close

Enter

Log in using OpenID

12-Dec 2014.pmd - Pro-People Arts Project Media Group

embedDownload
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Voice of Social Concerns
√≈Ò-D, ¡ß’-AC, Á√ßÏ [email protected]
Email: [email protected]
HARBANS SINGH 416-817-7142
Pro-People Arts Project Media Group
DEVINDER TOOR 416-902-9372
MASTER BHAJAN SINGH 403-455-4220
Website: www.ppapmg.com
Registration No. [email protected]@@
√ßÍ≈Á’∆
ÁπÈ∆¡ª Á∂ ‘∂’ ÷∂Â «Ú⁄ ⁄≈‘∂ ¿π‘ ¡≈͉∂ ¡≈Í
鱧 ÒØ’ÂßÂ Á≈ È≈Ó Á∂Ú∂ ¿π√ «Ú⁄ ≈‹ ÍzÏßË «¬’
¡«‹‘∆ Ù«‘ ‘À «‹√ Á∆ ¤æÂ ¤≈«¬¡≈ ‘∂· ‘∆ Ï≈’∆
Á∂ ÍzÏßË ’≈«¬Ó ‘πßÁ∂ ‘È «‹È∑ª Á∆¡ª ‹Û∑ª ÓΩ‹±Á≈
≈‹ ÍzÏßË «Ú⁄Ø∫ ÍÀÁ≈ ‘∆ È‘∆∫ ’∆Â∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª √◊Ø∫
¿πÈ∑ª ˘ ¡ÓÚ∂Ò Úª◊ Úˉ Á∆ ÷π≈’ Ú∆ Óπ‘æ¬∆¡≈
’∆Â∆ ‹ªÁ∆ ˛Õ ⁄≈‘∂ ¿π‘ √Ó≈«‹’ ‘؉, Ë≈«Ó’ ‘؉,
≈‹È∆Â’, √«Ì¡≈⁄≈’ ‹ª «Ú«Á¡’ ‘Ø ‰ , ‘
«’√Ó Á∆¡ª ◊Â∆«ÚË∆¡ª «¬√ «Ú⁄ √ÓØ‘ ‹ªÁ∆¡ª
‘ÈÕ ≈‹ Íz Ï ß Ë Áπ ¡ ≈≈ ⁄Ò≈¬∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª Úæ ÷ Ø Úæ÷∆¡ª ⁄≈Òª «‹‘Û∆¡ª ÒØ’ª Á∆ Ó≈È«√’Â≈ ȱß
◊πÒ≈Ó∆ Á∆¡ª ‹ß‹∆ª «Ú⁄ ‹’Û «ÁßÁ∆¡ª ‘ÈÕ ¡≈Ó
ÒØ’ª ”Â∂ «¬‘ «¬’ ÁπÈ∆¡≈ Á∂ «Ú’≈√ Á∂ Ȫ ”Â∂ Óπæ·∆
Ì ÒØ’ª Á∆ ÍzÂ∆«ÈËÂ≈ ‘∆ ’Á∆¡ª ‘È ¡Â∂ ¿πÈ∑ª
鱧 ÓπÈ≈¯≈ ’Ó≈¿π‰ Á≈ ‘∆Ò≈ ωÁ∆¡ª ‘ÈÕ ¡æ‹ ’æÒ∑
‘∆ È‘∆∫ «¬‘ √Á∆¡ª ÂØ∫ ‘∆ ÒØ’ª 鱧 Úæ÷Ø-Úæ÷∂ «ÁÒ
Á«‘Ò≈¿π ‰ Ú≈Ò∆¡ª ’≈Ú≈¬∆¡ª È≈Ò ÒØ ’ ª Á≈
«Ë¡≈È ¿πÈ∑ª Á∂ ¡√Ò∆ Óπæ«Á¡ª ÂØ∫ Í∑∂ ’È «Ú⁄
’≈ÓÔ≈Ï ‘∆ È‘∆∫ ‘πßÁ∆¡ª √◊Ø∫ ¿πÈ∑ª Á∂ ÓÈπæ÷∆ ¡«Ë’≈ª
˘ ÷ÂÓ ’È «Ú⁄ Ú∆ ¡≈͉≈ ÔØ◊Á≈È Í≈™Á∆¡ª
‘ÈÕ «‹Ú∂∫ «√‘ √∂Ú≈Úª ¡Â∂ «Ú«Á¡≈ 鱧 Íz≈¬∆Ú∂‡
’È≈ «‹√ «Ú⁄ √’≈∆ «√æ«÷¡≈ ÂßÂ 鱧 ÂÏ≈‘
’È Á∆¡ª ‘’±ÓÂ∆ ÈÚ¿πÁ≈Ú≈Á∆ È∆Â∆¡ª ≈‘∆∫
√ß«ÚË≈È ”⁄ Á‹ Óπ¯Â «√æ«÷¡≈ Á≈ ‘æ’ ÷Ø‘‰≈, ¿π√
ȱ ß ÚÍ≈ Á≈ √≈ËÈ Ï‰≈¿π ‰ ≈ «Ú«Á¡≈ ”Â∂ «ÚÙÚ
ÏÀ∫’ª Á≈ ÍzÌ≈Ú «Á÷≈¬∆ «ÁßÁ≈ ˛Õ Úæ‚∂-Úæ‚∂ ÚÍ≈’
¡Á≈«¡ª 鱧 ÷πæÒ∑∂ ◊æÎ∂ Á∂‰≈ Â∂ ‹ÈÂ≈ Á∆ ‘æ’ √æ⁄
Á∆ ’Ó≈¬∆ Â∂ ‘Ø ‡À’√ª Á≈ ÏØfi, «’ ’≈ȱßÈ «Ú⁄
√Ø˪ ’’∂ ’≈«Ó¡ª 鱧 ¿πÈ∑ª Á∂ Óπ„Ò∂ ¡«Ë’≈ª ÂØ∫
Úªfi∂ ’È≈, ËÓ Á∂ Ȫ ”Â∂ ÒØ ’ ª «Ú⁄ Úß ‚ ∆¡ª
Í≈¿π‰≈, ¡≈¬∂ «ÁÈ ÚË ‘∆¡ª ∂Í Á∆¡ª ÿ‡È≈Úª,
‘æ’ Óß◊Á∂ ÒØ’ª 鱧 ‹Ï Á∂ È≈Ò «ÁÚ≈¿π‰≈ ÁπÈ∆¡≈
«Ú⁄ ¡≈ ‘∂ ¡≈«Ê’ ÓßÁÚ≈Û∂ Á∂ «ÁzÙ Á∆ ¡√Ò∆¡Â
Í∂Ù ’ «‘≈ ˛Õ ¡«‹‘∂ ≈‹ ÍzÏßË ÁΩ≈È «¬’ ¡«‹‘∂
¡◊ª‘Ú˱ √Ø ⁄ Ú≈Ò∂ ÒØ ’ ª Á∆ Ú∆ Â≈’ ‘π ß Á ∆ ˛
«‹‘Û∆ «¬È∑ª ⁄π‰ΩÂ∆¡ª 鱧 ’Ï±Ò ‘∆ È‘∆∫ ’Á∆ √◊Ø∫
«¬√ ÂØ∫ ÒØ’ª 鱧 «È˜≈ «ÁÚ≈¿π‰ Ú≈√Â∂ «¬’ ÈØ¡≈
ÏÁÒ Ú∆ Í∂Ù ’Á∆ ˛ «‹È∑ª 鱧 ¡≈͉≈ «√˪’
ÂΩ ”Â∂ ¬∂’≈ ’È Á∆ ÒØÛ ˛Õ
- ‘Ïß√ «√ßÿ
G
√Úº¤ Ì≈ Ҭ∆ Á≈¡Ú∂ Â∂
‘’∆’ª
¡≈Ëπ«È’ Ôπæ◊ «Ú⁄ ÍÈÍ «‘≈ ‚∂≈Ú≈Á ÙÏÁ √≈‚∆ √ß√«¥Â∆ ¡Â∂ √«Ì¡Â≈ Ò¬∆ ÷Â∂ Á∆
ÿø‡∆ ˛Õ ≈‹È∂Â≈Úª Á∆ ¤æÂ¤≈«¬¡≈ ¡Â∂ ÙË≈ Á∆ ¡≈Û «Ú⁄ Á±‹∂ ËÓª Á∆ Â∑ª ÒØ’ª Á∆
Ó≈È«√’Â≈ 鱧 ’Ó˜Ø ’È Ò¬∆ ¡æ‹ Á≈ ‚∂≈Ú≈Á∆ ÍzÌ≈Ú ¡ß◊∂˜∆ ÿ≈‘ Úª◊ ÚËÁ≈ ‘∆ ‹≈
«‘≈ ˛Õ Â≈Ò∆Ó ¡Â∂ «ÚÚ∂’ ÂØ∫ «‘ «¬È∑ª ‚∂«¡ª Á∂ ϱϫȡª ¿πÂ∂ “È∆Ó ‘’∆Ó ıÂ≈ ¬∂ ‹≈È”
Ú≈Ò∆ ’‘≈Ú ÷±Ï „π’Á∆ ˛Õ AI ÈÚßÏ [email protected] 鱧 ‘«¡≈‰≈ Á∂ ÏÚ≈Ò≈ √«Ê √ÂÒØ’ ¡≈ÙÓ
Á∂ Óπ÷∆ ≈ÓÍ≈Ò Á≈√ Á∆ Â≈˜≈ ÿ‡È≈ ‚∂≈Ú≈Á Á∆ ӱߑ ÏØÒÁ∆ Â√Ú∆ ˛, «‹√È∂ ËÓ Á∆ ¡≈Û
«Ú⁄ G ÒØ’ª Á∆ ‹≈È ‘∆ È‘∆∫ Ò¬∆ √◊Ø∫ Á∂Ù ËØ‘∆ Óπ˜Ó Ï‰ ’∂ √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈Õ «¬√ Á∆
«Ó√≈Ò ≈ÓÍ≈Ò ‘∆ È‘∆∫ √◊Ø∫ ¡È∂’ª ‘∆ ‘Ø ¡«‹‘∂ ¡÷ΩÂ∆ Ï≈Ï∂ ‘È ‹Ø Á∂Ù ¡Â∂ Á∂Ù Ú≈√∆¡ª Á≈
Úæ‚≈ Èπ’√≈È ’ ‘∂ ‘È «‹Ú∂∫ «’ ◊πÓ∆ ≈Ó ‘∆Ó, ¡≈Ù±ÂØÙ (ȱÓ«‘Ò∆¡≈) «ÈÓÒ Ï≈Ï≈
¡Â∂ Ï≈ͱ ¡≈√≈ ≈ÓÕ «¬È∑ª «Ú⁄Ø∫ Ï‘π«Â¡ª ¿πÍ ’ÂÒ ¡Â∂ ∂Í Á∂ ’∂√ Á‹ ‘ÈÕ ËßÈ-ËßÈ
√«Â◊π± ‚∂∂ Á≈ Óπ÷∆ ¡’√ ‘∆ Ì∂√ ÏÁÒ ’∂ ‹ÈÂ≈ √≈‘Ó‰∂ ÍzÚ⁄È ’È Ú≈Ò≈ ◊πÓ∆ ≈Ó
‚∂∂ Á≈ ÍzÙ≈Á ’«‘ ’∂ Íæ’∆¡ª Â∂ √Û∆¡ª √Ϙ∆¡ª ¡Â∂ ÎÒ ¡≈͉∂ ÙË≈Ò±¡ª 鱧 ⁄Ω÷∂ ÓπæÒª ”Â∂
Ú∂⁄ «‘≈ ˛Õ «¬√∂ ’À‡≈«◊∆ Á≈ «ÈÓÒ Ï≈Ï≈ ‹Ø ¡≈͉∂ ¡≈Í È±ß «’Í≈ Á≈ ¡Ê≈‘ √≈◊ Áæ√Á≈
˛Õ ¡≈͉∂ ÙË≈Ò±¡ª È±ß Ó˜≈’∆¡≈ Ò«‘‹∂ «Ú⁄ ’∆ È‘∆∫ ’«‘ßÁ≈, «¬‘ ¡√∆∫ √≈«¡ª È∂ ¡≈͉∂
’ßÈ∆∫ √π«‰¡≈ Â∂ ¡æ÷∆∫ Ú∂«÷¡≈ ˛Õ «¬’ ‘Ø Ï≈Ï≈ ’πÛ∆¡ª 鱧 È◊È ¡Ú√Ê≈ «Ú⁄ ¤æÍÛª «Ú⁄
È‘≈¿π‰ Ú≈Ò≈ ȱÓ«‘Ò∆¡≈ «‹√ Á∆ «¬’ √≈Ò Í«‘Òª ÂØ∫ Òæ◊∆ √Ó≈Ë∆ ª È‘∆∫ ‡πæ‡∆ Í Íø‹≈Ï
√±Ï∂ Á∆ √’≈ ¡Â∂ ‘≈¬∆’Ø‡ Á∂ ‘π’Óª Á∆ ’Ó ˜± ‡πæ‡ ◊¬∆ ˛Õ Ì≈Ú∂∫ ‘≈¬∆’Ø‡ È∂ ¡æ‹
¡≈Ù±ÂØÙ Á∂ ¡ß«ÂÓ √ß√’≈ Á∂ ‘π’Ó ‹≈∆ ’ «ÁæÂ∂ ‘È Í Á∂÷‰ Á∆ ÒØÛ ˛ «’ ¿±· Á≈ ÏπæÒ
«’√ ’Ú‡ ‹≈Ú∂◊≈Õ ÓÀ∫ √Ø⁄Á≈ ‘ª «’ «¬È∑ª ϱϫȡª 鱧 Ì◊Ú≈È Ï‰≈¿π‰ Ò¬∆ ¡ÈÍÛ∑ ‹ÈÂ≈
‘∆ È‘∆∫ ÍÛ∑∆ «Ò÷∆ ‹ÈÂ≈ Ú∆ Ï≈Ï Á∆ ‘æ’Á≈ ˛ ‹Ø Â’∆ÏÈ ¡Â∂ «ÚÚ∂’ «‘ ÙÏÁ ÙË≈
≈‘∆∫ ÍΩ Ï≈ª ’È «Ú⁄ Òæ◊∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ «¬Ë «¬‘ Ï≈Ï∂ ‚∂«¡ª ≈‘∆∫ ÚÍ≈ ⁄Ò≈ ’∂ «‹Ê∂ ÌØÒ∆Ì≈Ò∆ ‹ÈÂ≈ 鱧 ´æ‡Á∂ ‘È, ¿πÊ∂ √’≈ 鱧 ‡À’√ ±Í∆ Ó≈«¬¡≈ «Ú⁄ ’ØÛª πͬ∂ Á≈ ⁄±È≈ Ò◊≈
‘∂ ‘ÈÕ ÓÀ鱧 ¿π‘ «ÁÈ Á± È‘∆∫ ‹≈ÍÁ≈ ‹ÁØ∫ «¬‘ Ï≈Ï∂ √ØÚ∆¡Â ±√ Úª◊ Ì≈ Á∂ ‡π’Û∂-‡π’Û∂
’’∂ «¬√ Á≈ Ȫ «¬«Â‘≈√ Á∂ √πÈ«‘∆ Íø«È¡ª «Ú⁄ «Ò÷ Á∂‰◊∂Õ ¡æ‹ ÚæË ‘∂ ‚∂≈Ú≈Á Ï≈∂
«‹ßÈ≈ «Ò÷∆¬∂ ¿πÈ≈ ÊØÛ∑≈ ˛Õ «Ò÷‰ È±ß Âª «¬È∑ª Á∆¡ª ’±ª Á∆ ͱ∆ «’Â≈Ï «Ò÷∆ ‹≈ √’Á∆
˛ Í ÓÀ∫ «¬È∑ª ⁄≈ √Âª ≈‘∆∫ ¡≈͉∂ «Ú⁄≈ª Á≈ ¡ß ’Á≈ ‘ªÕ
√Û’ «’È≈∂ ‚∂∂ ¿π◊∂, ÒØ’ª Á∂ ¡Ó≈È ÒÀ ‚πæÏØÕ
¡ßÈÓ ¡ßÈ∆ ‘ÎÛ≈ ÁÎÛ∆, ‡πæÒ Ó⁄≈¬∂ ÙØÕ
Ì◊Ú∂∫ Ï≈«‰¡ª ¡ßÁ ¬∂Ê∂, ´æ’-´æ’ ÏÀ·∂ ⁄ØÕ
H
√Ì Ò¬∆ Ï≈Ï ¡Â∂ Óπ¯Â
«Úæ«Á¡≈ È≈◊«’ª Á≈ Ó±Ò ‘æ’
AB
More than 3,000 Take to
the Streets to Stop
Massive Hospital Cuts,
Closures and Privatization
BH
√Ó’≈Ò∆È Íø‹≈Ï ¡ßÁ
«√‘ «ÁzÙ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
2
’ΩÓªÂ∆ ÍæË ”Â∂ ÍæÂ’≈ª Á∂ I@ Î∆√Á∆ ’≈«ÂÒ «’¿π∫ ÁÈÁÈ≈¿π∫Á∂ «ÎÁ∂ ‘È?
¶‚È ÂØ∫ ÈÍ≈Ò «√ßÿ Ù∂«◊æÒ
Ï∆Â∂ «ÁÈ∆∫ «‹Ú∂∫ ‘«¡≈‰≈ «Ú⁄
Ò◊Ì◊ G@ ÍæÂ’≈ª Á∆ √Ó±«‘’ ÂΩ
”Â∂ ’πæ‡Ó≈ ≈‘∆∫ ˜ıÓ∆ ’È Ú∂Ò∂
Ì≈Â∆ ÒØ ’ ≈‹ Á≈ Â≈È≈Ù≈‘∆
Óπ ‘ ªÁ≈ Ï∂ « È’≈Ï ‘Ø « ¬¡≈ Ú∂ « ÷¡≈
«◊¡≈ ˛, ¿π√∂ Â∑ª √ß√≈ Ì «Ú⁄
«¬æ’-Íπ÷∆ ‹ª «¬æ’-Í≈‡∆ Â≈È≈Ù≈‘∆
‘≈’Óª Ú≈Ò∂ Á∂ Ù ª «Ú⁄ √À ∫ ’Û∂
ÍæÂ’≈ª Á∂ ’ÂÒ ‘ج∂ ‹ª ’∆Â∂ ◊¬∂
‘È, «‹È∑ª «Ú⁄ Ò◊Ì◊ I@ Î∆√Á∆
ÍæÂ’≈ª Á∂ ’≈«ÂÒ ’ΩÓªÂ∆ ÍæË
”Â∂ ÁÈÁÈ≈¿π∫Á∂ «Î ‘∂ ‘ÈÕ «‹√
Á∂ ÎÒ√± Í ÒØ ’ ≈‹∆ ‹ª ◊À  ÒØ ’ ≈‹∆ Á∂ Ù ª «Ú⁄ Íæ  ’≈ª Á∆
√πæ«÷¡≈ «¬√ Ú∂Ò∂ ◊ßÌ∆ Ó√Ò≈ ω
«◊¡≈ Ò◊Á≈ ˛Õ
Ì≈ Á∂ ’ΩÓ∆ ÓÈπæ÷∆ ¡«Ë’≈
’«ÓÙÈ Úæ Ò Ø ∫ ‘«¡≈‰≈ Íπ « Ò√ Á∂
‚≈«¬À’‡ ‹ÈÒ ˘ «¬√ √ÏßË∆ ÈØ«‡√
Ú∆ ‹≈∆ ’∆Â≈ «◊¡≈ ˛ «’ ÁØ ‘ÎÂ∂
Á∂ ¡ßÁ-¡ßÁ ÍæÂ’≈ª ”Â∂ √Ó±«‘’
’π‡
æ Ó≈ ’È Ï≈∂ ͱ∆ «ÍØ‡ Í∂Ù ’∂,
Í ¡√∆∫ ‹≈‰Á∂ ‘ª «’ Ì≈ «Ú⁄
«ÌzÙ‡ ¡Â∂ È∆Ó-«Èͱ√
ß ’ «È¡ªÍ≈«Ò’≈
¡Â∂ ≈‹ ÍzÏË
ß ’≈È «¬‘ Ó≈ÓÒ≈ ‘ΩÒ∆‘ΩÒ∆ ¿π√∂ Â∑ª Ò‡’‰ Òæ◊ ‹≈Ú∂◊≈
«‹Ú∂ ∫ ≈Ó ⁄ß Á  ¤ÂÍÂ∆ Ú◊∂
ÍæÂ’≈ª Á∂ ’ÂÒ Á≈ Ó≈ÓÒ≈ «Í¤Ò∂
Á‘≈’∂ ÂØ∫ Ò‡’Á≈ ¡≈ «‘≈ ˛Õ
ÍæÂ’≈ª Á∂ ’ÂÒ : «¬√ Ú∑∂
√ß√≈ Ì «Ú⁄ ‘π‰ Âæ’ DB ÍæÂ’≈
Ó≈∂ ‹ª ’ÂÒ ’∆Â∂ ◊¬∂ ‘È, Í ‹∂
«Í¤Ò∂ Ú«∑¡ª Á∆¡ª √±⁄∆¡ª ÎØÒ∆¬∂
ª «Í¤Ò∂ B@ Ú∑∂ ÁΩ≈È √ß√≈ Ì
«Ú⁄ AIIB ÂØ ∫ ‘π ‰ Âæ ’ [email protected]
‹È«Ò√‡ Ó≈∂ ◊¬∂ ‘È, «‹È∑ª «Ú⁄Ø∫
Ì≈ «Ú⁄ Ú∆ CB ÍæÂ’≈ ’ÂÒ
’∆Â∂ ◊¬∂ ‹ª ¡«√æË∂ ÂΩ ”Â∂ Ó≈∂ ◊¬∂
‘ÈÕ Ï∆Â∂ Ú«∑¡ª ÁΩ≈È «‹‘Û∂ √ß√≈
Ì Á∂ √Ì ÂØ ∫ Úæ Ë Íæ  ’≈ª Ò¬∆
÷ÂÈ≈’ ‹ª ¡√πæ«÷¡Â B@ Á∂Ù ‘È,
¿πÈ∑ª «Ú⁄ Ì≈ Á≈ Ú∆ È≈¿π∫ ÏØÒÁ≈
˛Õ ¡√∆∫ «¬æÊ∂ «¬È∑ª ÷ÂÈ≈’ Á∂Ùª
Á∂ È≈¿π ∫ ¡Â∂ «¬È∑ ª «Ú⁄ ¡≈͉∆
«‚¿± ‡ ∆ «ÈÌ≈¿π ∫ Á∂ ‘Ø ¬ ∂ ’ÂÒ ’∆Â∂
ÍæÂ’≈ª Á∆ «◊‰Â∆ Ú∆ Áæ√ ‘∂ ‘ªÕ
«¬≈’ «Ú⁄ AFF, «ÎÒÍ≈¬∆È GG,
√∆∆¡≈ GB, ¡Ò‹∆∆¡≈ F@,
Í≈«’√Â≈È EF, ±√ EF, √ØÓ≈Ò∆¡≈
EC, ’Ø ¶ Ï∆¡≈ DE, Ì≈ CB,
ÓÀ ’ √∆’Ø C@, Ï≈˜∆Ò BI,
¡Î◊≈«È√Â≈È BF, Âπ’∆ B@, √z∆
¶’≈
AI,
ÏØ √ È∆¡≈
AI,
Â≈«˜’√Â≈È AG, Úª‚≈ AG,
«¬˜≈¬∆Ò ¡Â∂ «¬√ ÚæÒØ∫ ÁæÏ∂ ‘ج∂
ÎÒ√Â∆È∆ «¬Ò≈’∂ «Ú⁄ AF,
√∆¡≈«Ò˙È «Ú⁄ AF ¡Â∂ Ïß◊Ò≈Á∂Ù
«Ú⁄ AE ÍæÂ’≈ ¡≈͉∆ «‚¿±‡∆
’Á∂ ‘ج∂ Ó≈∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ
‹∂Ò∑ª «Ú⁄ ÍæÂ’≈ : ¡Ó∆’≈
«Ú⁄ «È¿± Ô ≈’ √«Ê Íæ  ’≈
√πæ«÷¡≈ √ß√Ê≈, ““’Ó∂‡∆ ‡± Í؇À’‡
‹È«Ò√‡√””, ¡Èπ√≈ «Í¤Ò∂ Ú«∑¡ª
ÁΩ≈È √À∫’Û∂ ÍæÂ’≈ª ˘ ‹∂Ò∑ª «Ú⁄
‚æ«’¡≈ «◊¡≈ Ú∂«÷¡≈ «◊¡≈ ˛Õ Ì≈Â
√Ó∂ √ß√≈ Ì «Ú⁄ [email protected] ÁΩ≈È
AGI, [email protected] «Ú⁄ BCB ¡Â∂ [email protected]
«Ú⁄ BAA ÍæÂ’≈ ‹∂Ò∑ª «Ú⁄ ‚æ’∂
‘∂ ‘ÈÕ «Í¤Ò∂ Ú∑∂ ¬∆≈È «Ú⁄ ⁄؉ª
ÂØ∫ Í«‘Òª «¬æ’-Íπ÷∆, «¬æ’-Í≈‡∆
‹ª «¬ß‘≈¡-«¬√Ò≈Ó∆ √Ø⁄ Á∂ «ÚπæË
¡≈Ú≈˜ ¿π · ≈¿π ‰ ‹ª «Ò÷‰ Ú≈Ò∂
«ÈÍæ÷, «È‚ ¡Â∂ ÒØ’≈‹-Íæ÷∆ √Ø⁄
‹ª «ÍØ«‡ß◊ ’È Ú≈Ò∂ CE ÂØ∫ E@
ÍæÂ’≈ª ˘ ‹∂Ò∑ª «Ú⁄ ‚æ’ «ÁæÂ≈
«◊¡≈ Áæ«√¡≈ «◊¡≈ ˛Õ Ú∑∂ [email protected]
ÁΩ  ≈È «‹È∑ ª Á∂ Ù ª «Ú⁄ E ÂØ ∫ Úæ Ë
Íæ  ’≈ª ˘ «◊z Î Â≈ ’’∂ ‹∂ Ò ∆∫
‚æ«’¡≈ «◊¡≈ ˛, ¿πÈ∑ª «Ú⁄Ø∫ ¬∆≈È
«Ú⁄ CE, Âπ’∆ «Ú⁄ D@, ⁄∆È «Ú⁄
CB, Ú∆¡ÂÈ≈Ó «Ú⁄ AH, √∆∆¡≈
«Ú⁄ AB, ¡À  ∆‡∆∆¡≈ «Ú⁄ BB,
¡À ‹ Ï≈¬∆‹≈È «Ú⁄ H, ¬∆ÊØ Í ∆¡≈
«Ú⁄ G ¡Â∂ «Ó√ «Ú⁄ E ˘ ’À Á
’È≈ ÚȉÔØ ◊ ‘ÈÕ Ï∆Â∂ Ú∑ ∂
Ì≈ «Ú⁄ Ú∆ «¬æ’ ÍæÂ’≈ ˘ ‹∂Ò∑
«Ú⁄ ‚æ«’¡≈ «◊¡≈ ˛Õ
√ÚÀ √ÚÀ - ÏÈÚ≈√∆ ω∂ √À ∫ ’Û∂
ÍæÂ’≈ : «¬æ’-Íπ÷∆, «¬æ’-Í≈‡∆
Â≈È≈Ù≈‘∆ ‹ª ≈‹È∆Â’ ÂÈ≈¡Ìͱ Á∂Ùª «Ú⁄ «‹æÊ∂ ÍæÂ’≈ª ˘
¡≈͉∆ «ÈÍæ ÷ ‹ª ÒØ ’ -≈‹ Íæ ÷ ∆
√Ø ⁄ ¡Í‰≈¿π ‰ ’≈È ¿π È ∑ ª Á∂ Ù ª
Á∆¡ª √’≈ª ¡Â∂ √’≈ª Á∆¡ª
◊π Í Â ¬∂ ‹ ß √ ∆¡ª ‹ª √Ê≈ÍÂ∆¡ª
ÍæÂ’≈ª ˘ ‹∂Ò∑ «Ú⁄ ‚æ’Á∆¡ª ‹ª
¡«√æË∂ ÂΩ ”Â∂ ’ÂÒ ’Ú≈ «ÁßÁ∆¡ª
‘È, ¿πÈ∑ª Á∂Ùª Á∂ ÍæÂ’≈ ¡≈͉∆
√πæ«÷¡Â≈ ˘ Óπæ÷ æ÷Á∂ ‘ج∂ «ÚÁ∂Ùª
«Ú⁄ Íπ æ ‹ ’∂ √ÚÀ - ÏÈÚ≈√∆ ‹ª
√’≈∆ ÂΩ ”Â∂ √ßÔπ’ ≈Ù‡ Á∆
AIEA ’ÈÚÀ È ÙÈ Á∆¡ª Ë≈≈Úª
¡Ë∆È «√¡≈√∆ ÍÈ≈‘◊∆ ωÁ∂ ¡≈
‘∂ ‘ÈÕ «‹Ú∂∫ AIHD ÂØ∫ Ï≈¡Á ¡È∂’
Ì≈Â∆ Íæ  ’≈ Íø ‹ ≈Ï ÂØ ∫ «ÚÁ∂ Ù
Íπ拉 ¡Â∂ √ÚÀÏÈÚ≈√∆ ω ’∂ «√æË∂
‹ª ¡«√æË∂ ÂΩ ”Â∂ «ÚÁ∂Ù∆ ÒØ’≈‹ª
«Ú⁄ Ú√‰ «Ú⁄ √ÎÒ ‘ج∂ √È, ¿π√∂
Â∑ ª ‘π ‰ Â‰≈¡-Ìͱ  ¡Â∂
¡√πæ«÷¡Â √Ófi∂ ‹ªÁ∂ ¬∂. √∆. ¡≈¬∆.,
¡Î∆’∆, Óæ Ë -ͱ  Ï∆ ‹ª ͱ  Ï∆
Ô±Í∆¡È Â∂ ’∂∫Á∆ Ô±Í∆¡È Á∂Ùª ÂØ∫
√ÚÀ-ÏÈÚ≈√∆ ω ’∂ √πæ«÷¡Â √Ófi∂
‹ª Í⁄≈∂ Á∂Ùª «Ú⁄ Ú«∑¡ª ÂØ∫ Ú√‰
Òæ◊ ͬ∂ ‘ÈÕ ÍæÂ’≈ √πæ«÷¡≈ ’Ó∂‡∆
Á√ßÏ [email protected]
Á∆ Â≈˜≈ «ÍØ  ‡ ¡Èπ √ ≈ «‹æ Ê ∂
ÍæÂ’≈ª Á∂ I@ Î∆√Á∆ ’≈«ÂÒ √ß√≈
Ì «Ú⁄ ÁÈÁÈ≈¿π∫Á∂ «ÎÁ∂ ‘È, ¿πµÊ∂
«Í¤Ò∂ Íø ‹ Ú«∑ ¡ ª ÁΩ  ≈È [email protected]
ÍæÂ’≈ √ÚÀ-ÏÈÚ≈√∆ ω’∂ ¡≈͉∆
‹≈È ¡Â∂ Í«Ú≈ Ï⁄≈ ‘∂ ‘ÈÕ «‹‘Û∂
‰≈¡ Ìͱ, ÷ÂÈ≈’ ‹ª ÍæÂ’≈ª
Ò¬∆ ¡√π«æ ÷¡Â √Ófi∂ ‹ªÁ∂ Á∂Ùª «Ú⁄Ø∫
A@ ÂØ ∫ Úæ Ë Í∆Û Íæ  ’≈ √ÚÀ ÏÈÚ≈√∆ ω ’∂ ¡≈͉∆ ‹ÈÓ-̱Ó∆
¤æ‚ ¸æ’∂ ‘È, ¿πȪ∑ «Ú⁄Ø∫ ¬∆≈È Á∂ GF,
√∆∆¡≈ Á∂ DD, √π Ó ≈Ò∆¡≈ Á∂ DB,
¬∆ÊØÍ∆¡≈ Á∂ DA, ¡À∆‡∆¡≈ Á∂ BI,
«’¿±Ï≈ Á∂ AH, Í≈«’√Â≈È Á∂ AE, √z∆
¶’≈ Á∂ AD, Úª‚≈ Á∂ AA ¡Â∂
◊À∫Ï∆¡≈ Á∂ A@ Í∆Û ÚȉÔØ◊ ‘ÈÕ
¿π ’  Í∆Û Íæ  ’≈ «‹‘Û∂
◊Úª„∆ ‹ª Á±-Áπ≈‚∂ Á∂ √πæ«÷¡Â
Á∂Ùª «Ú⁄ Íπ拉 «Ú⁄ √ÎÒ ‘ج∂ Áæ√∂
◊¬∂ ‘È, ¿πÈ∑ª Á∂Ùª ¡Â∂ √ÚÀ-ÏÈÚ≈√∆
ω∂ ÍæÂ’≈ª Á∆ «◊‰Â∆ ¡Èπ√≈
¡Ó∆’≈ «Ú⁄ GG, ’∆È∆¡≈ «Ú⁄ E@,
Âπ  ’∆ «Ú⁄ DA, Îª√ «Ú⁄ BF,
√Ú∆‚È «Ú⁄ AE, È≈Ú∂ «Ú⁄ AA,
√π‚≈È «Ú⁄ I, Ô±.’∂. «Ú⁄ I ¡Â∂
ÒÀÏÈ≈È «Ú⁄ I ÍæÂ’≈ «ÁÈ ’‡∆
’ ‘∂ ‘ÈÕ «¬È∑ª ‹ÈÓ̱Ó∆ ¤æ‚ ’∂
◊¬∂ ÍæÂ’≈ª «Ú⁄Ø∫ ’¬∆ Ê≈Úª ”Â∂
√«ÊÂ∆ √«‘‰ÔØ◊ ‘؉ ’≈È Ì≈Ú∂∫
⁄≈-Íø‹ Î∆√Á∆ ÍæÂ’≈ «ÚÁ∂Ùª ÂØ∫
Ú≈Í√ ¡≈͉∂ Á∂Ù ÍÂÁ∂ Ú∂÷∂ ◊¬∂
‘ÈÕ Í ’π æ Ò √ÚÀ - ÏÈÚ≈√∆ ω∂
ÍæÂ’≈ª «Ú⁄Ø∫ ÿæ‡Ø-ÿæ‡ B@ Î∆√Á∆
Íæ  ’≈ ¡≈͉∂ ÈÚ∂ ∫ ¡Í‰≈¬∂ ‹ª
«‘≈«¬Ù∆ Á∂ Ù ª «Ú⁄ Íæ  ’≈∆ Á≈
«’æÂ≈ ‘∆ ¡Í‰≈¿π‰ ‹ª Ï’≈ æ÷‰
«Ú⁄ √ÎÒ ‘ÈÕ
Ì≈Â∆ ÍæÂ’≈ª Á∆ ’πæ‡-Ó≈ :
Ï∂ Ù æ ’ Ì≈ ¡≈͉∂ ◊Úª„∆
Í≈«’√Â≈È ¡Â∂ ¬∆≈È, ¬∆≈’,
√∆∆¡≈ Úª◊ «¬æ’ ËÓ∆, «¬æ’-Í≈‡∆,
‰≈¡-Ìͱ ÒØ’≈‹ ‹ª ÷πæÒ∑ ÂΩ ”Â∂
Â≈È≈Ù≈‘∆ ≈‹ È‘∆∫ ˛, Í AIGE Á∆
‘ß◊≈Ó∆ ¡ÀÓ‹À∫√∆, ‹±È AIHD Á∆ ÎΩ‹∆
’≈Ú≈¬∆, ÈÚßÏ AIHD «Ú⁄ «√æ÷ª
Á≈ √Ó± « ‘’ ’ÂÒ∂ ¡ ≈Ó, B@@B Á∆
Óπ√«ÒÓ «ÚØË∆ ◊π‹≈Â∆ ’≈Ú≈¬∆,
¡Â∂ ÈÚßÏ [email protected] Á∆ ‘«¡≈‰≈ «Ú⁄
ÍæÂ’≈ª Á∆ √Ó±«‘’ ’π‡
æ Ó≈ «¬√∂ Ï‘π’ΩÓ∆, Ï‘π-È√Ò∆, Ï‘π-ËÓ∆ ¡Â∂ Ï‘πÍ≈‡∆ ÒØ’≈‹ Ú≈Ò∂ Ó∂∂ ¡≈͉∂ Á∂Ù
«Ú⁄ ‘∆ √≈‚∆¡ª ¡æ ÷ ª √≈‘Ó‰∂
Ú≈Í«¡≈ ˛Õ «‘√≈ «Ú÷∂ «¬æ’ √≈Ï’≈
‹¶Ë, (¡ÓØ Ò ’ «√ß ÿ ) :
Ó‘≈È ¡≈˜≈Á∆ ÿπ Ò ≈‡∆¬∂ Ù‘∆Á
’Â≈ «√ß ÿ Ïæ Ï  Á∆ Ô≈Á ”⁄
¿π ‘ Ȫ Á∂ «Íø ‚ ⁄æ ’ ’Òª «Ú÷∂
Ò≈«¬Ï∂  ∆ ˘ È«Ú¡≈¿π ‰ ¡Â∂
‘ÓÈ «Í¡≈∆ ω≈¿π ‰ Ò¬∆
’Â≈ «√ßÿ ÏæÏ Ô≈Á◊≈∆ ’ÒæÏ,
◊z≈Ó Íø⁄≈«¬Â, ¡Ó∆’≈ ÂØ∫ ¡≈¬∂
Ó≈√‡ Ó∂Ù ⁄ßÁ Á∂ «ÚÙ∂Ù ¿πµÁÓ,
Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ’Ó∂‡∆, ‹¶Ë
¡Â∂ ¡«Ë¡À È ’∂ ∫ Á ȱ  Ó«‘Ò Á∂
ÌÚ∂ ∫ √«‘ÔØ ◊ È≈Ò Ô≈Á◊≈∆
√Ó≈◊Ó ’∆Â≈ «◊¡≈Õ
Ù‘∆Á ’Â≈ «√ßÿ ÏæÏ Á∂
Ïπ æ  ˘ ‘≈ Í«‘È≈ ’∂ È◊
«ÈÚ≈√∆¡ª ¡Â∂ Úæ÷-Úæ÷ ‹Ê∂ÏßÁ∆¡ª
Á∂ ÍzÂ∆«Èæ˪ È∂ ÷Û∑∂ ‘Ø ’∂ Ù˪˜Ò∆
¡ÍÈ ’∆Â∆Õ Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈
’Ó∂‡∆ ¡Â∂ ¡«Ë¡ÀÈ ’∂∫Á ȱÓ«‘Ò
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
3
«ÌzÙ‡ ’Ó⁄≈∆ ˘ √’≈∆ √Íz√Â∆
¡Ë∆È ¡≈͉∂ Ú؇-ÏÀ∫’ Ò¬∆ ◊π± ‹ª
√«Â◊π  ± - Ó‘ªÍπ  ٠ω≈ ’∂ ¿π √ Á∂
˜π  ÓÍ∂ Ù ≈ ‹∆ÚÈ ”Â∂ ÍÁ≈ Í≈¿π ‰
«ÚπæË ¡≈Ú≈˜ ¿π·≈¿π‰ ‹ª ÓΩ’∂ ”Â∂
⁄⁄≈ ’È Ú≈Ò∂ Ò◊Ì◊ G@
ÍæÂ’≈ª ˘ ‘«¡≈‰≈ Íπ«Ò√ ÚæÒ∫Ø «’√∂
√’≈∆ ‘π’Ó ¡Èπ√≈ ¿πÈ∑ª Á∆¡ª
Ï≈‘ª, Òæª ¡Â∂ ’∆ÓÂ∆ ’ÀÓ∂ ÂØÛÈ
Á∆ Â≈È≈Ù≈‘∆ ’≈Ú≈¬∆ Ì≈Â∆ ‘≈’Óª
Á∆ Â≈˜≈ ¿π Á ≈‘‰ ˛, «¬‘ ¿π √ ∂
‘«¡≈‰≈ «Ú⁄ Ú≈Í«¡≈ ˛, «‹æÊ∂ ¡æ‹
ÂØ∫ Á√-«◊¡≈ª Ú∑∂ Í«‘Òª √√≈
«Ú÷∂ ““ͱ≈ √æ⁄””, ¡÷Ï≈ Ú≈Ò∂ ≈Ó
⁄ßÁ ¤ÂÍÂ∆ ˘ √æ⁄ ÏØÒ‰ Á∆ √˜≈
Á∂ ‰ Ò¬∆ ’ÂÒ ’∆Â≈ ‹ª Ó≈«¡≈
«◊¡≈ √∆Õ «¬√ Â≈˜≈ √Ó±«‘’ ’πæ‡Ó≈
Ú∂Ò∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ Ì≈Â∆ ÒØ’-≈‹
Á≈ ⁄ΩÊ≈ ÊßÓ ’«‘Ò≈¿π‰ Ú≈Ò∂ «¬æ’
Ú◊ ˘ «¬√∂ ÒØ’-≈‹ Á∂ Á±‹∂ ‘≈’Ó∆
Ú◊ È∂ √Ï’ «√÷≈«¬¡≈ ˛Õ ‹∂ Ì≈Â
«Ú⁄ Íæ  ’≈ª Á∆ √π  æ « ÷¡Â≈ ‘∆
◊ßÌ∆ Ó√Ò≈ ˛, ª Ì≈ Á∂ «Ú’≈√
Á∆ √π«æ ÷¡Â≈ ’Ω‰ ’∂◊≈?
Ì≈Â∆ Íæ  ’≈ª Á∂ ’ÂÒ :
Ì≈Â∆ ÒØ ’ ≈‹ «Ú⁄ Íæ  ’≈ª Á∂
’ÂÒ ’¬∆ Á‘≈«’¡ª ÂØ∫ ‘πßÁ∂ ¡≈ ‘∂
‘ÈÕ ÍæÂ’≈∆ Ì≈¬∆⁄≈∂ ˘ «‘Ò≈¿π‰
Ú≈Ò≈ Í«‘Ò≈ ’ÂÒ «‘ß Á ± √Ó≈⁄≈
◊πæÍ Á∂ Ï≈È∆ ¡Â∂ √≈Ï’≈ ’ª◊√∆
¡≈◊± Ò≈Ò≈ ‹◊ È≈≈«¬‰ Á≈ I
√Âß Ï  AIHA ˘ ‘Ø « ¬¡≈Õ ¿π √ ÂØ ∫
Ï≈¡Á Ì≈ «Ú⁄ ¡È∂’ª ÍæÂ’≈ª
Á∂ ’ÂÒ ‘ج∂ ‘È, «‹È∑ª Á∆ «◊‰Â∆
‘π‰ Âæ’ Íø‹≈Ï Á∂ ÍæÂ’≈ª √Ó∂ E@
Á∂ Ò◊Ì◊ ‘Ø Ú ∂ ◊ ∆Õ Íø ‹ ≈Ï «Ú⁄
√Ú◊Ú≈√∆ √z∆ ‹◊ È≈«¬‰ ÂØ∫
Ï≈¡Á √z∆ Ó∂Ù ⁄ßÁ («‘ßÁ √Ó≈⁄≈
◊πæÍ), ¡æ‹ Á∆ ¡≈Ú≈˜ ¡Â∂ ؘ≈È≈
¡‹∆ Á∂ ≈Ó «√ßÿ «Ï«¶◊ (‹¶Ë),
√z∆ ¡ÀÓ.¡ÀÒ. ÓÈ⁄ßÁ≈ (Í«‡¡≈Ò≈), «‘ßÁ
√Ó≈⁄≈ Á∂ ≈‹Íπ≈ «Ú⁄ ÍæÂ’≈
ÌØ Ò ≈ È≈Ê Ó≈√± Ó , √π Ó ∆ «√ß ÿ ,
«◊¡≈È∆ ‹◊‹∆ «√ß ÿ , ’π ÷ ≈‹
«√ß ÿ , ÏÒÁ∂ Ú «√ß ÿ Ó≈È, È«ß Á 
«√ßÿ Í≈Ò, ÍÁπÓÈ «√ßÿ ¡Â∂ ’¬∆
‘Ø  «Ú¡’Â∆ ¡≈͉∂ π ˜ ◊≈ Ò¬∆
ÍæÂ’≈ Á∂ ÂΩ ”Â∂ √∂Ú≈ ’Á∂ Ó≈∂
◊¬∂ ‘È, ‹Ø Ï‘π  ‘∆ ¡Î√Ø √ È≈’
ÿ‡È≈Úª ‘ÈÖ Ö . .....ÓÀ ∫ ÒØ ’ Âß Â 
Ú∂«÷¡À, Ï∆Ó≈ ¡≈͉∂ Á∂Ù Á≈!!
ÓØÏ≈«¬Ò @GI@-CAI@-HCH
[email protected]
ÍÚ≈√∆ Ì≈Â∆¡ª ”Â∂ ‡À’√ «’¿∞∫?
’∂‘ Ù∆¯
Ì≈ «Úº⁄ Ì≈‹Í≈ Á∆ √’≈
Ï‰È Á≈ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ¯≈«¬Á≈ ‘∞‰
Â’ ’∂ÚÒ ÍzË≈È Ó≥Â∆ È«≥Á ÓØÁ∆
˘ ‘∆ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ’ΩÓ∆ ͺË ”Â∂ ÓπÒ’
Á∆ Ú≈◊‚Ø ¿∞√ Á∂ ‘ºÊ ¡≈ ◊¬∆ ‘À
¡Â∂ ’Ω Ó ªÂ∆ ͺ Ë  ”Â∂ «ÚÙÚ Á∆
Úº‚∆ Â≈’ ¡Ó∆’≈ ÚºÒØ∫ ¿∞√ ˘
Ó≈È-√ÈÓ≈È «ÓÒ «◊¡≈ ‘À ‹ÁØ∫«’
«Í¤Ò∂ Ò◊Í◊ ‚∂„ Á‘≈’∂ ÂØ∫ ¿∞‘
¿∞√ ˘ Ú∆˜≈ Á∂‰ ÂØ∫ Ú∆ «¬È’≈
’ «‘≈ √∆Õ ¡Ó∆’≈ Í‘∞≥⁄ ’∂ ÓØÁ∆
È∂ ÍÚ≈√∆ Ì≈Â∆¡ª È≈Ò ’¬∆
Ú≈¡Á∂ ’∆Â∂ Õ ¿∞ Ó  Ì Á≈ Ú∆˜≈
Á∂‰≈ Ú◊À≈ ⁄≥◊≈ ’ÁÓ «’‘≈ ‹≈
√’Á≈ ‘À Í «ÁºÒ∆ Í‘∞≥⁄«Á¡ª ‘∆
Í«‘Ò ‘Ø «’√∂ ’≥Ó Á∆ ‘Ø ◊¬∆, ‹Ø
ÍÁ∂ √ ∆∫ Úº √ Á∂ Ì≈Â∆¡ª Á∂ ‘∆
«ıÒ≈¯ È‘∆∫ √◊Ø∫ Á∂Ù Á∂ Ú∆ «ıÒ≈¯
√≈Ï ‘ØÚ∂◊∆Õ ÓπÒ’ Á∂ ‘≈’Óª Á∆
«˜≥ Ó ∂ Ú ≈∆ Á∂ Ù Á∆ ¡≈«Ê’Â≈ ˘
Â’«Û¡ª ’È≈ ‘Ø ‰ ∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘À ,
÷Ø ÷ Ò≈ ’È≈ È‘∆∫Õ Â’Û∆
¡≈«Ê’Â≈ È≈Ò √≈Ú∂∫ «Ú’≈√ Á∆
◊ºÒ Ú∆ √Ófi ÍÀ √’Á∆ ‘À Í ‹Ø ‘∞‰
Ó√Ò≈ Â∞«¡≈ ‘À ¿∞√ È≈Ò ’‘≈‰∆
Ó≈Û∂ Í≈√∂ ˘ ‘∆ ‹≈Ú∂◊∆Õ
√Ì ÂØ∫ Ó≈Û∆ ◊ºÒ ‹Ø ÍÚ≈√∆
Ì≈Â∆¡ª Ï≈∂ ‘ج∆ ¿∞‘ «¬‘ ‘À «’
ÍÁ∂√∆∫ Úº√Á∂ Ì≈Â∆ ‹ÁØ∫ ¡≈͉∂
ÓπÒ’ ˘ ÍÀ√∂ Ì∂‹‰◊∂ ª ¿∞È∑ª ”Â∂
AB.CF ¯∆√Á∆ √«Ú√ ‡À’√ Òº◊∂◊≈Õ
Ì≈Ú ‹∂ Â∞√∆∫ «¬º’ Òº÷ ∞ͬ∂ ¡≈͉∂
Óª-Ï≈Í, ÌÀ‰ª-Ì≈Úª, Ϻ«⁄¡ª ‹ª
«ÙÂ∂Á≈ª ˘ Ì∂‹Ø◊∂ ª Ò◊Í◊ √≈„∂
’∞ AB ‘˜≈ ∞ͬ∂ √’≈ ˘ Á∂‰∂
ÍÀ‰◊∂Õ ÍÂ≈ È‘∆∫ «¬‘ ’≈‘Á≈ Ù◊È
‘À ‹Ø √’≈ ˘ ˜ÏÁ√Â∆ Í≈¿∞‰≈
‘∆ ÍÚ∂◊≈? «¬‘ ª ÍÁ∂√∆∫ Úº√Á∂
Ì≈Â∆¡ª «Úº⁄ Ï∂◊≈È◊∆ Á∂ ¡«‘√≈√
˘ ‘Ø  ‚± ≥ ÿ ≈ ’È Ú≈Ò≈ ÌÀ Û ≈
√’≈∆ ’ÁÓ ‘∆ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈
‘ÀÕ «¬√ ˘ ÍÚ≈√∆ Ì≈Â∆¡ª ”Â∂
Ò≈«¬¡≈ ÈÚª «¬º ’ ∆Ú∆∫ √Á∆ Á≈
“‹˜∆¡≈” Ú∆ «’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ «¬√
È≈Ò ÍÚ≈√∆ ¡≈͉∂ ÓπÒ’ ˘ ÍÀ√∂
Ì∂‹‰ Á≈ ’ج∆ ‘Ø √Â≈ Һ̉◊∂,
‹Ø ÓπÒ’ Á∆ ¡≈«Ê’Â≈ Ú≈√Â∂ ⁄≥◊≈
È‘∆∫ ‘ØÚ∂◊≈Õ «¬√ È≈Ò ‘Ú≈Ò∂ Ú≈Ò∂
’≈Ò∂ ’≈ØÏ≈∆ Úˉ-ÎπºÒ‰◊∂Õ ’≈Ò≈
ËÈ ÌÍ»Â≈ È≈Ò ÚË∂◊≈Õ «¬º’ Í≈√∂
Í«‘Ò∂ ’≈Ò∂ ËÈ ˘ «ÚÁ∂ Ù ª «Úº ⁄ Ø ∫
Ú≈Í√ «Ò¡≈¿∞ ‰ Á∆¡ª ◊º Ò ª ‘Ø
‘∆¡ª ‘È Í Á»‹∂ Í≈√∂ ÈÚª ’≈Ò≈
ËÈ ÍÀÁ≈ ’È Á∂ √ÏºÏ ÍÀÁ≈ ’∆Â∂
‹≈ ‘∂ ‘È? Ï≈‘ Úº √ Á∂ ÒØ ’ ª ˘
Ï∂¬∆Ó≈È∆ ’È Ú≈√Â∂ Ó‹Ï» ’∆Â≈
‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√ È≈Ò Á∂Ù Ì◊ √Ø⁄
Á∂ ÒØ’ª Á∆ Á∂Ù Ì◊Â∆ ¡Â∂ √º⁄∆√πº⁄∆ Ó≈È«√’Â≈ ”Â∂ Ú∆ √º‡ Úº‹∂◊∆Õ
Á∂ Ù Á∂ È≈Ò ‘∆ Í≥ ‹ ≈Ï Á∆
¡≈«Ê’Â≈ Ú∆, ‹Ø Í«‘Òª ‘∆ Ò◊Í◊
√Ú≈ Òº÷ ’ØÛ Á∂ ’˜∂ ‘∂· ÁºÏ∆ ͬ∆
‘À, ‘Ø Ïπ∆ Â∑ª ÍzÌ≈«Ú ‘ØÚ∂◊∆Õ
Í≥‹≈Ï √’≈ ÚºÒØ∫ Í«‘Ò Á∂ ¡≈Ë≈
”Â∂ √≈∆¡ª «√¡≈√∆ Í≈‡∆¡ª ¡Â∂
¡≈«Ê’ Ó≈«‘ª ˘ È≈Ò ÒÀ ’∂ Ï≈‘
Úº √ Á∂ Í≥ ‹ ≈Ï∆¡ª ¡Â∂ Í≥ ‹ ≈Ï Á∆
¡≈«Ê’Â≈ ˘ ’Ó˜Ø ’È Ú≈Ò∂ «¬√
’≈Ò∂ ‘∞’Ó «ıÒ≈¯ ’∂∫Á √’≈ ˘
ÁÒ∆Ò ÌÍ»  ˜Ø  Á≈ „≥ ◊ È≈Ò
’«‘‰≈ Â∂ √Ófi≈¿∞‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À «’
«¬√ ‡À’√ ˘ Ò≈◊» È≈ ’∆Â≈ ‹≈Ú∂Õ
«¬√ Á∂ «√º‡∂ ÓπÒ’ Ú≈√Â∂ Ï‘∞ Ó≈Û∂
‘Ø √’Á∂ ‘ÈÕ ‘≈Òª«’ Ï≈‘ Úº√Á∂
ÒØ’ª Á∂ ÏÀ∫’ª «Úº⁄ ’ØÛª È‘∆∫ √◊Ø∫
¡Ϫ ∞ͬ∂ ͬ∂ ‘ÈÕ «¬‘ ª ‹º◊
˜≈‘ ‘À «’ ÏÀ∫’ª, ÍÁ∂√∆¡ª ÚºÒØ∫ º÷∂
«¬√ ÍÀ√∂ ÂØ∫ Ï‘∞ ’Ó≈¬∆ ’Á∆¡ª
‘ÈÕ ‹∂ ‡À’√ Ò≈¿∞‰≈ ‘∆ ‘ØÚ∂ ª ÏÀ∫’ª
ÚºÒØ∫ «¬È∑ª ÍÀ«√¡ª Á∂ ¡≈√∂ ÷º‡∂ ÓπÈ≈¯∂
«Úº ⁄ Ø ∫ ÏÀ ∫ ’ª ÂØ ∫ «¬‘ ÍÀ √ ∂ Ò¬∂ ‹≈‰∂
Ù‘∆Á ’Â≈ «√ÿß ÏæÏ Á∆ Ô≈Á ”⁄ √Ó≈◊Ó, Ò≈«¬Ïz∂ ∆ ˘ «ÁÂæ ≈ ÈÚª ±Í
ÚæÒØ∫ Íπ√Â’ª Á∂ √À‡, √∆È∆¡ ‡æ√‡∆
’≈Ó∂‚ ◊ßËÚ √∂È ’ؤÛ, √π«ßÁ
’πÓ≈∆ ’ؤÛ, ⁄ß‹∆ Ò≈Ò ’ß◊‰∆Ú≈Ò
¡Â∂ √«Ì¡≈⁄≈’ «Úß◊ Á∂ ’ÈÚ∆È
¡ÓØÒ’ «√ßÿ È∂ Ì∂∫‡ ’∆Â∂Õ ◊ßËÚ
√∂ È ’Ø ¤ Û ‘Ø  ª È∂ B@@@ π Í ¬∂
Ò≈«¬Ï∂∆ ˘ √‘≈«¬Â≈ Ú∆ «ÁæÂ∆Õ
’≈Ó∂‚ ◊ßËÚ √∂È ’Ø¤Û È∂
√Ó≈◊Ó ”⁄ ÏØ Ò «Á¡ª AID@ «Úæ ⁄
Ù‘∆Á ’Â≈ «√ßÿ ÏæÏ Á∂ Í«Ú≈
¿πÈ∑ª Á∂ ÷±‘ ”Â∂ ‘πßÁ∆¡ª Ó∆«‡ß◊ª ¡Â∂
‘Ø «’Â∆¡ª È≈Ò ÏÂ≈¬∂ ÍÒª Á∆¡ª
¡ÓπæÒ∆¡ª Ô≈Áª √ªfi∆¡ª ’∆Â∆¡ªÕ
¿π ‘ Ȫ È∂ Íπ √ Â’ √«Ì¡≈⁄≈ È≈Ò
Íπß◊Á∆ ÍÈ∆∆ ¡Â∂ ⁄Û∑Á∆ ‹π¡≈È∆
˘ ‹ØÛÈ ¡Â∂ «Ó¡≈∆ Íπ√Â’ª È≈Ò
Ìͱ «Íø‚ «Íø‚ Ò≈«¬Ï∂∆¡ª ÷Ø‘Ò‰
”Â∂ ˜Ø «ÁæÂ≈Õ
Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ’Ó∂‡∆ Á∂
√«Ì¡≈⁄≈’ «Úß ◊ Á∂ ’ÈÚ∆È
¡ÓØÒ’ «√ßÿ È∂ ¡≈͉∂ √ßÏØËÈ ”⁄
«’‘≈ «’ Íø ‹ ≈Ï Á∆ ‹π ¡ ≈È∆ ˘
È«Ù¡ª, ÷Í √«Ì¡≈⁄≈ Á∂ Íz’ØÍ
ÂØ ∫ Ï⁄≈¿π ‰ Ò¬∆ Íπ √ Â’ª Á∂ ÒÛ
Ò≈¿π‰ Á∆ Â∆Ï ÒØÛ ˛Õ
Ù‘∆Á Ì◊ «√ßÿ Á∂ Ì≈‰‹∂ ¡Â∂
‹Ó‘±∆ Ò«‘ Á∂ ¡≈◊± ÍzØ. ‹◊ÓØ‘‰
«√ßÿ È∂ «¬«Â‘≈√’ ‘Ú≈«Ò¡ª È≈Ò
Áæ«√¡≈ «’ «⁄ßÂÈ, ⁄∂ÂÈ≈ ÂØ∫ «ÏȪ
‘È∂  ≈ „Ø ¡ ‘∂ √Ó≈‹ ˘ Ω Ù È∆ Á∂
Ó≈◊ ”Â∂ È‘∆∫ ÂØ«¡≈ ‹≈ √’Á≈Õ
Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ’Ó∂‡∆ Á∂ Ò∂÷’
⁄ß ‹ ∆ Ò≈Ò ’ß ◊ ‰∆Ú≈Ò È∂ Ù‘∆Á
’Â≈ «√ß ÿ √≈Ì≈ Á∆ ȘÓ
«¬«Â‘≈√ Á∂ fiØ÷∂ ⁄Ø∫ Í∂Ù ’∆Â∆ ¡Â∂
«Ú√≈ √ßÌ≈Ò‰ ”Â∂ ˜Ø «ÁæÂ≈Õ
«⁄ß Â ’ Íz Ø . Â√∂ Ó √≈◊ È∂
«’‘≈ «’ ¡≈͉∂ Ïæ«⁄¡ª ˘ «√‘ÂÓßÁ
Íπ √ Â’ª È≈ÒØ ∫ ’Ø ¬ ∆ Úæ ‚ ≈ Ș≈È≈
È‘∆∫ ‘Ø √’Á≈Õ Óß ‹ ’∆ Íø ‹ ≈Ï∆ √æ Ê
Ìß◊≈Ò≈ Á∂ «Ízß√∆ÍÒ ’πÒ«ÚßÁ «√ßÿ
È∂ √æ Ê Úæ Ò Ø ∫ Íπ √ Â’ √«Ì¡≈⁄≈ Á∂
Í≈√≈ Ò¬∆ ’∆Â∂ ’ß Ó ”Â∂ ⁄≈ȉ≈
Í≈«¬¡≈Õ ¡Ó∆’≈ ÂØ∫ ¡≈¬∂ Ó∂Ù ⁄ßÁ
¡Â∂ ¿π‘Ȫ Á∂ Ì≈ ¡«ÈÒ ’πÓ≈ È∂
⁄≈‘∆Á∂ ‘ÈÕ Óπ Ò ’ Á≈ ÌÒ≈ √Ø ⁄ ‰
Ú≈«Ò¡ª ˘ «’¿∞∫ «È¿∞ÂÙ≈«‘ ’∆Â≈
‹≈Ú∂? «¬‘ ≈‘ ıÂÈ≈’ ‘À «¬√ ÂØ∫
Ï⁄‰≈ Ï‘∞ ˜»∆ ‘ÀÕ
«Í¤Ò∆¡ª ⁄؉ª Ú∂Ò∂ ◊ºÒª √π‰È
«Úº⁄ ¡≈¿∞∫Á∆¡ª ‘∆¡ª ‘È «’ ‘Ú≈Ò∂
Ú≈Ò∂ “’≈Ø Ï ≈∆¡ª” È∂ ’≈¯∆ ÍÀ √ ∂
«Í¤Ò∂ √Â∂ ’∞ fi Í≈‡∆¡ª Ò¬∆
“«¬ÈÚÀ √ ‡” ’∆Â∂ √ÈÕ ‹∂ «¬‘ ◊º Ò
√º⁄∆ ‘À ª Íπº«¤¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À
«’ «’ºË∂ √’≈ ÚºÒØ∫ ¡«‹‘∂ ÒØ’ª
Á∂ Ë≥Á∂ ˘ ÍzÎπºÒ ’È Á≈ ÔÂÈ Âª
È‘∆∫ ’∆Â≈ ‹≈ «‘≈? ¡≈ı Ï≈‰∆¡≈
«ÏÂ∆ Ú≈Ò∂ ÒØ’ ’∞fi Ú∆ «¬ÈÚÀ√‡
’È ÂØ∫ Í«‘Òª Ú⁄È Âª ÒÀ∫Á∂ ‘∆
‘؉◊∂? Ï≈‰∆¡≈ «ÏÂ∆ ÿ≈‡∂ Ú≈Ò∂ ʪ
ÍÀ√∂ È‘∆∫ Ò≈¿∞∫Á∆Õ «’ºË∂ «¬‘ ¿∞√
«ÁºÂ∂ ‘ج∂ “Ú⁄È” Á∆ Í»Â∆ ª È‘∆∫
‘Ø ‘∆? «¬√ Á∂ Ï≈∂ ÒØ’ª ˘ Áº«√¡≈
‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À ª «’ ÒØ’ ÓȪ
«Ú⁄Ò∂ Ù≥’∂ Á» ‘Ø √’‰ Â∂ ¿∞È∑ª ˘
√º⁄ Á≈ ÍÂ≈ Òº◊ √’∂Õ
«¬‘ ‡À’√ Ì≈ Á∆ ¡≈«Ê’Â≈
˘ ’Ó˜Ø ’∂◊≈ ¡Â∂ ’≈Ò≈ ËÈ Ú∆
ÍÀÁ≈ ’∂◊≈ «‹√ È≈Ò Á∂Ù Á∂ «Ú’≈√
Á∆ ÂØ ”Â∂ Ó≈Û≈ ¡√ ÍÚ∂◊≈ Â∂ «¬‘
Óº·∆ ‘Ø ‹≈Ú∂◊∆Õ «Ú’≈√ Á∂ Ȫ ”Â∂
«Áº  ∂ È≈¡∂ È≈Ò ⁄Ø ‰ ª «‹º  ‰
Ú≈«Ò¡ª ˘ ¡≈͉∂ ‘∆ Ú≈¡«Á¡ª
«ıÒ≈¯ È‘∆∫ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈Õ «¬‘
ÒØ’ª È≈Ò ’∆Â∂ ‘ج∂ Ú≈¡Á∂ Á∂ «ıÒ≈¯
Ú∆ ‘ØÚ∂◊∆Õ «¬’ºÒ∂ Í≥‹≈Ï∆ ‘∆ È‘∆∫ √◊Ø∫
√Óπº⁄∂ Ì≈Â∆ ÍÚ≈√∆ «¬‘∆ √Ø⁄Á∂ ‘ÈÕ
ÍÚ≈√∆¡ª Á∆¡ª √πº⁄∆¡ª Ì≈ÚÈ≈Úª
ÚºÒ Á∂÷«Á¡ª «¬‘ ‡À’√ Â∞≥ Ú≈Í√
«Ò¡≈ ‹≈‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ
È◊ Á∆ ¬∂’Â≈ ”Â∂ ˜Ø «Áß«Á¡ª
«’‘≈ «’ ÷∂‚ª ¡Â∂ Íπ√Â’ª È≈Ò
‹πÛ∆ ‹π¡≈È∆ √«‘‹∂ ‘∆ ˆÁ, ÏæÏ
¡Â∂ «’Â∆ Ò«‘ Á∂ «Ú√∂ È≈Ò
‹ØÛ∆ ‹≈ √’Á∆ ˛Õ
√Ó≈◊Ó ”⁄ Ó≈ÈÚÂ≈ ’Ò≈
Óß ⁄ È◊ Á∂ «ÈÁ∂ Ù ’ ‹√«Úß Á 
Íæ Í ∆, ÒØ ’ ’Ò≈ Óß ⁄ «ÏÒ◊≈ Á∂
«ÈÁ∂ Ù ’ ‚≈. Óß ◊  ≈¬∂ Á∆
«ÈÁ∂ Ù È≈ ”⁄ “⁄Ø  ª Á∂ Ú√ ÍÀ ’∂
Ì≈ Ӫ ’πÒ≈¿π∫Á∆ ¬∂”, “Íπæ Íø‹
Á«¡≈Úª Á∂ ” , “Ë∆ Á∆ Úß ◊ ≈”
’Ø « ˙◊z ≈ ¯∆¡ª Í∂ Ù ’∆Â∆¡ªÕ
«√’ß Á , È«◊√, «ÈÂ≈Ù≈ ¡Â∂
¡Ò∆Ù≈ È∂ Á∂ Ù Ì◊Â∆ Á∂ ◊∆ª
È≈Ò ÷±Ï ß◊ Ïß«È¡≈Õ √Óπæ⁄∂ È◊
ÚæÒØ∫ Í«ÓßÁ «√ßÿ ‘∆≈ È∂ √Ó≈◊Ó
Á∆ √¯ÒÂ≈ ”Â∂ ÒØ’ª Á≈ ËßÈÚ≈Á
’∆Â≈Õ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
4
ÓØ‘È Ì≈◊Ú √ßÏËØ È-«‘ßÁÂπ Ú∆ ¬∂’≈«Ë’≈Ú≈Á Á∆ Ùπ¡
± ≈Â
ÁÏ≈≈ «√ßÿ ’≈‘ÒØ∫
Ì≈ Á∂ ËÓ «ÈÍæ ÷ ,
Ó≈ÈÚÚ≈Á∆, ¡≈Í√∆ Ï‘π - ’Ω Ó ∆¡Â
√«‘ ‘Ø ∫ ÁÚ≈Á∆ ¡Â∂ ¡◊ª‘Ú˱ √Ø ⁄
È≈Ò Íz È ≈¬∂ «⁄ß Â ’ª Èπ ß √z ∆ È∂ ∫ Á
ÓØÁ∆ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ «Ú⁄ ’∂∫Á ¡ßÁ
Ì≈Â∆ ‹ÈÂ≈ Í≈‡∆ Á∆ Ï‘π«◊‰Â∆
¡Ë∆È ¡ÀÈ. ‚∆. ¬∂. √’≈ Ï‰È ”Â∂
«‹√ ◊æ Ò Á∆ «⁄ß Â ≈ √∆, ¿π ‘ Ï‘π Â
¤∂  ∆ Ú≈ÍÈ Òæ ◊ ͬ∆ ˛Õ ¿π ‘ ˛
«‘ß Á ±  ÚÚ≈Á Á∆ Ï‘π « ◊‰Â∆ Á≈
¬∂ ’ ≈«Ë’≈Ú≈Á,
Á«‘ÙÂÚ≈Á,
«‘‡ÒÚ≈ÁÕ
≈Ù‡∆ √Ø«¬Ó √∂Ú’ √ßÿ (¡≈.
