα αγαθά απευθείας από την Ιταλία σε επιχείρηση εγκαταστημένη στη Γερμανία (Γ).
Γίνεται χρήση από την επιχείρηση Β της απλοποιημένης διαδικασίας φορολόγησης.
Ενέργειες επιχείρησης Α.

Έκδοση τιμολογίου πώλησης προς τη Β, χωρίς ΦΠΑ. Στο τιμολόγιο αναγράφεται ο ΑΦΜ /ΦΠΑ της επιχείρησης Β.
193
TRAWBOR

Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Καταχώρηση των στοιχείων της συναλλαγής στον Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Παραδόσεων, με συμπλήρωση μόνο
της στήλης 8 (αξία ενδοκοινοτικών παραδόσεων). Δεν καταχωρείται τίποτα στη στήλη 9 (αξία τριγωνικών
συναλλαγών).

Καταχώρηση στο INTRASTAT αποστολής.

Καταχώρηση στην περιοδική δήλωση ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές παραδόσεις.
Ενέργειες επιχείρησης Β.

Έκδοση τιμολογίου προς τη Γ,
χωρίς
ΦΠΑ. Αναφέρεται ρητά ότι πρόκειται για τριγωνική συναλλαγή και
αναγράφεται ο ΑΦΜ /ΦΠΑ της επιχείρησης Γ.

Δεν συντάσσεται INTRASTAT, ούτε αποστολής, ούτε άφιξης.

Καταχώρηση στους Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες Αποκτήσεων και Παραδόσεων με αναγραφή του ΑΦΜ-ΦΠΑ της
επιχείρησης Α (Αποκτήσεις) και της επιχείρησης Γ (Παραδόσεις) και
με ένδειξη τριγωνική συναλλαγή.
Συμπληρώνεται η στήλη 9 (αξία τριγωνικών συναλλαγών).

Καταχώρηση στην περιοδική δήλωση ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές παραδόσεις..
Ενέργειες επιχείρησης Γ.
Κανονική μεταχείριση της συναλλαγής ως ενδοκοινοτική απόκτηση για σκοπούς ΦΠΑ, ήτοι:

Καταχώρηση του τιμολογίου της επιχείρησης Β (χωρίς ΦΠΑ) στην περιοδική δήλωση ΦΠΑ, στις εκροές & εισροές με
το ίδιο ποσό.

Καταχώρηση στο INTRASTAT Άφιξης.

Καταχώρηση στον Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Αποκτήσεων, με αναγραφή του ΑΦΜ/ΦΠΑ της επιχείρησης Β.
Διεθνής Τριγωνική Συναλλαγή
Στην περίπτωση αυτή κάθε μία από τις τρεις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είναι εγκαταστημένη σε διαφορετική χώρα και
τουλάχιστον μία από αυτές είναι εγκαταστημένη σε τρίτη προς την Ε.Ε. χώρα.
Χαρακτηριστικά της συναλλαγής αυτής είναι:

Συνήθως απαιτείται ο ορισμός φορολογικού αντιπροσώπου της εγκαταστημένης σε τρίτη χώρα επιχείρησης σε
εμπλεκόμενη χώρα της Ε.Ε.

Συνήθως στις συναλλαγές αυτές υπάρχει εφαρμογή και χρήση τελωνειακού καθεστώτος, π.χ. εισαγωγής ή εξαγωγής
και για τον λόγο αυτό γίνεται χρήση από ορισμένους των όρων «τριγωνική εισαγωγή» και «τριγωνική εξαγωγή».
Επίσης σχεδόν πάντα είναι απαραίτητη και η τήρηση τελωνειακών διαδικασιών και διατυπώσεων.

Όπου στις συναλλαγές αυτές συντελείται ενδοκοινοτική παράδοση ή απόκτηση αγαθών, έχουν εφαρμογή οι
διατάξεις την Οδηγίας ΦΠΑ, καθώς επίσης και οι εθνικές διατάξεις περί ΦΠΑ του κάθε κράτους μέλους της Ε.Ε.
Παράδειγμα Διεθνούς Τριγωνικής Συναλλαγής:
Επιχείρηση εγκαταστημένη στην Ελλάδα (Α) πωλεί αγαθά σε επιχείρηση εγκαταστημένη στην Ιταλία (Β). Τα αγαθά
προορίζονται να εξαχθούν απ’ ευθείας από την Ελλάδα σε επιχείρηση εγκαταστημένη στην πρώην Γιουγκοσλαβική
Δημοκρατία της Μακεδονίας (Γ).
Για συναλλαγές όπως η παραπάνω υπήρχαν αρκετές ασάφειες τόσο φορολογικού όσο και τελωνειακού ενδιαφέροντος.
194
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Για αποσαφήνιση του θέματος εκδόθηκε η ΠΟΛ.1167/2-7-13 ( ΑΔΑ: ΒΛ4ΡΗ-ΚΑΖ) : «Διαδικασία απαλλαγής από το ΦΠΑ
της παράδοσης αγαθών από εγκατεστημένο στο εσωτερικό της χώρας μας πωλητή σε εγκατεστημένο σε άλλο κράτος
μέλος αγοραστή και την απευθείας εξαγωγή των αγαθών σε τρίτη χώρα».
Με την ανωτέρω ΠΟΛ δίνονται απαντήσεις σε όλα σχεδόν τα σχετικά ερωτήματα και διευκρινίζεται ότι:

Στην περίπτωση που ο εγκατεστημένος στη χώρα μας πωλητής αποκτά κατόπιν εντολής από τον
εγκατεστημένο στο άλλο κράτος μέλος αγοραστή το δικαίωμα διάθεσης των εμπορευμάτων και
τήρησης των διατυπώσεων εξαγωγής σύμφωνα με το άρθρο 788 των ΔΕΚΤΚ, δεν απαιτείται η λήψη
ΑΦΜ/ΦΠΑ από τον εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος υποκείμενο στο φόρο, και ως εκ τούτου : …
στα εκδιδόμενα φορολογικά στοιχεία που αφορούν στην παράδοση των αγαθών από το εγκατεστημένο στη χώρα
μας πρόσωπο τα οποία και εξάγει εκτός της Κοινότητας δεν επιβάλλεται ΦΠΑ αλλά αναγράφονται, πέραν των άλλων,
και τα στοιχεία του παραλήπτη των αγαθών στην τρίτη χώρα.

Στην
περίπτωση που ο εγκατεστημένος σε άλλο κράτος μέλος αγοραστής των εμπορευμάτων, δεν
εκχωρεί το δικαίωμα διάθεσης των εμπορευμάτων και τηρεί τις διατυπώσεις εξαγωγής ως εξαγωγέας
σύμφωνα με το άρθρο 788 των ΔΕΚΤΚ απαιτείται η λήψη ΑΦΜ/ΦΠΑ στη χώρα μας, προκειμένου να
πραγματοποιήσει την εξαγωγή. Στην περίπτωση αυτή ισχύουν τα ακόλουθα : … Το εκδιδόμενο φορολογικό
στοιχείο από τον εγκατεστημένο στη χώρα μας πωλητή για την παράδοση των αγαθών που στη συνέχεια εξάγονται
από τον εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος αγοραστή/εξαγωγέα επιβαρύνεται με ΦΠΑ.
3.6.1.12. Απαλλαγή από ΦΠΑ – Ειδικό Διπλότυπο Δελτίο Απαλλαγής (ΕΔΔΑ) ΦΠΑ.
Το Ειδικό Διπλότυπο Δελτίο Απαλλαγής
(ΕΔΔΑ) ΦΠΑ χρησιμοποιείται στην διαδικασία απαλλαγής από ΦΠΑ στις
περιπτώσεις :

της αγοράς και

της εισαγωγής
αγαθών από υποκείμενους στο φόρο εγκαταστημένους στην Ελλάδα που προορίζονται για εξαγωγή ή ενδοκοινοτική
παράδοση σε υποκειμένους στο φόρο εγκατεστημένους σε άλλο Κ-Μ, καθώς και της παροχής υπηρεσιών που συνδέονται
άμεσα με την πραγματοποίηση των πράξεων αυτών.
Η ανωτέρω απαλλαγή χορηγείται με τη χρήση του ΕΔΔΑ ΦΠΑ, σύμφωνα με τα άρθρα 3-7 της ΑΥΟ
1103551/8478/Α0014/ΠΟΛ 1262/93 (ΦΕΚ 675 Β).
Συγκεκριμένα, με τη χρήση του Ειδικού Διπλοτύπου Δελτίου Απαλλαγής (ΕΔΔΑ) ΦΠΑ παρέχεται η ευχέρεια στους
υποκείμενους στο φόρο να αγοράζουν ή να εισάγουν αγαθά με απαλλαγή από το φόρο προστιθέμενη αξίας, εφόσον
αυτά προορίζονται να αποτελέσουν αντικείμενο για την πραγματοποίηση πράξεων της εξαγωγής ή της ενδοκοινοτικής
παράδοσης καθώς και να λαμβάνουν υπηρεσίες που είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις πράξεις αυτές χωρίς να
καταβάλλουν φόρο.
Η συνολική αξία των παραπάνω πράξεων (αγορά – εισαγωγή) που μπορούν να πραγματοποιηθούν με απαλλαγή από το
φόρο μέσα σε μία διαχειριστική περίοδο, δεν μπορεί να υπερβεί τη συνολική αξία των πράξεων της εξαγωγής ή της
ενδοκοινοτικής παράδοσης, που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της προηγουμένης της αίτησης δωδεκάμηνης
χρονικής ή δωδεκάμηνης διαχειριστικής περιόδου.
Ο ενδιαφερόμενος για την απόκτηση του ΕΔΔΑ οφείλει να υποβάλλει στην αρμόδια ΔΟΥ έντυπη αίτηση για τη θεώρηση
“Ειδικού Διπλοτύπου Δελτίου απαλλαγής από το Φ.Π.Α.”. Με την αίτηση αυτή συνυποβάλλεται συγκεντρωτική
195
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
κατάσταση, από την οποία προκύπτει, κατά χώρα, ο αριθμός και η αξία των διασαφήσεων εξαγωγής, καθώς και των
ενδοκοινοτικών παραδόσεων της προηγουμένης δωδεκάμηνης χρονικής ή δωδεκάμηνης διαχειριστικής περιόδου.
Ειδικά για τις εισαγωγές η παραπάνω προβλεπόμενη απαλλαγή χορηγείται με τους όρους, τις προϋποθέσεις και την
διαδικασία που προβλέπεται από ΑΥΟ Δ.1163/678/Ε0017/01 (ΦΕΚ Β 1173). Συγκεκριμένα η ΑΥΟ αυτή προβλέπει ότι:

Τα εισαχθέντα αγαθά μπορούν να αποτελούν αντικείμενο εξαγωγής ή ενδοκοινοτικής παράδοσης αυτούσια (όπως
εισήχθησαν) ή μερικώς επεξεργασμένα ή μεταποιημένα.

Για την μεταποίηση των εισαχθέντων αγαθών ισχύουν ουσιαστικά οι πολύπλοκες τελωνειακές διαδικασίες του
τελωνειακού καθεστώτος της ενεργητικής τελειοποίησης (προσδιορισμός συντελεστή απόδοσης κ.λ.π.).

Η απόδειξη της πραγματοποίησης της εξαγωγής ή της ενδοκοινοτικής παράδοσης ελέγχεται από τις αρμόδιες
τελωνειακές αρχές σύμφωνα με τα οριζόμενα της προαναφερθείσης Α.Υ.Ο..
Περισσότερες λεπτομέρειες για:

τη διαδικασία απαλλαγής,

τις λοιπές υποχρεώσεις των ενδιαφερόμενων – κυρώσεις,

τις υποχρεώσεις του προμηθευτή – ενέργειες Τελωνειακών Αρχών,

τη στέρηση δικαιώματος άμεσης απαλλαγής,

την προθεσμία πραγματοποίησης της εξαγωγής ή της ενδοκοινοτικής παράδοσης,

τις υποχρεώσεις του εισαγωγέα - Ενέργειες Τελωνειακών Αρχών και

την απόδειξη της ενδοκοινοτικής παράδοσης ή εξαγωγής αγαθών,
αναφέρονται στις δύο παραπάνω μνημονευόμενες ΑΥΟ, καθώς επίσης και στις ΠΟΛ 1075/95, 1155/95, 1021/08
και 1061/08.
3.6.1.13. Απόδειξη ενδοκοινοτικής συναλλαγής ανάλογα με το μεταφορικό μέσο.
Αναλύεται παραπάνω στο σημείο 3.6.1.7 «Απόδειξη ενδοκοινοτικής παράδοσης …».
3.6.1.14. Συναλλαγές με μη συνεργάσιμα και προνομιακά φορολογικά καθεστώτα.
Συναλλαγές με μη συνεργάσιμα κράτη.
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 51Α του ΚΦΕ (ν. 2238/94 –ΦΕΚ 151 Α), μη συνεργάσιμα κράτη είναι
αυτά που δεν είναι Κ-Μ της Ε.Ε., η κατάστασή τους σχετικά με τη διαφάνεια και την ανταλλαγή των πληροφοριών σε
φορολογικά θέματα έχει εξεταστεί από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.) και τα οποία:
α) δεν έχουν συνάψει με την Ελλάδα σύμβαση διοικητικής συνδρομής στο φορολογικό τομέα και
β) δεν έχουν υπογράψει τέτοια σύμβαση διοικητικής συνδρομής με τουλάχιστον δώδεκα άλλα κράτη.
Οι ανωτέρω προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν αθροιστικά.
Σύμφωνα δε με την παρ.5 της παραπάνω διάταξης: «Τα μη συνεργάσιμα κράτη καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού
Οικονομικών ύστερα από τη διαπίστωση των προϋποθέσεων της προηγούμενης παραγράφου και περιλαμβάνονται σε
κατάλογο που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ο κατάλογος δημοσιεύεται τον Ιανουάριο κάθε έτους».
196
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Με την ΔΟΣ Α/1053151/ΕΞ2013/13 (ΦΕΚ 807 Β), κοινοποιείται ο ισχύων για το έτος 2013 κατάλογος των κρατών αυτών,
μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.
Συναλλαγές με κράτη όπου ισχύει προνομιακό φορολογικό καθεστώς.
Με την διάταξη της παρ. 7 άρθρου 51Α ΚΦΕ (ν.2238/94 –ΦΕΚ 151 Α) , ορίζονται οι προϋποθέσεις ύπαρξης προνομιακού
φορολογικού καθεστώτος όπως παρακάτω:
Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα θεωρείται ότι υπόκειται σε προνομιακό φορολογικό καθεστώς στο
κράτος εκτός της Ελλάδας, ακόμη και αν η κατοικία ή η καταστατική ή η πραγματική έδρα του ή εγκατάσταση ευρίσκεται
σε Κ-Μ της Ε.Ε., εάν σε αυτό το κράτος:
α) δεν υπόκειται σε φορολογία ή, εάν υπόκειται, δεν φορολογείται εν τοις πράγμασι, ή
β) υπόκειται σε φόρο επί των κερδών ή των εισοδημάτων ή του κεφαλαίου, ο οποίος είναι ίσος ή κατώτερος με τα
εξήντα εκατοστά του φορολογικού συντελεστή που θα οφειλόταν σύμφωνα με τις διατάξεις της ελληνικής
φορολογικής νομοθεσίας, εάν ήταν κάτοικος ή είχε την έδρα του ή διατηρούσε μόνιμη εγκατάσταση κατά την έννοια
του άρθρου 100 του παρόντος Κώδικα στην Ελλάδα.
Με την διάταξη του άρθρου 65 ν.4172/13 (ΦΕΚ 167 Α), που ισχύει από 1-1-2014, διαφοροποιούνται ελαφρώς οι
ανωτέρω προϋποθέσεις και προβλέπεται τον Ιανουάριο κάθε έτους θα καταρτίζεται από το Υπουργείο Οικονομικών,
κατάλογος κρατών με προνομιακό φορολογικό καθεστώς (σήμερα δεν υπάρχει).
Από τα παραπάνω και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 51Β του ΚΦΕ, συνάγεται ότι οι Έλληνες επιχειρηματίες που
έχουν συναλλαγές με μη συνεργάσιμα κράτη ή κράτη με προνομιακό φορολογικό καθεστώς, ενδεχομένως να έχουν
προβλήματα στην αναγνώριση δαπανών, που καταβάλλονται προς φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, που
είναι κάτοικος ή έχει την καταστατική ή πραγματική έδρα ή είναι εγκατεστημένος σε τέτοια κράτη, καθώς οι δαπάνες
αυτές δεν αναγνωρίζονται ως δαπάνες που εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδά του ή από το φορολογητέο εισόδημά
τους, εκτός αν αποδεδειγμένα συντρέχουν ιδιαίτερες συνθήκες ή υπάρχουν αποδείξεις ότι οι δαπάνες αυτές αφορούν
πραγματικές και συνήθεις συναλλαγές. Σχετική και η ΠΟΛ 1225/11.
3.6.1.15. Διαδικασία ως προς τα προοϊόντα με Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (συστήματα,
εγγυήσεις, ενεργειακά προϊόντα, καπνά, αλκοολούχα).
Γενικές πληροφορίες για τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης και τη σχετική νομοθεσία θα βρει ο ενδιαφερόμενος στην
Πύλη της Τελωνειακής Υπηρεσίας https://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet
/ Έγγραφα και πληροφορίες /
Γενικές Πληροφορίες (σελ.2/2) / Ε.Φ.Κ.-E.M.C.S.-Γενικές Πληροφορίες.
Α. Χαρακτηριστικά των ΕΦΚ.
Οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης εντάσσονται στους έμμεσους – επιρριπτόμενους φόρους. Επιβάλλονται σε επιλεγμένα
προϊόντα σε αντίθεση με τον ΦΠΑ, που επιβάλλεται σχεδόν σε όλα τα προϊόντα και υπηρεσίες.
Οι έμμεσοι αυτοί φόροι προβλέπονται από την νομοθεσία της Ε.Ε. και εναρμονίσθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο από 1-11993 με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και την κατάργηση των ενδοκοινοτικών συνόρων.
Στα πλαίσια αυτά θεσπίσθηκαν εναρμονισμένοι μηχανισμοί για την επιβολή του φόρου, κοινοί κανόνες για την κατοχή,
την κυκλοφορία και τους ελέγχους των αγαθών που υπόκεινται σε ΕΦΚ, αλλά και ελάχιστοι συντελεστές φορολογίας.
Με ΕΦΚ επιβαρύνονται τα ενεργειακά προϊόντα και η ηλεκτρική ενέργεια, τα βιομηχανοποιημένα καπνά, η αιθυλική
αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά στα Κ – Μ της Ε.Ε.
197
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Οι ΕΦΚ επιβάλλονται τόσο στα προϊόντα που παράγονται στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε αυτά που προέρχονται
από άλλα Κ – Μ της Ε.Ε. ή εισάγονται από τρίτες χώρες.
Το κύριο χαρακτηριστικό του φόρου αυτού είναι ότι επιβάλλεται όταν τα εμπορεύματα τίθενται σε ανάλωση. Ο ορισμός
του όρου «θέση σε ανάλωση» καθώς και το πότε ο φόρος καθίσταται απαιτητός δίνεται στο άρθρο 56 του ΕΤΚ. Όσον
αφορά τη βεβαίωση και είσπραξη του φόρου υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις μεταξύ των Κ–Μ της Ε.Ε.
Για την Ελλάδα, η βεβαίωση και είσπραξη του φόρου ενεργείται σύμφωνα με τα άρθρα 109-111 του ΕΤΚ. Με τις
διατάξεις αυτές ορίζεται, για κάθε κατηγορία προϊόντων ΕΦΚ, πότε βεβαιώνεται και εισπράττεται ο φόρος.
Μαζί με τον ΕΦΚ βεβαιώνονται και εισπράττονται από την αρμόδια τελωνειακή αρχή ο ΦΠΑ καθώς και κάθε άλλη
σχετική επιβάρυνση. Δε συμβαίνει το ίδιο σε όλα τα Κ–Μ της Ε.Ε., π.χ. στην Βουλγαρία ο μεν ΕΦΚ εισπράττεται από το
αρμόδιο τελωνείο, ο δε ΦΠΑ από την αρμόδια φορολογική αρχή και σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις περί ΦΠΑ της
χώρας αυτής.
Β. Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης και ICISnet.
Μέχρι τις 3-12-2013, όλες οι διαδικασίες περί των ΕΦΚ, πλην του EMCS, εξυπηρετούνταν είτε χειρόγραφα, είτε μέσω
του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Τελωνείων (ΟΠΣΤ), το οποίο όμως είχε πολλές ατέλειες κυρίως στην
διαλειτουργικότητα μεταξύ των υποσυστημάτων του.
Από τις 3-12-2013 τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή το ICISnet. Ένα από τα υποσυστήματα του νέου αυτού Πληροφορικού
Συστήματος Τελωνείων είναι το Υποσύστημα ΕΦΚ. Με το ICISnet επήλθαν στο Υποσύστημα αυτό, σε σχέση με το
αντίστοιχο του ΟΠΣΤ, σημαντικότατες αλλαγές και βελτιώσεις, όπως:

Υποχρεωτικά πλέον, όλα τα παραστατικά και έγγραφα συμπληρώνονται, υποβάλλονται και διακινούνται ηλεκτρονικά,
εκτός λίγων και επουσιωδών εξαιρέσεων.

Η λειτουργία του EMCS
βελτιώνεται σημαντικά όσον αφορά στον τομέα της διαλειτουργικότητάς του με τα
Υποσυστήματα Εισαγωγών και Εξαγωγών του ICISnet, καθώς επίσης και στον τομέα διαχείρισης εγγυήσεων κατά
τη διακίνηση των προϊόντων ΕΦΚ.
Για την πρόσβαση των εξωτερικών χρηστών στο Υποσύστημα ΕΦΚ και το ICISnet γενικότερα απαιτείται πιστοποίηση
του στο TAXISnet και σε περίπτωση ορισμού τελωνειακού αντιπροσώπου, ηλεκτρονική εξουσιοδότηση και ηλεκτρονική
αποδοχή της εξουσιοδότησης.
Οι εξωτερικοί χρήστες μπορούν να κάνουν χρήση όλων των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του ICISnet (και του
Υποσυστήματος ΕΦΚ) μέσω της Πύλης της τελωνειακής υπηρεσίας www.icisnet.gr –«Ηλεκτρονικές Υπηρεσίες».
Με την ΕΔΥΟ ΔΕΦΚ 5041345 ΕΞ2013 (ΑΔΑ: ΒΛ1ΔΗ-ΗΔΟ) δόθηκαν λεπτομερείς οδηγίες για τη χρήση
όλων των
λειτουργιών του Υποσυστήματος ΕΦΚ του ICISnet. Σε παράρτημα της ίδιας Εγκυκλίου καταγράφονται οι αρμόδιες για
το θέμα αυτό Διευθύνσεις και Τμήματα της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και ΕΦΚ, καθώς και τα ονόματα και τα
τηλέφωνα των αρμοδίων υπαλλήλων.
Γ. Ισχύον νομικό πλαίσιο.
α. Γενικές Κοινοτικές Διατάξεις.