¡À√. ¡À√.) Á∂ √√ß◊⁄≈Ò’ √z∆ ÓØ‘È
Ì≈◊Ú Á∂ ÁπÙ«‘∂ ÍπÏ Ú≈Ò∂ «ÁÈ
«¬√ √ß◊·È Á∂ HIÚ∂∫ √Ê≈ÍÈ≈ «ÁÚ√
”Â∂ «ÁæÂ≈ Ì≈Ù‰ ≈Ù‡∆ Á±ÁÙÈ
ÂØ∫ ‘Ø ⁄ÀÈÒª √Ó∂ ’∆Ï «¬’ ÿø‡≈
«¬ß‹ Íz√≈ ’∆Â≈ «‹Ú∂∫ ’ج∆ ≈Ù‡
«ÍÂ≈ ‹ª ≈Ù‡ÍÂ∆ √ßÏØËÈ ’ «‘≈
‘Ø Ú ∂ Õ «¬‘ Ì≈Â∆ ËÓ «ÈÍæ ÷
√ß«ÚË≈È ¡Â∂ Ì≈ √’≈ Á∆¡ª
Íz √ ≈‰ È∆Â∆¡ª Á≈ «ÏÒ’π Ò
¿π¶ÿ‰ √∆Õ «¬√ ¡≈Í‘πÁ≈͉ ¡Â∂
¬∂’≈«Ë’≈Ú≈Á∆ Ùπ±¡≈ È∂ ͱ∂ Á∂Ù
¡ßÁ ‘∆ È‘∆∫ ÏÒ«’ «ÚÁ∂Ùª ¡ßÁ
Ú∆ Ì÷Ú∆∫ ⁄⁄≈ Ùπ± ’«ÁæÂ∆ ˛Õ Á∂Ù
Á∆¡ª Úæ÷-Úæ÷ ≈‹È∆Â’ Í≈‡∆¡ª,
ËÓ«ÈÍæ÷ «⁄ßÂ’ª ¡Â∂ «¬Ò≈’≈¬∆
¡≈◊±¡≈ «¬√ «ÚπæË ¡≈Ú≈˜ ¿π·≈¬∆
˛ ¡Â∂ «¬√ Á∆ √ı ÙÏÁª «Ú⁄
¡≈ÒØ⁄È≈ ’∆Â∆ ˛Õ
Á± √ ∂ Í≈√∂ Íz Ë ≈È Óß Â ∆ √z ∆
È∂∫Á ÓØÁ∆ ‹Ø ¡≈. ¡À√. ¡À√. ÚÒØ∫
Ì≈Â∆ ‹ÈÂ≈ Í≈‡∆ ”Â∂ ÊØÍ∂ ¡≈◊±
‘È, √’≈ ¡ßÁ ¡≈. ¡À√. ¡À√.
Á≈ Óπæ÷ «⁄‘≈ ‘È, È∂ √z∆ Ì≈◊ÚÂ
Á∂ Ì≈Ù‰ Á∆ ͱ∆ ÍzÙß√≈ ’∆Â∆ ˛ «‹√
¡ßÁ ¿πÈ∑ª √’≈ 鱧 Úæ‚∂ √ßÁ∂Ù «ÁæÂ∂
‘ÈÕ √z ∆ ÓØ Á ∆ È∂ «’‘≈, ““√z ∆ ÓØ ‘ È
Ì≈◊Ú È∂ ¡≈͉∂ Ì≈Ù‰ «Ú⁄ ’¬∆
¡«‘Ó ≈Ù‡∆ Óπ æ « Á¡ª ”Â∂ ⁄⁄≈
’∆Â∆ ˛Õ ¿πÈ∑ª «‹È∑ª √Ó≈«‹’ √πË≈ª
Á∆ ◊æÒ ’∆Â∆ ˛, ¿π‘ ¡æ‹ Á∂ √Ó∂∫
«Ú⁄ Íz√ß«◊’ ‘ÈÕ””
√± ⁄ È≈ ¡Â∂ Íz √ ≈‰ Óß Â ∆ √z ∆
Íz’≈Ù ‹≈Ú∂Á’ È∂ √z∆ Ì≈◊Ú Á∂
Ì≈Ù‰ 鱧 Á±ÁÙÈ ÂØ∫ Íz√≈ ’È≈
√‘∆ ·«‘≈«¬¡≈Õ Á±  ÁÙÈ
‚≈«¬À ’ ‡ ¡⁄È≈ Áæ  È∂ «¬√
Ì≈Ù‰ ȱ ß «¬’ ıÏ Ú‹Ø ∫ Íz √ ≈Â
’È≈ Á√≈«¬¡≈ ‹Á«’ Ï∆Ï∆ Ò∂÷∆
Á±ÁÙÈ È±ß «¬’ ¡≈˜≈Á ÷πÁÓπ÷Â≈
√ß√Ê≈ Á√≈ ‘∆ ˛ «‹√ 鱧 ¡«Ë’≈
˛ «’ ’∆ Íz √ ≈ ’∆Â≈ ‹≈‰≈
⁄≈‘∆Á≈ ˛Õ «¬Ú∂∫ √ßÿ Í«Ú≈ «¬√
Íz√≈‰ Á∆ ¡≈ÒØ⁄È≈ Ï≈∂ «¬’ ÓÂ
È‘∆∫ ˛Õ
’ª◊√ Á∂ √≈Ï’≈ Óß Â ∆ √z ∆
√ÒÓ≈È ÷π  Ù∆Á È∂ ÁØ ‡π æ ’ «’‘≈,
““«‹ÊØ∫ Âæ’ √≈‚∂ ≈Ù‡∆ √ÚÀÓ≈‰ Á≈
√Ú≈Ò ˛, ÓÀ ∫ ¡≈. ¡À √ . ¡À √ . Á∂
«’≈‚ 鱧 √ßÁ∂‘ ÂØ∫ Í∂ È‘∆∫ √ÓfiÁ≈Õ
Ó∆‚∆¡≈ ”Â∂ «¬√ Á≈ ¬∂ È ≈ Íz Ì ≈Ú
«⁄ß Â ≈Á≈ «ÚÙ≈ ˛Õ”” ’ª◊√ Á≈
ÏπÒ≈≈ ‘≈«ÙÁ ¡ÒÚ∆ Á≈ ’«‘‰≈ ˛
«’ Á±ÁÙÈ ¡≈. ¡À√. ¡À√. Á≈ Óπæ÷
ÍæÂ È‘∆∫ ω≈ «ÁæÂ≈ ‹≈ √’Á≈Õ
÷æÏ∂Íæ÷∆ Í≈‡∆ √∆. Í∆. ¡ÀÓ. Á≈
Óæ ˛ «’ «‘ßÁπÂÚ∆ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á∂
Íz⁄≈ ’È Ò¬∆ √’≈∆ ⁄ÀÈÒ Á≈
ÍzÔØ◊ ◊ÒÂ˛Õ √∆. Í∆. ¡≈¬∆. ‚∆.
≈‹≈È∂ Óß◊ ’∆Â∆ «’ √’≈ ¡Â∂ ÷≈√
’’∂ √±⁄È≈ ¡Â∂ Íz√≈‰ ÓßÂ≈Ò≈
«¬√ √ÏßË∆ Á∂Ù √≈‘Ó‰∂ √¯≈¬∆ Á∂Ú∂Õ
‹Ø √¯≈¬∆ ÓßÂ≈Ò∂ Á∂ ÓßÂ∆ È∂ «ÁæÂ∆
˛ ¿π‘ È∆Â∆◊ ȑ∆∫ ¡≈Í‘πÁ∆ ˛Õ
Íz«√æË «¬«Â‘≈√’≈ ≈Ó ⁄ßÁ
◊π ‘ ≈ È∂ «¬√ Íz √ ≈‰ Á∆ „π ’ Ú∆∫
¡≈ÒØ⁄È≈ ’Á∂ «’‘≈, ““√’≈ ȱß
«¬√ Â∑ª Á∆ ÓÈÓ≈È∆ ÂØ∫ Íz‘∂˜ ’È≈
⁄≈‘∆Á≈ ˛Õ Ì≈Ù‰ 鱧 «√æË∂ Íz√≈‰
’È≈ √’≈∆ √ß √ ≈ËÈ≈ Á≈ ◊ÒÂ
«¬√Â∂ Ó ≈Ò ˛Õ ¡≈. ¡À √ . ¡À √ .
«‘ß Á π  Ú∆ √ß ◊ ·È ˛Õ ¡◊Ò∆ Ú≈
Ó√«‹Á Á∂ «¬Ó≈Ó ¡Â∂ ⁄⁄ Á∂ Í≈Á∆
Ú∆ Á±  ÁÙÈ ÂØ ∫ ¿π È ∑ ª Á∂ Ì≈Ù‰
Íz√≈ ’∆Â∂ ‹≈‰ Á∆ Óß◊ ’È◊∂Õ
«Í¤Ø’Û :
√ßÈ AIBE «Ú⁄ Áπ√«‘∂ Ú≈Ò∂
«ÁÈ «‘ßÁ± √Ó≈‹ 鱧 «Ú«Á¡’ ÂΩ ”Â∂
«√æ«÷¡Â ’È, «Ïz«‡Ù Ï√Â∆Ú≈Á «ÚπË
æ
ÒÛÈ, Úæ÷Ú≈Á∆ Óπ√«ÒÓ Ì≈ÚÈ≈Úª
ÁÏ≈¿π‰ Ò¬∆ ¡≈. ¡À√. ¡À√. √ß◊·È
‘Ø∫Á «Ú⁄ ¡≈«¬¡≈ √∆Õ Ò∂«’È «¬√ Á≈
«‘ßÁÂ
± ÚÚ≈Á Ì≈Â∆ √«Ì¡Â≈, √Ó≈‹,
ÍzßÍ≈Úª, Ó«Ô≈Á≈Úª È≈ÒÓ∂Ò È‘∆∫
÷ªÁ≈ Ì≈Ú∂∫ Ï‘π«◊‰Â∆ «‘ßÁ± √Ó≈‹ ȱß
’æ‡ÛÚ≈Á∆ «Âæ÷∂ Â∂Úª ’’∂ ¡≈͉∂
È≈Ò ‹ØÛÁ≈ ˛Õ
’∂ÙÚ ÏÒ∆≈Ó ˛‚◊∂Ú≈ È∂ «¬√
Á∆ È∆∫‘ æ÷∆ √∆Õ ¿πÈ∑ª ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬√
Á∂ ¡≈◊± ω∂ Ó≈ËÚ √Á≈«ÙÚ
◊ØÒÚ≈’ Á≈ «Ú⁄≈Ë≈’ Óæ √∆,
““«‘ß Á π  √≈È Á∂ √≈∂ ◊À  «‘ß Á ± ÒØ ’
«‘ß Á ± √«Ì¡≈⁄≈, Ì≈Ù≈Úª ◊z « ‘‰
’È, «‘ß Á ± ËÓ Ï≈∂ ‹≈ȉ Â∂
√«Â’≈ ’È----‘Ø «Ú⁄≈ª Á∆
ʪ «√¯ «‘ßÁ± È√Ò ¡Â∂ √«Ì¡≈⁄≈
鱧 √Ú¿π⁄ Óßȉ---«ÚÁ∂Ù∆ √Ófi‰≈
ÏßÁ ’È ‹ª ͱ∆ Â∑ª «‘ßÁ± ≈Ù‡
Á∂ ¡Ë∆È «‘ßÁ∂ Á∂Ù «Ú⁄ «‘‰≈, «’√∂
⁄∆˜ Óß ◊ È≈ ’È, «’√∂ «ÚÙ∂ Ù
¡«Ë’≈ Á∂ Ì≈◊∆ È≈ √Ófi‰, «’√∂
«ÚÙ∂Ù ÚÂ≈˙ Á∆ ¡≈√ È≈ æ÷‰-«¬ÊØ∫ Âæ’ «’ È≈◊«’ Ú‹Ø∫ ¡«Ë’≈
Á∆Õ””
Ì≈Ú∂∫ √ßÈ AIIH «Ú⁄ «¬’ Ò∂÷
”⁄ ¡≈. ¡À√. ¡À√. ¡Â∂ Ì≈‹Í≈ Á∂
ÓÀ ∫ Ïª È∂ ¡≈͉∂ ¡≈Í È± ß «¬È∑ ª
«Ú⁄≈ª ÂØ ∫ Á±  æ « ÷¡≈, Í «¬‘
«Ú⁄≈ ¿πÈ∑ª Á∆ Ó≈È«√’Â≈ Á∂ ÍzÓπæ÷
¡ß◊ ‘ÈÕ
«Ïz « ‡Ù √’≈ È∂ «Âß È Ú≈
¡≈˜≈Á∆ ÂØ ∫ Í«‘Òª ¡Â∂ Ì≈Â
√’≈ª ¡˜≈Á∆ Ï≈¡Á √ßÈ AIDH
«Ú⁄ √≈Ï’≈ ¡≈. ¡À√. ¡À√. ÓÀ∫Ï
Èæʱ ≈Ó ◊Ø‚√∂ ÚÒØ∫ Ó‘≈ÂÓ≈ ◊ªË∆
ȱ ß ◊Ø Ò ∆Ó≈È, √ß È AIGE-GG ”⁄
¡ÀÓ‹À∫√∆ Ú∂Ò∂, AIIB «Ú⁄ Ï≈Ï∆
Ó√«‹Á ‚∂◊‰ ’’∂ «¬√ Â∂ Í≈ÏßÁ∆
Ò◊≈¬∆Õ
¡≈. ¡À√. ¡À√. «√æ÷ª, ‹ÀÈ∆¡ª,
ÏØ Ë ∆¡ª, ¡≈∆¡≈ √Ó≈‹∆¡ª,
≈Ó«’ÙÈ «ÓÙÈ È±ß «‘ßÁ± √Ó≈‹ Á≈
¡ß ◊ Óß È Á∆ ˛Õ «¬‘ √Ø ⁄ ¡≈˜≈Á
ËÓª, ’ΩÓª, ’ΩÓ∆¡Âª «ÚØË∆ ˛Õ
¡‹Ø ’ ∆ ÓØ Á ∆ √’≈ Á∂ A
’Àϫȇ ÓßÂ∆¡ª Á≈ ’πÒ BC «Ú⁄Ø∫
«Í¤Ø’Û ¡≈. ¡À√. ¡À√. ‹ª Ì≈Â∆
‹Ê∂ÏßÁ∆¡ª È≈Ò √ÏßË ˛Õ √ÍÙ‡ ˛
«’ «¬‘ √’≈ ¡≈. ¡À√. ¡À√. Á∆
¿π √ Ò¬∆, ¿π √ Áπ ¡ ≈≈ ⁄Ò≈¬∆ ‹≈
‘∆ ˛Õ √z∆ ÓØ‘È Ì≈◊Ú Á≈ Ì≈Ù‰
«¬‘∆ ÍzÌ≈Ú «ÁßÁ≈ ˛ «‹√ «Ú⁄ ¿π√
È∂ √z∆ ÓØÁ∆ √’≈ Á∆ ‚‡ ’∂ √≈‘È≈
’∆Â∆ ¡Â∂ ¿π √ ȱ ß √ÍÙ‡ «ÁÙ≈
«ÈÁ∂Ù «ÁæÂ∂Õ
Ì≈Ù‰ Á∂ ÍzÓπæ÷ ¡ßÙ :
√z ∆ ÓØ Á ∆ √’≈ ’’∂ Ì≈Â
«Ú⁄ ÈÚª ‹ØÙ Ú∂÷‰ 鱧 «ÓÒ «‘≈
˛Õ È≈◊«’ª Á≈ ÓÈØ Ï Ò, √ÚÀ Ó ≈‰
Ï‘π ګˡ≈ ˛Õ ‘π‰ «ÚÙÚ Ì≈Â
ÚæÒ Âæ’ «‘≈ ˛Õ
Ì≈Â∆ ÒØ ’ ¡≈͉∆ «‘ß Á ±  Ú∆
√«Ì¡Â≈ ¡Â∂ √«Ì¡≈⁄≈ Á∆¡ª ÂßÁª
ÎÛ ’∂ ÈÚª Ì≈ «√‹‰≈ Ì≈Â
√≈∂ «ÚÙÚ Á≈ Íπ≈ÂÈ Ôπæ◊ Úª◊ ◊π±
¡Â∂ ¡◊Ú≈ È±ß Ï‰∂Õ Ì≈ È∂ ‘∆ √≈∂
«ÚÙÚ È± ß «ÓÒ≈«¬¡≈Õ “Ú√± Á ∂ Ú
’π ‡ ß Ï ’Ó” Ì≈Ú √≈≈ «ÚÙÚ «¬’
Í«Ú≈ ˛Õ Ì≈Â∆ ÓÀ ’ √∆’Ø ÂØ ∫
√≈¬∂Ï∂∆¡≈ Âæ’ ◊¬∂Õ ’ج∆ √ÒÂÈÂ
ÂÏ≈‘ È‘∆∫ ’∆Â∆, «’√∂ ”Â∂ ’Ϙ≈
È‘∆∫ ’∆Â≈ ÏÒ«’ «Í¡≈, ‘ÓÁÁ∆,
√Ó≈«‹’ ÌÒ≈¬∆ Ò¬∆ Íz∂«¡≈Õ
¡‹Ø ’ ∂ Ì≈ Á∆ ¡È∂ ’ Â≈ ”⁄
¬∂’Â≈ «¬√ Á∆ √πßÁÂ≈ Á≈ ÈÓ±È≈ ˛Õ
«‘Ó≈Ò∆¡≈ ÂØ ∫ ’ß « È¡≈ ’π Ó ≈∆ Âæ ’
≈Ù‡∆ √Ø⁄ «‘ßÁ±ÂÚ Á≈ ÍzÚ≈‘ ⁄Ò‰≈
⁄≈‘∆Á≈ ˛Õ «¬√ √Ø⁄ «Ú⁄ √Ì ËÓ,
«Î’∂, «¬Ò≈’∂, ‹≈ª, ÷≈‰-Í∆‰ Á∂
„ß◊, Í«‘≈Ú∂, √ÓØ-«Ú≈‹ Ù≈ÓÒ
‘ÈÕ
√≈‚∂ ’ØÒ ÂÏÁ∆Ò∆ Ò¬∆ ‹≈Á± Á∆
¤Û∆ È‘∆∫ Í √’≈ «¬√ Ò¬∆
Ú⁄ÈÏæË «Ú÷≈¬∆ «ÁßÁ∆ ˛Õ
«ÚÙÚ ¡ß Á  Ï‘π  √≈∂ Á∂ Ù
¡æÂÚ≈Á È≈Ò ÒÛ ‘∂ ‘È Í ÒØÛ
˛ «¬√ 鱧 ‹Ûª ÂØ∫ ıÂÓ ’È Á∆Õ
Íæ¤Ó∆ Á∂Ùª Á≈ √π¡≈Ê, ÍÁ≈ÊÚ≈Á
¡æ  Ú≈Á ÍÀ Á ≈ ’ «‘≈ ˛Õ ¡≈¬∆.
¡À √ . ¡≈¬∆. ¡À √ . «¬√ Á≈ ÈÚ¡ÚÂ≈ «¬√∂ È∆Â∆ Á∆ ¿π Í ‹ ˛Õ
¡≈ÂÓ ’∂ ∫ Á √Ó± « ‘’ Ò≈Ò⁄ ÂØ ∫
√ØÙ‰, ÁÓÈ, «‘ß√≈ ¡Â∂ ’æ‡Û͉ ȱß
Â≈’ «ÓÒÁ∆ ˛Õ Íæ ¤ Ó∆ Á∂ Ù ª Á∆
ıÁ◊˜∆ Á≈ ÈÂ∆‹≈ Íæ¤Ó∆ ¬∂Ù∆¡≈
«Ú⁄ ¡≈Âß’ ¡Â∂ ±Û∆Ú≈Á ˛Õ
Á∂Ù ¡ßÁ ¬∂’Â≈ ¡Â∂ ’«Ò¡≈‰
Á∆ ◊æÒ’È Ú≈Ò∂ √π¡≈Ê Ò¬∆ ’ßÓ
’ ‘∂ ‘ÈÕ ‹‘≈Á∆ ¡æÂÚ≈Á ¡Â∂
Ó≈¿πÚ≈Á∆ ¡æÂÚ≈Á ¡ßÁ±È∆ √πæ«÷¡≈
Ò¬∆ ıÂ≈ ‘ÈÕ Ì≈ Á∂ Áæ ÷ ‰∆
«‘æ«√¡≈ «Ú⁄ ‹‘≈Á∆ ¡æÂÚ≈Á ÍÀÁ≈
‘Ø «‘≈ ˛ «‹Ú∂∫ ’∂Ò ¡Â∂ Â≈«ÓÒÈ≈‚±
«Ú⁄Õ ¡√≈Ó ¡Â∂ Íæ¤Ó∆ Ïß◊≈Ò «Ú⁄
«‘ßÁ± ¡Ï≈Á∆ «Ú⁄ ¡√ßÂπÒÈ ÍÀÁ≈ ‘Ø
«‘≈ ˛Õ √‘æÁª ÂØ∫ ◊À «‘ßÁ± ÿπ√ÍÀ·
‹≈∆ ˛Õ
Ï‘π √≈∆¡ª ¡ßÁ±È∆ ¡Â∂ Ï≈‘∆
Ù’Â∆¡ª Ì≈ «Ú⁄ «¥¡≈Ù∆Ò ‘ÈÕ
¡≈͉∂ √π¡≈ʪ Ò¬∆ ¡ßÁ±È∆ «‘ß√≈
ÎÀ Ò ≈ ‘∆¡ª ‘ÈÕ √≈ȱ ß Â≈’ÂÚ
√πæ«÷¡≈ ÏÒª ¡Â∂ È∆Â∆ Á≈ «ÈÓ≈‰
’È≈ ⁄≈‘∆Á≈ ˛Õ «¬√ Ò¬∆
≈Ù‡Ú≈Á∆ È≈◊«’ª Á∆ ÒØÛ ˛Õ ‹Ø
¿π⁄ ⁄«æÂÚ≈Á∆ ¡Â∂ ⁄∂ÂßÈ ‘؉Õ
¿π È ∑ ª ⁄∆È Á∆¡ª Ú√ª Á∆
«Ú’∆ Â∂ Á∂Ù ¡ßÁ Í≈ÏßÁ∆ Á∆ Óß◊
’∆Â∆Õ ““‹ÁØ∫ ¡√∆∫ ¡≈ÂÓ «ÈÌÂ≈
¡Â∂ ⁄∆È √≈‘Ó‰∂ ÷Û∑∂ ‘؉ Á∆ ◊æÒ
’Á∂ ‘ª ª √’≈ ȱ ß Â≈’Â
«’Ú∂∫«ÓÒ∂◊∆Õ ‹∂ ⁄∆È Á∆¡ª ω∆¡ª
Ú√ª ÷∆Á‰≈ ÏßÁ È‘∆∫ ’ª◊∂Õ””
¿πÈ∑ª Óß◊Ò «ÓÙÈ Á∆ √≈‘È≈
’∆Â∆Õ ¬∂Ù∆¡≈¬∆ ÷∂‚ª «Ú⁄ «‹æª Á∆
√≈‘È≈ ’∆Â∆Õ √ÚÁ∂Ù∆ Ú√ª Á∆
¿πÍÌØ◊Â≈ ÚË≈¿π‰ Ò¬∆ «’‘≈Õ ◊¿±
Ó∆‡ «ÈÔ≈ ’È ¡Â∂ ◊¿± ÚÍ≈
Â∂ Í≈ÏßÁ∆ Á∆ Óß◊ ’∆Â∆Õ Ú≈Â≈Ú‰
√ßÌ≈Ò ”Â∂ ˜Ø «ÁæÂ≈Õ
«‘ßÁπÂÚÚ≈Á Á∂ ¬∂’≈«Ë’≈ Ò¬∆
‘ ◊Ò∆, Óπ‘æÒ∂, «Íø‚ «Ú⁄ ¡≈. ¡À√.
¡À√. Á∆ Ïzª⁄ ÷ØÒ∑‰ ¡Â∂ ÒØ’ª 鱧 È≈Ò
‹ØÛÈ ”Â∂ ˜Ø «ÁæÂ≈Õ
¿πÈ∑ª Á≈ Ì≈Ù‰ «‘ßÁπÂÚÚ≈Á Á∆
√Ú¿π⁄Â≈ ¡Â∂ √Ê≈ÍÂ∆ Á≈ ÍÀ◊≈Ó
˛Õ ⁄∆È∆ ÍzË≈È Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ «‹Ú∂∫
√z∆ ÓØÁ∆ È∂ «Èæ‹∆ ÂΩ ”Â∂ ’∆Â∆, «‹Ú∂∫
¿π√ Á∂ «ÈÚ∂Ù, Â’È∆’ Á∆ Óß◊ ’∆Â∆,
«¬ß‹ Ò◊Á≈ √z∆ Ì≈◊Ú «¬√ ÂØ∫ ÷πÙ
È‘∆∫Õ Í ⁄∆È Ì≈ Á≈ Â≈’ÂÚ
◊π ¡ ª„∆, «ÚÙÚ Á∆ Â≈’ÂÚ
¡≈«Ê’Â≈ ¡Â∂ Óß‚∆ ˛Õ ¡æ‹‘ Á∂Ù
√Ó∂  ¡Ó∆’≈, ‹ÓÈ∆, Ò≈Â∆È∆
¡Ó∆’∆ ≈‹ ¿π √ È≈Ò ¡≈«Ê’,
√Ó≈«‹’, ÔπæËÈ∆Â’ √ÏßË ω≈¿π‰
Ò¬∆ ¿πÂ√π’Â≈ ‘È, «Î Ì≈ Á≈
«¬√ ÂØ∫ «ÈÒ∂Í «‘‰≈ ’ج∆ ¿π√≈±
√Ø⁄ Á≈ ÈÓ±È≈ È‘∆∫ Ò◊Á≈Õ «¬’ Í≈√∂
“Ú√± Á ∂ Ú ’‡π ß Ï ’Ó” Á± ‹ ∂ Í≈√∂
Ï≈¬∆’≈‡Õ «¬‘ «’‘Û∆ √Ø ⁄ ˛Õ
Á¡√Ò √Óπæ⁄≈ Ì≈Ù‰ ¡≈Í≈ «ÚØË∆
Ú∆ ˛Õ
Ì≈ Á≈ ¬∂Ù∆¡≈¬∆ ÷∂‚ª «Ú⁄
Íz Á ÙÈ ⁄∆È, ‹Í≈È ¡Â∂ ’Ø  ∆¡≈
√≈‘Ó‰∂ ÙÓÈ≈’ ˛Õ «¬√ È≈ÒØ ∫
’˜≈’√Â≈È Ú◊∂ Á∂Ù ¡æ◊∂ ‘ÈÕ
Ì≈ «¬’ Ï‘πËÓ∆, Ï‘πÌ≈Ù∆,
Ï‘π-«¬Ò≈’≈¬∆, Ï‘π‹≈Â∆, Ï‘πÈ√Ò∆
Á∂ Ù ˛Õ «¬√ ȱ ß «‘ß Á π  Ú∆ ‹± Ò ∂ ‘∂ ·
æ÷‰≈ «¬√ Á∆ ¬∂’Â≈ ¡Â∂ ¡÷ø‚Â≈
Ò¬∆ ıÂ≈ ˛Õ «‘ßÁπÂÚ∆ Ù’Â∆¡ª ıπÁ
¡æÂÚ≈Á «Ú⁄ Ù≈ÓÒ Í≈¬∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª
‘ÈÕ ¿πÛ∆√≈ «Ú⁄ √ßÈ B@@H «Ú⁄
«ÚÙÚ «‘ßÁ± Íz∆ÙÁ, Ï‹ß◊ ÁÒ, «‘ßÁ±
‹≈◊È √Óπ æ ⁄ ∆¡ª «‘ß √ ≈ ”⁄ Ù≈ÓÒ
Í≈¬∂ ◊¬∂Õ
√z ∆ ÓØ ‘ È Ì≈◊Ú Á≈ Ì≈Ù‰
Ó‘≈≈Ù‡ ¡Â∂ ‘«¡≈‰≈ «ÚË≈È
√Ì≈ ⁄Ø ‰ ª «Ú⁄ Ì≈‹Í≈ ȱ ß «‹æ Â
Áπ¡≈¿π‰ Á∆ È∆Â∆ Á∂ Ú∆ «‘æ√∂ Ú‹Ø∫
Ú∂«÷¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ
Í «‹Ú∂ ∫ √z ∆ ¡‚Ú≈È∆ È∂
Ó‘≈≈Ù‡ «Ú⁄ «ÙÚ √À È ≈ È≈Ò
◊·‹ØÛ È±ß ÂØÛÈ≈ ≈‹È∆Â’-Ó±÷Â≈
Á√≈«¬¡≈ ˛ ¡Â∂ √z∆ ¡‡Ò «Ï‘≈∆
Ú≈‹Í≈¬∆ 鱧 √Ì ÂØ∫ ÚË∆¡≈ ÍzË≈È
Óß Â ∆ Á√≈«¬¡≈ «’™«’ ¿π È ∑ ª
√’≈∆ ¡Â∂ È∆Â∆◊ ÂΩ ”Â∂ ¡≈.
¡À√.¡À√. ÂØ∫ Á±∆ ω≈¬∆ æ÷∆ √∆, «¬√
ÂØ∫ √z∆ È∂∫Á ÓØÁ∆ È∂ «√æ«÷¡≈ È≈ Ò¬∆
ª Ì«Úæ÷ «Ú⁄ Ì≈‹Í≈ Á≈ √æÂ≈ «Ú⁄
ω∂ «‘‰≈ √ßÌÚ È‘∆∫Õ ‹∂ √z∆ ÓØÁ∆
¡Â∂ Ì≈‹Í≈ È∂ ¡≈. ¡À√. ¡À√. Á∂
«‘ß Á π  Ú∆ ’æ ‡ ÛÚ≈Á, ¬∂ ’ ≈«Ë’≈,
Â≈È≈Ù≈‘ ÚÂ∆∂ ÂØ∫ «’È≈≈ È≈ ’∆Â≈
ª ≈Ù‡ 鱧 Úæ‚∆ ’∆Ó ¸’≈¿π‰∆
ÍÀ √’Á∆ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ «ÏȪ
«’√∂ Á∂∆ Á∂ ËÓ Ù’Â∆¡ª 鱧 «¬’
ÍÒ∂‡Î≈Ó Â∂ «¬’æÂ ‘؉ Á∆ ÒØÛ ˛Õ
√≈Ï’≈ ≈‹ √±⁄È≈ ’«ÓÙÈ, Íø‹≈Ï
ÏÀ∫͇È, ’ÀÈ∂‚≈
@@A-DAF-HEG-GFFE
Á√ßÏ [email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
5
Á∂Ù «Ú¡≈Í∆ «√æ«÷¡≈ √ßÿÙ Ô≈Â≈-ÓπÁ
æ ∂ Â∂ Óπ’≈Ó
’ßÚÒ‹∆ ÷øÈ≈
ÒØ’
Ø ª ’ØÒ ‹≈˙
¿πȪ∑ È≈Ò ’ßÓ ’Ø
¿πȪ∑ Á∂ √Ø’≈ ‹≈‰Ø
√Ø⁄ ¡Â∂ √πÍÈ∂ Ú∆
¿πȪ∑ ÂØ∫ «√æ÷Ø
¡≈͉∂ «Ú⁄≈ ÓπÛ Ï‰≈˙
ÈÚ∂∫ √ßÿÙª Á≈ »Í ÿÛØ
Â∂ ÓπÛ ÒØ’ª ’ØÒ ‹≈˙
Âπ√∆∫ ¿πȪ∑ ÂØ∫ ‹Ø «√æ«÷¡≈
ÍÛÂ≈Ò«Á¡ª «Ú⁄≈ª ˘ √≈‰ Â∂ Ò≈˙
ª «’ Âπ√∆∫ ‘Ø ¡æ◊∂ ‹≈ √’ØÕ
«¬‘ Ó‘ªÓßÂ ÈÚßÏ Ó‘∆È∂ ”⁄
Á∂Ù Ì Á∂ Òæ◊Ì◊ √≈∂ ‘∆ √»«Ï¡ª ”⁄
’æ„∆ ‹≈ ‘∆ «√æ«÷¡≈ √ßÿÙ Ô≈Â≈
Á≈ Ó»ÒÓßÂ ˛Õ ’πæÒ «‘ßÁ «√æ«÷¡≈
¡«Ë’≈ Óß⁄ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ ”⁄ Á∂Ù Á∂
‘≈’Óª ÚæÒØ∫ «‹ßÁ◊∆ Á∂ ‘ØȪ ÷∂Âª
Úª◊ √Ó≈‹ Á∂ Ïπ«È¡≈Á∆ ÷∂Â «√æ«÷¡≈
¿πÍ «Úæ„∂ ÈÚ¿πÁ≈Ú≈Á∆ ‘ÓÒ∂ «ÚπË
æ
«Úæ„∆ ‹≈ ‘∆ «¬√ Ó‘∆È≈ Ì Á∆
«√æ«÷¡≈ Ï⁄≈˙ Óπß«‘Ó Á∂ «√÷ Â∂ D
Á√ßÏ ˘ ÌπÍ
» ≈Ò (ÓæË ÍzÁÙ
∂ ) «Ú÷∂ ’∆Â∆
‹≈ ‘∆ Á∂Ù ÍæË∆ ÀÒ∆ ”⁄ Á∂Ù Ì Á∂
¡◊ª‘ÚË» , ÷æ Ï ∂ Í æ ÷ ∆, «¬È’Ò≈Ï∆,
‹Ó‘»∆, Â’Ù∆Ò ÒØ’ «¬’æ·∂ ‘Ø ’∂ Óß◊
’È◊∂ «’ «√æ«÷¡≈ ˘ Ú∂⁄‰-Ú應 Á∆
Ú√ È≈ ω≈˙, «√æ«÷¡≈ ˘ ÓπÈ≈Î∂ Á≈
Ëß Á ≈ ω≈¿π ‰ Ò¬∆ «√æ « ÷¡≈ Á≈
«È‹∆’È ÏßÁ ’Ø, Á∂Ù Á∂ ‘≈’Óª ÚæÒ∫Ø
«‘ßÁÂ
» Ú∆ ¡‹ß‚∂ «‘ Ï≈’≈«¬Á≈ √Ø⁄∆
√Ófi∆ √’∆Ó ‘∂· «√æ«÷¡≈ Á≈ ’∆Â≈ ‹≈
«‘≈ «Î’»’È /Ì◊Úª’È ÏßÁ ’∆Â≈
‹≈Ú∂Õ «√«÷¡≈ ˘ «ÈØÒ ‹Ó‘»∆, ËÓ
«ÈÍæ÷ Â∂ ÒØ’Íæ÷∆ Ò∆‘ª Â∂ ⁄æÒ«Á¡ª
«¬’√≈ «Ú«Á¡’ Íz‰≈Ò∆ ’≈«¬Ó ’∆Â∆
‹≈Ú∂∂Õ «√æ«÷¡≈ ÷∂Â ”⁄ √Ó≈È √’»Ò
«√√‡Ó «‘ ’∂. ‹∆. ÂØ∫ Í∆. ‹∆. Âæ’
Óπ¯Â «Ú«Á¡≈ Ô’∆È∆ ω≈¬∆ ‹≈Ú∂Õ
◊Úª„∆ √’»Ò ”⁄ Ï≈’∆ √≈∂ ‘∆ √’»Òª
Ú◊∆¡ª √‘»Òª Óπ摬∆¡ª ’∆Â∆¡ª
‹≈‰Õ «¬È∑ª ÓÈØʪ Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆ «¬æ’
¶Ó∆, Ó‹Ï»  Â∂ «ÚÙ≈Ò ‹ÁØ ‹ «‘Á
ÒØÛ∆∫Á∆ ˛Õ ‹Ò, ‹ß◊Ò, ‹Ó∆È, ‹∆«Ú’≈
Á∆ ÒÛ≈¬∆ Á∂ È≈Ò-È≈Ò «√æ«÷¡≈ Á∂
Ïπ«È¡≈Á∆ ‘æ’ ˘ Ï⁄≈¿π‰ Ò¬∆ ‹πÒ≈¬∆
[email protected]@ ”⁄ Á∂ Ù Ì Á∂ ¡«Ë¡≈Í’,
«Ú«Á¡≈Ê∆, ÈΩ‹Ú≈È, ‹Ó‘»∆, √Ó≈‹’
√ß ◊ ·Èª Â∂ Ø √÷Ù∆¡Âª È∂ ⁄∂ È ¬∆
’≈ÈÎß√ ÁΩ≈È ⁄∂Ȭ∆ ¡ÀÒ≈ÈÈ≈Ó≈
‹≈∆ ’«Á¡ª ¡ÀÒ≈È ’∆Â≈ «’ «¬√
¡«Ë’≈ Â∂ «◊¡≈È ‘≈√Ò ’È Á∂
Ïπ«È¡≈Á∆ «ÚË≈È’ ‘æ’ ˘ ‘ ’∆ÓÂ
Â∂ Ï⁄≈¿π‰ Ò¬∆ «√ÂØÛ ÔÂÈ ’∆Â∂
‹≈‰◊∂Õ AH ÂØ∫ B@ ‹πÒ≈¬∆ [email protected] Á∆
ÎØÓ Á∆ ’ΩÓ∆ ÍæË∆ «ÁæÒ∆ Ó∆«‡ß◊ ”⁄
ÎÀ√Ò≈ ’∆Â≈ «◊¡≈ «’ B ÈÚßÏ ÂØ∫
C@ ÈÚßÏ Âæ’ ‘ ÁÚ≈‹∂ Â∂ Á√Â’
«Áß«Á¡ª ÒØ’ª ˘ ’≈ÍØ‡
∂ È∆Â∆¡ª Â∂
«¬√ Ï∂Ò◊≈Ó ‘æÒ∂ «÷Ò≈Î ’πæÒ Á∂Ù
Ú≈√∆¡ª ˘ √π⁄Â
∂ ’∆Â≈ ‹≈Ú∂Õ √’≈∆
«√æ«÷¡≈ ÂßÂ ˘ ÂÏ≈‘ ’È Á∆¡ª
‘’»ÓÂ∆ ÈÚ¿πÁ≈Ú≈Á∆ È∆Â∆¡ª ≈‘∆
√ß « ÚË≈È ”⁄ Á‹ Óπ Î Â
«√«÷¡≈ Á≈ ‘æ’ ÷Ø‘‰ Á∆¡ª
√≈«‹Ù≈ ÂØ ∫ ‹≈‰» ’≈«¬¡≈
‹≈Ú∂ Õ ÒØ ’ ª ˘ «¬√ Óπ ß « ‘Ó
ÁΩ≈È Áæ«√¡≈ ‹≈Ú∂ «’ ÓÀ’≈Ò∂
Á∆ «√æ«÷¡≈ Íz‰≈Ò∆ È∂ Á∂Ù Á∂
√Óπæ⁄∂ ÍzÏßË ˘ ⁄Ò≈¿π‰ Ò¬∆
Ï≈Ïπ» ÍÀÁ≈ ’∆Â∂ √È Â∂ ‘π‰ ‹ÁØ∫
’ß«Í¿»‡ Á∂Ù ˘ ⁄Ò≈ «‘≈ ˛
ª ÍÀ’‹
∂ Á∆ Ïπ’∆ Í≈™«Á¡ª
Úæ÷-Úæ÷ Óπ‘≈Â≈ Ú≈Ò∂ Íπ‹∂
«Â¡≈ ’∆Â∂ ‹≈‰, ¿π‘ Íπ‹∂
‹ÁØ∫ ÒØÛ ‘ØÚ∂ «Î‡ ’ Ò˙
È‘∆∫ ª Íª Ú◊≈‘ Ó≈Ø Õ
‘≈«¬ ¡À ∫ ‚ Î≈«¬ Úæ ‚ ∆
«◊‰Â∆ ”⁄ «¬‘ Íπ‹∂ «Â¡
’È Ò¬∆ «Èæ‹∆ ÷∂Â ˘ Í«‘Ò
«ÁæÂ∆ ‹≈Ú∂Õ «¬‘ Í«‘Ò Âª ‘∆
«Áæ  ∆ ‹≈ √’Á∆ ˛ ‹∂ ’ 
√’≈∆ «√æ«÷¡≈ ÂßÂ Í»∆
Â∑ ª ÂÏ≈‘ ’∆Â∆ ‹≈Ú∂ Õ
«Ú«Á¡≈
«Ú⁄≈∆
ª
Í¿πÍ’≈∆ - Í ‘π‰ ω◊∆
Áπ’≈ÈÁ≈∆Õ «√æ‡∂ Úæ‹∫Ø Í»∂ ÓπÒ’
¡ßÁ ÓπΠ√’≈∆ «√æ«÷¡≈
Á≈ ÷≈ÂÓªÕ «¬√∂ Ò¬∆ ÓπÏ߬∆
È◊Í≈«Ò’ª È∂ ÍÏ«Ò’
Íz≈¬∆Ú∂‡ Í≈‡È«ÙæÍ (PPP)
Á∆ È∆Â∆ «‘ AB@@ √’»Ò
¡ÀÈ. ‹∆. ˙. Â∂ «È‹∆ ’ßÍÈ∆¡ª
˘ √Ω∫͉ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’∆Â≈ ˛Õ
’È≈‡’ª ”⁄ AB@@@ √’»Ò,
≈‹√Ê≈È ”⁄ AG@@@ √’»Ò
Ïß Á ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
¿πÂ≈÷ø‚ ”⁄ Ò◊Ì◊ BB@@ √’»Ò Í∆.
Í∆. Í∆. √’∆Ó Â«‘ «È‹∆ ’ßÍÈ∆¡ª
˘ √Ω∫Í∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¡≈Ëª Íz∂ÁÙ ”⁄
AE@@ √’≈∆ √’»Ò ÏßÁ ’È Á≈
ÎÀ√Ò≈ √’≈ ’ ¸æ’∆ ˛Õ Íø‹≈Ï ”⁄
√’≈∆ √’»Òª ”⁄ «’™«’ Ïæ«⁄¡ª Á∆
«◊‰Â∆ Ò◊≈Â≈ ÿæ‡ ‘∆ ˛ «¬√ Ò¬∆
ÀÙÈÒ≈«¬‹∂ÙÈ Á∂ Ȫ ”Â∂ √’»Ò ÏßÁ
’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ «√æ«÷¡≈ ¡«Ë’≈
’˘È (RTE) [email protected]@ ¡√Ò ”⁄ «È‹∆
√’»Òª ˘ Íæ’∂ ÂΩ Â∂ √Ê≈Í ’È
Á∆ «¬æ’ √Ø⁄∆ √Ófi∆ ⁄≈Ò √∆Õ «¬√ ÂØ∫
Ú∆ ¡æ ◊ ∂ Í≈Ò∆ÓÀ ∫ ‡ ”⁄ ÍÀ « ‚ß ◊ ͬ∂
’≈˘Èª ”⁄ «ÚÁ∂Ù∆ «√æ«÷¡≈ √ß√Ê≈Úª
’≈˘È[email protected]@ «√æ«÷¡≈ Á∂ ÷∂Â ”⁄
«ÚÁ∂Ù∆ «ÈÚ∂Ù Â∂ ÚÍ≈ Ò¬∆ ÁÚ≈‹∂
Ï∂Ò◊≈Ó ÷ØÒ∂ ‹≈‰ Á∆ ‹Ú∆‹ ˛Õ
«√æ « ÷¡≈ «È¡ª ’≈˘È[email protected]@ «¬æ ’
¡«‹‘≈ ’≈˘È ˛ «¬√ «‘ «¬æ ’
¡«‹‘∆ √ß√ʪ «√æ«÷¡≈ ÷∂Â ”⁄ ÷Û∆
’∆Â∆ ‹≈ ‘∆ ˛Õ «¬√ ≈‘∆∫
Ô» È ∆Ú√∆‡∆¡ª ”⁄ ’ß Ó ’Á∂ √≈∂
ÂÏ«’¡ª ÂØ∫ Ô»È∆¡È ÏÈ≈¿π‰ Á∂ ‘æ’
ª ÷Ø‘ ‘∆ Ò¬∂ ‹≈‰◊∂ √◊Ø∫ «¬√ ÂØ∫ Ú∆
¡æ◊∂ ¿π‘ «’√∂ ’Ø‡ ’⁄À‘∆ ”⁄ Ú∆ È‘∆∫
‹≈‰◊∂ Ô≈«È Ô»È∆Ú«√‡∆¡ª ‘π‰ «È‹∆
¡‹≈∂Á≈ª Á∆¡ª «¡≈√ª ‘؉◊∆¡ªÕ
Â’È∆’∆ «√æ«÷¡≈ √ß√Ê≈Úª ÓÀ‚∆’Ò
«√æ«÷¡≈ √ß√Ê≈Úª ¡Â∂ Ô»È∆Ú√‡∆¡ª
”⁄ ◊À ’≈˘È∆ «ÚÚ‘≈ Â∂ Í≈ÏßÁ∆
’≈˘È[email protected]@ Á∂ Á≈«¬∂ ”⁄ Î∆√ Á∂ Ȫ
”Â∂ Óæ⁄∆ ¡ßÈ∆ ÓπÈ≈Î≈÷Ø∆ ª ‘∆ ¡≈Ú∂◊∆
‹ÁØ∫ Á≈÷Ò∂ ÓΩ’∂ Á≈÷Ò∂ Á∆ ’Ó ¡ÀÒ≈È∆
È≈ ◊¬∆ ‘Ø Ú ∂ , Ô≈«È «√æ « ÷¡≈ ”⁄
ÓπÈ≈Î≈÷Ø∆ «‹‘∆ ´æ‡ ˘ ’≈˘È∆ ‹≈Ó≈
Í«‘Ȫ «ÁæÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ “¿πµ⁄ «√æ«÷¡≈
√ß √ Ê≈Úª Á∂ Ò¬∆ ≈Ù‡∆ Ó≈ÍÁß ‚
«ÈÔÓ ’È Ú≈Ò∆ ¡Ê≈‡∆ ’≈˘È[email protected]@ Á≈ Ó’√Á ™fi ª «√«÷¡≈ Á∆
’Ú≈Ò‡∆ ˘ ω≈¬∆ æ÷‰≈ ˛ Í «¬√
Á≈ ¡√Ò ¿πÁÙ
∂ ◊À ¡’≈Á«Ó’ ˛Õ ¿πµ⁄
«√æ«÷¡≈ √ß√Ê≈Úª ˘ Úæ÷ Úæ÷ √z∂‰∆¡ª
”⁄ Úß‚ ’∂ ¡Â∂ «¬√ Á∆ «‹√‡∂ÙÈ
’’∂ «¬‘ ¡Ê≈‡∆ Ù∂¡ Ï≈‹≈ Á∂
ÁÒ≈Òª Úª◊ Ø Ò «ÈÌ≈™«Á¡ª
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ˘ «¬æ ’ Óπ È ≈Î≈ÔØ ◊
«ÚÚ√Ê≈ ”⁄ «Ï‘Â «ÈÚ∂ Ù Á∆¡ª
√ßÌ≈ÚÈ≈Úª «Á÷≈Ú∂◊≈ ª «’ ¿π‘ Úæ‚∂
ÍÀ’‹
∂ ‘≈√Ò ’ √’‰Õ ¿πµ⁄ «√æ«÷¡≈
¡Â∂ √Ø Ë ’≈˘È[email protected] ≈‘∆∫ «¬æ ’
¡«‹‘∂ ’Ω Ó ∆ ’«ÓÙÈ Á≈ ◊·È Á≈
Ó√ΩÁ≈ «‹‘Û≈ ’≈ÍØ∂‡ ͻߋ∆ Á∆ ÓßÙ≈
Á∂ ÓπÂ≈«Ï’ «√ß◊Ò «Úß‚Ø Ï‰≈Ú∂◊≈Õ «¬√
Â∑ª «√æ«÷¡≈ Ô≈È∆ ¿πµ⁄ «√æ«÷¡≈ Á∂
÷∂Â ”⁄ √πË≈ª Á∂ Ȫ ‘∂· «Ò¡ªÁ∂ ‹≈
‘∂ ’≈˘È ¡√Ò ”⁄ Ï≈‹≈ Á∆¡ª
Â≈’ª ˘ Ӌϻ ’È ¡Â∂ «√æ«÷¡≈
˘ «√Î Â∂ «√Î Ú∂⁄‰ Ú≈Ò∆ Ú√»
ω≈ Á∂‰◊∂Õ Âπ‘≈‚∂ ’ØÒ Â≈’ ˛, Âπ√∆∫
÷∆Á √’Ø◊∂, È‘∆∫ Â≈’ ª È‘∆∫Õ
«’™«’ √≈ËÈ‘∆‰ H@ ÍzÂ∆Ù ÒØ’
ª «˜ßÁ◊∆ Á∆¡ª «’ßÈ∆∑ ¡ª ‘∆ ÒØÛª ÂØ∫
«ÚÚ∂ ‘ÈÕ ÁØ ¡æ÷ª ª Ø‹∆, ؇∆ Â∂
Ó’≈È ˘ Â√Á∆¡ª ËπßËÒ≈ ¸æ’∆¡ª
‘È, Â∆‹∆ ¡æ÷ ÂØ∫ ’Ú≈¿π‰≈ ‘∆ ’∆
˛, «√æ«÷¡≈ ¡«Ë’≈ ’≈˘È B@@I
¡æ·Ú∆∫ Âæ’ ÓπΠ«√«÷¡≈ Á∆ ◊߇∆ ª
’Á≈ ˛ Í ¿π√ÂØ∫ Ï≈¡Á Ïæ⁄≈ „æ·∂
÷»‘ ”⁄ ‹≈Ú∂Õ Íz≈¬∆Ú∂‡ √’»Òª ”⁄ ◊∆Ï
Á«Ò Ïæ«⁄¡ª Ò¬∆ BE ÍzÂ∆Ù √∆‡ª
≈÷Ú∆¡ª Á∂ „ß ‚ Ø  ∂ Á≈ ¡ÓÒ
√≈‘Ó‰∂ ˛- ‚≈Ó≈ Â∂ «√Î ‚≈Ó≈
¡√Ò ”⁄ «¬√ ’≈˘È Á≈ Ó’√Á
Á∂Ù Á∂ ‘ Ïæ⁄∂ ˘ «ÏÈ∑ª Ì∂ÁÌ≈Ú
ÂØ ∫ Óπ Î Â ¡Â∂ Ï∂ ‘ Â √’» Ò
«√«÷¡≈ Á∂‰≈ È‘∆∫ ˛ √◊Ø∫ √’≈∆
√’»Ò ÂßÂ ˘ Í»∆ Â∑ª ÂÏ≈‘
’È≈ ˛, «√æ«÷¡≈ ˘ Ó«‘ß◊≈ ’È≈
˛, «√«÷¡≈ Á∂ ÷∂   ”⁄
Ï≈‹≈∆’È Â∂ «È‹∆’È ˘ Â∂‹
’È≈ ˛Õ ÍÏ«Ò’ Á∂ ÍÀ√∂ ˘ Í∆.
Í∆. Í∆. Á∂ «‘ “Î∆√ ÌÈ” Á∂
Ȫ Â∂ ’≈ÍØ∂‡ ÿ≈«‰¡ª ¡Â∂
¡ÀÈ. ‹∆. ˙. ˘ Ú∂⁄‰≈ ˛Õ
«√«÷¡≈ Á∂ ÷∂Â ”⁄ ◊π‹≈Â
ÂØ∫ Ï≈¡Á ‘π‰ Í»∂ «‘ßÁ√
Ø Â≈È ”⁄
ÓØÁ∆≈‹ Á∂ ¡≈¿π‰ Á∂ È≈Ò È≈Ò
‘∆ «Ú«Á¡≈ Á≈ «‘ßÁÂ
π Ú∆ Ò∆‘ª Â∂
Ì◊Úª’È Á≈ ¡ÓÒ ÔØ‹È≈ÏæË
Â∆’∂ È≈Ò Â∂‹ ’ «ÁæÂ≈ «◊¡≈
˛Õ «Ó«Ê‘≈√ ˘ «¬«Â‘≈√ ÏÈ≈¿π‰
Á∆ ’Ú≈«¬Á Ïπ∆ Â∑ª Â∂‹ ’
«ÁæÂ∆ ◊¬∆ ˛Õ ¡≈. ¡À√. ¡À√. Á∂
Íπ≈‰∂ ËπÂ
ß  Á∆È≈ È≈Ê ÏæÂ≈ Á∆
¡◊Ú≈¬∆ ”⁄ √Óπ æ ⁄ ∂ «√«÷¡≈
«√Ò∂ Ï √ ˘ «‘ß Á π Ú ≈Á∆ Ò∆‘ª Á∂
„≈Ò‰, ÏÁÒ‰ Á∆ ’Ú≈«¬Á Ùπ»
‘Ø ¸æ’∆ ˛Õ ‹Í≈È Á∂ ÁΩ∂ Â∂ ◊¬∂
ÓØÁ∆ ÚæÒ∫Ø ‹Í≈È∆ ÍzË≈È ÓßÂ∆ ˘
“◊∆Â≈” Í∂Ù ’È≈, È∂Í≈Ò Ô≈Â≈
Â∂ Í√»ÍÂ∆È≈Ê Á∂ ÓßÁª ”⁄ «ÂßÈ
Òæ÷ πͬ∂ Á≈ √ßË» ⁄Û∑≈¿π‰≈ ª
’π æ fi ÿ‡È≈Úª ‘ÈÕ Ï≈’≈«¬Á≈
Íz‹
Ø ’
À ‡ ω≈’∂ √Óπ⁄
æ ∂ «◊¡≈È ÍzÏË
ß
˘ ÏÁÒ‰, Ì◊Úª’È ≈‘∆∫ «‘ß Á »
’Ê≈Úª ˘ ¡ÓÒ Á≈ ‹≈Ó≈ Í«‘È≈¿π‰≈,
ÿæ‡ «◊‰Â∆¡ª ˘ ‘≈Ù∆¬∂ Â∂ Ëæ’‰ Ò¬∆
Í»∂ ‹Ø ÙØ È≈Ò ÓØÁ∆ Á≈ Í»≈ ÂßÂ
ÍæϪ Ì≈ ‘Ø ¸æ’≈ ˛Õ
«√æ « ÷¡≈ Á∂ ÚÍ≈∆’È ¡Â∂
Ì◊Úª’È ˘ ÈæÊ Ó≈È, √ÌÈ≈ Ò¬∆
«√«÷¡≈ «¬æ’ √≈Ó≈È ‘≈√Ò ’È Ò¬∆,
’≈ÓÈ √’»Ò Á∆ √Ê≈ÍÈ≈ Á∆ Óß◊ ˘
ÒÀ ’∂ «ÈÓ “’π æ Ò «‘ß Á «√æ « ÷¡≈
¡«Ë’≈ Óß⁄” ÚæÒØ∫ ÈÚßÏ Ó‘∆È∂ ”⁄
Á∂ Ù ”⁄ ’æ „ ∆ ‹≈‰ Ú≈Ò∆ «√«÷¡≈
√ßÿÙ Ô≈Â≈ Á∆ ’≈ÓÔ≈Ï∆ Ò¬∆ √≈∂
‘∆ ≈‹ª ”⁄ Ú’Ù≈ͪ Á≈ ¡≈ÔØ‹È
’∆Â≈ «◊¡≈Õ B ÂØ∫ D ¡’»Ï Âæ’
Íø‹≈Ï ≈‹ Á∆ «ÂßÈ Ø‹≈ Ú’Ù≈Í
◊π  ÙÈ ’Ò≈ ÌÚÈ Óπ æ Ò ªÍπ  «Ú÷∂
¡≈ÔØ«‹Â ’∆Â∆ ◊¬∆Õ «¬√ Ú’Ù≈Í
”⁄ Òæ◊Ì◊ ÁØ √Ø Á∂ ’∆Ï Úæ÷ Úæ÷
‹Ê∂ÏÁ
ß ∆¡ª Á∂ Ú’ª È∂ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ
‚ÀÓØ’À«‡’ ‡∆⁄‹ Î߇ Íø‹≈Ï, ‚∆.
¡À√. Ô», ¡≈. Ú≈¬∆. ¡À√. ¡ÀÎ, Í∆.
¡À√. Ô», ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈Úª («ÂßÈ)∂
Â’Ù∆Ò √π√≈«¬‡∆ Íø‹≈Ï, ‹Ó‘»∆
¡«Ë’≈ √Ì≈, «¬È’Ò≈Ï∆ ’∂ ∫ Á
Íø‹≈Ï, ÒØ’ ’Ò≈ Óß⁄ ÓπÒ
æ ≈Íπ, «Ú«Á¡’
Ó≈‘ª, «√æ«÷¡≈ ÷∂Â Á∆¡ª √÷Ù∆¡Âª
È∂ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ Í«‘Ò∂ «ÁÈ «Ízß√∆ÍÒ
ÂÒØ ’ Ïß Ë » , ‚≈. ’π Ò Á∆Í «√ß ÿ
(Í«‡¡≈Ò≈) Íz Ø . ¬∂ . ’∂ . ÓÒ∂  ∆ Á∆
ÍzË≈È◊∆ ”⁄ ¬∂. ¡≈¬∆. ¡ÀÎ ¡≈ ‡∆ ¬∆
Íz∆‹∆‚∆¡Ó ÓÀ∫Ï ‚≈. ÓË» Íz√≈Á È∂
“«√«÷¡≈ ¿πÍ ÈÚ¿πÁ≈Ú≈Á∆ ‘ÓÒ≈”
«ÚÙ∂ Â∂ ÷Ø‹ ÌÍ» ¶Ó≈ Ì≈Ù‰ √ªfi≈
’∆Â≈Õ Ú∆‘ Á∂ Ò◊Ì◊ √ث¡ª È∂
√Ú≈Ò æ÷Õ∂ Í∆. ¬∂. Ô». Á∂ √≈Ï’≈ ÓπÒ≈‹Ó
¡≈◊» ¡«ÓzÂÍ≈Ò È∂ Ï«‘√ Á∆ Ùπ¡
» ≈Â
’∆Â∆Õ Ï«‘√ Á∂ Ì÷≈¡ È∂ √ث¡ª Á∆
«ÁÒ⁄√Í∆ ”⁄ Ú≈Ë≈ ’∆Â≈Õ Á»‹∂ «ÁÈ
‚∆. ‡∆. ¡ÀÎ ÍzË≈È Ìπ«ÍøÁ «√ßÿ ÚÛÀ⁄,
Ï«·ß‚≈ ÂØ∫ Íπæ‹∂ «√«÷¡≈ Ó≈‘ª ‚≈.
’ÓÒ‹∆ «√ßÿ, ‚≈: π«ÍøÁ «√ßÿ, Í∆.
¬∂ . Ô» Á∂ ¿π µ ÿ∂ ¡≈Ê’ Ó≈‘ ‚≈:
√π÷Í≈Ò Á∆ ÍzË≈È◊∆ ‘∂· Í«‘Òª ‚≈:
ÓË» Íz√≈Á È∂ «√«÷¡≈ Á∂ Ì◊Ú∂’È
Á∂ ¡«Â ◊ßÌ∆ ÓπÁ
æ ∂ Â∂ ÷πÒ
æ ∑ ’∂ «Ú⁄≈
Íz◊‡ ’∆Â∂, «‹√ ¿πÍ Â’Ù∆Ò ¡≈◊»
‘∂Ó≈‹ √‡ÀÈØ È∂ «Ú⁄≈ Í√≈ ’∆Â≈Õ
‚≈: √π÷Í≈Ò Íø‹≈Ï Á∂ Í∂∫‚» ÷∂Â ”⁄
¡≈͉∆ Â≈‹≈ ÷Ø ‹ Á∂ ¡ß ’ Û∂ Í∂ Ù
’«Á¡ª «’‘≈ «’ «Íø‚ª ”⁄Ø∫ √’≈∆
«√«÷¡≈ Á≈ ÷≈ÂÓ≈, Úæ ‚ ∆ Íæ Ë  Â∂
‚≈Í ¡≈™‡, ™⁄ «√«÷¡≈ ”⁄ Í∂∫‚»
÷∂Â Á≈ ÿæ‡ «‘≈ «‘æ√≈ Ì≈Â∆ √Ó≈‹
Ò¬∆ ÿØ «⁄ßÂ≈ Á≈ «ÚÙ≈ ˛Õ «¬√ √Ó∂∫
Ì»Í≈Ò ÂØ∫ «ÚÙ∂Ù ÂΩ Â∂ Íπæ‹∂ ‚≈. ¡«ÈÒ
√Á◊Ø Í ≈Ò È∂ ÎØ  Ó Á∂ «ÈÓ≈‰ Á∆
˜» √ßÿÙ Â∂ «ÈÓ≈‰ Á∆ Ì»«Ó’≈
«ÚÙ∂ ÂØ∫ ÏØÒ«Á¡ª ÎØÓ ÚæÒØ∫ ’≈ÓÈ
√’»Ò «√√‡Ó Ô≈«È ◊Úª„∆ √’»Ò ”⁄
‘∆ √≈∆¡ª √‘»Òª, √’≈∆ Îß«‚ß◊
≈‘∆ ‘ Ïæ⁄∂ Ò¬∆ ’∂. ‹∆. ÂØ∫ Í∆. ‹∆
Âæ ’ Óπ Î Â «√«÷¡≈ «ÚÚ√Ê≈ Á∂
¡«Â¡ß ӑæÂÚÍ»È ÓπæÁ∂ Â∂ ÷πæÒ∑ ’∂
«Ú⁄≈ æ÷∂Õ ¿π·∂ √Ú≈Òª Â∂ Ùß«’¡ª
Á≈ √Ó≈Ë≈È Â∂ Íz Ë ≈È◊∆ «‡æ Í ‰∆
¿πÍß √»Ï≈ ÍæË∆ Â≈ÒÓ∂Ò ’Ó∂‡∆ Á≈
◊·È ’∆Â≈ «◊¡≈Õ «¬√ ’Ó∂‡∆ ”⁄ ÍzØ:
‹◊ÓØ‘È «√ßÿ, ‚≈: ’πÒÁ∆Í, ‚≈. Ì∆Ó
«¬ßÁ, «Ízß√∆ÍÒ ÂÒØ’ ÏßË», Ìπ«ÍøÁ
ÚÛÀ⁄, ¡Ó‹∆ Ï≈‹∂’∂, ‘Ïß√ √ØÈ»,
‘⁄ßÁ «Ìß‚, È≈«¬‰ ÁæÂ, ÓÈÁ∆Í
Á∂ È≈Ó Úæ÷ Úæ÷ ‹Ê∂ÏßÁ∆¡ª È∂ «ÁæÂ∂Õ
F ÈÚßÏ ˘ ¿πÂ∆ ‹ØÈ Á∆ ‹ßÓ» ÂØ∫
⁄æÒ‰ Ú≈Ò∆ «√«÷¡≈ √ßÿÙ Ô≈Â≈
Í·≈Ȓ؇ «Ú÷∂ Íø‹≈Ï Á∂ √≈Ê∆¡ª ÚæÒØ∫
√∆Ú ’∆Â≈ ‹≈‰≈ ˛Õ ◊πÁ≈√Íπ,
¡ß « Óz  √, ’Í»  ÊÒ≈, ‹¶Ë,
´«Ë¡≈‰≈, ÏÈ≈Ò≈, √ß◊», Ó≈È√≈,
Ï«·ß‚≈, Í«‡¡≈Ò≈ «‹«Ò∑¡ª «Úæ⁄ Á∆
‘πßÁ∆ ‘ج∆ ‘«¡≈‰≈ ”⁄ Á≈÷Ò ‘ØÚ∂◊∆Õ
Íø‹≈Ï Á∆ Â≈ÒÓ∂Ò ’Ó∂‡∆ ÚæÒØ∫ «¬√
Óπß«‘Ó Á∆ √ÎÒÂ≈ Ò¬∆ √≈∆¡ª ‘∆
¡«Ë¡≈Í’ ‹Ê∂ÏßÁ∆¡ª, «Ëª, ÈΩ‹Ú≈È
«Ú«Á¡≈Ê∆ ‹Ê∂ÏßÁ∆¡ª È≈Ò √ßÍ’
’È ”⁄ ’ج∆ ’√ È‘∆∫ ¤æ‚∆ ◊¬∆Õ
«¬√ ÁΩ≈È ’Ó∂‡∆ Á≈ ÿ∂≈ ÚË≈¿π‰
Ò¬∆ ÔÂÈ ‹≈∆ ‘ÈÕ «√«÷¡≈ √ßÿÙ
Ô≈Â≈ Óßπ«‘Ó «¬È∑ª Óπæ«Á¡ª ˘ ‘≈√Ò
’È Á≈ «¬æ’ ÍÛ∑≈¡ ˛ - √ßÿ٠ª
¡≈÷∆ Óπ’≈Ó Âæ’ ‹≈∆ æ÷‰≈ ˛ ‘
È≈◊«’ ˘ «√«÷¡≈ Á≈ ¡«Ë’≈
Ï⁄≈¿π ‰ Á∂ «¬√ √ß ÿ Ù ”⁄ Ù≈ÓÒ
’È≈ ’πÒ
æ «‘ßÁ «√«÷¡≈ ¡«Ë’≈ Óß⁄
Á≈ ÓßÂÚ ˛Õ
98170-67344
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
«ÚÙ∂Ù
ÓπÒ≈’≈Â
Á√ßÏ [email protected]
6
“¡‹Ø’∂ ÁΩ ”Â∂ Âπ‘≈‚∂ ’ØÒ ÍÀ√∂ È‘∆∫, «÷¡≈Ò∆√πÍÈ∂ ‘؉∂ ⁄≈‘∆Á∂ ‘È : √π÷Ï∆ Ï≈ÁÒ
(“«‘ßÁ√
Ø Â≈È ‡≈¬∆Ó˜” ¡ıÏ≈ È≈Ò ’∆Â∆ ◊¬∆ «¬’ ÓπÒ≈’≈ «Ú⁄Ø∫)
“Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï Âπ‘≈‚∂ Ò¬∆ ª «¬‘ ’«‘‰≈ ÏÛ≈ √Ω÷≈ ˛, Í ’Ó⁄≈∆ ª «÷¡≈Ò∆-√πÍ«È¡ª È≈Ò ¡≈͉≈ Â∂
Í«Ú≈ Á≈ «„æ‚ È‘∆∫ Ì √’Á∂, ¿πÈ∑ª È±ß Âª √Ó∂∫ «√ ÂÈ÷≈‘ ÍÀÈÙÈ «ÓÒ‰∆ ⁄≈‘∆Á∆ ˛Õ””
(È؇ : Íø‹≈Ï Á∂ ¿πÍ Óπæ÷ ÓßÂ∆ √π÷Ï∆ Ï≈ÁÒ È≈Ò ¡ß◊∂˜∆ ¡ıÏ≈ “«‘ßÁπ√Â≈È ‡≈¬∆Ó˜” Á∂ È≈Ó≈ «È◊≈
ÚÒØ∫ √ÂßÏ, [email protected] ”⁄ ’∆Â∆ ◊¬∆ «¬’ ¶Ï∆ ÓπÒ≈’≈ Á∂ ’πfi ¡ßÙ)
ÔÙÍ≈Ò
√ßÍ≈Á’ Ú◊ ⁄∂ÂÈ≈
- √ß÷∂Í «‡æ͉∆ √Ó∂ ‘∂·ª Í∂Ù
‘È ‹Ø «’ ’Ó⁄≈∆ Ú◊ Á∂ Ș∆¬∂
ÂØ ∫ ’∆Â∆ ◊¬∆ ˛Õ ‘æ Ê ’ß ◊ ‰ ȱ ß
¡≈√∆ ’∆!” Íø‹≈Ï √’≈ ÚÒØ∫ ’∆Â∂
‹≈ ‘∂ «Ú’≈√ Á∂ Á≈¡«Ú¡ª Â∂
Ú≈¡«Á¡ª Á≈ ’æ ⁄ ≈ √æ ⁄ «¬√
ÓπÒ≈’≈ ¡ßÁ √z∆ √π÷Ï∆ Ï≈ÁÒ Á∆
˜πÏ≈È∆ ‘∆ √≈‘Ó‰∂ ¡≈ «‘≈ ˛Õ
«‘ß Á π √ Â≈È ‡≈¬∆Ó˜ : Âπ ‘ ≈‚∆
√’≈ Á∆ Á±‹∆ Í≈∆ Á≈ ‚∂„ √≈Ò
¶ÿ ¸æ«’¡≈ ˛Õ «Í¤Ò∆ Í≈∆ ”⁄ Âπ√∆∫
«Ï‹Ò∆ Â∂ ÍzÏßË’∆ √πË≈ª ¿πÍ ˜Ø
«ÁæÂ≈ √∆Õ Âπ‘≈‚≈ ¡◊Ò≈ Úæ‚≈ √πÍÈ≈
’∆ ˛?