Οδηγία ΕΦΚ.

Οδηγία 2003/96/ΕΚ (L 283/31-10-2003), για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια. Οδηγία 92/83/ΕΟΚ
(L 316/31-10-1992) για την αιθυλική αλκοόλη / αλκοολούχα ποτά. Οδηγία 95/59/ΕΚ (L 291/6-12-1995) για τα
198
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
βιομηχανοποιημένα καπνά. Με τις οδηγίες αυτές δόθηκαν κοινοί ορισμοί για τα προϊόντα που υπόκεινται σε ΕΦΚ,
κατανεμήθηκαν οι φορολογικές κατηγορίες, καθορίσθηκαν οι βάσεις επιβολής του φόρου και θεσπίσθηκαν
απαλλαγές που συνδέονται με το είδος της τελικής χρήσης των προϊόντων αυτών.

Οδηγία 2003/96/ΕΚ (L 283/31-10-2003) για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια. Οδηγία 92/84/ΕΟΚ
(L 316/31-10-1992) για την αιθυλική αλκοόλη / αλκοολούχα ποτά. Οδηγίες 92/79/ΕΟΚ (L 316/31-10-1992),
92/80/EOK (L 316/31-10-1992) και 95/59/ΕΚ (L 291/6-12-1995) για τα βιομηχανοποιημένα καπνά. Με τις οδηγίες
αυτές θεσπίσθηκαν οι ελάχιστοι συντελεστές ΕΦΚ για κάθε φορολογική κατηγορία προϊόντων.

Κανονισμός (ΕΟΚ) 2719/92 (L 276/19-9-1992). Καθόρισε τη μορφή και τον τύπο του Συνοδευτικού Διοικητικού
Εγγράφου (ΣΔΕ) που χρησιμοποιείται στην εθνική και ενδοκοινοτική κυκλοφορία σε καθεστώς αναστολής των
προϊόντων που υπόκεινται σε ΕΦΚ.

Κανονισμός (ΕΟΚ) 3649/92 (L 369/18-12-1992). Καθόρισε τη μορφή και τον τύπο του Απλουστευμένου
Συνοδευτικού Διοικητικού Εγγράφου (Α.Σ.Δ.Ε.), που χρησιμοποιείται στην ενδοκοινοτική κυκλοφορία προϊόντων
υποκειμένων σε ΕΦΚ, για τα οποία έχει καταβληθεί ο ΕΦΚ στο Κ – Μ αποστολής.

Κανονισμός (ΕΚ) 2073/04 (L 359/4-12-2004), «για την διοικητική συνεργασία στον τομέα των ΕΦΚ»).
β. Ειδικές Κοινοτικές Διατάξεις για χρήση μηχανοργάνωσης και πληροφορικής.

Απόφαση 1152/2003/ΕΚ (L 162/1-7-2003) «για την εισαγωγή της πληροφορικής στη διακίνηση και στους ελέγχους
των προϊόντων που υπόκεινται σε ΕΦΚ» - Συμφωνία για εφαρμογή του μηχανογραφημένου συστήματος Excise
Movement and Control System (EMCS).

Κανονισμός (ΕΚ) 684/09 (L 197/29-7-2009). Θεσπίσθηκε για την εφαρμογή της Οδηγίας ΕΦΚ, όσον αφορά τις
μηχανοργανωμένες διαδικασίες για τη διακίνηση των προϊόντων που υπόκεινται σε ΕΦΚ.
γ. Εθνικές Διατάξεις.
Όλο το ανωτέρω ισχύον κοινοτικό νομικό πλαίσιο έχει ενσωματωθεί στο Εθνικό Δίκαιο και συγκεκριμένα στον ΕΤΚ,
Μέρος Τρίτο –Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης, άρθρα 53-119Α.
Σε εκτέλεση σχετικών διατάξεων του ΕΤΚ, έχουν εκδοθεί ΑΥΟ και ΕΔΥΟ, με τις οποίες καθορίζονται οι διαδικασίες και
δίδονται οδηγίες σχετικά με τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης.
Δ. Βασικές Κατηγορίες Επιτηδευματιών.
α. Εγκεκριμένος Αποθηκευτής – Φορολογική Αποθήκη.
(άρθρα 63 και 64 ΕΤΚ, ΑΥΟ Φ.883/530/99 -ΦΕΚ 1872 Β και ΑΥΟ Φ.639/447/02- ΦΕΚ 1109 Β).
Ο Εγκεκριμένος Αποθηκευτής είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει λάβει άδεια από την αρμόδια αρχή του Κ-Μ,
όπου βρίσκεται η έδρα της επιχείρησής του, να παράγει, να μεταποιεί, να κατέχει, να παραλαμβάνει και να αποστέλλει,
κατά την άσκηση του επιτηδεύματός του, προϊόντα που υπόκεινται σε ΕΦΚ σε καθεστώς αναστολής είσπραξης του
φόρου αυτού. Ο Εγκεκριμένος Αποθηκευτής είναι υποχρεωμένος να παρέχει εγγυήσεις, να τηρεί λογιστικά βιβλία και να
υπόκειται σε ελέγχους από τις αρμόδιες αρχές. Αρμόδια υπηρεσία για την έκδοση της άδειας είναι η οικεία Τελωνειακή
Περιφέρεια.
199
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Φορολογική Αποθήκη είναι ο τόπος που παράγονται, μεταποιούνται ή κατέχονται τα προϊόντα ΕΦΚ. Η άδεια Σύστασης
και Λειτουργίας Φορολογικής Αποθήκης εκδίδεται από την κατά τόπο αρμόδια Τελωνειακή Αρχή, που είναι αρμόδια για
τον έλεγχο και την εποπτεία της Φορολογικής Αποθήκης.
Σε ένα Κ–Μ και εφ’ όσον υφίσταται άδεια Εγκεκριμένου Αποθηκευτή, ο επιτηδευματίας – κάτοχος της άδειας αυτής
μπορεί να ζητήσει και να λάβει, εφ όσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, περισσότερες της μίας άδειες Σύστασης
και λειτουργίας Φορολογικής Αποθήκης, οι οποίες συνδέονται με την συγκεκριμένη άδεια Εγκεκριμένου Αποθηκευτή.
Για την λειτουργία Φορολογικών Αποθηκών απαιτείται κατάθεση εγγύησης εκ μέρους του Εγκεκριμένου Αποθηκευτή
στην οικεία Τελωνειακή Περιφέρεια, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προαναφερόμενη ΑΥΟ Φ.883/530/99. Σύμφωνα
με την ΑΥΟ αυτή:

Η παρεχόμενη εγγύηση, η οποία καλύπτει την παραγωγή, μεταποίηση, κατοχή, την εσωτερική και ενδοκοινοτική
διακίνηση και την εξαγωγή των προϊόντων που υπόκεινται σε ΕΦΚ μπορεί να είναι οικονομική (χρηματική, τραπεζική,
ασφαλιστήριο συμβόλαιο) ή εμπράγματη ασφάλεια ή αξιόχρεη τρίτου πρόσωπου.

Το ύψος της απαιτούμενης εγγύησης εξαρτάται από τη δραστηριότητα της Φορολογικής Αποθήκης (π.χ. παραγωγή,
μεταποίηση, κατοχή, εφοδιασμός κ.α.) καθώς επίσης και από το είδος του προϊόντος. Συνήθως κυμαίνεται από 5
έως 20% επί του ΕΦΚ που αναλογεί στα προϊόντα που τέθηκαν σε ανάλωση ή εξήχθησαν ή διακινήθηκαν, υπό
καθεστώς αναστολής, προς τα λοιπά Κ-Μ της ΕΕ Έ ή στο εσωτερικό της χώρας κατά το προηγούμενο ημερολογιακό
έτος.

Υπάρχουν σε κάθε περίπτωση ελάχιστα όρια απαιτούμενης εγγύησης.

Κατάθεση εγγύησης δεν απαιτείται όταν στη φορολογική αποθήκη υπάρχει διαρκής παρουσία της Τελωνειακής
Υπηρεσίας και ασκείται υπ' αυτής συνεχής έλεγχος και εποπτεία με τη δυνατότητα λήψης των αναγκαίων
διασφαλιστικών μέτρων, με εξαίρεση τις φορολογικές αποθήκες της αλκοόλης και των αλκοολούχων ποτών.
Σημείωση: Η Φορολογική Αποθήκη που αναφέρεται παραπάνω, δεν πρέπει να συγχέεται με την Φορολογική Αποθήκη
του άρθρου 26 Κώδικα ΦΠΑ, της οποίας η άδεια χορηγείται με άλλες προϋποθέσεις και για σκοπούς ΦΠΑ.
β. Εγγεγραμμένος Παραλήπτης.
(Άρθρο 113 παρ. 1-3 ΕΤΚ, ΑΥΟ Δ.424/277/93-ΦΕΚ 242 Β)
Ο εγγεγραμμένος παραλήπτης, στα πλαίσια των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων, δύναται να παραλαμβάνει
προϊόντα υποκείμενα σε ΕΦΚ προερχόμενα από άλλο Κ-Μ, τα οποία διακινούνται υπό καθεστώς αναστολής, δεν
επιτρέπεται, ωστόσο, να κατέχει ή να αποστέλλει υποκείμενα σε ΕΦΚ προϊόντα τα οποία τελούν υπό καθεστώς
αναστολής.
Για το χαρακτηρισμό φυσικού ή νομικού προσώπου ως εγγεγραμμένου παραλήπτη απαιτείται άδεια της οικείας
Τελωνειακής Περιφέρειας, η οποία παρέχεται με απόφασή της, μετά από προηγούμενη αίτηση του ενδιαφερομένου.
Ο εγγεγραμμένος παραλήπτης υποχρεούται:
 να εγγυάται, πριν από την αποστολή των υποκείμενων σε ΕΦΚ προϊόντων, την καταβολή των αναλογούντων φόρων.
Η εγγύηση αυτή μπορεί κατ' επιλογή του ενδιαφερομένου να είναι τραπεζική, χρηματική, εμπράγματη ή
ασφαλιστήριο συμβόλαιο,

να καταβάλλει τα οφειλόμενα στην αρμόδια τελωνειακή αρχή με την παραλαβή των προϊόντων στο εσωτερικό της
χώρας, ή το αργότερο την επόμενη εργάσιμη ημέρα από την παραλαβή τους, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις,

να προβαίνει, μόλις περατωθεί η διακίνηση των προϊόντων που παραλαμβάνονται υπό καθεστώς αναστολής, στη
λογιστική τους εγγραφή, και
200
TRAWBOR

Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
να αποδέχεται κάθε έλεγχο που επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να βεβαιωθούν ότι τα προϊόντα πράγματι
παρελήφθησαν.
γ. Περιστασιακά Εγγεγραμμένος Παραλήπτης.
(άρθρο 113 παρ. 4 ΕΤΚ, ΔΥΟ ΔΕΦΚ 5017374 ΕΞ2010)
Ο περιστασιακά εγγεγραμμένος παραλήπτης:
 παραλαμβάνει μόνον περιστασιακά υποκείμενα σε ΕΦΚ προϊόντα,

η άδεια του χορηγείται από αρμόδιο Τελωνείο και περιορίζεται σε συγκεκριμένη ποσότητα προϊόντων, σε έναν
μόνον αποστολέα και σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο και

έχει τις ίδιες υποχρεώσεις με τον Εγγεγραμμένο Παραλήπτη.
δ. Εγγεγραμμένος Αποστολέας.
(άρθρο 112 παρ. 1β΄ και άρθρο 113 παρ. 6-7 του ΕΤΚ, ΑΥΟ ΔΕΦΚ 5054451 ΕΞ2010 - ΦΕΚ 2163 Β)
Ο εγγεγραμμένος αποστολέας δύναται, στο πλαίσιο των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων, μόνο να αποστέλλει, από
τον τόπο εισαγωγής, υποκείμενα σε ΕΦΚ προϊόντα υπό καθεστώς αναστολής κατόπιν της θέσης τους σε ελεύθερη
κυκλοφορία σύμφωνα με το άρθρο 79 του ΚΤΚ.
Για το χαρακτηρισμό φυσικού ή νομικού προσώπου ως εγγεγραμμένου αποστολέα απαιτείται άδεια της αρμόδιας
Τελωνειακής Περιφέρειας, η οποία παρέχεται με απόφασή της, μετά από προηγούμενη αίτηση του ενδιαφερομένου.
Ο εγγεγραμμένος αποστολέας υποχρεούται:
 να παρέχει εγγύηση, η οποία να καλύπτει το ποσό των αναλογούντων φόρων για τα αποστελλόμενα υπό καθεστώς
αναστολής προϊόντα. Η παρεχόμενη εγγύηση μπορεί να είναι χρηματική, τραπεζική, ασφαλιστήριο συμβόλαιο,
εμπράγματη ασφάλεια ή αξιόχρεη επιστολή τρίτου προσώπου και ισχύει σε ολόκληρη την Κοινότητα.


να τηρεί λογιστική των υποκειμένων σε ΕΦΚ προϊόντων που αποστέλλει,
να αποδέχεται κάθε έλεγχο που επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να βεβαιωθούν για την κανονικότητα των διακινήσεων.
Ε. Σύστημα ανταλλαγής δεδομένων για τους ΕΦΚ – SEED (System for Exchange of Excise Data) και SEED
on EUROPA.
Με την χορήγηση της άδειας Εγκεκριμένου Αποθηκευτή, Φορολογικής Αποθήκης, Εγγεγραμμένου ή Αποστολέα, η
τελωνειακή αρχή έκδοσης της Άδειας αποδίδει στον οικονομικό φορέα της και έναν αριθμό αναγνώρισης ή αλλιώς αριθμό
ΕΦΚ (excise number). Ο αριθμός αυτός είναι εναρμονισμένος σε κοινοτικό επίπεδο και αποτελείται από 13 ψηφία. Τα
δύο πρώτα ψηφία αποτελούν τον κωδικό ISO της χώρας (π.χ. EL για την Ελλάδα). Τα υπόλοιπα 11 ψηφία είναι
αλφαριθμητικοί χαρακτήρες και καταρτίζονται σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες κάθε Κ-Μ.
Οι κατά τα ανωτέρω αποδοθέντες αριθμοί αναγνώρισης καταχωρούνται στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων SEED.
Η τήρηση, διαχείριση, ενημέρωση και ανταλλαγή δεδομένων στην Ελλάδα γίνεται από το αρμόδιο κεντρικό γραφείο για
τους ΕΦΚ (E.L.O. – Excise Liaison Office), που υπάγεται στην Διεύθυνση ΕΦΚ της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων & ΕΦΚ.
Η ευρωπαϊκή εφαρμογή SEED on EUROPA παρέχει τη δυνατότητα σε κάθε ενδιαφερόμενο να έχει άμεση πρόσβαση σε
ορισμένες μόνο πληροφορίες, σε όλες τις επίσημες γλώσσες των 28 Κ-Μ, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις περί
προστασίας δεδομένων, μέσω της ιστοσελίδας της Ε.Ε. http://ec.europa.eu/taxation_customs/dds2/seed/ seed_
home.jsp?Lang=en. Στην εφαρμογή αυτή μπορεί ο ενδιαφερόμενος να επιβεβαιώσει την ύπαρξη ή μη του αριθμού ΕΦΚ
ενός οικονομικού φορέα (Εγκεκριμένος Αποθηκευτής, Εγγεγραμμένος Παραλήπτης ή Αποστολέας) ή μιας Φορολογικής
Αποθήκης.
201
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΣΤ. Καθεστώς Αναστολής προϊόντων υποκειμένων σε ΕΦΚ.
Στο άρθρο 55 περ. ζ΄και στ΄ του ΕΤΚ, δίνονται οι παρακάτω ορισμοί:
…
ζ) «καθεστώς αναστολής»: το φορολογικό καθεστώς που εφαρμόζεται στην παραγωγή, τη μεταποίηση, την κατοχή
ή τη διακίνηση υποκείμενων σε ΕΦΚ προϊόντων, τα οποία δεν καλύπτονται από τελωνειακή διαδικασία αναστολής ή
τελωνειακό καθεστώς αναστολής, αλλά τελούν σε αναστολή του ΕΦΚ.
στ) «τελωνειακή διαδικασία αναστολής ή τελωνειακό καθεστώς αναστολής»: οποιαδήποτε από τις ειδικές διαδικασίες που προβλέπονται στον ΚΤΚ, σχετικά με την τελωνειακή επιτήρηση στην οποία υπόκεινται τα μη κοινοτικά
εμπορεύματα κατά την είσοδό τους στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, την προσωρινή εναπόθεση, τις ελεύθερες
ζώνες ή ελεύθερες αποθήκες, καθώς και οποιοδήποτε από τα καθεστώτα που αναφέρονται στο άρθρο 84 παράγραφος
1 στοιχείο α΄ του εν λόγω Κανονισμού.
…
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι σε καθεστώς αναστολής μπορούν να τεθούν μόνο κοινοτικά προϊόντα υποκείμενα σε
ΕΦΚ, δηλαδή προϊόντα που είτε είναι κοινοτικής καταγωγής, είτε έχουν εισαχθεί στην Κοινότητα από τρίτες χώρες και
έχουν τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία (με καταβολή τυχόν οφειλόμενων εισαγωγικών δασμών).
Ζ. Διακίνηση υποκειμένων σε ΕΦΚ προϊόντων υπό το «καθεστώς αναστολής».
α. Γενικά.
Στο άρθρο 112 παρ.1 του ΕΤΚ αναφέρεται:
«Τα υποκείμενα σε ΕΦΚ προϊόντα μπορούν να διακινούνται υπό καθεστώς αναστολής εντός του εδάφους της Κοινότητας,
ακόμη και στην περίπτωση που τα προϊόντα διακινούνται μέσω τρίτης χώρας ή τρίτου εδάφους:
α) από μια φορολογική αποθήκη προς:
i. άλλη φορολογική αποθήκη,
ii. εγγεγραμμένο παραλήπτη,
iii. τόπο όπου τα υποκείμενα σε ΕΦΚ προϊόντα εξέρχονται από το έδαφος της Κοινότητας (εξαγωγή), σύμφωνα με
το άρθρο 114 παράγραφος 11 του ΕΤΚ,
iv. παραλήπτη που αναφέρεται στο άρθρο 68 παράγραφος 1 του ΕΤΚ, όταν τα προϊόντα αποστέλλονται από άλλο
Κ-Μ,
β) από τον τόπο εισαγωγής προς οποιονδήποτε από τους προορισμούς που αναφέρονται στην περίπτωση α΄, όταν τα
προϊόντα αποστέλλονται από εγγεγραμμένο αποστολέα.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «τόπος εισαγωγής» νοείται ο τόπος όπου βρίσκονται τα προϊόντα όταν
τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία, σύμφωνα με το άρθρο 79 του ΚΤΚ».
Διευκρινίζεται ότι:
 Ισχύουν οι ίδιες τελωνειακές διαδικασίες τόσο στην διακίνηση των προϊόντων αυτών εντός του εδάφους ενός Κ-Μ
της Κοινότητας, όσο και για την διακίνηση μεταξύ δύο Κ-Μ.

Παράλληλα με τις τελωνειακές διαδικασίες, οι εμπλεκόμενοι φορείς (αποστολέας - παραλήπτης) οφείλουν να τηρούν
και τις προβλεπόμενες φορολογικές διαδικασίες (παράδοση αγαθών στο εσωτερικό της χώρας, ενδοκοινοτική
παράδοση – απόκτηση).
Οι κίνδυνοι της διακίνησης υπό καθεστώς αναστολής καλύπτονται από εγγύηση, η οποία παρέχεται από τον εγκεκριμένο
αποθηκευτή αποστολής ή τον εγγεγραμμένο αποστολέα. Η παρεχόμενη εγγύηση μπορεί να είναι χρηματική, τραπεζική,
202
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
ασφαλιστήριο συμβόλαιο, εμπράγματη ασφάλεια ή αξιόχρεη επιστολή τρίτου προσώπου και ισχύει σε ολόκληρη την
Κοινότητα. Λεπτομέρειες για το είδος και το ύψος της παρεχόμενης εγγύησης δίνονται για μεν τον Εγκεκριμένο
Αποθηκευτή – Φορολογική Αποθήκη με την ΑΥΟ Φ.883/530/99 (ΦΕΚ 1872 Β), για δε τον Εγγεγραμμένο Αποστολέα με
την ΑΥΟ ΔΕΦΚ Γ 5054451ΕΞ2010 (ΦΕΚ 2163 Β).
β. Έγγραφα – διαδικασία διακίνησης και EMCS.
β.1. Συνοδευτικό Διοικητικό Έγγραφο (ΣΔΕ).
Μέχρι και το έτος 2011, από πλευράς τελωνειακών διαδικασιών, το μοναδικό έγγραφο που απαιτούνταν για την διακίνηση
προϊόντων υποκειμένων σε ΕΦΚ υπό καθεστώς αναστολής ήταν το Συνοδευτικό Διοικητικό Έγγραφο (ΣΔΕ) ή
Administrative Accompanying Document (AAD).
Ο τύπος και η μορφή του εντύπου του ΣΔΕ καθορίσθηκε με τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 2719/92 (L 276/19-9-1992). Πρόκειται
για ιδιωτικό έγγραφο διακίνησης εμπορευμάτων, που συντάσσονταν με αποκλειστική ευθύνη του αποστολέα.
Τα ΣΔΕ ετίθεντο άμεσα υπόψη της αρμόδιας τελωνειακής αρχής, για λόγους παρακολούθησης και ελέγχων των
προϊόντων ΕΦΚ, δηλαδή
κατ’ ουσία υιοθετούνταν ως επίσημο διοικητικό έγγραφο. Στην Ελλάδα δε τα ΣΔΕ
καταχωρίζονταν στο ισχύον τότε Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Τελωνείων (ΟΠΣΤ).
β.2. Excise Movement and Control System (EMCS).
Το EMCS είναι ένα Ηλεκτρονικό Σύστημα Παρακολούθησης και Ελέγχου της ενδοκοινοτικής διακίνησης προϊόντων που
υπόκεινται σε ΕΦΚ υπό καθεστώς αναστολής φόρων.
Το βασικό στοιχείο του EMCS είναι η ηλεκτρονική υποβολή Διοικητικού Εγγράφου (e-ΔΕ ή e-AD), που αντικατέστησε
το προϊσχύον ΣΔΕ σε έντυπη μορφή.
Το EMCS επιτρέπει στα Κ-Μ της Κοινότητας, να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο την διακίνηση των προϊόντων
ΕΦΚ και να διενεργούν τους αναγκαίους ελέγχους, απλοποιώντας τις διαδικασίες, με απώτερο στόχο την βελτίωση της
λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και την μείωση των κινδύνων απάτης στον τομέα αυτό. Εξυπακούεται ότι
παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο έχουν και οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς (αποστολέας – παραλήπτης).
Η πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο της διακίνησης των προϊόντων ΕΦΚ, βασίζεται (υπό την προϋπόθεση ότι έχει
συμπληρωθεί από τον αποστολέα η ηλεκτρονική φόρμα του e-AD) στην ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων
(αυτόματων ή κατόπιν επεξεργασίας και εντολής) μεταξύ των εμπλεκόμενων οικονομικών φορέων (αποστολέας –
παραλήπτης) και τελωνειακών αρχών (αρμόδιο τελωνείο του τόπου εγκατάστασης αποστολέα – παραλήπτη).
Το EMCS άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά και σε διάφορες φάσεις από το έτος 2010, σήμερα δε εφαρμόζεται στην
τελική του – πλήρη μορφή και στα 28 Κ-Μ της Κοινότητας.
Βασικό ισχύον νομικό πλαίσιο του EMCS είναι:

Απόφαση 1152/2003/ΕΚ (L 162/1-7-2003),

Οδηγία ΕΦΚ.

Κανονισμός (ΕΚ) 684/2009 (L 197/29-7-2009)
Οι οικονομικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, μπορούν να αναζητήσουν πάσης φύσεως πληροφορίες
περί του EMCS, όπως:

Κοινοτική και εθνική νομοθεσία

Ηλεκτρονική φόρμα e-AD και οδηγίες συμπλήρωσής της

Ηλεκτρονικά μηνύματα
203
TRAWBOR

Εγχειρίδια και οδηγούς χρήσης

Εγκύκλιες διαταγές
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
στην ιστοσελίδα της τελωνειακής υπηρεσίας http://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet.
γ. Εξαγωγή υποκειμένων σε ΕΦΚ προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής .
Η περίπτωση αυτή παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να γίνουν ορισμένες
διευκρινίσεις. Συγκεκριμένα:

Η διακίνηση αυτή αποτελεί αντικείμενο δύο καθεστώτων, δηλαδή του τελωνειακού καθεστώτος της Εξαγωγής και
του φορολογικού καθεστώτος Αναστολής. Και τα δύο αυτά καθεστώτα εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των
τελωνειακών αρχών.

Τα δύο παραπάνω αναφερόμενα καθεστώτα λειτουργούν αυτόνομα και παράλληλα, καθώς, σύμφωνα με τις
διατάξεις που τα διέπουν, απαιτούνται διαφορετικά έγγραφα και προβλέπονται διαφορετικές διαδικασίες.
Από 3-12-2013, με την πλήρη εφαρμογή του ICISnet και στο υποσύστημα ΕΦΚ, επήλθαν αρκετές βελτιώσεις στις
διαδικασίες εξαγωγής προϊόντων ΕΦΚ, με βασικότερη την πλήρη διαλειτουργικότητα του συστήματος ελέγχου εξαγωγών
– ECS και του EMCS.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την απλούστευση των διαδικασιών και τον περιορισμό των απαιτούμενων ενεργειών τόσο των
εμπλεκόμενων οικονομικών φορέων όσο και των τελωνειακών υπαλλήλων.
Συγκεκριμένα, από 3-12-2013, δεν τηρούνται παράλληλα οι διαδικασίες των δύο καθεστώτων, αλλά εφαρμόζονται τα
εξής (συνοπτικά):

Ο Εγκεκριμένος Αποθηκευτής - Εξαγωγέας υποβάλλει το e-ΔΕ στην αρμόδια τελωνειακή αρχή του τόπου
αποστολής(τελωνείο αποστολής). Επισημαίνεται ότι το τελωνείο αποστολής μπορεί να είναι διαφορετικό από το
τελωνείο εξαγωγής, χωρίς αυτό να περιπλέκει τις διαδικασίες. Στην πράξη όμως συνήθως τα τελωνεία αυτά συνήθως
ταυτίζονται.

Αφού επικυρωθεί το e-ΔΕ από το τελωνείο αποστολής και λάβει Διοικητικό Κωδικό Αναφοράς (ARC), υποβάλλεται η
διασάφηση εξαγωγής στο τελωνείο εξαγωγής. Στην διασάφηση καταχωρούνται και τα βασικά στοιχεία και δεδομένα
του e-ΔΕ.

Στην συνέχεια, γίνεται αυτόματα από το σύστημα διασταυρωτικός έλεγχος των στοιχείων μεταξύ του e-ΔΕ και της
διασάφησης εξαγωγής.

Μετά τις διατυπώσεις και τα μηνύματα της εξαγωγής, η διακίνηση παρακολουθείται αποκλειστικά από το Σύστημα
Ελέγχου Εξαγωγών - ECS και τα μηνύματα του EMCS αναπαράγονται αυτόματα μέσω του ECS.

Μετά την ηλεκτρονική επιβεβαίωση εξόδου των εμπορευμάτων από το τελωνείο εξόδου, οριστικοποιείται – κλείνει
αυτόματα και η διασάφηση εξαγωγής και το e-ΔΕ με ταυτόχρονη αυτόματη πίστωση της Φορολογικής Αποθήκης
από την οποία έγινε η αποστολή – εξαγωγή των προϊόντων ΕΦΚ.
Η. Διακίνηση υποκειμένων σε ΕΦΚ προϊόντων υπό «τελωνειακό καθεστώς αναστολής».
Ο ορισμός του «τελωνειακού καθεστώτος αναστολής» δόθηκε παραπάνω (περ. ΣΤ) και αναφέρεται στις ειδικές
διαδικασίες τελωνειακής επιτήρησης για μη Κοινοτικά (τρίτων χωρών) εμπορεύματα, που εισέρχονται στο τελωνειακό
έδαφος της Κοινότητας. Οι γενικοί κανόνες (παραστατικά, εγγυήσεις κ.λ.π.) διακίνησης των εμπορευμάτων αυτών
ισχύουν και για τα προϊόντα ΕΦΚ, π.χ.
204
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR

Προϊόντα ΕΦΚ που έχουν εναποτεθεί σε Ελεύθερη Ζώνη και προορίζονται να διακινηθούν οδικώς ή σιδηροδρομικώς
σε κοινοτική ή τρίτη χώρα. Η διακίνηση διενεργείται με την χρήση του καθεστώτος εξωτερικής διαμετακόμισης.

Προϊόντα ΕΦΚ που έχουν τεθεί σε καθεστώς Τελωνειακής Αποταμίευσης. Όταν προορίζονται να διακινηθούν προς
Κοινοτική χώρα, η διακίνηση διενεργείται με την χρήση του καθεστώτος εξωτερικής διαμετακόμισης. Όταν
προορίζονται να διακινηθούν προς Τρίτη
χώρα, η διακίνηση διενεργείται με την χρήση των διατάξεων περί
Επανεξαγωγής και σε ορισμένες περιπτώσεις, με την παράλληλη χρήση του καθεστώτος εξωτερικής διαμετακόμισης.
3.6.1.16. Εξόφληση συναλλαγών.
α. Εξόφληση Συναλλαγών μεταξύ Επιτηδευματιών άνω των 3.000 ευρώ.
Στο άρθρο 10 παρ. 6 του ΚΦΑΣ αναφέρεται ότι: «Για την απόδειξη της συναλλαγής από το λήπτη φορολογικού στοιχείου
που αφορά αγορά αγαθών ή λήψη υπηρεσιών αξίας τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ και άνω απαιτείται η τμηματική ή ολική
εξόφληση να γίνεται μέσω τραπεζικού λογαριασμού ή με επιταγή έκδοσης του λήπτη του στοιχείου. Σε περίπτωση
εκχώρησης επιταγών τρίτων εκδίδεται άμεσα λογιστική απόδειξη εκχώρησης αξιογράφων, στην οποία αναγράφονται τα
στοιχεία των εκχωρούμενων επιταγών.
β. Εξόφληση Συναλλαγών Επιτηδευματιών από ιδιώτες άνω των 1.500 ευρώ.
Φορολογικά στοιχεία άνω των 1.500 ευρώ, που εκδίδονται από επιτηδευματίες από 1-1-2012, για πώληση αγαθών ή
παροχή υπηρεσιών σε ιδιώτες, εξοφλούνται άπαξ ή τμηματικά από τους λήπτες αυτών αποκλειστικά μέσω Τραπέζης, με
χρεωστικές ή πιστωτικές κάρτες του αγοραστή των αγαθών ή λήπτη των υπηρεσιών ή μέσω τραπεζικού λογαριασμού ή
με επιταγές, αποκλειόμενης της εξόφλησης των υπόψη στοιχείων με μετρητά (ΠΟΛ 1027/11).
γ. Εξόφληση συναλλαγών - Έκπτωση επιχειρηματικών δαπανών -Κυρώσεις.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23 περ. β΄ του ν.4172/13 (ΦΕΚ 167 Α) -ΚΦΕ που αναφέρεται στις «Μη
εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες», κάθε είδους δαπάνη που αφορά σε αγορά αγαθών ή λήψη υπηρεσιών αξίας
άνω των πεντακοσίων (500) ευρώ, εφόσον η τμηματική ή ολική εξόφληση δεν έγινε με τη χρήση τραπεζικού μέσου
πληρωμής δεν εκπίπτει από τις δαπάνες της επιχείρησης. Ως αξία συναλλαγής, για την εφαρμογή της ως άνω διατάξεως,
νοείται το συνολικό ποσό της αξίας της συναλλαγής, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.
Επιπλέον για τις ανωτέρω περιπτώσεις (α) και (β) και για ποσά άνω των 3.000 και των 1.500 € αντίστοιχα που
εξοφλήθηκαν χωρίς χρήση τραπεζικού μέσου πληρωμής επιβάλλονται στους παραβάτες επιτηδευματίες τα πρόστιμα του
άρθρο 5 παρ. 1 και 2α και του άρθρου 4 αντίστοιχα ν. 2523/97.
3.6.1.17.Παροχή Υπηρεσιών.
Σχετικές διατάξεις:

Οδηγία ΦΠΑ Τίτλος IV Κεφ. 3 άρθρα 24-29 και Τίτλος V Κεφ.3 άρθρα 43-59β.

Εκτελεστικός Καν (ΕΕ) 282/11 «Για την θέσπιση μέτρων εφαρμογής της Οδηγίας ΦΠΑ», όπως τροποποιήθηκε από
τον Καν (ΕΕ) 967/202 και τον Εκτελ. Καν (ΕΕ) 1042/2013 και ο οποίος:
o
o
o
Διευκρινίζει την διάφορες έννοιες που περιλαμβάνονται στην Οδηγία ΦΠΑ.
Ορίζει την ημερομηνία έναρξης ισχύος διάφορων διατάξεων της Οδηγίας ΦΠΑ.
Διευκρινίζει, μεταξύ άλλων, διάφορα θέματα που αφορούν την παροχή υπηρεσιών και τον τόπο παροχής
υπηρεσιών.
205
TRAWBOR

Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Κώδικας ΦΠΑ, άρθρα 8, 9 και 14.
Σύμφωνα με το άρθρο 8 του Κώδικα ΦΠΑ παροχή υπηρεσιών κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 2, θεωρείται
κάθε πράξη που δε συνιστά παράδοση αγαθών, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 5 και 7. Η πράξη αυτή μπορεί να
συνίσταται ιδίως σε:
α) μεταβίβαση ή παραχώρηση της χρήσης ενός άυλου αγαθού (πχ .διπλώματα ευρεσιτεχνίας, αδειών εκμετάλλευσης
βιομηχανικών και εμπορικών σημάτων κ.λ.π.)
β) υποχρέωση για παράλειψη ή ανοχή μιας πράξης ή κατάστασης
Ως παροχή υπηρεσιών λογίζονται επίσης:
α) Η εκμετάλλευση ξενοδοχείων, επιπλωμένων δωματίων και οικιών, κατασκηνώσεων και παρομοίων εγκαταστάσεων,
χώρων στάθμευσης κάθε είδους μεταφορικών μέσων και τροχόσπιτων.
β) Η διάθεση τροφής και ποτών από εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, κέντρα διασκέδασης και παρόμοιες επιχειρήσεις για
επιτόπια κατανάλωση.
γ) Η εκτέλεση υπηρεσίας με καταβολή αποζημίωσης ύστερα από επιταγή δημόσιας αρχής ή στο όνομα της ή σε
εκτέλεση νόμου.
δ) i. Η εκμίσθωση βιομηχανοστασίων και χρηματοθυρίδων.
ii.Η εκμίσθωση χώρων για άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας σε μισθωτή υποκείμενο στο φόρο, αυτοτελούς
ή στα πλαίσια μικτών συμβάσεων, εφόσον ο εκμισθωτής το επιθυμεί και υποβάλλει γι’ αυτό αίτηση επιλογής
φορολόγησης (προστέθηκε από την παρ. 2 του άρθρου 11 του ν.4211/13).
ε) Oι εργασίες φασόν επί ενσωμάτων κινητών αγαθών. Ως εργασία φασόν νοείται η εκτέλεση εργασιών παραγωγής
κατασκευής ή συναρμολόγησης ενσωμάτων κινητών αγαθών, με σύμβαση μίσθωσης έργου, από υλικά και
αντικείμενα που παραδίδονται από τον εργοδότη στον εργολάβο για το σκοπό αυτό, ανεξάρτητα αν ο εργολάβος
χρησιμοποιεί και δικά του υλικά. Η διάταξη της περίπτωσης αυτής ισχύει και όταν ο εργοδότης είναι υποκείμενος
στο φόρο εγκαταστημένος σε άλλο κράτος-μέλος, εφόσον τα υλικά και αντικείμενα αποστέλλονται από το κράτος
του εργοδότη και τα αγαθά που παρασκευάζονται, κατασκευάζονται ή συναρμολογούνται από τον εργολάβο
μεταφέρονται ή αποστέλλονται στον εργοδότη στο κράτος-μέλος στο οποίο είναι εγκαταστημένος.
Κατά το άρθρο 9 του Κώδικα ΦΠΑ: Θεωρείται ως παροχή υπηρεσιών, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 2 η
από υποκειμένου στο φόρο:
α) χρησιμοποίηση αγαθών της επιχείρησης του, για την ικανοποίηση αναγκών του, ή του προσωπικού της επιχείρησης
ή για σκοπούς ξένους προς αυτή, εφόσον κατά την απόκτηση των αγαθών αυτών δημιουργήθηκε δικαίωμα
έκπτωσης φόρου.
β) παροχή υπηρεσιών για τις ανάγκες του ή για τις ανάγκες του προσωπικού του ή για σκοπούς ξένους προς την
επιχείρηση του.
γ) χρησιμοποίηση δικών του υπηρεσιών για δραστηριότητα του ιδίου του υποκειμένου που απαλλάσσεται από τον
φόρο, καθώς επίσης και η χρησιμοποίηση δικών του υπηρεσιών για τις ανάγκες της επιχείρησης του, εφόσον
πρόκειται για υπηρεσίες που προβλέπουν οι διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 39 του ιδίου νόμου για τις οποίες δεν
παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης του φόρου λήψης ομοίων υπηρεσιών.
Ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες.
Στο Παράρτημα VII του Κώδικα ΦΠΑ (Παράρτημα ΙΙ Οδηγίας ΦΠΑ), αναφέρεται:
206
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
«ΕΝ∆ΕΙΚΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ 13
ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 14.
1. Η δημιουργία και η φιλοξενία ιστοσελίδων, η εξ αποστάσεως συντήρηση προγραμμάτων και εξοπλισμού,
2. η παροχή λογισµικού και η ενημέρωση του,
3. η παροχή εικόνων, κειµένων και πληροφοριών και η διάθεση βάσεων δεδομένων,
4. η παροχή μουσικής, κινηματογραφικών ταινιών και παιχνιδιών, περιλαμβανομένων των κάθε είδους τυχερών
παιχνιδιών,
5. η παροχή διδασκαλίας εξ αποστάσεως».
Ο κατάλογος των ηλεκτρονικά παρεχομένων υπηρεσιών που αναφέρονται στον παραπάνω πίνακα είναι ενδεικτικός. Ως
εκ τούτου δεν αποκλείει και άλλες υπηρεσίες να θεωρηθούν ηλεκτρονικές, εφόσον πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις
ως παρακάτω:

H παροχή υπηρεσιών που παρέχονται μέσω ηλεκτρονικού διαδικτύου (internet).