√π ÷ Ï∆ Ï≈ÁÒ : Ú≈˱ «Ï‹Ò∆
Ú≈Ò≈ Íø ‹ ≈Ï Á√ß Ï  [email protected] Âæ ’
‘’∆’ ω ‹≈Ú∂◊≈Õ Óπæ„ ”⁄ «’√∂
鱧 Ú∆ Ô’∆È È‘∆∫ √∆ ¡≈™Á≈Õ √πË≈
ÓØ  ⁄∂ ”Â∂ ¡√∆∫ ÏÛ∂ ¡æ ◊ ∂ ¶ÿ ¸æ ’ ∂
‘ªÕ [email protected] Âæ’ Íø‹≈Ï Á∂ Ú≈√∆¡ª
Á≈ √’≈∆ «ÚÌ≈◊ª/Á¯Âª È≈Ò
«√æ Ë ≈
Ú≈‘
È‘∆∫
‘∂ ◊ ≈Õ
“¡≈ÈÒ≈¬∆È” ÍzÏßË È≈Ò Í≈ÁÙÂ≈
¡≈Ú∂◊∆ ¡Â∂ √’≈ Á∂ ’ßÓ ’≈‹ ”⁄
Î’ ÍÚ∂◊≈Õ ÓÀ鱧 «ÂßÈ √≈Ò «Á˙,
Íø‹≈Ï ¡ßÁ ⁄‘πß Ó≈◊∆ Â∂ ¤∂ Ó≈◊∆
√Û’ª Á≈ ‹≈Ò «Ú«¤¡≈ ‘Ø « ¬¡≈
Á∂÷Ø◊∂Õ Âπ√∆∫ Ïπ«È¡≈Á∆ „ª⁄∂, √±⁄È≈
Â’È≈ÒØ ‹ ∆,
‘√ÍÂ≈Òª,
«¬ÒÀ ’ ‡Ø z « È’√ Â∂ √À  √Í≈‡≈ ÷∂  
¡ß Á  Ì≈¬∆ «ÈÚ∂ Ù ‘Ø « ¬¡≈ Á∂ ÷ Ø ◊ ∂ Õ
[email protected] Âæ ’ Âπ √ ∆∫ ¡ß « Óz  √,
´«Ë¡≈‰≈, ‹¶Ë, ÓØ‘≈Ò∆, Ï«·ß‚≈
Â∂ Í«‡¡≈Ò≈ Ù«‘ª È±ß Í«‘⁄≈È È‘∆∫
√’Ø ◊ ∂ ¡Â∂ «‹√ ¯Â≈ È≈Ò ◊æ Ò
¡æ ◊ ∂ ÚË ‘∆ ˛, Íø ‹ ≈Ï √’≈
«Ú’≈√ Íæ÷Ø∫ ‘ØȪ ≈‹ª È≈ÒØ∫ «’Â∂
¡æ◊∂ ‘ØÚ∂◊≈Õ
- √π÷Ï∆ ‹∆, Á√ßÏ [email protected] Á∆
‹◊∑≈ Á√ßÏ [email protected] Ú∆ ¡≈«¬¡≈ ÷Û∑≈
˛Õ “Ú≈˱ «Ï‹Ò∆ Ú≈Ò≈ Íø‹≈Ï” ¡‹∂
Âæ’ Ú∆ ¡ÀÒ≈È∂ Â∂ ¡‰¡ÀÒ≈È∂ «Ï‹Ò∆
’æ ‡ ª È≈Ò ‹± fi «‘≈ ˛Õ √’≈∆
«ÚÌ≈◊ª/Á¯Âª ȱ ß ¡≈ÈÒ≈¬∆È
’È, ⁄‘πß Ó≈◊∆ ¤∂ Ó≈◊∆ √Û’ª
Á≈ ‹≈Ò «Ú¤≈¿π ‰ , ÎÒ≈¬∆˙Ú
ω≈¿π‰ Â∂ Ù≈«Íø◊ Ó≈Ò ¿π√≈È È±ß
‘∆ «Ú’≈√ Á≈ Á‹≈ È‘∆∫ «ÁæÂ≈ ‹≈
√’Á≈ ‹∂ ’  Òæ ÷ ª Á∆ «◊‰Â∆ ”⁄
Ï∂π˜◊≈ ÈΩ‹Ú≈Ȫ 鱧 π˜◊≈ È‘∆∫
Óπ‘æ¬∆¡≈ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈Õ ’Ó⁄≈∆¡ª
鱧 «√∂ «√ ÂÈ÷≈‘ª/Ï’≈¬∂/ÍÀÈÙȪ
È‘∆∫ «ÓÒÁ∆¡ª, ÌÂ∆ «È◊± ‰ ∆
ÂÈ÷≈‘ ¿π Í  ·∂ ’ ∂ Á∆ ‹◊∑ ≈ ͱ  ∆
ÂÈ÷≈‘ ¿πÍ À◊±Ò ÂΩ ”Â∂ È‘∆∫
’∆Â∆ ‹ªÁ∆, Ó«‘ß◊≈¬∆ 鱧 ·æÒ∑ È‘∆∫
ÍÀ ∫ Á∆ ¡Â∂ ¡≈Ó ÒØ ’ ª ȱ ß «√æ « ÷¡≈
«√‘ «Ï‹Ò∆, Í≈‰∆ ¡≈«Á √‘±Òª
Ó≈ȉ Á∂ √Óæ  Ê È‘∆∫ ω≈«¬¡≈
‹ªÁ≈Õ «‹ÊØ ∫ Âæ ’ Ïπ « È¡≈Á∆ „ª⁄∂
¡ßÁ “Ì≈∆ «ÈÚ∂Ù” ‘؉ Á∆ ◊æÒ ˛
«¬‘ ’Ø ¬ ∆ √’≈∆/‹ÈÂ’ «ÈÚ∂ Ù
È‘∆∫ ˛ «¬‘ ª ’≈ÍØ∂‡ √À’‡ ÚÒØ∫
«ÈÚ∂Ù ≈‘∆∫ ÒØ’ª Á∆ ´æ‡ ÷√πæ‡ ‘Ø
’Ú≈¿π ‰ ∆ ‘Ø Ú ∂ ◊ ∆ Â∂ √’≈ ÚÒØ ∫
Í«‘Òª ‘∆ Ò≈◊± ’∆Â∆ ‹≈ ‘∆
«Èæ‹∆’È Á∆ È∆Â∆ 鱧 ‘Ø ‘πÒ≈≈
Á∂‰≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
‘ª, «‹√ ¯Â≈ È≈Ò «¬‘ ¡æ◊∂
ÚË ‘∆ ˛ “◊æÒ”, Íø‹≈Ï Í«‘Òª ‘∆
‘ØȪ ≈‹ª È≈ÒØ∫ ¡æ◊∂ ¶ÿ ¸æ«’¡≈
˛Õ ÍÀ ‡ Ø Ò «¬Ê∂ √≈∂ ≈‹ª È≈ÒØ ∫
Ó«‘ß◊≈ ˛Õ ÚÀ‡ √≈∂ ≈‹ª È≈ÒØ∫ ÚË∂∂
˛Õ ËÛ≈ËÛ Íz≈¬∆Ú∂‡ Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª
÷π æ Ò ∑ ‘∆¡ª ‘ÈÕ Ù≈Ï Á∂ ·∂ ’ ∂ ,
√’± Ò ª/‘√ÍÂ≈Òª È≈ÒØ ∫ ’¬∆ ◊π ‰ ª
ÚË∂∂ ÷ØÒ∑∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ ∂Â≈ Ï‹∆ ÷ø‚
Á∂ Ì≈¡ «Ú’ ‘∆ ˛Õ ’Ó⁄≈∆
Ó‘∆«È¡ªÏæ Ë ∆ ÂÈ÷≈‘ª, ÍÀ È ÙÈ∆
Ò≈Ì ¿π ‚ ∆’Á∂ «‘ß Á ∂ ‘ÈÕ Ï’≈¬∂
√≈ÒªÏæË∆ ÒÓ’≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ‚∆.
¬∂. Á∆ «’Ù «¬’ √≈Ò Ï≈¡Á ‹≈
’∂ «Áæ  ∆ ‹ªÁ∆ ˛Õ ËÈ∂ , Óπ ˜ ≈‘∂
Ø ’ ‰ Ò¬∆ √≈∂ Íø ‹ ≈Ï ¡ß Á 
¡‰¡ÀÒ≈È∆ ¡ÀÓ‹À∫√∆ Ò≈¬∆ ‘ج∆ ˛Õ
√ı √˜≈Úª Ú≈Ò∂ ’≈Ò∂ ’≈ȱßÈ Í≈√
’∆Â∂ ◊¬∂ ‘È, «¬√ ¡À Ó ‹À ∫ √∆ Á≈
«ÚØË ’È Ú≈«Ò¡ª Ò¬∆Õ
‘ª, [email protected] Âæ’ «◊‰∂ ◊¬∂ Úæ‚∂
Ù«‘ª ȱ ß È≈ Í«‘⁄≈‰ √’‰ Á∆
«‹ÊØ∫ Âæ’ ◊æÒ ˛ «¬√ √ÏßË∆ «¬’
«Ó√≈Ò ‘∆ ’≈¯∆ ˛Õ [email protected] Á∆¡ª
ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª ÁΩ≈È ¿πÍ Óπæ÷ ÓßÂ∆
√z ∆ √π ÷ Ï∆ Ï≈ÁÒ ‹∆ ÚÒØ ∫ Ó≈È√≈
«Ú÷∂ «ÁæÂ∂ ‹≈ ‘∂ ¡≈͉∂ «¬’ Ì≈Ù‰
«Ú⁄ ‹Á «¬‘ «’‘≈ «◊¡≈ √∆ «’
’π fi √≈Òª ”⁄ Âπ √ ∆∫ Á∂ ÷ Ø ◊ ∂ Ó≈È√≈
Ù«‘ “Áπ Ï ¬∆” Úª◊ ω ‹≈Ú∂ ◊ ≈Õ
«¬√ ȱ ß Âπ √ ∆∫ Í«‘⁄≈È È‘∆∫ √’Ø ◊ ∂
ª √ث¡ª «Ú⁄Ø∫ «¬’ «’√≈È ÷Û∑∂
‘Ø ’∂ ÏØÒ ¿π«·¡≈ «’ Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï
√≈ȱ ß “Áπ Ï ¬∆” È‘∆∫ ⁄≈‘∆Á≈, √≈ȱ ß
«Í¤Ò∆¡ª [email protected] Á∆¡ª «ÚË≈È √Ì≈
⁄Ø ‰ ª √Ó∂ ∫ Âπ ‘ ≈‚∂ ÚÒØ ∫ ω≈«¬¡≈
«◊¡≈ “’ÀÒ∆ÎØÈ∆¡≈” ‘∆ ’≈¯∆ ˛ ª
Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï ¸æ’ ‘Ø ’∂ «‘ ◊¬∂Õ
«‘ß. ‡≈. : Ízß± «Ú’≈√ Ò¬∆ ÍÀ√≈
«’ÊØ ∫ ¡≈Ú∂ ◊ ≈? Âπ ‘ ≈‚∆ √’≈ È∂
«Úæ ’«ÓÙÈ ’ØÒ Óß«È¡≈ ˛ «’ ≈‹
’˜≈ ¿πÂ≈È Ò¬∆ ’˜≈ ¸æ’‰ Á∂
⁄æ’«Ú¿± ”⁄ Ϋ√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ
√π. Ï≈. : «¬√ 鱧 «¬’ ’≈ØÏ≈∆
Ì∂ Á «’‘≈ ‹ªÁ≈ ˛-Âπ √ ∆∫ «’√∂
≈‹Á≈ Ȫ Ò˙ «‹‘Û≈ ’∂∫Á ÂØ∫ ’πfi
È ’πfi Óß◊ È≈ «‘≈ ‘ØÚ∂Õ ‘ ≈‹
«¬’ ’‹ ‹≈Ò ”⁄ Ϋ√¡≈ ‘Ø«¬¡≈Õ
ÚË «‘≈ ’˜≈ «Ú’≈√ Á≈ ‘∆ ¡ß◊
˛Õ ’˜∂ Á≈ «¬‘ ÓÂÒÏ È‘∆∫ ˛ «’
’ج∆ ‹‰≈ Á∆Ú≈Ò∆¡≈ ‘Ø «◊¡≈ ˛ Â∂
¡√∆∫ Á∆Ú≈Ò∆¬∂ È‘∆∫ ‘ج∂Õ ¡√∆∫ ’Á∂
Ú∆ ¡≈͉∆ √ß«ÚË≈È’ «˜ßÓ∂Ú≈∆ ÂØ∫
È‘∆∫ Ìæ ‹ ∂ ‹ª ÷π æ Ò ∑ ∂ ¡‹Ø ’ ∂ ÁΩ  ”⁄
Âπ‘≈‚∂ ’ØÒ ÍÀ√∂ È‘∆∫ «÷¡≈Ò∆ √πÍÈ∂
‘؉∂ ⁄≈‘∆Á∂ ‘ÈÕ (‘’Today you do
not need money, you need
ideas.”) ¡√∆∫ √’≈∆ ÷˜≈È∂ ”⁄Ø∫
«¬’ Ú∆ ÍÀ √ ≈ ÷⁄∂ ÂØ ∫ «ÏȪ ‘∆
«Ï‹Ò∆ ÿ ¿π √ ≈ «Áæ  ∂ ‘ÈÕ Îß ‚
ÍÀÁ≈ ’È Ò¬∆ ‘Ø ÏÊ∂∂ „ß◊ ‘ÈÕ
√Û’ª Á∂ ‹≈Ò Ò¬∆, ÓÀ ∫ √’≈∆
÷˜≈È∂ ”⁄Ø ∫ È‘∆∫ ÷⁄‰ ‹≈ «‘≈Õ
˜±∆ È‘∆∫ ‘ ’ßÓ √’≈∆ ͱߋ∆,
¡≈ÓÁÈ È≈Ò ‘∆ ’∆Â≈ ‹≈Ú∂Õ ˜≈
√≈‚∂ ¡≈ÓÁÈ Ú≈Ë∂ ÚæÒ Á∂÷Ø ‹Ø ¡√∆∫
’∆Â≈ ˛Õ «¬‘ √≈ȱ ß Â∂ ‹ ∆ È≈Ò
«Ú’≈√ ’È “⁄ ÓÁÁ ’ «‘≈ ˛Õ
«Âß È √≈Òª Á∂ ¡ß Á  ¡ß Á  ¡√∆∫
D@@@@ (⁄≈Ò∆ ‘˜≈) ’ØÛ πͬ∂ Á∂
‡∆⁄∂ 鱧 Ú∆ Í≈ ’ ‹≈Úª◊∂Õ
- «‹‘Û∆ √’≈ ¡≈͉∂
’Ó⁄≈∆¡ª
ȱ ß
Ò◊≈Â≈
Ó‘∆«È¡ªÏæ Ë ∆ ÂÈ÷≈‘ª, Ìæ  ∂ ,
ÍÀ È ÙȪ, Ï’≈¬∂ Ò‡’≈ ’∂ Á∂ ‘∆
‘Ø Ú ∂ , «‹√ Á∂ ÷˜≈È∂ Ó± ß ‘ ˜Ï≈È∆
‘π’Óª ≈‘∆∫ √≈≈ √≈Ò ÏßÁ ‘∆ «‘ßÁ∂
‘؉, ¿π√ √’≈ 鱧 ’∆ «’‘≈ ‹≈Ú∂?
ÿæ‡Ø ÿæ‡ ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆ Ș∂ ª
«¬‘ √’≈ Á∆Ú≈Ò∆¡≈ ‘∆ ‘Ø ¸æ’∆
˛Õ Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï, Âπ ‘ ≈‚∂ Ò¬∆ ª
«¬‘ ’«‘‰≈ ÏÛ≈ √Ω÷≈ ˛ «’ “¡‹Ø’∂
ÁΩ ”⁄ Âπ‘≈‚∂ ’ØÒ ÍÀ√∂ È‘∆∫ «÷¡≈Ò∆
√π Í È∂ ‘Ø ‰ ∂ ⁄≈‘∆Á∂ ‘ÈÕ”” «’™«’
Âπ√∆∫ ª √’≈ Á∆ ’πß‹∆ ’≈ÍØ∂‡
ÿ≈«‰¡ª Á∂ ‘æÊ Á∂ æ÷∆ ˛, ¿π‘ ‘
÷∂   ”⁄ ÍÀ √ ≈ Ò≈ ‘∂ ‘È Â∂ ´æ ‡
’∆ ‹≈ ‘∂ ‘È, Ì≈∆ ÓπÈ≈¯∂ ’Ó≈
‘∂ ‘È, ’«ÓÙÈ, «‘æ√≈ÍæÂ∆ Á∂ ‘∂
‘ÈÕ √’≈∆ ÷˜≈È∂ 鱧 Ú؇ ÏÀ∫’ Íæ’≈
’È Ò¬∆ √ß◊ ÁÙȪ ”⁄ Ø«Û¡≈
‹≈ «‘≈ ˛Õ ÂÈ÷≈‘ª Á∂ ‰ Ò¬∆
’˜≈ ¸æ«’¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ È≈Ò∂ ÍπßÈ
È≈Ò∂ ÎÒ∆¡ª, Âπ‘≈‚∂ ª “ÁØ‘∆∫ ‘æÊ∆∫
Ò悱” È∂, Í ’Ó⁄≈∆¡ª È±ß Âª √Ó∂∫
«√ ÂÈ÷≈‘/ÍÀÈÙÈ ⁄≈‘∆Á≈ ˛ ¿π‘
ª ¡≈͉≈ Â∂ ¡≈͉∂ Í«Ú≈ Á≈
«÷¡≈Ò∆ √πÍ«È¡ª È≈Ò ‘∆ ¡≈͉≈
«„æ‚ È‘∆∫ Ì √’Á∂Õ
«‘ß. ‡≈. : Âπ‘≈‚≈ ÓÂÒÏ ˛ «’
≈‹ Á≈ «Ú’≈√ ≈‹ Á∆ Ó≈Ò∆ ‘≈ÒÂ
¿πÍ «ÈÌ È‘∆∫ ˛?
√π . Ï≈. : ‘ª, ’˜≈ ÂÈ÷≈‘ª
”Â∂ È‘∆∫ ÷«⁄¡≈ ‹ªÁ≈Õ «¬‘ ª
Ïπ « È¡≈Á∆ „ª⁄∂ Á∂ «Ú’≈√ Ò¬∆
Ú«Â¡≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ¡√∆∫, √≈‚∆ Ó≈Ò∆
‘≈Ò ÂØ ∫ √π ⁄ ∂  ‘ª Â∂ ‘æ Á È‘∆∫
¿π¶ÿª◊∂Õ
- Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï, Âπ√∆∫ ÷πÁ ‘∆
Áæ√ ‘∂ ‘Ø «’ Ïπ«È¡≈Á∆ „ª⁄∂ ”⁄ ‹Ø
Ì≈∆ «ÈÚ∂Ù ‘Ø «‘≈ ˛, √Û’ª Á∂ ‹Ø
‹≈Ò «Ú¤ ‘∂ ‘È, ÊÓÒ ÍÒª‡ ‹Ø
÷Û∑ ∂ ‘Ø ‘∂ ‘È, ¿π È ∑ ª ¿π Í  ª
√’≈∆ ÷˜≈È∂ ”⁄Ø ∫ Ë∂ Ò ≈ Ú∆ È‘∆∫
÷⁄ ’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ª «Î ’˜≈
«’√ ÷≈Â «Ò¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛?
¡√Ò ”⁄ ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª
ÂÈ÷≈‘ª/ÍÀ È ÙȪ ’˜≈ ÒÀ ’∂ ‘∆
«ÁæÂ∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª ‘È ‹ª √’≈∆
«¬Ó≈ª/‹≈«¬Á≈Áª Ú∂⁄ ’∂ Ó≈Ò∆¡≈
«¬’æ·≈ ’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ
«‘ß . ‡≈. : ‹∂ Ó≈Ò∆ ‘≈Ò Íæ ÷ Ø ∫
≈‹ ¡ßÁ √Ì ¡æ¤≈ ˛ ª «Î Âπ‘≈‚∂
⁄Ø ‰ Ú≈¡«Á¡ª ”⁄ Á‹ “ÒÀ Í ‡≈Í”
Á∂ ‰ ¡Â∂ “Ï∂  π ˜ ◊≈∆ Ìæ  ≈” Á∂ ‰ ÂØ ∫
Âπ‘≈Èπß ’Ω‰ Ø’ «‘≈ ˛?
√π. Ï≈. : ¡√∆∫ Ï∂π˜◊≈∆ ÌæÂ≈
Á∂‰ Á≈ ’Á∂ Ú∆ Ú≈¡Á≈ È‘∆∫ ’∆Â≈Õ
‹∂ ¡√∆∫ Ú≈¡Á≈ ’∆Â≈ √∆ ¿π‘ «¬’
‘˜≈ πͬ∂ Ó‘∆È≈, π˜◊≈ ÔØ◊Â≈
Ìæ  ∂ Á≈ √∆Õ ¿È∑ ª ÈΩ ‹ Ú≈Ȫ Ò¬∆
«‹‘Û∂ ‘π È  «Ú’≈√ ”⁄ π ⁄ ∆ æ ÷ Á∂
‘؉ Â∂ ¡√∆∫ «¬√ Á≈ (Portal) ω≈
«ÁæÂ≈ ˛ Â∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ 鱧 ¡æ◊∂ ‘Ø ’∂
«¬√ Á≈ Î≈«¬Á≈ ¿π·≈¿π‰ Ò¬∆ Íz∂
‘∂ ‘ªÕ
- ¿πÍ Óπæ÷ ÓßÂ∆ ‹∆ Ú∆ ÷˜≈È≈
ÓßÂ∆ √z∆ „∆‚√≈ Ú≈Ò∆ ÏØÒ∆ ‘∆ ÏØÒ
‘∂ ‘È «’ “Ï∂π˜◊≈∆ ÌæÂ≈” Á∂‰ Á≈
’ج∆ ⁄؉ Ú≈¡Á≈ ’∆Â≈ ‘∆ È‘∆∫ √∆Õ
¿π‘ ª “π˜◊≈ ÔØ‹È≈ ÌæÂ≈” Á∂‰
Á∆ ◊æ Ò ’‘∆ √∆Õ Í ¿π √ Á∆ Ú∆
¡‹∂ “◊Ø‘Û∂ ”⁄ ͱ‰∆ Ú∆ È‘∆∫ ’æÂ∆Õ”
Â∂ Òæ÷ª Ï∂π˜◊≈ ÈΩ‹Ú≈È ¡ÀÚ∂∫ ‘∆
⁄؉ª ÓΩ’∂ ’æ¤≈ Ú‹≈™Á∂ «ÎÁ∂ √∆Õ
‹ª ¿πÈ∑ª 鱧 ÓßÂ∆¡ª «‹ßÈ∆ ¡ß◊∂˜∆
È‘∆∫ ¡≈™Á∆ ‘؉∆ «’ ¿π‘ ÙÏÁ Á≈
¡Ê ‘∆ È‘∆∫ √Ófi √’∂Õ
«‘ß. ‡≈. : «¬√ ÌæÂ∂ Ò¬∆ «’ßÈ∂ ’π
ÒØ’ª È∂ ‘π‰ Âæ’ «‹√‡∂Ù
z È ’Ú≈¬∆ ˛?
√π. Ï≈. : ÓÀ鱧 ⁄À’ ’È≈ ÍÚ∂◊≈Õ
-⁄؉ Ú≈¡Á∂ È±ß Í±≈ ’È ÍzÂ∆
√’≈ Á∆ “√ß‹∆Á◊∆” Â∂ “◊ßÌ∆Â≈”
«¬√∂ ¿πÂ ”⁄Ø∫ “⁄À’” ’∆Â∆ ‹≈ √’Á∆
˛Õ
«‘ß. ‡≈. : Â∂ “ÒÀ͇≈Í”
√π. Ï≈. : ÓÀ∫ «¬√ ⁄؉ Ú≈¡Á∂ Ò¬∆
Ú⁄ÈÏæË ‘ªÕ Í «‹ßÈ≈ «⁄ “Ú≈¬∆
Î≈¬∆ ÈÀ‡Ú’” È‘∆∫ ˛, ¿πÈ≈ «⁄
“ÒÀ Í ‡≈Í” Á∂ ‰ Á≈ ’Ø ¬ ∆ ÓÂÒÏ ‘∆
È‘∆∫ ωÁ≈Õ ¿πÓ∆Á ˛, ‘π‰ ÂØ∫ «¬’
√≈Ò Á∂ ¡ß Á  ¡ß Á  «¬‘ ’ß Ó ‘Ø
‹≈Ú∂ ◊ ≈Õ ¡√∆∫ ¿π Â  Íz Á ∂ Ù Ú≈Ò∆
◊ÒÂ∆ È‘∆∫ Áπ‘≈¿π‰≈ ⁄≈‘πßÁ∂Õ
- √π÷Ï∆ ‹∆ Âπ√∆∫ ‹∂ “ÒÀ͇≈Í”
Á∂ ‰ Á∆ ʪ “Ú≈¬∆ Î≈¬∆ ÈÀ ‡ Ú’”
Ò≈¿π‰ Á≈ ⁄؉ Ú≈¡Á≈ ‘∆ ’Á∂ ª
«˜¡≈Á≈ «Ï‘Â ‘πßÁ≈, ‹∂ «¬‘ ◊æÒ
√∆Õ Â∂ ‘π‰ «¬’ √≈Ò Ú∆ ¶ÿ ¸æ«’¡≈
‘À «¬√ ◊æÒ È±ß ’‘∂Õ “Ú≈¬∆ Î≈¬∆” «’Ê∂
’π ÷Û∑≈ ˛? ¡√Ò ”⁄ “È≈ ÈΩ Ó‰ Â∂Ò
‘ØÚ∂◊≈, Â∂ È≈ ≈Ë≈ Èæ⁄∂◊∆” “Ú≈¬∆
Î≈¬∆” Òæ ◊ ‰≈ È‘∆∫ Â∂ “ÒÀ Í ‡≈Í”
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª 鱧 «ÓÒ‰∂ È‘∆∫Õ ¿πÂ
ÍzÁ∂Ù Ú≈Ò∆ ◊ÒÂ∆ ‘؉∆ ‘∆ È‘∆∫Õ
«‘ß. ‡≈. : ≈‹ Á∆ ¡«‹‘∆ Ó≈Ò∆
‘≈Ò Á∂ Ï≈Ú‹±Á, Âπ‘≈‚∆ √’≈ È∂
«¬ßÈ∂ √≈∂ √Ò≈‘’≈ «’™ ÌÂ∆ ’∆Â∂
‘ج∂ ‘È?
√π. Ï≈. : «¬√ Á≈ Ó≈Ò∆ ‘≈ÒÂ
È≈Ò ’ج∆ √ÏßË È‘∆∫ ˛Õ Âπ√∆∫ √≈‚∆
√’≈ Á∆ Ì≈∆ ’≈◊π˜≈∆ 鱧 Á∂÷ØÕ
√≈鱧 ¡≈͉∆ ’≈◊π˜≈∆ Á∂ ÍzÁÙÈ
Ò¬∆, √Ò≈‘’≈ª Á∆ ÒØ Û ˛Õ ÒØ ’
Íπæ¤Á∂ ‘È «’ ¡√∆∫ ˛Ò∆’≈͇ «’™
÷∆«Á¡≈Õ ≈‹ Á∂ Óπ÷∆ ‘؉ Á∂ È≈Â∂,
’∆ Âπ √ ∆∫ ÓÀ È ± ß √≈¬∆’Ò ”Â∂ √Ú≈∆
’Á∂ Á∂÷‰≈ ⁄≈‘πßÁ∂ ‘Ø? ‹∂ ÓÀ∫ «¬™
’È Òæ « ◊¡≈ ª «ÈÚ∂ Ù ’ (Ì≈Ú
«Èæ‹∆ ’≈ØÏ≈∆ √ßÍ≈ÁÈ) ÁØ «ÁȪ ”⁄
‘∆ «¬ÊØ ∫ ¿π ‚ ≈∆ Ó≈ ‹≈‰◊∂ Õ ¡æ ‹
Á∂ Ôπæ◊ ”⁄ ’≈◊ ‘؉ Ò¬∆ Âπ‘≈ȱß
˛Ò∆’≈͇ Á∆ Ú∆ ÒØÛ ˛, ∂∫‹ ØÚ
Á∆ Ú∆ ˜± ˛Õ
Á√ßÏ [email protected]
- Ï≈ÁÒ √≈«‘Ï ‹∂ ≈‹ «√
«¬’ Òæ÷ ’ØÛ πͬ∂ ÂØ∫ ¿πÍ ’˜≈
⁄«Û∑ ¡ ≈ ‘Ø « ¬¡≈ ˛ ¡Â∂ ’˜∂ Á∆
«’Ù Â≈È Ò¬∆ Ú∆ ‘Ø  ’˜≈
¸æ ’ ‰≈ ÍÀ «‘≈ ˛, ’Ó⁄≈∆¡ª
Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª, ÍÀ È ÙȪ, Ìæ  ∂ ,
Ï’≈¬∂ ¡≈«Á ¡Á≈ ’È Ò¬∆ Ú∆
’˜≈ ¸æ ’ ‰≈ ÍÀ «‘≈ ˛, √’≈∆
‹≈«¬Á≈Áª ȱ ß Ú∂ ⁄ ‰≈ ÍÀ «‘≈ ˛,
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
7
Ï⁄ Á∂ Ȫ ‘∂ · , ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆
√∂ Ú ≈ Óπ ’ Â∆ Á∆ ¿π Ó  ”⁄ ÁØ √≈Ò≈
“¡≈ÍÙÈÒ” Ú≈Ë≈ ’È≈ ÍÀ «‘≈
‘À Â∂ ÌÂ∆ À ◊ ± Ò  ͱ  ∆ ÂÈ÷≈‘ª
”Â∂ ’È Á∆ Ï‹≈¬∂ , Íø ‹ √≈Òª Ò¬∆
Ïæ fi Ú∆∫ «È◊± ‰ ∆ ÂÈ÷≈‘ ¿π Í  ·∂ ’ ∂
”Â∂ ’È Á≈ Íæ ’ ≈ ’≈ȱ ß È Ï‰≈«¬¡≈
‹≈ «‘≈ ˛ ª «Î «ÏȪ ’ß Ó ÂØ ∫
Í«‘Òª ‘∆ «Ú‘Ò∂ ÏÀ · ∂ BA ’Ø Û
π Í ¬∂ √Ò≈È≈ ÷⁄∂ ¿π Í  Ò≈¬∂ ‘Ø ¬ ∂
Óπ æ ÷ Í≈Ò∆ÓÀ ∫ ‡∆ √’æ  ª (√ß « ÚË≈È
Á∆ Ú∆ ¡‰Á∂ ÷ ∆ ’’∂ ) Á∂ È≈Ò
’Ø Û ª π Í ¬∂ √Ò≈È≈ ‘Ø  ÷⁄∂ Ú≈Ò∂
Á‹Èª Á∆ «◊‰Â∆ ”⁄ Θ± Ò Á∂
√Ò≈‘’≈ª Á∆ ’∆ ÒØ Û ÍÀ ◊¬∆ ˛
«‹È∑ ª ȱ ß Óß Â ∆ Á≈ ‘∆ Á‹≈ «Áæ  ≈
‘Ø « ¬¡≈ ˛? ‹∂ ≈‹ Á≈ «’‘≈ ‹≈
«‘≈ “«Ú’≈√” ÒØ ’ ª ȱ ß ÷π Á Ș
È‘∆∫ ¡≈ «‘≈ ª √Ò≈‘’≈ fi± ·
± ¯ ≈È ÏØ Ò ’∂ «’Ú∂ ∫ «Ò÷≈ Á∂ ‰ ◊∂ ?
Â∂ «¬È∑ ª √Ò≈‘’≈ª Á∆ ÌÂ∆ Ú∆
«ÏȪ «’√∂ “Ó≈ÍÁß ‚ ” Á∂ ‘∆ ’∆Â∆
‘Ø ¬ ∆ ˛ ‹Á«’ ÂÈ÷≈‘ ¿π Í √’≈∆
÷˜≈È∂ ”⁄Ø ∫ ÒÀ ‘∂ ‘ÈÕ «¬‘ Ú∆
«ÈÔÓª Á∆ ÿØ  ¿π ¶ ÿ‰≈ ωÁ∆ ˛Õ
«¬‘ ·∆’ ˛ «’ ˛Ò∆’≈͇ ‘Ú≈¬∆
‹‘≈˜ª Â∂ ∂∫‹ ØÚª ”⁄ Óπæ÷ ÓßÂ∆,
¿π Í Óπ æ ÷ Óß Â ∆ Â∂ ‘Ø  Óß Â ∆¡ª ÚÒØ ∫
√Ú≈∆ ’È È≈Ò ¡Ó∆ ≈‹ Á≈
ÌπÒ∂÷≈ ˜± ÍÀ ‹ªÁ≈ ˛,
’≈Ø Ï ≈∆¡ª Â∂ «ÈÚ∂ Ù ’ª ȱßÕ ¿πÈ∑ª
ȱ ß ¿π ‚ ≈∆ Ó≈È Á∆ «¬ÊØ ∫ ’∆ ÒØ Û
˛Õ ¿πÈ∑ª Ò¬∆ ª √Ì ’πfi ‘≈˜ ˛Õ
¡Ϫ πͬ∂ Á∆¡ª ‡À’√ ¤Ø‡ª,
«¡≈«¬Âª Â∂ √‘±ÒªÕ
IHADE-CE@@E
√Úº¤ Ì≈ Ҭ∆ Á≈¡Ú∂ Â∂ ‘’∆’ª
◊∞Ó∆ «√≥ÿ Ϻ÷ÂÍπ≈
Òßÿ∆ ÁØ ¡’±Ï ˘ Ó‘≈ÂÓ≈
◊ªË∆ Á∆ ‹Ô≥Â∆ ÓΩ’∂ ÓπÒ’ Á∂ ÍzË≈È
Ó≥Â∆ È«≥Á ÓØÁ∆ È∂ √Úº¤ Ì≈Â
ω≈¿∞ ‰ Á≈ ¡≈◊≈˜ ’«Á¡ª ÁØ
¡’±Ï [email protected] Â’ «¬‘ ‡∆⁄≈ Í»≈
’ ÒÀ‰ Á≈ Á≈¡Ú≈ ’∆Â≈ ‘ÀÕ ÓØÁ∆
Í«‘Ò∂ «Ú¡’Â∆ È‘∆∫ ‘È «‹È∑ª È∂
√Úº¤ Ì≈ Á≈ È≈¡≈ Ò≈«¬¡≈ ‘À
√◊Ø∫ «¬√ ÂØ∫ Í«‘Òª Ú∆ «¬√ Ï≈ÏÂ
’¬∆ Óπ«‘≥Óª «Úº„∆¡ª ‹≈ ⁄πº’∆¡ª ‘È
‹Ø ¡√¯Ò ‘∆¡ª √ÈÕ Óπ Ò ’ Á∆
√Ï¿∞ µ ⁄ ¡Á≈Ò È∂ √≥ È AIII
«Úº⁄ Ì≈ √’≈ ˘ ÓπÒ’ Á∆ ’»Û≈
¡Â∂ √¯≈¬∆ ÍzÏ≥˪ Á∆ È∆Â∆ ÂÀ¡
’È Á∆¡ª ‘Á≈«¬Âª ‹≈∆ ’∆Â∆¡ª
√ÈÕ «¬È∑ª Á∂ ¡≈Ë≈ ”Â∂ √’≈ È∂
√≥È B@@@ «Úº⁄ √Û’ª ¡Â∂ ‹ÈÂ’
Ê≈Úª ¿∞µÍ ’»Û≈ √πº‡‰ ”Â∂ Í≈Ï≥Á∆
Ò≈ «ÁºÂ∆ √∆Õ ’»Û≈ √πº‡‰ Á∆¡ª Ê≈Úª
√≥È B@@A «Úº⁄ «ÈÙ«⁄ ’∆Â∆¡ª
‹≈‰∆¡ª √È ¡Â∂ √≥È B@@C Â’
’» Û ∂ ¡Â∂ ◊≥ Á ◊∆ Á∂ √¯≈¬∂ Ò¬∆
ÍzØ‹À’‡ Ò◊≈¬∂ ‹≈‰∂ √ÈÕ «¬√ È∆Â∆
«‘ ‘∆ «Í≥‚ª Á∆ ¡Ï≈Á∆ Á∂ ˆ∆Ï
ÿª ¡Â∂ √’»Òª Ò¬∆ C@@@ ∞ͬ∂
ÍzÂ∆ Íı≈È≈ ◊ª‡ Ù∞» ’∆Â∆ ◊¬∆
√∆ ‹Ø Ô».Í∆.¬∂. √’≈ √Ó∂∫ Á√ ‘˜≈
¡Â∂ ÓØÁ∆ √’≈ √Ó∂∫ AB ‘˜≈ ∞ͬ∂
¡ÀÒ≈È∆ ◊¬∆ ‘À Í √≈¯ Í≈‰∆ ¡Â∂
«√‘ Ó≥Â≈Ò∂ Á∆ [email protected] Á∆ «¬º’
«ÍØ‡ Áº√Á∆ ‘À «’ √≥È AIII ÂØ∫
Íı≈È∂ ω≈¿∞‰ Á∆ ÔØ‹È≈ «‘ ÈΩ∫
’ØÛ GC Òº÷ Íı≈È∂ ω≈¬∂ ◊¬∂ Í
«¬È∑ª «Úº⁄∫Ø B,GFD ’ØÛ Íı≈È∂ ¡ÓÒ
«Úº⁄ ω∂ ‘∆ È‘∆∫ Â∂ A,DAE ’ØÛ
Ï∂’≈ Í≈¬∂ ◊¬∂ ‹Ø ÚÂØ∫ «Úº⁄ È‘∆∫
«Ò¡ªÁ∂ ‹≈ √’Á∂Õ Á∂Ù «Úº⁄ «‹È∑ª
ÒØ’ª Á∂ ÿª «Úº⁄ Íı≈È∂ ω∂ ‘ج∂
‘È ¿∞È∑ª Á≈ Á√ ¯∆√Á∆ «‘º√≈ ‘∆
√∆Ú∂‹ È≈Ò ‹∞ÛÁ≈ ‘À Ï≈’∆ I@
¯∆√Á∆ Á≈ ‹Ò-ÓÒ Á«¡≈Úª,
È«‘ª ¡Â∂ ‚∂Ȫ «Úº⁄ «‚º◊Á≈ ‘À
‹ª ËÂ∆ ‘∂·ª «√Á≈ ‘ÀÕ ‹ÈÂ’
Íı≈«È¡ª Ï≈Ï “’ΩÓªÂ∆ «√‘Â
√≥√Ê≈“ Á≈ ’«‘‰≈ ‘À «’ «¬√ ÔØ‹È≈
Á∂Ù Á∂ ÍzË≈È Ó≥Â∆ ÚºÒ∫Ø √Úº¤
Ì≈ Á≈ √π¯È≈ Á∂Ù Á∆¡ª ’∞fi
È∞’
º ª «Úº⁄ fi≈Û» Î∂È ‹ª ’∞fi
«◊‰Â∆ «Úº⁄ Íı≈È∂ ω≈¿∞‰
È≈Ò Í»≈ ‘؉ Ú≈Ò≈ È‘∆∫ ‘ÀÕ «¬‘
Ï∂ÿ«¡ª ˘ ÿ Á∂‰, ’»Û∂ ¡Â∂
◊≥Á◊∆ ˘ √Ó∂‡‰ Ò¬∆ Úº÷-Úº÷
Â∑ª Á∂ Íz‹Ø ’
À ‡ Ò◊≈¿∞‰, ÓπÒ’
Á∂ Úº ÷ -Úº ÷ «‘º « √¡ª «Úº ⁄
«¬≥‚√‡∆ Á∂ ˜«‘∆Ò∂ Í≈‰∆ Á∂
«È’≈√ Á≈ ͺ’≈ ÍzÏË≥ ’È ¡Â∂
Á∂Ù «Úº⁄ √∆Ú∂‹ Íz‰≈Ò∆ ˘ ‹◊∑≈‹◊∑≈ √Ê≈Í ¡Â∂ Á∞√ ’È
Ú◊∆¡ª Úº‚∆¡ª ÍπÒªÿª Íπ‡
º ‰
È≈Ò ‘∆ Í»≈ ‘Ø √’Á≈ ‘À ‹Ø ÓπÒ’
Á∆ ¡≈«Ê’Â≈ «Úº⁄ «¬È’Ò≈Ï∆
ÂÏÁ∆Ò∆¡ª ’È ÂØ∫ «ÏȪ √≥ÌÚ
È‘∆∫ ‘ÀÕ
˘ √Úº¤ Í«Ì≈Ù≈ «Úº⁄ È‘∆∫ «Ò¡ªÁ≈
‹≈ √’Á≈Õ √≥Ô∞’ ≈Ù‡ √≥ÿ È∂ Ú∆
√≥È B@@@ «Úº⁄ Ù«‘-ÙÂ≈ÏÁ∆ «Ú’≈√
Á∂ ÂÀ¡ ’∆Â∂ «ÈÙ≈«È¡ª «Úº⁄ √Úº¤Â≈
˘ ¡«‘Ó Óπ º Á ≈ ω≈¿∞ ∫ «Á¡ª √≈Ò
[email protected] Â’ «¬√ √Óº « √¡≈ Á≈ E@
¯∆√Á∆ ‘ºÒ ’È Á≈ ‡∆⁄≈ «Óº«Ê¡≈
√∆Õ Ô».Í∆.¬∂. √’≈ È∂ Ú∆ [email protected] «Úº⁄
“«ÈÓÒ Ì≈ Óπ«‘≥Ó“ ¡Â∂ “÷πÒ
º ≈∑ ‘≈ÔÂ
Óπ’“ Ì≈ ω≈¿∞‰ Á∂ È≈¡∂ Ò≈¬∂
√È Í «¬È∑ª Á≈¡«Ú¡ª Á∂ Ï≈Ú‹»Á
◊≥Á◊∆ ͺ÷Ø∫ ÓπÒ’ Á∆ √«ÊÂ∆ ÙÓÈ≈’
ω∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ «Í≥‚ª ¡Â∂ Ù«‘ª Á∂
¡≈ˇ∂- Áπ¡≈ˇ∂ √ÛªÁ Ó≈ ‘∂ ◊≥Á◊∆
Á∂ „∂ «¬√ Á∆ ◊Ú≈‘∆ «Á≥Á∂ ‘ÈÕ ÓπÒ’
Á∆ ≈‹Ë≈È∆ «ÁºÒ∆ ÂØ∫ Í≈È∆Í Ø‚
¿∞µÂ∂ ◊≥Á◊∆ Á∂ „∂ª È≈Ò Ï‰∂ Í‘≈Û
ÓπÒ’ «Ú⁄Ò∆ √¯≈¬∆ Á∆ ’‘≈‰∆ ˘
ÍzÂ÷
º «Ï¡≈È ’Á∂ ‘ÈÕ ÂºÊ ÏØÒÁ∂ ‘È
«’ Á∂Ù Á∂ Ù«‘ª «Úº⁄ ‘ √≈Ò F.HH
’ØÛ ‡È ’»Û≈ ÍÀÁ≈ ‘∞≥Á≈ ‘ÀÕ ؘ≈È≈
¤∂ ‘˜≈ ‡È ÂØ∫ ÚË∂∂ ÍÒ≈√«‡’ ¡Â∂
¡ÒÀ’‡Ø«È’ ’»Û≈ ‹Ó∑ª ‘∞≥Á≈ ‘À «‹√
˘ √≥Ì≈Ò‰ ¡Â∂ ÈÙ‡ ’È Á∂ √’≈
’Ø Ò ’Ø ¬ ∆ Íz Ï ≥ Ë È‘∆∫ ‘ÈÕ ‹∂ «¬‘
«√Ò«√Ò≈ «¬≥ ‹ ‘∆ ‹≈∆ «‘≈ ª
[email protected] Â’ AD@@ Ú◊ «’ÒØÓ∆‡
ËÂ∆ ◊≥Á◊∆ Á∂ „∂ª ‘∂· ÁºÏ ‹≈Ú∂◊∆Õ
‹∂ ÓπÒ’ Á∆ √Úº¤Â≈ Ò¬∆ Íı≈È∂
ω≈¿∞‰ Á∂ ÓπºÁ∂ ”Â∂ ⁄⁄≈ ’∆Â∆ ‹≈Ú∂
ª «¬ºÊ∂ Ú∆ √’≈∆ Á≈¡«Ú¡ª ”Â∂
Ô’∆È È‘∆∫ ’∆Â≈ ‹≈ √’Á≈ «’¿∞∫«’
ÓπÒ’ Á∆ ⁄ΩÊ≈ «‘º√≈ ¡Ï≈Á∆ Ï∂ÿ∂ ÒØ’ª
Á∆ ‘À Õ Úº ‚ ∆ «◊‰Â∆ «Úº ⁄ Á∂ Ù Á∆
‹ÈÂ≈ ÿ∞«È¡ª Ú◊∂ ÿª «Úº⁄ «ÁÈ
’‡∆ ’ ‘∆ ‘À «‹ºÊ∂ Íı≈«È¡≈ Á≈
ωÈ≈ √≥ÌÚ ‘∆ È‘∆∫ ‘ÀÕ «ÚÙÚ «√‘Â
√≥√Ê≈ ¡Â∂ Ô»È∆√ÀÎ Á∆ «¬º’ «ÍØ‡
¡È∞√≈ ÁπÈ∆¡ª «Úº⁄ AA@ ’ØÛ ÒØ’
÷πºÒ∑∂ «Úº⁄ ‘≈Ô ‹ªÁ∂ ‘È «‹È∑ª «Úº⁄Ø∫
FD ’ØÛ Ì≈Ú EH ¯∆√Á∆ Ì≈ «Úº⁄
‘ÈÕ [email protected] Á∆ ‹È◊‰È≈ ¡È∞√≈ Ú∆
«Í≥‚ª Á∆ G@ ¯∆√Á∆ ¡Â∂ Ù«‘ª Á∆
AH ¯∆√Á∆ ¡Ï≈Á∆ √Û’ª, ∂ Ò
Ò≈¬∆Ȫ, È«‘ª ¡Â∂ Úº‡ª-Ï≥«È∑¡ª ˘
Íı≈«È¡ª Ú‹Ø ∫ ÚÂÁ∆ ‘À Õ √≈‚∂
◊∞¡ª„∆ ÓπÒ’ ⁄∆È «Úº⁄ «¬‘ ¡È∞Í≈Â
’∂ Ú Ò «¬º ’ ¯∆√Á∆ ¡Â∂ Ï≥ ◊ Ò≈Á∂ Ù
«Úº⁄ ⁄≈ ¯∆√Á∆ ‘ÀÕ Ì≈ «Úº⁄ ÷πºÒ∑∂
‘≈Ô ‹≈‰ ’≈È ؘ≈È≈ «¬º’ Òº÷
‡È ÓÒ ‹Ó∑ ª ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘À Õ Ó≈«‘ª
ÓπÂ≈Ï’ «¬º’ ◊z≈Ó ÓÒ «Úº⁄ «¬º’ ’ØÛ
Ú≈«¬√, Á√ Òº÷ ÏÀ’‡∆∆¡≈ ¡Â∂ √Ω
ÂØ∫ ÒÀ ’∂ «¬º’ ‘˜≈ Â’ ‹∆Ú≈‰» ‹ª
Í‹∆Ú∆ Á∂ ¡ª‚∂ ÍÀÁ≈ ‘Ø √’Á∂ ‘ÈÕ
«¬‘ ◊≥ Á ◊∆ ‘∆ ‚≈«¬∆¡≈ ¡Â∂
Í∆Ò∆¡≈ Ú◊∆¡ª Ï∆Ó≈∆¡ª Á≈ Óπº÷
’≈È Ï‰Á∆ ‘ÀÕ «¬È∑ª Ï∆Ó≈∆¡ª È≈Ò
‘ ؘ «¬º’ ‘˜≈ Ϻ⁄∂ ÓΩ Á∂ Ó»‘
≥ «Úº⁄
⁄Ò∂ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ
ÓπÒ’ «Úº⁄ «√¯ ÷πÒ
º ∂∑ «Úº⁄ ‘≈ÔÂ
‹≈‰ Á∆ √Óº«√¡≈ ‘∆ È‘∆∫ ‘ÀÕ ¡º‹
Ú∆ Á∂Ù Á∂ ˆ∆Ϫ Á∆ «˜≥Á◊∆ Ӻ˒≈Ò∆
√Ó∂∫ È≈Ò Ó∂Ò ÷ªÁ∆ ‘ÀÕ √≥È AIIC
«Úº⁄ Ì≈Ú∂∫ ÓπÒ’ Á∆¡ª ¿∞µ⁄ ¡Á≈Òª
È∂ ÓÈ∞º÷ Áπ¡≈≈ «√ ¿∞µÍ ÓÀÒ≈ „؉
”Â∂ ’≈˘È∆ ÂΩ ”Â∂ Í≈Ï≥Á∆ Ò◊≈ «ÁºÂ∆
√∆ Í ¡≥’«Û¡ª ÓπÂ≈Ï’ ¿∞µÂ ÍzÁ∂Ù,
«Ï‘≈ Â∂ fi≈÷≥ ‚ √Ó∂  Óπ Ò ’ Á∂
Ò◊Í◊ B@ √»«Ï¡ª «Úº⁄ Á«Òª Á∂
«¬º’ «‘º√∂ ˘ ¡‹∂ Ú∆ «’√∂ È≈ «’√∂
»Í «Úº⁄ «√ ”Â∂ ÓÀÒ≈ „؉≈ ÍÀ «‘≈
‘À Ì≈Ú∂ ∫ «’ «¬√ Ë≥ Á ∂ ˘ Ø ’ ‰ Ò¬∆
¡≈˜∆ Íı≈«È¡ª Á∆ ‹◊∑ ≈ ÎÒº Ù
Íı≈È∂ ω≈¿∞ ‰ ¡Â∂ «¬√ Ú◊ Á∂
Ó˜Á»ª Á∂ ÍπÈÚ≈√ Á∂ Ȫ ¿∞µÍ ‘∞‰
Â’ √ºÂ ¡Ï ∞ͬ∂ ı⁄ ’∆Â∂ ‹≈ ⁄πº’∂
‘ÈÕ
’∂∫Á √’≈ È∂ Íı≈«È¡ª Á∆
ÔØ‹È≈ ¿∞µÍ A,IF,@@@ ’ØÛ ∞ͬ∂
ı⁄‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’∆Â≈ ‘À Í «¬‘
ÍÀ√≈ «’ºÊØ∫ ¡≈Ú∂◊≈, «¬√ Ï≈∂ √’≈
¡‹∂ Â’ ’∞fi È‘∆∫ Áº√ √’∆Õ √’≈
È∂ AA.A ’Ø Û Íı≈È∂ ω≈¿∞ ‰ Á≈
Á≈¡Ú≈ ’∆Â≈ ‘À ¡Â∂ «¬√ Ò¬∆ H.HD
’ØÛ Í«Ú≈ª Á∆ ͤ≈‰ ’∆Â∆ ◊¬∆
‘ÀÕ √’≈ Á≈ √≈Ò [email protected] Â’ «¬√
ÔØ‹È≈ ˘ Óπ’≥ÓÒ ’È Á≈ ¡Ê ‘À
‘ √≈Ò AGG Òº÷ ¡Â∂ ‘ ؘ E@
‘˜≈ Íı≈È∂ ω≈¿∞‰∂, ‹Ø √’≈ª Á∆
‘∞‰ Â’ Á∆ ’≈◊∞˜≈∆ ¡È∞√≈ √≥ÌÚ
‘∆ È‘∆∫ ‘Ø √’Á≈Õ √’≈ È∂ Úº‚∂Úº ‚ ∂ ¿∞ Á ÔØ « ◊’ ÿ≈«‰¡ª È≈Ò
√Ï≥«Ë √≥√Ê≈Úª, ’ÈÎÀ‚∂ÙÈ ¡≈¯
«¬≥‚∆¡≈ «¬≥‚√‡∆ (√∆.¡≈¬∆. ¡≈¬∆.),
ÎÀ‚∂ÙÈ ¡≈¯ «¬≥‚∆¡≈ ⁄À∫Ï√ ¡≈¯
’≈Ó√ ¡À∫‚ «¬≥‚√‡∆ ¡≈¯ «¬≥‚∆¡≈
(¡À√Ø⁄ÀÓ) ¡Â∂ «ÏºÒ ◊∂‡√ Î≈¿±∫‚∂ÙÈ
√Ó∂ ’¬∆ Ï‘∞’ΩÓ∆ ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ Íı≈È∂
ω≈¿∞‰ Á∆ ÔØ‹È≈ «Úº⁄ ÓÁÁ ’È
Ò¬∆ ¡‹Ø¬∆¡ª ’∆Â∆¡ª ‘È Í ’∞ºÒ
«ÓÒ≈ ’∂ «¬È∑ª ÿ≈«‰¡ª È∂ F@-G@
‘˜≈ Íı≈È∂ ω≈¿∞‰ Á∆ ‘∆ ‘≈Ó∆
Ì∆ ‘ÀÕ Ô»È∆√ÀÎ ÓπÂ≈Ï’ Ì≈ ˘
«Ï‘≈, ¿∞ µ Â Íz Á ∂ Ù , fi≈÷≥ ‚ ,
≈‹√Ê≈È, ¿∞Û∆√≈ ¡Â∂ ÓºË ÍzÁ∂Ù
Ú◊∂ ≈‹ª Á∆ √Óπ º ⁄ ∆ ¡Ï≈Á∆ ˘
Íı≈È∂ Óπ‘º¬∆¡≈ ’≈¿∞‰ Ò¬∆ F@ ÂØ∫
I@ √≈Ò Â’ Á≈ √Óª Òº◊ √’Á≈
‘À Õ Í∂ ∫ ‚± «Ú’≈√ Ó≥  ≈Ò∂ ¡Ë∆È
Ï∂ÿ«¡ª Ò¬∆ Úº÷-Úº÷ ÔØ‹È≈Úª
√Ó∂ AIHE «Úº⁄ Ù∞» ’∆Â∆ ◊¬∆
«¬≥Á≈ ¡≈Ú≈√ ÔØ‹È≈ «‘ ω≈¬∂
◊¬∂ Òº÷ª Ó’≈È «ÏȪ Íı≈«È¡ª ÂØ∫
ω≈¬∂ ◊¬∂Õ Ó≥Â≈Ò∂ Á∂ ¡≥’«Û¡ª
Óπ  ≈Ï’ √√Ò [email protected] «Úº ⁄
«¬≥Á≈ ¡≈Ú≈√ ÔØ‹È≈ ¡Ë∆È Á∂Ù
«Úº⁄ C@ Òº÷ Ó’≈È Ï‰∂ «‹È∑ª «Úº⁄Ø∫
’∂ Ú Ò «Â≥ È Òº ÷ Ó’≈Ȫ «Úº ⁄ ‘∆
Íı≈È∂ ω≈¬∂ ◊¬∂ Õ Á∂ Ù Á∂ Íz Ë ≈È
Ó≥Â∆ ÚºÒØ∫ √Úº¤ Ì≈ Á≈ √π¯È≈
Á∂ Ù Á∆¡ª ’∞ fi È∞ º ’ ª «Úº ⁄ fi≈Û»
Î∂È ‹ª ’∞fi «◊‰Â∆ «Úº⁄ Íı≈È∂
ω≈¿∞‰ È≈Ò Í»≈ ‘؉ Ú≈Ò≈ È‘∆∫
‘ÀÕ «¬‘ Ï∂ÿ«¡ª ˘ ÿ Á∂‰, ’»Û∂
¡Â∂ ◊≥Á◊∆ ˘ √Ó∂‡‰ Ò¬∆ Úº÷Úº÷ Â∑ª Á∂ ÍzØ‹À’‡ Ò◊≈¿∞‰, ÓπÒ’
Á∂ Úº÷-Úº÷ «‘º«√¡ª «Úº⁄ «¬≥‚√‡∆
Á∂ ˜«‘∆Ò∂ Í≈‰∆ Á∂ «È’≈√ Á≈ ͺ’≈
ÍzÏ≥Ë ’È ¡Â∂ Á∂Ù «Úº⁄ √∆Ú∂‹
Íz‰≈Ò∆ ˘ ‹◊∑≈-‹◊∑≈ √Ê≈Í ¡Â∂
Á∞ √  ’È Ú◊∆¡ª Úº ‚ ∆¡ª
ÍπÒªÿª Íπº‡‰ È≈Ò ‘∆ Í»≈ ‘Ø √’Á≈
‘À ‹Ø Óπ Ò ’ Á∆ ¡≈«Ê’Â≈ «Úº ⁄
«¬È’Ò≈Ï∆ ÂÏÁ∆Ò∆¡ª ’È ÂØ ∫
«ÏȪ √≥ÌÚ È‘∆∫ ‘ÀÕ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
8
√Ì Ò¬∆ Ï≈Ï ¡Â∂
Óπ¯Â «Úæ«Á¡≈
È≈◊«’ª Á≈ Ó±Ò ‘æ’
È«ÌßÁ
«◊¡≈È («Ú«Á¡≈) √Ó±‘ √Ó≈‹
Á∆ √ªfi∆ √ßÍÂ∆ ˛ «‹√ 鱧 ÓÈπæ÷ È∂
’πÁ È≈Ò ⁄Ò∂ «¬’ ¶Ï∂ √ßÿÙ
”⁄Ø∫ ‘≈√Ò ’∆Â≈ √∆, Í ¡æ‹ «¬‘
«◊¡≈È Ú∆ ÓÈπæ÷∆ ‘ÚÙ (ÓπÈ≈¯∂) Á∆
«◊z¯Â ”⁄ ¡≈ «◊¡≈ ˛Õ «Í¤Ò∂∂ [email protected] √≈Òª ÂØ∫ ‹ÁØ∫ ÂØ∫ ÈÚ∆∫ ¡≈«Ê’Â≈
È∆Â∆ «ÚÙÚ È∂ ¡Í‰≈¬∆ ˛Õ √’≈
È∂ «Ú«Á¡≈ Á∂ ÷∂Â ”⁄Ø∫ ¡≈͉∂ ‘æÊ
√«‘‹∂ √«‘‹∂ «÷æ⁄‰∂ Ùπ± ’ «ÁæÂ∂ ‘È,
¿π Ë  «¬√ «Ú⁄ Íz ≈ ¬∆Ú∂ ‡ ͱ ß ‹ ∆ È∂
¡≈͉∂ ÍÀ Í√≈ Ò¬∂ ‘ÈÕ ‘π‰ ‘≈ÒÂ
«¬‘ ωÁ∂ ‹≈ ‘∂ ‘È «’ È≈ «√Î
¿π ⁄ «Ú«Á¡≈ √◊Ø ∫ Óπ „ Ò∆ «Ú«Á¡≈
«Ú⁄Ø ∫ Ú∆ √’≈ ¡≈͉∂ «˜ß Ó ∂ Ú ≈∆
¡¤ØÍÒ∂ «‹‘∂ «Â¡≈◊‰ ÚæÒ ÚËÁ∆
‹≈ ‘∆ ˛ «ÚÙ∂Ù ’’∂ “«√æ«÷¡≈ Á≈
¡«Ë’≈ ’≈ȱßÈ-B@@I” Ò◊Ì◊ «¬‘Ø
’«‘ß Á ≈ ˛Õ «‹√ È∂ «Ú«Á¡≈ Á∂
Ïπ«È¡≈Á∆ ¡«Ë’≈-Ï≈Ï «Ú«Á¡≈
√Ì Ò¬∆ 鱧 «Â¡≈◊ «ÁæÂ≈ ˛Õ
¡≈˜≈Á∆ Á∆ «¬’ ¶Ï∆ ÒÛ≈¬∆
ÂØ ∫ «Í¤Ø ∫ √ß « ÚË≈È ”⁄ «¬√ Ó± Ò
¡«Ë’≈ 鱧 Á‹ ’∆Â≈ «◊¡≈ √∆Õ
«‹¿π«ÂÏ≈ ≈Ú Î±Ò∂, √«ÚÂ∆ αÒ∂ ÂØ∫
ÒÀ ’∂ Ì◊ «√ß ÿ , ‚≈. ¡ß Ï ∂ ‚ ’,
◊ªË∆ Âæ’ Á∂ ¡≈˜≈Á∆ Á∂ «¬È∑ª ’ΩÓ∆
¡≈◊± ¡ ª È∂ “√Ì Ò¬∆ Ï≈Ï
«Ú«Á¡≈” Á∂ ¡«Ë’≈ 鱧 Ïπ«È¡≈Á∆
√Ú≈Ò Óß « È¡≈ √∆Õ «¬√ Ïπ « È¡≈Á∆
¡«Ë’≈ ÂØ∫ «ÏÈ≈ ÓÈπæ÷∆ ¡≈˜≈Á∆ Á∆
’ÒÍÈ≈ ‘∆ È‘∆∫ ’∆Â∆ ‹≈ √’Á∆,
Í ¡æ‹ ‘≈Ò «¬‘ ˛ «’ √≈«¡ª
Ò¬∆ Ï≈Ï Á≈ ¡«Ë’≈ Á∆ Ó±Ò ⁄∆˜
◊πßÓ ‘Ø ¸æ’∆ ˛Õ
√Ì Ò¬∆ Ï≈Ï «√æ«÷¡≈ Á≈ Ó±Ò
«¬‘ ˛ «’ «¬’ √’±Ò Íz‰≈Ò∆ ‘ØÚ∂,
«‹Ê∂ ¡≈͉∂ ÿ Á∂ È∂ÛÒ∂ √’±Ò «Ú⁄
Ïæ⁄∂ ÍÛ∑È ¿π‘ Ïæ⁄≈ «¬’ «’Ù∂ Ú≈Ò∂
Á≈ ‘ØÚ∂ ‹ª «’√∂ ¿π⁄ ¡¯√ ‹ª ¡Ó∆
Á≈Õ √Óπæ⁄∆ √’±Ò Íz‰≈Ò∆ «¬’ ‘ØÚ∂
¡Â∂ ¿π‘ Ú∆ ≈‹ Á∂ ¡Ë∆È ¡Â∂ ≈‹
ÚÒØ∫ ÿث٠(Ì≈ ≈‹ Á∂ ÷⁄∂ ¿πÂ∂)Õ
Í Ì≈Â∆ ≈‹ È∂ «¬Ë Úˉ Á∆
ʪ È≈ «√¯ √’±Òª Á≈ Ú◊∆’È
’∆Â≈ √◊Ø ∫ Íz ≈ ¬∆Ú∂ ‡ √’± Ò ª ȱ ß
¿πÂÙ≈«‘ ’∆Â≈ ¡Â∂ ‘π‰ √’≈∆
√’±Òª 鱧 ÷πÁ √πË≈È Á∆ «˜ßÓ∂Ú≈∆
Á∆ ʪ ÍÏ«Ò’, Íz≈¬∆Ú∂‡ √ªfi∂Á≈∆
‘∂ · «¬√ ÷∂   «Ú⁄ ͱ ß ‹ ∆ Ò≈¿π ‰
Ú≈Ò∆¡ª Ù’Â∆¡ª Á∂ ‘æʪ ”⁄ √Ω∫Í ’∂
ÏÛ∆ ⁄Ò≈’∆ È≈Ò «Í¤∂ ‘‡ ‘∆ ˛Õ
«Í¤Ò∂ «ÁÈ∆∫ ≈‹√Ê≈È Á∆ √’≈
È∂ «¬’ «Ïæ Ò Í≈√ ’’∂ Íz Á ∂ Ù Á∂
AG@@@ √’≈∆ √’±Òª 鱧 ¡«‹‘∆¡ª
Ù’Â∆¡ª ȱ ß √Ω ∫ ͉ Á≈ ÎÀ √ Ò≈ ’
«Ò¡≈ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ Í«‘Òª ’È≈‡’≈
√’≈ È∂ AB@@@ √’≈∆ √’± Ò ,
¿πÂ≈÷ø‚ È∂ BB@@, ¡ªË≈ È∂ AE@@
ÓπßϬ∆ √’≈ È∂ AB@@, Áæ÷‰∆ «ÁæÒ∆
Á∂ E@ √’≈∆ √’±Òª 鱧 ¡ÀÈ. ‹∆.
˙. Â∂ Íz≈¬∆Ú∂‡ ͱߋ∆ Á∂ ‘æʪ ”⁄ √Ω∫Í
«ÁæÂ∂ ‘ÈÕ Íø‹≈Ï «Ú⁄ ¡≈ÁÙ √’±Òª
Á≈ Ó≈‚Ò Ú∆ ¡«‹‘≈ ‘∆ ˛ ¿π‘ «ÁÈ
Á±  È‘∆∫ ‹ÁØ ∫ Íø ‹ ≈Ï Á∂ √’≈∆
√’±Òª Èπß Ú∆ ¡≈È∂ Ï‘≈È∂ ¡«‹‘∆¡ª
Ù’Â∆¡ª 鱧 √Ω∫Í «ÁæÂ≈ ‹≈Ú∂Õ
¡æ‹ Á∂Ù Ì «Ú⁄ Ïæ«⁄¡ª Á∆
ÍÛ∑≈¬∆ Á∂ √’±Òª Á∆ ’¬∆ ’À‡≈«◊∆
‘ÈÕ «¬’ Í≈√∂ Ï‘π  ¿π ⁄ Íæ Ë  Á∂
‚± È «‚◊Ù¬∆ ‹ª «Áæ Ò ∆ ÍÏ«Ò’
√’± Ò ª Ú◊∂ ¬∂ . √∆. ¡Â∂ ¡≈Ëπ « È’
√’±Ò Á±√∂ Í≈√∂ «Íø‚ª ¡≈«Á Ú≈√∆
«¬Ò≈«’¡ª ”⁄ √’± Ò ¡«Ë¡≈Í’ª,
’Ó«¡ª ¡Â∂ √’±Ò∆ ¡≈Ò ‹Ò≈Ò ÂØ∫
Úªfi∂ √’±Òª «¬È∑ª «Ú⁄’≈ √’±Òª Á∂
Íæ Ë  ÒØ ’ ª Á∂ √Ó≈«‹’ π  Ï∂ ¡Â∂
¡≈«Ê’Â≈ ¡Èπ√≈ Úæ‚∂ Ù«‘ª ÂØ∫ ÒÀ
’∂ «Íø‚ª Âæ’ Í√∂ «ÓÒ ‹≈‰◊∂Õ Ï∂Ùæ’
Í«‘Òª ‘∆ Íz ≈ ¬∆Ú∂ ‡ √’± Ò ª ≈‘∆∆
«Ú«Á¡≈ Á≈ ’≈ØÏ≈ Á≈ Úæ‚≈ «‘æ√≈
«Èæ ‹ ∆ ͱ ß ‹ ∆ Á∂ ‘æ Ê ª ”⁄ ˛ Í ‘π ‰
Ì≈ Á∂ Á∂ AB Òæ÷ √’≈∆ √’±Òª,
BB ‘˜≈ ’≈Ò‹ª, Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª
¡≈«Á ‘È, ¿πÂ∂ Ú∆ «Èæ‹∆ ͱߋ∆ Á∆
¡æ÷ ˛Õ «¬È∑ª Íz≈«¬Ó∆ √’≈∆ √’±Òª
”⁄ ¡æ‹ [email protected] Òæ÷ Ïæ⁄∂ ÍÛ∑Á∂ ‘È
«‹È∑ª 鱧 EE Òæ÷ ¡«Ë’≈Í’ ÍÛ∑≈™Á∂
‘ÈÕ
AII@ ÂØ ∫ «Í¤Ø ∫ ¿π ⁄ ¡Â∂
Â’È∆’∆ «Ú«Á¡≈ Á∂ ÷∂Â «Ú⁄ «Èæ‹∆
ͱߋ∆ È∂ Â∂˜∆ È≈Ò ÍÀ Í√≈∂Õ ’¬∆
Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª ÷±ßϪ Úª◊±ß ¿π·∆¡ª,
«¬ß‹∆È∆¡«ß◊ Â∂ Íz≈¬∆Ú∂‡ ÓÀ‚∆’Ò
’≈Ò‹ª Á≈ ‘Û∑ ¡≈«¬¡≈Õ ¿π È ∑ ª È∂
√’≈∆ Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª 鱧 Ó≈ Í≈
«ÁæÂ∆Õ √’≈∆ Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª 鱧 Ú∆
«ÁæÂ∆ ‹≈‰ Ú≈Ò∆ «ÚæÂ∆ √‘≈«¬Â≈ ÂØ∫
‘æÊ «÷æ⁄‰∂ Ùπ± ’ «ÁæÂ∂ ¡Â∂ ¿πÈ∑ª
鱧 ¡≈͉∂ «ÚæÂ∆ √≈ËÈ ¡≈Í ‹π‡≈¿π‰
Á∆ ‘Á≈«¬Â ’ «ÁæÂ∆Õ «√æ‡≈ «¬‘
‘Ø«¬¡≈ «’ Í∂∫‚± Â∂ ◊∆Ï Ú◊ Á∂
Ïæ«⁄¡ª ¿πÂ∂ Î∆√ª, «¬Ó«Â‘≈Ȫ Á≈
«¬’ Úæ ‚ ≈ Ì≈ ÍÀ «◊¡≈ ¡Â∂ ¡æ ‹
‘≈Ò «¬‘ ˛ «’ ⁄‘πß«Á¡ª ¡Â∂ ÔØ◊
‘πß«Á¡ª ‘Ø«¬¡ª Ú∆ Íz«ÂÌ≈Ù∆Ò ◊∆Ï
Ïæ«⁄¡ª Ò¬∆ ¿π⁄ «Ú«Á¡≈ ¿πÂ∂ «¬’
√Ú≈Ò Òæ ◊ «◊¡≈ ˛Õ «Ó√≈Ò Ú‹Ø ∫
Íø‹≈Ï Á∂ ÓÀ‚∆’Ò ’≈Ò‹ ”⁄ HE √∆‡ª
«¬√ ◊æÒØ∫ ÷≈Ò∆ «‘ ◊¬∆¡ª «’ ◊∆Ï
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ’ØÒ F.E Òæ÷ πͬ∂
√≈Ò≈È≈ Î∆√ È‘∆∫ √ÈÕ ‘«¡≈‰∂ Á∂
«¬’ Íz≈¬∆Ú∂‡ ÓÀ‚∆’Ò ’≈Ò‹ ¡ÀÓ.
Ï∆. Ï∆. ¡À√. Á∆ √∆‡ «¬’ ’ØÛ ”⁄
«Ú’∆Õ
¡æ ‹ «Ú«Á¡≈ Á≈ ÷∂   «¬’
√È¡Â∆ ÷∂Â «Ú⁄ ÂÏÁ∆Ò ‘Ø ¸æ’≈
˛Õ Ï‘π √≈∂ ≈‹√∆ ¡Â∂ «Èæ‹∆ ͱߋ∆
Á∆¡ª Ù’Â∆¡ª È∂ ’ØÛª È‘∆∫ ¡Ϫ
÷Ϫ πͬ∂ «¬√ ÷∂Â «Ú⁄ Ò≈¬∂ ‘È
¡Â∂ ¡Ϫ ÷Ϫ πͬ∂ Î∆√ª Ú√±Ò
’∂ ’Ó≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¿πÈ∑ª Á∆ Ș ”⁄
‘π ‰ ¿π ‘ √’≈∆ √’± Ò ª, ’≈Ò‹ª,
Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª Á≈ ¡≈Ò ‹Ò≈ÒÚ∆ ˛
«‹√ ȱ ß ‘Ûæ « Í¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À Õ
√’≈ ÚÒØ∫ «√æ«÷¡≈ «ÏæÒ B@@I ”⁄
«¬‘ ◊πß‹≈«¬Ù ˛ «’ √’≈∆ Îß‚ Ú∆
¡«‹‘∆¡ª Ù’Â∆¡ª ȱ ß √’≈
Óπ‘æ¬∆¡≈ ’Ú≈¬∂◊∆ ¡Â∂ √≈≈ ¡≈Ò
‹Ò≈Ò≈ Ú∆ √Ω ∫ Í Á∂ Ú ∂ ◊ ∆ «‹√ ”⁄
(˜Ó∆È, «ÏÒ«‚ß◊, ÎÈ∆⁄ ¡Â∂ ‘Ø
√≈‹Ø √Ó≈È) ¡Â∂ ¡«Ë¡≈Í’ª Â∂ ‘Ø
¡ÓÒ∂ ÎÀÒ∂ Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª Ò¬∆ Îß‚,
Í ÓÀ È ∂ ‹ ’È◊∆¡ª «Èæ ‹ ∆ ͱ ß ‹ ∆
Ú≈Ò∆¡ª Ù’Â∆¡ªÕ
Ì≈ «Ú⁄ «√æ«÷¡≈ √È¡Â Á∂
Í√≈ ȱ ß Ú∂ ÷ «Á¡ª «ÚÙÚ ÏÀ ∫ ’ Á∂
ÁÏ≈¡ ‘∂· ª «ÚÁ∂Ù∆ Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª
ȱ ß Ú∆ ÷π æ Ò ∑ ∆ ¤π æ ‡ ∆ «ÓÒ‰ Ú≈Ò∆ ˛Õ
√ß√Á Á∆ Ó∂˜ ¿πÂ∂ ¤∂ ¡«‹‘∂ ‘∆ «ÏæÒ
ͬ∂ ‘È «‹‘Û∂ «Ú«Á¡≈ 鱧 «ÚÁ∂Ù∆ ¡Â∂
«Èæ‹∆ ‘æʪ ”⁄ Óπ’ßÓÒ √Ω∫͉ Á≈ ≈‘
÷ØÒ∑Á∂ ‘È «‹È∑ª ”⁄ Í«‘Ò≈ ˛-«ÚÁ∂Ù∆
«√æ«÷¡≈ √ß√Ê≈È (ÍzÚ∂Ù ¡Â∂ √ß⁄≈ÒÈ)
«ÏÒ [email protected]@, Á± √ ≈ ¿π ‘ «√æ « ÷¡≈
√ß√Ê≈Ȫ Á∂ Ò¬∆ ’ΩÓ∆ ¡«Ë’≈ Íz≈ÍÂ∆
«Ïæ Ò [email protected]@, Â∆√≈ «Ú«Á¡≈ Á∆
È‹≈«¬˜ ÍzÀ’«‡√ Ò¬∆ ÓÈ≈‘∆ «ÏæÒ,
⁄ΩÊ≈ ¿π⁄ «√æ«÷¡≈ ¡Â∂ ÷Ø‹ «ÚË≈«¬’
[email protected], Íø‹Úª ¡À‹±’∂ÙÈÒ «‡z«Ï¿±ÈÒ
«ÏæÒ [email protected]@, ¤∂Úª, Ô±È∆Ú«√‡∆ ÷Ø‹
’≈„ «ÏæÒ [email protected] ¡≈«Á ‘ÈÕ «¬È∑ª
«ÏæÒª Á∂ ¡≈¿π‰ ÂØ∫ «Í¤Ø∫ Ô±. ‹∆. √∆.
Ú◊≈ ¡Á≈≈ Ú∆ ‹ª ª «ÈÍß π √ ’
Ï≈‚∆ ω ‹≈Ú∂◊≈ ‹ª «Î ÍÒÀ«Èß◊
’«ÓÙÈ Úª◊±ß √Ó∂‡ «ÁæÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ
AIDG ÂØ∫ «Í¤Ø∫ Ì≈Â∆ ‘’±Ó È∂
√ß « ÚË≈È ”⁄ @-AD √≈Ò Âæ ’ Á∂
Ïæ « ⁄¡ª Ò¬∆ «Ú«Á¡≈ Ô’∆È∆
ω≈¿π‰ Á∆ ◊æÒ ’‘∆ √∆Õ «¬√ Á∂
Ï≈Ú‹± Á Òæ ÷ ª Ïæ ⁄ ∂ ¡æ ‹ Âæ ’ √’± Ò Ø ∫
Úªfi∂ ‘ÈÕ Ô±ÈÀ√’Ø Á∆ «ÍØ‡ ’«‘ßÁ∆
˛ «’ «’√≈È [email protected] «Ú⁄ Ì≈ «Ú⁄
AD Òæ÷ Ïæ⁄∂ ¡«‹‘∂ √È «‹‘Û∂ √’±Ò
È‘∆∫ √È ‹≈ √’∂ Õ ’≈È ¡≈«Ê’
√ÈÕ «¬‘ ¿π ‘ ∆ Ïæ ⁄ ∂ ‘È «‹‘Û∂
Í«Ú≈’ ¡≈«Ê’ Әϱ∆¡ª ’’∂
Ï≈Ò Ó˜Á±∆ ÚæÒ Ëæ’∂ ◊¬∂Õ ‹ÁØ∫ ‘π‰
√’≈ √’≈∆ «Ú«Á¡≈ ÂØ∫ ‘æÊ «÷æ⁄
ÒÚ∂ ◊ ∆ ª «¬‘ ‘Ø  Ú∆ ¡√ß Ì Ú ‘Ø
‹≈Ú∂◊≈ ¡Â∂ «¬È∑ª Á∆ «◊‰Â∆ Ú∆ ÚæË
‹≈Ú∂ ◊ ∆Õ ‹ÁØ ∫ @-AD √≈Ò Âæ ’ Á∂
Ïæ « ⁄¡ª Á∆ ÍÛ∑ ≈ ¬∆ Á∆ «˜ß Ó ∂ Ú ≈∆
√’≈ È∂ ¸æ ’ ∆ √∆ ª ¿π √ √Ó∂ ∫
¡æ · Ú∆∫ Íæ Ë  Á∆ «Ú«Á¡≈ Á≈ «¬’
«Ó¡≈ (Standered) √∆Õ Í ‘π‰
‹ÁØ∫ A@+B Á≈ «Ó¡≈ ‘ Á≈ıÒ∂ Ò¬∆
«‘ ˛ ª «¬‘ @-AH Âæ’ Á∆ «Óʉ∆
ωÁ∆ ˛ Í @-AH ‘∆ «’™? ‹ÁØ∫
≈‹ ‘ ⁄∆˜ ¿πÂ∂ B Î∆√Á∆ Óπ„Ò∆
¡Â∂ «¬’ Î∆ √Á∆ ¿π⁄ «Ú«Á¡≈ Ò¬∆
Ú≈˱ ¡√À √ (‡À ’ √) ÒÀ «‘≈ ˛ ª
[«Ó√≈Ò Ú‹Ø∫ Ù≈Ï Â∂ ÍÀ‡ØÒ √Ó∂Â
’¬∆ ‘Ø Ú√±¡ª ¿πÂ∂] ª ‘’±ÓÂ
鱧 Óπ„Ò∆ (’∂. ‹∆.) ÂØ∫ ¿π⁄ «Ú«Á¡≈
(Í∆. ¡À⁄. ‚∆.) Âæ’ Á∂ ÷«⁄¡ª Á∆
Óπ’ßÓÒ «˜ßÓ∂Ú≈∆ ¿π·≈¿π‰∆ ωÁ∆ ˛Õ
«¬‘ ≈‹ ’ج∆ Ì∆÷ È‘∆∫ Á∂ «‘≈ «¬‘
¿π√ Á∆ «˜ßÓ∂Ú≈∆ ˛ Á∂Ù Á∆ Ì«Úæ÷Â
Í∆Û∑ ∆ Íz  ∆ «¬‘Ø Âª Ïπ « È¡≈Á∆
«˜ßÓ∂Ú≈∆ ˛ ¡Â∂ ≈‹ «¬√ Ò¬∆ Ú√±Ò
Ú∆ «‘≈ ˛, Í Î∂ «¬√ «˜ßÓ∂Ú≈∆ ÂØ∫
«’™ «Í¤∂ ‘‡ «‘≈ ˛Õ ‘ «Í¤Ò∆
Í∆Û∑∆ ¡≈͉≈ ¡«‹Â ’∆Â≈ «◊¡≈È
Á±√∆ Í∆Û∑∆ 鱧 √Ω∫ÍÁ∆ ¡≈ ‘∆ ˛Õ
Á¡√Ò «√æ « ÷¡≈ ¡«Ë’≈
’≈ȱßÈ B@@I 鱧 Ï≈∆’∆ ”⁄ Ú≈⁄∆¬∂
ª √ÍÙ‡ ‘Ø ‹ªÁ≈ ˛ «’ «¬‘
«Ú«Á¡’ ÍzÏßË «Ú⁄ «¬’ ◊À Ï≈Ï∆
Á√ßÏ [email protected]
Ú≈Ò∂ √Ó≈‹ 鱧 ‘∆ ‹∆Úß æ÷‰ Á≈
√ßÁ ω∂◊≈ ¡Â∂ «¬‘鱧 ‘Ø ӋϱÂ
’∂◊≈Õ √’±Òª Á∂ Úæ÷-Úæ÷ ÍæËª ȱß
¿πÂ√≈«‘ ’È Ú≈Ò∂ «¬√ ’≈ȱßÈ È∂
¡¤ØÍÒ∂ «‹‘∂ «Ú«Á¡≈ 鱧 Ú∆ Ú◊ª
Á∆ ’À‡∂«◊∆ ”⁄ Úß‚ «ÁæÂ≈ ˛Õ ¡Ó∆
Ïæ « ⁄¡ª Á∂ ¬∂ . √∆. √’± Ò ÂØ ∫ ÒÀ ’∂
¡≈«ÁÚ≈√∆ ¡Â∂ Á«Ò Ïæ«⁄¡ª Ò¬∆
Óπ„Ò∆¡ª √‘±Òª ÂØ∫ Úªfi∂ √’±Ò ’∆
«Ú«Á¡≈Ê∆ ‹ª Ï≈Ò ¡≈Ï≈Á∆ «Ú⁄
Ú◊ª Á∆ Úß ‚ ȱ ß ‘Ø  Íπ ÷ Â≈ È‘∆∫
’È◊∂? ‘’±Ó Á∆ ̱«Ó’≈ ª ¡«‹‘∆
È‘∆∫ ‘؉∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‹ÁØ∫ ‹Ó‘±∆¡Â
¡Â∂ √Ì Ò¬∆ Ï≈Ï ¡«Ë’≈ Á∆
Ïπ«È¡≈Á ¿πÂ∂ «‡æ’∆ ‘؉ Á≈ Á≈¡Ú≈
’∂ Õ «Ú«Á¡≈ «Ú⁄ «¬‘ Úß ‚ «¬’
÷ÂÈ≈’ πfi≈È ˛Õ Í«‘Òª ‘∆ Á∂Ù
«Ú⁄ Íz≈«¬Ó∆ ”⁄ Á≈÷Ò≈ ÒÀ‰ Ú≈Ò∂
BA Òæ÷ Ïæ«⁄¡ª ”⁄Ø∫ Ó√∆∫ ‚∂„ Òæ÷ ‘∆
Ï≈Ú∆∫ Âæ’ Í‘πß⁄Á∂ ‘ÈÕ Íø‹≈Ï «Ú⁄
G √≈Ò ÂØ ∫ ¿π Í  ¿π Ó  Ú≈Ò∂ EH
Î∆√Á∆ ¡Â∂ AA √≈Ò ÂØ∫ ¿πÍ ¿πÓ
Ú≈Ò∂ EA Î∆√Á∆ Ïæ⁄∂ ¡æ÷∆ «◊¡≈È
ÂØ∫ Úªfi∂ ‘ÈÕ ¡◊Ò∂∆ √«ÊÂ∆ «’‘Ø
«‹‘∆ ‘ØÚ∂◊∆ «¬√ ÂØ∫ ¡ßÁ≈˜≈ Ò≈«¬¡≈
‹≈ √’Á≈ ˛Õ ‹∂ ‘’±Ó √ß«ÚË≈È ”⁄
√Ì È±ß Ï≈Ï ÓßÈÁ∆ ˛ ª Ó±Ò ¡Â∂
Óπ„Ò∂ ÍæË ¿πÂ∂ ‘∆ «¬√ ¿πÂ∂ ¡ÓÒ
’È≈ ÒØÛ∆∫Á≈ ˛Õ ◊∆Ï ¡Â∂ √’≈∆
√’±Òª Á∆ ¡Â∂ ¡æ÷ «◊¡≈È «Ú‘±‰∂
Ï≈Òª Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ «‹‘Û∆ Ò◊Ì◊ H@
Î∆√Á∆ ω ‹≈Ú∂◊∆ Á∂ ÓȪ ”⁄ ª
Í«‘Òª ‘∆ Á±√∂ Á‹∂ Á∂ È≈◊«’ª
Ú≈Ò∆ Ì≈ÚÈ≈ ÍÀÁ≈ ‘Ø ‹≈Ú∂◊∆Õ
Ì≈Â∆ ‘’±Ó È∂ ¡Â∂ ’Ø·≈∆
’«ÓÙÈ È∂ (AIFD.FF) «Ú«Á¡≈ Ò¬∆
F Î∆√Á∆ «‘æ √ ≈ ÷⁄ ’È √π fi ≈¡
«ÁæÂ≈ √∆ Í ‘π‰ «¬‘ ⁄≈ Î∆√Á∆
ÂØ∫ Ú∆ ÿæ‡ «◊¡≈ ˛Õ «ÚÙÚ ÏÀ∫’ È∂
ª Ì≈Â È±ß «Ú«Á¡≈ ¿πÂ∂ A.E Î∆√Á∆
«ÈÚ∂Ù ’È Á∆ √Ò≈‘ «ÁæÂ∆ ˛Õ Ô±Í
”⁄ ‘ß◊∆ Â∂ ‹ÓÈ∆ Ú◊∂ ÓπÒ’ª ”⁄
Â≈Ò∆Ó ¿πÂ∂ √’≈∆ Ï‹‡ Á≈ ’≈¯∆
Úæ‚≈ «‘æ√≈ ÷⁄ ‘πßÁ≈ ˛Õ ¡Ó∆’≈
«‹‘Á∆ ÁπÈ∆¡≈ Á∆ ¡Ê «ÚÚ√Ê≈Úª
ȱ ß Íz Ì ≈«Ú ’È Á∆ ¡Â∂ ’ß ‡ Ø Ò
’È «Ú⁄ ¡«‘Ó Ì± « Ó’≈ ˛, «Ú⁄
¡Ó∆’≈ √’≈ ‚∆. ‹∆. Í∆. Á≈ E.A
Î∆√Á∆ «√æ « ÷¡≈ ¿π  ∂ Ò≈™Á∆ ˛Õ
¡Ó∆’≈ Â∂ Ì≈ Á∂ ÿ∂Ò± ¿πÂÍ≈Á
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
9
«Ú⁄ H ◊π ‰ ≈ Á≈ Î’ ˛Õ Í
¡Ó∆’≈ «Ú⁄ «Ú«Á¡≈ ”⁄ «Èæ‹∆ ͱߋ∆
Á≈ «ÈÚ∂Ù Ï‘π Ó≈Ó±Ò∆ ÍæË Á≈ ˛Õ
¿π Ê ∂ ÚË∂  ∂ √’± Ò “È∂ Ï ‘π ‚ ” ÓÂÒÏ
Óπ‘æÒ∂ ÍæË Á∂ ’‘≈™Á∂ ‘È ¡Â∂ ‘
È≈◊«’ Á≈ Ïæ⁄≈ ¡«‹‘∂ √’±Òª «Ú⁄
‘∆ ÍÛ∑ Á ≈ ˛Õ «ÚÙ∂ Ù Ïæ « ⁄¡ª Ò¬∆
«ÚÙ∂Ù √’±Ò Ȫ Á∂ Ï≈Ï ‘ÈÕ «¬√
«Ú«Á¡≈ Á≈ √Óπæ⁄≈ ÷⁄≈ √Ê≈È’ ‹ª
√ßÿ∆ √’≈ª ¸æ’Á∆¡ª ‘ÈÕ ÚË∂∂
Ïæ«⁄¡ª 鱧 Óπ¯Â Â≈Ò∆Ó «ÓÒÁ∆ ˛
¡Â∂ ‘ Ïæ⁄∂ 鱧 «¬’Ø ÍæË Á≈ ÷≈‰≈
√’±Òª ”⁄ «ÓÒÁ≈ ˛Õ ¿π⁄ «√æ«÷¡≈
«Ú⁄ Ú∆ «Èæ‹∆ √ß√Ê≈Úª Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂
√’≈∆ √ß√Ê≈Úª Á∆ ÌÓ≈ ˛Õ «Èæ‹∆
√’± Ò ª ”⁄ Á≈÷Ò≈ ÒÀ ‰ Ú≈Ò∂
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ȱ ß ÒØ Û ∆∫Á≈ Ú˜∆Î≈
«ÓÒÁ≈ ˛Õ ÁπÈ∆¡≈ Á∂ AFA Á∂Ùª È∂
Â≈Ò∆Ó È±ß Ïπ«È¡≈Á∆ ¡«Ë’≈ª ”⁄
Ù≈ÓÒ ’∆Â≈ ˛ Í Ì≈ È∂ È‘∆∫Õ
«¬‘Ø ’≈È ˛ «’ «¬Ê∂ BI ’Ø Û
¡ÈÍÛ∑ ª Á∆ ÎΩ ‹ ˛Õ Ô± È À √ ’Ø Á∆
«ÍØ‡ ÓπÂ≈Ï’ Ì≈ Á∂ AC ÂØ∫ BC
√≈Òª Á∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ «Ú⁄Ø∫ «√¯ F.I
Î∆√Á∆ ‘∆ ¿π⁄ «Ú«Á¡≈ ‘≈√Ò ’Á∂
‘È ‹ÁØ∫ ¡Ó∆’≈ ”⁄ «¬‘ H@ Î∆√Á∆
¡≈√‡∂ z Ò ∆¡≈ ”⁄ GI Î∆√Á∆,
«È¿± ‹ ∆ÒÀ ∫ ‚ ”⁄ FB Î∆√Á∆,
ÏÂ≈È∆¡≈ ”⁄ EB Î∆√Á∆ ÈΩ‹Ú≈È
¿π⁄ «Ú«Á¡≈ ‘≈√Ò ’Á∂ ‘ÈÕ Ì≈Â
Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ Ò◊Ì◊ ABG ’Ø Û ˛
¡Â∂ «¬Ê∂ BI@ Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª ‘È
(‘π‰ Íz≈¬∆Ú∂‡ Ô±È∆Ú«√‡∆ Á∂ ¡≈¿π‰
È≈Ò «¬‘ E@@ ‘Ø ◊¬∆¡ª ‘È) Áæ÷‰∆
’Ø∆¡≈ Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ D.E ’ØÛ ˛ ¡Â∂
Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª AB@ ‘È, ÏÂ≈È∆¡≈
Á∆ ¡≈Ï≈Á∆ E ’Ø Û ¡Â∂
Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª AG@, F@ ’ØÛ Á∆
¡≈Ï≈Á∆ Ú≈Ò∂ «¬‹≈¬∆Ò ”⁄ A@@
Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª ‘ÈÕ Ì≈ ”⁄ A@@@
«Ú¡’Â∆ «Í¤∂ C.F «Ú«◊¡≈È ¡Â∂
Â’È≈ÒØ ‹ ∆ Á∂ «Ú«Á¡≈Ê∆ ‘È
‹ÁØ∫«’ ‹≈Í≈È ”⁄ AA@, «¬‹≈¬∆Ò
”⁄ GF, ¡Ó∆’≈ ”⁄ EE, Áæ ÷ ‰∆
’Ø∆¡≈ ”⁄ DF, Ïz≈‹∆Ò ”⁄ BFA √≈‚∂
IC Î∆√Á∆ «Ú«Á¡≈Ê∆ ¿π⁄ «√æ«÷¡≈
ÂØ∫ Úªfi∂ ‘∂ ‘È™ Ô±ÈÀ√’Ø Á∆ «ÍØ‡
ÓπÂ≈Ï’ ÁπÈ∆¡≈ ”⁄ E.H ’ØÛ Ïæ⁄∂
√’± Ò È‘∆∫ ‹ªÁ∂ (B@@G) «¬√ ”⁄
Óπ ß « ‚¡ª È≈ÒØ ∫ ’π Û ∆¡ª Á∆ «◊‰Â∆
«‚¿±„∆ ˛Õ
≈‹∆Ú ◊ªË∆ Á∆ √’≈ ÓΩ ’ ∂
ÈÚ∆∫ «Ú«Á¡’ È∆Â∆ «‹‘Û∆ «Ò¡ªÁ∆
◊¬∆ √∆ ¿π√ «Í¤Ø∫ «√æ«÷¡≈ Á∆ «¬√
Óß ‚ ∆ Á∆ «ÈÙ≈ÈÁ∂ ‘ ∆ ‘Ø ‰ Òæ ◊ ∆Õ
Í«‘Òª √’≈∆ √’±Òª ÍzÂ∆ «¬’ «ÓÊ
ω≈¬∆ ◊¬∆Õ ÂÍÛª ¡Â∂ √‘± Ò Âª
«Ú‘± ‰ ∂ √’± Ò ’«‘ ’∂ Î∂  √«‘‹∂
√’≈∆ ¡«Ë¡≈Í’ª Á∆ ÌÂ∆ ¡Â∂
‘Ø ÷«⁄¡ª ÂØ∫ ‘æÊ «÷æ⁄ «Ò¡≈ «◊¡≈
¡Â∂ «Î √«‘‹∂ √«‘‹∂ «ÚÙÚ Ï∆’ Á∂
«¬Ù≈«¡ª ¿πÂ∂ «¬√ √Óπæ⁄∂ «Ú«Á¡’
Íz Ï ß Ë È± ß «Èæ ‹ ∆ ͱ ß ‹ ∆ Á∂ «‘Ó ¿π  ∂
√π應 ÚæÒ Úˉ≈ Ùπ± ’ «ÁæÂ≈Õ Ô≈Á
‘∂ «Ù’≈◊Ø Ô± È ∆Ú«√‡∆ Á∂ ¡Ê
Ù≈√Â∆¡ª ÍØzÎÀ√ «ÓÒ‡È Î≈¬∆ÓÀÈ
¡Â∂ Î≈¬∆‚ ‘≈¬∆’ È∂ «‹‘Û∆¡ª
¡≈«Ê’ ‹Ú∆˜ª «ÁæÂ∆¡ª √È ¿πÈ∑ª
«Ú⁄ «¬’ «¬‘ Ú∆ ˛ «’ √’≈ª ȱß
«√‘ ¡Â∂ «Ú«Á¡≈ Á∂ ÷∂   «Ú⁄
Ïæ fi ‰ Á∆ «˜ß Ó ∂ Ú ≈∆ È‘∆∫ ÒÀ ‰ ∆
⁄≈‘∆Á∆Õ Ì≈Ú «¬‘ ’ßÓ √’≈ª Á≈
È‘∆∫ ¡Â∂ «¬È∑ª Á∂ √πfi≈Úª Á≈ ‘∆ «√æ‡≈
˛ «’ ÁπÈ∆¡≈ Á∂ ÚË∂∂ Á∂Ù «‹È∑ª ”⁄
Ì≈ Ú∆ ˛ ¿πÈ∑ª È±ß Í±ß‹∆ Á∂ «‘ÓØ
’Ó ¿πÂ∂ √π應 Ò¬∆ ¡≈ÓÁ≈ ‘ج∂ ÏÀ·∂
‘ÈÕ ¡æ‹ «√æ«÷¡≈ Á≈ ÚÍ≈ ∆¡Ò
¡√‡∂‡ Á∂ ’≈ØÏ≈ ÂØ∫ «Í¤Ø∫ √Ì ÂØ∫
ÚæË ÓπÈ≈¯∂ Á≈ ËßÁ≈ ˛Õ ÁπÈ∆¡≈ ”⁄
B@@H Âæ’ «Ú«Á¡≈ Á≈ ËßÁ≈® ¡Ï
¡Ó∆’∆ ‚≈Ò √∆ ‘π‰ ’¬∆ ◊π‰≈ ÚË
«◊¡≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
«¬√ √Ì Á∂ È≈Ò «¬’ ‘Ø ÓæπÁ≈
«‹‘Û≈ ÈÚ∆∫ Ì≈‹Í≈ √’≈ Á∂ ◊·È
«Í¤Ø∫ ‹πÛ «◊¡≈ ˛ ¿π‘ ˛ «√æ«÷¡≈ Á∂
Ì◊Úª’È ÚÒ Úˉ≈Õ ◊π ‹ ≈Â
Á∆¡ª Í≈· Íπ√Â’ª ”⁄ «‘ßÁ± ËÓ Á∂
«ÚÙ∂ ˘ Ù≈ÓÒ ’È «Í¤Ø ∫ Ì≈Â∆
«¬«Â‘≈√ ÷Ø‹ √ß√Ê≈ «‹√ È∂ «ÏÍÈ
⁄ßÁ ¡Â∂ ØÓ∆Ò≈ Ê≈Í Ú◊∂ «ÚÙÚ
ÍæË∆ «¬«Â‘≈√’≈ «ÁæÂ∂ √È, «Ú⁄
«¬’ ¡«‹‘∂ ◊À  «¬«Â‘≈√’≈
«Ú¡’Â∆ Á∆ «ÈÔπ’Â∆ «‹‘Á∆ ̱«Ó’≈
¿πÂ∂ ‘∆ √Ú≈Ò ¿π·Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ «¬Ú∂∫
‘∆ «√æ « ÷¡≈ È≈Ò √Ïß Ë Â ‘Ø  ¿π ⁄
¡Á≈«¡ª ”⁄ «ÈÔπ’Â∆¡ª ¡ÀÈ. √∆.
¡≈. ‡∆. Ô± . ‹∆. √∆. Ú◊∆¡ª
÷πÁÓπ÷«Â¡≈ Ï≈‚∆¡ª 鱧 Í≈√∂ ’’∂
«‹‘Û∆¡ª √ß«ÚË≈È’ ’≈«¬Á∂ ’≈ȱßȪ
≈‘∆∫ ◊«·Â ‘È, √æÂ≈ ¿πÂ∂ ’≈Ϙ
«√¡≈√ÂÁ≈È «√æ « ÷¡≈ Íz Ï ß Ë «Ú⁄
«√æ Ë ∆ ÁıÒ-¡ß Á ≈˜∆ ’ ‘∂ ‘ÈÕ
Í≈· Íπ√Â’ª ¡Â∂ «√Ò∂Ï√ª 鱧 ÂÏÁ∆Ò
’ ‘∂ ‘È ¡Â∂ ¿π√ «Ú⁄Ø∫ ¿π‘ «‘æ√∂
«‹‘Û∂ «Ú«Á¡≈Ê∆ 鱧 Â’Ù∆Ò „ß◊
È≈Ò √Ø⁄‰ Á∆ «ÁzÙ‡∆ «ÁßÁ∂ ‘È, ȱß
÷≈‹ ’È Á∂ √πfi≈¡ «ÁæÂ∂ ‹≈ ‘∂
‘ÈÕ «Î’≈Íz√Â∆ Áæ÷‰∆ ¬∂Ù∆¡≈ Á≈
¡«‹‘≈ ÙÓÈ≈’ ÚÂ≈≈ ˛ «‹√ ÂØ∫
«√æ « ÷¡≈ Ú∆ ¡¤±  ∆ È‘∆∫Õ Í≈·
Íπ√Â’ª «Ú⁄ ËÓ Á∂ Ȫ ‘∂· Úß‚
’È Á∂ ¿πÁ∂Ù È≈Ò ◊À ¡≈Ë≈ ¡Â∂
Á«’¡≈ȱ √ ∆ «‘æ « √¡ª ȱ ß ·Ø √ ‰ Á∆
’Ø « ÙÙ «¬’ ⁄ß ◊ ≈ ’ÁÓ È‘∆∫
«⁄ßÂ≈‹È’ ˛Õ
«¬‘ ¿π‘ √≈∂ √Ú≈Ò ‘È «‹È∑ª
ȱ ß ÒÀ ’∂ Ì≈Â∆ «√æ « ÷¡≈ Ù≈√Â∆
«⁄ß ‘ÈÕ «‹È∑ª È∂ «ÓÒ ’∂ ¡≈Ò
«¬ß‚∆¡≈ ÎØÓ Î≈ ≈¬∆‡ 鱧 ¡À‹±’∂ÙÈ
Ȫ Á≈ Óß⁄ ω≈«¬¡≈ ˛Õ ’πæÒ «‘ßÁ
«√æ«÷¡≈ ¡«Ë’≈ Óß⁄ ÚÒØ∫ B ÈÚßÏ
ÂØ∫ «¬’ Á∂Ù «Ú¡≈Í∆ «√æ«÷¡≈ ¡«Ë’≈
Ô≈Â≈ ’æ„∆ ‹≈ ‘∆ ˛Õ «‹‘Û∆ Á∂Ù
Á∂ ’¬∆ Ì≈◊ª ”⁄Ø∫ Ùπ± ‘Ø ’∂ D Á√ßÏ
鱧 ÌØÍ≈Ò ÷ÂÓ ‘؉∆ ˛Õ B ÈÚßÏ
B@@H ȱ ß ¿π ‘ «ÁÈ ˛ «‹√ «Ú⁄
ÓÈ∆Íπ Á∆ ÒØ‘ ¡Ω «¬ØÓ ÙÓ∆Ò≈
È∂ Ì≈Â∆ ÎΩ ‹ Á∆¡ª «˜¡≈ÁÂ∆¡ª
¡Â∂ ¡≈Ó‚ ÎØ  √ √ÍÀ Ù Ò Í≈Ú
¡À ’ ‡ Á∂ Á¿π Í ÔØ ◊ «Úπ æ Ë Ìπ æ ÷
‘ÛÂ≈Ò Ùπ± ’∆Â∆ √∆ ¡Â∂ C Á√ßÏ
AIHD 鱧 ÌØÍ≈Ò ◊À√ ’ª‚ ‘Ø«¬¡≈ √∆
«‹√ ”⁄ D@@@ ÒØ’ª Á∆ ‹≈È ⁄Ò∆
◊¬∆ √∆ ¡Â∂ Òæ ÷ ª ÒØ ’ ¡‹∂ Ú∆
ÍzÌ≈«Ú ‘ÈÕ
«¬√ √ß ⁄ Á∂ √ß ⁄ ≈Ò’ ¡«ÈÒ
√Á◊Ø Í ≈Ò ¡Â∂ Íø ‹ ≈Ï Á∂ Óπ ÷ ∆ Íz Ø .
‹◊ÓØ‘È «√ßÿ (Ì≈‰‹∂ Ù‘∆Á Ì◊Â
«√ßÿ) Á≈ ’«‘‰≈ ˛ «’ ““‘ È≈◊«’
鱧 «¬√ Óπ„Ò∆ ÂØ∫ ¿π⁄ «Ú«Á¡≈ Âæ’
Óπ¯Â ¡Â∂ Ï≈Ï Á∆ «Ú«Á¡≈ «ÏȪ
¡√∆∫ «’√∂ ¡≈˜≈Á∆ Á∆ ’ÒÍÈ≈ È‘∆∫
’ √’Á∂ Õ ¿π È ∑ ª Á≈ ’«‘‰≈ ˛ «’
«Ú«Á¡≈ Á≈ ÓπæÁ≈ «√¯ ¡’≈Á«Ó’
ÓπæÁ≈ È‘∆∫ «¬’ √Ó≈‹’ «ÈÓ≈‰ Á≈
Óπ æ Á ≈ ˛Õ ¡√∆∫ Ì«Úæ ÷ «’‘Ø «‹‘≈
¿π√≈È≈ ⁄‘≈πßÁ∂ ‘ªÕ ¡‹Ø’∆ ͱߋ∆Ú≈Á∆
«ÚÙÚ «ÚÚ√Ê≈ Á≈ Ó’√Á ˛
«Ú«Á¡≈ «√¯ Ï≈˜≈ Á∂ ’ßÓ ¡≈¿π‰
Ú≈Ò≈ ÓÈπæ÷∆ √ßÁ ‘∆ «Â¡≈ ’∂Õ «¬’
Íπß‹ «ÁÓ≈◊ ‘∆ «Â¡≈ ‘ØÚ∂Õ ¿πÈ∑ª Á∆
√Óπæ⁄∆ «Ú«Á¡’ Íz‰≈Ò∆ «‹‘鱧 ¿π‘
¡Í‰≈ ‘∂ ‘È, Á≈ √≈ Âæ «¬‘Ø ˛Õ
ÓÈπæ÷∆ √ßÚ∂ÁÈ≈Úª «Ú‘±‰∆ «Ú«Á¡≈Õ
«¬‘ √≈‚∂ ¡≈˜≈Á∆ Á∂ √ß ÿ Ù Ò¬∆
ÒÛÈ Ú≈Ò∂ ’ΩÓ∆ ¡≈◊±¡ª Á∂ ¡≈ÁÙª
Á∂ ¡Èπ’±Ò È‘∆∫Õ ¿πÈ∑ª Á≈ ¡≈ÁÙ
√∆ «¬’ ¡À√∆ «Ú«Á¡≈ «‹‘Û∆ «¬’
Óπ ’ ß Ó Ò ÓÈπ æ ÷ ω≈Ú∂ Õ «‹‘Û≈ «¬’
√Ó± ‘ √Ó≈‹ Á∂ «‘æ  ª Ò¬∆ ’Áª
’∆Óª Á∂ «ÈÓ≈‰ ”⁄ ̱«Ó’≈ ¡Á≈
’∂ Õ «¬√ Á≈ ¡Ë≈ ˛ √Ì Ò¬∆
Ï≈Ï «Ú«Á¡≈ «‹√ Á≈ Ì≈Ú Á∂Ù
ÍæË ¿πÂ∂ √’≈ ÚÒØ∫ ¡≈͉∂ Îß‚ª
¿π  ∂ ¡≈Ë≈« «¬’ √≈ «Ú«Á¡’
Íz‰≈Ò∆ ¡Í‰≈¬∆ ‹≈Ú∂Õ ◊À Ï≈Ï∆
Ú≈Ò≈ «Ú«Á¡≈ ÍzÏßË ‹Ø ¡æ‹ Ì≈± ‘Ø
«‘≈ ˛ «¬’ ÷ÂÈ≈’ ÚÂ≈≈ ˛Õ
ÓÈπæ÷ «¬’ √Ó≈‹∆ ‹∆Ú ˛, «¬’ ÓÈπæ÷∆
√ß Á È‘∆∫Õ √Óπ æ ⁄ ≈ «◊¡≈È √Ó± « ‘’
ÓÈπæ÷ª Á∆ Í∆Û∑∆ Á Í∆Û∑∆ ¡«‹Â ‘ج∆
«’ (√ßÍÂ∆) ˛Õ ’πfi «Èæ‹∆ ‘æʪ ¡Â∂
«¬’ «ÚÙ∂Ù Ú◊ Á∆ «Èæ‹∆ Ó≈Ò’∆
Âæ’ √Ó∂‡È≈ «¬’ ÷ÂÈ≈’ ’ÁÓ ˛Õ
√Ó≈‹ Á≈ «◊¡≈È «⁄ßÂÈ «‹Ê∂ ¡æ‹
Í‘π ß ⁄ «◊¡≈ ˛ ¿π Ê ∂ «¬‘ ÏÁ≈ÙÂ
’ÈÔØ◊ È‘∆∫Õ Ï√Â∆Ú≈Á ÂØ∫ Óπ’Â∆
Á∆ «¬’ ¶Ï∆ ÒÛ≈¬∆ Á∂ FG √≈Ò «Í¤Ø∫
«¬’ Ú≈ Î∂  ÓÈπ æ ÷ ∆ ¡≈˜≈Á∆ Á∆
ÒÛ≈¬∆ Á≈ √Ú≈Ò ¿πÌ ¡≈«¬¡≈ ˛Õ
‘ È≈◊«’ Ò¬∆ «Ú«Á¡≈ Á≈
¡«Ë’≈ «¬√ Á≈ Ó±Ò ˛Õ «Ú«Á¡≈
«‹‰√ È‘∆∫ «‹‘Á∆ Óß‚∆ Ò≈¬∆ ‹≈Ú∂
«‹‘鱧 ÷z∆«Á¡≈ Ú∂«⁄¡≈ ‹ª ÓπÈ≈¯∂ Á∂
ÚÍ≈ Á≈ «‘æ√≈ ω≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂Õ «¬√
ÍzÂ∆ ‘ È≈◊«’ 鱧 ‹≈◊±’ ‘؉≈
ÍÚ∂◊≈Õ «Ú«Á¡≈ ¡«Ë’≈ Óß⁄ Íø‹≈Ï
«Ú⁄ Ú∆ ¡«‹‘∆ Ô≈Â≈ ʪ Íπ ʪ
’æ„ «‘≈ ˛Õ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
10
«‹‰√∆ ‘ÓÒ∂-’ÀÈ‚∂ ∆¡È Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ Á∂ ÓæÊ∂ ”Â∂ ’¶’
ÁÏ≈≈ «√ßÿ ’≈‘ÒØ∫
’∆Ï AD √≈Ò ÂØ∫ ’ÀÈ∂‚≈ Á∂ √∆.
Ï∆. √∆. ∂‚∆˙ Á∂ ÓÙ‘± ¡Â∂ ÒØ’«Íz¡≈
‘Ø √ ‡ Ú‹Ø ∫ ’ß Ó ’Á∂ ¡≈ ‘∂ √π Í 
√‡≈ ’‘≈™Á∂ «‹¡≈È ◊ØÓÙ∆ Â∂ ‹ÁØ∫
¡Ω  ª ȱ ß ¤∂ Û ¤≈Û ’È, «‹‰Ù∆
‘Ó«Ò¡ª Á≈ «Ù’≈ ω≈¿π‰ Á∂ ÁØÙ
√≈‘Ó‰∂ ¡≈¬∂ ª ∂‚∆˙ ¡«Ë’≈∆¡ª
¿π√ 鱧 Âπß ÈΩ’∆ ÂØ∫ Ïı≈√ ’Á∂
Ï≈‘ Á≈ √Â≈ «Ú÷≈ «ÁæÂ≈Õ
’À È ∂ ‚ ∆¡È ¡Á≈’≈≈ Ò± √ ∆
‚∆’؇∆¡, Ò∂÷’≈ ¡Â∂ Ú’∆Ò ⁄∂Ú≈
√∂ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ G ‘Ø ¡Ωª ¡À√∂ ÁØÙª
ȱ ß ÒÀ ’∂ ¡æ ◊ ∂ ¡≈¬∆¡ªÕ ¿π √ È≈Ò
Ô± È ∆Ú«√‡∆ «Ú⁄ ÍÛ∑ Á ≈ «¬’
√«‘Í≈·∆ Ú∆ ¡À√∂ ‘ÓÒ∂ 鱧 ÒÀ ’∂ ¡æ◊∂
¡≈«¬¡≈Õ
’π fi ¡Ω  ª Á≈ ¡À √ ∆ ÁÒ∂  ≈È≈
Íz«’«¡≈ ÂØ∫ ÍzÌ≈«Ú ‘Ø ’∂ ’ÀÈ∂‚∆¡È
Í≈Ò∆ÓÀ ∫ ‡ Á∆¡ª ÁØ ¡À È . ‚∆. Í∆.
Í≈‡∆ È≈Ò √Ïß Ë Â √ª√Áª È∂ Ú∆
¡Ω  ª ”Â∂ ÓÁª ÚÒØ ∫ Úæ ÷ -Úæ ÷
¡Á≈«¡ª «Ú⁄ ‘πßÁ∂ «‹‰√∆ ‘Ó«Ò¡ª
Á∆ ÍØ Ò ’À È ∂ ‚ ≈ ¡ß Á  ÒØ ’ Âß Â  Á∂
“Í«ÚæÂ ÓßÁ” “Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ «‘æÒ” «Ú÷∂
Ú∆ ÷ØÒ∑‰ Á∆ ‹π¡ ’∆Â∆Õ
¿π È ∑ ª È∂ «ÒÏÒ Í≈‡∆ È≈Ò
√ÏßË ÁØ √ª√Áª, √’≈‡ ¡À∫‚«¿±˜
¡Â∂ Ó≈Ó∆ÓØ Í≈«√æ ‡ ∆ ”Â∂ Ò◊≈Â≈
¤∂Û¤≈Û, «‹‰√∆ ‘Ó«Ò¡ª ¡Â∂ ◊ßÁ∂
∆Ó≈’√ ¡Â∂ «¬Ù≈∂ ¡≈«Á ’È Á∂
ÁØ Ù Ò◊≈¬∂ Õ «ÒÏÒ Í≈‡∆ Á∂
ÈΩ‹Ú≈È ¡≈◊± ‹√«‡È ‡±‚Ø È∂ ÂπßÂ
√ı ¡Â∂ „π’Ú∆∫ ’≈Ú≈¬∆ ’Á«∂
«¬È∑ª ÁØ‘ª 鱧 Í≈‡∆ ÂØ∫ Ï÷≈√ ’
«ÁæÂ≈ ¡Â∂ ¡◊Ò∆¡ª √ß√Á∆ ⁄؉ª √Ó∂∫
¿π È ∑ ª Á∆ ¿π Ó ∆ÁÚ≈∆ ”Â∂ Ø ’ Ò◊≈
«ÁæÂ∆Õ ¿πÈ∑ª «’‘≈ «’ «¬‘ √≈‚≈ Î˜
ωÁ≈ ˛ «’ ¡À √ ∂ «Ú¡’Â∆¡ª Á∆
≈÷∆ ’∆Â∆ ‹≈¬∂ ¡Â∂ ¿π È ∑ ª ȱ ß
¿πÂÙ≈«‘ ’∆Â≈ ‹≈¬∂ ‹Ø ¡À√∂ ¡ΩfiÛ∂
‘≈Ò≈ª «Ú⁄ ¡æ◊∂ ¡≈™Á∂ ‘ÈÕ √≈‚∆
’≈Ú≈¬∆ «È¡ª’≈∆ ¡Â∂ «È‰≈«¬’
‘؉∆ ⁄≈‘∆Á∆ ˛Õ «¬‘ √Ì ÍzÌ≈«ÚÂ
«Ëª È≈Ò √ßÚ∂ÁÈÙ∆Ò ‘؉∆ ⁄≈‘∆Á∆
˛Õ Í √≈鱧 «¬‘ Óßȉ≈ ͬ∂◊≈ «’
¡«‹‘∂ √Ó∂∫ ¡æ◊∂ ¡≈¿π‰≈ «’ßÈ≈ ¡Ω÷≈
˛ ¡Â∂ ‹Ø ¡æ◊∂ ¡≈™Á∂ ‘È ¿πÈ∑ª ȱß
Ùæ’ Á≈ Ò≈Ì Á∂‰≈ ωÁ≈ ˛Õ
¿πÈ∑ª Á∆ «¬√ ÁÒ∂≈È≈ ’≈Ú≈¬∆
È±ß Ï‘π √Ò≈«‘¡≈ «◊¡≈ ˛Õ
«¬√∂ ÁΩ≈È Ï‘π ‘∆ √È√È∆÷∂˜
¡Â∂ ÙÓÈ≈’ ÷πÒ≈√ Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ «‘æÒ
¡ßÁ ‘؉ √ÏßË∆ √≈Ï’≈ ¿πÍ ÍzË≈È
ÓßÂ∆ ¡Â∂ ’Àϫȇ ÓßÂ∆ ÙÀÒ≈ ’≈Íæ√
(FA √≈Ò) È∂ ’∆Â≈ ‹Ø ‹∆È ’∆‡∆È
«ÒÏÒ Í≈‡∆ Á∆ √’≈ «Ú⁄ «¬È∑ª
ÍÁª ”Â∂ ‘∂Õ √ßÈ AIHD ÂØ∫ B@@D
Âæ’ «ÒÏÒ √ª√Á ‘∂Õ
¿π È ∑ ª ÏÛ≈ ÁÒ∂  ≈È≈ Í
’ÀÈ∂‚∆¡È ≈‹È∆Â∆ Á∂ ÙÓÈ≈’ Íæ÷
Á≈ ÷πÒ≈√≈ ’Á∂ «¬ß’√≈¯ ’∆Â≈ «’
‹ÁØ∫ ˙∫‡≈∆˙ ÍzØ«ÚßÙ∆¡Ò Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ Á∂
ÓÀ∫Ï ω∂ ª «¬’ √≈Ò Ï≈¡Á ‹ÁØ∫
¿π‘ BH ’π √≈Ò Á∆ ÈΩ‹Ú≈È ¡ΩÂ
√∆, ‘Ø ÍzØ«ÚßÙ∆¡Ò Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ÓÀ∫Ï
È≈Ò “¡Ω  ª «Úπ æ Ë «‘ß √ ≈” Á∂ «ÚÙ∂
√Ïß Ë ∆ ‡±  ”Â∂ ◊¬∂ ª «¬’ ‘Ø ‡ Ò
¡ßÁ Ù≈Ó Á∂ ÷≈‰∂ Á≈ ¡ÈßÁ ÒÀ ’∂
Ï≈‘ «È’Ò ‘∂ √È, «Ò¯‡ ¡ßÁ
√≈Ê∆ √ª√Á È∂ ¿πÈ∑ª Â∂ «‹‰√∆ ‘ÓÒ≈
’ «ÁæÂ≈Õ ¿πÈ∑ª 鱧 ’ßË ÚæÒ Ëæ’ ’∂
¸ßÓ‰≈ Ùπ± ’ «ÁæÂ≈ ¡Â∂ ¡ß◊∆ ȱß
ÓÓØÒ‰≈ Ùπ± ’ «ÁæÂ≈Õ «¬√ ”Â∂ ¿π√
È∂ ¿π√ 鱧 ˜Ø Á∆ «Í¤∂ Ëæ’«Á¡ª ÈÒª
«Ú⁄ Â≈’ Ì∆ Òæ Ó≈∆Õ «¬√ ÂØ∫
Ï≈¡Á ͱ∂ ‡± «Ú⁄ ¿π‘ ¿π√ ÂØ∫ Á±
«‘≈ ¡Â∂ «Î «‹‰√∆ ‘ÓÒ≈ ’È
Á∆ ◊π√Â≈÷∆ È≈ ’∆Â∆Õ Í ¿πÈ∑ª È∂
¿π√ Á∆ «’Ë∂ «Ù’≈«¬Â È≈ ’∆Â∆Õ
(¿πÈ∑ª Ú∆ ¿π‘∆ Úæ‚∆ ◊ÒÂ∆ ’∆Â∆ ‹Ø
¡Ωª ’Á∆¡ª ‘È)
«¬√ ¿π Í ß Â ‹ÁØ ∫ ¿π ‘ «¬’
‹≈‰’≈ È≈Ò “‚∂«‡ß◊ ’ ‘∂ ‘È
ª ’∆Ï C@ √≈Ò Í«‘Òª ¿π √
‹≈‰’≈ È∂ ¿πÈ∑ª Â∂ «‹‰√∆ ‘ÓÒ≈
’∆Â≈ ÏÒ«’ ¿π√ Á≈ ÏÒ≈Â’≈ Ú∆
’∆Â≈Õ
ÙÀÒ≈ ’≈Íæ√ Á≈ Íæ’≈ Óæ ˛ «’
≈‹È∆Â∆ ¡Â∂ √À ’ √ Á≈ ¡≈Í√∆
˜«‘∆Ò≈ «ÙÂ≈ ˛Õ
’ÀÈ∂‚∆¡È Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ¡Â∂ √±Ï≈¬∆
¡√À ∫ ÏÒ∆¡ª «Ú⁄ ¡Ω   √ª√Áª,
Íz Ø « Úß Ù ∆¡Ò √ß √ Á ÓÀ ∫ Ï, ¿π Ê ∂ ’ß Ó
’Á∆¡ª ¡Ωª, ÓÁª, √‘≈«¬’ª,
√Ó«¶◊∆¡ª ”Â∂ √Ò≈È≈ „∂ «⁄ª ÂØ∫
Úæ‚∂ ÍæË ”Â∂ «‹‰√∆ ‘ÓÒ∂, ¤∂Û¤≈Û,
ÏÒ≈Â’≈ ‘πßÁ∂ «‘ßÁ∂ ‘ÈÕ
’Á∂ Í≈Ò∆ÓÀ ∫ ‡ «Ú⁄ √‘≈«¬’
Ú‹Ø∫ ’ßÓ ’Á∂, ‘π‰ ÓÙ‘± Ó∆‚∆¡≈
‘√Â∆ ¡≈¬∆È ’≈Í√«‡’ Á≈ ’«‘‰≈
˛ «’ ÁØ Ú≈ ¿π√ ”Â∂ «‹‰√∆ ‘ÓÒ≈
‘Ø«¬¡≈ ‹ÁØ∫ ¿π‘ Ò±¡ª ‹Ú≈È √∆Õ ¿π‘
¸æÍ «‘≈ «’™«’ ¿π‘ √ÓfiÁ≈ √∆ «’
¿π√ Á∆ «Ù’≈«¬Â ”Â∂ ’ج∆ ’≈Ú≈¬∆
È‘∆∫ ‘؉∆Õ ¿πÒ‡≈ ¿π√ 鱧 ÈΩ’∆ ÂØ∫
‘æÊ Ë؉≈ ÍÚ∂◊≈Õ
¡«‹‘≈ ¡Ω √‘≈«¬’ª, √‡≈Îª
¡Â∂ Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ÓÀ∫Ïª È≈Ò Í≈Ò∆ÓÀ∫‡
ÓÀ ∫ Ï, ¡¯√Ù≈‘ª ¡Â∂ ’À Ï «È‡
Óß Â ∆¡ª ÚÒØ ∫ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ
«¬’æ«Ò¡ª ÏπÒ≈ «Ò¡≈ ‹ªÁ≈ ˛ ¡Â∂
«Î «‹‰√∆ √ØÙ‰ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ
Á¡√Ò ’ÀÈ∂‚∆¡È Í≈Ò∆ÓÀ∫‡
¡ß Á  ‘π ß Á ∆¡ª ¡À √ ∆¡ª ¡Í≈«Ë’
’≈Ú≈¬∆¡ª «ÚπæË ’ÀÈ∂‚∆¡È Íπ«Ò√
’ج∆ ’≈Ú≈¬∆ È‘∆∫ ’ √’Á∆Õ ÙÀÒ≈
’≈Íæ √ È∂ ÏÒ≈Â’≈∆ ‹≈‰’≈ Á∆
«Ù’≈«¬Â ‹ÁØ ∫ ’∆Â∆ ª ¿π √ ȱ ß
Áæ«√¡≈ «’ ¡Í≈Ë «ÚπæË ’≈Ú≈¬∆
¡Â∂ «ÈÙ≈ÈÁ∂ ‘ ∆ √ß Ì Ú È‘∆∫Õ ¿π È ∑ ª
«√Î ¿π √ ¡Í≈Ë∆ √ª√Á ȱ ß ¬∂ È ≈
«’‘≈ «’ ¡æ◊∂ ÂØ∫ ¿π√ ÂØ∫ Á± ‘∂Õ
¡À √ ∆¡ª ’≈Ú≈¬∆¡ª ¡Â∂
¡Í≈˪ «ÚπæË «Ù’≈«¬Â Í≈Ò∆ÓÀ∫‡
Á∂ √Í∆’ Í≈√ ’È∆ ÍÀ∫Á∆ ˛ «’™«’
¿π‘ «¬Ò≈’≈ ¿π√ Á∂ ¡«Ë’≈ ÷∂Â
«Ú⁄ ¡≈™Á≈ ˛Õ Ïæ√! ¿πÊ∂ ◊æÒ ¡≈¬∆
◊¬∆ ‘Ø ‹ªÁ∆ ˛Õ Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ «‘æÒ ÷∂Â
’ÀÈ∂‚≈ Á∂ ’ßÓ Ú≈Ò∂ Ê≈Úª ”Â∂ ’≈«Ó¡ª
Á∆ √πæ«÷¡≈ √ÏßË∆ ω∂ Ízª«Â’ Ò∂Ï
’≈ȱßȪ ¡Ë∆È È‘∆∫ ¡≈™Á≈, «‹Ê∂
¿π È ∑ ª Á∆ √π  æ « ÷¡≈ Ô’∆È∆ ω≈¬∆
‹ªÁ∆ ˛Õ
I ’π Ó‘∆È∂ Í«‘Òª ’≈ÓȘ
’Ó∂‡∆ È∂ ¡À√∂ √ØÙ‰ ÍzÂ∆ «Ë¡≈È ¡Â∂
Á∂÷ ∂÷ ÚË≈¿π‰ Ò¬∆ ’≈Ú≈¬∆ √ÏßË∆
√π fi ≈¡ «Áæ  ∂ √È ‹Ø ’ß ˜ Ú∂ « ‡Ú
Óß Â ∆¡ª æ Á ’ «Áæ  ∂ Õ ¿π È ∑ ª Á≈
’«‘‰≈ √∆ «’ «¬‘ «˜ß Ó ∂ Ú ≈∆
Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ Á∆ ˛ È≈ «’ «Ú¡’Â∆◊Â
ÓßÂ∆¡ª Á∆Õ
√ßÈ AIIG «Ú⁄ ¡À∫◊√ ∆‚ √Ú∂
¡Èπ√≈ ¡æË∂ Í≈Ò∆ÓÀ∫‡ ¡Â∂ √±Ï≈¬∆
«ÚË≈È √Ì≈Úª Á∆¡ª ¡Ω ÓÀ∫Ïª È∂
Óß « È¡≈
«’
«¬’
«Â‘≈¬∆
≈‹È∆Â∆Ú≈È ¡Ωª ¿πÈ∑ª Á∂ ÓÁ
√≈Ê∆¡ª Áπ ¡ ≈≈ «‹‰√∆ ‘Ó«Ò¡ª
Á∆¡ª «Ù’≈ ‘π ß Á ∆¡ª ‘ÈÕ F@
ÍzÂ∆Ù È∂ Óß«È¡≈ «’ ¿π‘ «‹‰√∆
ÌæÁ∂ «Ó≈’√ª, «‡æ͉∆¡ª, √À’√ Ò¬∆
≈˜∆ ‘؉ Ú≈Ò∂ «Ú¡ß◊ª Á≈ «Ù’≈
‘πßÁ∆¡ª ‘ÈÕ BA ÍzÂ∆Ù È∂ Óß«È¡≈
«’ ¿π ‘ ¡À √ ∆¡ª ¡Ω   √≈ʉª ȱ ß
‹≈‰Á∆¡ª ‘È ‹Ø ≈‹È∆Â∆ «Ú⁄
¡æ◊∂ Úˉ Ò¬∆ √À’√ ’Á∆¡ª ‘ÈÕ
ÚÀ√∂ Ú∆ ’ÀÈ∂‚∆¡È √Ó≈‹ ¡ßÁ
√À ’ √ ÿ‡È≈Úª, «‹‰√∆ ‘Ó«Ò¡ª
«ÚπæË „π’Ú∆∫ ’≈Ú≈¬∆ È‘∆∫ ’∆Â∆
‹ªÁ∆Õ «¬√ «Ú’√Â, ¡≈Ëπ«È’ ¡Â∂
√æ Ì Ô ’‘≈™Á∂ Á∂ Ù Á≈ ¡À √ ≈ √æ ⁄
‹≈ȉ Ï≈¡Á ¡≈Ó «Ú¡’Â∆ Á≈ «√
ÙÓ È≈Ò fiπæ’ ‹ªÁ≈ ˛Õ
’ÀÈ∂‚≈ ¡ßÁ √Ò≈È≈ DF@,@@@@
«‹‰√∆ ‘ÓÒ∂ ¡Ω  ª, ÈΩ ‹ Ú≈Ȫ,
ÓÁª «ÚπæË ‘πßÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ Á∂Ù Á∆
¡Ï≈Á∆ √≈„∂ «ÂßÈ ’ØÛ Á∂ ’∆Ï ˛Õ
‘ A@@@ ’∂√ «Í¤∂ ’≈Ú≈¬∆ «¬ß‹
‘πßÁ∆ ˛Õ «¬È∑ª «Ú⁄ CC ÒØ’ Íπ«Ò√
’ØÒ «Ù’≈«¬Â ’Á∂ ‘ÈÕ BI «ÚπæË
¡Í≈Ë «’≈‚ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ
«¬Èz ª «Ú⁄Ø ∫ AB Â∂ ’∂ √ Á‹ ’∆Â∂
‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ’∆Ï F ”Â∂ ’∂√ ⁄Ò≈¬∂
‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «√¯ «ÂßÈ ÁØÙ∆ ·«‘≈¬∂
‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬Ú∂ ∫ A@@@ «Ú⁄Ø ∫ IIG
÷πæÒ∑∂¡≈Ó ‡«‘ÒÁ∂ Ș ¡≈™Á∂ ‘ÈÕ
‹∂ ¡Ω  ª Âπ  ß Â ¡À √ ∂ ¡È√
«ÚπæË «Ù’≈«¬Â ’È, √Ó≈«‹’ ÂΩ
”Â∂ ¡≈Ú≈˜ ¿π · ≈¿π ‰ ª ·æ Ò ∑ ÍÀ
√’Á∆ ˛Õ
Ì≈ ¡ßÁ Íø‹≈Ï ÍzªÂ ¡ßÁ
«¬’ ¡≈¬∆. ¬∂. ¡À√. ¡¯√ √z∆ÓÂ∆
±ÍÈ «Á¿πÒ ‹Ø Ò∂÷’ È≈Ò Íø‹≈Ï ≈‹
√±⁄È≈ ’«ÓÙÈ ‘∂, È∂ ¡æÂÚ≈Á Á∂
¡«Â ‚≈¿π ‰ ∂ √Ó∂ ∫ ‹ÁØ ∫ ≈‹ ”⁄
Íπ«Ò√ Á∆ ±Â∆ ÏØÒÁ∆ √∆, √πÍ ’≈Í
Ú‹Ø∫ ‹≈‰∂ ‹ªÁ∂ ÏÁÈ≈Ó Íπ«Ò√ Óπ÷∆
’∂ . Í∆. ¡À √ . (¡≈¬∆. Í∆. ¡À √ .) ˘
„π ’ Úª √Ï’ «√÷≈«¬¡≈Õ «¬√
«Ú¡’Â∆ È∂ «¬’ Í≈‡∆ ”⁄ ¿πÈ∑ª Á∂
’± Ò ∂ ȱ ß ÊÍÊÍ≈¿π ‰ Á∆ «‹‰√∆
¤∂Û¤≈Û ’∆Â∆Õ ≈Ù‡ÍÂ∆ ≈‹ ‘؉
’’∂ ≈‹Í≈Ò, ¿π⁄ ¡¯√Ù≈‘∆ È∂
«ÓÒ∆Ìπ◊Â∆ ≈‘∆∫ «¬√ ◊πÈ≈‘ 鱧 «◊æÒ
Á∂ ÁÏ≈¡ ‘∂· ·æÍ ’È≈ ⁄≈«‘¡≈Õ
Í Ó≈ Á∂ ‰ Á∆¡ª ËÓ’∆¡ª Á∂
Ï≈Ú‹± Á «¬‘ ÁÒ∂  ¡Ω   Â≈ È≈
fiπæ’∆Õ ¿π√Á∂ ¡≈¬∆. ¬∂. ¡À√. ÍÂ∆ È∂
‚‡ ’∂ √≈Ê «Áæ  ≈ ¡Â∂ «◊æ Ò È± ß
√π Í ∆Ó ’Ø  ‡ Âæ ’ ÿ√∆‡ ¡Í≈Ë∆
’≈ «ÁÚ≈ ’∂ ‹πÓ≈È≈ ’≈«¬¡≈Õ
‘«¡≈‰≈ «√æ « ÷¡≈ ¡«Ë’≈∆¡ª Á∂
Íz Ë ≈È ‘∂ √z . ≈Ó «√ß ÿ ⁄≈‘Ò È∂
Ï∆Ï∆ ±ÍÈ «Á¿πÒ È±ß “fiª√∆ Á∆ ≈‰∆”
◊Á≈«È¡≈Õ ’ÀÈ∂‚≈ «Ú⁄ Ú∆ ¡Ωª
鱧 ¡À√∆ «‘ßÓ ‹π‡≈¿π‰ Á∆ ÒØÛ ˛Õ
‘π ‰ √ª√Áª, √ß √ Á √‡≈¯ ¡Â∂
√±Ï≈¬∆ «ÚË≈È √Ì≈Úª «Ú⁄ «‹‰√∆
‘Ó«Ò¡ª Á∂ ÷πÒ≈«√¡ª È≈Ò Á∂Ù Á≈
Èæ ’ «ÚÙÚ Ï≈Á∆ «Ú⁄ Úæ « „¡≈
‹≈‰ ’’∂ ’¬∆ √ß √ Á ÓÀ ∫ Ï,
√ß√Ê≈Úª, ÏπæË∆‹∆Ú∆ Ú◊ «¬È∑ª Á∆
Ø’Ê≈Ó Ò¬∆ „π’Ú∂∫ ’ÁÓ ¸æ’‰ Ò¬∆
¡æ◊∂ ¡≈¬∂ ‘ÈÕ
¡À È . ‚∆. Í∆. √ª√Á «Èæ ’ ∆
¡ÀÙ‡È, Ó≈¬∆Ò∆È Î∆ÓÀÈ ¡Â∂ ◊∆È
Í≈‡∆ ¡≈◊± ¡ÒÀ‹ÏÀ∫Ê Ó∂¡ ¡≈«Á È∂
Óπ æ Á ≈ ¿π · ≈«¬¡≈ ˛ «’ «‹‰√∆
‘Ó«Ò¡ª ¡Â∂ Íz ∂ Ù ≈È ’È «Úπ æ Ë
‚‡Ú∂∫ «ÈÔÓ ’≈ȱßÈ Ï‰È∂ ˜±∆ ‘È
Í≈Ò∆ÓÀ ∫ ‡ ¡Â∂ «ÚË≈È Í≈«Ò’≈
÷∂ÂªÕ ¡Ωª 鱧 ¡À√∂ ¡Í≈˪ «ÚπæË
Âπß ͱ∂ «ÚÙÚ≈√ È≈Ò ¡æ◊∂ ¡≈¿π‰≈
⁄≈‘∆Á≈ ˛Õ
Íz Ø . ‡≈Ó ÎÒÀ È ◊æ È ‹Ø ’À Ò ◊∆
Ô±È∆Ú«√‡∆ Á∂ Ó≈‰ÔØ◊ ÍzØÎÀ√ ‘È
¡Â∂ ÍzË≈È ÓßÂ∆ √‡∆ÎÈ ‘≈Í Á∂
√≈Ï’≈ Óπæ÷ √Ò≈‘’≈ ‘∂ ‘È, Á≈
’«‘‰≈ ˛ «’ ≈‹È∆Â∆Ú≈Ȫ Á≈
’À∆¡ ÒØ’ÂßÂ «Ú⁄ ¸‰∂ ‹≈‰ Á∆
Ù’Â∆ ”Â∂ «ÈÌ ’Á≈ ˛Õ «¬‘
Ù’Â∆ «Ú¡’Â∆◊ Ùπ ‘  ”Â∂
«ÈÌ ’Á∆ ˛Õ «ÒÏÒ √ª√Á
¡À ∫ ‚«¿± ˜ ¡Â∂ Í≈«√æ ‡ ∆ È∂ «‹‰√∆
¤∂Û¤≈Û ’’∂ ¡Â∂ ¡≈͉∂ Ò∆‚ Á≈
«ÚÙÚ≈√ ◊π¡≈ ’∂ ÷Ø‘ Ò¬∆ ˛, √≈∂
«ÚÙÚ «Ú⁄ «¬ß‡ÈÀ‡ Â∂ «¬‘ ÷πÒ≈√≈
√≈‘Ó‰∂ ¡≈ «◊¡≈ ˛, ÂØ∫ √ÍÙ‡ ‘Ø
«◊¡≈ ˛ «’ ¿πÈ∑ª ¡≈͉≈ ≈‹È∆Â’
’À∆¡ ◊π¡≈ «Ò¡≈ ˛Õ
’À È ∂ ‚ ∆¡È √ß √ Á, Ó≈‰ÔØ ◊
√Í∆’ ¡Â∂ «¬Ú∂∫ ‘∆ √±Ï≈¬∆ «ÚË≈È
Í≈«Ò’≈Úª, √Í∆’ª 鱧 √ı ’≈ȱßÈ
¡Â∂ «ÈÔÓ ÿÛÈ Á∆ ÒØÛ ˛ ª «’
Ì«Úæ ÷ «Ú⁄ «’√∂ ¡Ω   √ª√Á,
Á¯Â∆ √‡≈¯, ’ßÓ’≈‹∆ ¡Ω Á∆
«¬æ˜Â «÷Ò≈¯ ’ج∆ «÷ÒÚ≈Û È≈ ’
√’∂, «‹‰√∆ ‘ÓÒ≈ ‹ª √ØÙ‰ È≈ ’
√’∂Õ ‹∂ ÒØ’ÂßÂ Á∂ Í«ÚæÂ ÓßÁª
鱧 ¡À√∂ ÿ‡∆¡≈ ¡Í≈˪ È≈Ò ÓÒ∆È
’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘∂◊≈ ª «Î Á∂Ù ¡Â∂
√Ó≈‹ Á≈ Ì«Úæ÷ «’Ú∂∫ √Úæ¤ ¡Â∂ ¿π⁄
Ó≈ÈÚ∆ ’Áª-’∆Óª Ú≈Ò≈ ‘Ø
√’∂◊≈?