Το αντικείμενο της παροχής των υπηρεσιών να είναι τέτοιο, ώστε η παροχή να εξαρτάται κατά μεγάλο βαθμό από
την τεχνολογία της πληροφορικής.
Διευκρινίζεται ότι η χρήση του διαδικτύου (internet) δεν αποτελεί πάντοτε παροχή ηλεκτρονικά παρεχόμενης υπηρεσίας.
Οι ραδιοφωνικές, τηλεοπτικές υπηρεσίες δεν θεωρούνται ως ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες. Ως εκ τούτου η
μετάδοση των παραπάνω ραδιοφωνικών , τηλεοπτικών κ.λ.π. εκπομπών μέσω διαδικτύου (internet) παράλληλα με το
παραδοσιακό τρόπο μετάδοσης δεν αποτελεί ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες αλλά αποτελούν ραδιοτηλεοπτικές
υπηρεσίες.
Ηλεκτρονικά παρεχόμενη υπηρεσία θεωρείται η εξ αποστάσεως διδασκαλία, η οποία γίνεται μέσω διαδικτύου (internet),
και η λειτουργία της εξαρτάται από το διαδίκτυο (internet) με ελάχιστη ως καθόλου ανθρώπινη συμμετοχή. Αντίθετα η
επικοινωνία μαθητού και δασκάλου μέσω διαδικτύου (internet) προς επίλυση αποριών κ.λ.π. δεν αποτελεί ηλεκτρονικά
παρεχόμενη υπηρεσία.
Στο άρθρο 7 του Εκτελ. Καν (ΕΕ) 282/2011 γίνεται μία λεπτομερής αναφορά για το ποιες θεωρούνται «ηλεκτρονικά
παρεχόμενες υπηρεσίες» και ποιες όχι.
Η πώληση μέσων που περιέχουν λογισμικά, παιχνίδια και λοιπά δεν αποτελεί παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών αλλά
αγαθών εφόσον πρόκειται για ενσώματα αγαθά τα οποία αποστέλλονται μεταφέρονται με διαφόρους τρόπους. Σ’ αυτά
εφαρμόζονται οι διατάξεις που αφορούν την διακίνηση αγαθών.
Διάκριση πώλησης αγαθών και παροχής υπηρεσιών.
Σύμφωνα με την της ΕΔΥΟ Δ15Α 1065380 ΕΞ2013 σχετικά με τη διάκριση υπόχρεων του ΚΦΑΣ πώλησης αγαθών από
παροχή υπηρεσιών ισχύουν τα εξής:
«2.Επιπλέον, όπως έχει διευκρινιστεί από τη Διοίκηση, στην περίπτωση επισκευής κατά την οποία χρησιμοποιούνται
υλικά από τον επισκευαστή, ως υλικά θεωρούνται αυτά που είναι στενά συνδεδεμένα και απαραίτητα για την εκτέλεση
της επισκευής και όχι τα αγαθά των οποίων προέχει η πώληση στην εν λόγω επισκευή.
3.Συνεπώς στην περίπτωση που η χρήση των υλικών είναι στενά συνδεδεμένη και απαραίτητη για την επισκευή θεωρείται
παροχή υπηρεσίας, ενώ στην περίπτωση κατά την οποία προέχει η πώληση των αγαθών τότε η πράξη αυτή
χαρακτηρίζεται ως μικτή δραστηριότητα δηλαδή παροχή υπηρεσίας και εμπορία αγαθών.
4.Αναλόγως με τα προαναφερόμενα, εκδίδονται και τα φορολογικά στοιχεία:
α) όταν η πράξη χαρακτηρίζεται αμιγώς ως παροχή υπηρεσίας εκδίδονται αποδείξεις λιανικών συναλλαγών (προς ιδιώτες)
ή τιμολόγια (προς υπόχρεους απεικόνισης) για την παροχή υπηρεσίας,
207
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
β)όταν η πράξη χαρακτηρίζεται ως μικτή δραστηριότητα (πώληση αγαθών και παροχή υπηρεσίας), εκδίδονται είτε
αποδείξεις λιανικών συναλλαγών (προς ιδιώτες) ή τιμολόγια (προς υπόχρεους απεικόνισης συναλλαγών) ξεχωριστά για
την παροχή υπηρεσίας και την πώληση αγαθών είτε, όπως έχει γίνει δεκτό από τη Διοίκηση, εκδίδονται αποδείξεις
λιανικών συναλλαγών ( προς ιδιώτες) ή τιμολόγια (προς υπόχρεους) στα οποία αναγράφονται, στο ίδιο στοιχείο
(απόδειξη ή τιμολόγιο), διακριτά η παροχή υπηρεσίας και διακριτά η πώληση αγαθών».
Τόπος Παροχής Υπηρεσιών στις Διακρατικές Συναλλαγές
Ο τόπος παροχής υπηρεσιών στις διακρατικές συναλλαγές ορίζεται από τις διατάξεις των άρθρων 43-59β της Οδηγίας
ΦΠΑ και το άρθρο 14 του Κώδικα ΦΠΑ. Οι διατάξεις αυτές, που ισχύουν (μετά από τροποποίηση τους) από την 1 η
Ιανουαρίου 2010 είναι σχετικές με τον προσδιορισμό του τόπου φορολόγησης της παροχής υπηρεσιών και την
εκπλήρωση των σχετικών υποχρεώσεων των υποκειμένων στο φόρο, για έλεγχο των διακρατικών συναλλαγών.
Βασικοί κανόνες προσδιορισμού του τόπου παροχής των υπηρεσιών στις διακρατικές συναλλαγές.
Κανόνας Α (άρθρο 44 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 2 εδ. α κώδικα ΦΠΑ).
Ο τόπος παροχής υπηρεσιών προς υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο, που ενεργεί με την ιδιότητα αυτή,
είναι ο τόπος όπου το εν λόγω πρόσωπο (λήπτης) έχει την έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας.
Ωστόσο, εάν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται σε μόνιμη εγκατάσταση του υποκείμενου στον φόρο προσώπου (λήπτη)
που βρίσκεται σε τόπο διαφορετικό από τον τόπο όπου έχει την έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας, ως τόπος
παροχής των υπηρεσιών αυτών θεωρείται ο τόπος όπου βρίσκεται η μόνιμη εγκατάστασή του. Ελλείψει τέτοιας έδρας ή
μόνιμης εγκατάστασης, ως τόπος παροχής υπηρεσιών θεωρείται ο τόπος της μόνιμης κατοικίας ή της συνήθους διαμονής
του υποκείμενου στον φόρο στον οποίο παρέχονται οι υπηρεσίες.
Κανόνας Β (άρθρο 45 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ.2 εδ. β του Κώδικα ΦΠΑ).
Ο τόπος παροχής υπηρεσιών προς μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο είναι ο τόπος της έδρας της
οικονομικής δραστηριότητας του παρέχοντος τις υπηρεσίες. Ωστόσο, εάν οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται από
μόνιμη εγκατάσταση του παρέχοντος που βρίσκεται σε τόπο διαφορετικό από τον τόπο της έδρας της οικονομικής του
δραστηριότητας, ως τόπος παροχής των υπηρεσιών αυτών θεωρείται ο τόπος όπου βρίσκεται η μόνιμη αυτή
εγκατάσταση. Ελλείψει τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, ως τόπος παροχής υπηρεσιών θεωρείται ο τόπος της
μόνιμης κατοικίας ή της συνήθους διαμονής του παρέχοντος.
Οι έννοιες «έδρα οικονομικής δραστηριότητας», «μόνιμη εγκατάστασης» και «μόνιμη ή συνήθη κατοικία» που
χρησιμοποιούνται παραπάνω, λαμβάνονται όπως ερμηνεύονται από τις τυχόν διμερείς συμβάσεις προς αποφυγή διπλής
φορολογίας που έχουν υπογραφεί από τις χώρες του παρέχοντος και του λήπτη, ως επίσης και από αποφάσεις της Ε.Ε.
Εφαρμογή διαδικασίας αντίστροφης επιβάρυνσης-Reverse Charge Mechanism.
Η διαδικασία αυτή αναφέρεται σε γενικές γραμμές στην τήρηση του παραπάνω Κανόνα Α. Επιτρέπει στον παρέχοντα
την υπηρεσία υποκείμενο σε χώρα της Ε.Ε. να εκδώσει τιμολόγιο χωρίς ΦΠΑ, τον οποίο θα επιβαρυνθεί ο λήπτης της
υπηρεσίας που είναι υποκείμενος και έχει την έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας σε άλλη χώρα της Ε.Ε.
Το ίδιο ισχύει και όταν παρέχεται υπηρεσία από επιχείρηση εγκαταστημένη σε χώρα εκτός Ε.Ε. σε επιχείρηση
εγκαταστημένη στην Ε.Ε. Θεωρείται δηλαδή και στην περίπτωση αυτή ότι τόπος παροχής της υπηρεσίας (και γένεσης
οφειλής του ΦΠΑ) είναι η χώρα της Ε.Ε., όπου είναι εγκαταστημένος ο λήπτης της υπηρεσίας.
208
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Για το ίδιο θέμα στο άρθρο 6 παρ. 9 εδ. ε΄ του ΚΦΑΣ αναφέρεται: «...Ακόμη στο τιμολόγιο αναγράφονται υποχρεωτικά
και οι ακόλουθες ενδείξεις :…ε) όταν ο λήπτης είναι υπόχρεος καταβολής του φόρου, η αναφορά «Αντίστροφη
Επιβάρυνση».
Παράδειγμα: Παρέχονται λογιστικές υπηρεσίες από μια Ελληνική επιχείρηση σε μια Αυστριακή επιχείρηση εγκαταστημένη
στην Αυστρία. Εάν η Ελληνική επιχείρηση δεν είναι εγκαταστημένη στην Αυστρία η Αυστριακή επιχείρηση θα καταβάλει
το ΦΠΑ στην Αυστρία στο πλαίσιο του μηχανισμού αντίστροφης της επιβάρυνσης.
Εξαιρέσεις από τους Κανόνες Α και Β.
Για τον προσδιορισμό του τόπου παροχής υπηρεσιών στις διακρατικές συναλλαγές υπάρχουν εξαιρέσεις από τους
παραπάνω δυο παραπάνω γενικούς κανόνες. Οι εξαιρέσεις αυτές είναι οι παρακάτω:
Εξαίρεση 1η (άρθρο 46 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 3 Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή υπηρεσιών από μεσάζοντες προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών
που πραγματοποιούνται από πρόσωπα που μεσολαβούν, ενεργώντας στο όνομα και για λογαριασμό άλλων προσώπων,
στην περίπτωση που ο λήπτης των υπηρεσιών αυτών είναι μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος πραγματοποίησης της πράξης την οποία αφορά η μεσολάβηση είναι
το εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος πραγματοποίησης της πράξης την οποία αφορά η μεσολάβηση
δεν είναι το εσωτερικό της χώρας.
Παράδειγμα: Ιδιοκτήτης εξοχικού στην Ελλάδα μη υποκείμενος στο φόρο θέλει να μεταφέρει κάποια έπιπλα από την
Ελλάδα στην Γερμανία. Δίνει εντολή σε μια εταιρία για να μεσολαβήσει για την μεταφορά αυτή. Δεν έχει σημασία που
είναι εγκαταστημένη η μεσολαβούσα εταιρία, θα καταβληθεί ο ΦΠΑ στην Ελλάδα για την προμήθεια της μεσολαβούσης
εταιρίας, διότι ο τόπος φορολόγησης της ενδοκοινοτικής μεταφοράς είναι ο τόπος αναχώρησης.
Εξαίρεση 2η (άρθρο 47 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 4 Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή υπηρεσιών σχετικά με ακίνητα. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών σχετικά με ακίνητα, περιλαμβανομένων των
υπηρεσιών εμπειρογνωμόνων και κτηματομεσιτών, της παροχής καταλύματος στον ξενοδοχειακό τομέα ή σε τομείς
παρεμφερούς χαρακτήρα, όπως σε κατασκηνώσεις διακοπών ή σε τοποθεσίες που έχουν διαμορφωθεί για να
χρησιμοποιηθούν ως κατασκήνωση, της παροχής του δικαιώματος χρήσης ακινήτου και της παροχής υπηρεσιών για την
προετοιμασία και συντονισμό κατασκευαστικών εργασιών, όπως οι υπηρεσίες αρχιτεκτόνων ή επιχειρήσεων επίβλεψης
(όλες οι παραπάνω υπηρεσίες απαιτείται άμεσα να συνδέονται με το συγκεκριμένο ακίνητο):

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον αφορούν ακίνητο το οποίο βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον αφορούν ακίνητο το οποίο δεν βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.
Παράδειγμα: Ιδιώτης Α κάτοικος Γαλλίας δίνει εντολή σε μεσίτη Β στο Λονδίνο να μεσολαβήσει για αγορά μιας κατοικίας
στον Ν. Μαρμαρά Χαλκιδικής. Στο παράδειγμα μας στην πρώτη περίπτωση μπορεί να ικανοποιήσει ο μεσίτης Β τις
απαιτήσεις του εντολέα του Α, και ο Α να αγοράσει μια κατοικία. Στην δεύτερη περίπτωση μπορεί να μην ικανοποιήσει
ο Β τις ανάγκες του Α, να ματαιωθεί η εντολή και να πληρωθεί μόνο για τις προσπάθειές. Στην πρώτη περίπτωση θα του
επιβληθεί στην αμοιβή του μεσίτη ΦΠΑ στην Ελλάδα, γιατί οι υπηρεσίες του συνδέονται άμεσα με το ακίνητο που
βρίσκεται στην Ελλάδα. Στη δεύτερη θα του επιβληθεί ΦΠΑ για την αμοιβή του στο Λονδίνο.
209
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Εξαίρεση 3η (άρθρο 48 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 5 Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της διαδρομής που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της διαδρομής που πραγματοποιείται εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Παράδειγμα: Η τιμή ενός εισιτηρίου λεωφορείου για ένα ταξίδι από την Ελλάδα στην Γαλλία μέσω Ιταλίας θα
περιλαμβάνει ΦΠΑ Ελλάδας, Ιταλίας και Γαλλίας ανάλογα με τις αποστάσεις που διανύθηκαν σε κάθε ένα από αυτά
κράτη.
Εξαίρεση 4η (άρθρα 49 και 50 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 6 Κώδικα ΦΠΑ.
Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς αγαθών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα. Ο τόπος παροχής
υπηρεσιών μεταφοράς αγαθών προς μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο, εκτός της ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της διαδρομής που πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, κατά το μέρος της διαδρομής που πραγματοποιείται εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Ο τόπος παροχής υπηρεσιών ενδοκοινοτικής μεταφοράς αγαθών προς μη υποκείμενο στον φόρο πρόσωπο:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος αναχώρησης βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο τόπος αναχώρησης βρίσκεται εκτός του εσωτερικού της χώρας.
Παράδειγμα: Μεταφορική επιχείρηση με έδρα την Ρώμη, αναλαμβάνει την οικοσκευή ιδιώτη που μετακομίζει από
Χαλκιδική στη Ρώμη. Για την μεταφορά αυτή τόπος φορολογίας είναι ο τόπος που αρχίζει η μεταφορά δηλαδή η Ελλάδα,
επειδή ο λήπτης της υπηρεσίας μεταφοράς είναι πρόσωπο μη υποκείμενο στο φόρο (ιδιώτης).
Εξαίρεση 5η (άρθρο 54 παρ. 2 περ. β Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 7 Κώδικα ΦΠΑ) .
Υπηρεσίες παρεπόμενες της μεταφοράς προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα. Ο τόπος παροχής
παρεπόμενων της μεταφοράς υπηρεσιών προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα, όπως η φόρτωση, εκφόρτωση και
διευθέτηση των μεταφερόμενων ειδών και παρόμοιες δραστηριότητες:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Εξαίρεση 6η (άρθρο 53 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 8 Κώδικα ΦΠΑ)
Δικαίωμα
πρόσβασης
σε
πολιτιστικές,
καλλιτεχνικές,
αθλητικές,
επιστημονικές,
εκπαιδευτικές,
ψυχαγωγικές ή συναφείς εκδηλώσεις, όπως είναι οι εμπορικές και άλλες εκθέσεις, καθώς και παρεπόμενων
υπηρεσιών σχετικά με την πρόσβαση, που παρέχονται προς υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα. Τόπος παροχής
υπηρεσιών είναι:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας.
210
TRAWBOR

Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές πραγματοποιούνται εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Για την Ελλάδα ισχύει από 1-1-2011
Παράδειγμα: Μια ελληνική επιχείρηση για επαγγελματικούς σκοπούς πληρώνει τα εισιτήρια εισόδου για μια συναυλία στο
Παρίσι. Τα εισιτήρια επιβαρύνονται με ΦΠΑ στην Γαλλία, άσχετα αν έχουν αγοραστεί από το ταμείο στην Γαλλία ή μέσω
on line πώλησης.
Εξαίρεση 7η (άρθρο 54 παρ. 1 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 8α Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή πολιτιστικών, καλλιτεχνικών, αθλητικών, επιστημονικών, εκπαιδευτικών, ψυχαγωγικών και
παρόμοιων υπηρεσιών προς μη υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών οι οποίες αφορούν
πολιτιστικές, καλλιτεχνικές, αθλητικές, επιστημονικές, εκπαιδευτικές, ψυχαγωγικές ή παρόμοιες δραστηριότητες, όπως
εμπορικές και άλλες εκθέσεις, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών των διοργανωτών τέτοιων δραστηριοτήτων, καθώς
και της παροχής παρεπόμενων προς τις υπηρεσίες αυτές υπηρεσιών, που παρέχονται σε μη υποκείμενα στο φόρο
πρόσωπα:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές πραγματοποιούνται εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Για την Ελλάδα ισχύει από 1-1-2011.
Παράδειγμα: Μουσικό συγκρότημα εγκαταστημένο στην Γαλλία δίνει συναυλία σε Μουσικό Μέγαρο της Θεσσαλονίκης.
Τα εισιτήρια για την συναυλία αυτή φορολογούνται στην Ελλάδα. Στην περίπτωση που τα εισιτήρια εκδίδονται από
τρίτο πρόσωπο η αμοιβή του συγκροτήματος φορολογείται στην Ελλάδα.
Εξαίρεση 8η (άρθρο 54 παρ. 2 περ. β Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 9 Κώδικα ΦΠΑ).
Πραγματογνωμοσύνες ή εργασίες που αφορούν κινητά ενσώματα αγαθά προς μη υποκείμενα στον φόρο
πρόσωπα. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών με αντικείμενο πραγματογνωμοσύνες ή εργασίες που αφορούν κινητά
ενσώματα αγαθά (εργασίες επισκευής, συναρμολόγησης, βελτίωσης, αναβάθμισης, εργασίες φασόν, εργασίες διαλογής
συσκευασίας κ.λ.π.) και παρέχονται προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα, είναι:

Tο εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Εξαίρεση 9η (άρθρο 55 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 10 Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης (catering),
εκτός από αυτές που πράγματι εκτελούνται επί πλοίων, αεροπλάνων ή τρένων κατά τη διάρκεια τμήματος μεταφοράς
επιβατών που διενεργείται εντός της Κοινότητας:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι στο εσωτερικό της χώρας .

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται πράγματι εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
211
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Εξαίρεση 10η (άρθρο 57 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 11 Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή υπηρεσιών εστιατορίου και εστίασης για κατανάλωση σε πλοία , αεροσκάφη ή τρένα. Ο τόπος
παροχής υπηρεσιών εστίασης και τροφοδοσίας, που πράγματι εκτελούνται επί πλοίων, αεροπλάνων ή τρένων κατά τη
διάρκεια τμήματος μεταφοράς επιβατών που διενεργείται εντός της Κοινότητας:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το σημείο αναχώρησης της μεταφοράς βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το σημείο αναχώρησης της μεταφοράς βρίσκεται εκτός του εσωτερικού
της χώρας.
Εξαίρεση 11η (άρθρο 56 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 12 Κώδικα ΦΠΑ).
Υπηρεσίες μίσθωσης μεταφορικών μέσων. Ως «βραχυχρόνια» μίσθωση νοείται η συνεχής κατοχή ή χρήση του
μεταφορικού μέσου για διάστημα που δεν υπερβαίνει τις τριάντα ημέρες, ενώ, όσον αφορά τα πλωτά μέσα, η συνεχής
κατοχή ή χρήση για διάστημα που δεν υπερβαίνει τις ενενήντα ημέρες.
Ι. Ο τόπος βραχυχρόνιας μίσθωσης μεταφορικού μέσου:


Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το μεταφορικό μέσο τίθεται πράγματι στη διάθεση του πελάτη στο
εσωτερικό της χώρας.
Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον το μεταφορικό μέσο τίθεται πράγματι στη διάθεση του πελάτη εκτός
του εσωτερικού της χώρας.
ΙΙ. Ο τόπος μίσθωσης, εκτός από τη βραχυχρόνια μίσθωση, μεταφορικού μέσου σε μη υποκείμενο στο φόρο:


ΙΙΙ.
Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο μη υποκείμενος στο φόρο λήπτης είναι εγκατεστημένος ή έχει τη
μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας.
Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο μη υποκείμενος στο φόρο λήπτης δεν είναι εγκατεστημένος ή δεν
έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας.
Κατά παρέκκλιση του προηγούμενου εδαφίου, στην περίπτωση σκάφους αναψυχής που μισθώνεται σε μη
υποκείμενο στο φόρο, εκτός από τη βραχυχρόνια μίσθωση, ο τόπος μίσθωσης:


Είναι το εσωτερικό της χώρας στην περίπτωση που το σκάφος τίθεται πράγματι στη διάθεση του λήπτη στο
εσωτερικό της χώρας και η υπηρεσία παρέχεται πράγματι από την έδρα ή μια μόνιμη εγκατάσταση του
παρέχοντος στο εσωτερικό της χώρας.
Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας στην περίπτωση που το σκάφος τίθεται πράγματι στη διάθεση του λήπτη
εκτός του εσωτερικού της χώρας και η υπηρεσία παρέχεται πράγματι από την έδρα ή μια μόνιμη εγκατάσταση
του παρέχοντος στον ίδιο τόπο της διάθεσης του σκάφους.
Για την Ελλάδα ισχύει από 1-1-2013.
Εξαίρεση 12η (άρθρο 58 Οδηγίας ΦΠΑ άρθρο 14 παρ. 13 Κώδικα ΦΠΑ).
Παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών σε μη υποκείμενους στον φόρο. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών που παρέχονται
με ηλεκτρονικό τρόπο και ιδίως αυτών που προβλέπονται στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας ΦΠΑ (Παράρτημα VII του
Κώδικα ΦΠΑ) προς μη υποκείμενο στον φόρο:

Είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο λήπτης μη υποκείμενος στον φόρο είναι εγκατεστημένος ή έχει τη μόνιμη
κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας και ο παρέχων έχει την έδρα της επιχείρησής του εκτός
212
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
της Κοινότητας ή διαθέτει μόνιμη εγκατάσταση εκτός της Κοινότητας από την οποία παρέχεται η υπηρεσία ή, ελλείψει
τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του εκτός της Κοινότητας.

Δεν είναι το εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο λήπτης μη υποκείμενος στον φόρο είναι εγκατεστημένος ή έχει τη
μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του εκτός της Κοινότητας και ο παρέχων έχει την έδρα της επιχείρησης του
στο εσωτερικό της χώρας ή διαθέτει μόνιμη εγκατάσταση στο εσωτερικό της χώρας από την οποία παρέχεται η
υπηρεσία ή, ελλείψει τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή στο
εσωτερικό της χώρας.
Το γεγονός ότι ο παρέχων την υπηρεσία και ο λήπτης επικοινωνούν μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δεν σημαίνει
υποχρεωτικά ότι πρόκειται για υπηρεσία παρεχόμενη ηλεκτρονικά.
Εξαίρεση 13η (άρθρο 59 Οδηγίας ΦΠΑ και άρθρο 14 παρ. 14 Κώδικα ΦΠΑ).
Τόπος παροχής ορισμένων υπηρεσιών που παρέχονται προς μη υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα
εγκατεστημένα εκτός Κοινότητας.
Ο τόπος παροχής των κατωτέρω υπηρεσιών δεν είναι το εσωτερικό της χώρας στην περίπτωση που παρέχονται από
υποκείμενο στον φόρο που έχει την έδρα της επιχείρησης του στο εσωτερικό της χώρας ή διαθέτει μόνιμη εγκατάσταση
στο εσωτερικό της χώρας από την οποία παρέχεται η υπηρεσία ή ελλείψει τέτοιας έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, έχει
τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο εσωτερικό της χώρας και ο λήπτης είναι μη υποκείμενο στον φόρο
πρόσωπο ο οποίος είναι εγκατεστημένος ή έχει τη μόνιμη κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του εκτός Κοινότητας:

μεταβίβαση και παραχώρηση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, δικαιωμάτων εκ διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας,
αδειών εκμετάλλευσης, βιομηχανικών και εμπορικών σημάτων και άλλων παρόμοιων δικαιωμάτων

διαφημιστικές υπηρεσίες

παροχή υπηρεσιών από συμβούλους, μηχανικούς, γραφεία μελετών, δικηγόρους, λογιστές και άλλες παρόμοιες
υπηρεσίες, καθώς και επεξεργασία δεδομένων και παροχή πληροφοριών

ανάληψη υποχρέωσης για μη άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας, εν όλω ή εν μέρει, ή δικαιώματος
προβλεπόμενου στο παρόν άρθρο

τραπεζικές, χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές εργασίες, συμπεριλαμβανομένων των εργασιών αντασφάλισης, με
εξαίρεση τη μίσθωση χρηματοθυρίδων

διάθεση προσωπικού

μίσθωση ενσώματων κινητών αγαθών, με εξαίρεση όλα τα μεταφορικά μέσα

παροχή πρόσβασης σε σύστημα φυσικού αερίου ευρισκόμενου στο έδαφος της Κοινότητας ή σε δίκτυο συνδεδεμένο
με αυτό το σύστημα, στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας ή στα δίκτυα θέρμανσης ή ψύξης, καθώς και μεταφοράς ή
διανομής μέσω των συστημάτων ή των δικτύων αυτών και παροχή άλλων υπηρεσιών που συνδέονται άμεσα με
αυτές

τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες

ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές υπηρεσίες

ηλεκτρονικά παρεχόμενες υπηρεσίες και ιδίως εκείνες που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΙ (Παράρτημα VII Κώδικα
ΦΠΑ)
Ανακεφαλαίωση ορισμών του Τόπου Παροχής Υπηρεσιών στις διακρατικές συναλλαγές
213
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
1. Γενικός κανόνας: [(B2B Business-to-Business) (Υποκείμενος προς Υποκείμενο)]. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών από
υποκείμενο στο φόρο, που ενεργεί με την ιδιότητα αυτή, προς υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο είναι ο τόπος όπου
το εν λόγω πρόσωπο (λήπτης) έχει την έδρα της οικονομικής του δραστηριότητας.
2. Γενικός κανόνας: [(B2C Business-to-Consumer) (Υποκείμενος προς μη Υποκείμενο)]. Ο τόπος παροχής υπηρεσιών
προς μη υποκείμενο στο φόρο πρόσωπο είναι ο τόπος της έδρας της οικονομικής του δραστηριότητας του
παρέχοντος τις υπηρεσίες.
3. Εξαιρέσεις των Γενικών Κανόνων (βλέπε στον παρακάτω Πίνακα):
ΕΙΔΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
Παροχή υπηρεσιών από μεσάζοντες προς
μη υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα.
Παροχή υπηρεσιών σχετικά με ακίνητα.
Συμπεριλαμβάνονται και συναφείς προς το
συγκεκριμένο ακίνητο υπηρεσίες.
Αρχιτεκτόνων, Μηχανικών,
Συμβολαιογράφων Κτηματομεσιτών κ.λπ.
Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών.
Παροχή υπηρεσιών μεταφοράς αγαθών
προς μη υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα,
εκτός ενδοκοινοτικής μεταφοράς.
Παροχή υπηρεσιών ενδοκοινοτικής
μεταφοράς αγαθών προς μη υποκείμενα
στο φόρο πρόσωπα.
Υπηρεσίες παρεπόμενες της μεταφοράς
αγαθών προς μη υποκείμενα στο φόρο
πρόσωπα.
Φόρτωση, εκφόρτωση, διευθέτηση φορτίου
κ.λπ.
Δικαίωμα πρόσβασης σε πολιτιστικές,
καλλιτεχνικές, αθλητικές, επιστημονικές,
εκπαιδευτικές, εκδηλώσεις, εκθέσεις προς
υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα.
Παροχή πολιτιστικών, καλλιτεχνικών,
αθλητικών, επιστημονικών,
εκπαιδευτικών,
και παρομοίων υπηρεσιών, εκθέσεων προς
μη υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα.
Πραγματογνωμοσύνες
ή εργασίες που αφορούν κινητά ενσώματα
αγαθά που παρέχονται προς μη υποκείμενα
στο νόμο πρόσωπα.
Παροχή υπηρεσιών εστιατορίου και
εστίασης.
Παροχή υπηρεσιών εστιατορίου και
εστίασης επί μεταφορικού μέσου κατά την
διάρκεια ενδοκοινοτικού ταξιδίου.
Μίσθωση μεταφορικών μέσων.
Ο τόπος βραχυχρόνιας μίσθωσης
μεταφορικού μέσου.
Μίσθωση μεταφορικών μέσων.
Ο τόπος μίσθωσης, εκτός από τη
βραχυχρόνια μίσθωση μεταφορικού μέσου
σε μη υποκείμενο στο φόρο.
Μίσθωση σκάφους σε μη υποκείμενο στο
φόρο.
ΦΟΡΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Εφόσον ο τόπος πραγματοποίησης της πράξης
που αφορά η μεσολάβηση είναι το εσωτερικό
της χώρας
Εφόσον το ακίνητο βρίσκεται εντός της χώρας.
ΦΟΡΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΕΚΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Εφόσον ο τόπος πραγματοποίησης της πράξης
που αφορά η μεσολάβηση δεν είναι το
εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον το ακίνητο δεν βρίσκεται εντός της
χώρας.
Κατά το μέρος της διαδρομής που
πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας.
Κατά το μέρος της διαδρομής που
πραγματοποιείται στο εκτός του εσωτερικό της
χώρας.
Κατά το μέρος της διαδρομής που
πραγματοποιείται στο εκτός του εσωτερικό της
χώρας.
Κατά το μέρος της διαδρομής που
πραγματοποιείται στο εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον ο τόπος αναχώρησης βρίσκεται στο
εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον ο τόπος αναχώρησης βρίσκεται εκτός
του εσωτερικού της χώρας.
Εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται στο
εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται εκτός
του εσωτερικού της χώρας.
Εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές
πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της
χώρας.
Εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές
πραγματοποιούνται του εσωτερικού της
χώρας.
Εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές
πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον οι εκδηλώσεις αυτές
πραγματοποιούνται εκτός του εσωτερικού της
χώρας.
Εφόσον οι υπηρεσίες εκτελούνται στο
εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον οι υπηρεσίες εκτελούνται εκτός της
εσωτερικού της χώρας.
Εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται στο
εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον το σημείο αναχώρησης της μεταφοράς
βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον οι υπηρεσίες αυτές εκτελούνται εκτός
της εσωτερικού της χώρας
Εφόσον το σημείο αναχώρησης της μεταφοράς
βρίσκεται εκτός του εσωτερικού της χώρας.
Εφόσον το μεταφορικό μέσο τίθεται στη
διάθεση του πελάτη στο εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον το μεταφορικό μέσο τίθεται στη
διάθεση του πελάτη εκτός του εσωτερικό της
χώρας.
Εφόσον ο μη υποκείμενος στο φόρο λήπτης
είναι εγκαταστημένος ή έχει τη μόνιμη
κατοικία ή συνήθη διαμονή του στο
εσωτερικό της χώρας.
Εφόσον ο μη υποκείμενος στο φόρο λήπτης δεν
είναι εγκαταστημένος ή δεν έχει τη μόνιμη
κατοικία ή διαμονή του στο εσωτερικό της
χώρας.
Στην περίπτωση που το σκάφος τίθεται στη
διάθεση του λήπτη στο εσωτερικό της χώρας
και η υπηρεσία παρέχεται πράγματι από την
έδρα η μια μόνιμη εγκατάσταση του
παρέχοντος στο εσωτερικό της χώρας.
Στην περίπτωση που το σκάφος τίθεται στη
διάθεση του λήπτη εκτός του εσωτερικού της
χώρας και η υπηρεσία παρέχεται πράγματι από
την έδρα η μια μόνιμη εγκατάσταση του
214
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών σε μη
υποκείμενους στον φόρο.
η δημιουργία και η φιλοξενία ιστοσελίδων,
η εξ αποστάσεως συντήρηση
προγραμμάτων και εξοπλισμού, η παροχή
λογισμικού η παροχή εικόνων, κειμένων και
πληροφοριών και η διάθεση βάσεων, η
παροχή μουσικής, κ.λπ.
Εφόσον ο λήπτης μη υποκείμενος στο φόρο
είναι εγκαταστημένος ή έχει τη μόνιμη
κατοικία ή συνήθη διαμονή του εσωτερικό της
χώρας εσωτερικό της χώρας και ο παρέχων
έχει την έδρα της επιχείρησης του εκτός της
Κοινότητας η διαθέτει μόνιμη εγκατάσταση
εκτός της Κοινότητας από την οποία
παρέχεται η υπηρεσία ή ελλείψει τέτοιας έδρας
ή μόνιμης εγκατάστασης, έχει τη μόνιμη
κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του εκτός της
Κοινότητας
παρέχοντος στον ίδιο τόπο της διάθεσης του
σκάφους.
Εφόσον ο λήπτης μη υποκείμενος στον φόρο
είναι εγκαταστημένος ή έχει τη μόνιμη κατοικία
ή συνήθη διαμονή του εκτός της Κοινότητας και
ο παρέχων έχει την έδρα της επιχείρησης του
στο εσωτερικό της χώρας η διαθέτει μόνιμη
εγκατάσταση στο εσωτερικό της χώρας από την
οποία παρέχεται η υπηρεσία ή ελλείψει τέτοιας
έδρας ή μόνιμης εγκατάστασης, έχει τη μόνιμη
κατοικία ή τη συνήθη διαμονή του στο
εσωτερικό της χώρας.
Παροχή Υπηρεσιών και Τελωνειακή Νομοθεσία.
Αντικείμενο της τελωνειακής υπηρεσίας είναι η εισαγωγή και η εξαγωγή, η παραγωγή και η κατασκευή και η διακίνηση
ενσώματων αγαθών. Ως εκ τούτου δεν είναι αντικείμενό της αυτή καθ’ εαυτή η παροχή υπηρεσιών.
Οποιεσδήποτε υπηρεσίες παρέχονται κατά την παραγωγή – κατασκευή ή την διακίνηση αγαθών λαμβάνονται υπόψη για
τον προσδιορισμό της δασμολογητέας και της φορολογητέας αξίας κατά τον τελωνισμό των αγαθών και την επιβολή
των δασμοφορολογικών επιβαρύνσεων, προϋποθέτουν όμως πάντοτε την ύπαρξη ενσώματου αγαθού.
3.6.2.Εξαγωγές.
3.6.2.1.Θεσμικό πλαίσιο εξωτερικού εμπορίου και βασικές σχετικές αρχές (περιορισμοί,
απαγορεύσεις κ.λπ.).
Η Ελλάδα, ως μέλος της Ε.Ε., αλλά και πολλών άλλων Οργανισμών (ΠΟΕ, ΠΟΤ, ΟΟΣΑ κ.λπ.) που ασχολούνται με θέματα
εμπορίου ή οικονομικά θέματα, οφείλει να εφαρμόζει όλες τις βασικές αρχές του θεσμικού πλαισίου εξωτερικού εμπορίου.
Το θεσμικό αυτό πλαίσιο αποτελείται από το σύνολο των ισχυουσών κοινοτικών και μη διατάξεων, διμερών ή πολυμερών
συμφωνιών, διεθνών συνθηκών ή γενικά αποφάσεων διεθνών Φορέων ή Οργανισμών στους οποίους ανήκει ή μετέχει
η Ελλάδα.
Από όλο το παραπάνω θεσμικό πλαίσιο, προκύπτει ότι κατά τη διεθνή διακίνηση πολλών ειδών – εμπορευμάτων,
απαιτούνται εξειδικευμένες διαδικασίες ή έλεγχοι:

Είτε επειδή υπάρχει απαγόρευση διακίνησης.

Είτε επειδή για τη διακίνηση απαιτείται εξειδικευμένη άδεια – έγκριση,
Οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί στο εξωτερικό εμπόριο υφίστανται λόγω του είδους, της ποσότητας ή της χώρας
προέλευσης και εξαγωγής των εμπορευμάτων.
Αντικείμενα των ελέγχων αυτών είναι σε γενικές γραμμές:

Ο κτηνιατρικός, φυτοϋγιειονομικός και υγειονομικός έλεγχος.

Ο έλεγχος CITES.

Ο έλεγχος για την προστασία της δημόσιας τάξης, ασφάλειας και ηθικής.

Ο έλεγχος αρχαιοτήτων-πολιτιστικών ειδών.

Ο έλεγχος πιστότητας – προδιαγραφών.

Ο έλεγχος αποβλήτων

Ο έλεγχος προϊόντων παραποίησης / απομίμησης, πρόδρομων ουσιών κ.λπ.
Ο έλεγχος της τήρησης των βασικών αυτών αρχών ανήκει κυρίως στις τελωνειακές αρχές.
215
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Σε γενικές γραμμές η εξαγωγή, επανεξαγωγή προϊόντων προς τρίτες χώρες, η μεταπώληση αυτών (διαμεσολαβητικές
εργασίες) καθώς και η πώλησή τους στην ΕΕ και ενδοκοινοτική τους μεταπώληση (διαμεσολαβητικές εργασίες),
ανεξαρτήτως της είσπραξης της αξίας τους ή της δωρεάν αποστολής τους για οποιονδήποτε λόγο, είναι καταρχήν
ελεύθερη μη υποκείμενη σε κανένα περιορισμό, εξαιρουμένων των περιπτώσεων όπου από Αποφάσεις Διεθνών
Οργανισμών, Διατάξεις της ΕΕ, Διεθνείς Συμφωνίες, Εθνική Νομοθεσία, λόγους δημόσιου συμφέροντος και εθνικής ή
δημόσιας ασφάλειας προβλέπεται κάτι διαφορετικό (απαγόρευση, περιορισμός κατά ποσότητα ή κατά αξία, είτε γενικά
είτε κατά χώρες ή περιοχές- παροχή άδειας – ειδικοί όροι – ειδική διαδικασία και έγκριση).
Από πλευράς Ελληνικής νομοθεσίας, αναφορά στα θέματα εξωτερικού εμπορίου γίνεται στο ν.4072/12 (ΦΕΚ 86
Α), Μέρος Πρώτο, Κεφάλαιο ΣΤ΄ με τίτλο «Εξωτερικό εμπόριο» , άρθρα 34-42, ως εξής:
Στο άρθρο 34 του ανωτέρω νόμου δίνεται η έννοια των όρων «Εξωτερικό εμπόριο», «Εισαγωγές» ή «εισαγωγικές
δραστηριότητες», «Εξαγωγές» ή «εξαγωγικές δραστηριότητες», «Εισαγωγέας» και «Εξαγωγέας».
Στο άρθρο 35 ορίζονται οι δικαιούχοι άσκησης εισαγωγικής και εξαγωγικής δραστηριότητας, ως εξής:
«1. Εισαγωγική ή εξαγωγική δραστηριότητα δικαιούται να ασκεί κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί εμπορική
δραστηριότητα και είναι εγγεγραμμένο στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.), σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3419/05
«Εκσυγχρονισμός της Επιμελητηριακής Νομοθεσίας» (ΦΕΚ 297 Α), όπως τροποποιήθηκε με το ν. 3853/10 (ΦΕΚ 90 Α).
2. Επίσης, δικαιούνται να ασκούν εξαγωγική δραστηριότητα:
α) Οι εγγεγραμμένοι στο Ενιαίο Μητρώο Εμπόρων Αγροτικών Προϊόντων, Εφοδίων και Εισροών, σύμφωνα με τις
διατάξεις του ν. 3955/11 (ΦΕΚ 89 Α) και
β) Οι εγγεγραμμένοι στα Ειδικά Μητρώα Εξαγωγέων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 936/79 «περί
τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των περί εξωτερικού εμπορίου διατάξεων, ως και καταργήσεως συναφών διατάξεων»
(ΦΕΚ 144 Α).
3. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργείται η υποχρέωση εγγραφής στα Μητρώα της περίπτωσης β΄ της
προηγούμενης παραγράφου».
Με το άρθρο 36 ορίζεται ότι για την εκπλήρωση διεθνών υποχρεώσεων της χώρας, που απορρέουν από διεθνείς
Συμφωνίες ή από τη συμμετοχή της στην ΕΕ και άλλους διεθνείς οργανισμούς, είτε για λόγους δημοσίου συμφέροντος,
που αφορούν στην προστασία των καταναλωτών σε θέματα δημόσιας υγείας και εθνικής ή δημόσιας ασφάλειας,
εξουσιοδοτείται ο Υπουργός και Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας να ρυθμίζει με αποφάσεις του διάφορα θέματα
εξωτερικού εμπορίου.
Στο ίδιο άρθρο (παρ.5) ορίζεται ότι στους παραβάτες των ανωτέρω αποφάσεων επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις
(απαγόρευση άσκησης δραστηριοτήτων για χρονικό διάστημα μέχρι 1 έτους ή διοικητικό πρόστιμο μέχρι 100.000€).
Στα άρθρα 37 και 38 προβλέπεται η λειτουργία του Γενικού Μητρώου Εξαγωγών (ΓΕ.Μ.Ε.) και της Ηλεκτρονικής
Υπηρεσίας μιας Στάσης (Single Window) αντίστοιχα, που όμως ακόμα δεν έχουν ενεργοποιηθεί.
Στο άρθρο 40 «Έλεγχος εξαγόμενων» προβλέπεται ότι:
216
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
«1. Για την εκπλήρωση διεθνών υποχρεώσεων της χώρας, που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες ή από τη συμμετοχή
της στην ΕΕ και άλλους διεθνείς Οργανισμούς, είτε για λόγους δημοσίου συμφέροντος, που αφορούν την προστασία
των καταναλωτών σε θέματα δημόσιας υγείας και εθνικής ή δημόσιας ασφάλειας δύναται:
α) Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, να καθορίζονται οι όροι, τους οποίους πρέπει να πληρούν, για την εξαγωγή τους,
τα γεωργικά προϊόντα ελληνικής παραγωγής, όσον αφορά τη διαλογή, τον τύπο, την ποιότητα, τη συντήρηση, τη
συσκευασία και εν γένει τη μεταχείριση και εμφάνιση, καθώς και ο τρόπος του σχετικού ποιοτικού ελέγχου, που ασκείται
από τα αρμόδια τεχνικά όργανα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Αν για την άσκηση του ποιοτικού
ελέγχου στα εξαγόμενα γεωργικά προϊόντα απαιτείται η διενέργεια εργαστηριακών ή χημικών εξετάσεων, είναι δυνατόν
με το ως άνω προεδρικό διάταγμα να ανατίθεται η άσκηση του ποιοτικού ελέγχου και η χορήγηση των σχετικών
πιστοποιητικών στο Γενικό Χημείο του Κράτους ή σε άλλα όργανα, τα οποία ορίζονται σε αυτό.
β) Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να ρυθμίζονται θέματα σχετικά με τον τρόπο, τους
όρους και τα μέσα άσκησης του εν λόγω ελέγχου, όπως επίσης και τα σχετικά με την έκδοση πιστοποιητικού ποιοτικού
ελέγχου για την πιστοποίηση της ποιότητας, της προέλευσης και άλλων στοιχείων των προϊόντων αυτών.
γ) Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας,
να καθορίζονται οι όροι, τους οποίους πρέπει να πληρούν τα εξαγόμενα βιομηχανικά και μεταλλευτικά προϊόντα, σε ό,τι
αφορά την κατασκευή, τη σύσταση, τη διαλογή, τον τύπο, την ποιότητα, τη συντήρηση, τη συσκευασία και εν γένει τη
μεταχείριση και εμφάνιση.
Με όμοιο διάταγμα δύναται να καθορίζονται ο τρόπος και οι όροι διενέργειας του ελέγχου στα εν λόγω προϊόντα και τα
αρμόδια για τη διενέργεια του ελέγχου όργανα, και ρυθμίζονται τα σχετικά με την έκδοση πιστοποιητικού ποιοτικού
ελέγχου για την πιστοποίηση της προέλευσης της ποιότητας ή άλλων στοιχείων των προϊόντων αυτών.
2. Οι κανονιστικές πράξεις που έχουν εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων
του άρθρου 12 του ν.δ. 3999/59 «περί ελέγχου του εξαγωγικού εμπορίου και άλλων διατάξεων» (ΦΕΚ 230 Α), ή σε
συμμόρφωση με διατάξεις της ΕΕ ή διεθνών συνθηκών, σχετικά με τον ποιοτικό έλεγχο των εξαγόμενων ελληνικών
προϊόντων, διατηρούνται σε ισχύ, μέχρι την έκδοση των αντίστοιχων κανονιστικών πράξεων που προβλέπονται στο
παρόν άρθρο».
Σε εκτέλεση των διατάξεων του άρθρου αυτού έχουν εκδοθεί:

Η αρ. 2533/63997/13 ΚΥΑ (ΦΕΚ 1380 Β) περί Εγκεκριμένου Εμπόρου νωπών οπωροκηπευτικών.

Η αρ. 2688/68993/13 (ΦΕΚ 1425 Β) Απόφαση Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων περί ποιοτικού ελέγχου
επιτραπέζιων ελιών που προορίζονται για εξαγωγή σε τρίτες χώρες.
Από 25/01/2013 με την αριθμό 2/2013 (ΦΕΚ 19 Α) πράξη υπουργικού Συμβουλίου δημιουργείται η Επιχειρησιακή
Συντονιστική Επιτροπή για τη διευκόλυνση του Εξωτερικού Εμπορίου (http://www.minfin.gr/portal/el/resource/
contentObject/id/26503489-ed09-44f8-a2c3-7ec514ea3bf9)
217
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
3.6.2.2.Μέτρα εμπορικής πολιτικής.
Τα μέτρα εμπορικής πολιτικής είναι τα μη δασμολογικά μέτρα που θεσπίσθηκαν στα πλαίσια της κοινής εμπορικής
πολιτικής, από τις κοινοτικές διατάξεις που εφαρμόζονται στις εισαγωγές και εξαγωγές εμπορευμάτων, όπως τα μέτρα
επιτήρησης ή διασφάλισης, οι ποσοτικοί περιορισμοί ή τα όρια και οι απαγορεύσεις εισαγωγής ή εξαγωγής.
Στην ιστοσελίδα «Διαβούλευση Taric»
(http://ec.europa.eu/taxation_customs/dds2/taric/taric_consultation.jsp?Lang=el) μπορεί ο κάθε ενδιαφερόμενος να
ερευνήσει για ποια εμπορεύματα υφίστανται μέτρα εμπορικής πολιτικής.
Μεταξύ των ανωτέρω μέτρων σημαντικοί είναι οι δασμοί αντιντάμπινγκ και αντισταθμιστικοί δασμοί, προσωρινοί ή
οριστικοί, όπως παρακάτω:
Δασμοί αντιντάμπιγκ
Οι δασμοί αντιντάμπινγκ είναι πρόσθετοι δασμοί που επιβάλλονται με σκοπό την άμυνα κατά των εισαγωγών που
αποτελούν
αντικείμενο
ντάμπινγκ
εκ
μέρους
χωρών
που
δεν
είναι
μέλη
της
Ε.Ε.
(τρίτες
χώρες).
Οι δασμοί
αντιντάμπινγκ εφαρμόζονται για ορισμένα προϊόντα συγκεκριμένης χώρας καταγωγής ή ακόμα και
συγκεκριμένης εταιρίας παραγωγής, τα οποία εισάγονται στο έδαφος της Κοινότητας σε πολύ χαμηλή τιμή ή σε τιμή
κάτω του κόστους, εφόσον οι εισαγωγές αυτές αποδεδειγμένα πλήττουν σοβαρά την κοινοτική παραγωγή.
Ο βασικός κανονισμός για την άμυνα κατά των εισαγωγών που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ εκ μέρους τρίτων
χωρών είναι ο Καν (ΕΚ) 1225/09 του Συμβουλίου.
Αντισταθμιστικοί δασμοί
Οι αντισταθμιστικοί δασμοί είναι πρόσθετοι δασμοί που επιβάλλονται με σκοπό την άμυνα κατά των εισαγωγών που
αποτελούν αντικείμενο επιδοτήσεων εκ μέρους τρίτων χωρών. Οι αντισταθμιστικοί δασμοί εφαρμόζονται για ορισμένα
προϊόντα συγκεκριμένης χώρας καταγωγής ή εξαγωγής ή ακόμα και συγκεκριμένης εταιρίας παραγωγής, τα οποία έχουν
τύχει επιδότησης από τη χώρα αυτή.
Ο βασικός κανονισμός για τους αντισταθμιστικούς δασμούς είναι ο Καν. (ΕΚ) 597/09 του Συμβουλίου.
Κάθε ξεχωριστός δασμός αντιντάμπινγκ ή αντισταθμιστικός δασμός επιβάλλεται με επί μέρους κανονισμό ο οποίος
δημοσιεύεται στη σειρά L της Επίσημης Εφημερίδας της Ε.Ε.
Οι δασμοί αντιντάμπινγκ ή οι αντισταθμιστικοί δασμοί επιβάλλονται επιπλέον και ανεξάρτητα από τους εισαγωγικούς
δασμούς. Είναι δυνατόν το ίδιο προϊόν να επιβαρύνεται τόσο με δασμό αντιντάμπινγκ όσο και με αντισταθμιστικό δασμό.
Ο χρόνος κατά τον οποίο επιβάλλονται οι δασμοί αντιντάμπινγκ και οι αντισταθμιστικοί δασμοί είναι ο χρόνος υποβολής
της διασάφησης για θέση τους σε ελεύθερη κυκλοφορία, όπως αυτό ρυθμίζεται από την τελωνειακή νομοθεσία.
Πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα αντιντάμπινγκ και τις έρευνες που άρχισαν για πιθανή επιβολή μέτρων αντιντάμπινγκ
ή αντισταθμιστικών μέτρων στην ιστοσελίδα:
http://ec.europa.eu/trade/issues/respectrules/anti_dumping/stats.htm
3.6.2.3.Βασικό θεσμικό πλαίσιο (κοινοτικός τελωνειακός κώδικας κ.λπ.)
Το βασικό θεσμικό πλαίσιο για τις εξαγωγές αποτελείται:
α. Για τελωνειακά θέματα:
218
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR

ΚΤΚ.

ΔΕΚΤΚ για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του ΚΤΚ.

Οδηγία ΕΦΚ.