√≈Ï’≈ ≈‹ √±⁄È≈ ’«ÓÙÈ, Íø‹≈Ï
ÏÀ∫͇È, ’ÀÈ∂‚≈
@@A-DAF-HEG-GFFE
ACCOUNTANT
Corporate & Personal Business
Attends: CRA Audits and Appeals
SUKHDEV SINGH CPA, CGA
TEL: (905) 793-0909 FAX: (905)-450-2165
10-2084 STEELES AVE EAST, BRAMPTON, L6T 5A6
EMAIL: [email protected]
Á√ßÏ [email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
11
¬∂ÏØÒ≈óÓ‘ªÓ≈∆ ‹ª ’ÂÒ?
‚≈. ¡ø«ÓÃÂ
«Í¤Ò∂ ’∞fi Ó‘∆«È¡ª ÂØ∫ Íæ¤Ó∆
¡¯∆’≈ «Úæ⁄ ¬∂ÏÒ
Ø ≈ Ȫ Á∆ «ÏÓ≈∆ ÎÀÒ∆
‘ج∆ ‘À «‹√Á∂ «¬æ’≈-Á∞’
æ ≈ Ó≈ÓÒ∂ ‘ØȪ Á∂Ùª
«Úæ⁄ Ú∆ √≈‘Ó‰∂ ¡≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¡¯∆’≈
¡øÁ √Ì ÂØ∫ ÍÃÌ≈«Ú ‘؉ Ú≈ˇ∂ Á∂Ù
Ò≈«¬Ï∂∆¡≈, «◊È∆¡≈ Â∂ «√¬∂≈ Ò∂˙È ‘È
«‹æÊ∂ A ¡’»Ï, [email protected] Âæ’ GE@@ ÒØ’
«¬√ «ÏÓ≈∆ Á∂ Ó∆˜ ω ⁄∞’
æ ∂ ‘È «‹‘Ȫ
«Úæ⁄∫Ø CCCH ÒØ’ ÓΩ Á∂ Ó»‘
ø ‹≈ ͬ∂ ‘È
(¡’»Ï Á∂ ¡ı∆ Âæ’ ÓΩª Á∆ «◊‰Â∆
E@@@ Âæ’ ¡æÍÛÈ Á∆ √øÌ≈ÚÈ≈ ‘À), ÓÈ
Ú≈«ˇ¡ª «Úæ⁄∫Ø BB@ Á∂ È∂Û∂ «√‘ ’≈Ó∂
‘ÈÕ «¯Ò‘≈Ò «¬√ Ó‘ªÓ≈∆ Á≈ ÎÀÒ‰≈
∞’ È‘∆∫ «‘≈, √◊Ø∫ √øÌ≈ÚÈ≈ «¬‘ ω∆
‘ج∆ ‘À «’ «¬‘ «¬√ ÂØ∫ Ú∆ ÚË∂∂ «Ì¡≈È’
»Í ¡÷«Â¡≈ ’Á∆ ‘ج∆ ’∞fi ‘∆ ‘¯«Â¡ª
«Úæ⁄ ¡¯∆’≈ Ó‘ªÁ∆Í ÂØ∫ Í≈ «Èæ’ˇ ’∂
Á»‹∂ Ó‘ªÁ∆ͪ Âæ’ ÎÀÒ √’Á∆ ‘ÀÕ ‘Ó∂Ùª
Á∆ Â∑ª √Ó∞⁄
æ ≈ Ó∆‚∆¡≈ T«Ù’≈U ÒØ’ª
Á∆ ÓÁÁ ’È Á∆¡ª ÎæÎ’
∂ ‡
∞æ ‰∆¡ª ⁄∆’ª
Â∂ T‘ÓÁÁ∆U Á∂ Ó◊Óæ¤∆ ‘øfi¡
» ª È≈ˇ
¡æ«‡¡≈ «Í¡≈ ‘À, √’≈ª ˘ √ı ’ÁÓ
¿∞·≈¿∞‰ Á∆¡ª ¡Í∆Òª ‹≈∆ ‘Ø ‘∆¡ª
‘È, Í ◊≈«¬Ï ‘À ª Ó‘ªÓ≈∆ ÎÀÒ‰ Á∂
¡√Ò ’≈Ȫ Á∆ «ÈÙ≈ÈÁ∂‘∆Õ
¬∂ÏÒ
Ø ≈ «¬æ’ «’√Ó Á≈ Ï∞÷≈ ‘À ‹Ø
¬∂ÏÒ
Ø ≈ Ȫ Á∂ «¬æ’ Ú≈«¬√ ’≈È ‘∞Á
ø ≈ ‘À
«‹√Á∆ ¤»Â ‹≈ÈÚª ÂØ∫ ÓÈ∞÷
æ ª «Úæ⁄ ÎÀÒÁ∆
‘ÀÕ «¬‘ Ú≈«¬√ Íæ¤Ó∆ ¡¯∆’≈ Á∂ ’¬∆
Á∂Ùª Á∂ ‹ø◊ˇª «Úæ⁄ Í≈¬∂ ‹≈‰ Ú≈ˇ∂ «¬æ’
«’√Ó Á∂ ⁄Ó«◊æÁÛª ¡Â∂ ◊∞∆«Ò¡ª «Úæ⁄
Í≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À «‹‘Û∂ «¬√Á∆ ‘Ø∫Á ω≈¬∆
æ÷‰ «Úæ⁄ Ó∞÷
æ ‘ÈÕ ‹ÁØ∫ ÓÈ∞÷
æ «¬‘Ȫ
‹≈ÈÚª Á∂ ÷»È ‹ª «’√∂ ‘Ø ÁÃÚ È≈ˇ
√øÍ’ «Úæ⁄ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘À ª «¬‘ ¤»Â «¬‘Ȫ
‹≈ÈÚª ÂØ∫ ÓÈ∞÷
æ ª «Úæ⁄ ÎÀÒ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ
AIGF, ‹ÁØ∫ «¬√ «ÏÓ≈∆ Á≈ Í«‘Ò≈ Ó≈ÓÒ≈
’ª◊Ø (¿∞Á∫Ø ˜À)∂ «Úæ⁄ √≈‘Ó‰∂ ¡≈«¬¡≈ √∆,
ÂØ∫ ÒÀ ’∂ ‘∞‰ Âæ’, «¬‘ «ÏÓ≈∆ B@ ÂØ∫
«˜¡≈Á≈ Ú≈ ÎÀÒ ⁄∞’
æ ∆ ‘À Í «¬√ Ú≈
«¬‘ Í«‘Òª È≈ˇØ∫ «’Â∂ Úæ‚∂ ÍæË ¿πµÂ∂ ÎÀÒ∆
‘ÀÕ «Í¤Ò∂ √≈Ò Á√øÏ «Úæ⁄ Í«‘Ò≈ Ó≈ÓÒ≈
√≈‘Ó‰∂ ¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¬∂ÏÒ
Ø ≈ Ï∞÷≈
Ò◊≈Â≈ ÎÀÒ «‘≈ ‘À ¡Â∂ «¬√Á∂ ÎÀÒ≈¡
Á≈ ÿ∂≈ «¬øÈ≈ «Ú¡≈Í’ ‘Ø «‘≈ ‘À «’ ‹∂
«¬æ’ Ú≈ «¬√Á≈ ÎÀÒ‰≈ ∞’ Ú∆ ‹ªÁ≈ ‘À
ª È∂Û-Ì«Úæ÷ «Úæ⁄ «¬√Á∂ «¬√ ÂØ∫ Ú∆
Úæ‚∂ ÍæË ¿πµÂ∂ ÎÀÒ‰ Á≈ ÷Â≈ ÷Û≈ ‘Ø
⁄∞’
æ ≈ ‘ÀÕ Í «¬√˘ «√¯ «¬æ’ «√‘«ګ◊¡≈È’ √Óæ«√¡≈ ω≈ ’∂ Í∂Ù ’∆Â≈
‹≈ «‘≈ ‘À ‹Á«’ «¬√ «ÏÓ≈∆ Á≈ ÎÀÒ‰≈
«¬æ’ ¡«‹‘∆ ¿∞Á≈‘È ‘À «‹‘Û∆ √ÍæÙ‡
’Á∆ ‘À «’ «’√ Â∑ª «ÏÓ≈∆¡ª √Ó≈«‹’¡≈«Ê’ „ª⁄∂ È≈ˇ ‹∞Û∆¡ª ‘ج∆¡ª ‘È,
¡Â∂ «ÏÓ≈∆¡ª «¬æ’ «√‘Â-«Ú«◊¡≈È’
Ó≈ÓÒ≈ È≈ ‘Ø ’∂ «¬æ’ √Ó≈«‹’-¡≈«Ê’«√¡≈√∆ Ó√Ò≈ ‘ÈÕ
¬∂ÏÒ
Ø ≈ Á∂ ÎÀÒ‰ Á≈ √Ì ÂØ∫ Úæ‚≈
’≈È ‹ø◊ˇª Á∆ Úæ‚∂ ÍæË ¿πµÂ∂ ‘Ø ‘∆
’‡≈¬∆ ‘ÀÕ Íæ¤Ó∆ ¡¯∆’≈ Á∂ Í∞≈ÂÈ
√øÿ‰∂ ‹ø◊ˇª «Úæ⁄∫Ø I@% ‹ø◊ˇ ’æ‡∂ ‹≈
⁄∞’
æ ∂ ‘ÈÕ «√¬∂≈ Ò∂˙È Á∂ ª «√Î D%
‹ø◊ˇ Ï≈’∆ Ï⁄∂ ‘È, «‹È∑ª∑ Á∂ ’‡≈¬∆ Á∆
ÓΩ‹Á
» ≈ ¯Â≈ ˘ Á∂÷Á∂ ‘ج∂ [email protected] Âæ’
Í»∆ Â∑ª ÷ÂÓ ‘Ø ‹≈‰ Á∂ ¡≈√≈ ‘ÈÕ
«¬√∂ Â∑ª Ò≈«¬Ï∂∆¡≈ «Úæ⁄ Ú∆ ‹ø◊ˇª Á≈
Úæ‚≈ «‘æ√≈ ’櫇¡≈ ‹≈ ⁄∞’
æ ≈ ‘À Í √’≈ª
È∂ ’∞fi È‘∆∫ «√æ«÷¡≈Õ «¬æÊ∫Ø Á∆ T⁄∞‰∆U ◊¬∆
≈Ù‡ÍÂ∆ ¬∂ÒÈ ‹Ω‘È√È «√Ò∆¯ È∂ ’∞fi
Ó‘∆È∂ Í«‘Òª ‘∆ Í»∂ Á∂Ù Á∂ Ï≈’∆ Ï⁄∂
‹ø◊ˇª «Úæ⁄∫Ø ¡æË∂ «‘æ√∂ ˘ √È¡Â∆ T’øÓªU
Ò¬∆ Ú∂⁄ «ÁæÂ≈ ‘ÀÕ ÚÀ√∂ «¬‘ «√¯ ¡¯∆’≈
Á∆ ‘≈Ò ȑ∆∫ ‘À, «¬æ’ ¡«Ë¡ÀÈ Ó∞Â≈Ï’
«Í¤Ò∂ D@ √≈Òª «Úæ⁄ √Ó∞⁄
æ ∆ ËÂ∆ Á∂
‹ø◊ˇ∆ ÏÈ√ÍÂ∆ Â∂ ‹∆Ú-‹ø¡
» ª «Úæ⁄∫Ø
¡æË≈ «‘æ√≈ ÷ÂÓ ‘Ø «◊¡≈ ‘ÀÕ ‹ø◊ˇª Á∆
’‡≈¬∆ ‘؉ ’≈È ‹ø◊ˇ∆ ‹∆Úª Á≈
’∞ÁÂ∆ À‰Ï√∂≈ ÷∞√
æ ‹ªÁ≈ ‘À Â∂ ¿∞‘
«‡’≈‰∂ Ò¬∆ «¬Ë-¿∞Ë ̇’‰ Òæ◊Á∂
‘È ¡Â∂ «¬√∂ ÁΩ≈È ÓÈ∞÷
æ ∆ Ï√Â∆¡ª «Úæ⁄
¡≈ ÚÛÁ∂ ‘È «‹æÊ∂ ¿∞‘ ÓÈ∞÷
æ ª Á∂ √øÍ’
«Úæ⁄ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ «¬√ ◊À-’∞ÁÂ∆ √øÍ’
’≈È ‹ø◊ˇ∆ ‹∆Úª «Ú⁄Ò∂ Ú≈«¬√ ¡≈«Á
ÓÈ∞÷
æ ª ¡øÁ ÎÀÒ‰ Òæ◊Á∂ ‘ÈÕ «’¿∞∫«’
ÓÈ∞÷
æ ª ¡øÁ «¬‘Ȫ «÷Ò≈¯ ÒÛÈ Ò¬∆
Ø◊-ÍëÂØË∆ Â≈’ «Ú’√ ȑ∆∫ ‘ج∆
‘∞Á
ø ∆ ‘À, «¬√ Ò¬∆ ¡«‹‘∂ Ø◊ª Á∂ «Ì¡≈È’
»Í Ë≈ ÒÀ‰ Á∂ ¡≈√≈ ’≈¯∆ ‘∞Á
ø ∂ ‘ÈÕ
’∞fi TÓ≈«‘ªU ¡È∞√≈ ‹ø◊ˇª Á∆ ’‡≈¬∆
Á≈ ’≈È ÚæË ‘∆ ÓÈ∞÷
æ ∆ ¡Ï≈Á∆ ‘À, Í
¡√Ò ’‘≈‰∆ ’∞fi ‘Ø ’«‘øÁ∆ ‘ÀÕ ‹ø◊ˇª
Á∆ ’‡≈¬∆ Á≈ Í«‘Ò≈ Ó∞÷
æ ’≈È ÷«‰‹ª
Ò¬∆ ÷∞Á≈¬∆ Á≈ ’øÓ ‘À «‹√˘ √Ó≈¬∂Á≈ª
Á∂ ‡∞’
æ Û÷Ø ÏÛ∆ ⁄Ò≈’∆ È≈ˇ TÓÈ∞÷
æ ∆
√◊Ó∆U Á≈ È≈Ó «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ Í «¬√
¡÷ΩÂ∆ TÓÈ∞÷
æ ∆ √◊Ó∆U «Íæ¤∂ √Ó∞⁄
æ ∆
ÓÈ∞÷
æ Â≈ È‘∆∫ ‘À √◊Ø∫ ’∞fi ’∞ ’øÍÈ∆¡ª Á∆
Ó∞È≈¯∂ Ò¬∆ ¡øÈ∆∑ ‘Ú√ ‘ÀÕ Ò≈«¬Ï∂∆¡≈ Â∂
«√¬∂≈ Ò∂˙È «Úæ⁄ ’æ⁄∂ ÒØ‘∂ Á∂ Úæ‚∂ Ìø‚≈
‘È ‹Á«’ «Èæ’≈ «‹‘≈ Á∂Ù «◊È∆¡≈
¡Ò»Ó∆È∆¡Ó ω≈¿∞‰ Ò¬∆ ÚÂ∂ ‹ªÁ∂
Ï≈’√≈«¬‡ Á≈ Á∞È∆¡ª Ì «Úæ⁄ √Ì ÂØ∫
Úæ‚≈ Ìø‚≈ ‘ÀÕ ¡Ó∆’∆, «Ïë‡Ù Â∂ ‘Ø
√≈Ó≈‹∆ Á∂Ùª Á∆¡ª ’øÍÈ∆¡ª Ò¬∆ «¬æÊ∂
Ï∂¡Â
ø Ó∞È≈¯∂ ‘ÈÕ «¬‘ ’øÍÈ∆¡ª ÷«‰‹ª
Á∆ Ò∞‡
æ Ò¬∆ ‹ø◊ˇª Á∂ Ë∞ ¡øÁ Âæ’ ÚÛ
⁄∞’
æ ∆¡ª ‘È ¡Â∂ «’√∂ Ú∆ ’∆Ó ¿πµÂ∂ ÍÀ
«Íæ¤∂ ’È Ò¬∆ «Â¡≈ È‘∆∫ ‘È «¬√ Ò¬∆
Ì≈Ú∂∫ √Ó∞æ⁄∆ ÓÈ∞æ÷Â≈ ˘ «’øÈ∆¡ª Ú∆
Ó‘ªÓ≈∆¡ª Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’È≈ ÍÚ∂Õ
‹ø◊ˇª Á∆ ’‡≈¬∆ Á≈ Á»‹≈ Ó∞÷
æ ’≈È Ú∆
√Ó≈¬∂Á≈≈ Ò∞‡
æ È≈ˇ ‘∆ ‹∞«Û¡≈ ‘Ø«¬¡≈
‘ÀÕ «¬‘Ȫ ‹ø◊ˇª Á∆ ’∆ÓÂ∆ Òæ’Û
Á∞È∆¡ª Ì «Úæ⁄ √‹≈Ú‡ Â∂ ¡ÀÙØ ¡≈Ó
Á≈ ÎÈ∆⁄ ¡≈«Á ω≈¿∞‰ Ò¬∆ ÚÂ∆
‹ªÁ∆ ‘À, «¬√ Ò¬∆ «¬√ ’≈ØÏ≈ «Úæ⁄ Ú∆
⁄Ø÷≈ Ó∞È≈¯≈ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫ Ú∆ ÌÀÛ∆ ◊æÒ «¬‘
‘À «’ Ó∞È≈¯≈ ’øÍÈ∆¡ª ’Ó≈ ‘∆¡ª ‘È,
¿πµÊØ∫ Á∂ ÷«‰‹ª Â∂ ’∆ÓÂ∆ Òæ’Û Á∆¡ª
ω∆¡ª ⁄∆˜ª ¡Ó∆ª Ò¬∆ ‘È ‹Á«’
«¬√Á≈ √Ó∞⁄
æ ≈ È∞’√≈È √Ê≈È’ ◊∆Ï
¡Ï≈Á∆ Á∂ «√ ‡∞‡
æ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√ Ú≈ ‹∂
¬∂ÏÒ
Ø ≈ ˘ ÒÀ ’∂ ⁄Ω’√∆ Á∂ ‘Ø’∂ ‹≈∆ ‘Ø ‘∂
‘È Â∂ «ÏÓ≈∆ ˘ ’≈Ï» ’È Ò¬∆ «Í懫√¡≈Í≈ ‘Ø «‘≈ ‘À ª «√¯ «¬√ ’’∂
«’ «¬√ Ú≈ «¬√Á∂ √Ê≈È’ ˆ∆Ï ¡Ï≈Á∆
«Úæ⁄∫Ø «Èæ’ˇ ’∂ ¡Ó∆’≈ Â∂ ‘Ø Á∂Ùª «Úæ⁄
ÎÀÒ‰ Á≈ ÷Â≈ ‘ÀÕ
«¬‘Ȫ Á∂Ùª Á∆ «Ú¡≈Í’ ÒØ’≈¬∆
«Ì¡ø’ ◊∆Ï∆ «Úæ⁄ ‘ÀÕ √Á∆¡ª Á∆
Ï√Â∆Ú≈Á∆ ◊∞Ò≈Ó∆ Â∂ Ò∞‡
æ ¡Â∂ T¡˜≈Á∆U
ÂØ∫ Ï≈¡Á «Úæ⁄ Ú∆ √Ó∞⁄
æ ∂ ¡¯∆’≈ Ó‘ªÁ∆Í
«Úæ⁄ √≈Ó≈‹∆¡ª ÚæÒ∫Ø ¯Ω‹∆ ÁıÒ, «¬‘Ȫ
ÚæÒ∫Ø ÌÛ’≈¬∂ ‹ªÁ∂ ÒøÏ∂ ÿØ◊∆ Ô∞Ë
æ ¡Â∂
’∞ÁÂ∆ √≈ËȪ Á∆ Ò∞‡
æ Ò¬∆ ’æ·Í∞ÂÒ∆
‘’»Óª ’≈«¬Ó ’È Á≈ ÒøÓ≈ «¬«Â‘≈√
‘ÀÕ Íæ¤Ó∆ ¡¯∆’∆ Á∂Ù Ú∆ ’ج∆ ¤Ø‡ È‘∆∫
‘ÈÕ AII@«Ú¡ª Á∂ Á‘≈’∂ «Úæ⁄
Ò≈«¬Ï∂∆¡≈ Â∂ B@@@«Ú¡ª Á∂ ¡æË «Úæ⁄
‹≈’∂ ÷ÂÓ ‘ج∆ «√¬∂≈ Ò∂˙È Á∆ ÿØ◊∆
‹ø◊ È∂ «¬‘Ȫ Á∂Ùª «Úæ⁄ «Ú¡≈Í’ ÂÏ≈‘∆
Ó⁄≈¬∆, «‹øȪ∑ «Íæ¤∂ ¡√Ò ’≈È Í»∆ Â∑ª
√≈Ó≈‹∆¡ª Á∂ ¡≈͉∂ «‘ √ÈÕ ¯Ω‹∆
ÁıÒª, Ô∞Ë
æ ª, ¿∞‹≈«Û¡ª Á∂ fiøÏ∂ ¡≈Ó ÒØ’
¡≈͉∂ ‘∆ Á∂Ù «Úæ⁄ ÙÈ≈Ê∆ ω ⁄∞’
æ ∂
‘È, ‹≈Ȫ Ï⁄≈¿∞‰ Â∂ «√ Ò∞’≈¿∞‰ Ò¬∆
¡≈͉∂ ÿ-Ï≈ Â∂ ◊∞˜≈∂ Á∂ √≈ËÈ ¤æ‚
’∂ Á»-Á∞≈‚∂ Á∂ «¬Ò≈«’¡ª Â∂ ‹ø◊ˇª ÚæÒ
̇’ ‘∂ ‘ÈÕ Í«‘Òª ‘∆ Íæ¤Û∆ ÷∂Â∆ Ú≈ˇ∂
«¬‘Ȫ Á∂Ùª «Úæ⁄ ¡≈Ó ¡Ï≈Á∆ Á∆ «‡’≈‰≈
ω≈¿∞‰ Â∂ ÌØ‹È, Ï≈Ò‰ ¡≈«Á Ò¬∆
‹ø◊ˇª ¿πµÂ∂ «ÈÌÂ≈ ÚË ‘∆ ‘ÀÕ «√æ‡∂
Ú‹Ø∫ ÒØ’ ÌØ‹È Ò¬∆ ‹ø◊ˇ∆ ‹≈ÈÚª Á≈
«Ù’≈ ’È Ò¬∆ Әϻ ‘ÈÕ ◊∞∆«Ò¡ª
Á≈ «Ù’≈ Ú∆ Úæ‚∆ ÍæË ”Â∂ ‘Ø «‘≈ ‘À
«‹√Á≈ Ó≈√ ÷≈‰ ’≈È ¬∂ÏÒ
Ø ≈ Ú≈«¬√
ÓÈ∞÷
æ ∆ ¡Ï≈Á∆ «Úæ⁄ Á≈ıÒ ‘Ø «‘≈ ‘ÀÕ Â∆‹≈
Íæ÷ “¡≈ÒÓ∆ ÂÍÙ” ¡Â∂ Ú≈Â≈Ú«‰’
ÏÁÒ≈¡ ‘È, ËÂ∆ Á∂ Ò◊≈Â≈ ÚË ‘∂
Â≈ÍÓ≈È ÂØ∫ √Ì ÂØ∫ ÍÃÌ≈«Ú «÷æ«Â¡ª «Úæ⁄∫Ø
«¬æ’ «¬‘∆ «¬Ò≈’≈ ‘ÀÕ Ú≈-Ú≈ ¡≈ ‘∂
√Ø’,∂ «Âæ÷∆ ◊Ó∆ Â∂ «√æ‡∂ Ú‹Ø∫ ‹ø◊ˇª «Úæ⁄
Òæ◊Á∆¡ª Úæ‚∆¡ª ¡æ◊ª, ‘Û∑ Â∂ fiæ÷Û
¡≈«Á È∂ Ú∆ ‹ø◊ˇª Á∆ ÂÏ≈‘∆ «Úæ⁄ «‘æ√≈
Í≈«¬¡≈ ‘À, ÓΩ√Óª Á∂ «¬‘Ȫ ÏÁÒ≈Úª
’≈È ‹ø◊ˇ∆ ‹≈ÈÚ √∞«æ ÷¡Â Ê≈Úª
”Â∂ ÌØ‹È Á∆ Ì≈ˇ «Úæ⁄ ÈÚ∂∫-ÈÚ∂∫ Ê≈Úª
ÚæÒ ÍÃÚ≈√ ’ ‘∂ ‘È «‹√ ÁΩ≈È ¿∞‘
ÓÈ∞÷
æ ∆ ¡Ï≈Á∆ Á∂ √øÍ’ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ
«Ú«◊¡≈È∆¡ª ¡È∞√≈ «¬√ ÚÂ≈∂ Á∂
Ì«Úæ÷ «Úæ⁄ ‘Ø Ú∆ «Âæ÷≈ ‘؉ Á∆ √øÌ≈ÚÈ≈
‘ÀÕ “¡≈ÒÓ∆ ÂÍÙ” ¡Â∂ Ú≈Â≈Ú«‰’
ÏÁÒ≈¡ «Íæ¤∂ «¬æ’ Ú≈ Î∂ Ó∞·
æ ∆Ì ËÈ≈„ª
Á∂ ’Ϙ∂ Ú≈ˇ∆¡ª ’øÍÈ∆¡ª Á∂ Ó∞È≈¯∂ ‘∆
‘È, Ì≈Ú∂∫ «’ Á∞È∆¡ª Ì Á∂ √Ó≈¬∂Á≈≈
Ó∆‚∆¡≈ Â∂ ˜÷∆Á Ï∞Ë
æ ∆‹∆Ú∆¡ª Á≈ «¬√
◊æÒ ˘ ÍÃ⁄≈È «Úæ⁄ Í»≈ ˜Ø Òæ«◊¡≈
‘Ø«¬¡≈ ‘À «’ ¡«‹‘≈ √Ó∞⁄
æ ∆ ÓÈ∞÷
æ Â≈ Á∂
Ò≈Ò⁄ Â∂ ÚËÁ∆ ¡Ï≈Á∆ ’≈È ‘Ø «‘≈
‘ÀÕ
‘∞‰ Á∂÷∆¬∂ «¬‘Ȫ Á∂Ùª Á∆ √‘≈«¬Â≈
Á∂ È≈Ó ¿πµÂ∂ ’∆ ‘Ø «‘≈ ‘ÀÕ ¡Ó∆’≈ ‘≈Òª
˘ ’≈Ï» (!!) ’È Ò¬∆ CB@@ ¯Ω‹∆¡ª Á∆
‡∞’Û∆ Ì∂‹ «‘≈ ‘ÀÕ ¡√Ò «Úæ⁄ ¿∞‘ √ø’‡
Á∆ √«ÊÂ∆ ˘ Ò≈«¬Ï∂∆¡≈ «Úæ⁄ ¡≈͉∂
ÍÀ Íæ’∆ Â∑ª ‹Ó≈¿∞‰ Ò¬∆ «¬√Â∂Ó≈Ò ’
«‘≈ ‘ÀÕ Ò≈«¬Ï∂∆¡≈ Á∆ ≈Ù‡ÍÂ∆ È∂
B@@H «Úæ⁄ “¡ÀÎ∆’ΩÓ” ‹Ø «’ ¡Ó∆’≈ Á∆
¡¯∆’≈ Ó‘ªÁ∆Í «Úæ⁄ ¯Ω‹∆ ’≈Ú≈¬∆¡ª
Á∆ Á∂÷-∂÷ ’È Ú≈ˇ∆ ¯Ω‹∆ «¬’≈¬∆ ‘À,
Á∂ Ó∞÷
æ Á¯Â Ò¬∆ ‹◊∑≈ Á∂‰ Ò¬∆ Í∂Ù’Ù
’∆Â∆ √∆; ¡«‹‘∆ Í∂Ù’Ù ’È Ú≈ˇ≈
Ò≈«¬Ï∂∆¡≈ «¬æ’-Ø «¬æ’ ¡¯∆’∆ Ó∞Ò’ √∆Õ
¿∞√ √Ó∂∫ ¡Ó∆’≈ ¡«‹‘≈ È≈ ’ √«’¡≈,
‘∞‰ ¿∞√ Ò¬∆ ÓΩ’≈ ‘æÊ Òæ◊≈ ‘ÀÕ √Ê≈È’
«√‘ √∞«ÚË≈Úª Ò¬∆ √«ÊÂ∆ È≈ˇ
«È͇‰≈ ¡√øÌÚ ‘À, «¬‘ Í«‘Òª ‘∆ √ÍæÙ‡
‘Ø ⁄∞’
æ ≈ ‘À «’¿∞∫«’ «¬‘Ȫ Á∂Ùª «Úæ⁄ «√‘Â√∞«ÚË≈Úª Á≈ „ª⁄≈ Ȫ Á≈ ‘∆ ‘ÀÕ «¬‘
Á∂Ù Á∞È∆¡ª Ì «Úæ⁄ «√‘Â-√∞«ÚË≈Úª
¿πµÂ∂ √Ì ÂØ∫ ÿæ‡ ÷⁄ ’È Ú≈ˇ∂ Á∂Ùª
«Úæ⁄ ¡≈¿∞∫Á∂ ‘ÈÕ ¿πµÂ∫Ø B@@ ÂØ∫ ÚË∂∂ «√‘Â
’≈Ó∂ Ú∆ ¬∂ÏÒ
Ø ≈ ’≈È Ó≈∂ ‹≈ ⁄∞’
æ ∂ ‘È,
«¬√ Ò¬∆ «¬Ò≈‹-’∂∫Áª Â∂ ‘√ÍÂ≈Òª
«Úæ⁄∫Ø Ï‘∞ √≈∂ «√‘Â-’≈Ó∂ ÁΩÛ ‹≈‰ ˘
Â‹∆‘ Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ Á»√≈, «¬‘Ȫ «¬Ò≈‹
’∂∫Áª ’Øˇ ¬∂ÏÒ
Ø ≈ Á∂ Ó∆˜ª ˘ Ï⁄≈¿∞‰
Ò¬∆ ÒØÛ∆∫Á≈ ÓÀ‚∆’Ò √≈‹Ø-√Ó≈È Ú∆ È‘∆∫
‘ÀÕ «¬æ’ ¡øÁ≈˜∂ ¡È∞√≈ ¬∂ÏÒ
Ø ≈ ˘ ’ø‡ØÒ
’È Ò¬∆ ¡◊Ò∂ ¤∂ Ó‘∆«È¡ª «Úæ⁄ A@@
’ØÛ ‚≈Ò Á’≈ ‘È ‹Á«’ «¬√ Ò¬∆
¡Ó∆’≈ È∂ √‘≈«¬Â≈ Á∂ Ȫ ¿πµÂ∂ «√Î A
’ØÛ ‚≈Ò Ì∂‹∂ ‘È ‹Á«’ ¿∞‘ «¬≈’
Â∂ √∆∆¡≈ «Úæ⁄ ÏøÏ √∞‡
æ ‰ Ò¬∆ ÷Ϫ ‚≈Ò
÷⁄ ⁄∞æ’≈ ‘À Â∂ ÷Ϫ ‘Ø ÷⁄‰ ˘
«Â¡≈ ‘ÀÕ ¿πµÂØ∫ “¡ÀÎ∆’ΩÓ” È∂ «√¯
«¬Ò≈‹-’∂∫Á ω≈ ’∂ Á∂‰ Á∆ Í∂Ù’Ù
’∆Â∆ ‘À Í «¬Ò≈‹ Ò¬∆ ÒØÛ∆∫Á∂ ‚≈’‡,
È√ª Â∂ ‘Ø √‡≈¯ Ì∂‹‰ Á∆ ¡Ó∆’≈
Á∆ ’ج∆ ÔØ‹È≈ È‘∆∫ ‘ÀÕ √ø√≈ «√‘Â
√ø◊·È ‘Ó∂Ùª Á∆ Â∑ª √‘≈«¬Â≈ ’È
Á∆¡ª «⁄æ·∆¡ª ’愉 ¡Â∂ Ó‘ªÓ≈∆ Á∂
ÎÀÒ‰ Á∆¡ª ⁄∂Â≈ÚÈ∆¡ª ‹≈∆ ’È ¿πµÂ∂
Òæ◊≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘À, ¿∞∫fi √ø√≈ «√‘ √ø◊·È
Á∆ √ø√≈ √Ó≈¬∂Á≈≈ „ª⁄∂ «Úæ⁄ ’∆
¡Ω’≈ ‘À, «¬√ Ï≈∂ «’√∂ Ú∆ ‹≈‰’≈
«Ú¡’Â∆ ˘ ’ج∆ Ì∞Ò÷
∂ ≈ È‘∆∫ ‘ÀÕ «¬æÊ∂
ÓÀ‚∆’Ò ÷Ø‹-’≈‹ª Ï≈∂ ◊æÒ ’ ÒÀ‰∆
Ú∆ ’∞ʪ È‘∆∫ ‘ØÚ◊
∂ ∆Õ ÎÀµ‚«’ ¬∂∫◊Ò‹
È∂ AHDD «Úæ⁄ ¡≈͉∆ «’Â≈Ï “«¬ø◊ÒÀ∫‚
«Úæ⁄ Ó‹Á» ‹Ó≈ Á∆ ‘≈Ò” «Úæ⁄
«Ò«÷¡≈ ‘À «’ ˆ∆Ϫ Á∆¡ª Ï√Â∆¡ª «Úæ⁄
¿∞Á∫Ø ‘∆ √¯≈¬∆ Ó∞«‘øÓ Ù∞» ‘∞Á
ø ∆ ‘À ‹ÁØ∫ ¿πµÊ∂
◊øÁ◊∆ ’≈È ÍÈ͉ Ú≈ˇ∆¡ª «ÏÓ≈∆¡ª
Á∆ Ó≈ ¡Ó∆ª ˘ ÍÀ‰ Á≈ ÷Â≈ ÷Û≈ ‘Ø
‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ¡‹Ø’∂ ÓÀ‚∆’Ò ÷Ø‹-’≈‹ ¿πµÂ∂
«¬‘ ◊æÒ ⁄Ø÷∆ ‘æÁ Âæ’ Ò≈◊» ‘∞Á
ø ∆ ‘ÀÕ AIGF
«Úæ⁄ ¬∂ÏÒ
Ø ≈ Ú≈«¬√ Á∂ ÍÂ≈ Òæ◊‰ ÂØ∫
Ï≈¡Á «¬√ Ò¬∆ ÚÀ’√∆È Ï‰≈¿∞‰ ‹ª
«¬Ò≈‹ Ò¬∆ ÁÚ≈¬∆ ÷Ø‹‰ Á≈ ’øÓ ·ø„∂
Ï√Â∂ «Úæ⁄ ‘∆ «‘≈ ‘À «’¿∞∫«’ «¬‘ ˆ∆Ï
¡¯∆’∆ Á∂Ùª Á∆ «ÏÓ≈∆ ÓøÈ∆ ‹ªÁ∆ ‘ÀÕ
ˆ∆Ϫ ˘ ‘؉ Ú≈ˇ∆¡ª «ÏÓ≈∆¡ª Á∂
«¬Ò≈‹ Ò¬∆ ¡‹Ø’∂ ÓÀ‚∆’Ò ÷Ø‹-’≈‹
˘ ¿∞Á∫Ø Âæ’ ’ج∆ «ÁÒ⁄√Í∆ È‘∆∫ ‘À ‹ÁØ∫
Âæ’ ¿∞‘ «ÏÓ≈∆ ¡Ó∆ª Ò¬∆ ÷Â≈ È‘∆∫
ωÁ∆Õ ÷Ø‹-’≈‹ ¿∞‘Ȫ ‘∆ «ÏÓ≈∆¡ª
Ò¬∆ ‘∞Á
ø ∂ ‘È «‹øȪ∑ Ò¬∆ ÁÚ≈¬∆ ÷Ø‹‰
¿πµÂ∂ Úæ‚≈ Ó∞È≈¯≈ ‘Ø √’Á≈ ‘À Ì≈Ú «’
«‹√Á∂ ◊≈‘’ ËÈ≈„ Â∂ ¿πµ⁄-ÓæËÚ◊ ‘È
«’¿∞∫«’ ‘∞‰ ÷Ø‹-’≈‹ Í»∆ Â∑ª ÁÚ≈’øÍÈ∆¡ª Á∂ ’Ϙ∂ ‘∂· ‘ÀÕ Ù»◊, ¿πµ⁄
’Â⁄≈Í Â∂ «ÁÒ Á∆¡ª «ÏÓ≈∆¡ª
«‹‘Û∆¡ª Ó∞æ÷ ÂΩ ”Â∂ «Ú‘ÒÛª,
¡≈ÓÍÃ√ª, Í‹∆Ú∆¡ª ˘ ‘∞Á
ø ∆¡ª ‘È,
Ò¬∆ Í«‘Òª ‘∆ ⁄Ø÷∆¡ª ÁÚ≈¬∆¡ª ÓΩ‹Á
»
‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ¡Ϫ-÷Ϫ ‚≈Ò T÷Ø‹’≈‹U Ò¬∆ Ò∞‡≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘È ‹Á«’
Ï‘∞«◊‰Â∆, «’Â∆ ◊∆Ï ¡Ï≈Á∆ Ò¬∆
ÈÚ∆¡ª ÁÚ≈¬∆¡ª Â∂ ÚÀ’√∆Ȫ ÷Ø‹‰≈ ª
Á», ¡æË∆ √Á∆ Í«‘Òª ÷Ø‹∂ ‹≈ ⁄∞’
æ ∂ «¬Ò≈‹
Ú∆ È‘∆∫ ¡ÍÛÁ∂Õ
√Ó∞⁄
æ ∂ »Í «Úæ⁄ «’‘≈ ‹≈Ú∂ ª «¬‘
Ó‘ªÓ≈∆ È‘∆∫ ‘À, «¬‘ Ò∞‡∂ ∂ √Ó≈¬∂Á≈≈
„ª⁄∂ ÚæÒ∫Ø Ó∞È≈¯∂ Ò¬∆ ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ ’ÂÒ
‘È «’¿∞∫«’ «¬æ’ ª «¬√Á∂ ÎÀÒ‰ «Íæ¤∂
¡√Ò∆ ’≈È ‘∆ Ó∞È≈¯∂ Á∆ ¡øÈ∆∑ ‘Ú√
‘À, Á»√≈, «¬√Á∂ «Ù’≈ ÓÈ∞÷
æ ª «Úæ⁄∫Ø Úæ‚∆
«◊‰Â∆ ˘ Ï⁄≈«¬¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À Í
Ó∞È≈¯≈÷Ø „ª⁄∂ ’≈È ¡«‹‘≈ ‘∞Á
ø ≈ √øÌÚ
«Á÷≈¬∆ È‘∆∫ Á∂ «‘≈, ¿∞Ò‡≈ ¬∂ÏÒ
Ø ≈ Á∂
‘Ø ÚË∂∂ ÒØ’ª ˘ ¡≈͉∆ ÒÍ∂‡ «Úæ⁄ ÒÀ‰
Á≈ ÷Â≈ ‘ÀÕ ÓÀ‚∆’Ò «Ú«◊¡≈È Á≈
«Ú’≈√ Ì≈Ú∂∫ «ÏÓ≈∆¡ª ˘ ’ø‡ØÒ ’È
«Úæ⁄ ¡«‘Ó ‘À, Í √Ó≈«‹’-¡≈«Ê’«√¡≈√∆ ÂÏÁ∆Ò∆ ¿∞√ ÂØ∫ Ú∆ ÚË∂∂ ¡«‘Ó
‘À ¡Â∂ ¡æ‹ ÓÀ‚∆’Ò «Ú«◊¡≈È Á∂ «Ú’≈√
Á≈ Î≈«¬Á≈ ÒÀ‰ Ò¬∆ «¬‘ ÂÏÁ∆Ò∆ «¬æ’
Í»Ú-Ù ω ◊¬∆ ‘ÀÕ ¡≈Ë∞«È’
ÓÀ‚∆’Ò «Ú«◊¡≈È Á∂ «¬æ’ Úæ‚∂ È≈Ó
≈Ï‡ «Ú⁄Ø È∂ AHDG «Úæ⁄ ¡≈͉∂ «¬æ’
÷Ø‹-ÍæÂ «Úæ⁄ «Ò«÷¡≈ ‘À, TÓÀ‚∆’Ò
«Ú«◊¡≈È «¬æ’ √Ó≈‹ «Ú«◊¡≈È ‘À ¡Â∂
«√¡≈√ «Ú¡≈Í’ ÍæË ¿πµÂ∂ ÓÀ‚∆’Ò
«Ú«◊¡≈È ‘ÀÕU ¿∞√ Ó‘≈È «Ú«◊¡≈È∆
È∂ ‚∂„ √Á∆ Í«‘Òª ‘∆ «¬‘ Á∂÷ «Ò¡≈
√∆ «’ ‹∂ ÓÀ‚∆’Ò «Ú«◊¡≈È Á≈ Î≈«¬Á≈
√Ó∞⁄
æ ∆ ÓÈ∞÷
æ Â≈ Âæ’ Í∞⁄≈¿∞‰≈ ‘À ª «¬√Á≈
√Ó≈«‹’ ’ø‡ØÒ ÊæÒ∂ ‘؉≈ ‹»∆ ‘ÀÕ ¿∞√Á∂
«¬‘Ȫ «Ú⁄≈ª ˘ »√ Á∂ ¡’»Ï
«¬È’Ò≈Ï Â∂ ⁄∆È∆ «¬È’Ò≈Ï È∂ √æ⁄
’’∂ «Á÷≈«¬¡≈ ¡Â∂ «’ø È ∆¡ª
Ó‘ªÓ≈∆¡ª ˘ ¡≈͉∆ ËÂ∆ ÂØ∫ ∞÷√Â
’ «ÁæÂ≈ √∆ «‹√ Ï≈∂ Í«Û∑¡≈ ‹≈‰≈ Â∂
ÒØ’≈¬∆ ˘ ‹≈‰» ’Ú≈¿∞‰≈ ¡æ‹ Ï∂‘Á
æ
‹»∆ ‘ÀÕ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
12
More than 3,000 Take to the Streets to Stop
Massive Hospital Cuts, Closures and Privatization
Toronto – More than 20 bus
loads of people from across
Ontario were joined by
thousands in Toronto to stop the
aggressive and systematic
dismantling of our community
hospitals
by
Ontario’s
government.
Patients, seniors, hospital
workers, nurses, health care
professionals, doctors and
concerned
community
members joined forces in a
giant rally today to send a clear
message to Ontario’s Wynne
government that the cuts to –
and privatization of – public
community hospitals must stop.
Speakers talked about
being charged extra user fees of
hundreds or even thousands of
dollars at private clinics for
cataract
surgeries,
colonoscopies, endoscopies
and other services. The clinics
also bill OHIP, speakers noted,
and charge extra user fees on
top even though the Canada
Health Act is supposed to
prevent the direct billing of
patients and ensure equal
access to health care based on
need not wealth. The coalition is
demanding that the government
stop their plans to cut
diagnostics and surgeries from
local hospitals and contract
them out to regional private
clinics forcing patients not only
to pay the extra fees but also to
travel out of their home towns for
needed care and privatizing
public health care.
The crowd favourite was
Roger Montpetit, an 11-year old
boy who talked about his
hometown hospital in Welland
that is slated for wholesale
closure. The crowd chanted his
name as he said "this is wrong"
and asked for politicians to listen.
The
crowd
heard
impassioned pleas from
residents for the government to
stop the planned wholesale
closure of hospitals in Welland,
Port Colborne, Fort Erie,
Niagara-on-the-Lake
and
Penetanguishene.
A “parade of cuts” was
featured showing dozens and
dozens of community hospitals
where devastating cuts to beds
and services are happening all
across the province.
Speakers laid waste to the
false claims by the government
that care is being moved out “to
the community” noting that
home care is being cut and is
woefully inadequate to take the
loads of heavier-care patients
being offloaded from hospitals.
Public funding for hospital
care services has been running
at less than the rate of inflation
for 5 years and has been frozen
with 0% increases for three
years, forcing ever deeper cuts.
QUOTES:
“I fear that I will be forced to
get my medical tests in private
clinics that are unsafe and that
charge user fees on top of billing
OHIP,” said Julie Devaney, a
patient with Crohn’s Disease
and spokeswoman for the
Toronto Health Coalition. “This
plan is bad for patients and it will
cost us more, not less.”
“This is not hospital cuts
as usual,” stated Natalie
Mehra, Executive Director of
the Ontario Health Coalition. “It
is the systematic dismantling
of public community hospitals
all across this province. We are
seeing the death of community
hospitals and we must take a
stand to stop these cuts and
privatization now if we are to
save our local public hospitals
and preserve care in our home
towns.”
“We are experiencing the
most aggressive moves to
dismantle local community
hospital services in decades,”
said Ross Sutherland, R.N. ,
Chairperson of the Ontario
Health Coalition. “As care is
moved out of our hospitals it is
being privatized and patients
face higher costs, user fees
and worse access to care.”
“Our
communities
fundraised, volunteered and
worked to build up our local
hospitals for more than a
century,” added Sue Hotte,
chair of the Niagara Health
Coalition where five local
hospitals are slated for
wholesale closure. “Now the
government is wiping out more
than a hundred years of
dedicated work by community
members to build our towns
and take care of each other. We
must stop them before it is too
late.”
FAST FACTS:
Ontario’s hospitals are
funded at the lowest rate of any
province in Canada. Source:
Canadian Institute for Health
Information (CIHI) Statistics.
Ontario has fewer hospital
beds left per person than any
province in the country. Source:
CIHI.
Ontario provides the least
amount of hospital nursing care
of any province in the country. In
Ontario, the average patient
(average weighted case)
receives 6 hours less nursing
care than the Canadian average
according to the most recent
figures available from CIHI.
The Ontario government is
planning to close outpatient
clinics, cut chronic care beds
by as much as 50% in regions
of the province, and cut public
hospital
surgeries
and
diagnostics to contract them
out to private clinics. Already
outpatient physiotherapy and
labs have been systematically
closed and privatized all across
the province. More outpatient
services are closing every day.
Virtually every service cut from
hospitals is privatized and
patient face new user fees for
this care amounting to
hundreds or even thousands of
dollars. These new systematic
cuts will devastate community
hospitals that have already
suffered more than 20 years of
almost non-stop service cuts.
The Ontario Health
Coalition is the largest and
broadest public interest group
on health care in Ontario,
representing more than half a
million people in our network.
The coalition has more than
400 member organizations
including: faith groups; student
chapters; social justice
organizations;
non-profit
community groups; health care
unions; private sector unions;
nurses’ associations; doctors’
organizations;
women’s
groups; seniors’ organizations
and many more. The coalition
is comprised of a network of
more than 70 local chapters
across Ontario. Our mandate
is to uphold single-tier public
Medicare under the principles of
the Canada Health Act. We
encourage democratic public
debate about public policy
decisions and advocate for the
public interest in health care.
Á√ßÏ [email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
13
US child poverty remains at highest rate in 20 years
By Andre Damon
Nearly one in four US
children lives in poverty, the
highest level in 20 years, with
a similar proportion not getting
enough food to eat. These
were among the findings of an
article published last week in
the medical journal JAMA
Pediatrics, entitled Seen but
Not Heard: Children and US
Federal Policy on Health and
Health Care.
While
the
Obama
administration praises the
“economic recovery,” the
facts presented in this report
show that since 2009 there
has been an immense social
retrogression
in
every
measure of well-being among
the most vulnerable section of
the population: children.
“It shouldn’t be this hard
for kids to grow and thrive in
the world’s richest, most
powerful nation,” said Bruce
Lesley, one of the study’s coauthors and the president of
the
child
advocacy
organization First Focus.
The report listed a
panoply of dangers to the
health and well-being of
children in the United States,
including hunger, lack of
health and mental health care,
cutbacks in social spending,
the havoc wracked on
immigrant
families
by
deportation, and others. It
found, among all these, that
by far the worst impact on the
health and well-being of
children is poverty.
The report notes that
there is overwhelming popular
support for government
programs to fight child
poverty: “82% of voters want
Congress and the White
House to cut child poverty in
half within 10 years.” But with
the upcoming midterm
election only a week away,
such a project could not be
farther from the minds of US
politicians.
The
Obama
administration’s 2015 budget
proposal, for example, calls
for slashing the budget of the
Department of Health and
Human Services, which funds
the Head Start preschool
program, and the Department
of
Agriculture,
which
administers the food stamp
program, by more than five
percent.
The report found that 16.1
million children, or 22 percent,
live in poverty. It lists a string
of adverse health impacts,
including “significantly higher
risks of low birth weight,
injuries, lower IQ, intensive
care unit admissions, and
infant, condition-specific, and
overall mortality.”
The impact of child
poverty affects people once
they grow up, and even
affects their children. As the
report notes, “Childhood
poverty is associated with
substantially higher mortality
rates in adults, regardless of
adult socioeconomic status
(i.e., even affluent adults who
were poor as children have
elevated death rates), and this
increased mortality risk
extends
across
2
generations.”
The second threat to the
well-being of children listed in
the report is food insecurity.
The report notes that sixteen
million children, or 22 percent,
live
in
food-insecure
households. An enormous
number of children—one in
three—rely on food stamp
benefits for nutrition, and 47
percent of food stamp
recipients are children. The
report concludes, “Food
insecurity is associated with
deleterious consequences for
children’s health, including
elevated risks of suboptimal
health and hospitalizations.”
The report noted that
budget cuts that went into
effect last year have had a
devastating impact on antipoverty programs for children.
For example, the Women,
Infants and Children (WIC)
program, which provides food
assistance to children and
mothers, was cut back by
more than $354 million. It
added, “Some in Congress
are proposing SNAP [food
stamp] cuts at a time when
SNAP participants already
experienced benefit cuts in
November 2013.”
The report also noted that
seven million US children, or
nine percent, have no health
insurance. Despite this, the
Children’s Health Insurance
Program, jointly funded by the
states and the federal
government, is scheduled to
have its funding drop by 73
percent, from $21.1 billion to
$5.7 billion, in 2016.
C o n g r e s s i o n a l
Republicans have proposed
turning CHIP, together with
Medicaid, the health insurance
program for the poor, into a
block grant or impose caps on
the amount of healthcare
funding individual children can
receive. The report noted that
such proposals “devastatingly
restrict or eliminate benefits,
underfund
Medicaid,
disadvantage children with
even lower caps, and ration
care.”
Among the most tragic
elements depicted in the
report is the effect of mass
deportation on children. It
noted that between 2010 and
2012, under the Obama
administration, more than
200,000 parents of US citizen
children were deported. As a
result of these deportations,
more than five thousand
children have been put in
foster care.
The report notes that one
in three US children are
overweight—which it refers to
as a “pandemic”—and that 17
percent are obese. It relates
these health problems to
insufficient access to healthy
food, both as a result of
poverty and cutbacks to the
funding of school lunch
programs.
One in five children have
mental disorders, and the
rates are growing. “Pediatric
mental-health and substanceabuse
hospitalizations
increased by 24% between
2007
and
2010,
and
hospitalizations for mood
disorders increased by 80%
between 1997 and 2010.”
Suicide is the leading cause
of death among teenagers,
and rates have gone up since
the start of the recession.
Despite the widespread
prevalence of mental illness
among children, only half of
US children with mental
disorders receive any form of
mental-health
services,
according to the report. On
the state level, more than $1.6
billion in funding for mental
health services have been
slashed between 2009 and
2012, resulting in the
elimination
of
4,000
psychiatric hospital beds
since 2010.
Whole areas of the
country simply have no
mental health care available to
the poor, who tend to suffer
disproportionately from the
effects of mental illness. The
report notes “35% of US
counties have no outpatient
mental-health treatment facility
accepting Medicaid.” Only
three percent of psychiatrists
who practice alone accept
Medicaid.
Despite the disastrous
prevalence of poverty and
preventable disease in the
US, funding for medical
research is being slashed.
The report noted that the
sequester budget cuts
slashed $1.57 billion from the
National Institutes of Health
(NIH) and $289 million from
the budget of the Centers for
Disease
Control
and
Prevention.
The
report
is
a
devastating indictment of a
society that is going
backward, not forward, in
every measure of social wellbeing. These disastrous cuts
in social services, supported
by both Democrats and
Republicans,
are
accompanied by the enormous
enrichment of the superwealthy, who have doubled
their net worth since 2009.
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
14
Ontario’s economic update
pieced together with string and masking tape
Both revenues and
economic growth are slightly
lower than expected. But, the
government is sticking to its
deficit reduction plan; and
holding it together with string
and masking tape.
It is hoping that an
increased focus on collecting
taxes that are owed and shifting
around reserve funds will do the
trick this year. Meeting its
timeline to reduce the deficit to
zero will rely on program
spending growth at less than 1
per cent per year until 2017-18.
Unfortunately, this strategy
falls short of what’s truly
needed. Ontarians need the
government to step up to the
plate and increase taxes to pay
for the services that benefit
everyone. And, the government
has the mandate to do it.
In spring of this year,
Premier Kathleen Wynne
secured a majority government
mandate on a budget that
featured a few progressive
measures such as better
retirement security, poverty
reduction, and a boost in wages
for low-wage public sector
workers.
That budget also committed
to increasing badly needed
infrastructure investment and
some modest, but welcome,
increases in taxes.
Ontarians gave this
government a strong mandate
to maintain and expand both
public services and the role of
government in our lives.
This is no small challenge.
The needs in the province are
substantial.
Ontario’s economy is still
making a slow, painful climb out
of the global recession. Some
areas of the province, like
Windsor, have been left behind.
Some segments of the labour
market, like youth, have been
left behind.
Our economic difficulties
did not start with the recession.
Changes in the international
economic environment have hit
Ontario hard. With the loss of
almost 300,000 manufacturing
jobs between 2000 and 2013,
the province has lost an
economic
anchor.
The
increasing polarization in the
labour market – with fewer
middle class jobs and more
precarious, low-wage jobs –
has increased both income
inequality and the need for more
government services.
The province is also facing
head winds from the federal
policy environment: the federal
government’s tax and transfer
policies put Ontario at a
disadvantage. Federal tax
changes have resulted in
reduced revenue to Ontario. And
federal cutbacks that resulted in
36,900 fewer federal public
sector workers than there were
in
2011
has
had
a
disproportionate impact on
Ontario.
But the blame for policy
choices doesn’t lie only with the
federal government. The Ontario
government’s reductions in
corporate tax rates and timidity
in overall tax increases to pay
for badly needed public services
have also made it harder for the
province to spur job creation and
meet the more progressive
aspect of its stated policy goals.
The provincial government
has been holding the line on total
program spending for the last
three years. To maintain the
same level of public services,
spending needs to increase with
inflation and population growth.
It hasn’t.
The chart below shows the
difference between actual and
projected program spending,
and the levels that would be
needed to keep up with inflation
and population growth.
source: Ontario Budget
2014 and Statistics Canada
table 326-0021
source: Ontario Budget
2014 and Statistics Canada
table 326-0021
By 2014-15, program
spending will be 5 per cent less
than it would have been had it
kept up with inflation and
population growth. In total, that is
a loss of $6 billion. The
government’s spending plans
mean that we will continue to
lose ground.
The case couldn’t be
stronger for more strategic
investments in job creation,
reducing income inequality, and
infrastructure renewal.
Job creation: Ontario’s
employment to population ratio
remains below its pre-recession
level. The youth labour market
continues to stumble. And,
precarious work continues to
grow more rapidly than stable,
full-time jobs. Recent research
shows that only 60 per cent of
workers in southern Ontario
have stable, full-time work with
benefits.
Income inequality: Income
inequality in Canada is at levels
that have not been seen since
the 1920s. Maintaining and
enhancing public services is
crucial to reducing inequality.
Research by Mackenzie and
Shillington show the progressive
nature of public services in
Canada. These services are
important for all of us, but are
essential for lower- and middleincome Ontarians who don’t
have the means to buy these
services privately.
Public sector employment
also reduces inequality. Recent
CCPA research highlights this:
the pay gap between men and
women is smaller in the public
sector, as is the gap between
racialized and non-racialized
workers. It is the lowest paid
workers who benefit most from
public sector advantage.
This is confirmed by earlier
research that shows workers in
lower-paid occupations-such as
cleaning, food preparation, and
clerks-are generally better paid
in the public sector than in the
private sector. A cook working in
the public sector was paid an
average of $26,216 a year in
2006, which is 24 per cent more
than the $21,089 average
received by private sector
cooks.
On the other hand, higherpaid occupations-such as
managers, lawyers and
accountants-tend to be paid
considerably less in the public
sector than in the private sector.
For example, engineering
managers in the public sector
were paid an average of
$93,514 in 2006, which is 27 per
cent below the average of
$128,886 in the private sector.
We cannot lose sight of the
role that public sector services
and public sector jobs play in
reducing inequality-as well as
provided needed public services
that benefit everyone.
Infrastructure: The budget
included a 10-year plan for
infrastructure investment with a
substantial share dedicated to
investing in public transit and
transportation.
This
commitment needs to be
maintained, at minimum, and, at
best, it would be enhanced.
The rise in extreme weather
incidents alone make the case
for increased infrastructure repair
investments a non-negotiable.
The recent snowstorm in Calgary
cost $18 million just on tree
damage alone. Last year’s
Toronto flood, considered
costliest natural disaster in
Ontario, cost $30 million.
A recent International
Monetary Fund study outlined the
reasons why now is a good time
to invest in infrastructure. Low
interest rates, slow growth and
yawning infrastructure amount
to a strong argument for
continued capital investments
by governments. These
investments will be less
expensive, contribute to
economic growth and increase
productivity in the future. The
impact of these investments on
growth can reduce debt and
deficits
by
increasing
productivity and economic
activity, and by supporting GDP
growth to outpace increase in
debt–improving the debt to GDP
ratio.
Even the CD Howe Institute
and former Bank of Canada
Governor David Dodge have
weighed in on the need to have
a balanced approach to deficit
reduction. David Dodge has
argued against a focus on deficit
reduction and emphasizes the
importance of infrastructure
investment. While arguing for an
offsetting reduction in operating
spending in Ontario, a report CD
Howe Institute has also noted
the importance of infrastructure
investment at this time.
It’s one thing to table a
budget, in anticipation of a spring
election, that is pieced together
with string and masking tape.
But now that the Wynne
government has secured a
majority mandate, it has far
greater scope to realistically
address Ontario’s need for
public services and the
revenues to pay for them.
Today’s economic update falls
short on that challenge. By
spring of 2015, the province may
find itself unable to continue its
tightrope act. At some point,
either the string or the masking
tape will break loose.
Á√ßÏ [email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
15
«ÌzÙ‡ ≈‹È∆Â∆ Á≈ «‘æ√≈ ‘È ¡÷ΩÂ∆ √ßÂ, Ï≈Ï∂
◊∞⁄È È±Íπ
‘«¡≈‰≈ Íπ«Ò√ ÚæÒ∫Ø ’¬∆ «ÁȪ
Á∆ ‹ÁØ-‹«‘Á ÂØ∫ Ï≈¡Á ¡≈÷ AI
Â∆’ Á∆ ≈ ˘ √≥ ≈ÓÍ≈Ò ˘ ÎÛ
«Ò¡≈ «◊¡≈Õ ’Ω‰ ‘À √≥ ≈ÓÍ≈Ò?