Καν (ΕΚ) 684/2009 της Επιτροπής της 24ης Ιουλίου 2009 (L197) , για την εφαρμογή της Οδηγίας ΕΦΚ που
αφορά τις μηχανογραφημένες διαδικασίες για την διακίνηση των προϊόντων που υπόκεινται σε ΕΦΚ υπό καθεστώς
αναστολής των φόρων αυτών.

ΕΤΚ.
β. Για φορολογικά θέματα:

Οδηγία ΦΠΑ.

Κώδικας ΦΠΑ.
Για τις εξαγωγές συγκεκριμένα ισχύουν:

ΚΤΚ, άρθρα 161, 182 α΄- γ και 183.

ΔΕΚΤΚ:
Μέρος Ι, Τίτλος VII (Διασάφηση – Συνήθης διαδικασία)
Μέρος ΙΙ, Τίτλος IV (Διατάξεις Εφαρμογής σχετικά με την Εξαγωγή).
o
o
3.6.2.4.Τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε.
Τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας είναι το σύνολο των γεωγραφικών περιοχών στις οποίες εφαρμόζεται υποχρεωτικά
η Κοινοτική τελωνειακή νομοθεσία.
Οι γεωγραφικές αυτές περιοχές καταγράφονται λεπτομερώς στο άρθρο 3 του ΚΤΚ και συνοπτικά είναι τα εδάφη, τα
χωρικά ύδατα, τα εσωτερικά θαλάσσια ύδατα και ο εναέριος χώρος των 28 Κ-Μ της Κοινότητας και του Πριγκιπάτου του
Μονακό.
Το τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας συμπίπτει, με μικρές διαφοροποιήσεις, με το φορολογικό έδαφος της Κοινότητας
(πεδίο εδαφικής εφαρμογής της Οδηγίας ΦΠΑ που περιγράφεται παραπάνω στη θέση 3.6.1.1.).
3.6.2.5.Τελωνειακά Καθεστώτα και Τελωνειακοί Προορισμοί.
Τα τελωνειακά καθεστώτα (άρθρο 4 παρ. 16 ΚΤΚ) είναι:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Η
Η
Η
Η
Η
Η
Η
Η
θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία.
διαμετακόμιση.
τελωνειακή αποταμίευση.
τελειοποίηση προς επανεξαγωγή.
μεταποίηση υπό τελωνειακό έλεγχο.
προσωρινή εισαγωγή.
τελειοποίηση προς επανεισαγωγή.
εξαγωγή.
Οι τελωνειακοί προορισμοί εμπορεύματος (άρθρο 4 παρ. 15 ΚΤΚ) είναι:
1. Η υπαγωγή του εμπορεύματος σε τελωνειακό καθεστώς.
2. Η είσοδος του σε ελεύθερη ζώνη ή ελεύθερη αποθήκη.
219
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
3. Η επανεξαγωγή του εκτός τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας.
4. Η καταστροφή του.
5. Η εγκατάλειψή του υπέρ του Δημοσίου Ταμείου.
3.6.2.6.Έγγραφα – διαδικασία εξαγωγής.
Η διαδικασία και τα έγγραφα εξαγωγής περιγράφονται παρακάτω στις θέσεις 3.6.2.9 και 3.6.2.10 αντίστοιχα.
3.6.2.7.Οριστική – προσωρινή εξαγωγή. Επανεξαγωγή.
Εξαγωγή. Ο όρος χρησιμοποιείται όταν κοινοτικά (συμπεριλαμβάνονται και τα κοινοτικού χαρακτήρα) εμπορεύματα
αναχωρούν από κοινοτική χώρα με προορισμό έδαφος τρίτης χώρας. Διατυπώσεις εξαγωγής επίσης χρησιμοποιούνται
όταν τα κοινοτικά εμπορεύματα:

έχουν προορισμό τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, όπου δεν εφαρμόζονται η Οδηγία ΦΠΑ (άρθρο 6) και η
Οδηγία ΕΦΚ (άρθρο 5 παρ. 2) .

παραδίδονται, με απαλλαγή από φόρους, ως εφόδια αεροσκαφών και πλοίων, ανεξάρτητα από τον προορισμό του
αεροσκάφους ή του πλοίου.(άρθρα 161-162 ΚΤΚ και άρθρα 592α-592ζ, 786-798 ΔΕΚΤΚ).
Σε γενικές γραμμές η διαφορά μεταξύ οριστικής και προσωρινής εξαγωγής έγκειται στο ότι:

στην μεν πρώτη (οριστική) τα εμπορεύματα εξάγονται οριστικά εκτός Κοινότητας,

ενώ στην δεύτερη (προσωρινή) τα εμπορεύματα εξάγονται εκτός Κοινότητας με την προοπτική να επανεισαχθούν.
Για την οριστική εξαγωγή έχουν ισχύ οι παραπάνω αναφερόμενες περί εξαγωγής διατάξεις.
Περιπτώσεις προσωρινής εξαγωγής:

Εξαγωγή με Δελτίο ΑΤΑ (άρθρα 797 – 798 ΔΕΚΤΚ).

Εξαγωγή στα πλαίσια του Καθεστώτος Τελειοποίησης προς επανεισαγωγή (Παθητική Τελειοποίηση) (άρθρα 145-160
ΚΤΚ και άρθρα 585-592 ΔΕΚΤΚ).
Επανεξαγωγή. Στην περίπτωση αυτή έχουμε μεταφορά μη κοινοτικών εμπορευμάτων από το τελωνειακό έδαφος της
Κοινότητας σε έδαφος τρίτης χώρας.
Η επανεξαγωγή:

υπόκειται σε τελωνειακή διασάφηση όταν τα προς επανεξαγωγή εμπορεύματα προέρχονται από οικονομικό
τελωνειακό καθεστώς, π.χ. Τελωνειακή Αποταμίευση.

δεν υπόκειται σε τελωνειακή διασάφηση, όταν τα εμπορεύματα τελούν σε Προσωρινή Εναπόθεση ή Ελεύθερη Ζώνη
τύπου Ι. Στην περίπτωση αυτή και υπό ορισμένες προϋποθέσεις η επανεξαγωγή υπόκειται σε συνοπτική διασάφηση
(άρθρα 182-183 ΚΤΚ και άρθρα 841-841α ΔΕΚΤΚ).
3.6.2.8.Ηλεκτρονικό Τελωνείο. (Σύνδεση και με το σημείο 2.6.2.25 «ICISnet»)
Το Ηλεκτρονικό Τελωνείο είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη για την Κοινότητα που στοχεύει στην παροχή διαλειτουργικών
τελωνειακών υπηρεσιών, προσβάσιμων στους οικονομικούς φορείς σε ολόκληρη την Κοινότητα με αντικατάσταση των
τελωνειακών διαδικασιών που μέχρι πρότινος βασίζονταν στο χαρτί, με αντίστοιχες διασαφήσεις ηλεκτρονικής μορφής
220
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
σε όλο το εύρος της Κοινότητας, δημιουργώντας έτσι ένα πιο αποτελεσματικό, απλούστερο και σύγχρονο τελωνειακό
περιβάλλον.
Το
Ηλεκτρονικό Τελωνείο προβλέπεται από την Απόφαση (EK) αρ. 70/08 για ένα περιβάλλον χωρίς χαρτί.
Πρόσθετα στην ισχύουσα Κοινοτική Τελωνειακή Νομοθεσία για την Ασφάλεια στην Ευρώπη προβλέπεται η ηλεκτρονική
κατάθεση διασαφήσεων και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών διοικήσεων. Ο καν. (ΕΚ) αρ. 648/05,
που έχει τροποποιήσει τον ΚΤΚ και οι καν. (ΕΚ) αρ. 1875/06, 312/09 και 414/09 που έχουν τροποποιήσει τις
Εφαρμοστικές Διατάξεις του ΔΕΚΤΚ είναι σχετικοί.
Περαιτέρω προνοείται καθολική ηλεκτρονική κατάθεση των δηλώσεων και ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ όλων των
εμπλεκομένων μερών για τη διεκπεραίωση των τελωνειακών διαδικασιών.
Η εφαρμογή και λειτουργία των ηλεκτρονικών τελωνειακών συστημάτων αποσκοπεί στους πιο κάτω στόχους:
α)
β)
γ)
δ)
ε)
στ)
διευκόλυνση των διαδικασιών εισαγωγής και εξαγωγής
μείωση του κόστους συμμόρφωσης και των διοικητικών δαπανών και επίσπευση του χρόνου εκτελωνισμού
υιοθέτηση κοινής προσέγγισης για τον έλεγχο των εμπορευμάτων
δέουσα είσπραξη όλων των δασμών και λοιπών επιβαρύνσεων
ταχεία διαβίβαση και λήψη των κατάλληλων πληροφοριών όσον αφορά τη διεθνή αλυσίδα εφοδιασμού
απρόσκοπτη ροή δεδομένων μεταξύ των Αρχών των χωρών εξαγωγής και εισαγωγής καθώς και μεταξύ των
Τελωνειακών Αρχών και των Οικονομικών Φορέων, χάρη στην επαναχρησιμοποίηση των δεδομένων που
καταχωρούνται στο σύστημα.
Η Ελληνική Τελωνειακή Διοίκηση έχει αναπτύξει την διαδικτυακή πύλη http://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet,
που αποτελεί σοβαρό εργαλείο, όπου ο κάθε πολίτης και συναλλασσόμενος γενικά με τα τελωνεία μπορεί, πέρα από το
ICISnet, τα υποσυστήματα και τις εφαρμογές του, να βρει κάθε είδους πληροφορίες για τελωνειακά και συναφή θέματα.
Αναλυτικές πληροφορίες για τη χρήση της διαδικτυακής αυτής πύλης θα βρει ο ενδιαφερόμενος στην ίδια αυτή πύλη
(αρχική / έγγραφα και πληροφορίες / γενικές πληροφορίες / ICISnet_PORTAL Εγχειρίδιο Χρήσης).
3.6.2.9.Ηλεκτρονική διασάφηση εξαγωγής (κατάθεση, αποδοχή, διαχείριση, διόρθωση,
ακύρωση κ.λπ.).
Από τον Απρίλιο του έτους 2012 και σε εκτέλεση των σχετικών κοινοτικών και εθνικών διατάξεων, τέθηκε σε εφαρμογή
το Σύστημα Ελέγχου Εξαγωγών – Export Control System (ECS-II) στο πλαίσιο της παραγωγικής λειτουργίας του
Υποσυστήματος Εξαγωγών του Ολοκληρωμένου Πληροφορικού Συστήματος Τελωνείων – ICISnet. Με την εφαρμογή
αυτή έγινε μετάβαση σε ένα πλήρες ηλεκτρονικό περιβάλλον στον τομέα της κατάθεσης της διασάφησης εξαγωγής και
στην επικοινωνία γενικότερα μεταξύ όλων των τελωνειακών αρχών της Κοινότητας και των εμπλεκόμενων οικονομικών
φορέων με τις τελωνειακές αρχές.
Με την ΕΔΥΟ Δ19Α 5012006 ΕΞ 2012/ (ΑΔΑ: Β44ΝΗ-ΘΔΝ), δόθηκαν πλήρεις και αναλυτικές οδηγίες για την εφαρμογή
του Συστήματος αυτού, για χρήση τόσο από τις τελωνειακές αρχές όσο και από τους οικονομικούς φορείς.
Επίσης εκδόθηκε, με ημερομηνία 23-3-2012, από τη Γενική Διεύθυνση Τελωνείων και ΕΦΚ σχετικός οδηγός, για χρήση
από τους οικονομικούς φορείς, με τίτλο «ICISnet – Εφαρμογή Εξωτερικών Χρηστών (i-Trader) – Οδηγίες συμπλήρωσης
διασάφησης εξαγωγής».
Τα
παραπάνω
μπορεί
να
τα
βρει
ο
ενδιαφερόμενος
στην
ιστοσελίδα
της
τελωνειακής
Υπηρεσίας
https://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet /Έγγραφα και πληροφορίες / Οδηγίες τελωνειακών και δασμολογικών
221
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
διαδικασιών. Στην ίδια ιστοσελίδα υπάρχουν πλήθος εγκύκλιων διαταγών, αναλυτικών οδηγιών χρήσης και εγχειριδίων
που αφορούν ηλεκτρονική υποβολή διασαφήσεων εξαγωγής.
Για τις διαδικασίες που τηρούνται για την κατάθεση – διαχείριση των διασαφήσεων εξαγωγής, προβλέπονται και ισχύουν
τα εξής:
Βασικές αλλαγές – διαφοροποιήσεις.
Ηλεκτρονική υποβολή της διασάφησης εξαγωγής. (άρθρο 787 των ΔΕΚΤΚ).
Καθιερώνεται υποχρεωτικά η υποβολή της διασάφησης εξαγωγής ηλεκτρονικά. Σε περιπτώσεις που δε λειτουργεί το
μηχανογραφικό σύστημα των τελωνειακών αρχών ή η ηλεκτρονική εφαρμογή του διασαφιστή/εξαγωγέα, η διασάφηση
κατατίθεται γραπτώς, ύστερα από έγκριση των αρμοδίων τελωνειακών αρχών.
Ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ τελωνείων εξαγωγής και εξόδου και των οικονομικών φορέων που εμπλέκονται στη
διαδικασία εξαγωγής (άρθρα 796α έως 796ε των ΔΕΚΤΚ)
Καθιερώνεται η ηλεκτρονική επικοινωνία των τελωνείων εξαγωγής, εξόδου και εμπλεκομένων φορέων (εξαγωγέα και
μεταφορέα) κατά τη διαδικασία της εξαγωγής μέχρι την τελική έξοδο των εμπορευμάτων από το τελωνειακό έδαφος
της Ε.Ε.
Αντικατάσταση του Αντιτύπου 3 του ΕΔΕ με την εκτύπωση του μηνύματος ΙΕ599 «Γνωστοποίηση ολοκλήρωσης
Εξαγωγής».
Σύμφωνα με τη διαδικασία της ηλεκτρονικής υποβολής της διασάφησης εξαγωγής και της ανταλλαγής μηνυμάτων
μεταξύ τελωνείου και διασαφιστή/εξαγωγέα, αλλάζει ο τρόπος πιστοποίησης της εξόδου εμπορευμάτων. Συγκεκριμένα,
σύμφωνα με το άρθρο 796ε των ΔΕΚΤΚ, το τελωνείο εξαγωγής πιστοποιεί την έξοδο των εμπορευμάτων στον εξαγωγέα
ή διασαφιστή με την αποστολή μηνύματος «Γνωστοποίηση ολοκλήρωσης Εξαγωγής» (ΙΕ599). Από το μηχανογραφικό
σύστημα εκτυπώνονται τα στοιχεία του μηνύματος ΙΕ599 «Γνωστοποίηση ολοκλήρωσης Εξαγωγής» και παραδίδονται
στον εξαγωγέα θεωρημένα, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως δικαιολογητικά για την απαλλαγή από το ΦΠΑ των
εξαγομένων εμπορευμάτων εκτός Κ-Μ της Ε.Ε.
Διαδικασίες – Μηνύματα.
Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των οικονομικών φορέων και των τελωνείων κατά τη διαδικασία εξαγωγής
πραγματοποιείται με τη διαβίβαση ηλεκτρονικών μηνυμάτων, τα οποία καλούνται «μηνύματα εξωτερικού πεδίου».
Αναλυτικά τα μηνύματα αυτά, ανταλλάσσονται και καλύπτουν όλο το φάσμα της επικοινωνίας μεταξύ τελωνείου και
εξαγωγέα/διασαφιστή, και στη συνέχεια και του μεταφορέα, από την έναρξη της διαδικασίας εξαγωγής μέχρι την έξοδο
των εμπορευμάτων από την Ε.Ε.
Μήνυμα ΙΕ515. Υποβολή Διασάφησης Εξαγωγής.
Ο εξαγωγέας/διασαφιστής υποβάλλει ηλεκτρονικά τη διασάφηση εξαγωγής, η οποία περιλαμβάνει τα προβλεπόμενα
στοιχεία (παράρτημα 30Α 37 και 38 των ΔΕΚΤΚ) προς το αρμόδιο τελωνείο, σύμφωνα και με τις προθεσμίες του άρθρου
592β των ΔΕΚΤΚ, ανάλογα με τον τρόπο μεταφοράς των εμπορευμάτων.
Η αποδοχή της διασάφησης εξαγωγής πραγματοποιείται αυτόματα από το σύστημα. Αποδοχή γραπτής διασάφησης
εξαγωγής, σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 231/07 «Κανονισμός αρμοδιοτήτων και καθηκόντων των Τελωνειακών
Υπαλλήλων και της λειτουργίας των Περιφερειακών Τελωνειακών Αρχών του Υπουργείου (Οικονομίας και) Οικονομικών»
γίνεται μόνο στην περίπτωση των εφεδρικών διαδικασιών και εφόσον γίνει αποδεκτή ως εφεδρική διαδικασία η υποβολή
γραπτής διασάφησης.
222
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Σε κάθε περίπτωση το σύστημα ελέγχει αυτόματα (με βάση το TARIC) την ύπαρξη όλων των συνημμένων
πιστοποιητικών, αδειών κλπ. που απαιτούνται από το δηλωθέντα αριθμό του εμπορεύματος (κωδικός Σ.Ο.) και
σχετίζονται με τη δηλωθείσα χώρα προορισμού.
Στη συνέχεια γνωστοποιείται στον οικονομικό φορέα, διασαφιστή /εξαγωγέα το αποτέλεσμα της αποδοχής που μπορεί
να είναι:
Μήνυμα ΙΕ516 «Απόρριψη Διασάφησης Εξαγωγής». Εφόσον η υποβληθείσα ηλεκτρονικά διασάφηση εξαγωγής δεν
πληροί τους όρους και τους τύπους συμπλήρωσης, καθώς και τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις του διαβιβαζομένου
εγγράφου απορρίπτεται αυτόματα. Ο διασαφιστής/εξαγωγέας ενημερώνεται ηλεκτρονικά με τη λήψη σχετικού
μηνύματος ΙΕ516 «Απόρριψη Διασάφησης Εξαγωγής» στο οποίο περιλαμβάνονται οι λόγοι της απόρριψης.
Μήνυμα ΙΕ528 «Αποδοχή Διασάφησης Εξαγωγής». Εφόσον η υποβληθείσα ηλεκτρονικά διασάφηση εξαγωγής, ύστερα
από τον αυτόματο έλεγχο του συστήματος, γίνει αποδεκτή, καταχωρείται στη βάση του συστήματος και αυτόματα
αποδίδεται ο αριθμός αναφοράς της κίνησης (MRN), ο οποίος και αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον εξαγωγέα με το
μήνυμα ΙΕ528. Επισημαίνεται ότι ο αριθμός MRN ταυτοποιεί μοναδικά κάθε διασάφηση εξαγωγής για κάθε τελωνείο και
λογίζεται ως ο αριθμός της διασάφησης εξαγωγής.
Μήνυμα ΙΕ513 «Αίτημα Τροποποίησης Διασάφησης Εξαγωγής». Ο εξαγωγέας/διασαφιστής, μετά την αποδοχή της
διασάφησης και την απόδοση αριθμού MRN, μπορεί (εφόσον υφίσταται λόγος) να υποβάλλει ηλεκτρονικά αίτημα
διόρθωσης ή τροποποίησης ενός ή περισσοτέρων στοιχείων της διασάφησης με το μήνυμα ΙΕ513 «Αίτημα Τροποποίησης
Διασάφησης Εξαγωγής» σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο άρθρο 65 του ΚΤΚ.
Η διόρθωση της διασάφησης εξαγωγής είναι μια αυτόματη διαδικασία που πραγματοποιείται από το σύστημα, μετά από
την οποία διενεργείται εκ νέου Ανάλυση Κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα.
Στις διασαφήσεις εξαγωγής που από το υποσύστημα Ανάλυσης Κινδύνων προσδίδεται χαμηλός βαθμός επικινδυνότητας
και κατά συνέπεια δεν πραγματοποιείται επαλήθευση των εμπορευμάτων της διασάφησης, το αίτημα (μήνυμα)
διόρθωσης μπορεί να υποβληθεί μέχρι την αποστολή του μηνύματος (ΙΕ501) «Αναμενόμενη άφιξη» στο τελωνείο εξόδου
και την εκτύπωση του Συνοδευτικού Εγγράφου Εξαγωγής (Σ.Ε.Ε.).
Σημειώνεται ότι οι θέσεις 1 και 37α της διασάφησης δεν επιδέχονται καμίας διόρθωσης. Στην περίπτωση αυτή ο
εξαγωγέας/διασαφιστής υποχρεωτικά υποβάλλει αίτημα ακύρωσης της διασάφησης.
Στην περίπτωση που το αίτημα διόρθωσης αφορά τροποποίηση των παρακάτω θέσεων της διασάφησης εξαγωγής η
αποδοχή του μηνύματος/αιτήματος δεν γίνεται αυτόματα, αλλά αξιολογείται και εγκρίνεται από τον αρμόδιο υπάλληλο
του τελωνείου:

Θέση 31-Δέματα και Περιγραφή εμπορευμάτων

Θέση 33-Κωδικός εμπορευμάτων

Θέση 35-Μεικτή Μάζα

Θέση 38-Καθαρή Μάζα

Θέση 46-Στατιστική Αξία
Επισημαίνεται ότι μπορούν να αποσταλούν και να διαχειριστούν από το σύστημα, πολλαπλά αιτήματα τροποποίησης για
μια διασάφηση Εξαγωγής.
Τελικά γνωστοποιείται στον οικονομικό φορέα, με την αποστολή του μηνύματος, το σχετικό αποτέλεσμα, που μπορεί
να είναι:
Μήνυμα ΙΕ504 «Αποδοχή Τροποποίησης Διασάφησης Εξαγωγής». Όταν το αίτημα αποδοχής διόρθωσης-τροποποίησης
γίνεται αποδεκτό, ενημερώνεται ο διασαφιστής/εξαγωγέας με το μήνυμα (ΙΕ504) «Αποδοχή Τροποποίησης Διασάφησης
223
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Εξαγωγής». Εάν το αίτημα Τροποποίησης Διασάφησης Εξαγωγής είναι έγκυρο οι τροποποιήσεις γίνονται αποδεκτές από
το τελωνεί και τροποποιούνται αυτόματα τα στοιχεία της διασάφησης. Μετά την τροποποίηση της διασάφησης εξαγωγής
πραγματοποιείται από το σύστημα νέα Ανάλυση Κινδύνου με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία.
Μήνυμα ΙΕ505 «Απόρριψη Τροποποίησης Διασάφησης Εξαγωγής». Όταν το αίτημα διόρθωσης-τροποποίησης
απορρίπτεται, ενημερώνεται ο διασαφιστής/εξαγωγέας με το μήνυμα (ΙΕ505) «Απόρριψη Τροποποίησης Διασάφησης
Εξαγωγής» και παράλληλα πληροφορείται τους λόγους απόρριψης. Καμία αλλαγή δε γίνεται στα αρχικά στοιχεία της
διασάφησης εξαγωγής.
Επαλήθευση της Διασάφησης Εξαγωγής.
Μετά την αποδοχή της διασάφησης εξαγωγής και την απόδοση και γνωστοποίηση του αριθμού MRN στον
εξαγωγέα/διασαφιστή, διενεργείται αυτόματα έρευνα από το σύστημα Ανάλυσης Κινδύνου.
Ο αρμόδιος Προϊστάμενος τελωνισμού εμπορευμάτων εφόσον ο βαθμός επικινδυνότητας απαιτεί επαλήθευση των
εμπορευμάτων, είτε με εξέταση των εμπορευμάτων, είτε με έλεγχο των συνημμένων εγγράφων, καταγράφει στο
σύστημα εντολή ελέγχου. Με την αποθήκευση της εντολής ελέγχου και την απόδοση του αριθμού της εντολής
ενημερώνεται αυτόματα η διασάφηση εξαγωγής και λαμβάνει την κατάσταση (status) «υπό έλεγχο».
Το τελωνείο εξαγωγής μέσω του μηνύματος ΙΕ560 «Γνωστοποίηση Απόφασης Ελέγχου» γνωστοποιεί στον
εξαγωγέα/διασαφιστή την απόφαση, είτε για φυσικό έλεγχο των εμπορευμάτων, είτε για τον έλεγχο των εγγράφων της
διασάφησης.
Ο εξαγωγέας/ διασαφιστής προσκομίζει στο τελωνείο τα σχετικά έγγραφα που επισυνάπτονται στη διασάφηση.
Ο οριζόμενος στην εντολή ελεγκτής μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου, πριν την καταγραφή και αποθήκευση του
αποτελέσματος ελέγχου στο σύστημα και την αποστολή του σχετικού μηνύματος στο δηλωθέν τελωνείο εξόδου,
εξετάζει ακόμα:

Εάν η διασάφηση εξαγωγής έχει υποβληθεί στο αρμόδιο τελωνείο κατά τα προβλεπόμενα.