Ï‘∞ √≈∂ ÒØ’ª Ò¬∆ Ù≈«¬Á ¡‹∂ Ú∆
«¬‘ Ïπfi≈ ‘ØÚ∂Õ √ÂÒØ’ ‚∂∂ ÚæÒØ∫
Íz’≈Ù Íπ√Â’ “‘ ¡≈¬∂ ‘«¡≈‰∂
’Ø” ¡È∞√≈ “√≥ ≈ÓÍ≈Ò ‹∆ Ó‘≈≈‹
Á≈ ‹ÈÓ «Í≥‚ ËÈ≈È≈, «˜Ò∑≈ √ØÈ∆ÍÂ,
‘«¡≈‰≈ Ì≈ «Úæ⁄ H √Â≥Ï AIEA
˘ «¬’ ‹æ‡ «’√≈È Í«Ú≈ «Úæ⁄
‘Ø«¬¡≈Õ” ¿∞‘ ¡≈͉∂ ¡≈Í ˘ ’Ï∆
√≈«‘Ï Á≈ ¡ÚÂ≈ Ó≥ÈÁ∂ ‘ÈÕ ¿∞Ȫ∑
Á∆ «¬√∂ «’Â≈Ï ¡È∞√≈ ¿∞‘ Ì◊Ú≈È
Á≈ »Í Ú∆ ‘ÈÕ «’Â≈Ï ë‘ ¡≈¬∂
‘«¡≈‰∂ ’Øí Á∂ Í≥È≈ Èß. AG ¡È∞√≈“«¬’ √Ó∂∫ Ì≈¬∆ Ï≈Ò≈ ÂÊ≈ ÓÁ≈È≈
˘ √≈Ê ÒÀ ’∂ ◊∞» È≈È’ Á∂Ú ‹∆
Ì◊ Íz«‘Ò≈Á ‹∆ Á∂ ÒØ’ «Úæ⁄ ◊¬∂
‹Ø «Íz Ê Ú∆ ÂØ ∫ ’¬∆ Òº ÷ ’Ø √ Á» 
¡≥«’Ù «Ú⁄ ‘ÀÕ Íz«‘Ò≈Á È∂ «’‘≈
‘∂ È≈È’ ’Ï∆ ‹∆ ¡≈¬∂ √È ‹ª ¡º‹
¡≈Í ¡≈¬∂ ‘Ø, «¬’ ‘Ø (√≥ ≈ÓÍ≈Ò)
¡≈¬∂ ◊ ≈ ‹Ø ¡≈Í ÁØ Ú ª ‹À √ ≈ ‘∆
Ó‘ªÍπ  ÷ ‘Ø Ú ∂ ◊ ≈Õ «¬È∑ ª «Âß È ª Á∂
¡«Â«’ «¬æÊ∂ Ó∂∂ Ó≈ ÒØ’ ”Â∂ ’ج∆
È‘∆∫ ¡≈ √’Á≈Õ ÓÁ≈È∂ È∂ Íπ«æ ¤¡≈,
‘∂ Íz«‘Ò≈Á ’Ï∆ ‹∆ ‹∞Ò≈‘≈ √È,
È≈È’ ÷ºÂ∆ ‘È, ¿∞‘ Â∆√≈ «’√
Ú‰ ‹≈Â∆ ÂØ∫ ÂÊ≈ «’√ ËÂ∆ ¿∞µÍ
Íz ◊ ‡ ‘Ø Ú ∂ ◊ ≈? Íz « ‘Ò≈Á È∂ «’‘≈
È≈È’ ‹∆ Á∂ √æ⁄÷≥‚ ‹≈‰ Á∂ √À∫’Û∂
ÚÙ «Íº¤∫Ø ¿∞‘ ¿∞µÊ∂ ‹º‡ Ú‰ «Úæ⁄
‹ÈÓ ÒÚ∂ ◊ ≈ ÂÊ≈ ¿∞ √ Á≈ Íz ⁄ ≈
÷∂   Ù«‘ ÏÚ≈Ò≈ ‘Ø ¬ ∂ ◊ ≈Õ √≥ Â
≈ÓÍ≈Ò Á≈√ ‹∆ Ó‘≈≈‹ ¿∞‘ ‘∆
¡ÚÂ≈ ‘È...Õ” «¬‘ √Âª ¿∞Ȫ∑ Á∂
‚∂∂ ÚæÒØ∫ Íz’≈Ù ¿∞ÍØ’Â «’Â≈Ï
«‹√ ”Â∂ Ò∂÷’ Á≈ È≈Ó È‘∆∫ ‘À ¡Â∂
Úæ‚∆ Â≈Á≈Á «Úæ⁄ ÒØ’ª ˘ Óπ¯Â Ú≥‚∆
‹ªÁ∆ ‘À , Á∆¡ª ‘ÈÕ ¡≈͉∆
Áπ’≈ÈÁ≈∆ ⁄Ó’≈¿∞‰ Ò¬∆ «‹Ú∂∫ ‘
‚∂∂ ÚæÒØ∫ ’¬∆ Â∑ª Á∆¡ª ’≈Ó≈Â∆
’‘≈‰∆¡ª Á≈ Íz⁄≈ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘À,
«¬√∂ Â∑ª √≥ ≈ÓÍ≈Ò Á∆ «¬√ «’Â≈Ï
«Úæ⁄ Ú∆ ¿∞È∑ª ÚºÒØ∫ ’∆Â∆¡ª ◊¬∆¡ª
’¬∆ ’≈Ó≈ª Á≈ «˜’ ‘ÀÕ
È«‘∆ Ó«‘’Ó∂ «Úæ ⁄ ‹» È ∆¡
«¬≥‹∆È∆¡ Á∆ ÈΩ’∆ ÂØ∫ Ï÷≈√ ‘؉
ÂØ∫ Ï≈¡Á ≈ÓÍ≈Ò √≥ ω ◊¬∂ ¡Â∂
ÒØ’ª ˘ ÌÚ‹ÒØ∫ Í≈ ’È Á≈ ’≈‹
’È Òº◊ ͬ∂Õ ¡≈͉∆¡ª ’¬∆ Â∑ª
Á∆¡ª ’≈Ú≈¬∆¡ª ’’∂ ¿∞‘ ¡’√
⁄⁄≈ «Úæ⁄ «‘≥Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ √ÂÒØ’
¡≈ÙÓ Á∂ ¡≈Ò∂-Áπ¡≈Ò∂ Á∂ «Í≥‚ª (ı≈√
’’∂ ¡≈∆¡≈ √Ó≈‹) Á∂ ÒØ’ª È≈Ò
¿∞Ȫ∑ Á≈ ¡’√ ‡’≈¡ «‘≥Á≈ «‘≈
‘ÀÕ Ó¬∆ [email protected] ˘ ‘ج∂ «ÚÚ≈Á ÁΩ≈È
√Ê≈È’ ÒØ’ª ¡Â∂ ¿∞È∑ª Á∂ √ÓÊ’ª
«Úæ⁄ ‹≥Ó ’∂ Î≈«¬«≥◊ ‘ج∆ «‹√ «Úæ⁄
«Â≥È ÒØ’ª Á∆ ÓΩ ‘ج∆Õ «¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈
√≥È B@@F «Úæ⁄ «¬√∂ Â∑ª Á∂ ‘ج∂ ÷»È∆
‡’≈¡ «Úæ⁄ «¬’ ÈΩ‹¡
∞ ≈È Á∆ ÓΩ ‘ج∆
¡Â∂ Ï≈Ï≈ ≈ÓÍ≈Ò ”Â∂ ’ÂÒ Á≈ ’∂√
Á‹ ‘Ø«¬¡≈Õ ¿∞Ȫ∑ ˘ BA Ó‘∆È∂ ‹∂Ò∑
«Úæ ⁄ Ú∆ «‘‰≈ «Í¡≈Õ ¿∞ ‘ ‘∞ ‰
˜Ó≈È ”Â∂ √ÈÕ ¡◊√ [email protected] «Úæ⁄
Ú∆‚∆˙ ’≈ÈÎ≥√ ≈‘∆∫ ‘ج∆ ¿∞È∑ª Á∆
Í∂Ù∆ ÁΩ≈È ¿∞È∑ª Á∂ √ÓÊ’ª ÚæÒØ∫
Ú’∆Òª È≈Ò ÏÁ√Ò»’∆ ’È Â∂ ’Ø‡
Á∆ ’≈Ú≈¬∆ «Úæ⁄ ÷ÒÒ Í≈¿∞‰ ÂØ∫
È≈˜ ‘ج∂ Ú’∆Òª È∂ ¿∞Ȫ∑ Á∆ ˜Ó≈ÈÂ
ºÁ ’È Á∆ ¡˜∆ Á∂ «ÁæÂ∆, «‹√ Á≈
ÈÂ∆‹≈ E ¡Ωª ¡Â∂ «¬’ Ó≈√»Ó Ϻ⁄∂
Á∂ Ó≈∂ ‹≈‰, √À∫’Û∂ Íπ«Ò√ ÓπÒ≈˜Ó ¡Â∂
‘Ø ÒØ’ª Á∂ ˜ıÓ∆ ‘؉, Òæ÷ª Á∆ √≥ÍÂ∆
Á∂ È∞’√≈È, ÍzÙ≈√È Á∆ ÷º‹Ò-÷π¡≈∆
¡Â∂ ’ØÛª ∞ͬ∂ Á≈ ÷⁄ ¡Â∂ ¡≥Â
¿∞ È ∑ ª Á∆ «◊z Î Â≈∆ Á∂ » Í «Úæ ⁄
«È’«Ò¡≈Õ
’ج∆ Ú∆ √≥Â, «‹√ È∂ ÁπÈ∆¡ª
Ò¬∆ «Ó√≈Ò Ï‰È≈ ‘∞≥Á≈ ‘À, √≥ ‹Ø
Á»«‹¡ª Ò¬∆ ≈‘-Á√∂≈ ‘À, ¿∞√ ”Â∂
‹∂’ ’ÂÒ Á∂ ’∂√ Á‹ ‘∞≥Á∂ ‘È,
ÏÒ≈Â’≈ Á∂ ’∂√ ωÁ∂ ‘È, ÒØ’ª ÂØ∫
‹Ï∆ ˜Ó∆Ȫ ÷Ø‘‰/ ’Ϙ∂ ’È Á∂ ’∂√
Á‹ ‘∞Á
≥ ∂ ‘È Âª √Ú≈Ò ÍÀÁ≈ ‘∞Á
≥ ≈ ‘À
«’, ’∆ ¿∞‘ «Ú¡’Â∆ √≥ ӑ≈ÂÓ≈ ‹ª
ÒØ’ª Á≈ «‘Ï ¡÷Ú≈¿∞‰ Á∂ ’≈ÏÒ
‘À? «¬√ √Ú≈Ò Á∂ ‹Ú≈Ï «Úæ⁄ «¬‘ ‘∆
«’‘≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À «’ «Í¤Ò∂ C@-D@
√≈Òª ÂØ∫ √≥ Á∆ Í«Ì≈Ù≈ ª «ÏÒ’∞Ò
‘∆ ÏÁÒ ◊¬∆ ‘À Í ÒØ’-Ó≈È«√’Â≈
È‘∆∫ ÏÁÒ∆, ‹Ø ÏÁÒ‰∆ ⁄≈‘∆Á∆ √∆Õ
Í«‘Òª √≥ ¿∞‘ «Ú¡’Â∆ ‘∞Á
≥ ≈ √∆ ‹Ø
ÓØ‘ Ó≈«¬¡≈ Á≈ «Â¡≈◊ ’’∂ √æ⁄ Á∂
√Â∂ ”Â∂ ⁄ºÒ ͬ∂Õ √≥ Á≈ Ì≈Ú √⁄≈¬∆
ÂØ∫ ‘ÀÕ ÂÈ Â∂ «Â≥È ’ºÍÛ∂, ؇∆ ‹∂ «ÓÒ
◊¬∆ ª ÷≈ Ò¬∆ ‹∂ «’√∂ ‚≥◊ È≈ Ú∆
«ÓÒ∆ ª Ú∆ ÌÒ≈Õ √≥√≈’ Ú√ª ÂØ∫
«ÈÒ∂Í «‘‰ ’’∂ ¡≈Ó ÒØ’ ¡«‹‘∂
«Ú¡’Â∆¡ª ˘ √≈Ë»-√≥ ’«‘ ’∂ ¿∞Ȫ∑
Á≈ √«Â’≈ ’Á∂ √ÈÕ «Í¤Ò∂ D@ ’∞
√≈Òª ÂØ∫ √≥ ‘∞‰ ¿∞‘ √≥ ȑ∆∫ ‘∂Õ
«¬‘ ‘∞‰ ÒØ’ ÙË≈ ÂØ∫ Ó؇∆¡ª ’Ó≈¬∆¡ª
’È Òº ◊ ͬ∂ ‘ÈÕ «¬‘ ‘∞ ‰ ÓØ ‘
Ó≈«¬¡≈ Á∂ «Â¡≈◊∆ È‘∆∫ ÏÒ«’
Ó≈«¬¡≈ «¬’º·∆ ’È «Úæ⁄ ‘Ø √Ì
Ú◊ª ÂØ∫ ¡æ◊∂ ‘ÈÕ ˜Ó∆Ȫ-‹≈«¬Á≈Áª
ı∆Á ‘∂ ‘ÈÕ ¡≈͉∂ ¡‚≥Ï∆ √≥√≈
Á≈ «ÁÈ-≈ ÎÀÒ≈¡ ’ ‘∂ ‘ÈÕ ÒØ’
ÙË≈ ˘ Ú؇ª «Úæ⁄ ÂÏÁ∆Ò ’∆Â≈ ‹≈‰
Òæ«◊¡≈ ‘ÀÕ «‹√ √Á’≈ √≈Ë-√≥ ‘∞‰
√’≈ª ω≈¿∞‰ «Úæ⁄ Úº‚∆¡ª ̱«Ó’≈
«ÈÌ≈¿∞‰ Òæ◊ ͬ∂ ‘ÈÕ √≈˪-√≥ª
¡Â∂ ‚∂∂Á≈ª Á∆¡ª «√¡≈√ «Úæ⁄
«Ì¡≈Ò∆¡ª «¬’ ¡«Â Ó≈Û≈ ∞fi≈È ‘À
«‹√ Á∂ ¡≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ √Ó∂∫ ÁΩ≈È ◊≥Ì∆
«√æ ‡ ∂ «È’Ò √’Á∂ ‘ÈÕ «¬‘ √≈‚∂
ÒØ’Â≥Â Ò¬∆ «¬’ Â∑ª Á∆ ıÂ∂ Á∆
ÿ≥ ‡ ∆ ‘À Õ ¡º ‹ Á∆ ‘’∆’ «¬‘ ‘À
√≈‚∆¡ª √’≈ª ¡«‹‘∂ ‚∂∂Á≈ª ˘
«¬’ Â∑ª È≈Ò Í≈ÒÁ∆¡ª ‘ÈÕ ‹ÁØ∫
«¬È∑ª Á∆¡ª ÓÈÓ≈È∆¡ª ÚË ‹ªÁ∆¡ª
‘È Âª «Î «¬√ Á≈ «√º‡≈ √ÂÒØ’ «Ú⁄
Ú≈Í∂ ÿ‡È≈’zÓ Á∂ »Í «Ú⁄ «È’ÒÁ≈
‘ÀÕ ‘≈Ò≈ ‘∞‰ «¬‘ ω ◊¬∂ ‘È «’
Ï‘∞ √≈∂ «ÚË≈È √Ì≈ ¡Â∂ ÒØ’ √Ì≈
‘Ò«’¡ª Ò¬∆ «√¡≈√∆ È∂Â≈ Í«‘Òª
Í≈‡∆ Á∆ «‡’‡ ‘≈√Ò ’È Ò¬∆
Í≈‡∆ ÍzÓ÷
ºπ ’ØÒ Í‘∞⁄
≥ ’Á∂ ‘È ¡Â∂
«‡’‡ ÒÀ‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú؇ª Ò¬∆ «’√∂
‚∂Á
∂ ≈ Á∆ ÙÈ «Úæ⁄ ‹≈‰≈ ¿∞Ȫ∑ Ò¬∆
˜»∆ ‘∞Á
≥ ≈ ‘ÀÕ ‘Ø √’Á≈ ‘À «’ ¡≈¿∞‰
Ú≈Ò∂ √Ó∂∫ ÁΩ≈È Ï‘∞ √≈∆¡ª Ê≈Úª
”Â∂ ¿∞Ó∆ÁÚ≈ª Ò¬∆ «‡’‡ª Á∆ Ú≥‚ Ú∆
‚∂Á
∂ ≈ ‘∆ ’ÈÕ «Ú⁄≈È Ú≈Ò∆ ◊æÒ
«¬‘ ‘À «’, ’∆ ÒØ’ª Á≈ «√¡≈√∆ Ì«Úæ÷
‘∞‰ ‚∂Á
∂ ≈ ÂÀ¡ ’«¡≈ ’È◊∂? ÙË≈
˘ ’≈ØÏ≈ ª ω≈ ‘∆ «Ò¡≈ «◊¡≈
‘À, ‘∞‰ «¬√ ˘ «√¡≈√∆ Â≈’ ڋØ∫
ÚÂ∂ ‹≈‰ Á∆¡ª ¿∞ Á ≈‘Ȫ Ú∆
√≈‘Ó‰∂ ¡≈ ‘∆¡ª ‘ÈÕ ¡º‹ ‹ÁØ∫
√ÂÒØ’ ¡≈ÙÓ Á∆¡ª ’≈Ú≈¬∆¡ª
√ÏßË∆ Úº÷-Úº÷ «√¡≈√∆ Í≈‡∆¡ª Á∂
È∂Â≈Úª ÚæÒ∫Ø «¬‘ «’‘≈ ‹≈ «‘≈ ‘À «’
√ÂÒØ’ «Úæ⁄ ‹Ø ’∞æfi ‘Ø «‘≈ √∆, ¿∞√
√Ï≥Ë∆ √’≈ √πºÂ∆ «’¿∞∫ ‘∆? ª
√Ú≈Ò ÍÀÁ≈ ‘∞Á
≥ ≈ ‘À «’ ’∆ ¡◊ª‘ ÂØ∫
Í≥‹≈Ï-‘«¡≈‰≈ ¡Â∂ ‘Ø √»«Ï¡ª «Ú⁄
Ò◊≈Â≈ ÚË ‘∂ ‚∂≈Ú≈Á Á∆ ‘ Íæ÷
ÂØ∫ ÍÛÂ≈Ò ’È Á∆ √’≈ª ‹∞¡Â
’È◊∆¡ª? ¡º‹’Ò∑ √≈˪-√ߪ Á∆
√Ó≈‹ «Úæ⁄ ̱«Ó’≈ ª Í»∆ Â∑ª ÏÁÒ
◊¬∆ ‘À Í Ï‘∞ « ◊‰Â∆ ÒØ ’ ª Á∆
Ó≈È«√’Â≈ ¡º‹ Ú∆ ¿∞µÊ∂ Á∆ ¿∞µÊ∂ ÷Û∑∆
‘ÀÕ √≈‚∂ √Ó≈‹ Á∂ Ï‘∞«◊‰Â∆ ÒØ’ª Á∆
Ó≈È«√’Â≈ «’Ê∂ ÷Û∑ ∆ ‘À «¬√ Á≈
¡≥Á≈˜≈ «¬√ ÂØ∫ Ò≈«¬¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À
«’ «¬’ È≈Ï≈Ò◊ ÒÛ’∆ È≈Ò ¤∂Û¤≈Û Á∂ Ó≈ÓÒ∂ «Úæ⁄ ‹∂Ò∑ ◊¬∂ ¡≈√≈ ≈Ó
˘ ‹ÁØ∫ «¬’ Í∂Ù∆ Ò¬∆ ‹ØËÍπ ‹∂Ò∑ «¬’
≈ æ«÷¡≈ «◊¡≈ ª ¿∞Ȫ∑ Á∂ ¡È∞¡≈¬∆
‹∂Ò∑ Á∂ Ï≈‘ «¬’æ·∂ ‘Ø ◊¬∂Õ ¿∞‘ ‹∂Ò∑
Á∆¡ª ’≥˪ ˘ ‘∆ ÎπÒ
º ª Á∆¡ª Ó≈Ò≈Úª
Í«‘È≈¿∞‰ ¡Â∂ ˻Ϊ Á∂‰ Òº◊ ͬ∂Õ ‘∞‰
‹ÁØ∫ √≥ ≈ÓÍ≈Ò «ÚÚ≈Á ÷Û∑≈ ‘Ø«¬¡≈
ª «¬È∑ª Á∂ Ï‘∞ √≈∂ √∂Ú’ «‹È∑ª «Ú⁄
«˜¡≈Á≈Â ÍÛ∑∂ «Ò÷∂ ÒØ’ª Á∆ «◊‰Â∆
√∆, Ú∆ «ÁºÒ∆ Á∂ ‹≥Â-Ó≥Â ÓÀÁ≈È «Úæ⁄
Íπ Ò √ ’≈Ú≈¬∆ «÷Ò≈¯ ËÈ≈ Á∂ ‰
¡≈‰ ÏÀ·Õ∂ ¡«‹‘≈ ’«Á¡ª ¿∞‘ Ì∞Ò
æ
◊¬∂ «’ Á∂Ù Á≈ ’≈˘È √Ì Ò¬∆ «¬’
√Ó≈È ‘À ¡Â∂ √≈˘ √Ì ˘ ’≈˘È Á∆
Í≈Ò‰≈ ’È∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘ÀÕ √◊Ø∫ √≈˪√ߪ ˘ ª ¡«‹‘∂ Ó≈Ó«Ò¡ª «Úæ⁄ ÒØ’ª
Ò¬∆ «Ó√≈Ò Ï‰È≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ √≥Â
≈ÓÍ≈Ò ’¬∆ «ÁÈ «ÏÓ≈∆ Á≈ Ï‘≈È≈
ω≈ ’∂ ’Ø‡ «Ú⁄ Í∂Ù ‘؉ ÂØ∫ «¬È’≈
’Á∂ ‘∂Õ ‹Á ¿∞Ȫ∑ Á∆ «◊z¯Â≈∆ ‘ج∆
ª ‚≈’‡∆ Óπ¡≈«¬È∂ Ò¬∆ ‹ÁØ∫ Í≥⁄’»Ò≈
«Úæ⁄ ‚≈’‡ª È∂ ¿∞È∑ª Á≈ ⁄Àµ’¡Í
’∆Â≈ ª ¿∞‘ «ÏÒ’∞Ò ·∆’ ·≈’ √ÈÕ
«¬‘ √Ì ’∞fi
æ ’∆ ‘À? «¬’ √≥ «‹√ È∂
¡≈Í √º⁄ Á∂ Ó≈◊ ”Â∂ ⁄æÒ‰≈ ‘∞Á
≥ ≈ ‘À
¡Â∂ ÒØ’ª Ò¬∆ Ú∆ «Ó√≈Ò Ï‰È≈ ‘∞Á
≥ ≈
‘À, ‹∂’ ¿∞‘ ¡≈Í ‘∆ ÒØ’ª Á∆¡ª
Ì∆Ûª, Ïæ«⁄¡ª ¡Ωª ˘ ¡≈͉∂ Ï⁄≈¡
Ò¬∆ ÚÂÁ≈ ‘À, ’¬∆ «ÁÈ ÒØ’ ÙË≈
˘ ¡≈͉∆ „≈Ò Ï‰≈ ’∂ «◊z¯Â≈∆ ÂØ∫
Ï⁄Á≈ ‘À ª ¿∞‘ «Ú¡’Â∆ √≥ «’Ú∂∫
‘Ø «◊¡≈? √≈‚∂ √Ó≈‹ Á∆ Ï‘∞«◊‰Â∆
¡º‹ Ú∆ ÒØ’ª Á∂ «√Ø∫ ËÈ≈„ ω∂ «¬È∑ª
√≈˪-√≥ª ÂØ∫ ¡≈͉∂ ÿª Á∆ ◊∆Ï∆
’≥◊≈Ò∆ ÂØ∫ «È‹≈ ÒØÛÁ∆ ‘ÀÕ ؘ≈È≈
ºÏ Á∂ «Î’ «Úæ⁄ Òº÷ª «Ò‡ ‚∆˜Ò
ÍÀ‡ØÒ Î»«’¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ‚∂«¡ª, ËÓ
¡√Ê≈Ȫ ë  ∂ ÒØ ’ ª Á∆¡ª Ì∆Ûª
Áº√Á∆¡ª ‘È «’ ¡√∆∫ ¡º‹ Ú∆ «’√∂
ÓæË Ô∞◊ «Úæ⁄ «Ú⁄ ‘∂ ‘ªÕ √≈‚∆¡ª
ÓπÙ«’Òª Â∂ √Óæ«√¡≈Úª «ÌzÙ‡ «√√‡Ó
Á∆ Á∂‰ ‘ÈÕ Ï‘∞«◊‰Â∆ ÒØ’ ¡«Â
Ó≈Û∆¡ª «‹¿±‰ ‘≈Òª «Ú⁄ «ÁÈ’‡∆¡ª ’ ‘∂ ‘ÈÕ «‹√ √Ó≈‹ «Úæ⁄
ÒØ ’ ª Á∆¡ª «‹¿± ‰ ‘≈Òª «Èæ ÿ 
‹ªÁ∆¡ª ‘È ¿∞È∑ª √Ó≈‹ª «Úæ⁄ ‘
Â∑ª Á∂ ¡≥Ë«ÚÙÚ≈√ ÚºË ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ
ÒØ’ª Á∆ ‡∂’ ¡÷ΩÂ∆ √≈˪-«√¡≈«‰¡ª,
Ë≈«Ó’ ¡√Ê≈Ȫ, ‚∂ « ¡ª Â∂ Úæ Ë
‹ªÁ∆ ‘ÀÕ «¬‘ ÚÂ≈∂ √≈‚∂ Á∂Ù «Úæ⁄
«ÁÈØ-«ÁÈ Â∂˜∆ È≈Ò ÚºË ‘∂ ‘ÈÕ
¡«‹‘∂ ‘≈Ò≈ «ÌzÙ‡ ‘Ø ⁄π’
º ∆ ≈‹È∆Â∆
¡Â∂ ¡÷ΩÂ∆ ‚∂Á
∂ ≈ª Á∂ ÏÛ∂ ¡È∞’Ò
»
‘∞ ≥ Á ∂ ‘ÈÕ ÿ∂ Ò » ’Ò∂ Ù , Óπ Ù «’Òª,
√Óæ«√¡≈Úª, Ï∂∞˜◊≈∆, ˆ∆Ï∆ Á∂
Ó≥fiË≈ «Úæ⁄ Î√∂ ÒØ’ √ÓfiÁ∂ ‘È «’
«’√∂ ‚∂  ∂ È≈Ò ‹∞ Û ’∂ ¿∞ È ∑ ª Á∆
«˜≥Á◊∆ «Úæ⁄ ⁄ÓÂ’≈ Ú≈Í∂◊≈ ¡Â∂
¿∞Ȫ∑ Á∆¡ª √≈∆¡ª √Óæ«√¡≈Úª Á∂ ‘ºÒ
‘Ø ‹≈‰◊∂Õ «¬√ ÚÂ≈∂ Á≈ Î≈«¬Á≈
«ÌzÙ‡ ‘Ø ⁄πº’∆ «√¡≈√ ˘ Ú∆ ¡Â∂
√≈˪-√≥ª ¡Â∂ ‚∂Á
∂ ≈ª ˘ Ú∆ ‘∞Á
≥ ≈
‘ÀÕ ÓπÙ«’Òª Â∂ √Óæ«√¡≈Úª «Ú⁄ «ÿ∂
ÒØ’ ¡≈͉∆¡ª ÓπÙ«’Òª √Óæ«√¡≈Úª ˘
«’√∂ ◊ÀÏ∆ Â≈’ Á∆ ’ØÍ∆ √Ófi ’∂
«√√‡Ó «Ú∞Ë
æ ’Ø¬∆ Ï‘∞Â∆ ÍzÂ∆«’«¡≈
Íz ◊ ‡ È‘∆∫ ’Á∂ ¡Â∂ ¡≈͉∆¡ª
√Óæ«√¡≈Úª Á∂ ‘ºÒ Ò¬∆ ‚∂«¡ª, ËÓ
¡√Ê≈Ȫ «Ú⁄ ÓºÊ∂ ◊ÛÁ∂ «‘≥Á∂ ‘ÈÕ
¡«‹‘≈ ’«Á¡ª √≈˪-√≥  ª Á∂
ÙË≈Ò»¡ª Á∆ «˜≥Á◊∆ «Úæ⁄ ª ’ج∆
⁄ÓÂ’≈ ’Á∂ È‘∆∫ Ú≈ÍÁ≈ Í «¬√
ÚÂ≈∂ È≈Ò √≈Ë-√ß ˜» ¡Ó∆ ‘Ø
‘∂ ‘ÈÕ ¡º‹ Âæ’ Á≈ ÓÈ∞÷
º ∆ «Ú’≈√
ÓÈ∞÷
º Á∆¡ª Òæ÷ª Í∆Û∑∆¡ª Á∆ ‘æÊ∆∫ ¡Â∂
«ÁÓ≈◊∆ ’∆Â∆ «Ó‘È Á≈ «√æ‡≈ ‘ÀÕ √≈‚∂
◊∞» √«‘Ï≈È ¡Â∂ ‘Ø Ó‘≈È ÍπÙª Á∆¡ª
‹∆ÚÈ∆¡ª Á≈ √≈º «¬‘ ‘À «’ ËÂ∆
Á∂ ÒØ’ √≥ÿÙÙ∆Ò Ï‰ÈÕ ¿∞‘ «’√∂
¡‚≥Ï∆ √≥√≈ Ò¬∆ È≈ «‹¿±‰ ÏÒ«’
«¬√ ËÂ∆ ëÂ∂ ÓÈ∞º÷ Á∆¡ª «‹¿±‰
‘≈Òª ˘ √πË≈È Ò¬∆ ‹æÁØ-‹«‘Á
’È ¡Â∂ ¡≈͉∂ √Ó∂∫ Á∂ ¿∞Ȫ∑ Ï≈Ïª
‹≈Ïª «÷Ò≈¯ ÷Û∑∂ ‘؉, «‹È∑ª ’’∂
√Ó≈‹ «Ú⁄ Ú≥ ‚ ∆¡ª ‘È, ¡Ó∆∆
ˆ∆Ï∆ Á≈ Í≈Û≈ ‘À , ¡«È¡ª ‘À ,
¡ÈÍÛÂ≈ ¡Â∂ ‹‘≈Ò ‘ÀÕ ¡æ‹ ¡÷ΩÂ∆
√≈˪ √≥ª ÚºÒ∫Ø ¡≈͉∂ ËÓ ¡√Ê≈Ȫ
¡Â∂ ‚∂«¡ª ”Â∂ «¬’æ·∆¡ª ‘∞Á
≥ ∆¡ª ‹ª
’∆Â∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª Ì∆Ûª Á≈ Ó’√Á
⁄≥◊∂ ÓÈ∞º÷ ÍÀÁ≈ ’È≈ È‘∆∫ ÏÒ«’
¡≈͉∆¡ª ‹≈«¬Á≈Áª Á≈ «Ú√Ê≈
’È≈ ω «◊¡≈ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬∆ ¡º‹
√≈‚∂ √Ó≈‹ ˘ «‹ºÊ∂ √≥ÿÙÙ∆Ò Ï‰È
Á∆ ÒØÛ ‘À ¿∞µÊ∂ «ÚÚ∂’Ù∆Ò ‘؉ Á∆ Ú∆
ÏÛ∆ Úº‚∆ ÒØÛ ‘ÀÕ
ÓØ: IHEE@[email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
16
C Â∂Ò ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ ÿ
î ≈‡∂î Í»È Ò¬∆ AA ‘˜≈ ’ØÛ Á∂ ◊Î∂-ΩÙÈ
Ì≈ √’≈ È∂ Á∂ Ù Á∆¡ª
«Â≥È ÍzÓπº÷ Â∂Ò ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ îÿ≈‡∂î
Í»È Ò¬∆ ⁄≈Ò» «ÚºÂ∆ Ú∑∂ Á∆ Í«‘Ò∆
«ÂÓ≈‘∆ (¡ÍzÀÒ ÂØ∫ ‹»È) «Úº⁄ AA@@@
’ØÛ ∞ͬ∂ Ú≥‚∂ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ «Úº⁄Ø∫
F,@GF ’ØÛ ∞ͬ∂ «¬≥‚∆¡È ¡≈«¬Ò
’≈ÍØ  ∂ Ù È ˘, [email protected] ’Ø Û ∞ Í ¬∂
Ì≈ ÍÀ‡ØÒ∆¡Ó ’≈ÍØ∂ÙÈ ˘ ¡Â∂
BEAG ’Ø Û ∞ Í ¬∂ «‘≥ Á Ø √ Â≈È
ÍÀ‡ØÒ∆¡Ó ’≈ÍØ∂ÙÈ ˘ «ÁºÂ∂ ◊¬∂
‘ÈÕ ¡ıÏ≈∆ ıÏª «Úº⁄ «’‘≈ ‹≈
«‘≈ ‘À «’ ∞ͬ∂ Â∂Ò ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ ÿ≈‡∂
Í»È Ò¬∆ «ÁºÂ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ıÏª
ÓπÂ≈Ï’ «¬‘Ȫ ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ ¡ÍzÀÒ ÂØ∫
‹» È Âº ’ Á∂ «Â≥ È Ó‘∆«È¡ª «Úº ⁄
ÍÀ‡ØÒ∆¡Ó ÍÁ≈ʪ Á∆ «Úº’∆ «Úº⁄
BH,FI@ ’ØÛ ∞ͬ∂ Á≈ ÿ≈‡≈ ‘Ø«¬¡≈
‘ÀÕ «¬√ ÿ≈‡∂ ˘ Í»È Ò¬∆ «¬º’ ª
«¬‘Ȫ Â∂ Ò ’≥ Í È∆¡ª ˘ ◊À √
’≥ÍÈ∆¡ª ÚºÒØ∫ ◊À√ √√Â∆ Óπ‘º¬∆¡≈
’Ú≈¬∆ ‹ªÁ∆ ‘À Â∂ Ï≈’∆ ÿ≈‡≈
√’≈ ÚºÒØ∫ Í»≈ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ◊À√
’≥ÍÈ∆¡ª ÚºÒØ∫ AE,E@@ ’ØÛ ÂØ∫ ÚºË
Á∆ ¤Ø‡ «ÁºÂ∆ ◊¬∆ ‘À Â∂ AA@@@ ’ØÛ
∞ͬ∂ √’≈ Á∂ ‘∆ ‘À, «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á
Ú∆ «¬‘Ȫ ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ BE@@ ’ØÛ
∞ͬ∂ Á∂ ’∆Ï È∞’√≈È ‘Ø «‘≈ ‘ÀÕ
«’√∂ ˘ Ú∆ «¬‘ Òº◊ √’Á≈ ‘À
«’ ÒØ’ª ˘ ÍÀ‡ØÒ∆¡Ó ¿∞ÂÍ≈Á √√Â∂
Á∂‰ ’≈È Í¬∂ ÿ≈‡∂ ˘ Í»È Ò¬∆
√’≈ Úº Ò Ø ∫ √Ï«√‚∆ Á∂ ‰ ≈ «’√∂
Í≈«√˙∫ Ú∆ ◊Ò ȑ∆∫Õ Í ¡√Ò
«Úº ⁄ î ÿ ≈‡∂ Í»  È≈î ÙÏÁ ÒØ ’ ª ˘
ÌÓ≈¿∞ ‰ Á≈ «¬º ’ ÙÏÁ-‹≈ˇ ‘À Õ
‘∞≥Á≈ «¬‘ ‘À «’ ‘ ’≥ÍÈ∆ ¡≈͉∂
«Í¤Ò∂ ’≈ØÏ≈ Á∂ ◊∂Û Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂
ÓπÈ≈«¯¡ª Á≈ «¬º’ «ÈÙ≈È≈ «ÓºÊÁ∆ ‘À
Â∂ «¬º’ ◊∂Û Í»≈ ‘؉ ”Â∂ ‹ÁØ∫ «‘√≈Ï
’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ‘À ª «‹√ ⁄∆˜ ˘ ¿∞‘
îÿ≈‡≈î ’«‘≥Á∂ ‘È ¿∞√Á≈ ÓÂÒÏ «¬‘
È‘∆∫ ‘∞≥Á≈ «’ ¿∞√ ’≥ÍÈ∆ È∂ ¡≈͉∂
¿∞ÂÍ≈Á Ò≈◊ª È≈ˇØ∫ ÿ≈‡∂ ”Â∂ Ú∂⁄∂
‘È, √◊Ø ∫ «¬√Á≈
ÓÂÒÏ «¬‘ ‘∞≥Á≈ ‘À
«’ ’≥ÍÈ∆ ˘ ÓπÈ≈¯≈
ª ‘Ø « ¬¡≈ ‘À Í
˙È≈ È‘∆∫ «‹≥ È ≈
¿∞ ‘
’Ó≈¿∞ ‰ ≈
⁄≈‘∞≥Á∆ √∆ Â∂ «¬√
«Óº Ê ∂ Óπ È ≈¯∂ Â∂
¡√Ò ÓπÈ≈¯∂ «Ú⁄Ò∂
Î’ ˘ ¿∞‘ îÿ≈‡∂î
Á≈ È≈Ó «Á≥ Á ∆¡ª
‘ÈÕ «Ó√≈Ò Ú‹Ø∫ «¬º’ ’≥ÍÈ∆ A@@
’ØÛ ∞ͬ∂ «ÈÚ∂Ù ’’∂ E@@ ’ØÛ
’Ó≈¿∞‰ Á≈ ‡∆⁄≈ º÷Á∆ ‘À, ◊∂Û Í»≈
‘؉ Ó◊Ø∫ ¿∞√Á∆ ’∞ºÒ ¡≈ÓÁÈ D@@
’ØÛ Ï‰Á∆ ‘À ª «¬‘ È‘∆∫ «’‘≈
‹ªÁ≈ «’ ’≥ Í È∆ ˘ C@@ ’Ø Û Á≈
ÓπÈ≈¯≈ ‘Ø«¬¡≈ √◊Ø∫ «¬‘ «’‘≈ ‹ªÁ≈
‘À «’ ’≥ÍÈ∆ ˘ A@@ ’ØÛ Á≈ ÿ≈‡≈
«Í¡≈Õ «¬‘Ø ’∞ º fi Â∂ Ò ’≥ Í È∆¡ª Á∂
Ó≈ÓÒ∂ «Úº⁄ ‘∞≥Á≈ ‘ÀÕ Í«‘Òª ª «¬‘
Â∂Ò ’≥ÍÈ∆¡ª ÒØ’ª Á∆ ⁄≥◊∆ Â∑ª ÷ºÒ
Ò≈‘ ’∂ Ó؇∂ ÓπÈ≈¯∂ ’∞º‡Á∆¡ª ‘È Â∂
Ó◊Ø∫ √’≈ ¡≈Ó ÒØ’ª ÂØ∫ ‡À’‡ Á∂
»Í «Úº⁄ Ú√»Ò∂ ÍÀ√∂ «¬‘Ȫ ˘ îÿ≈‡∂
Í»Èî Á∂ È≈Ó ”Â∂ Ò∞‡≈ «Á≥Á∆ ‘ÀÕ «¬‘
Ò∞ ‡ ∂  ∂ √Ó≈¬∂ Á ≈ª Â∂ √’≈ª Á∆
«Óˇ∆-Ì∞ ◊  Á∆ «⁄º ‡ ∂ «ÁÈ Ú◊∆
¿∞Á≈‘È ‘ÀÕ
«‹ºÊ∂ C ’≥ÍÈ∆¡ª ˘ «Â≥È Ó‘∆È∂
«Úº⁄ ‘∆ AA ‘˜≈ ’ØÛ ∞ͬ∂ Ú≥‚∂
◊¬∂ ‘È ¿∞µÊ∂ Á»‹∂ Í≈√∂ Á∂Ù Á∂ ’ØÛª
«’Â∆ ÒØ’ª, ÈΩ‹Ú≈Ȫ Â∂ Ϻ«⁄¡ª ˘
«‘‰-√«‘‰, ÷≈‰-Í∆‰, «√‘Â,
«√º«÷¡≈ Â∂ ∞˜◊≈ «‹‘∆¡ª √‘»Òª
Á∂‰ ÂØ∫ ‘ºÊ «÷º⁄Á∆ ‹≈ ‘∆ ‘ÀÕ Á∂Ù
Á∂ CC ’ØÛ ÒØ’ Ì∞º÷∂ √Ω∫Á∂ ‘È, F@
¯∆√Á∆ ÂØ ∫ Úº Ë ÒØ ’ ª ˘ Í∆‰ Ò¬∆
√≈¯ Í≈‰∆ ¿∞ÍÒÏË È‘∆∫, √’≈∆
√’»Òª, ‘√ÍÂ≈Òª Á∆ ‘≈Ò «ÁÈÏ-«ÁÈ «Èºÿ∆ ‹≈ ‘∆ ‘À Â∂ «¬‘ Ú∆
√Ó≈¬∂Á≈ª Á∆ Ò∞º‡ Á∂ ¡º‚∂ ω ‘∂
‘È, ’ØÛª Ϻ⁄∂ √’»Ò ‹≈‰ Á∆ ʪ
Ï≈Ò-Ó˜Á»∆ ’È ”Â∂ Әϻ ‘È Â∂
’ØÛª ÈΩ‹Ú≈È ‘ºÊ «Úº⁄ «‚◊∆¡ª
ÒÀ ’∂ ∞˜◊≈ Á∆ Ì≈ˇ ¡≈͉∂ ÍÀª
È≈ˇ √Û’ª È≈ÍÁ∂ «ÎÁ∂ ‘ÈÕ
«¬º ’ Í≈√∂ √’≈ ˘ «Â≥ È
√Ó≈¬∂Á≈ ÿ≈«‰¡ª Á∂ ÓπÈ≈«¯¡ª
Á∆ «¬≥È∆ «Î’ ‘À «’ ¿∞‘Ȫ Á∆ ¡Ϫ
Á∆ ’Ó≈¬∆ ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú∆ ¿∞‘Ȫ ˘
¡Ϫ ∞ͬ∂ ¤’≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘È Â∂ Á»‹∂
Í≈√∂ ÒØ’ª Ò¬∆ Ó˜≈’ Á∆ ‘ºÁ º’
‹≈ ’∂ CB ∞ͬ∂ Á∆ ˆ∆Ï∆ ∂÷≈ ÂÀ¡
’’∂ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘À «’ î  ∞ √ ∆∫ ª
¡Ó∆ ‘Ø, Â∞‘≈˘ √’≈ Á∆ ÓÁÁ Á∆
’∆ ÒØÛ?î «¬‘Ȫ ÁØ◊ˇ∆¡ª È∆Â∆¡ª
ÂØ∫ √≈¯ ‘∞≥Á≈ ‘À «’ √’≈ª ª Óπº·∆
Ì √Ó≈¬∂Á≈ª Á∂ ‘ºÊª ”⁄ ÷∂‚Á∆¡ª
’º·ÍπÂÒ∆¡ª ‘È ‹Ø ÒØ’ª ˘ Ò∞º‡‰,
’∞º‡‰ Â∂ ÌÓ≈¬∆ º÷‰ Ò¬∆ ÚÂ∆¡ª
‹ªÁ∆¡ª ‘ÈÕ ÒØ’ª ‘ºÊ Ú؇ª Á∆¡ª
Í⁄∆¡ª Á∂ ’∂ ¿∞‘Ȫ È≈ˇ √’≈
î ⁄ π ‰ Èî Á≈ „Ø ∫ ◊ ’’∂ ¿∞ ‘ Ȫ ‘º Ê
ÈÓØÙ∆ Á≈ ¤∞‰¤∞‰≈ ÎÛ≈ «ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈
‘À Â∂ √Ó≈¬∂Á≈ Ó؇∂ ◊º¯∂ ¤’Á∂ ‘ÈÕ
¡«‹‘∂ «√¡≈√∆ „ª⁄∂ Â∂ ¡«‹‘∆¡ª
√’≈ª ÂØ∫ ÒØ’ ÌÒ≈¬∆ Á∆ ’ج∆ ¿∞Ó∆Á
È‘∆∫ º÷ √’Á∂, ÒØ’ª Á∆ «˜≥Á◊∆ «Úº⁄
«Ï‘Â∆ ¿∞ÁØ∫ ‘∆ ¡≈Ú∂◊∆ ‹ÁØ∫ ¿∞‘
«¬º’-Á»‹∂ È≈ˇ ’ÁÓ «Óˇ≈¿∞∫Á∂ ‘ج∂
Ò≈Ò fi≥‚∂ ÒÀ √Û’ª ”Â∂ ¿∞µÂÈ◊∂ Â∂
«¬‘Ȫ √Ó≈¬∂Á≈ª Â∂ √’≈ª Á∆¡ª
‹∞≥‚ˇ∆¡ª Á≈ ÂıÂ≈ Ó»Ë≈ Ó≈È◊∂Õ
Á√ßÏ [email protected]
17
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
18
√º⁄ ˘ Ϊ√∆
¡Ó‹∆ «„ºÒØ∫
«Ú«◊¡≈È∆¡ª ˘ «‹≥ Á ≈ ‹Ò≈¿∞ ‰ ¡Â∂
Â√∆‘∂ Á∂‰ ÂØ∫ ⁄≈ √Ω √≈Ò Ï≈¡Á ¡≈ı √≈Ò
B@@I «Úº⁄ ÚÀ‡∆’È ⁄⁄ Á∂ ÍØÍ È∂ «’‘≈ «’
◊ÒÀÒ∆˙ ·∆’ √∆ ¡Â∂ ¡√∆∫ ˆÒ √∆ Í ‘∞‰
⁄⁄ ˘ √˜≈ ’Ω‰ Á∂Ú∂◊≈? ’≈ÍÈ∆’√, Ï»ÈØ
¡Â∂ ◊ÒÀÒ∆˙ Á≈ ◊∞È≈‘ «¬‘Ø √∆ «’ ¿∞È∑ª «’‘≈
√∆ «’ ËÂ∆ √»‹ Áπ¡≈ˇ∂ ÿ∞≥ÓÁ∆ ‘À ¡Â∂ Ïz«‘Ó≥‚
Á≈ ’∂∫Á È‘∆∫ ‘ÀÕ Ï≈¬∆ÏÒ «Úº⁄ «Ò«÷¡≈ ‘À
ËÂ∆ Ïz«‘Ó≥‚ Á≈ ’∂∫Á ‘À ¡Â∂ √»‹ «¬√ Á∂
Áπ¡≈ˇ∂ ÿ∞≥ÓÁ≈ ‘ÀÕ ⁄⁄, «¬√ «Ú«◊¡≈È∆ Á∆
√Ø⁄ ˘ ÏÁ≈Ù È≈ ’ √«’¡≈ «’¿∞∫«’ «¬√
È≈Ò ¿∞È∑ª Á∆ Áπ’≈ÈÁ≈∆ ˘ Úº‚∆ √º‡ Úº‹Á∆
√∆Õ ¡º‹ ˆÒÂ∆ Ó≥ȉ ¡Â∂ «Ú«◊¡≈È∆¡ª ˘
√‘∆ ’≈ Á∂‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú∆ ¿∞È∑ª È∂ Á∞√Â∆
È‘∆∫ ’∆Â∆Õ ËÓ ◊z≥Ê ”⁄ ¡º‹ Ú∆ «Ò«÷¡≈ ‘À
«’ ËÂ∆ ⁄͇∆ ‘À, ÷Û∑∆ ‘À Â∂ √»‹ «¬√ Á∂
Áπ ¡ ≈ˇ∂ ÿ∞ ≥ Ó Á≈ ‘À Õ «¬√ «Úº ⁄ «Ò«÷¡≈ ‘À ,
““Í«‘Òª ºÏ È∂ ‘È∂∂ È≈ÒØ∫ ØÙÈ∆ ˘ Úº÷ ’∆Â≈Õ
«Î ‹Ò‘∆È ËÂ∆ ω≈¬∆Õ ¿∞ √ ÂØ ∫ Ï≈¡Á
¡≈’≈Ù ¡Â∂ «Î ¡≈’≈Ù Á∆¡ª ÓØ  ∆¡ª ”⁄Ø ∫
Í≈‰∆ «√ «√ ’∂ ËÂ∆ ”Â∂ ‹Ó∑≈ ‘Ø«¬¡≈Õ””
‹ÁØ∫ Í≥ÁÚ∆∫ √Á∆ ÁΩ≈È Ì≈ ”⁄ Ï≈Ï≈ È≈È’
“◊◊È Ó«‘ Ê≈Ò” Ú≈Ò∆-¡≈Â∆ ◊≈ «‘≈ √∆,
¿∞√∂ √Ó∂∫ «¬‡Ò∆ Á≈ «Ú«◊¡≈È∆ ’≈ÍÈ∆’√
¡≈͉∆¡ª ÷Ø‹ª È≈Ò «√ºË ’ ’∂ Áº√ «‘≈ √∆
«’ Ïz«‘Ó≥‚ Á≈ ’∂∫Á ËÂ∆ È‘∆∫ ’ج∆ ‘Ø ‘ÀÕ
ËÂ∆ «‹√ Áπ¡≈ˇ∂ ÿ∞≥ÓÁ∆ ‘À, ¿∞‘ ¡◊ª‘ «’√∂
‘Ø Áπ¡≈ˇ∂ ÿ∞≥ÓÁ≈ ‘ÀÕ
Ì≈Ú∂∫ ’≈ÍÈ∆’√ È∂ ¡≈͉∆¡ª ÷Ø‹ª ”Â∂
¡≈Ë≈« «’Â≈Ï «Ò÷ Ò¬∆ √∆ Í ¿∞‘ Ë≈«Ó’
Ó» Ò Ú≈Á∆¡ª Á∂ ‚ ’≈È «¬‘ ¤ÍÚ≈ È≈
√«’¡≈Õ ‹ÁØ ∫ Íz ’ ≈Ù’ È∂ «’Â≈Ï ¤≈Í ’∂
«Ò¡ªÁ∆, ¿∞ÁØ∫ ’≈ÍÈ∆’√ ÓΩ Á∆¡ª ÿÛ∆¡ª
«◊‰ «‘≈ √∆Õ ¿∞‘ G@ √≈Ò Á∆ ¿∞Ó ÌØ◊ ’∂
’∞ Á Â∆ ÓΩ  Ó «◊¡≈ Í ‹∂ «’Â∂ Íπ √ Â’
Í«‘Òª ¤Í ‹ªÁ∆ ª ¿∞√ ˘ Ú∆ ˆÀ’∞ÁÂ∆
ÓΩ Á≈ √≈‘Ó‰≈ ’È≈ ÍÀ‰≈ √∆Õ ÍÂ≈ Òº◊‰
”Â∂ ⁄⁄ È∂ «¬√ «’Â≈Ï ”Â∂ Í≈Ï≥ Á ∆ Ò◊Ú≈
«ÁºÂ∆Õ «¬‡Ò∆ Á≈ ‘∆ «‹˙Á≈ÈØ Ï»ÈØ Ì≈Ú∂∫ ⁄⁄
Á≈ Í≈Á∆ √∆ ¡Â∂ ¿∞ √ ˘ ËÓ-Ù≈√Â Á∂
‚≈’‡ Á∆ ¿∞Í≈Ë∆ «ÓÒ∆ ‘ج∆ √∆ Í ‹ÁØ∫ ¿∞√
È∂ ’≈ÍÈ∆’√ Á∆ «’Â≈Ï ÍÛ∑∆ ª ¿∞√ Á∆ √Ø⁄
«¬º’ÁÓ ÏÁÒ ◊¬∆Õ ¿∞‘ «¬√ Á≈ Íz⁄≈ ’È
Òº◊≈Õ ‹ÁØ∫ ¿∞√ ˘ «◊z¯Â≈ ’È Ò¬∆ √≈«˜Ùª
‘؉ Òº◊∆¡ª ª ¿∞‘ ̺‹ ’∂ √«Úº‡˜ÒÀ∫‚ ⁄Ò≈
«◊¡≈ ¡Â∂ ¿∞µÊ∂ «¬√ «Ú⁄≈Ë≈≈ Á≈ Íz⁄≈ ’È
Òº◊≈Õ ¿∞√ ˘ ËØ÷∂ È≈Ò «¬‡Ò∆ Ú≈Í√ ÏπÒ≈ ’∂
’≈ÍÈ∆’√ Á∆ ÓΩ  ÂØ ∫ E@ √≈Ò Ï≈¡Á √≥ È
AEIB ”⁄ ‹∂Ò∑ «Úº⁄ √πº‡ «ÁÂ≈ «◊¡≈Õ ‹ÁØ∫
Ï∂¡≥ Â√∆‘∂ √«‘ ’∂ Ú∆ ¿∞√ È∂ «¬√ fi»· Á∂ ‘ª
”⁄ ‘ª È≈ «ÓÒ≈¬∆ ª AF@@ ¬∆√Ú∆ «Úº⁄ ¿∞√
˘ «‹≥Á≈ ‹Ò≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ‹Ò≈¿∞‰ ÂØ∫ Í«‘Òª
¿∞√ Á∆ ‹∆Ì ’º‡ «ÁÂ∆ ◊¬∆Õ ¿∞√ √Ó∂∫ ◊ÒÀÒ∆˙
CF √≈Ò Á≈ √∆Õ «¬√ ÿ‡È≈ ÂØ∫ ÈΩ∫ √≈Ò Ï≈¡Á
Á√ßÏ [email protected]
√≥È [email protected] ”⁄ ◊ÒÀÒ∆˙ È∂ Á»Ï∆È Ï‰≈ ’∂
√Ì Ùº’ Á» ’ «ÁºÂ∂Õ Á»Ï∆È ≈‘∆∫ ≈‹∂ ˘
⁄≥Á Á∂ ‡Ø¬∂ «‡ºÏ∂ Ú∆ «Á÷≈ «ÁºÂ∂ Í Ó»ÒÚ≈Á∆¡ª
˘ «¬‘ ÓȘ» È‘∆∫ √∆ «’ Ï≈¬∆ÏÒ Ú∆ ˆÒÂ
‘Ø √’Á∆ ‘ÀÕ
√≥È AFCB ”⁄ ◊ÒÀÒ∆˙ È∂ FH √≈Ò Á∆
¿∞Ó «Úº⁄ ‹ÁØ∫ «’Â≈Ï ¤ÍÚ≈¬∆ ª ¿∞√ ˘
‹∂Ò∑ «Úº⁄ √πº‡ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¿∞√ È∂ «˜≥Á◊∆ Á∂
Ï≈’∆ √≈Ò ‹∂Ò∑ «Úº⁄ ‘∆ «ÏÂ≈¬∂, «‹ºÊ∂ ¿∞‘ ¡≥È∑≈
‘Ø «◊¡≈Õ √≥È AHHI «Úº⁄ «¬‡Ò∆ Á∂ ¿∞√∂ √Ê≈È
”Â∂ Ï»ÈØ Á∆ Ô≈Á ”⁄ √Ó≈’ ω≈«¬¡≈ «◊¡≈
‘À, «‹ºÊ∂ ¿∞√ ˘ «‹¿±∫Á∂ ‹Ò≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ √∆Õ
⁄≈ √Ω √≈Ò Ï≈¡Á √≥È B@@I «Úº⁄ ¿∞√∂ ⁄⁄
Á∂ ÍØÍ È∂ √≥√≈ Á∂ ÒØ’ª ÂØ∫ Óπ¡≈¯∆ Ó≥◊«Á¡ª
«’‘≈ «’ ◊ÒÀÒ∆˙ ·∆’ √∆Õ Ì≈Ú∂∫ √º⁄ Á∆ ‘Ó∂Ù≈
«‹ºÂ ‘∞≥Á∆ ‘À Í fi»· Á∆ «¬‘ Áπ’≈ÈÁ≈∆ ¡‹∂
Ú∆ ¿∞√∂ Â∑ª ⁄ºÒ ‘∆ ‘ÀÕ ¡‹∂ Ú∆ √≈‚∂ «√Ò∂Ï√
«Úº⁄ «¬‘ È‘∆∫ ÍÛ∑≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ «’ ËÂ∆ ͺ¤Ó
ÂØ∫ Í»Ï ÚºÒ √»‹ Áπ¡≈ˇ∂ ÿ∞≥ÓÁ∆ ‘À «‹√ È≈Ò
«ÁÈ ≈ ωÁ∂ ‘ÈÕ √◊Ø∫ ÍÛ∑≈«¬¡≈ «¬‘Ø ‹ªÁ≈
‘À «’ √»  ‹ Í»  Ï ”⁄Ø ∫ «È’Ò ’∂ ͺ ¤ Ó «Úº ⁄
«¤ÍÁ≈ ‘ÀÕ √Ó≈¬∂Á≈∆, «√¡≈√ ¡Â∂ ËÓ
ÒØ’ª ˘ ‘Ó∂Ù≈ ¡«◊¡≈ÈÂ≈ «Úº⁄ º÷‰≈ ⁄≈‘∞≥Á∂
‘ÈÕ «¬√∂ È≈Ò ‘∆ «¬È∑ª Á∆ Áπ’≈ÈÁ≈∆ ⁄ºÒÁ∆
‘ÀÕ
Á√ßÏ [email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
19
ÂÏ≈‘∆ Á∂ «’È≈∂
”Â∂ ÷Û∑∆ ÁπÈ∆¡ª
√π‹∆ Ï≈Û
¡≈«Ê’ Ó≥ÁÚ≈Û∂ Á≈ «¬º’ Óπ÷
º ’≈È Ï‘∞-’ΩÓ∆ ’≥ÍÈ∆¡ª ¡Â∂
’≈ÍØ‡
∂ ‹◊ ‘ÀÕ √≥√≈ Á∆ √≈∆ Í»‹
≥ ∆ ’∞fi ’∞ ‘ºÊª «Úº⁄
«¬’ºÂ ‘Ø ‘∆ ‘ÀÕ «¬√ ’’∂ Í»‹
≥ ∆ Á≈ ÍzÚ≈‘ ∞’ «◊¡≈ ‘ÀÕ Úº÷Úº÷ Ú◊ª ’ØÒ Í»‹
≥ ∆ È≈ ‘؉ ’’∂ Ó≥◊ ÍÀÁ≈ È‘∆∫ ‘∞Á
≥ ∆Õ ‹∂ «’√∂
Ú√± Á∆ Ó≥◊ ÿ‡ ‹≈Ú∂ ª Ï≈˜≈ Á≈ Ïπ≈ ‘≈Ò ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ
«Í¤Ò∂ √≈Òª «Úº ⁄ Í» ≥ ‹ ∆Ú≈Á∆
«ÚÙÚ∆’È Á∂ ÁΩ «Úº⁄ ‹Ø ¡≈«Ê’
Ó≥ÁÚ≈Û≈ ¡≈«¬¡≈ ‘À, «¬√ È∂ √Óπº⁄∂
√≥√≈ ˘ ÓËØÒ ’∂ º÷ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ ¡Ó∆’≈
¡Â∂ Ô»Í∆ Á∂Ùª Á∆ «Ú’≈√ Á «¬º’
ÂØ∫ ⁄≈ ¯∆√Á∆ Â’ √π≥◊Û ⁄πº’∆ ‘ÀÕ
Ì≈Â, »√ ¡Â∂ ¬∂Ù∆¡≈ Á∂ ‘Ø Á∂Ù Ú∆
¡≈«Ê’ Ó≥ÁÚ≈Û∂ Á∆ Ó≈ ‘∂· ‘ÈÕ
Ó≥ÁÚ≈Û∂ ’≈È ÒØ’ª Á∂ ∞˜◊≈ ˘ √º‡
Úº‹∆ ‘ÀÕ Úº‚∆ ͺË ”Â∂ ¿∞ÁÔØ◊ Ï≥Á ‘Ø
⁄π’
º ∂ ‘ÈÕ Ó˜Á»ª ¡Â∂ ÓπÒ≈˜Óª Á∆¡ª
«Ú¡≈Í’ ¤ª‡∆¡ª ‘ج∆¡ª ‘ÈÕ Ó≥ÁÚ≈Û∂
ÂØ∫ Í«‘Òª √≥√≈ «Úº⁄ Ì∞÷
º Ó∆ Á≈ «Ù’≈
ÒØ’ G@ ’ØÛ ÂØ∫ ÿº‡ √È Í ‘∞‰ «¬‘
«◊‰Â∆ «¬º’ ¡Ï Â’ Íπº‹ ⁄πº’∆ ‘ÀÕ
ÈÚ-¿∞Á≈Ú≈Á∆ È∆Â∆¡ª ’≈È AB@
Á∂Ùª Á∂ ÒØ’ Ì∞÷
º Ó∆ Á≈ «Ù’≈ ‘È ¡Â∂
«¬È∑ª «Úº⁄ Ì≈ Á≈ FCÚª √Ê≈È ‘ÀÕ
¡≈«Ê’ Ó≥ÁÚ≈Û∂ Á≈ «¬º’ Óπº÷
’≈È Ï‘∞ - ’Ω Ó ∆ ’≥ Í È∆¡ª ¡Â∂
’≈ÍØ‡
∂ ‹◊ ‘ÀÕ √≥√≈ Á∆ √≈∆ Í»‹
≥ ∆
’∞fi ’∞ ‘ºÊª «Úº⁄ «¬’ºÂ ‘Ø ‘∆ ‘ÀÕ
«¬√ ’’∂ Í»≥‹∆ Á≈ ÍzÚ≈‘ ∞’ «◊¡≈
‘ÀÕ Úº÷-Úº÷ Ú◊ª ’ØÒ Í»‹
≥ ∆ È≈ ‘؉
’’∂ Ó≥◊ ÍÀÁ≈ È‘∆∫ ‘∞≥Á∆Õ ‹∂ «’√∂
Ú√± Á∆ Ó≥◊ ÿ‡ ‹≈Ú∂ ª Ï≈˜≈ Á≈
Ïπ≈ ‘≈Ò ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬√ «‘Ò‹∞Ò Â∂
¿∞ Ê Ò-Íπ Ê Ò ’≈È ÏÀ ∫ ’ª Á∆ Í» ≥ ‹ ∆
Ú≈Í√ È‘∆∫ ¡≈¿∞∫Á∆ Â∂ ÏÀ∫«’≥◊ ’≈ØÏ≈
Ú∆ ‚∞Ï
º ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ‘ ¡Á≈∂ ”⁄ ¤ª‡∆¡ª
‘؉ Òº◊Á∆¡ª ‘È, ∞˜◊≈ ”Â∂ Ï∂’ª
Òº◊ ‹ªÁ∆¡ª ‘ÈÕ Í»‹
≥ ∆ Á≈ ¡≈Á≈ÈÍzÁ≈È ∞’‰ È≈Ò ’≥Ó’≈‹ ¡Â∂ ¡Á≈∂
·ºÍ ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ «¬√ √Ó∂∫ √≥√≈ «Úº⁄
¿∞µÍÒ∂ «¬º’ ÍzÂ∆Ù ¡Ó∆ Ï≥«Á¡ª ’ØÒ
Ò◊Í◊ AA@ «ÓÒ∆¡È ‚≈Ò √≥ÍÂ∆
‘À «‹‘Û∆ √≥√≈ Á∂ Ï∂‘Á
º ˆ∆Ï Ï≥«Á¡ª
Á∆ √Óπ⁄
º ∆ √≥ÍÂ∆ ÂØ∫ FE ÍzÂ∆Ù ÚË∂∂
‘ÀÕ √≈Ò [email protected] «Úº⁄ ‘Ø BA@ «Ú¡’Â∆
÷ÏÍÂ∆¡ª Á∆ ’Â≈ «Úº⁄ ¡≈ ⁄πº’∂
‘ÈÕ «¬√ √Ó∂∫ √≥√≈ «Úº⁄ ÷ÏÍÂ∆¡ª
Á∆ «◊‰Â∆ ADBF ‘ÀÕ «¬È∑ª Á∆ √≥ÍÂ∆
E.D «‡zÒ∆¡È ‚≈Ò ÂØ∫ ÚË ⁄π’
º ∆ ‘ÀÕ
¡À’√ÎÀÓ Á∆ «ÍØ‡ ¡È∞√≈ HE Ï≥«Á¡ª
’ØÒ «ÚÙÚ Á∆ ¡ºË∆ Í»≥‹∆-√≥ÍÂ∆ ‘ÀÕ
Ì≈ «Úº ⁄ «¬√ √Ó∂ ∫ FA ÂØ ∫ Úº Ë
÷ÏÍÂ∆ ‘ÈÕ ¡À’√ÎÀÓ ¡È∞√≈ «ÚÙÚ
Á∂ «ÌzÙ‡ «Ú¡’Â∆¡ª È∂ BA «‡zÒ∆¡È
‚≈Ò Á∆ Í»‹
≥ ∆ «ÚÁ∂Ù∆ ÏÀ∫’ª «Úº⁄ ¤∞Í≈
º÷∆ ‘ÀÕ Í»‹
≥ ∆ «ÈÚ∂Ù È≈ ‘؉ ’≈È √≥√≈
¡≈«Ê’ Ó≥ÁÚ≈Û∂ Á∆ ÒÍ∂‡ «Úº⁄ ¡≈
⁄π’
º ≈ ‘À ¡Â∂ «¬È∑ª ÒØ’ª ÂØ∫ Í»‹
≥ ∆ ÷Ø‘‰
Á∆ ˜» ω ◊¬∆ ‘ÀÕ ‹∂ ¡«‹‘≈ È≈
’∆Â≈ «◊¡≈ ª «¬‘ Ï‘∞ - ’Ω Ó ∆
’≥ÍÈ∆¡ª ¡Â∂ ’≈ÍØ∂‡ ‹◊ ͻ∂
√≥√≈ Á∆ Í»‹
≥ ∆ ¡Â∂ ˜Ó∆È-√≥ÍÂ∆ ”Â∂
’Ϙ≈ ’ ÒÚ∂◊≈ ¡Â∂ √≥√≈ «Úº⁄
¡Ó∆∆-ˆ∆Ï∆ Á∂ Í≈Û∂ ’≈È
¡√Ó≈ÈÂ≈ ÚËÁ∆ ‹≈¬∂◊∆Õ
¡≈«Ê’ Ó≥ÁÚ≈Û∂ ’≈È √≥√≈
”⁄ Ï∂˜
∞ ◊≈∆ Á∆ Á «Úº⁄ Òº’ ÂØÛÚª
Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ’ΩÓªÂ∆ ÓπÁ≈ ’ØÙ
Á∆ Â≈˜≈ «ÍØ‡ ¡È∞√≈ √≥√≈ «Úº⁄
’∞ºÒ GC.H «ÓÒ∆¡È Ï∂∞˜◊≈ ‘ÈÕ
«Í¤Ò∂ «¬º’ √≈Ò «Úº⁄ ‘∆ «¬º’ «ÓÒ∆¡È
Ï∂˜
∞ ◊≈ª Á≈ Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ Ò∞’Ú∆∫
Ï∂˜
∞ ◊≈∆ Ú∆ ⁄≈ «ÓÒ∆¡È ÂØ∫ ÚºË ‘ÀÕ
«¬’ºÒ∂ Ì≈ «Úº⁄ B@@H ÂØ∫ Í«‘Òª
D.E ’ØÛ ÒØ’ Ï∂˜
∞ ◊≈ √È Í ¡º‹
Ï∂∞˜◊≈∆ Á∆ Á A@ ¯∆√Á∆ Â’ ‘Ø
⁄πº’∆ ‘ÀÕ √≈Ò [email protected] Á∆ ‹È◊‰È≈
¡È∞√≈ Ì≈ ”⁄ «Í¤Ò∂ ¡º· √≈Òª
«Úº⁄ I@ Òº÷ «’√≈È ÷∂Â∆ ÷∂Â ”⁄Ø∫
Ï≈‘ ‘Ø ⁄π’
º ∂ ‘ÈÕ ¡Ó∆’≈ ¡Â∂ Ô»Í∆
Á∂Ùª «Úº⁄ Ú∆ Ï∂∞˜◊≈∆ Á∆ Á √ºÂ
ÂØ∫ ÈΩ∫ ¯∆√Á∆ Â’ ‘Ø ⁄π’
º ∆ ‘ÀÕ Ï∂˜
∞ ◊≈∆
’≈È ¬∂Ù∆¡≈ Á∂ Ï‘∞ √≈∂ ÓπÒ’ª
(ÓÒ∂ Ù ∆¡≈, Ê≈¬∆ÒÀ ∫ ‚, «¬≥ ‚ Ø È ∂ Ù ∆¡≈,
’≥Ï‚
Ø ∆¡≈, «ÎÒÍ∆È, ¿∞µÂ∆ ¡Â∂ Áº÷‰∆
’Ø∆¡≈, Ò≈¿±√, Ú∆¡ÂÈ≈Ó) «Úº⁄ ÒØ’ª
˘ ◊∞ ˜ ≈≈ ’È Ò¬∆ ¡≈͉∆¡ª
’∆ÓÂ∆ Ú√ª Ú∂⁄‰∆¡ª ÍÀ ‘∆¡ª ‘ÈÕ
«¬√∂ ’≈È «¬È∑ª Á∂Ùª «Úº⁄ Ú∂√Ú≈«◊∆
”⁄ Ï∂‘Á
º Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ Ì≈ «Úº⁄
Ú∂√Ú≈«◊∆ Á∆ Á Úˉ Á≈ ’≈È
Ú∆ Ï∂˜
∞ ◊≈∆ ‘∆ ‘ÀÕ Á∂Ù Á∆ Ó≥Á∆ ‘≈ÒÂ
’≈È ¡Ó∆’È √’≈ ˘ ¡’±Ï
[email protected] «Úº⁄ A@ Òº÷ ’Ó⁄≈∆¡ª ˘
«ÏȪ ÂÈı≈‘ ¤∞º‡∆ ”Â∂ Ì∂‹‰≈ «Í¡≈
√∆Õ » √ , Ì≈Â, ⁄∆È, ‹Í≈È,
¡Ó∆’≈, Ô»È≈È, ÍπÂ◊≈Ò, «¬‡Ò∆,
√Í∂È, Îª√, ¡≈«¬ÒÀ∫‚, È∆ÁÒÀ∫‚,
«¬≥◊ÒÀ∫‚ ¡≈«Á Á∂Ùª Á∆ ‹≈È Óπ·
º ∆ «Úº⁄
¡≈¬∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ ¡≈¬∆.¡ÀµÓ.¡ÀµÎ. Á≈ «¬‘
Ú∆ ¡È∞Ó≈È ‘À «’ [email protected] «Úº⁄ ¤∂ ¡Ï
Â∆‘ ’ØÛ ÒØ’ ¡≈«Ê’ Ó≥ÁÚ≈Û∂ Á∆
Ó≈ ‘∂· ¡≈ ‹≈‰◊∂Õ √≥√≈ Á∂ √Ω Á∂Ù
ÒØ ’ ª Á∆¡ª √Ì «’√Ó Á∆¡ª
√Ï«√‚∆¡ª Ï≥ Á ’ ’∂ ’¯≈«¬Â
’È◊∂, «¬√ ’≈È ÒØ’ª Á∆ √«ÊÂ∆
‘Ø ÏÁÂ ‘Ø ‹≈Ú∂◊∆Õ ‹∂ «¬‘Ø √«ÊÂ∆
‘∆ ª ¡Ó∆’≈ ¡Â∂ ‘Ø Á∂Ù ‹≥◊
’È◊∂ Í ‹∂ ¡º‹ ‹≥◊ «Úº⁄ √≈≈
√≥√≈ Ù≈ÓÒ ‘Ø ‹ªÁ≈ ‘À ª ËÂ∆ Í»∆
Â∑ª «‘√-È«‘√ ‘Ø ‹≈Ú∂◊∆ «’¿∞∫«’
√≈∂ Óπ Ò ’ª È∂ ÍÓ≈‰» Ï≥ Ï ª ¿∞ µ Í
«ÈÚ≈√ ’∆Â≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ
√≥√≈ «Úº⁄ «¬º’ ¡Ï ÒØ’ Ì∞÷
º Ó∆
Á≈ «Ù’≈ ‘ÈÕ ÍØÍ Îª«√√ ¡È∞√≈
Ì∞º÷Ó∆ ıÂÓ ’È Ò¬∆ √≥√≈ «Úº⁄
√Ì ’∞fi ¿∞ÍÒÏË ‘À Í ¡Ó∆’≈ √≥√≈
”Â∂ ¡≈͉∆ ⁄ΩË √Ê≈Í ’È Ò¬∆
¯Ω‹∆ ‘ÓÒ∂ ’È ÂØ∫ Ï≈˜ È‘∆∫ ¡≈
«‘≈Õ ¿∞‘ ¡Ϫ ‚≈Ò «√¯ ¡≈͉∆
⁄ΩË Á∆ √Ê≈ÍÂ∆ Ò¬∆ ı⁄ ’ «‘≈
‘ÀÕ ¡Ó∆’≈ Á∆ ÈÀÙÈÒ √«’¿∞«‡∆
¬∂‹√
≥ ∆ È∂ [email protected] «Úº⁄ G@ ‘˜≈ ’ØÛ
Â∂ √∆. ¡≈¬∆. ¬∂. È∂ CB ‘˜≈ ’ØÛ
Ó≈ÈÚ∆ ‹√»√∆ ”Â∂ ı⁄ ’∆Â∂ ‘ÈÕ
¡Ó∆’∆ º«÷¡≈ Ï‹‡ ÁπÈ∆¡ª Á≈ √Ì
ÂØ∫ Úº‚≈ Ï‹‡ ‘ÀÕ «’≥«È¡ª Ú«∑¡ª ÂØ∫
¡Ó∆’≈ √≥√≈ Á∂ Úº÷-Úº÷ Á∂Ùª ˘
Ì‹≈¬∆ «ÎÁ≈ ‘ÀÕ ¡«ÂÚ≈Á Á∂ Ȫ ”Â∂
¡¯◊≈«È√Â≈È, «¬≈’, √∆∆¡≈ Ú◊∂
Á∂Ùª ˘ Í»∆ Â∑ª ÂÏ≈‘ ’ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ
¡Ó∆’≈ ¡Ï Á∂Ùª Á∂ ÒØ’ª ˘ ÏÏ≈Á
’È ”Â∂ Â∞«Ò¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ «¬≈’
«Úº⁄ √πÈ
≥ ∆, ’∞Á ¡Â∂ Ù∆¡≈ Óπ√ÒÓ≈È
¡≈Í√ «Úº⁄ ÒÛ∆ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ÿ∂Ò»
Ô∞ºË È≈Ò «¬≈’ Á∆ ¡≈«Ê’Â≈ ‘∆
ÂÏ≈‘ È‘∆∫ ‘ج∆ √◊Ø∫ Úº‚∆ ͺË ”Â∂
ÓÈ∞÷
º Â≈ Á≈ Ú∆ ÿ≈‰ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ¡≈¬∆.
¡Àµ√. ¡≈¬∆. ¡Àµ√., ¡Ò’≈«¬Á≈ ¡Â∂
Â≈«ÒÏ≈È Ú◊∂ ‘«Ê¡≈Ï≥Á ◊Ø‘
¡Ó∆’≈ ‹ª ͺ¤Ó∆ Á∂Ùª È≈Ò ÒÛÈ
Á∆ ʪ ¡≈͉∂ ÒØ’ª ˘ Ó≈È ”Â∂ Â∞Ò∂
‘ج∂ ‘ÈÕ ¯Ò√Â∆È ˘ ÂÏ≈‘ ’È Ò¬∆
¡Ó∆’≈ È∂ «¬√≈¬∆Ò ˘ ÷Û∑≈ ’∆Â≈
‘À Õ «ÒÏ∆¡≈, «Ó√, ‹≈‚È,
Í≈«’√Â≈È, √∆∆¡≈, Ï≥◊Ò≈Á∂Ù ¡Â∂
‘Ø Ú∆ ’¬∆ Á∂Ùª Á∆ √«ÊÂ∆ «Ú√Î؇’
ω∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ ‹Í≈È ¡Â∂ Ú∆¡ÂÈ≈Ó
Ú◊∂ Á∂Ùª Á≈ ⁄∆È È≈Ò ’¬∆ ‡≈Í»¡ª
«Íº¤∂ fi◊Û≈ ⁄ºÒ «‘≈ ‘ÀÕ ¡Ó∆’≈ «¬√
fi◊Û∂ ˘ ‘Ú≈ Á∂ ’∂ Ô∞ºË ”⁄ ÏÁÒ‰≈
⁄≈‘∞ ≥ Á ≈ ‘À Õ «Âº Ï Â Á≈ Ó√Ò≈ Ú∆
¡Ó∆’≈ ¿∞Òfi≈ «‘≈ ‘ÀÕ ¡Ó∆’≈
“Ì≈ ¡Â∂ ⁄∆È” ˘ ÒÛ≈¿∞‰ Ò¬∆ Ú∆
ÔÂÈÙ∆Ò ‘ÀÕ Ì≈ Ҭ∆ Í≈«’√Â≈È,
Ó∆¡ªÓ≈, Ï≥ ◊ Ò≈Á∂ Ù ¡Â∂ ⁄∆È
«√ÁÁ∆ ω∂ ‘Ø ¬ ∂ ‘ÈÕ ¡Ó∆’≈,
¿∞µÂ∆ ’Ø∆¡≈, ’∆Ó∆¡≈, «’¿±Ï≈,
Ïz≈˜∆Ò, ÚÀȘ»¬Ò
∂ ≈ Ú◊∂ Á∂Ùª ”Â∂ Ú∆
¡Ω ÷ ≈ ‘À Õ ¡Ó∆’≈ √≥ √ ≈ ”Â∂ ËΩ ∫ √
‹Ó≈¿∞‰ Ò¬∆ ’¬∆ Á∂Ùª «Úº⁄ ‚ØÈ
‘ÓÒ∂ ’ «‘≈ ‘ÀÕ Í≈«’√Â≈È, ÔÓÈ
¡Â∂ ¡¯◊≈«È√Â≈È «Úº⁄ ¡Ó∆’≈ È∂
‚ØÈ ‘Ó«Ò¡ª ≈‘∆∫ E@@@ Ï≥Á∂ Ó≈
Óπ’≈¬∂ ‘ÈÕ ¡≈¬∆. ¡Àµ√. ¡≈¬∆.¡À√. Á∂
ÍzÌ≈Ú ˘ ıÂÓ ’È Ò¬∆ ¡Ó∆’≈,
√∆∆¡≈ ¡≈«Á Á∂Ùª ”Â∂ ‘Ú≈¬∆ ‘ÓÒ∂
’È Òº◊ «Í¡≈ ‘ÀÕ «¬È∑ª ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂
≈‹√∆ ’ÂÒª «Ú∞ºË ’ج∆ Á∂Ù È‘∆∫
ÏØÒÁ≈Õ
¡«ÂÚ≈Á «¬≥È≈ ÚË ⁄πº’≈ ‘À «’
√≈≈ √≥ √ ≈ ÓΩ  Á∂ √≈¬∂ ‘∂ · ‘À Õ
¡«ÂÚ≈Á∆¡ª È∂ Í»∂ √≥√≈ «Úº⁄ ÂʺÒ∆
Ó⁄≈¬∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ ‹‘≈Á ¡Â∂ «¬√Ò≈Ó Á∂
Ȫ ”Â∂ Ï∂◊∞È≈‘ª Á≈ ’ÂÒ∂¡≈Ó ’∆Â≈
‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ ‹»È [email protected] «Úº⁄ ¡≈¬∆.¡Àµ√.
Á∂ ¡«ÂÚ≈Á∆¡ª È∂ ¡º · √Ω «¬≈’
¯Ω‹∆¡ª ˘ ÎÛ ’∂ ◊ØÒ∆¡ª Ó≈ «ÁºÂ∆¡ª
√ÈÕ «¬√≈¬∆Ò È∂ ‘∞‰ Â’ Ï≥Ϫ È≈Ò
E@@@ ÂØ∫ ÚºË ¯Ò√Â∆È∆¡ª ˘ Ó≈
«ÁºÂ≈ ‘ÀÕ «¬√≈¬∆Ò “‘Ó≈√” Á∂ ı≈ÂÓ∂
Á∂ Ȫ ”Â∂ ¯Ò√Â∆È∆ ËÂ∆ ”Â∂ ’Ϙ≈
’È ”Â∂ Â∞«Ò¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ √≥Ô∞’Â
≈Ù‡ Á∂ ¯Â∆Ù’≈ª È∂ ¡≈«÷¡≈ ‘À
«’ √∆∆¡≈ √’≈ ¡Â∂ «¬√Ò≈«Ó’
√‡∂‡ Á∂ Ï≈ˆ∆ «¬º’-Á»‹∂ «ıÒ≈¯ ı»È∆
‹≥◊ ÁΩ≈È Úº‚∆ ͺË ”Â∂ Ó≈ÈÚÂ≈
«ıÒ≈¯ ¡Í≈Ë ’ ‘∂ ‘ÈÕ «¬√Ò≈«Ó’
√‡∂‡ È∂ ¿∞µÂ∆ √∆∆¡≈ «Úº⁄ ‹ÈÂ’
ÁÓÈ ≈‘∆∫ «¬º’ ’» Óπ«‘≥Ó ⁄Ò≈¬∆ ‘ج∆
‘ÀÕ √’≈∆ ¯Ω‹ Ú∆ «√ÚÒ∆¡È ÷∂Â
”Â∂ ÏÀÒ Ï≥Ï √π‡
º ‘∆ ‘ÀÕ ¡≈Ó ÒØ’ª ˘
Ó≈È Ò¬∆ √≈«¬‰’ ‘«Ê¡≈ª Á∆
ÚÂØ∫ ‘Ø ‘∆ ‘ÀÕ √∆∆¡≈ ”⁄ Ó≈⁄
[email protected] ÂØ∫ ÒÀ ’∂ ¡ÍÀÒ [email protected] Â’ «¬º’
Òº÷ ȺÏ∂ ‘˜≈ ÒØ’ Ó≈ «ÁºÂ∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ
«¬È∑ª «Úº⁄ I@@@ Ϻ⁄∂ Ú∆ Ù≈ÓÒ ‘ÈÕ
«¬√ √Ó∂∫ ¡«ÂÚ≈Á ’≈È √≈≈ √≥√≈
ÂÏ≈‘∆ Á∂ «’È≈∂ ”Â∂ Íπ‹
º «◊¡≈ ‘ÀÕ
«Ú’«√ ¡Â∂ «Ú’≈√Ù∆Ò Á∂Ùª
Á∆¡ª √’≈ª È∂ «Ú’≈√ Á∂ ͺ‹ ËÂ∆
¡Â∂ Ú≈Â≈ÚÈ Á≈ È≈Ù Ó≈ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ
ÈÚ-Í»≥‹∆Ú≈Á ¡≈͉∂ ¡≥È∑∂ ÓπÈ≈«¯¡ª
Á∆ ‘ØÛ «Úº⁄ √≥√≈ ˘ ÂÏ≈‘ ’È ”Â∂
Â∞«Ò¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ‘∞‰ «¬‘ √ÍÙ‡ ‘Ø
«◊¡≈ ‘À «’ ÓÈ∞÷
º ∆ ‘Ø∫Á ˘ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈
ıÂ≈ ’∞Á ÂØ∫ È‘∆∫ √◊Ø∫ Í»‹
≥ ∆ÍÂ∆¡ª
ÂØ∫ ‘ÀÕ √≥Ô∞’ ≈Ù‡ Á∆ ÓΩ√Ó Ï≈∂
¡≈¬∆ ‘≈Ò∆¡≈ «ÍØ  ‡ ”⁄ «¬‘
«⁄Â≈ÚÈ∆ «ÁºÂ∆ ◊¬∆ ‘À «’ [email protected]@ Â’
«ÚÈ≈Ù’≈∆ ÓΩ√Ó∆ ÂÏÁ∆Ò∆ ¡≈¬∂◊∆Õ
√≥Ô’
∞  ≈Ù‡ È∂ ¡◊Ò∂ ⁄≈ Á‘≈«’¡ª
«Úº⁄ ¡∆˜ØȪ ÂØ∫ ‹ªÏ∆¡≈ Â’ ‘Û∑ª,
±¯≈Ȫ, √Ø«’¡ª ¡Â∂ fi∞Ò√≈ Á∂‰ Ú≈Ò∆
◊Ó∆ Ï≈∂ «⁄Â≈ÚÈ∆ «ÁºÂ∆ ‘ÀÕ «¬√∂
Â∑ª Í∆‰ Ú≈Ò∂ Í≈‰∆ ¡Â∂ ¡È≈‹ Á∆
ÊπÛ∑ Ú∆ ‘ØÚ∂◊∆Õ «¬≥‡ ◊ÚÈÓÀ∫‡Ò
ÍÀÈÒ ¡≈¯ ’Ò≈¬∆Ó∂‡ ⁄∂∫‹ È∂ ‹Í≈È
”⁄ «¬º’
º Ï‘∞ ‘∆ ‚≈Ú‰∆ «ÍØ‡ Í∂Ù
’∆Â∆ ‘ÀÕ ‘Û∑ª, ±¯≈Ȫ, √Ø«’¡ª Á∆ Ó≈
Í»∂ ¬∂Ù∆¡≈ ˘ fiºÒ‰∆ ÍÚ∂◊∆Õ Áº÷‰∆
¬∂Ù∆¡≈ ”⁄ Í≈‰∆ ¡Â∂ ¡È≈‹ Á∆ ÊπÛ∑
’≈È Ò∞‡
º Ó≈ ¡Â∂ Á≥◊∂ ¯√≈Á ‘؉◊∂Õ
ÁØ-«Â≥È Ó‘∆È∂ Í«‘Òª «ÚÙÚ «√‘Â
√≥◊·È È∂ «¬º’ «ÍØ‡ ÈÙ ’∆Â∆ ‘ÀÕ
«¬√ «Úº⁄ AF@@ Ù«‘ª Á≈ ¡«Ë¡ÀÈ
‘ÀÕ «¬√ «ÍØ‡ «Úº⁄ Ò◊Í◊ IA Á∂Ùª
Á∂ Ù«‘ª Ï≈∂ Áº«√¡≈ «◊¡≈ ‘À «’
ÁπÈ∆¡ª Á∂ B@ √Ì ÂØ∫ ÚºË ÍzÁ»«ÙÂ
Ù«‘ª «Úº⁄∫Ø Ì≈ Á∂ AC Ù«‘ ÚË∂∂
ÍzÁ«» Ù ‘ÈÕ Ì≈ Á∆ ‘Ú≈, «Óº‡∆ ¡Â∂
Í≈‰∆ ÍÒ∆ ‘Ø ⁄πº’≈ ‘ÀÕ «¬√ Á≈ ‘
Í≥‹Úª «Ú¡’Â∆ ÍzÁÙ
» È ’≈È ÓΩ Á≈
«Ù’≈ ‘∞≥Á≈ ‘ÀÕ ÍzÁ»ÙÈ ’≈È ’À∫√,
ÏÒº‚ ÍzÙ
À , √‡Ø’, √≈‘ ¡Â∂ «ÁÒ Á∂
Ø◊ ¡Â∂ «‹◊ Á∂ Ø◊ª «Úº⁄ Ú≈Ë≈ ‘Ø
«‘≈ ‘ÀÕ Ó≈⁄ [email protected] «Úº⁄ √≥Ô∞’Â
≈Ù‡ È∂ º ÈÙ ’∆Â∂ ‘È «’ ‘Ú≈
ÍzÁ»ÙÈ ’≈È [email protected] ”⁄ Í»∂ √≥√≈
«Úº⁄ G@ Òº÷ ÒØ’ª Á∆ ÓΩ ‘Ø ⁄πº’∆ ‘ÀÕ
¡≈ÒÓ∆ ÂÍÙ ÚË ‘∆ ‘À «‹√ ’≈È
Ï¯ ÷π ‘∆ ‘À ¡Â∂ √Óπ≥Á Á≈ ͺË
ÚË «‘≈ ‘ÀÕ ‹∂ ÂÍÙ ÚËÁ∆ ‘∆ ª
¡≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ √≈Òª «Úº⁄ (Ì≈Ú «¬√
√Á∆ Á∂ ¡≥  ’) √ºÂ ¯∆√Á∆ ÒØ’
√ÓπÁ
≥  ͺË ÂØ∫ ‘∂·ª «‘ ‘∂ ‘؉◊∂Õ ⁄∆È,
Ì≈Â, Ï≥ ◊ Ò≈Á∂ Ù , Ê≈¬∆ÒÀ ∫ ‚,
Ú∆¡ÂÈ≈Ó, √z ∆ Òß ’ ≈, «¬≥ ‚ Ø È ∂ Ù ∆¡≈,
Ó’≈¿∞, ‘ª◊’ª◊ ¡≈«Á Á∂Ùª Á∆ F@
¯∆√Á∆ ¡Ï≈Á∆ ”Â∂ Ïπ≈ ¡√ ÍÚ∂◊≈Õ
Ó≈ÒÁ∆Ú ¡Â∂ Ï‘≈Ó√ √Ó∂ √ºÂ-¡º·
Á∂Ùª Á∆ E@ ¯∆√Á∆ ˜Ó∆È «‘ºÒ ‹≈Ú∂◊∆
¡Â∂ √ÓπÁ
≥  «’È≈«¡ª È≈Ò Ò◊Á∂ CE
‘Ø Á∂Ùª Á∆ Á√ ¯∆√Á∆ ˜Ó∆È ‚∞ºÏ
‹≈Ú∂ ◊ ∆Õ
ÏÂ≈ÈÚ∆
¡ıÏ≈
“¡≈ϘÚ” È∂ √≥Í≈Á’∆ ”⁄ «Ò«÷¡≈
‘À, ““Ï≥Á∂ Áπ¡≈≈ ÍÀÁ≈ ’∆Â∆ «ÚÙÚ∆ ÂÍÙ
’≈È ËÂ∆ Á∂ ’»Í «⁄‘∂ Á∂ ÁÙÈ
’È≈ ‘∞‰ Ï‘∞Â∆ Á» Á∆ ◊ºÒ È‘∆∫Õ «¬‘
¡≈‰ Í‘∞ ≥ ⁄ ∆ ‘À Õ ”” «Ú’«√ ¡Â∂
«Ú’≈√Ù∆Ò Á∂Ù ¡≈͉∂ Ó≈ÈÚ∆ ¯˜ª
ÂØ∫ Ó»‘
≥ Î∂∆ ÏÀ·∂ ‘ÈÕ ‹ «¬‘ Á∂Ù ¡«‹‘≈
‘∆ ’Á∂ ‘∂ ª ËÂ∆ Á∆ ÂÏ≈‘∆ Ô’∆È∆
‘ÀÕ ÒØ’ª ˘ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À «’ ¿∞‘ ÂÏ≈‘’∞È
Í» ≥ ‹ ∆Ú≈Á∆ «ÚÙÚ∆’È √≥ ⁄ È≈ ˘
ÏÁÒ‰ Ò¬∆ ¡º◊∂ ¡≈¿∞‰ ¡Â∂ ËÂ∆
Â∂ ÓÈ∞÷
º Â≈ ˘ Ï⁄≈¿∞‰Õ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
20
√Á≈ ‹≈◊Á∆ ¡Â∂ ‹◊Á∆
«¬«Â‘≈√ Á∆ ¡º÷
¡ÓØÒ’ «√≥ÿ
AF ÈÚ≥Ï AIAE Á≈ «Á‘≈Û≈,
¡≈Ó «Á‘≈Û≈ È‘∆∫Õ ’Â≈ «√≥ ÿ
√≈Ì≈ √Ó∂ √ºÂ Á∂Ù Ì◊ª ˘ «¬º’Ø
Ú∂Ò∂ «¬º’Ø º√∂ È≈Ò Îª√∆ Ò≈¬∂ ‹≈‰
Á≈ «Á‘≈Û≈ ‘ÀÕ Í»∂ A@@ Ú∑∂ Ï∆‰
”Â∂ Ú∆ «¬‘ «Á‘≈Û≈, ’≈Ò∂ √«Ó¡ª
¡≥ Á  Ω Ù È «ÓÈ≈ ‘À Õ ı≈√’
ı∞Á’∞Ù∆¡ª Á∂ ’∞Ò«‘‰∂ ‘ºÒ∂ Á∆ Ó≈ ‘∂·
¡≈¬∂ ¡Â∂ È«Ù¡ª Á∂ √≈◊ «Úº⁄ ◊ØÂ∂
÷≈ ‘∂ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ¡Â∂
«Ú«Á¡≈ʉª Á∆¡ª ÍÒ’ª ¡º◊∂ ÈÚ∂∫
«¬«Â‘≈√, ÈÚ∂∫ ‹∆ÚÈ Á∂ «√Ò∂Ï√ Á≈
ÈÚª-È’Ø Ú’≈ ÷ØÒ∑‰, ÍÛ∑È ¡Â∂
¡«Ë¡À È ’È Á≈ «Á‘≈Û≈ ‘À Õ
¿∞ Á ≈√∆, «ÁÙ≈‘∆‰Â≈, Ï∂ ◊ ≈È◊∆,
Ï∂’≈∆, «È≈√Â≈ Á∂ ÿ∞ºÍ ‘È∂∂ ”⁄Ø∫ Í≈
‹≈ ’∂ √»‹ª Á∂ ‘Ó√¯ Ï‰È Á∆ Ò‡Ò‡ ÏÒÁ∆ Íz ∂  È≈ Á≈ «Á‘≈Û≈ ‘À Õ
«Úº«Á¡≈ Á∂ «Èº‹∆’È, ÚÍ≈∆’È
¡Â∂ ÈΩ ‹ Ú≈Ȫ ˘ ÓÙ∆Ȫ ω≈ ’∂
ÓπÈ≈¯∂ Á∆ Ó≥‚∆ «Úº⁄ «Ú’‰ Ú≈Ò∆ ÙÀ¡
ω≈¬∂ ‹≈‰ Á∂ ÁΩ ˘ «Í¤≈ÛÈ Ò¬∆
Ú≥◊≈Ó¬∆ «Á‘≈Û≈ ‘ÀÕ
«¬‘ ’Â≈ «√≥ÿ √≈Ì≈, «ÚÙ˘
◊‰∂Ù «Í≥◊Ò∂ (Ó‘ª≈Ù‡), ‹◊ «√≥ÿ
√π «√≥ÿ (¡≥«ÓzÂ√), ‘È≈Ó «√≥ÿ
(«√¡≈Ғ؇∆), Ï÷Ù∆Ù «√≥ÿ «◊ºÒÚ≈Ò∆
(¡≥«ÓzÂ√), √πÀ‰ «√≥ÿ ÍπºÂ Ï»Û «√≥ÿ
Â∂ √πÀ‰ «√≥ÿ ÍπºÂ ¬∆Ù «√≥ÿ ÁØÚ∂∫
«Í≥‚ «◊ºÒÚ≈Ò∆ (¡≥«ÓzÂ√) ˘ Ò≈‘Ω
’∂∫Á∆ ‹∂Ò∑ «Úº⁄ Ϊ√∆ Ò≈ ’∂ Ù‘∆Á
’È Á≈ ¡Ì∞ºÒ «Á‘≈Û≈ ‘ÀÕ
«¬È∑ ª Ù‘∆Áª Á∆ ÙÂ≈ÏÁ∆
([email protected]) √≈‚∂ Ï»‘∂ Á√Â’ Á∂
‘∆ ‘À Õ Ú≈«¬Â∆ Ò∆‘ª ÂØ ∫ ‘‡ ’∂
ÙÂ≈ÏÁ∆ ˘ ¡Ê ÌÍ» Ó‘ºÂÚ Á∂‰,
¡‹Ø ’ ∂ √Ø ’ ≈ª ¡Â∂ Ì«Úº ÷ Á∆¡ª
⁄π‰ΩÂ∆¡ª ˘ √≥ÏØË ‘؉ Ú≈Ò∆ Óπ«‘≥Ó
‘∆ «¬«Â‘≈√’ ÓπºÒ º÷Á∆ ‘À, È‘∆∫ ª
√Ó Ï‰ ’∂ Òß ÿ ‹≈¬∂ ◊ ∆Õ ˆÁ
ÙÂ≈ÏÁ∆ ([email protected]), ’≈Ó≈◊≈‡≈
Ó≈» ÙÂ≈ÏÁ∆ ([email protected]) ÍzÂ∆
√Ê≈ÍÂ∆ Á∆ Ï∂  ∞ ı ∆ ‹ª ¡≈͉∂
≈‹È∆Â’ Óπ¯≈Á ¡È∞√≈∆ Í‘∞≥⁄ ª
√Ófi ¡≈¿∞∫Á∆ ‘ÀÕ «¬¿∞∫ ‘∆ [email protected] Á∆
ÙÂ≈ÏÁ∆ Ò¬∆ ¿∞È∑ª ÂØ∫ ¡≈√ ’È Á∆
Ï‹≈¬∂ «¬«Â‘≈√ √≈‚∂ ’È ◊Ø ⁄ ∂
¯˜ª Íz  ∆ ‹≈◊» ’ ‘Ø ‰ Á∆ ¡≈√
’Á≈ ‘ÀÕ
«¬«Â‘≈√ ÏØ Ò Á≈ ‘À «’ ˆÁ
Í≈‡∆ Á∂ Ï≈È∆ Íz Ë ≈È Ï≈Ï≈ √Ø ‘ ‰
«√≥ÿ Ì’È≈, ’Â≈ «√≥ÿ √≈Ì≈ ˘
Ï≈Ò ‹ÈÀÒ «’‘≈ ’Á∂ √ÈÕ Ï≈Ï≈
◊∞  Óπ ÷ «√≥ ÿ ÒÒÂØ ∫ , ‘È≈Ó «√≥ ÿ
‡∞≥‚∆Ò≈‡, ’∂√ «√≥ÿ ·º·◊Û∑, Ò≈Ò≈
‘«Á¡≈Ò Ú◊∂ √≈Ì≈ Á∆ «Èº ’ ∆
¿∞Ó∂ ¿∞⁄∂∆ ¡Â∂ ÒßÓ∂∆ «¬È’Ò≈Ï∆
ÍÚ≈˜ ÂØ∫ Ï∂‘ºÁ ÍzÌ≈«Ú √ÈÕ
Ù‘∆Á Ì◊ «√≥ ÿ ª Ù‘∆Á
’Â≈ «√≥ÿ √≈Ì≈ ˘ ¡≈͉≈ ◊∞»,
Ì≈ ¡Â∂ √≈Ê∆ Áº « √¡≈ ’Á≈ √∆Õ
Ù‘∆Á Ì◊ «√≥ÿ È∂ ¡Ò≈‘≈Ï≈Á ÂØ∫
¤Í∂ ”⁄ªÁ” Á∂ «ÚÙ∂٠Ϊ√∆ ¡≥’ «Úº⁄
AIBH «Úº ⁄ Ï‘∞  ‘∆ ‹˜Ï≈Â∆,
√≈«‘Â’ ¡Â∂ ’Ò≈ÂÓ’ ¡≥Á≈˜ ”⁄
Ù‘∆Á ’Â≈ «√≥ÿ √≈Ì≈ Ï≈∂ ‹Ø
«Ò«÷¡≈, ¿∞‘ ¡º‹ ‘Ø Ú∆ Íz√≥◊’ ‘ÀÕ
¡≈͉∂ «◊«Ú≈È ”⁄ fi≈Â∆ Ó≈È Ò¬∆
¿∞‘ ¡º‹ Á≈ Ú∆ √π¡≈Ò ‘ÀÕ Ì◊ «√≥ÿ
È∂ «Ò«÷¡≈ ‘À:
““¡º‹ ÁπÈ∆¡ª «Úº⁄ Î∂ √Ú≈Ò
÷Û∑≈ ‘∞≥Á≈ ‘À, ¿∞È∑ª Á∂ ÓÈ Á≈ ’∆
¯≈«¬Á≈ ‘Ø«¬¡≈? ¿∞‘ «’È∑ª Ú≈√Â∂ Ó∂?
¿∞Ȫ∑ Á≈ ¡≈ÁÙ ’∆ √∆?””
√≥È AIBI «Úº⁄ Ì◊ «√≥ÿ Á∆
’ÒÓ ÚºÒØ∫ ÷Û∑∂ ’∆Â∂ √π¡≈Ò √≈Ì∂ Á∆
Ù‘≈Á ÂØ∫ √Ω Ú∑∂ Ó◊Ø∫ ‘Ø Ú∆ «Ú≈‡
¡Â∂ «Âº÷≈ »Í Ë≈È ’ ◊¬∂ ‘ÈÕ
‹∞¡≈È∆ ⁄ΩÂ¯∂ √≥’‡ª Á∆ ÒÍ∂‡ ”⁄
¡≈¬∆ ‘ج∆ ‘ÀÕ Ì◊ «√≥ÿ È∂ «Ò«÷¡≈
√∆:
⁄ÓÈ ˜≈∂ Óπ‘ºÏ Ó∂∫ ¿∞√∆ È∂ Ï≈◊Ú≈È∆
’∆,
«’ «‹√È∂ ¡≈͉∆ «Ó‘È ’Ø ‘∆
«Ó‘È ’≈ √Ó ‹≈È≈Õ
È‘∆∫ ‘Ø Â ≈ ‘À ÓØ ‘ Â≈‹∂ È∞ Ó ≈«¬Ù ¯À ˜
ÙÏÈÓ ’≈,
¡≥ Ë ∂  ∆ ≈ Ó∂ ∫ ÓØ Â ∆ Ò∞ ‡ ≈ ‹≈Â∆ ‘À
◊∞ÒÙÈ Ó∂∫Õ
Ì≈Ú ¿∞ √ Ó≈Ò∆ Á≈ Ú∆ ’Ø ¬ ∆
‹Ú≈Ï È‘∆∫ «‹‘Û≈ «Ó‘È ˘ ‘∆
«Ó‘È Á≈ ¯Ò √ÓfiÁ≈ ‘ÀÕ ¿∞‘ «’≥È∂
Ó‘≈È ‘∞≥Á∂ ‘È, «‹‘Û∂ «¬«Â‘≈√ «Úº⁄
¡«‹‘∆ ̱«Ó’≈ ¡Á≈ ’Á∂ ‘È «‹Ú∂∫
‘È∂∆ ≈ ”⁄ ⁄πÍ’∂ «‹‘∂ ¡≈ ’∂ Âz∂Ò
¡≈͉∂ ÓØÂ∆ «Ï÷∂ ’∂ ⁄Ò∆ ‹ªÁ∆ ‘À Â∂
¿∞√ Á≈ ’ج∆ √≈È∆ È‘∆∫ ‘ÀÕ ¡º‹ «¬È∑ª
√≥◊≈Ó∆¡ª Á∆ Ù‘≈Á Á∆ A@@Ú∆∫
Ú∑◊
∂ „
≥ ÈΩ‹Ú≈Ȫ ÂØ∫ ¿∞√ ÙÏÈÓ Ú◊∆
«¬«Â‘≈√’ ̱«Ó’≈ Á∆ ¡≈√ ’Á∆ ‘ÀÕ
«Í¤Ò∂ Á‘≈«’¡ª Â’ «‹¿∞ ∫ Á∂ ‘∂
ˆÁ∆ Ï≈Ï∂ ¿∞ µ È∆-«¬º ’ ∆ Á∂ ÙÏÁ∆
¯’ª È≈Ò «’≈‚ ’Ú≈¬∆¡ª ‡∂ͪ,
Â’∆ª, ‘ºÊ «Ò÷ ‚≈«¬∆¡ª, Ò∂÷ª
«Úº ⁄ ‹∞ ¡ ≈È∆ ˘ Ú≥ ◊ ≈Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ
«¬È∑ª Á≈ «¬«Â‘≈√’ ÍzÓ≈‰ Á∂Ù Ì◊Â
Ô≈Á◊≈ ‘≈Ò Á∆ Ò≈«¬Ï∂  ∆ Á∂
«’≈‚ ”⁄ Ó»≥‘Ø∫ ÏØÒÁ≈ ‘À:
““ˆÁ Í≈‡∆ È∂ ˆ∞Ò≈Ó∆ «÷Ò≈¯
¡≈˜≈Á∆ Á≈ Í⁄Ó ⁄π º « ’¡≈ √∆Õ
¡È∂’ª √»Ï∆ª È∂ Ù‘∆Á∆ ‹≈Ó Í∆Â∂Õ
«¬√ Í≈‡∆ È∂ ˆ∞Ò≈Ó∆ È≈Ò «È„≈Ò
‘ج∆ «‘≥Á∆ ‹ÈÂ≈ Á∂ ı»È «Úº⁄ ¡≈˜≈Á∆
Á∆ ÈÚ∆∫ »‘ λ’ «ÁºÂ∆Õ «¬√ Á≈ «√º‡≈
¡º ‹ √≈‚∂ √≈‘Ó‰∂ ‘À Õ Ò≈√≈È∆
’∞  Ï≈È∆¡ª Á∆ ÒÛ∆ È∂ ¡≈˜≈Á∆
Íz ≈ ÍÂ∆ Ò¬∆ «¬º ’ ‘Ø  ÈÚª √¯≈
«¬«Â‘≈√ «Úº⁄ ‹ØÛ «ÁºÂ≈Õ
√≈‚∂ «¬‘ È≈¡∂ Í≈‡∆ Á∂ «ÈÔÓª
¡Â∂ ¡ÓÒª «Úº⁄Ø∫ ‘È:
A. ¬∂’Â≈ Á≈ ¯Ò: Ù’Â∆ ¡Â∂
¡≈˜≈Á∆
B. ¡È∂’Â≈ Á≈ «√º‡≈: ÁπÏÒÂ≈
Â∂ ˆ∞Ò≈Ó∆
C. ¬∂’Â≈ Á≈ Ó»Ò : √Ó≈‹Ú≈Á
D.¡È∂’Â≈ Á≈ Ó»Ò: √≈Ó≈‹Ú≈Á
Ô∞ º ◊ ÍÒ‡ «‘≈ ‘À ! ¡≈͉∂
’ÂºÚ Í»∂ ’Ø!
ÈΩ‹Ú≈ÈØ! ‹≈◊Ø! ¿∞·Ø!!
√πº«Â¡ª ˘ Ô∞º◊ Ï∆ ◊¬∂!
‘ Íz ’ ≈ Á∆ ˆ∞ Ò ≈Ó∆ ’∆
¡≈«Ê’, ’∆ ≈‹È∆Â’ ¡Â∂ ’∆
√Ó≈‹’ ‹Û∑ ÂØ∫ ¿∞÷∂Û √πº‡Ø! ÓÈ∞º÷Â≈
‘∆ √º⁄≈ ËÓ ‘ÀÕ
‹À ‹ÈÂ≈””
√Ø‘‰ «√≥ÿ Ì’È≈
¡«‹‘∂ ¿∞µ⁄∂-√πº⁄∂ ‡∆⁄∂ √È ˆÁ∆
Ï≈«Ï¡ª Á∆ ÂØ Á∆ Ú≈È∆ ”⁄Õ ¡º‹
ÒØ’ª Á∆ ¬∂’Â≈, √ªfi, Ì≈¬∆⁄≈∂ ˘
Â∆Ò∑≈-Â∆Ò∑≈ ’È Ò¬∆ «Ú¡≈Í’ ıÂ∂
¡≥Ïª ”Â∂ Ó≥‚≈ ‘∂ ‘ÈÕ ÒØ’ª ¿∞Í
¡È∂ ’ Íz ’ ≈ Á∂ ÏØ fi Á∆¡ª Í≥ ‚ ª
ÒºÁ∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª ‘ÈÕ «¯’» ˜«‘
Ë»Û∆ ‹≈ ‘∆ ‘ÀÕ ÒØ’ª Á∂ ‹ÈÓ «√ºË
ÓΩ«Ò’ Ó≈ÈÚ∆ ¡«Ë’≈ª ¿∞Í Èß◊∆
ÂÒÚ≈ Ò‡’ ‘∆ ‘ÀÕ «¬√ ÁΩ «Úº⁄
Ï≈Ï≈ Ì’È≈ Á∂ «¬‘ ÏØÒ ¡Â∂ AIAE
Á∂ Ù‘∆Áª Á∆ ÙÂ≈ÏÁ∆ «ÚÙ∂Ù «Ë¡≈È
«÷º⁄Á∆ ‘ÀÕ ˆÁ∆ Ï≈Ï∂, «¬«Â‘≈√ ÍzÂ∆
’Á∂ Ú∆ Ò’∆ Á∂ ¯’∆ È‘∆∫ ω∂Õ ¿∞‘
¡Â∆Â, «¬«Â‘≈√ ‹ª ÏπºÂª Á∂ Í»‹’
È‘∆∫ ω∂Õ ¿∞‘ AIDG ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú∆
¡≈ı∆ √≈‘ Â’ ÏπÒßÁ ¡≈Ú≈˜ ”⁄
‘Ø’≈ «Á≥Á∂ ‘∂ «’ ¡‹∂ √≈‚∂ ¡Â∂ √≈‚∂
¡Ó Ù‘∆Áª Á∂ √πÍ«È¡ª Á≈ √Ó≈‹
È‘∆∫ Ï«‰¡≈Õ ¿∞ ‘ «˜≥ Á ◊∆ Ì
«¬È’Ò≈Ï∆ √¯ ”Â∂ ‘∂Õ √≈Ì∂ ‘Øª
Á∆ Ù‘≈Á ÍzÂ∆ Ó«‘˜ ÙË≈Ú≈È ‘؉
Á∆ Ï‹≈¬∂, ¿∞È∑ª Á∂ ¡Ë»∂ ’≈˜ Ò¬∆
¿∞ ‘ ÈΩ ‹ Ú≈Ȫ, «’Â∆, «’√≈Ȫ,
¡Ωª ¡Â∂ ÏπºË∆‹∆Ú∆¡ª ˘ ¡≈͉∂
√Ó∂∫ Á∆¡ª ⁄π‰ΩÂ∆¡ª ˘ Óπı≈ÂÏ ‘؉
Ò¬∆ ¡º◊∂ ¡≈¿∞‰ Á≈ √ºÁ≈ «Á≥Á∂ ‘∂Õ
‹ÈÓ «ÁÈ, Ù‘∆Á∆ «ÁÈ,
√Ê≈ÍÈ≈ «ÁÈ ¡Â∂ ÙÂ≈ÏÁ∆ ¡≈¿∞∫Á∂
‹ªÁ∂ «‘≥ Á ∂ ‘ÈÕ «¬«Â‘≈√ Á∂
√≥Ú∂ÁÈÙ∆Ò Ú≈√ª È∂ √Ê≈ÍÂ∆ ¡Â∂
Ú≈«¬Â∆ ÂΩ Â∆«’¡ª È≈ÒØ∫ «¬È∑ª
«¬«Â‘≈√’ ÓΩ « ’¡ª ”Â∂ ¡≈͉≈
√≥Â∞«ÒÂ, Ì«Úº÷-Óπ÷∆ ¡Â∂ ÒØ’-Óπ÷∆
«Áz Ù ‡∆’Ø ‰ Ë≈È ’ ’∂ ¡≈͉∂
Í»Ú‹ª Á∂ ¡Ë»∂ «‘ ◊¬∂ «⁄ºÂ ”⁄
¡≈͉∂ ÏπÙ È≈Ò ¡≈͉∂ ¡≥Á≈˜ ”⁄
ı»Ï√» ≥◊ ÌÈ∂ ‘∞≥Á∂ ‘ÈÕ
¡º‹ ¡È∂’ª ’≈Ȫ ’’∂ Í≥‹≈Ï
Á∆ ‹∞¡≈È∆ ÍÁ∂√ª ÚºÒ ¿∞‚≈∆ Ó≈
‘∆ ‘ÀÕ ’Á∂ «Èº’Û∆ ¿∞Ó∂ ‘∆ ’Â≈
«√≥ÿ √≈Ì≈ È∂ Ú∆ ¡Ó∆’≈ ‹≈ ’∂
√≈«¬‰ «Ú«◊¡≈È Á∆ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
‘≈√Ò ’È Á≈ √πÍÈ≈ «Ò¡≈ √∆Õ ¿∞√
È∂ Ï’Ò∂ Ô»È∆Ú«√‡∆ Á≈ıÒ≈ «Ò¡≈Õ
«¬º’ «ÁÈ ¿∞√ È∂ ¡Ó∆’‰ ¡Ω ˘
Á∂Ù Ì◊ª ˘ Íz‰≈Ó ’Á∂ Á∂÷ ’∂ «¬√
Ï≈∂ ‹≈ȉ≈ ⁄≈«‘¡≈Õ ¿∞√ ¡Ω È∂
Áº«√¡≈, ““«¬√ «ÁÈ √≈‚≈ ¡Ó∆’≈
ˆ∞Ò≈Ó∆ ÂØ∫ ¡≈˜≈Á ‘Ø«¬¡≈ √∆Õ ¡√∆∫
¡≈˜≈Á∆ ÍÚ≈«È¡ª ˘ ’Á∂ Ú∆ Ì∞Ò≈
È‘∆∫ √’Á∂Õ““ ¿∞√ ÍÒ √≈Ì≈ «√ ÂØ∫
ÍÀ  ª Â’ fi≥ ‹ Ø « Û¡≈ «◊¡≈Õ ¿∞ √ ˘
«ı¡≈Òª Á∆¡ª Â≥◊ª È∂ ‘Ò»‰ ’∂ º÷
«ÁºÂ≈ «’ ¡√∆∫ ª «¬ºÊ∂ ¡≈ ◊¬∂ ÍÛ∑È
Ò¬∆Õ ‚≈Ò ’Ó≈¿∞‰ Ò¬∆Õ √≈‚∆
Óª ËÂ∆ ˆ∞Ò≈Ó ‘ÀÕ √≈˘ «¬ºÊ∂ ’∞Ò∆,
‚ÀÓ, ’≈Ò∂, ‚‡∆ «’‘≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «Íº¤∂
ÓπÒ’ ”⁄ √≈‚∂ ÒØ’ Ì∞º÷-Èß◊, ’˜∂,
Ï∆Ó≈∆, Ï∂’≈∆, √»Á÷Ø∆ ¡Â∂ ˜Ï Á∂
Ì≥È∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ ¡√∆∫ «Î ’∆ ‹≈◊Á∂
«¬È√≈È ‘ª ‹ª ı∞ÁÍz√Â? ¿∞‘Á∂ ¡≥Á
«Ú⁄≈ª Á≈ ±¯≈È ¿∞µ· ÷«Û∑¡≈Õ ¿∞‘
√≈Ì∂ «Í≥‚ Á∂ ‘∆ Á∂Ù Ì◊ ∞Ò∆¡≈
«√≥ÿ Í≈√ ¡≈«¬¡≈ ’Á≈ √∆Õ ¿∞‘Á∆
√≥ ◊  ÍÓ≈Èß Á , Ò≈Ò≈ ‘«Á¡≈Ò
Ú«◊¡ª È≈Ò ‘Ø ‰ Òº ◊ ∆Õ «Èº ’ Û≈
«Ú«Á¡≈Ê∆ Ï∂‘ºÁ ˜‘∆È ¡Â∂ «Âº÷Û≈
√∆Õ
¿∞ ‘ BA ¡ÍÀ Ò AIAC ˘
¡≈√‡∆¡≈ ”⁄ ω≈¬∆ ◊¬∆ “«‘≥Á∆
¡À √ Ø √ ∆¬∂ Ù È ¡≈¯ ÍÀ √ ∂ « ¯’ ’Ø √ ‡“
‹Ê∂Ï≥Á∆ Á∂ √≥Í’ «Úº⁄ ¡≈ «◊¡≈Õ
¿∞‘Á∂ «ÚÙ∂Ù ¡Â∂ Óπº„Ò∂ ¿∞µÁÓ È≈Ò
“ˆÁ“ ¡ıÏ≈ Ù∞» ‘Ø«¬¡≈Õ ¿∞‘ ‘ºÊ∆∫
ÓÙ∆È ⁄Ò≈ ’∂ «ÁÈ ≈ “ˆÁ“ Í⁄∂
Á∆ ¤Í≈¬∆, «Ò÷≈¬∆, Â˜Ó∂, Ú≥‚Ú≥‚≈¬∆ ¡Â∂ «ÚºÂ∆ ÒØÛª Á∆ Í»Â∆ Ò¬∆
√Ó«Í ‘Ø «◊¡≈Õ ˆÁ Í≈‡∆ Á≈
«Â≥È ≥◊ª fi≥‚≈ «‘≥Á», Óπ√«ÒÓ Â∂ «√º÷ª
Á∆ ¬∂’Â≈ Á≈ ÍzÂ∆’ ¡Â∂ «Ú⁄’≈
’≈√ ÂÒÚ≈ª √≥ÿÙ Á≈ «⁄≥È∑, Á≈
«‚˜≈¬∆È ’È ”⁄ Ú∆ ¿∞√ Á∆ ÍzÓπº÷
̱«Ó’≈ √∆Õ
ˆÁ ¡Â∂ ¡≈˜≈Á∆ Á∆ ‹º Á Ø ‹«‘Á «Úº⁄ ¿∞‘ ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á∂ È≈ÒÈ≈Ò ¡Ω  ª Á∂ «ÚÙ∂ Ù ÔØ ◊ Á≈È Á∂
Ó‘ºÂÚ ˘ Ï≈ı»Ï∆ √ÓfiÁ≈ √∆Õ √≈Ì∂
È∂ «Ò«÷¡≈ ‘À:
«‘≥ÁØ√Â≈È∆ ÒØ’ ¡≈Ó Ú≈˜È
¡≈͉∆¡ª ¡Ωª ˘ ÓÁª ÂØ∫ ‘∆‰
√ÓfiÁ∂ ‘ÈÕ ¡¯∆’≈ «Úº⁄ «‘≥ÁØ√Â≈È
Á∆¡ª Á∂Ú∆¡ª «‹‘Û∂ ’≥Ó ’ ‘∆¡ª
‘È «¬√ ÂØ∫ «‘≥ÁØ√Â≈È∆¡ª Á∂ ˆÒÂ
«ı¡≈Òª Á≈ ÷≥‚È ‘∞≥Á≈ ‘ÀÕ ¡¯∆’≈
Á∂ ÒØ’-«ÚØË∆ ’≈˘Èª ˘ ⁄’È≈⁄»
’È Ò¬∆ ¿∞µÊ∂ ◊∞‹≈Â∆ ¡Ωª È∂
ÓÁª È≈ÒØ∫ ⁄≈ ’ÁÓ ¡º◊∂ ‹≈ ’∂
‡≈’≈ ’∆Â≈ ‘ÀÕ ¿∞È∑ª ¡º◊∂ ‘Ø ’∂ ◊≥È∂
Á∂ ÷∂ λ’ √π‡
º Õ∂ ‹≈Ïª È≈Ò «ÌÛ∆¡ªÕ
‹∂Ò∑ ‹≈‰ ÂØ∫ È‘∆∫ ‚∆¡ªÕ
¡º ‹ Í≥ ‹ ≈Ï «Úº ⁄ ¡≈͉∂ ‘º ’ ª
Ò¬∆ ‘ ÓØ⁄∂ ”Â∂ ¡º◊∂ ‘Ø ’∂ ‹»fiÁ∆¡ª
ÈΩ‹Ú≈È ÒÛ’∆¡ª Ù‘∆Á ’Â≈ «√≥ÿ
√≈Ì≈ Á∆ Á»-¡≥Á∂Ù∆ ¡Â∂ ¡Ωª Á∆
«¬«Â‘≈√’ ̱«Ó’≈ Ï≈∂ √Ø⁄‰∆ Á∆ ‘∆
ÍπÙ‡∆ ’Á∆¡ª ÍzÂ∆ ‘∞≥Á∆¡ª ‘ÈÕ
Ù‘∆Á ’Â≈ «√≥ÿ √≈Ì≈ Á≈
Ï∂Ï≈’∆ È≈Ò ¿∞√ √Ó∂∫, ¿∞‘ Ú∆ ⁄Û∑Á∆
¿∞Ó∂ ’ΩÛ≈ √º⁄ «Ò÷‰≈ «¬¿∞∫ ‹≈ÍÁ≈
‘À «‹Ú∂∫ A@@ Ú∑∂ Ï≈¡Á ¿∞‘ ‘Ø Ú∆
«ÒÙ«’¡≈ ¡Â∂ «Èı«¡≈ ‘ÀÕ √≈Ì∂ È∂
«Ò«÷¡≈ ‘À:
““ÓÀ∫ «√≥ÿª ÂØ∫ Íπº¤Á≈ ‘ª «’ «‹È∑ª
˘ ◊∞» ◊Ø«Ï≥Á «√≥ÿ ‹∆ È∂ ¡≥«Óz ¤’≈
’∂ Ù∂ ωÈ≈ «√÷≈«¬¡≈ √∆Õ «¬º’-«¬º’
˘ √Ú≈-√Ú≈ Òº ÷ È≈Ò ÒÛÈ≈
«√÷≈«¬¡≈ √∆ Í ’∆ ‘∞‰ Í≥‹≈Ï «Úº⁄
«¬√ Â∑ª ¡≥«Óz ¤’≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À?
Í«‘Òª Ú◊∆ Ï‘≈Á∆ «√≥ÿª «Úº⁄
«’¿∞∫ È‘∆∫ ‘∆? «¬√ Á∂ ÁØ √ÏºÏ ‘ÈÕ
Í«‘Ò≈, ¿∞‘ ¡≈ÁÓ∆ «‹‘Û∂ ¡≥«ÓzÂ
ω≈¿∞∫Á∂ ‘È, ¿∞‘ ı∞Á ˆ∞Ò≈Ó ‘ÈÕ
◊∞Áπ¡≈«¡ª Á∂ ◊z≥Ê∆ ¡≥◊∂˜ ϪÁª
˘ fi∞’-fi∞’ ’∂ √Ò≈Ó ’Á∂ Á∂÷∂ ‹≈
√’Á∂ ‘ÈÕ ÌÒ≈ ‹∂ ¡«‹‘∂ È∆⁄ ÍπÙ
«‹‘Û∂ Ò∆‚ ω∂ ‘ج∂ ‘È Âª ¿∞È∑ª
«Úº⁄ ’∆ Â≈’ ¡Â∂ ÁÒ∂∆ ‘Ø √’Á∆
‘ÀÕ ‹Á Â’ ◊∞» ◊Ø«Ï≥Á «√≥ÿ ‹∆ Ú◊∂
Ù∂«ÁÒ Â∂ Ï‘≈Á ¡≈ÁÓ∆ Ò∆‚ È‘∆∫
‘∞≥Á∂ ÂÁ Â’ ’ج∆ ¡√ È‘∆∫ ‘ØÚ∂◊≈Õ
¡º‹-’ºÒ∑ Á∂ ‘≈Ò≈ ”Â∂ ¡º¤∆ Â∑ª
«È◊≈‘ Ó≈ ’∂ «√≥ÿª ˘ ⁄≈‘∆ÁÀ «’
¿∞‘ ˆ∞Ò≈Ó ¡Â∂ ‚≈’Ò ◊z≥Ê∆¡ª ˘
’º„ ’∂ Ï≈‘ Ó≈ÈÕ““
“ˆÁ“ ¡ıÏ≈ Á∆ Ó’Ï»Ò∆¡Â
È∂ √≈«‘ ¡≥Á ¤∞Í∆ ¡Ê≈‘ Ù’Â∆ Á≈
ÍzÓ≈‰ «ÁºÂ≈Õ ’Â≈ «√≥ÿ √≈Ì≈
Á∂Ù Ì◊ ¡≈˜≈Á∆ ÿ∞Ò≈‡∆¡≈ ‘∆ È‘∆∫
√◊Ø∫ «√Û∆, «È‘⁄≈Ú≈È ¡Â∂ ÍzÂ∆ϺË
’z ª Â∆’≈∆ ͺ  ’≈ ¡Â∂ ¡≈˜≈Á∆
Á√ßÏ [email protected]
√≥◊≈Ó Á≈ Ù‘∆Á ͺÂ’≈ Ú∆ ‘ÀÕ
⁄؇∆ Á≈ ’ÒÓ’≈, ¿∞ÒºÊ≈’≈,
’≈Ó≈ ¡Â∂ ‘ ıÂ∂ È≈Ò Ë≈¡
◊ÒÚº’Û∆ Í≈¿∞‰ Ú≈Ò≈ √≈Ì≈ ‘∆ √∆
«‹√ È∂ ˆÁ Í≈‡∆ Á∂ Ï≈È∆ ÍzË≈È
Ï≈Ï≈ √Ø‘‰ «√≥ÿ Ì’È≈ È≈Ò «Ú⁄≈Ú‡ªÁ≈ ’ ’∂ ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» ‹‘≈˜
˘ ‹Ï∆ ÓØÛ∂ ‹≈‰ ÓΩ’∂ Ôؒؑ≈Ó≈ «Ú÷∂
B@@ «Í√ÂΩÒ Â∂ B@@@ ◊ØÒ∆¡ª ÁØ
Í∂ ‡ ∆¡ª ”⁄ Ï≥ Á ’ ’∂ ‹‘≈˜ ”⁄
Í‘∞≥⁄Á∆¡ª ’∆Â∆¡ªÕ
«¬‘ √≈Ì≈ ‘∆ √∆ «‹‘Û≈ ¡‹∂
‹∞¡≈È∆ Á∆ √ÁÒ ”Â∂ ’ÁÓ «‡’≈ «‘≈
√∆ Í ¡Ó∆’≈ ¤º‚ ’∂ ¡≈͉∂ Á∂Ù
¡≈«¬¡≈Õ ¯Ω‹∆ ¤≈¿∞‰∆¡ª ”⁄ √≥Í’
ω≈¬∂Õ ˆÁ Á∆ Â≈∆÷ «ÓÊ∆ Í
«’Í≈Ò∂ Á∆ ˆºÁ≈∆ È≈Ò ˆÁ Á∆
√»‘ «ÓÒ‰ ”Â∂ ¯Ω‹∆¡ª ˘ «È‘ºÊ∂ ’
«ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ «◊z¯Â≈∆¡ª, ’∂√ª ¡Â∂
‹∂Ò∑ª, Ϊ√∆¡ª Á≈ ⁄º’ Â∂˜ ‘Ø«¬¡≈Õ
√≈Ì≈ ı∞Á Ì≈Ú∂∫ Ï⁄ «È’«Ò¡≈ √∆Õ
¡¯◊≈«È√Â≈È Á∆ √‘ºÁ Í≈ ’ ’∂
√πº«÷¡Â Ï≈‘ ‹≈ √’Á≈ √∆ Í ¿∞‘
ˆÁ∆ ◊»≥‹ª Ô≈Á ’«Á¡ª Ú≈Í√ ÓπÛ
¡≈«¬¡≈Õ
ω∆ «√ Ù∂ª Á∂ ’∆ ‹≈‰≈ ̺‹
’∂3
ˆÁ∆ ◊∆ ◊≈¿∞∫Á≈ ¿∞‘ ÒØ’ª
”⁄ ’≥Ó ’È Òº◊≈Õ ¿∞‘˘ «◊z¯Â≈
’ «Ò¡≈ «◊¡≈Õ «ÚÙ∂Ù ¡Á≈Ò «Úº⁄
Ϊ√∆ Á∆ √˜≈ √π‰≈¬∆ ◊¬∆Õ «¬‘ Ϊ√∆
‡Ò √’Á∆ √∆ Í √≈Ì≈ ¡≈͉∂
«ÓÙÈ Á∆ ÓÙ≈Ò ‹◊Á∆ ¡Â∂ ÓÿÁ∆
º÷‰ Ò¬∆ Ϊ√∆ Á∆ Í∆∫ÿ fi»‡ ‹≈‰≈
‘∆ «Ï‘Â √ÓfiÁ≈ √∆Õ ¿∞√ ˘ ¡«‘√≈√
‘Ø «◊¡≈ √∆ «’ «¬º’ Ú≈ ª “ˆÁ“
˘ ◊≥Ì∆ ͤ≈Û Úº‹ ◊¬∆, ‘∞‰ ÓÂ≈Ï∆
ω ’∂ ı∞ Á Óº ⁄ ‰≈ ‘∆ «Ú⁄≈ª Á∆
ØÙÈ∆ ÎÀÒ≈¿∞‰≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
¡≈ı √≈Ì∂ ˘ √≈Ê∆¡ª √Ó∂Â
Ϊ√∆ ”Â∂ Ò‡’≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ’ج∆
√≈„∂ ¡·≈ª Ú«∑¡ª Á≈ ’Â≈ «√≥ÿ
√≈Ì≈ «‹≥ È ≈ ◊º Ì » AIAE ”⁄ √∆,
[email protected] ÙÂ≈ÏÁ∆ ÓΩ’∂ ¡Â∂ Ì«Úº÷ «Úº⁄
Ú∆ ˙È≈ ‘∆ Ì ‹∞¡≈È ÍzÂ∆ ‘∞≥Á≈
‘∂◊≈Õ ÈÚ∆∫ ‹∞¡≈È∆ Á∂ ◊ˇ Òº◊ ’∂
«ÓÒÁ≈ ‘∂◊≈Õ ÈÚ∆∫ ÍÈ∆∆ È≈Ò ‹Ø‡∆
Í≈ ’∂ ◊∆ ◊≈¿∞∫Á≈ ‘∂◊≈ ‹Ø ¿∞√ Á∆
’ÒÓ È∂ «Ò«÷¡≈ ¡Â∂ ¿∞ √ È∂ ı∞ Á
◊≈«¬¡≈ √∆:
‹Ø ’ج∆ Í»¤∂ «’ ’ΩÈ ‘Ø Â∞Ó
ÂØ ’«‘ ÁØ Ï≈ˆ∆ ‘À È≈Ó Ó∂≈
˜∞ÒÓ «Ó‡≈È≈ ‘Ó≈≈ Í∂Ù≈
ˆÁ ’È≈ ‘À ’≈Ó ¡ÍÈ≈
ÈÓ≈˜ √≥«Ë¡≈ Ô‘∆ ‘Ó≈∆
¡Ω Í≈· Í»‹≈ √Ì Ô‘∆ ‘À
ËÓ ’Ó √Ì Ô‘∆ ‘À ‘Ó≈≈,
Ô‘∆ ı∞Á≈ ¡Ω ≈Ó ¡ÍÈ≈Õ
¡‹Ø’∂ È≈˜∞’ ÁΩ «Úº⁄ ÓπÒ’ Á∆
Ï∂Û∆ «’È≈∂ Ò≈¿∞‰ Ò¬∆ √≈Ó≈‹∆
◊ÒÏ∂ ˘ Ú◊≈‘ Ó≈È≈, ‹◊∆» Í»≥‹∆ÍÂ∆ Óº’Û‹≈Ò ÂØ∫ Óπ’ ‘؉≈,
«¯’≈Íz√Â∆, ˜≈Â-Íz√Â∆, ˆ∆Ï∆,
Ï∂’≈∆, «ÚÂ’∂Ï≈˜∆ ¡Â∂ ˜Ï ˜∞ÒÓ
ÂØ ∫ Óπ ’ Â, ¡≈˜≈Á, ı∞ Ù ‘≈Ò, ¡Â∂
√ªfi∆Ú≈ÒÂ≈ Ì«¡≈ «È˜≈Ó «√‹‰
Ò¬∆ ⁄∂ÂÈ≈ Á∂ ⁄≈ȉ Á≈ ¤º‡≈ Á∂‰≈
[email protected] ÙÂ≈ÏÁ∆ Á≈ ÓÈØÊ ‘ØÚ∂Õ «¬‘Ø
Ú’Â Á∆ ¡≈Ú≈˜ ‘ÀÕ «¬«Â‘≈√ Á∆ ¡º÷
√Á≈ ‹≈◊Á∆ ¡Â∂ ‹◊Á∆ «‘≥Á∆ ‘ÀÕ
‚≈‘«„¡ª ˘ ¡ÀÚ∂∫ Ì∞Ò∂÷≈ ‘∞≥Á≈ ‘À «’
«¬«Â‘≈√ ¿∞È∑ª Á∆ ÓÈÓ˜∆ Á∆ ÂØ
Â∞∂◊≈ ¡Â∂ ¿∞È∑ª ÓπÂ≈Ï’ Á∂÷∂◊≈Õ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
21
ÓØÁ∆ √’≈ Á∂ Ó˜Á» «ÚØË∆ ““«’ √πË≈ª”” «÷Ò≈¯ Ø‘-Óπ˜≈‘≈ ‘Ø«¬¡≈
’∂∫Á √’≈ ˘ «’ ’˘Èª «Úº⁄ Ó˜Á» «ÚØË∆ √Ø˪ ºÁ ’È Ò¬∆ Ó≥◊ ͺÂ Ì∂«‹¡≈
’∂ ∫ Á Á∆ ÓØ Á ∆ √’≈ Úº Ò Ø ∫
ÈÚ¿∞Á≈Ú≈Á∆ È∆Â∆¡ª «‘ «’Â
’˘Èª «Úº ⁄ Ó˜Á»  «ÚØ Ë ∆ √Ø Ë ª
«÷Ò≈¯ ¡º ‹ ‡À ’ √‡≈¬∆Ò-‘Ω ˜ ∆
’≈Ó◊≈ Ô» È ∆¡È ¡Â∂ ’≈÷≈È≈
Ó˜Á» Ô»È∆¡È ÚºÒØ∫ ‚∆.√∆. Á¯Â
”Â∂ ˜Ø  Á≈ Óπ ‹ ≈‘≈ ’∆Â≈ «◊¡≈Õ
Ó˜Á» ‹ºÊ∂Ï≥Á∆¡ª È∂ ¡÷ΩÂ∆ «’Â
√πË≈ª Á∆ «Âº÷∆ ¡ÒØ⁄È≈ ’Á∂ ‘ج∂
Ì≈ √’≈ ÂØ∫ ÿØ Ó˜Á» «ÚØË∆
È∆Â∆ ºÁ ’È Á∆ Ó≥◊ ’∆Â∆Õ ‚∆.√∆.
Ò∞«Ë¡≈‰≈ ≈‘∆∫ Ì≈ √’≈ ˘ «¬√
√Ï≥Ë∆ Ó≥◊ ͺÂ Ì∂«‹¡≈ «◊¡≈ ‘ÀÕ
‹ºÊ∂Ï≥Á∆¡ª Á∂ ÏπÒ≈«¡ª È∂ Óπ‹≈‘∂ ˘
√≥ÏØËÈ ’Á∂ ‘ج∂ «’‘≈ «’ Í«‘Òª ‘∆
√Ó≈¬∂Á≈ Ó˜Á»ª Á∆ «Ó‘È Á∆
«Ì¡≥’ Ò∞º‡ ’ ‘∂ ‘È «‹√ Ú‹Ø∫
Ó˜Á» ◊∆Ï∆-ÏÁ‘≈Ò∆ Á∂ √Â≈¬∂ ‘ج∂
‘ÈÕ ““«’ √πË≈ª““ ’≈È Ó˜Á»ª
Á∆ Ò∞º‡ ‘Ø «Âº÷∆ ‘ØÚ∂◊∆Õ «¬√ «÷Ò≈¯
Ó˜Á»ª «Úº⁄ Ì≈∆ Ø‘ ‘ÀÕ ‹∂’ ÓØÁ∆
√’≈ È∂ «¬‘ È∆Â∆ ºÁ È‘∆∫ ’∆Â∆
ª ‘≈’Óª ˘ «Âº÷∂ Ó˜Á» ÿØˇ Á≈
√≈‘Ó‰≈ ’È≈ ÍÚ∂◊≈Õ
ÏπÒ≈«¡ª È∂ «’‘≈ «’ Ó˜Á»ª
È∂ Â’Û∂ ÿØˇ ÒÛ ’∂ ’˘È∆ «’Â
‘º’ Íz≈Í ’∆Â∂ √ÈÕ ÌªÚ∂∫ Á∂Ù Á∂
«’ ’˘È Ï‘∞ «„ººÒ∂-„≈Ò∂ ‘È
¡Â∂ «¬‘ Ú∆ Ï‘∞ ÿº‡ ‘∆ Ò≈◊» ‘∞≥Á∂
‘ÈÕ «√Î √ºÂ ’∞ Î∆√Á∆ Ó˜Á»ª ˘
‘∆ «’ ’˘Èª «‘ ’∞ºfi ‘º’ «ÓÒÁ∂
‘ÈÕ «¬‘ ‹ºÊ∂Ï≥Á ÷∂Â Á∂ Ó˜Á» ‘È
«‹‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ Úº‚∆ «◊‰Â∆ √’≈∆
÷∂Â Á∂ Ó˜Á»ª Á∆ ‘ÀÕ Í «¬‘ «„ºÒ∂„≈Ò∂ ¡Â∂ ÿº‡ Ò≈◊» ‘؉ Ú≈ˇ∂ «’Â
’˘È Ú∆ ÷ÂÓ ’∆Â∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
Ó˜Á»  ‹º Ê ∂ Ï ≥ Á ‘Ø ’∂ Ó≈Ò’ª ¡Â∂
√’≈ ”Â∂ ÁÏ≈¡ ω≈ ’∂ ’∞ºfi È≈
’∞ºfi ‘º’ ‘≈«√Ò ’ ÒÀ∫Á∂ √ÈÕ Á∂√∆«ÚÁ∂ Ù ∆ √Ó≈¬∂ Á ≈ª ˘ Ì≈ Á∂
«’ ’˘È Úº‚∆ √Óº«√¡≈ Ó«‘√»√
‘∞ ≥ Á ∂ ‘ÈÕ «¬√ Ò¬∆ «’ ’˘Èª
«Úº⁄ Ó˜Á» «ÚØË∆ √Ø˪ ¡Â∂ «¬‘Ȫ
˘ ÷ÂÓ ’È≈ √’≈ª Á≈ Úº ‚ ≈
¬∂ ‹ ≥ ‚ ≈ «‘≈ ‘À Õ ¡√Ò «Úº ⁄ ÓØ Á ∆
√’≈ «Í¤Ò∆ ’ª◊√ √’≈
Á∆¡ª È∆Â∆¡ª ˘ ‘∆ ‘Ø √÷Â∆ ¡Â∂
Â∂˜∆ È≈ˇ ¡º◊∂ ÚË≈ ‘∆ ‘ÀÕ ÓØÁ∆
√’≈ È∂ «¬√ Í≈√∂ Úº‚∂ ’ÁÓ ⁄πº’∂
‘ÈÕ ““Ùz Ó ∂ Ú ‹ÔÂ∂ “ “ ÔØ ‹ È≈ «‘Â
““«¬≥√ÍÀ’‡ ≈‹““ ÷ÂÓ ’È Á∂ Ȫ
”Â∂ √Ó≈¬∂ Á ≈ª ˘ «’ ’˘Èª
Á∆¡ª ˺‹∆¡ª ¿∞‚≈¿∞‰ Á∆ ’˘È∆ ÂΩ
”Â∂ ‘Ø ÚË∂∂ ÷πºÒ Á∂ «ÁºÂ∆ ◊¬∆ ‘ÀÕ
√Ó≈¬∂Á≈ ÷πÁ «¬‘ «Ò÷ ’∂ «¬≥‡ÈÀµ‡
”Â∂ ⁄≈Û Á∂‰◊∂ «’ ¿∞‘ «’ ’˘È
Ò≈◊» ’ ‘∂ ‘ÈÕ «’ «¬≥√ÍÀ’‡
«’√ ’≈÷≈È∂ «Úº ⁄ ‹ª⁄-ÍÛÂ≈Ò
’È ‹≈‰◊∂ «¬‘ ’≥ « Í¿± ‡  Á∆
Ò≈‡∆ ÂØ∫ ÂÀ¡ ‘ØÚ∂◊≈!