Εάν έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες κατά περίπτωση προθεσμίες υποβολής της.

Εάν το δηλούμενο προς εξαγωγή εμπόρευμα υπόκειται σε απαγορεύσεις – περιορισμούς.
Απελευθέρωση των εμπορευμάτων στο τελωνείο εξαγωγής - Άδεια παραλαβής εμπορευμάτων.
Μετά την ολοκλήρωση των διατυπώσεων εξαγωγής το τελωνείο χορηγεί στον εξαγωγέα/διασαφιστή άδεια για την
παραλαβή των εμπορευμάτων – μήνυμα (ΙΕ529) «Απελευθέρωση προς εξαγωγή»-εκδίδοντας και το Συνοδευτικό
Έγγραφο Εξαγωγής (ΣΕΕ). Τα στοιχεία της διασάφησης εξαγωγής, τα οποία περιλαμβάνονται στο μήνυμα (ΙΕ529),
αντιστοιχούν πάντα στην τρέχουσα εκδοχή των δεδομένων της διασάφησης εξαγωγής. Αυτό σημαίνει ότι
περιλαμβάνονται τα τροποποιημένα στοιχεία της διασάφησης, εφόσον έχουν γίνει τροποποιήσεις ή και τα αναθεωρημένα
στοιχεία της διασάφησης εξαγωγής μετά τον έλεγχο που διενεργήθηκε.
Με την εκτύπωση του Συνοδευτικού Εγγράφου Εξαγωγής (ΣΕΕ), αποστέλλεται αυτόματα στο τελωνείο εξόδου, η
διασάφηση εξαγωγής με το μήνυμα (ΙΕ501) «Στοιχεία Αναμενόμενης Εξαγωγής». Επίσης στο μήνυμα αυτό
περιλαμβάνεται και η προθεσμία των 90 ημερών για την αποστολή από το τελωνείου εξόδου της επιβεβαίωσης εξόδου
των εμπορευμάτων με το μήνυμα (ΙΕ518) «Αποτελέσματα Εξόδου».
Επισημαίνεται ότι με την εκτύπωση του ΣΕΕ το μήνυμα (ΙΕ501) «Στοιχεία Αναμενόμενης Εξαγωγής» αποστέλλεται
αυτόματα στο τελωνείο εξόδου και ταυτόχρονα ενημερώνεται
«Απελευθέρωση προς εξαγωγή».
224
εξαγωγέας/διασαφιστής με το μήνυμα (ΙΕ529)
TRAWBOR
Ακύρωση της Διασάφησης
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
με αίτηση του εξαγωγέα/διασαφιστή πριν την απελευθέρωση των
εμπορευμάτων προς εξαγωγή.
Εάν εξαγωγέας αποφασίσει να ακυρώσει την διαδικασία εξαγωγής, μετά την αποδοχή της διασάφησης και γνωστοποίηση
του MRN, αποστέλλει στο τελωνείο μήνυμα (ΙΕ514) «Αίτημα Ακύρωσης Διασάφησης Εξαγωγής».
Η ακύρωση της διασάφησης με αίτηση/μήνυμα εξαγωγέα/διασαφιστή είναι αντικείμενο έγκρισης από το τελωνείο και
εφαρμογή έχουν οι διατάξεις του άρθρου 66 του ΚΤΚ (εφόσον το Αίτημα Ακύρωσης Διασάφησης Εξαγωγής-ΙΕ514
υποβάλλεται πριν τη χορήγηση της άδειας παράδοσης και την εκτύπωση του Σ.Ε.Ε. και αποστολή των μηνυμάτων ΙΕ501
και ΙΕ529).
Υπενθυμίζεται ακόμη, όπως προαναφέρθηκε, ότι οποιαδήποτε αλλαγή στη θέση 37α (καθεστώς) της διασάφησης,
επιφέρει την ακύρωση της.
Με το μήνυμα (ΙΕ509) «Γνωστοποίηση Απόφασης σχετικά με την Ακύρωση Διασάφησης Εξαγωγής Θετική ή Αρνητική»,
το τελωνείο εξαγωγής απαντά στο αίτημα ακύρωσης του εξαγωγέα/διασαφιστή, ενημερώνοντας τον είτε για την
αποδοχή του είτε για την απόρριψή του.
Ακύρωση της διασάφησης εξαγωγής μετά την αποστολή του μηνύματος ΙΕ501 στο (δηλωθέν) τελωνείο
εξόδου.
Στην περίπτωση που μετά την ολοκλήρωση των διατυπώσεων εξαγωγής στο τελωνείο εξαγωγής και την αποστολή του
μηνύματος (ΙΕ501) «Στοιχεία Αναμενόμενης Εξαγωγής» προς το δηλωθέν τελωνείου εξόδου, τα εμπορεύματα δεν
πρόκειται να εξέλθουν από το τελωνειακό έδαφος της ΕΕ για διαφόρους λόγους (π.χ. ακύρωση της σύμβασης πώλησης
των εμπορευμάτων) ο εξαγωγέας/διασαφιστής υποβάλλει στο τελωνείο εξαγωγής αίτημα ακύρωσης της διασάφησης
αποστέλλοντας το μήνυμα (ΙΕ514) «Αίτημα Ακύρωσης Διασάφησης Εξαγωγής» αναφέροντας τους λόγους ακύρωσης.
Το τελωνείο εξαγωγής μετά την εξέταση του σχετικού αιτήματος και πριν προβεί στην ακύρωση της διασάφησης
εξαγωγής, αποστέλλει προς το δηλωθέν τελωνείο εξόδου το μήνυμα (ΙΕ510) «Γνωστοποίηση Ακύρωσης Διασάφησης
Εξαγωγής» και το ενημερώνει ότι ο εξαγωγέας/διασαφιστής έχει ζητήσει την ακύρωση της διασάφησης εξαγωγής. Το
τελωνείο εξόδου επιβεβαιώνει τη λήψη του μηνύματος με την αποστολή στο τελωνείο εξαγωγής του μηνύματος (ΙΕ901)
«Επιβεβαίωση Απόφασης Ακύρωσης» και το τελωνείο εξαγωγής ενημερώνει
τον εξαγωγέα με την αποστολή του
μηνύματος «Γνωστοποίηση Απόφασης σχετικά με την αυτοδίκαιη Ακύρωση της Διασάφησης Εξαγωγής (Θετικό ΙΕ509)».
Σε περίπτωση που στο τελωνείο εξόδου διαπιστώνεται ότι η ακύρωση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί , αποστέλλεται
μήνυμα λειτουργικών σφαλμάτων (ΙΕ906).
Τελωνείο Εξαγωγής (όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παρ. 4γ και άρθρο 161 του ΚΤΚ) είναι το τελωνείο, στο οποίο τηρούνται
οι διατυπώσεις εξαγωγής, και είναι αρμόδιο για την εποπτεία του τόπου που είναι εγκαταστημένος ο εξαγωγέας ή όπου
τα εμπορεύματα συσκευάζονται ή φορτώνονται για την εξαγωγή. Στις περιπτώσεις εξαγωγής γεωργικών προϊόντων που
τυγχάνουν επιστροφών κατά την εξαγωγή (επιδοτούμενα) η διασάφηση υποβάλλεται μόνο στο Τελωνείο που είναι
αρμόδιο για τον τόπο συσκευασίας ή φόρτωσης αυτών σύμφωνα με το καν. 612/2009.
Τελωνείο Εξόδου (όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παρ. 4δ του ΚΤΚ) είναι «το οριζόμενο από τις τελωνειακές αρχές και
σύμφωνα με τους τελωνειακούς κανόνες τελωνείο, στο οποίο προσκομίζονται τα εμπορεύματα πριν εξέλθουν από το
τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας και στο οποίο υποβάλλονται σε τελωνειακούς ελέγχους όσον αφορά στην εφαρμογή
225
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
των διατυπώσεων εξόδου και στους κατάλληλους ελέγχους βάσει των κινδύνων». Το Τελωνείο Εξόδου, είναι το
τελευταίο κοινοτικό τελωνείο πριν τα εμπορεύματα εγκαταλείψουν το τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε.
Εξαίρεση αποτελεί (άρθρο 793 παρ. 2 των ΔΕΚΤΚ) η εξαγωγή η οποία γίνεται μέσω δικτύων ή αγωγών (π.χ. ηλεκτρική
ενέργεια, αργό πετρέλαιο) και η περίπτωση εμπορευμάτων που μεταφέρονται εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ε.Ε.
με ενιαία σύμβαση μεταφοράς, από τις επιχειρήσεις σιδηροδρόμων, τις ταχυδρομικές αρχές, τις αεροπορικές ή τις
ναυτιλιακές εταιρίες, με την προϋπόθεση ότι τα εμπορεύματα πρόκειται να εγκαταλείψουν το τελωνειακό έδαφος της
Ε.Ε. σιδηροδρομικώς, ταχυδρομικώς, αεροπορικώς ή δια θαλάσσης.
Οι αρμοδιότητες του Τελωνείου Εξόδου είναι οι παρακάτω:

Λαμβάνει ενημέρωση για την επικείμενη έξοδο των εμπορευμάτων με το μήνυμα αναμενομένης εξαγωγής «Στοιχεία
Αναμενομένης Εξαγωγής».

Ενημερώνεται για την πραγματική άφιξη του φορτίου και αφού λάβει υπόψη τα αποτελέσματα της ανάλυσης
κινδύνου ή άλλα πραγματικά περιστατικά ή ενημερώσεις προβαίνει, εφ’ όσον απαιτηθεί, στην διενέργεια ελέγχου
του φορτίου και των συνοδευτικών εγγράφων και επιτρέπει ή όχι ανάλογα την έξοδο των εμπορευμάτων από το
τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε.

Επιτηρεί και επιβεβαιώνει την οριστική έξοδο των εμπορευμάτων από το τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε και ενημερώνει
το τελωνείο εξαγωγής.
3.6.2.10.Έγγραφα υποστήριξης εξαγωγής (τιμολόγιο, φορτωτική, πιστοποιητικά άδειες
εξαγωγής, εγγραφή στο ΓΕΜΗ κ.λ.π.).
Για την υποστήριξη της διασάφησης εξαγωγής απαιτείται η επισύναψη / προσάρτηση σ’ αυτήν ορισμένων, κατά
περίπτωση, εγγράφων, πιστοποιητικών και αδειών (άρθρο 221 των ΔΕΚΤΚ και ΕΔΥΟ Τ.2556/80/Α0019/07, όπως ισχύει
σήμερα).
Τα δικαιολογητικά αυτά καταγράφονται στην θέση 44 της διασάφησης με έναν συγκεκριμένο κωδικό το κάθε ένα. Στη
θέση αυτή καταγράφονται επίσης και οι Ειδικές Μνείες. Η κωδικοποίηση των δικαιολογητικών είναι η εξής:

Δικαιολογητικά που προβλέπονται από κοινοτικές διατάξεις. Οι κωδικοί τους είναι τετραψήφιοι αλφαριθμητικοί. Το
πρώτο ψηφίο είναι κεφαλαίο γράμμα και υποδηλώνει την κατηγορία του δικαιολογητικού, ενώ τα υπόλοιπα τρία
ψηφία είναι αριθμοί που προσδιορίζουν το συγκεκριμένο δικαιολογητικό, π.χ. ο κωδικός Ν380 αντιστοιχεί στο
εμπορικό τιμολόγιο.

Δικαιολογητικά που προβλέπονται από εθνικές διατάξεις. Οι κωδικοί τους είναι τετραψήφιοι αριθμητικοί, π.χ. ο
κωδικός 1961 αντιστοιχεί στην Άδεια Απλουστευμένων Διαδικασιών.
Οι πίνακες και οι κωδικοί των δικαιολογητικών μπορούν να αναζητηθούν:

Για τα κοινοτικά δικαιολογητικά στην βάση δεδομένων Taric http://ec.europa.eu/taxation_customs/dds2/taric
και στην ιστοσελίδα της τελωνειακής υπηρεσίας https://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet
/ Οικονομικοί
Φορείς / Πίνακες Αναφοράς.

Για τα εθνικά δικαιολογητικά, στην προαναφερθείσα ιστοσελίδα της τελωνειακής υπηρεσίας και στο Παράρτημα 11
της ΕΔΥΟ Δ19Α 5041357 ΕΞ 2013 (ΑΔΑ: ΒΛ12Η-ΑΝΝ).
Παρακάτω αναφέρονται ορισμένα δικαιολογητικά έγγραφα, ως εξής:
226
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
Δικαιολογητικά έγγραφα απαραίτητα για την πλειοψηφία των εξαγωγών:
Εμπορικό Τιμολόγιο.
Το Τιμολόγιο είναι το σημαντικότερο έγγραφο που πρέπει να ετοιμάσει ο εξαγωγέας. Αυτό συνοδεύει κάθε εξαγωγή από
τη φόρτωσή της. Ακόμη αυτό συμπληρώνεται και στην περίπτωση που τα εμπορεύματα αποστέλλονται ελεύθερα
πληρωμής. Το τιμολόγιο είναι
απαραίτητο έγγραφο που χρησιμοποιείται σε κάθε εξαγωγή και τα στοιχεία τα
αναγραφόμενα σ’ αυτό πρέπει να συμφωνούν απόλυτα με κάθε έγγραφο που θα χρησιμοποιηθεί στην εξαγωγή.
Συχνά ζητείται από τους εξαγωγείς να ετοιμάσουν ένα προτιμολόγιο (Proforma Invoice). Το έγγραφο αυτό
χρησιμοποιείται υπό τύπον προσφοράς ή όταν η πληρωμή γίνεται προκαταβολικά και οι λέξεις proforma πρέπει να
αναγράφονται ευκρινώς.
Όταν αποστέλλονται δείγματα χωρίς χρέωση, οι Τελωνειακές Αρχές ζητούν την υποβολή ενός τιμολογίου για
τελωνειακούς και μόνο λόγους. Στην περίπτωση αυτή στο τιμολόγιο αναγράφεται η ρήτρα «Χωρίς εμπορική αξία.
Αναγραφόμενη αξία μόνον για τελωνειακούς σκοπούς».
Ορισμένες χώρες ζητούν επικυρωμένα ή θεωρημένα τιμολόγια. Στην περίπτωση αυτή ο εξαγωγέας πρέπει να θεωρήσει
το τιμολόγιο πριν από την αποστολή των εμπορευμάτων του. Η θεώρηση ή η επικύρωση γίνονται από το Εμπορικό
Επιμελητήριο ή από την Πρεσβεία, ανάλογα με τις απαιτήσεις της χώρας προορισμού.
Γλώσσα και Νόμισμα Εμπορικού Τιμολογίου.
Σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 2 της ΠΟΛ.1004/13 με θέμα «Παροχή οδηγιών για την εφαρμογή των
διατάξεων της παρ.1 της υποπαραγράφου Ε1 της παραγράφου Ε του άρθρου 1 του ΚΦΑΣ» προβλέπεται ότι τα βιβλία
και τα στοιχεία (κατ αρχήν) τηρούνται στην ελληνική γλώσσα και στο ελληνικό νόμισμα (ευρώ), εκτός εάν νομίμως
επιτρέπεται η τήρησή τους κατά διάφορο τρόπο. Ειδικότερα, όσον αφορά τα φορολογικά στοιχεία, αυτά μπορεί να
διατυπώνονται σε ξένη γλώσσα και νόμισμα για τις συναλλαγές με το εξωτερικό, ενώ για τις συναλλαγές εντός της
ελληνικής επικράτειας επιτρέπεται η διατύπωσή τους σε ξένη γλώσσα και νόμισμα μόνο για τα τιμολόγια και τα στοιχεία
που επέχουν θέση τιμολογίου, συνενωμένα ή μη με στοιχεία διακίνησης. Σε κάθε περίπτωση, απαραίτητη προϋπόθεση
είναι το ποσό του οφειλόμενου φόρου να εκφράζεται στο εθνικό νόμισμα του Κ-Μ στο οποίο πραγματοποιείται η
παράδοση των αγαθών ή η παροχή των υπηρεσιών με τη χρήση του μηχανισμού μετατροπής που προβλέπεται στο
άρθρο 91 της Οδηγίας ΦΠΑ.
Κατάργηση Δελτίου Αποστολής.
Με τις μεταβατικές διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 14 του ΚΦΑΣ παύει να ισχύει από 1 Ιανουαρίου 2014 το άρθρο 5
του Κώδικα αυτού, που αναφέρεται στα Δελτία Αποστολής. Επομένως από 1-1-2014 έχουν καταργηθεί τα Δελτία
Αποστολής και η διακίνηση των εμπορευμάτων διενεργείται ουσιαστικά με το Τιμολόγιο.
Με την ΠΟΛ.1286/13 (ΦΕΚ 54 Β 16-1-14) με θέμα "Τρόπος παρακολούθησης μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων" ορίζονται
οι κατάλληλες δικλείδες για την παρακολούθηση των παραλαμβανομένων και μη τιμολογημένων ακόμη από τους
προμηθευτές αποθεμάτων, καθώς και των αποθεμάτων που διακινούνται και εκκρεμεί η τιμολόγηση, ως εξής:
1. Για την αποστολή, την παράδοση ή τη διακίνηση αποθεμάτων, με σκοπό την πώληση, απευθείας ή μέσω τρίτου,
εφόσον δεν εκδίδονται άμεσα με την αποστολή, την παράδοση ή τη διακίνηση των αποθεμάτων φορολογικά στοιχεία
αξίας, που συνοδεύουν τα αποθέματα μέχρι τον τελικό προορισμό τους, συντάσσεται από τον εκδότη του στοιχείου
αξίας δικαιολογητικό έγγραφο μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων με περιεχόμενο τα δεδομένα των παραγράφων 9,
10 και 11 του άρθρου 6 του ΚΦΑΣ πλην της τιμής μονάδας, της αξίας και του ΦΠΑ των αποθεμάτων.
2. Το ανωτέρω δικαιολογητικό συντάσσεται για την παραλαβή αποθεμάτων από τον αγοραστή (υπόχρεο απεικόνισης
συναλλαγών) αυτών, εφόσον δεν παραδίδεται σ’ αυτόν, κατά την παραλαβή τους, τιμολόγιο του προμηθευτή αυτών
227
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ή αντίτυπο του δικαιολογητικού εγγράφου μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων ή δεν εκδίδεται άμεσα με την παραλαβή
τους τίτλος κτήσης του άρθρου 5 παράγραφος 6 του ΚΦΑΣ.
Το ανωτέρω δικαιολογητικό συντάσσεται κατά το χρόνο της αποστολής ή της παράδοσης ή της παραλαβής ή της
διακίνησης, συνοδεύει τα αποθέματα μέχρι τον τελικό προορισμό τους και διαφυλάσσεται στις εγκαταστάσεις του
προμηθευτή και του αγοραστή των αποθεμάτων. Εφόσον, με κατάλληλες δικλείδες, διασφαλίζεται ότι, ο χρόνος
σύνταξης αυτού είναι πριν από την έναρξη της διακίνησης, καθώς και το περιεχόμενο αυτού, το ανωτέρω δικαιολογητικό
μπορεί να βρίσκεται σε άυλη μορφή.
Με την παρ. 8 της ΠΟΛ.1023/20-1-2014 με θέμα «Εφαρμογή των Διατάξεων του Κώδικα Φορολογικής Απεικόνισης
Συναλλαγών (ν.4093/2012, υποπαράγραφος Ε1) από 1-1-2014, μετά τις τροποποιήσεις που επήλθαν με το άρθρο 51
του ν. 4223/2013», ορίζεται αναλυτικότερα ο τρόπος παρακολούθησης μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων.
Με την προαναφερθείσα απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων ΠΟΛ.1286/31.12.2013, ορίστηκαν οι
κατάλληλες δικλείδες για την παρακολούθηση των παραλαμβανομένων και μη τιμολογημένων ακόμη από τους
προμηθευτές αποθεμάτων, καθώς και των αποθεμάτων που διακινούνται και εκκρεμεί τιμολόγηση.
Με την απόφαση αυτή, καθιερώνεται δικαιολογητικό έγγραφο για την παρακολούθηση της αποστολής, παράδοσης,
διακίνησης, παραλαβής των μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, τα οποία διακινούνται με σκοπό, αποκλειστικά, την
πώληση τους, απευθείας ή μέσω τρίτου.
Το έγγραφο αυτό μπορεί να φέρει τίτλο οποιαδήποτε ένδειξη επιθυμούν οι υπόχρεοι όπως «Δελτίο Αποστολής»,
«Συνοδευτικό Έγγραφο», «Συνοδευτικό Διακίνησης Αποθεμάτων», «Δελτίο Αποστολής Αποθεμάτων», « Έγγραφο
Αποστολής Αποθεμάτων» κ.λπ..
Αποθέματα, για την εφαρμογή των υπόψη διατάξεων, είναι τα εμπορεύσιμα αγαθά(εμπορεύματα, έτοιμα προϊόντα,
πρώτες ύλες κ.λπ.).
Υπόχρεοι σε έκδοση του εγγράφου μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, είναι:
Οι υπόχρεοι απεικόνισης συναλλαγών.

Τα πρόσωπα της παραγράφου 1 του άρθρου 3 του Κ.Φ.Α.Σ. (Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ., νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού
χαρακτήρα κ.λπ.).

Αγρότες που εντάσσονται, από 1.1.2014 στο κανονικό καθεστώς Φ.Π.Α..

Σημειώνεται ότι, οι αγρότες που από 1.1.2014, παραμένουν στο ειδικό καθεστώς Φ.Π.Α., δεν υποχρεούνται στην
έκδοση του εγγράφου, για την παρακολούθηση (διακίνηση, παράδοση, αποστολή) των μη τιμολογηθέντων
αποθεμάτων τους.
Περιπτώσεις έκδοσης.
Το έγγραφο μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, εκδίδεται από τα προαναφερόμενα πρόσωπα στις εξής περιπτώσεις:

Σε κάθε περίπτωση παράδοσης μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, ανεξάρτητα εάν γίνει φυσική διακίνηση ή όχι αυτών
και εφόσον δεν έχει εκδοθεί άμεσα κατά την παράδοση τιμολόγιο ή απόδειξη λιανικών συναλλαγών, κατά περίπτωση.

Σε κάθε περίπτωση παραλαβής μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων:
o
από πρόσωπο που δεν έχει υποχρέωση έκδοσης του εγγράφου (π.χ. αγρότης του ειδικού καθεστώτος Φ.Π.Α.,
ιδιώτης κ.λπ.) και εφόσον δεν έχει εκδοθεί άμεσα με την παραλαβή τους τίτλος κτήσης της παραγράφου 5 του
άρθρου 6 του Κ.Φ.Α.Σ. ή τιμολόγιο αγοράς αγροτικών προϊόντων.
o
από πρόσωπο που παρότι έχει υποχρέωση, αρνείται την έκδοση αυτού ή όταν κατά την παραλαβή τους δεν
παραδίδεται είτε τιμολόγιο του προμηθευτή αυτών είτε αντίτυπο του εγγράφου μη τιμολογηθέντων
αποθεμάτων.
228
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Επισημαίνεται ότι, το εν λόγω έγγραφο εκδίδεται και κατά την παραλαβή επιστρεφόμενων αποθεμάτων είτε από υπόχρεο
απεικόνισης συναλλαγών είτε από ιδιώτη, εφόσον δεν εκδίδεται άμεσα με την επιστροφή πιστωτικό τιμολόγιο ή απόδειξη
επιστροφής, κατά περίπτωση.
Ειδικές περιπτώσεις.
α) Το ανωτέρω έγγραφο παρακολούθησης μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, εκδίδεται ακόμα και σε κάθε περίπτωση
αποστολής, παράδοσης ή διακίνησης αποθεμάτων, από τον προμηθευτή - πωλητή αυτών, απ' ευθείας σε τρίτον,
με εντολή του αγοραστή αυτών (τριγωνικές, τετραγωνικές κ.λπ. συναλλαγές).
Το έγγραφο της περίπτωσης αυτής, συντάσσεται από τον προμηθευτή - φυσικό αποστολέα συνοδεύει τα
αποθέματα μέχρι τον φυσικό παραλήπτη αυτών και παραδίδεται (το έγγραφο) στον εντολέα - αγοραστή. Η
υποχρέωση έκδοσης του εγγράφου αυτού και από τον εντολέα - αγοραστή ή/και το φυσικό παραλήπτη των
αποθεμάτων μπορεί να αναπληρωθεί από αντίγραφα του εγγράφου του φυσικού αποστολέα.
β) Το ανωτέρω έγγραφο παρακολούθησης μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, εκδίδεται και σε κάθε περίπτωση
μεταφοράς και διανομής αγαθών, που η ποσότητά τους καθορίζεται από τον παραλήπτη. Στο περιεχόμενο του κατά
τα ανωτέρω εκδιδόμενου συνοδευτικού έγγραφου, στη θέση των στοιχείων του αντισυμβαλλόμενου, αναγράφεται
η λέξη «Διάφοροι». Κατά την παράδοση των αποθεμάτων, εκδίδονται για κάθε επιμέρους παράδοση είτε άμεσα τα
φορολογικά στοιχεία αξίας (τιμολόγια, αποδείξεις λιανικών συναλλαγών), είτε έγγραφα μη τιμολογηθέντων
αποθεμάτων.
Κατά την επιστροφή των μη παραδοθέντων αποθεμάτων μπορεί να εκδίδεται είτε νέο έγγραφο, στο οποίο
αναγράφονται το είδος και η ποσότητα των επιστρεφομένων αποθεμάτων είτε να αναγράφεται το υπόλοιπο της
επιστρεφόμενης ποσότητας στο αρχικό έγγραφο.
γ) Στις περιπτώσεις που κατά την παραλαβή των μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων διαπιστώνονται πλεονάσματα ή
ελλείμματα είτε εκδίδεται, από τον παραλήπτη αυτών, έγγραφο μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, αναγράφοντας
την ποσότητα του πλεονάσματος ή του ελλείμματος, είτε στο αρχικό έγγραφο του προμηθευτή αναγράφονται το
πλεόνασμα ή το έλλειμμα, κατά περίπτωση.
Περιεχόμενο
Στο περιεχόμενο του εγγράφου μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, αναφέρονται τα δεδομένα του τιμολογίου των
παραγράφων 9, 10 και 11 του άρθρου 6 του Κ.Φ.Α.Σ., πλην της τιμής μονάδας, της αξίας και του Φ.Π.Α. των
αποθεμάτων. Επισημαίνεται ότι, από τα δεδομένα της παραγράφου 9 του άρθρου 6, δεν αναγράφονται οι ενδείξεις του
δευτέρου εδαφίου αυτής (απαλλαγή από Φ.Π.Α. κ.λπ.).
Σημειώνεται ότι, σε σχέση με το δελτίο αποστολής στο έγγραφο μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων δεν αναγράφεται,
μεταξύ άλλων, η ώρα παράδοσης ή αποστολής, ο αριθμός κυκλοφορίας του φορτηγού αυτοκινήτου ή του πλωτού
μέσου, ο τόπος αποστολής και ο τόπος προορισμού κ.λπ.
Χρόνος έκδοσης
Το ανωτέρω έγγραφο συντάσσεται, κατά το χρόνο της αποστολής ή της παραλαβής ή της διακίνησης των αποθεμάτων,
όταν υφίσταται διακίνηση αυτών, συνοδεύει τα αποθέματα μέχρι τον τελικό προορισμό τους και διαφυλάσσεται στις
εγκαταστάσεις του προμηθευτή και του αγοραστή, πλην των ιδιωτών, των αποθεμάτων.
229
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Έκδοση σε άυλη (ηλεκτρονική) μορφή
Το ανωτέρω έγγραφο, μπορεί να εκδίδεται σε άυλη (ηλεκτρονική) μορφή, εφόσον με κατάλληλες δικλείδες διασφαλίζεται
ότι, ο χρόνος σύνταξης αυτού είναι πριν από την έναρξη της διακίνησης των αποθεμάτων.
Για την έκδοση σε άυλη (ηλεκτρονική μορφή) του εγγράφου μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων εφαρμόζονται αναλογικά
τα αναφερόμενα στην παράγραφο 5 του άρθρου 2 της ΠΟΛ.1004/4.1.2013 περί ηλεκτρονικού τιμολογίου.
Διευκρινίζεται ότι, η έκδοση σε άυλη (ηλεκτρονική μορφή) του εγγράφου μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων μπορεί να
διενεργείται και μέσω παρόχων ηλεκτρονικών υπηρεσιών.
Επίσης, το έγγραφο μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων ως συνοδευτικό στοιχείο διακίνησης μπορεί να βρίσκεται, κατά τη
διάρκεια της διακίνησης, σε οποιοδήποτε μέσο αποθήκευσης σε ηλεκτρονική μορφή (CD, USB stick, mobile phone κ.λπ.),
με δυνατότητα ανάγνωσης στην περίπτωση που αυτό απαιτηθεί από το φορολογικό έλεγχο, ενώ στον αντισυμβαλλόμενο
μπορεί να παραδίδεται, ομοίως, σε οποιαδήποτε ηλεκτρονική μορφή.
Περιπτώσεις που δεν εκδίδεται έγγραφο μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων
Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρακάτω περιπτώσεις, για τις οποίες δεν εκδίδεται, υποχρεωτικά, το υπόψη έγγραφο:

Διακίνηση αποθεμάτων για δοκιμή ή δειγματισμό.-Διακίνηση αγαθών μεταξύ εγκαταστάσεων (έδρα, υποκατάστημα,
αποθήκη).

Διακίνηση δειγμάτων για δωρεάν διάθεση.

Αποστολή αποθεμάτων σε τρίτο με σκοπό την επεξεργασία, συναρμολόγηση, επισκευή κ.λπ..

Διακίνηση - αποστολή αποθεμάτων με σκοπό την φύλαξη, αποθήκευση.

Διακίνηση αποθεμάτων για συμμετοχή και μόνο (όχι πώληση) σε έκθεση.

Διακίνηση αγαθών με σκοπό την απόρριψη, καταστροφή αυτών.

Διακίνηση παγίων, γενικώς.

Διακίνηση χρησιδανειζόμενων ή εκμισθούμενων κινητών πραγμάτων.

Αυτοπαραδόσεις αγαθών.-Διακίνηση, αποστολή αγαθών από επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ψυγείων και αποθηκών.
Εξαιρέσεις - Λοιπές διευκρινίσεις.
1. Οι περιπτώσεις εξαιρέσεων - απαλλαγών από την έκδοση δελτίων αποστολής, εξακολουθούν να ισχύουν αναλόγως
και μετά την 1.1.2014, και σχετικά με την υποχρέωση έκδοσης εγγράφου, επί αποστολής, παράδοσης, παραλαβής,
διακίνησης αποθεμάτων, των οποίων εκκρεμεί η τιμολόγηση. Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρακάτω περιπτώσεις
εξαιρέσεων:
o
Οι παραδόσεις αγαθών που αναφέρονται στην περίπτωση β' της παραγράφου 16 του άρθρου 6 του Κ.Φ.Α.Σ.,
τα οποία διατίθενται μέσω δικτύου συνεχούς ροής, δηλαδή για τις παραδόσεις φυσικού αερίου, ύδατος μη
ιαματικού, αεριόφωτος, ηλεκτρικού ρεύματος και θερμικής ενέργειας, δεδομένου ότι, η παράδοση αυτών
προκύπτει από τις μετρήσεις που διενεργούνται, μέσω των δικτύων αυτών, σε τακτά χρονικά διαστήματα (μήνα,
τρίμηνο κ.λπ.).
o
Οι διακινήσεις, από λιανοπωλητές, βιομηχανικών και βιοτεχνικών ειδών, που διαθέτουν τα εμπορεύματα τους
αποκλειστικά τις κινητές λαϊκές αγορές, τα παζάρια και το πλανόδιο εμπόριο (πλανόδιοι πωλητές - κινητά
καταστήματα), λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των υπόψη συναλλαγών, υπό την προϋπόθεση να
230
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
TRAWBOR
φέρουν μαζί τους τα φορολογικά βιβλία και τα φορολογικά στοιχεία αγορών. Επισημαίνεται ότι, για τις
διακινήσεις αγροτικών προϊόντων, προς και από τις λαϊκές αγορές απαιτείται η έκδοση του υπόψη εγγράφου.
2. Στις περιπτώσεις που παραλαμβάνονται από παραγωγούς αγροτικών προϊόντων, είτε του ειδικού είτε του κανονικού
καθεστώτος Φ.Π.Α., αγαθά, είναι δυνατόν, για τη διευκόλυνση των συναλλαγών, το έγγραφο μη τιμολογηθέντων
αποθεμάτων να εκδίδεται από τον παραλήπτη αυτών (έμπορο, συνεταιρισμό κ.λπ.), αντίγραφο του οποίου
παραδίδεται στον παραγωγό.
Σημειώνεται
ότι,
εξακολουθούν
να
ισχύουν,
αναλόγως,
τα
όσα
έχουν
γίνει
δεκτά
με
την
εγκύκλιο
Σ.682/52/ΠΟΛ.54/23.2.1987, αναφορικά με την διακίνηση αγοραζομένου γάλακτος από τυροκομικές - τυρεμπορικές
επιχειρήσεις, ανεξάρτητα αν οι αντισυμβαλλόμενοι αγρότες εντάσσονται στο κανονικό ή ειδικό καθεστώς Φ.Π.Α..
3. Για την εκπλήρωση της υποχρέωσης έκδοσης του δικαιολογητικού εγγράφου μη τιμολογηθέντων αποθεμάτων, είναι
δυνατόν να χρησιμοποιούνται τυχόν υφιστάμενα αποθέματα εντύπων Δελτίου Αποστολής, μέχρι εξαντλήσεως
αυτών ενώ μπορεί, προαιρετικά, να εκδίδονται τα υπόψη έγγραφα και σε άλλες περιπτώσεις με σκοπό διαφορετικό
της πώλησης. Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιηθούν, τυχόν υφιστάμενα αποθέματα εντύπων συνενωμένων Δελτίων
Αποστολής - Τιμολογίων, μέχρι εξαντλήσεως αυτών, για την αποστολή, παράδοση, διακίνηση τιμολογηθέντων
αποθεμάτων.
Πιστοποιητικό Προέλευσης ή Πιστοποιητικό καταγωγής (μη προτιμησιακό) – Certificate of Origin.
Το Πιστοποιητικό Προέλευσης πρέπει να συμπληρώνεται πριν από την εξαγωγή των εμπορευμάτων. Στην Ελλάδα τα
Πιστοποιητικά Προέλευσης χορηγούνται – εκδίδονται από τα κατά τόπους Εμπορικά και Βιομηχανικά Επιμελητήρια.
Μετά τη συμπλήρωση του σχετικού εντύπου, το Επιμελητήριο θεωρεί το Πιστοποιητικό και χρεώνει κάποια έξοδα για τη
μεσολάβησή του. Περισσότερα για το θέμα αναφέρονται στο σημείο 3.6.2.18.
Όλες οι Αραβικές χώρες ζητούν πιστοποιητικό προέλευσης θεωρημένο από τον Εμπορικό Ακόλουθο της Πρεσβείας τους
στην Ελλάδα. Στην περίπτωση που κάποια Αραβική χώρα δεν έχει Πρεσβεία ή Προξενείο στην Ελλάδα, τότε ζητείται η
θεώρηση από την Πρεσβεία οποιασδήποτε άλλης Αραβικής χώρας.
Κιβωτολόγιο.
Το Κιβωτολόγιο είναι έγγραφο που περιγράφει το περιεχόμενο ενός φορτίου. Το κιβωτολόγιο περιλαμβάνει τον αριθμό
και το είδος των κιβωτίων, το περιεχόμενο τους, το καθαρό και μικτό βάρος τους σε χιλιόγραμμα καθώς και τις πλήρεις
διαστάσεις κάθε κιβωτίου. Πολλές πληροφορίες που γράφονται στο τιμολόγιο, επαναλαμβάνονται στο Κιβωτολόγιο. Στο
κάτω μέρος του Κιβωτολογίου αθροίζονται όλες οι μονάδες συσκευασίας. Συνήθως οι εξαγωγείς που χρησιμοποιούν
πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή για την σύνταξη των τιμολογίων, ταυτόχρονα έχουν τη δυνατότητα να συντάξουν
και το Κιβωτολόγιο.
Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης (Certificate of Conformity)
Το Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης είναι έγγραφο που επιβεβαιώνει ότι τα εμπορεύματα είναι σύμφωνα με τις
προδιαγραφές που ισχύουν στη χώρα εισαγωγής. Αυτό το πιστοποιητικό το απαιτούν ορισμένα κράτη και είναι
απαραίτητο για την εισαγωγή και τον τελωνισμό των εμπορευμάτων στη χώρα παραλαβής. Το Πιστοποιητικό αυτό
πρέπει να εκδίδεται πριν από τη φόρτωση. Οι περισσότερες χώρες που το απαιτούν ορίζουν έναν Οργανισμό που είναι
αποκλειστικά υπεύθυνος για την έκδοση αυτών των Πιστοποιητικών.
231
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Οι οργανισμοί αυτοί ζητούν συχνά να επαληθεύσουν τα φορτία πριν από την έκδοση του Πιστοποιητικού Συμμόρφωσης.
Τα εμπορεύματα που θα φθάσουν στα σύνορα της χώρας παραλαβής χωρίς Πιστοποιητικό Συμμόρφωσης κινδυνεύουν
να κατασχεθούν. Οι εξαγωγείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι εταιρείες που εκδίδουν τα Πιστοποιητικά Συμμόρφωσης
χρεώνουν κάποια έξοδα για την παροχή των υπηρεσιών τους, τα οποία θα πρέπει να συνυπολογίσουν στην προσφορά
τους.
Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.).
Κάθε εξαγωγέας, προκειμένου να προβεί σε πράξεις εξαγωγής, οφείλει να είναι εγγεγραμμένος στο Γενικό Εμπορικό
Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.). Η υποχρέωση εγγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ. αντικατέστησε την υποχρέωση εγγραφής του εξαγωγέα στο
Ειδικό Μητρώο Εξαγωγέων (Ε.Μ.Ε.).
Η σύσταση, λειτουργία και οι αρμόδιες υπηρεσίες του Γ.Ε.ΜΗ. προβλέπονται από το ν.3419/05 (ΦΕΚ 297 Α) όπως
τροποποιήθηκε με το ν.3853/10 (ΦΕΚ 90 Α ), το ν.4072/12 (ΦΕΚ 86 Α) άρθρα 34-120 και το ν. 4155/13 (ΦΕΚ 120 Α)
άρθρο 10 παρ. 5 και 6.
Επίσης:

με την Κ.Υ.Α. οικ. Κ1-1259 /11 (ΦΕΚ 942 Β) προβλέπεται η στελέχωση και οι αρμοδιότητες της Κεντρικής Υπηρεσίας
Γ.Ε.ΜΗ., που λειτουργεί ως οργανική μονάδα της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας, του Τμήματος Γ.Ε.ΜΗ.
της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου και των Υπηρεσιών Γ.Ε.ΜΗ. των Επιμελητηρίων.

Με την Απόφ. Αναπλ. Υπουργού Ανάπτυξης Κ1-941α/12 (ΦΕΚ 1648 Β), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει καθορίζεται
ο τρόπος, η διαδικασία και οι προθεσμίες υποβολής αιτήσεων για εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ.
Η Υπηρεσία Γ.Ε.ΜΗ. :
 Παραλαμβάνει ελέγχει και αρχειοθετεί τα δικαιολογητικά σύστασης των ΑΕ και ΕΠΕ, που έχουν συσταθεί μέσω των
Συμβολαιογράφων (που λειτουργούν ως Υπηρεσίες μιας Στάσης, για την Ίδρυση των ΑΕ & ΕΠΕ.), ως επίσης και τα
δικαιολογητικά σύστασης των ΟΕ και ΕΕ, που έχουν συσταθεί μέσω των Υπηρεσιών μιας Στάσης των Επιμελητηρίων.
 Παραλαμβάνει και ελέγχει τα δικαιολογητικά σύστασης των επιχειρήσεων κάθε νομικής μορφής και νομιμοποιεί, με
την καταχώριση στο Γ.Ε.ΜΗ τη σύσταση, τόσο των εταιρειών (ΑΕ, ΕΠΕ, ΟΕ & ΕΕ που η σύστασή τους εξαιρείται
από την Υπηρεσία μιας Στάσης) όσο και όλων των άλλων εταιρειών, επιχειρήσεων (φυσικών και νομικών προσώπων)
που υποχρεούνται για εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ., όπως υποκαταστήματα αλλοδαπών εταιριών, Συν Π.Ε., Ε.Ο.Ο.Σ κτλ.
 Παραλαμβάνει και ελέγχει τα δικαιολογητικά τροποποίησης / μεταβολών των επιχειρήσεων κάθε νομικής μορφής και
αφενός νομιμοποιεί με την καταχώρισή στο ΓΕΜΗ τις μεταβολές και αφ ετέρου εκδίδει τις σχετικές
ανακοινώσεις που δημοσιεύονται και στον ιστότοπο του Γ.Ε.ΜΗ, αλλά και στο ΦΕΚ (τ. ΑΕ, ΕΠΕ & Γ.Ε.ΜΗ)
για τις ΑΕ & ΕΠΕ.
 Τηρεί το φυσικό αρχείο του Γ.Ε.ΜΗ.
 Χορηγεί πιστοποιητικά εγγραφής και μεταβολών για ΟΕ, ΕΕ, ΕΠΕ & ΑΕ και για όλους όσους είναι υποχρεωμένοι να
καταχωρηθούν στο ΓΕΜΗ.
 Χορηγεί πιστοποιητικά περί μη πτώχευσης ή πτώχευσης και για άλλες σχετικές καταστάσεις (συνδιαλλαγής,
ικανοποίησης πιστωτών κλπ), ως και πιστοποιητικά ότι δεν εκκρεμούν αντίστοιχες αιτήσεις (πτώχευσης κλπ).
 Χορηγεί αντίγραφα των δημοσιευτέων εγγράφων που καταχωρίζονται στη μερίδα κάθε υπόχρεου εγγραφής στο
ΓΕΜΗ, με εξαίρεση τα πρακτικά των Γενικών Συνελεύσεων των ΑΕ (τα οποία χορηγούνται μόνο σύμφωνα με την
παρ.12 άρθρ7α ν2190/20 όπως ισχύει).
232
TRAWBOR
Π.3.1.1. ΜΕΛΕΤΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Στην ιστοσελίδα http://www.businessportal.gr/announcements.php υπάρχει αναρτημένο το θεσμικό – νομικό πλαίσιο,
καθώς και πάσης φύσεως οδηγίες, έντυπες και ηλεκτρονικές φόρμες για την απογραφή / εγγραφή επιχειρήσεων στο
Γ.Ε.ΜΗ.
Διοικητικές κυρώσεις.
Στο άρθρο 17 ν.3419/05 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει αναφέρεται:
«Με απόφαση της εκάστοτε αρμόδιας υπηρεσίας καταχώρησης στο Γ.Ε.ΜΗ. επιβάλλεται, σε βάρος των υπόχρεων ή των
νόμιμων εκπροσώπων τους που παραβιάζουν τις διατάξεις του νόμου α