«¬√ ÂØ ∫ Í«‘Òª ÓØ Á ∆ √’≈
ÎÀ’‡∆ ¡À’‡ AIDH, ‡z∂‚ Ô»È∆¡È
¡À’‡ AIBF, √È¡Â∆ fi◊Û≈ ’˘È
AIDH, ·∂’≈ Ó˜Á»∆ (√≥⁄≈ÒÈ ¡Â∂
÷≈ÂÓ≈) ’˘È AIGA, ¡ÍzÀ∫«‡√ ¡À’‡
AIFA ÂØ∫ ÒÀ ’∂ ‘Ø √≈∂ «’ ’˘Èª
˘ ’Ó˜Ø ¡Â∂ „∆Ò≈ ’È Á∂ √πfi≈Úª
˘ ÓÈ‹»∆ Á∂ ⁄πº’∆ ‘ÀÕ ‘؉≈ ª «¬‘
⁄≈‘∆Á≈ √∆ «’ √≈∆¡ª ’≥Ó Ê≈Úª ”Â∂
«’ ’˘È Ò≈◊» ‘؉ ¡Â∂ «¬‘Ȫ
˘ Ó˜Á»  ª Á∂ ͺ ÷ «Úº ⁄ ‘Ø  √÷Â
ω≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ Í ÓØ Á ∆ √’≈
¿∞Ò‡∆ ◊≥◊≈ Ú‘≈ ‘∆ ‘ÀÕ «‹ºÊ∂ Í«‘Òª
’≈÷≈È≈ ’˘È, AIDH «‘ A@
‹ª Úº Ë Ó˜Á»  ª («‹º Ê ∂ «Ï‹Ò∆ Á≈
«¬√Â∂Ó≈Ò ‘∞≥Á≈ ‘ØÚ∂) ¡Â∂ B@ ‹ª ÚºË
Ó˜Á»ª («‹ºÊ∂ «Ï‹Ò∆ Á∆ ÚÂØ∫ È≈
‘∞ ≥ Á ∆ ‘Ø Ú ∂ ) Ú≈ˇ∂ ’≈÷≈«È¡ª «Úº ⁄
Ò≈◊» ‘∞≥Á≈ √∆, ‘∞‰ «¬√˘ ’zÓÚ≈ B@
¡Â∂ D@ Ó˜Á» ’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ
«¬√ Âª Ó˜Á»ª Á∆ Ï‘∞«◊‰Â∆ ˘
’˘È∆ ÂΩ ”Â∂ Ó≈Ò’ ‘ ‘º’ ÂØ∫ Úªfi≈
’ √’Á∂ ‘ÈÕ Á»‹≈, ¡«‹‘∂ ’ÁÓª
È≈ˇ ¤Ø‡∂-¤Ø‡∂ ’≈÷≈È≈ Ó≈Ò’ª Á∆
Úº‚∆ «◊‰Â∆ ’≈÷≈È≈ ’˘È Á∂ ÿ∂∂
ÂØ∫ Ï≈‘ ‘Ø ‹≈Ú∂◊∆ ¡Â∂ Ó˜Á»ª ˘
«¬√ ’˘È «‘ «ÓÒ‰ Ú≈ˇ∆
«˜≥Ó∂Á≈∆ ÂØ∫ ¿∞‘Ȫ ˘ ’˘È∆ ÂΩ ”Â∂
Í»∆ ¤∞º‡∆ «ÓÒ ‹≈Ú∂◊∆Õ
«’ ’˘Èª «Úº⁄ ’∆Â∆¡ª ‹≈
‘∆¡ª Ó˜Á»  «ÚØ Ë ∆ √Ø Ë ª Ò¬∆
Ó˜Á»  ª Ò¬∆ Ô» È ∆¡È ω≈¿∞ ‰ ≈
ÓπÙ’Ò ’È Á≈ √πfi≈¡ Ú∆ ÓȘ»
’∆Â≈ «◊¡≈ ‘À Õ Í«‘Òª «’√∂ Ú∆
’≈÷≈È∂ ‹ª ’≥ÍÈ∆ «Úº⁄ A@ Î∆√Á∆
‹ª A@@ Ó˜Á»  «ÓÒ’∂ Ô» È ∆¡È
«‹√‡‚ ’Ú≈ √’Á∂ √ÈÕ Í ‘∞‰
«¬‘ «◊‰Â∆ ÚË≈ ’∂ C@ Î∆√Á∆ ’∆Â∆
‹≈ ‘∆ ‘À Õ ·∂ ’ ≈ Ó˜Á»  ª Ò¬∆
ω≈«¬¡≈ «◊¡≈ ·∂’≈ Ó˜Á»∆ ’˘È,
AIGA Ú∆ ‘∞‰ B@ ‹ª «¬√ ÂØ∫ ÚºË
Ó˜Á»ª Ú≈ˇ∂ ’≈÷≈È∂ ”Â∂ Ò≈◊» ‘؉
Á∆ ‹◊≈ E@ ‹ª «¬√ ÂØ∫ ÚºË Ó˜Á»ª
Ú≈ˇ∂ ’≈÷≈È∂ ”Â∂ Ò≈◊» ’È Á≈
√πfi≈¡ ÓȘ» ‘Ø ⁄πº«’¡≈ ‘ÀÕ «¬‘ √ØË
Ò≈◊» ‘؉ Á≈ ¡Ê ‘ØÚ∂◊≈ «’ ’˘È∆
ÂΩ ”Â∂ Ú∆ ·∂’≈ Ó˜Á»ª Á∆ «Ì¡≥’
Ò∞º‡ ”Â∂ ’ج∆ Ø’ È‘∆∫ ‘ØÚ∂◊∆Õ È≈ˇ
‘∆ «’√∂ √È¡Â∆ fi◊Û∂ «Úº⁄ Ó≈Ò’ª
”Â∂ «’√∂ «’√Ó Á∆ ’˘È∆ ’≈Ú≈¬∆
Á∆¡ª ÓÁª ‘‡≈¬∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª ‘ÈÕ
«’ ’˘Èª «Úº⁄ ’∆Â∆ ‹≈ ‘∆ «¬º’
‘Ø  √Ø Ë ÂØ ∫ Ï≈¡Á C@@ ÂØ ∫ ÿº ‡
Ó˜Á»ª Ú≈ˇ∂ ’≈÷≈È∂ ˘ Ó≈Ò’ ’Á∂
Ú∆ Ï≥Á ’ √’∂◊≈Õ «¬√ Ú≈√Â∂ ¿∞√˘
√’≈ ‹ª ¡Á≈Ò ÂØ∫ ’ج∆ ¡≈«◊¡≈
ÒÀ‰ Á∆ ÒØÛ È‘∆∫ ÍÚ∂◊∆Õ È≈ˇ ‘∆
’≈÷≈È∂ È≈ˇ ‹∞ Û ∂ «’√∂ fi◊Û∂ ˘
«’ ¡Á≈Ò «Úº⁄ ÒÀ ‹≈‰ Ò¬∆ ‘∞‰
«Â≥È √≈Ò Á≈ √Óª «Ó«Ê¡≈ ‹≈ «‘≈
‘ÀÕ «¬√ √Ï≥Ë∆ Í«‘Òª ’ج∆ √Ó∂∫ Á∆
’ج∆ ‘ºÁ È‘∆∫ √∆Õ ¡Ωª Á∆ ≈ Á∆
«‚¿± ‡ ∆ ”Â∂ ÓÈ≈‘∆¡ª ˘ Ú∆ «„º Ò ≈
’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ Íº’∂ Ó˜Á»ª Á∆ ʪ
‡z∂È∆ Ó˜Á»ª ˘ ÌÂ∆ ’È Ï≈∂ √Ø˪
’∆Â∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª ‘ÈÕ «¬√Á∂ È≈ˇ
‘∆ «¬º’ «ÂÓ≈‘∆ «Úº⁄ ˙Ú ‡≈¬∆Ó Á∆
‘ºÁ E@ ÂØ∫ ÚË≈ ’∂ A@@ ÿ≥‡∂ ’∆Â∆
‹≈ ‘∆ ‘ÀÕ Í«‘Òª ‘∆ Ó˜Á» «¬º’
Ó‘∆È∂ «Úº⁄ E@ ÂØ∫ AB@ ÿ≥‡∂ ˙Ú
‡≈¬∆Ó ’≥Ó ’Á∂ ‘ÈÕ «¬‘ √ØË Ò≈◊»
‘؉ ÂØ∫ Ï≈¡Á ’∆ ‘≈Ò ω∂◊∆ «¬‘
√Ó«fi¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ ÏπÒ≈«¡ª È∂
«’‘≈ «’ ¡º ‹ Í»  ∂ √≥ √ ≈ «Úº ⁄
√Ó≈¬∂Á≈≈ ÍzÏ≥Ë ¡≈ÒÓ∆ ¡≈«Ê’
√≥’‡ Á≈ «Ù’≈ ‘ÀÕ Ì≈ Ú∆ «¬√ ÂØ∫
¡¤»Â≈ È‘∆∫ ‘ÀÕ ‹ÒÁ ‘∆ «¬‘ √≥’‡
«¬º’ «Ú√Î؇ Á≈ »Í ÒÀ‰ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ
‘≈’Ó √≥ ’ ‡ Á≈ ÏØ fi Ó˜Á»  ª ¡Â∂
«’Â∆¡ª ”Â∂ ÒºÁ ‘∂ ‘ÈÕ Í»∂ √≥√≈
«Úº⁄ √’≈ª Á∆¡ª ÈÚ¿∞Á≈Ú≈Á∆
È∆Â∆¡ª «‘ «’ ’˘Èª ”⁄
√Ó≈¬∂Á≈∆ ͺ÷∆ ¡Â∂ Ó˜Á» «ÚØË∆
√Ø˪ «÷Ò≈¯ ÿØˇ ¿∞µ· ‘∂ ‘ÈÕ «¬√
√Ó∂∫ «¬‡Ò∆ «Úº⁄ Òº÷ª Ó˜Á» √’≈
Á∂ «’ √πË≈ª «Ú∞ºË √Û’ª ”Â∂ ‘ÈÕ
Ì≈ Á∂ Ó˜Á» Ú∆ ⁄πºÍ⁄≈Í ÏÀ·∂ È‘∆∫
«‘‰◊∂Õ ¡º‹ Á≈ «¬‘ Óπ‹≈‘≈ √’≈
˘ «¬√ ◊ºÒ Á∆ ’Û∆ ⁄∂Â≈ÚÈ∆ ‘À «’
«’ ’˘Èª ”⁄ ’∆Â∆¡ª √Ø˪ Ú≈«Í√
Ò¬∆¡ª ‹≈‰, Ó˜Á»ª Á∂ ͺ÷ «Úº⁄
«’ ’˘Èª ˘ Әϻ  ω≈«¬¡≈
‹≈Ú∂, ÈÚ¿∞Á≈Ú≈Á∆ È∆Â∆¡ª ºÁ
‘Ø‰Õ ‹∂’ √’≈ «¬È∑ª È∆Â∆¡ª ˘
˜≈∆ º÷Á∆ ‘À ª Ó˜Á» ¡Â∂ «’Â∆
ÒØ’ √Ó≈¬∂Á≈ª ¡Â∂ √’≈ ˘ ⁄ÀÈ
Á∆ È∆∫Á È‘∆∫ √Ω‰ Á∂‰◊∂Õ
Óπ ˜ ≈‘∂ ˘ ‡À ’ √‡≈¬∆Ò-‘Ω ˜ ∆
’≈Ó◊≈ Ô»È∆¡È, Í≥‹≈Ï Á∂ ÍzË≈È
≈‹«Ú≥Á, ’≈÷≈È≈ Ó˜Á» Ô»È∆¡È,
Í≥‹≈Ï Á∂ ÍzË≈È Ò÷«Ú≥Á, ÈΩ‹Ú≈È
Ì≈ √Ì≈ Á∂ ¡≈◊» ’∞Ò«Ú≥Á, ÓØÒ‚
¡À ∫ ‚ √‡∆Ò Ú’‹ Ô» È ∆¡È Á∂
ÍzË≈È ‘«‹≥Á «√≥ÿ √Ó∂ ‘Ø ÒØ’
¡≈◊»¡ª È∂ √≥ÏØ«Ë ’∆Â≈Õ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
22
’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» ÂØ∫ ¡º‹ º’ È√ÒÚ≈Á Á≈ √¯
Í«Ó≥Á ’Ω √ÚÀ⁄ (¬∆√Û»)
ÍÚ≈√ «¬º ’ ¡«‹‘≈ ’∞ Á Â∆
‹À«Ú’ ÚÂ≈≈ ‘À, ‹ÁØ∫ ‹∆Ú ˘ «¬º’
ʪ ÂØ∫ ÌØ‹È Íz≈Í ȑ∆∫ ‘∞≥Á≈ ª ¿∞‘
ÌØ‹È Á∆ Ì≈Ò «Úº⁄ Á» Áπ≈‚∂ Í‘∞≥⁄Á≈
‘À Õ «Ú’«√ ÓÈ∞ º ÷ «Úº ⁄ √Ø ⁄ ‰,
«Ú⁄≈È Á∆ Íz«’«¡≈ «˜¡≈Á≈ ‘؉
’’∂ ¿∞‘ «¬√ ˘ ¤∂Â∆ ◊z«‘‰ ’Á≈
‘ÀÕ «¬√∂ ÚÂ≈∂ Á∂ ¡≥Â◊ AIÚ∆∫
√Á∆ Á∂ ¡≥ «Úº⁄ Â∂ Ú∆‘Ú∆∫ √Á∆ Á∂
Ù∞» «Úº⁄ ‹ÁØ∫ Ì≈ Â∂ ¡≥◊∂˜ ≈‹
’ «‘≈ √∆ ¿∞ √ È∂ «’√≈Ȫ Á∆¡ª
˜Ó∆Ȫ Â∂ Ó≈Ò∆¡≈ (‡À’√) ¡≈ÓÁÈ
È≈ÒØ∫ «’Â∂ «˜¡≈Á≈ ÚË≈ «ÁºÂ≈ √∆ «’
¿∞ ‘ Á∂ ‰ ÂØ ∫ ¡√Óº Ê √È, ¿∞ Í Ø ∫
◊∆Ï∆, ’≥◊≈Ò∆ Â∂ ÿ≈Â’ «ÏÓ≈∆¡ª
È∂ ¿∞‘Ȫ Á≈ ‹∆‰≈ ‘≈Ó ’ «ÁºÂ≈
√∆Õ ’∞ º fi «’√≈È «‹‘Û∂ ¡≥ ◊ ∂ ˜ Á∂
ÚÎ≈Á≈ «√Í≈‘∆ «‘ ⁄π º ’ ∂ √È,
Ó‘≈≈‰∆ «Ú’‡Ø  ∆¡≈ Á∆ Î∂  ∆ √Ó∂ ∫
¿∞ ‘ Ȫ È∂ ’À È ∂ ‚ ≈ ¡Ó∆’≈ Á∆
√π ‘ ≈Ú‰∆ ËÂ∆ ˘ Á∂ « ÷¡≈ ¡Â∂
«Ó‘È ’’∂ ¡≈͉∂ ‹∆ÚÈ ˘
ÚË∆¡≈ ω≈¿∞ ‰ Ò¬∆ ’À È ∂ ‚ ≈ Á∆
ËÂ∆ ÚºÒ ÍÚ≈√ Ù∞» ’ «ÁºÂ≈Õ
Í«‘Òª Í«‘Ò Âª ÊØÛ∑∂ ÒØ’ ¡≈¿∞∫Á∂ √È
Í ‹ÁØ∫ «¬‘ «◊‰Â∆ Úˉ Òº◊∆ ª
«¬ÊØ∫ Á∂ ’∞ºfi ◊Ø∂ ÒØ’ª ˘, ⁄∆È∆¡ª,
‹Í≈È∆¡ª Â∂ Ì≈Â∆¡ª Á∆ √ıÂ
«Ó‘È «‹√ È≈Ò ¿∞‘Ȫ È∂ ¡≈͉∂
Ó≈Ò’ª Á∂ «ÁÒª «Úº⁄ ʪ ω≈¿∞‰∆
Ù∞» ’ «ÁºÂ∆ √∆, ⁄≥◊∆ È≈ Òº◊∆Õ «¬√
Âª Ó˜Á»ª ˘ Ú≥«‚¡≈ ‹≈‰ Òº«◊¡≈Õ
ÍÚ≈√∆ Ó˜Á»ª ˘ ÿº‡ ÂÈ÷≈‘ «ÁºÂ∆
‹ªÁ∆ Â∂ È√Ò∆ ÈÙÂª «‹Ú∂∫ «¬≥‚∆¡È
‚Ω◊ Ú◊∂ ÿ‡∆¡≈ «ÚÙ∂Ù‰ª È≈Ò ‘
ؘ ÿ≈«¬Ò ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ √∆Õ «¬√ √Ì
’≈√∂ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ¿∞‘ ’≥Ó ’È Ò¬∆
Әϻ √È Â∂ ‘∞‰ ¿∞‘Ȫ ˘ ‘ΩÒ∆ ‘ΩÒ∆
¡≈͉∆ ˆ∞Ò≈Ó∆ Á∆ √Ófi Ú∆ ¡≈¿∞‰
Òº◊ ◊¬∆ √∆Õ
[email protected] «Úº⁄ ‹ÁØ∫ Ì≈Â∆¡ª Á∆
«◊‰Â∆ Úˉ Òº◊∆ ª ’ÀÈ∂‚≈ Á∆
√’≈ È∂ «¬‘ ’≈˘È ω≈ «ÁºÂ≈ «’
’ÀÈ∂‚≈ «Úº⁄ ¿∞‘∆ Á≈÷Ò ‘Ø √’Á≈ ‘À
‹Ø ¡‡∞º‡ √Î Á∂ ≈‘∆∫ «√ºË∆ «‡’‡ ÒÀ
’∂ ¡≈Ú∂ ¡Â∂ B@@ ‚≈Ò ¿∞√ ’ØÒ ‘ØÚÕ∂
«¬‘ ’≈˘È È√Ò∆ «ÚÂ’∂ Á∂ «‘Â
«ÚÙ∂ Ù ’’∂ Ì≈Â∆¡ª Ò¬∆ ‘∆
ω≈«¬¡≈ «◊¡≈ √∆Õ Í «√Û∑ Á∂ ͺ’∂
Ì≈Â∆ ¡≈͉∂ Ì≈¬∆ Ìº Í ‰ Á∂
√«‘ÔØ◊ √Á’≈ Ùª Í»∆¡ª ’’∂ Ú∆
¡≈¿∞‰Ø È≈ ‘‡∂Õ AIAC «Úº⁄ CE Ì≈Â∆
¡≈͉∆ ’≈˘È∆ ÒÛ≈¬∆ ÒÛ ’∂ «¬√
ËÂ∆ Á∂ Ï«Ù≥Á∂ ω ⁄πº’∂ √È, «¬√
«‹ºÂ È∂ Ì≈Â∆ ÒØ’ª «Úº⁄ «¬º’ ÷πÙ∆
Á∆ «⁄‰ˆ ÎÀÒ≈ «ÁºÂ∆ √∆, «‹√ ’’∂
‘∞ ‰ ¿∞ ‘ Ȫ È∂ ¡≈͉∂ Ì≈¬∆¡ª Á∆
ÓºÁÁ ’’∂ ¿∞‘Ȫ ˘ «¬ºÊ∂ ÏπÒ≈¿∞‰
Á∂ Ï≈ȉ»≥ Ï≥È∑‰∂ Ù∞» ’ «ÁºÂ∂Õ Ï‘∞Â
√≈∂ Ì≈Â∆ ‘ª◊’ª◊ Î√∂ ÏÀ·∂ √È ‹Ø
’È∂‚≈ ¡Ó∆’≈ ¡≈¿∞‰≈ ⁄≈‘∞≥Á∂ √È
Í ’È∂‚≈ Á∆ √’≈ È∂ √Ì ‹‘≈˜ª
Ú≈«Ò¡ª ˘ ‘Á≈«¬Âª «ÁºÂ∆¡ª √È «’
¿∞‘ Ì≈Â∆¡ª ˘ «‡’‡ª È≈ Ú∂⁄‰Õ
¿∞√ √Ó∂∫ ‘∆ ˆÁ Í≈‡∆ ‘Ø∫Á «Úº⁄
¡≈ ⁄πº’∆ √∆Õ Ï≈Ï≈ ◊∞«ÁºÂ «√≥ÿ ‹Ø
«¬º’ «Ú¿∞Í≈∆ √∆ ¿∞√È∂ ’≈Ó≈◊≈‡≈
Ó≈» Ȫ Á≈ ‹‘≈˜ «’≈¬∂ Â∂ ’’∂ ¡Â∂
¡≈͉∂ Ì≈Â∆ Ì≈¬∆⁄≈∂ Á∆ ÓºÁÁ Ò¬∆
√≈∆¡ª Ùª ˘ ÓºÁ∂ Ș º÷«Á¡ª
CGF Óπ√≈Îª ˘ AH ¡ÍÀÒ AIAD ˘
‘ª◊’ª◊ ÂØ∫ ’È∂‚≈ ÚºÒ ˘ ÂØ «Ò¡≈
Ï∂Ùº’ ‘ª◊’ª◊ Á∆ √’≈ È∂ ◊∞«ÁºÂ
«√≥ÿ È≈Ò ÏÁ√Ò»’∆ ’’∂ ‹∂Ò∑ «Úº⁄
Ï≥Á ’ «ÁºÂ≈ «’ «¬‘ ‚ ’∂ √Ò≈‘
ÏÁÒ Á∂Ú∂◊≈ Í «¬‘ √≥ÌÚ È≈ ‘Ø
√«’¡≈ «’¿∞∫«’ ◊∞«ÁºÂ «√≥ÿ ˘ Ø’‰
Á∆ ’ج∆ ÷≈√ Ú‹∑≈ È≈ ω √’∆ ¡Â∂
Óπ√≈Îª ˘ Ú∆ Ï≈Ï≈ ◊∞«ÁºÂ «√≥ÿ Â∂
Í»≈ Ó≈‰ √∆ «’ ¿∞√È∂ ¿∞‘Ȫ Á∆ Ϫ‘
ÎÛ∑∆ ‘À ª Ó≥˜Ò Â∂ ‹» ÒÀ ‹≈Ú∂◊≈Õ
‘Ø«¬¡≈ Ú∆ «¬‘∆ «’ BA Ó¬∆ AIAD ˘
’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» «Ú’‡Ø  ∆¡≈ Á∂
Í≈‰∆¡ª «Úº⁄ π«’¡≈, ¿∞µÊØ∫ Á»√∂ «ÁÈ
ÚÀÈ’»Ú Á∂ Ïπ≈‚ «¬ÈÒÀµ‡ «Úº⁄ Í‘∞⁄
≥
«◊¡≈Õ Ô≈Â∆¡ª ˘ Ó≥˜Ò Â∂ Í‘∞≥⁄
’∂ √π º ÷ Á≈ √≈‘ ¡≈«¬¡≈ Í ¿∞ ‘
¡«‹‘∆ Ì≈Ú∆ ÂØ ∫ ¡È‹≈‰ √È ‹Ø
¿∞‘Ȫ Á∂ È≈Ò Ú≈Í∆ «’ ¿∞‘Ȫ ˘
¿∞ÂÈ È≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ √◊Ø∫ ¡≈Ò∂
Áπ¡≈Ò∂ ‘«Ê¡≈Ï≥Á ÍπÒ∆√ È∂ ÿ∂≈
Í≈«¬¡≈ ‘Ø«¬¡≈ √∆ «’ È≈ ¿∞‘ Ï≈‘
¡≈ √’‰ Â∂ È≈ ’ج∆ ¿∞‘Ȫ ˘ «ÓÒ
√’∂Õ ÓÀ‚∆’Ò ⁄Àµ’¡Í Ò¬∆ Ï∂Ú‹≈‘
Á∂ Ò≈¬∆ ◊¬∆ ª «’ ¿∞‘ ‹‘≈˜ Á∆
AB ‹»È ˘ Á∂‰ Ú≈Ò∆ «’Ù È≈ Á∂
√’‰ Â∂ ӘϻÈ ¡≈͉∂ ¡≈Í ‘∆ ÓπÛ
‹≈‰ Í ÚÀ È ’» Ú  «Úº ⁄ «‘≥ Á ∂
Ì≈Â∆¡ª È∂ «¬º’ «¬’º· ’∆Â≈ «‹√
«Úº ⁄ ’≈Ó≈◊≈‡≈ Á∆ Óº Á Á Ò¬∆
AE@@@ ‚≈Ò «¬’º·∂ ’È∂ √È Í
¿∞√ «ÁÈ ¿∞‘Ȫ È∂ √π‰È «Úº⁄ «ÓÒÁ≈
‘À «’ FF@@@ ‚≈Ò «¬’º·∂ ’ Ò¬∂
√È Â∂ «’Ù A@ ‹»È ˘ ‘∆ ⁄π’Â≈
’ «ÁºÂ∆ √∆Õ
¿∞√ Ú∂Ò∂ ’ÀÈ∂‚≈ Á∆ √’≈ Â∂
«¬≥Ó∆◊zÙ
∂ È ¡ÓÒ∂ È∂ ’≈˘È ˘ «¤º’∂ ‡≥◊
’∂ È√Ò∆ Â∂ «ÿÈ≈¿∞ ‰ ∆¡ª √≈˜Ùª
È≈Ò ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á∂ Óπ√≈Îª È≈Ò
¡‰ÓÈ∞º÷∆ ÚÂ≈ ’’∂, Ì∞º÷‰ Ì≈‰∂
√Óπ≥Á «Úº⁄ ÓÈ Ò¬∆ Әϻ ’
«ÁºÂ≈ √∆ ‹∂ «’Â∂ Ì≈Â∆ Ì≈¬∆ ⁄≈≈
¿∞‘Ȫ Á∆ Ϫ‘ È≈ ÎÛÁ≈ ª ¿∞‘ ÁØ
Ó‘∆È∂ ª ’∆ ÁØ «ÁÈ Ú∆ «¬ºÊ∂ È≈ «‡’
√’Á∂Õ ¿∞‘Ȫ ˘ ‚≈ ËÓ’≈ ’∂ ‘ÓÒ≈
’’∂ Ì‹≈¿∞ ‰ Á∆¡ª ’Ø « ÙÙª Ú∆
’∆Â∆¡ª ◊¬∆¡ª Í ‹ÁØ∫ Ì≈Â∆ ÓÈ
Ó≈È Â∂ ¿∞   ¡≈¬∂ ª ¿∞ ‘ Ȫ ˘
√Á Í≈‰∆ Í‘∞≥⁄≈«¬¡ª «◊¡≈Õ ¿∞‘Ȫ
Á≈ Ú’∆Ò ¡À‚Ú‚ Ï‚ ¿∞‘Ȫ ˘
«ÓÒ È‘∆∫ √∆ √’Á≈, ’Ø‡ «Úº⁄ ’∂√
«Ò‹≈‰ Â∂ Ú∆ Ï«‘√ ’È Â∂ Ø’ Ò≈
«ÁºÂ∆ ◊¬∆Õ «¬√ ȯ Á∆ ‹≥◊ «Úº⁄
’∞ºÁ∂ ÍÚ≈√∆ «ÚÌ≈◊ Á∂ ¡ÓÒ∂ È∂ «¬‘
È‘∆∫ √∆ √Ø«⁄¡≈ «’ «¬√Á∆ ÈΩÏ «¬‘
¡≈ ‹≈Ú∂◊∆ «’ ’ÀÈ∂‚≈ «Úº⁄ «‘≥Á∂
Ì≈Â∆¡ª Ï≈∂ ÚÀÈ’»Ú Á∆¡ª Òº’Û
Á∆¡ª «¬Ó≈ª ˘ √≈Û ’∂ √π¡≈‘ ’È
Á∆¡ª ¡ÎÚ≈‘ª ¡À‚∆ Úº‚∆ ͺË Â∂
± Ò ÎÛ∑ ‹≈‰◊∆¡ªÕ ’∂ È À ‚ ∆¡È
√’≈ È∂ ¡≈͉∆ Â≈’ Á∆ È∞Ó≈«¬Ù
’’∂ ¡≈͉∂ ÍÀ  ª Â∂ ¡≈Í ’∞ ‘ ≈Û≈
Ó≈È Á≈ ’≥Ó ’ «Ò¡≈ √∆ «‹√Á∂
«√º ‡ ∂ Ú‹Ø ∫ ¡≥  ˘ Óπ √ ≈Îª Á∆¡ª
√≈∆¡ª Ùª Ó≥È ’∂ ‹‘≈˜ ˘ «¬ºÊØ∫
Ú≈Í√ Ì∂‹‰≈ «Í¡≈Õ «¬√ Âª «¬‘
«√º‡≈ ’º„‰≈ ÓπÙ’Ò ‘À «’ Óπ√≈Îª ˘
Ù’Â∆ ÍzÁÙÈ È≈Ò fi∞’≈«¬¡≈ «◊¡≈
√∆ ‹ª ¿∞‘Ȫ Á∂ «ÁzÛÂ≈ È≈Ò ’∆Â∂
ÿØÒ ¡º◊∂ ◊Ø‚∂ ‡∂’‰∂ ͬ∂ √ÈÕ «¬‘ ª
√ͺه ‘∆ ‘À «’ ¿∞‘Ȫ È∂ ‹≥◊∆ ‹‘≈˜
∂ÈÏØ¡ Á∆¡ª ¤∂ «¬≥⁄ Ó»‘
≥ Ú≈Ò∆¡ª ÂØͪ
˘ ‘≈ ’∂ «√Í≈‘∆¡ª ˘ ‹ıÓ∆ ’’∂
«‹ºÂ ‘≈√Ò ’∆Â∆ √∆Õ ‘∞‰ ¿∞‘ Óπ√≈¯
∆‚, ‘≈Í«’È√È Â∂ √‡∆ÚȘ Á∆
«Âº’Û∆ ÚÒØ∫ Ï≈ˇ∆ ̺·∆ «Úº⁄ «Â≥È
Ó‘∆È∂ «‘ ’∂ ÒØ‘≈ È‘∆∫ ‘«Ê¡≈ ω
⁄π º ’ ∂ √È «‹‘Ȫ ˘ ˆ∞ Ò ≈Ó∆ Á≈
¡«‘√≈√ ‘Ø ⁄πº«’¡≈ √∆ Â∂ ‘∞‰ ¿∞‘Ȫ
Á∂ ‘Ω ∫ √Ò∂ Ïπ Ò ß Á √È ¡Â∂ ¿∞ ‘ ‘∞ ‰
√π  ≥  Â≈ Á∂ √≥ ◊ ≈Ó «Úº ⁄ ‹∞ º ‡
‹≈‰Ò¬∆ «Â¡≈ √ÈÕ ÁπÙÓ‰ Í«‘Òª
‘∆ ¿∞‘Ȫ Á∂ «¬≈«Á¡ª ˘ ÌªÍ «◊¡≈
√∆ «‹√ ’’∂ ’Ò’ºÂ∂ Á∆ Ï≥Á◊≈‘
ÂØ∫ Í«‘Òª ‘∆ ¿∞‘Ȫ ˘ Ï‹Ï‹ ÿ≈‡
Â∂ ¿∞Â≈ «Ò¡≈ «◊¡≈ Â∂ ◊ØÒ∆¡ª È≈Ò
Ì∞≥È «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ¿∞‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ B@
Óπ√≈Î Ó≈∂ ◊¬∂, Ï≈’∆¡ª ˘ ‹∂Ò∑ª
«Úº⁄ Â∞≥È «ÁºÂ≈ «◊¡≈, ’≈Ò∂ Í≈‰∆
Ì∂«‹¡≈ «◊¡≈, ˜Ó∆Ȫ ’∞’ ’∆Â∆¡ª
◊¬∆¡ª ‹ª ‹»‘ Ï≥Á∆ Á∆¡ª √˜≈Úª
«ÁºÂ∆¡ª ◊¬∆¡ª ¡Â∂ Ï≈¡Á «Úº⁄ «¬√
√≈’∂ Á∆ ¡√Ò∆¡Â ˘ ÂØÛ ÓØÛ ’∂
Í∂Ù Ú∆ ’∆Â≈ «◊¡≈Õ
¡√∆∫ ÊØÛ∑∂ ÙÏÁª «Úº⁄ ’≈Ó≈◊≈‡≈
Ó≈» Á∂ «¬«Â‘≈√ Â∂ Ș Ó≈∆ ‘À, «¬‘
’À È ∂ ‚ ≈ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Úº ⁄ √Ω √≈Ò
Í«‘Òª Ú≈Í∆ ÿ‡È≈ ‘ÀÕ «¬«Â‘≈√
ÓÈ∞º÷∆ «˜≥Á◊∆ Á≈ «¬º’ ¡«‹‘≈ Í≥È≈
‘À «‹√ ˘ ÍÛ∑ ’∂ ÓÈ∞º÷Â≈ Á∂ Ì«Úº÷
Á∆ ¿∞√≈∆ ‘∞≥Á∆ ‘À, ‹Ø «¬«Â‘≈√ ’≈Ò∂
Ú«’¡ª Â∂ «Ò«÷¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À, ’ΩÓª
¿∞√˘ Ô≈Á º÷Á∆¡ª ‘È Â∂ ’Ø«ÙÙ
’Á∆¡ª ‘È «’ ÓπÛ ’∂ «¬‘ ’∞ºfi È≈
Ú≈Í∂ Õ ¡º ‹ √Ω √≈Ò Ï≈¡Á √≈‚∂
√≈‘Ó‰∂ Ï‘∞ √≈∂ √Ú≈Ò Ó»≥‘ ¡º‚∆
÷Û∑∂ ‘È «‹≥È≈ Á≈ ‹Ú≈Ï ¡√∆∫ Á∂‰≈
‘À ª «’ ¿∞‘∆ √Ú≈Ò √≈‚∂ Ϻ⁄∂ √≈˘
È≈ ’ÈÕ¡√∆∫ «¬‘ Á∂÷‰≈ ‘À «’ «¬‘
«’√ «’√Ó Á≈ «¬«Â‘≈√ ‘À ? √≈‚∂
Ò¬∆ ¡º‹ Á∂ ‹∆ÚÈ «Úº⁄ «¬√Á∆ ’∆
Ó‘ºÂÂ≈ ‘À ?∂ ¡≈Ò∂ Áπ¡≈Ò∂ √Ω √≈Ò
Í«‘Òª ÿ‡∆ «¬√ ÿ‡È≈ ˘ ÒÀ ’∂ ’∆
’∞fi
º ‘Ø «‘≈ ‘À ? ’∆ ¡º‹ ËÓ, ≥◊,
È√Ò Â∂ «÷ºÂ∂ Á∂ ¡Ë≈ Â∂ ÓÈ∞÷
º Â≈ «Úº⁄
’ج∆ ͺ÷Í≈ ȑ∆∫ ? ’∆ √Ω √≈Ò Í«‘Òª
‘ج∆ ◊ÒÂ∆ Á∆ Ó≈Î∆ Á≈ ’ج∆ ¡Ë≈
‘À ‹ª È‘∆∫ ? «’Â∂ Ó≈Î∆ Ó≥◊‰ ‹ª È≈
Ó≥◊‰ ‹ª «’ºÊ∂ Ó≥◊‰ Á∂ «Úº⁄ Ì≈Â∆
’«Ó¿±«È‡∆ ˘ Ú≥«‚¡≈ ª È‘∆∫ ‹≈
«‘≈ ? «’Â∂ ¡√∆∫ ¡≈͉∂ ¡≈͉∂ ¤Ø‡∂
¤Ø ‡ ∂ «Èº ‹ ∆ «‘ª Á∆ Í»  Â∆ Ò¬∆
«¬«Â‘≈√ Á∂ √πÈ«‘∆ Í≥«È¡ª ˘ «Óº‡∆
«Úº⁄ ª È‘∆∫ Øˇ ‘∂ ? ’∆ ◊ª‡ª Á∂
«√Ò«√Ò∂ «Úº⁄ ¤Ø‡∂ Úº‚∂ ÍzØ◊≈Ó ’’∂
ˆÁ∆ Ï≈«Ï¡ª Á∆ ÓÈ∞º÷∆ «‘ª Ò¬∆
«Úº„∆ ÒÛ≈¬∆ ˘ ·∂√ ª È‘∆∫ Í‘∞≥⁄≈
‘∂ ?
¡≈˙ ¡√∆∫ «¬≥ È ≈ √Ú≈Òª Á∂
¿∞µÂª Ï≈∂ ’∞ºfi «Ú⁄≈∆¬∂, «¬‘ ¿∞‘
¡Ó∆ «¬«Â‘≈√ ‘À ‹Ø Ì∞º÷ª, Áπº÷ª Â∂
Â’Ò∆Ϊ «Ú⁄Ø∫ ÍÀÁ≈ ‘Ø ’∂ ˆ∞Ò≈Ó ‹È
√Ó»‘ Á∆ ¡˜≈Á∆ Á∆ ¡Ú≈˜ ω ’∂
Á∂ Ù ª «ÚÁ∂ Ù ª Á∆ ËÂ∆ ÂØ ∫ ⁄≈ȉ
ÓπÈ≈≈ ω ’∂ ¿∞Ì«¡≈ ¡Â∂ ˆÁ Á∆
Ò≈‡ ω ’∂ ÒØ’ª Á∂ «ÁÒª «Úº⁄ Ò‡
Ò‡ ’’∂ ‹«◊¡≈Õ Ï∂ Ù º ’ ‹∂ ˇ ∑ ª ,
Ϊ√∆¡ª, ’≈Ò∂ Í≈‰∆¡ª Á∆¡ª √‹≈Úª
«Ú⁄Ø ∫ Òß ÿ Á≈ ‘Ø « ¬¡≈ ˆÁ Ò«‘,
ÈΩ ‹ Ú≈È Ì≈ √Ì≈, Ϻ Ï  Ò«‘,
¡’≈Ò∆ Ò«‘, «’Â∆ Ò«‘, Ò≈Ò
Í≈‡∆ ¡Â∂ È’√ÒÏ≈Û∆ º’ Í‘∞≥«⁄¡≈
√∆ ¡Â∂ ¡º‹ ÿØˇª Á∂ »Í «Úº⁄ ‹≈∆
‘À Í «¬√Á≈ ‡∆⁄≈ Óπº„Ø∫ √πº„Ø∫ ¡Ó∆ Â∂
◊∆Ï Á∂ Í≈Û∂ ˘ ıÂÓ ’È≈ ‘∆ √∆Õ
Á»√∂ √Ú≈Ò Á∂ √≥ÁÌ «Úº⁄ Á∂÷∆¬∂ ª
«Í¤Ò∂ √≈Ò ˆÁ Ò«‘ ˘ √ÓÍÂ
Ï‘∞ √≈∂ ÍzØ◊≈Ó ¿∞Ò∆’∂ ◊¬∂Õ Ï‘∞Â
√≈∆¡ª ‹Ê∂Ï≥Á∆¡ª È∂ «¬’º·∂ ‘Ø ’∂ Ú∆
Â∂ ’∞ºfi È∂ ¡≈͉∂ ¡≈͉∂ ÂΩ Â∂ ˆÁ∆
Ï≈«Ï¡ª Á∆ ’∞Ï≈È∆ ˘ ÒØ’ª º’ ÒÀ
‹≈‰ Á≈ ¡«‘Á Ú∆ ’∆Â≈, «¬‘ «¬º’
⁄≥ ◊ ≈ «Ï◊Ò √∆Õ ˆÁ Í≈‡∆
ÙÂ≈ÏÁ∆ √Ó≈Ø ‘ ’Ó∂ ‡ ∆ ÚÒØ ∫
ÍzÁÙÈ∆¡ª, √ÀÓ∆È≈, ÍÏ«Ò’ ÀÒ∆,
’Ú∆ ÁÏ≈, Î≥‚∂˜ «‚È, È≈‡’ª
Á≈ √«Ì¡≈⁄≈’ ÍzØ◊≈Ó, ˆÁ Á∆
Ó»≥‘ ÏØÒÁ∆ Â√Ú∆ ’ÀÒß‚ Ò∆˜ Â∂
¿πˆÁ Á∆ Ò≈‡U Íπ√Â’ Ò∆˜ Â∂
‘Ø √≈«‘ Ú≥‚‰≈ ¡≈«ÁÕ ¿∞√∂ ÒÛ∆
«Úº⁄ «¬√ √≈Ò Ú∆ ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» ˘
√ÓÍ À Ò ∆ Â∂ √À Ó ∆È≈ ’Ú≈¬∂
◊¬∂Õ«¬‘ ÍzØ◊≈Ó √≈∂ ’ÀÈ∂‚≈ «Úº⁄
¿∞Ò∆’∂ ◊¬∂ ‹ª ÙÓ»Ò∆¡Â ’∆Â∆ ◊¬∆
«‹Ú∂ ∫ √∑ ∆ , ÚÀ È ’» Ú , ‚À Ò ‡≈,
«Ú’‡Ø  ∆¡≈, ¡À Ï √ÎØ  ‚, ’À Ò ◊∆,
¡À‚«Ó≥‡È, «ÚºÈ∆ÍÀµ◊, ‡Øª‡Ø ¡≈«Á
«‹‘Ȫ Á≈ Óπ º ÷ ÓÈØ  Ê ¿∞ ‘ Ȫ Á∆
’∞  Ï≈È∆ ˘ Ô≈Á ’’∂ ¡º ‹ Á∆¡ª
‘≈Òª «Úº⁄ ¿∞‘∆ È√ÒÚ≈Á Á∂ fiØ÷∂
«Ú⁄Ø∫ ⁄∆Î≈Û ’È≈ √∆ ¡Â∂ ¿∞µÍ
«Ò÷∂ √≈∂ √Ú≈Òª Á∂ ‹Ú≈Ï ÒºÌ‰≈ √∆Õ
‘Ø ‹Ê∂Ï≥Á∆¡ª È∂ Ú∆ ¡≈͉∂ «ÚºÂ
ÓπÂ≈Ï’ «¬«Â‘≈√ Á∂ «¬≥È≈ ¡‰◊Ωˇ∂
Ú«’¡ª ˘ ÒØ’ª √≈‘Ó‰∂ Í∂Ù ’∆Â≈
‘ØÚ∂◊≈ Í «¬‘Ȫ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ «Í¤Ò∂
√≈Ò Ú∆ Â∂ «¬√ √≈Ò Ú∆ ’∞ º fi
‹Ê∂Ï≥Á∆¡ª «‹‘Û∆¡ª ˆÁ∆ Ï≈«Ï¡≈
Á∂ Ú≈√ ’‘≈¿∞ ∫ Á∆¡ª ‘Ø ¬ ∆¡ª Ú∆
¿∞‘Ȫ Á∆ √Ø⁄ Á∂ ¿∞Ò‡ Ì∞◊ÂÁ∆¡ª
‘È «‹Ú∂∫ ÒØ’ª Á≈ «¬’º· ’È Ò¬∆
Òº⁄ ◊∆Â’≈ ‹ª ◊≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ √‡∂‹ª
Â∂ ⁄≈Û∑ ’∂ ÒØ’ª Á∆ √Ø⁄ ˘ Ëπ≥ÁÒ≈¿∞‰≈
‘À Â∂ ÷π≥«„¡ª ’È≈ ‘ÀÕ ¿∞ÁØ∫ ˆÁ Á∂
Í⁄∂ «Úº ⁄ Íz ’ ≈Ù ’È Ú≈√Â∂
⁄È≈Úª Ì∂ ‹ ‰ Ú≈Ò∂ Ò∂ ÷ ’ª ˘
‘Á≈«¬Âª √È «’ ¿∞ ‘ ¡«‹‘∆¡ª
⁄È≈Úª Ì∂‹‰ «‹‘Û∆¡ª ÒØ’ª «Úº⁄
¡˜≈Á∆ Á≈ Á∆Í ‹◊≈ √’‰ È≈ «’
Òº¤∆ Ï≥ÂØ Á∂ ◊∆ª Ú◊∆ ÏÏ≈Á∆ Á∆
√Ø⁄Õ ¿∞‘ «Ò÷Á∂ √È «’ ⁄È≈Úª «Úº⁄
ÓÈ Ó≈È Á≈ ‘Ω∫√Ò≈, ‹ØÙ Â∂ ◊∞π
◊Ø«≥ÏÁ «√≥ÿ Ú◊∆ ’∞Ï≈È∆ Á≈ ˜˜Ï≈
Á√ßÏ [email protected]
º÷‰ Ú≈Ò∆¡ª ’«ÚÂ≈Úª Ì∂‹∆¡ª ‹≈‰
«‹√Á≈ «√º º ‡ ≈ «¬‘ «È’«Ò¡≈ «’
«ÚÁ∂ Ù ª «Úº ⁄ ÏÀ · ∂ ÒØ ’ ¡≈͉∆¡ª
˜Ó∆Ȫ ‹≈«¬Á≈Áª ˆÁ Í≈‡∆ ˘ Á∂
’∂ Á∂Ù ¡˜≈Á ’≈¿∞‰ Â∞ ͬ∂ √ÈÕ
Í ¡º‹ ¡√∆∫ √Ω √≈Ò Ï≈¡Á ¿∞‘Ȫ
˘ Ô≈Á ’È Òº«◊¡ª Ï‘∞ Âª Á∆
Âº ’ ∆ Á∂ Ï≈Ú‹» Á ¡º  Á˜∂ Á∂
ÿ‡∆¡≈ ◊∆ ◊≈¿∞ ‰ Ú≈«Ò¡ª ˘
√‡∂˜ª Â∂ ⁄Û∑≈ ’∂ ¿∞‘Ȫ «¬«Â‘≈√ Á∂
Í≥ « È¡ª ˘ Ø ˇ ‰ ‹≈ ‘∂ ‘ªÕ √≈˘
√Ø⁄‰≈ ÍÚ∂◊≈ «’ «¬‘Ȫ ÒØ’ª Á∂ ’∆
ÓπÎ≈Á ‘È ? ¿∞‘Ȫ Á∆ √Ø⁄ «¬ºÊ∫Ø Âº’
«’¿∞ ∫ «◊ ◊¬∆ ‘À ? ¿∞ ‘ ˆÁ∆
Ï≈«Ï¡ª ‹ª ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á≈ Ȫ
Ú ’∂ ’∆ ÷º‡‰≈ ’Ó≈¿∞‰≈ ⁄≈‘∞≥Á∂
‘È ?
’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á≈ ¡À‚≈ Úº‚≈
Áπ÷ªÂ «√Î Â∂ «√Î È√ÒÚ≈Á Á∂
ÏØÒÏ≈Ò∂ ’’∂ Ú≈Í«¡≈ √∆Õ ¿∞‘Ȫ
Á∆ ’∞Ï≈È∆ ’’∂ ‘∆ ¡º‹ ’ÀÈ‚
∂ ≈ Ú◊∂
Á∂Ù «Úº⁄ Ì≈Â∆ ÒØ’ª Á∂ ¡À‚∂ ¡À‚∂
«Ï˜«È√ ‘È ‹ª Ò∆‚ Ú∆ ω ◊¬∂
‘ª ‹ª ¡√∆∫ ’≥Ó ’’∂ «¬ºÊØ∫ Á∆¡ª √πº÷
√‘»Òª Íz≈Í ’ ‘∂ ‘ª ‹ª ’«‘
Ò˙ «¬√ Á∂Ù ˘ ¡Ï≈Á Â∂ Âº’∆ «Úº⁄
¡√∆∫ Ì≈Â∆¡ª È∂ Ï‘∞  ں ‚ ≈ Ø Ò
«ÈÌ≈«¬¡≈ ‘À, «¬‘ «√Î ¿∞‘Ȫ Á∆
ÏÁΩÒ «‹‘Ȫ È∂ √≈˘ «¬ºÊ∂ «‘‰ Á≈
‘º’ ÒÀ ’∂ «ÁºÂ≈Õ ¿∞ÁØ∫ ¡ÀÊØ∫ Á∂ ◊Ø∂ ÒØ’,
’À È ∂ ‚ ∆¡È √’≈ ‹ª «¬≥ Ó ∆◊z ∂ Ù È
¡ÓÒ≈ ≥◊, È√Ò Â∂ ËÓ Â∂ ‘ÓÒ≈
’’∂ √≈¿± Ê ¬∂ Ù ∆¡È Ì≈¬∆⁄≈∂ ˘
’º„‰≈ ⁄≈‘∞≥Á≈ √∆ Â∂ «√Î ◊Ø«¡ª
Á≈ Á∂Ù º÷‰≈ ⁄≈‘∞≥Á≈ √∆Õ ¿∞‘ ª √∆
√Ω √≈Ò Í«‘Òª Á∆¡ª ◊ºÒª ¡º‹ ‹ÁØ∫
¡√∆∫ ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á≈ ÙÂ≈ÏÁ∆ Ú∑≈
ÓÈ≈ ‘∂ ‘ª ª √Ø⁄‰≈ ÍÚ∂◊≈ «’ ’∆
«¬‘ ¡º ‹ ª È‘∆∫ ‘Ø «‘≈ ? ‘ª
È√ÒÚ≈Á Á≈ Íz’ØÍ ÿº‡ «◊‰Â∆¡ª
Â∂ ¡º‹ Ú∆ ‹≈∆ ‘À «‹Ú∂∫ √πÍ Ú∆˜≈Õ
√Ω √≈Ò Í«‘Òª Í«Ú≈ª ˘ «¬’º·∂
’È Á≈ ‘º’ ˆÁ∆¡ª È∂ ÒÛ≈¬∆ ÒÛ
’∂ «Ò¡≈ √∆, ¿∞‘ ¡º‹ ÷Ø«‘¡≈ «◊¡≈
‘ÀÕ√πÍ Ú∆˜∂ Á∂ Ȫ Â∂ A@ ‚≈Ò Â∂
’≥Ó ’È Ú≈Ò≈ «Ú¡’Â∆ «⁄º·∆ ‘∆
È‘∆∫ Ì √’Á≈ «’¿∞∫«’ «¬È’Ó ‘∆
È‘∆∫ ω∂◊∆, ‹∂ «’√∂ Âª Óª Ï≈Í ¡≈
Ú∆ ‹ªÁ∂ ‘È Âª ¿∞‘Ȫ Á∂ ÓÀ‚∆’Ò
Ò¬∆ «¬≥ÙØ Ù
≥ «’ºÊ∫Ø Ì∂◊≈ ? Ó≈Í∂ ¡≈ ’∂
’ج∆ ’≥Ó È‘∆∫ ’ √’Á∂Õ «‹‘Û∂ Ó≈Í∂
¡≈ ’∂ Ϻ«⁄¡ª Á≈ √‘≈≈ ωÁ∂ √È
‘∞‰ Ϻ⁄∂ «¬ºÊØ∫ Á∆ ¿∞Òfi‰≈ Ì∆ «˜≥Á◊∆
«Úº ⁄ Ó≈«Í¡ª ˘ ¡≈͉∂ Â∂ ÏØ fi
√Ófi‰◊∂, ÷«⁄¡ª «Úº⁄ ¿∞Òfi∂ ¿∞‘
¡≈Í√ «Úº⁄ ÒÛÈ◊∂, «‘≥√’ Ú≈Á≈ª
Úˉ◊∆¡ª, ’∞Á Á∆ «ÁºÂ∆ «Í¡≈
Ú◊∆ ÙÀ¡ «٫¡ª Á∆¡ª ◊≥„ª ÷πºÒ∑
’∂ «÷≥‚ ‹≈‰◊∆¡ªÕ ¡ÀÈ∂ È∞’√≈Ȫ
Á∂ Ï≈Ú‹»Á ’∆ ¡≈ͪ «¬‘˘ È√Ò∆
ÿ≈Â’ ‘ÓÒ≈ È≈ √Ófi∆¬∂ ? ‘ª Ï‘∞Â∆
Ú≈ √≈˘ ¡À √ Ì∂ ˇ √∂ «Úº ⁄ º « ÷¡≈
‹ªÁ≈ ‘ª «’ ÁØ Ó‘∆È∂ «Úº⁄ Â∞‘≈‚∂ Ó≈Í∂
Ú∆ ¡ÀÊ∂ ¡≈ ‹≈‰◊∂Õ ¡√∆∫ ÓØ‘ «Ìº‹∂
ÒØ’ Ô’∆È ’’∂ «ÚÂØ∫ Ï≈‘ ‘Ø ’∂ ’ΩÛ≈
¡º’ ⁄ºÏ‰ ˘ «Â¡≈ ‘Ø Ï«‘≥Á∂ ‘ªÕ
Á» √ ≈ √≈‚∂ Ì≈¬∆⁄≈∂ «Úº ⁄ Ø ∫ ‘∆
«¬≥Ó∆◊z∂ÙÈ Á∂ ’≥Óª «Úº⁄Ø∫ «Ï˜«È√ ’È
Ú≈Ò∂ ÒØ’ Úº‚∆¡ª Úº‚∆¡ª ¡À‚ª ’’∂
ÒØ’ª ˘ ¡√Ò∆¡Â ÂØ∫ Á» Í∂ ’Á∂
‘È «’¿∞∫«’ ¿∞‘Ȫ Á≈ Ó’√Á «√Î
ÍÀ√∂ ’Ó≈¿∞‰≈ ‘∞≥Á≈ ‘ÀÕ
‘∞ ‰ «¬º ’ ‘Ø  Ï≈‘Ø ∫ ¡≈¿∞ ‰
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
23
Ú≈«Ò¡ª Â∂, «ÏºÒ √∆-BD «Ò¡≈¿∞‰
È≈Ò √≈‚∂ ‘º’ª Â∂ Á≈Â∆ «Î∆ ‘À «‹√
«Úº⁄ È≈◊«’Â≈ ÒÀ‰∆ Ï‘∞ ¡Ω÷∆ ’
«ÁºÂ∆ ◊¬∆ ‘À Í ÷Ø‘∆ «Ó≥‡ª √«’≥‡ª
«Úº⁄ ‹≈ √’Á∆ ‘À, ’ج∆ ¤Ø‡∂ Ó؇∂ ⁄≈˜
È≈Ò Ú∆, ⁄≈‘∂ ¿∞‘ ’≥Ó Á√ Ú∆‘ √≈Ò
Í«‘Òª ’∆Â≈ «◊¡≈ ‘ØÚ∂Õ «¬√ ÂØ∫ ¡º◊∂
Â∞‘≈˘ ’Ø‡ ‹≈‰ Á≈ Ú∆ ÓΩ’≈ È‘∆∫
«ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈, È≈◊«’Â≈ ÷Ø‘‰ Á≈
‘º’ «¬≥Ó∆◊z∂ÙÈ Ó«È√‡ ˘ ‘∆ Á∂ «ÁºÂ≈
«◊¡≈ ‘ÀÕ ¡√Ò «Úº⁄ ÁπÈ∆¡ª Ì «Úº⁄
¡◊ Â∞√∆∫ «’√∂ Ú∆ Á∂Ù Á∂ È≈◊«’
ω ‹ªÁ∂ ‘Ø, ª «¬‘ ‘º’ ÷Ø«‘¡≈ È‘∆∫
‹≈ √’Á≈Õ «¬‘ √≈≈ ’∞ºfi ˘ ÒØ’Â≥Â
„ª⁄∂ «Úº⁄ È‘∆∫ √◊Ø∫ «‚’‡∂‡«ÙºÍ «Úº⁄
Ú≈Í «‘≈ ’«‘ √’Á∂ ‘ªÕ ‘∞‰ Ï≈‘Ø∫
¡≈¬∂ ÒØ ’ ª Ò¬∆ «¬√ ’≈˘È «Úº ⁄
È≈◊«’Â≈ «√Î √‘»Ò ‘À ¿∞‘Ȫ Á≈
‘º’ È‘∆∫Õ «¬‘ ’≈˘È Â∞‘≈‚∂ Ϻ«⁄¡ª
˘ Ú∆ ÍzÌ≈Ú ’∂◊≈ «‹‘Û∂ ¡ÀÊØ∫ Á∂
‹≥Ó∂ ͡∂ ‘ÈÕ ¿∞‘Ȫ Á∂ Ó≈«Í¡ª Á∆
’∆Â∆ ˆÒÂ∆ Á≈ ‘‹≈È≈ Ϻ«⁄¡ª ˘
Á∂Ù «È’≈ˇ∂ È≈Ò Ú∆ «ÁºÂ≈ ‹≈ √’Á≈
‘ÀÕ √≥÷∂Í ÙÏÁª «Úº⁄ «¬‘ È√Ò∆ Â∂
ͺ÷Í≈Â∆ ’≈˘È ‘ÀÕ «¬‘ ’≈˘È Í≈√
’Ú≈¿∞‰ Ú≈Ò∂ Ú∆ √≈‚∂ Ì≈¬∆⁄≈∂ Á∂
«√ ’º„Ú∂∫ Ò∆‚ ‘ÈÕ
«¬‘ √Ú≈Ò Ú∆ Á√ Í≥Áª √≈Òª
ÂØ∫ Ï‘∞ ‘∆ ◊Ó≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘À
«’ √Ω √≈Ò Í«‘Òª ‘ج∆ ÿ‡È≈ Á∆
Ó≈Î∆ Ó≥◊∆ ‹≈Ú∂ ‹ª «’ºÊ∂ Ó≥◊∆ ‹≈Ú∂Õ
√Ø⁄‰ Ú≈Ò∆ ◊ºÒ ‘À «’ ¡◊ ˆÒÂ∆
‘Ø ¬ ∆ ‘À , «Î ˆÒÂ∆ Ó≥ ◊ ‰ «Úº ⁄
«¬Â≈˜ «’¿∞∫ ? √’≈ª ˘ ’∆ «Áº’Â
¡≈ ‘∆ ‘À ? ¡√Ò «Úº⁄ ◊ºÒ «¬‘ ‘À
«’ ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á∆ ÿ‡È≈ ˘ Ï‘∞Â
√≈∆¡ª ‹Ê∂Ï≥Á∆¡ª ¡≈͉∂ ¡≈͉∂ ÏØfi∂
«Úº⁄ ÿÛ∆√∆ «ÎÁ∆¡ª ‘È, ‘ «¬º’
‘∆ «¬‘ ⁄≈‘∞≥Á∆ ‘À «’ Óπ¡≈Î∆È≈Ó∂ Á≈
‘∆≈ ÏπÛ’ ’∂ Ó∂∆ fiØˇ∆ «Úº⁄ «‚º◊∂
«‹√ È≈Ò ¿∞ ‘ Óπ º ¤ ˘ Úº ‡ Á∂ ’∂
ˆÁ∆¡ª Á∂ ÍÀØ’≈ ¡÷Ú≈ √’‰Õ
Á»‹∂ Í≈√∂ √’≈ª ϪÁª «Ú⁄≈Ò∂ Ì∂Ò∆
«√º‡‰ ˘ «Â¡≈ ‘∆ È‘∆∫Õ ‹∂ «’Â∂ «√º‡
Á∂‰ Â∂ «’√∂ Á∂ ¡≈ ‹≈Ú∂ ‘ºÊ, Î∂ ª
ÓπºÁ≈ ‘∆ ‘ºÊØ∫ ⁄Ò≈ «◊¡≈, ¿∞‘ «¬‘
◊ÒÂ∆ ’È∆ È‘∆∫ ⁄≈‘∞≥Á∂Õ «‹‘Û∆¡ª
‹Ê∂ÏÁ
≥ ∆¡ª ¡º‹ «¬º’ Á»‹∂ ˘ ¡º÷ª «Á÷≈
‘∆¡ª È∂ ‹ª «¬º’ Á»‹∂ Á∆¡ª Һª
ÿÛ∆√ ‘∆¡ª ‘È «Î ¿∞‘ √’≈
ÚºÒ √∂Ë ‘Ø ‹≈‰◊∆¡ªÕ «¬‘Ȫ ˘
Ú≥ ‚ ’∂ ‘∆ ª ÚØ ‡ ª Á∆¡ª fiØ ˇ ∆¡ª
ÌÈ∆¡ª ‘ÈÕ «¬‘ ª ‘∆ ÁØ Ë«Û¡ª
Á∆ ◊ºÒ, ¡√∆∫ ‘ª ¡≈Ó ÒØ’ «‹‘Ȫ
È∂ «¬‘Ȫ Ó≈Î∆¡ª «Úº⁄Ø∫ ’∞ºfi ÷º‡‰≈
’Ó≈¿∞‰≈ È‘∆∫Õ √≈‚∂ √Ø⁄‰ Ò¬∆ ‘À «’
«‹√ ˆÒÂ∆ Á∆ Ó≈Î∆ Ó≥◊∆ ‹≈ ‘∆ ‘À
«’Â∂ √≈‚∂ ¡≈Ò∂ Áπ¡≈Ò∂ ¿∞‘∆ ˆÒÂ∆
ÓπÛ Áπ‘≈¬∆ ª È‘∆∫ ‹≈ ‘∆Õ ’∆ √≈‚∂
Á∂Ù Ì◊ª Á∂ Í≈¬∂ Í»«È¡ª ÂØ∫ √≈˘
Úº÷ ’’∂, Ó≈Î∆È≈«Ó¡ª Â∂ «Ë¡≈È
’∂∫Á ’’∂ ¿∞‘Ȫ Á∂ ¡≈Á∂Ù ÂØ∫ ÒªÌ∂
ª È‘∆∫ ’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ? ÓÀ∫ «‹‘Ȫ
√πÍ Ú∆˜∂ ‹ª «ÏºÒ √∆-BD Á≈ ¿∞Í
«˜’ ’’∂ ¡≈¬∆ ‘ª, ’∆ Â∞ ‘ ≈˘
¡≈͉∂ ÒØ ’ ª Â∂ Ò∞ ’ Ú∂ ∫ „≥ ◊ È≈Ò
Ò≈¬∆¡ª È√Ò∆ ÈÙÂª È‘∆∫ Òº◊Á∆¡ª
«‹‘Û∆¡ª √Ω √≈Ò Í«‘Òª Èß◊∂ «⁄º‡∂
»Í Ò≈¬∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª √ÈÕ ÓÀ˘ Òº◊Á≈
‘À √Ó∂∫ Á∂ È≈Ò È≈Ò √’≈ª È∂ πº÷
ª ‹»  ÏÁÒ∂ ‘È Í ¡≈͉∆¡ª
È∆¡Âª ¿∞‘∆ º÷∆¡ª ‘È «‹Ú∂∫ AIACAD «Úº ⁄ Ù∂ ¡ ≈Ó È√ÒÚ≈Á Á≈
ÏØ Ò Ï≈Ò≈ √∆ «‹√Á≈ Á≈ Íz Ó ≈‰
’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á≈ ¡ÀÊØ∫ Ï∂≥◊ ÓπÛÈ≈
¡Â∂ ‚∆ÍØ‡ ’È Á≈ ’ج∆ Óπ¡≈Ú˜≈
Ú∆ È≈ Á∂‰≈Õ AIG@Ú∂¡ª «Úº⁄ È√Ò∆
ÁΩ Á≈ »Í √∆ «’ «¬≥‚∆¡Èª Á∂ ÿª
Á∂ ÁÚ≈˜∂ , «÷Û’∆¡ª Ì≥ È ‹≈‰∂ ,
ÍπÒ∆√ È∂ «ÍØ‡ º’ È≈ «Ò÷‰∆Õ ‹ÁØ∫
«’√∂ «’√Ó Á∆ √π‰Ú≈¬∆ È≈ ‘ج∆ ª
‘∆ Ì≈Â∆¡ª È∂ «¬‘ È≈‘≈ «ÁºÂ≈ √∆
«’ ¿πÙ¬Ò‚ Á¬‚¬È⁄¬ «√ ‡‘¬ ØÈÒ∂
≈¿∂U «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ¿∞‘ √≈∆ √≈∆ ≈Â
ÿª Á∂ Ï≈‘ Ò∞’ ’∂ ÏÀ·Á∂, ‹ÁØ∫ ◊Ø∂
Ù∆Ù∂ ÂØÛÈ ¡≈¿∞∫Á∂ ª ¿∞‘ ¿∞‘Ȫ Á∆
‹≥Ó ’∂ ’∞‡≈¬∆ ’Á∂Õ «Î √’≈ Ú∆
⁄Ω’√ ‘Ø ◊¬∆ Â∂ Ù≈Â∆ ¡È√ Ú∆Õ
«¬‘ √∆ ¿∞ÁØ∫ È√ÒÚ≈Á ˘ È«‹º·‰
Á≈ „≥◊, ¡º‹ È√ÒÚ≈Á ˘ «˜≥Á≈ º÷‰
Ò¬∆ ’«Ó¿±«È‡∆ ˘ Ú≥‚ ’∂ Â∂ ’≈˘È∆
Á≈˙ Í∂ ⁄ Ú ’∂ ‘Ø  Ò∞ ’ Ú∂ ∫ „≥ ◊
Â∆’∂ ¡Í‰≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ¡º‹ √≈˘
«¬’º · ∂ ‘Ø ’∂ «¬√ «’√Ó Á∂ È√Ò∆
«ÚÂ’«¡ª Á∂ «ıÒ≈Î ÒÛ≈¬∆ «Úº„‰
Á∆ ÒØÛ ‘À, È‘∆∫ ª ¡≈ͪ ¡≈͉∂ ‘ºÊ
¡≈Í ‘∆ Ú„≈ ⁄πº’∂ ‘ØÚª◊∂Õ
¡≥  «Úº ⁄ Ì≈Â∆ ’«Ó¿± « ȇ∆
√»Ï∆ ÔØ«Ë¡ª, ˆÁ∆ Ï≈«Ï¡ª, Ì◊Â
√≈«Ì¡ª Á∆ Ú≈√ ‘À «‹‘Ȫ È∂
Í«Ú≈Ú≈Á ÂØ∫ ¿∞µÍ ¿∞µ· ’∂ ˜∞ÒÓ
Á≈ Ó»≥‘ ÓØÛÈ Ò¬∆, ÓÈ∞º÷Â≈ Á∂ ‘º’ª
Ò¬∆, Ï≈ÏÂ≈ Á≈ √πÎÈ≈ «Ò¡≈ √∆Õ
¡≈˙ «¬√ √≈Ò ’≈Ó≈◊≈‡≈ Ó≈» Á∂
Óπ √ ≈Îª ˘ ˇ ’∂ √º ⁄ ∆ Ù˪˜Ò∆
Á∂¬∆¬∂, «¬‘ ª‘∆ ‘Ø √’Á≈ ‘À ‹∂ ¡√∆∫
«Èº‹Ú≈Á Â∂ Í«Ú≈Ú≈Á ⁄Ø∫ «È’Ò
’∂ √Óπº⁄∂ √Ó≈‹ ˘ ÚË∆¡≈ ω≈¿∞‰
Á≈ ‘º¬∆¡≈ ’ª◊∂ ª ‘∆ ¡√∆∫ ¿∞‘Ȫ
Á∂ √‘∆ Ú≈√ ¡÷Ú≈ √’ª◊∂Õ
√∑∆ Ï∆. √∆. ’ÀÈ∂‚≈
[email protected] GF@ DGID
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ¿∞µÂ∂ Ò≈·∆⁄≈‹
¡≈͉∆¡ª Ó≥◊ª Ò¬∆ √≥ÿÙ ’
‘∂ Í≥‹≈Ï∆ Ô»È∆Ú«√‡∆ Í«‡¡≈Ò≈ Á∂
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ¿∞µÂ∂ ÍπÒ∆√ Áπ¡≈≈
’∆Â≈ «◊¡≈ Ò≈·∆⁄≈‹ Ó≥ÁÌ≈◊∆
ÿ‡È≈ ‘ÀÕ «¬√ ÿ‡È≈ È∂ ÒßÓ∂ √Ó∂∫ ÂØ∫
⁄Ò∂ ¡≈ ‘∂ Í≥ ‹ ≈Ï∆ Ô» È ∆Ú«√‡∆
Í«‡¡≈Ò≈ Á∂ ÙªÂÓ¬∆ Ú≈Â≈ÚÈ ˘
ÂÒı ω≈ ’∂ º÷ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ √«ÊÂ∆
˘ ÔØ◊ „≥◊ È≈Ò È«‹º·‰ Á∆ ʪ
Ò≈·∆⁄≈‹ ’È Ò¬∆ ÍπÒ∆√ ¡≈͉∆
«˜≥Ó∂Ú≈∆ ÂØ∫ ̺‹ È‘∆∫ √’Á∆Õ √’≈
È∂ Ì≈Ú∂ ∫ «¬√ ÿ‡È≈ Á∆ «˜Ò∑ ≈
ÓÀ«‹√‡∂‡ Á∆ ͺË ”Â∂ ‹ª⁄ ’È
Á∂ ¡≈Á∂Ù Á∂ «ÁºÂ∂ ‘È Í «¬√ ÿ‡È≈
È∂ Í≥‹≈Ï Á∂ ÙªÂÓ¬∆ «Ú«Á¡≈Ê∆
Ú◊ ˘ ¡ÙªÂ ’È Úº Ò ’ÁÓ
√∂«Ë ’ «ÁºÂ≈ ‘À ‹Ø «’ ¡¯√Ø√È≈’
‘ÀÕ Ï∆Â∂ ’∞fi √Ó∂∫ ÂØ∫ È≈ ’∂ÚÒ Í≥‹≈Ï∆
Ô»È∆Ú«√‡∆ Í«‡¡≈Ò≈ ÏÒ«’ ‘Ø
«√º«÷¡≈ √≥√Ê≈Úª «Úº⁄ Ú∆ ¯∆√ª ¡Â∂
«¡≈«¬Â∆ Ϻ√ √¯ √‘»Ò Á∆¡ª
√Óº«√¡≈Úª ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ’∞fi √Ê≈È’
Óπ º « Á¡ª ¿∞ µ Â∂ ÊØ Û ∑ ∆ -Ï‘∞  ∆ ÂÒı
’Ò≈Ó∆ ⁄ºÒÁ∆ ¡≈ ‘∆ ‘À Í «¬‘
’Á∂ Ú∆ «‘≥√≈ÂÓ’ È‘∆∫ √∆ ‘ج∆ ¡Â∂
È≈ ‘∆ ’Á∂ Íπ Ò ∆√ Ò≈·∆⁄≈‹ Á∆
ÈΩÏ ¡≈¬∆ ‘ÀÕ Í≥‹≈Ï∆ Ô»È∆Ú«√‡∆
Á∂ «Ú«Á¡≈Ê∆ Ú∆ ’∞fi √Ó∂∫ ÂØ∫ ¯∆√ª
«Úº ⁄ ’∆Â≈ Ú≈Ë≈ Ú≈Í√ ÒÀ ‰ ÂØ ∫
«¬Ò≈Ú≈ ’≥‡∆Ȫ ¡Â∂ ‘Ø√‡Ò √‘»Òª
«Úº⁄ Ú≈Ë≈, ¡ÀµÓ.«¯Ò Â∂ Í∆.¡Àµ⁄.‚∆.
Á∂ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª Á∂ Ó≈È ÌºÂ∂ «Úº⁄
Ú≈Ë≈ ’È ¡≈«Á «‹‘∆¡ª Ó≥◊ª ˘
ÒÀ ’∂ √≥ÿÙ ’ ‘∂ ‘ÈÕ Ô»È∆Ú«√‡∆
¡«Ë’≈∆¡ª È∂ ’¬∆ Ú≈ «Ú«Á¡≈Ê∆
È∂Â≈Úª È≈Ò «¬È∑ª Óπº«Á¡ª Á∂ ‘ºÒ
Ò¬∆ ◊º Ò Ï≈ Ú∆ ’∆Â∆ ¡Â∂
«Ú«Á¡≈Ê∆ È∂Â≈Úª ˘ Ô»È∆Ú«√‡∆
Á∆ «Èÿ ‘∆ ¡≈«Ê’ √«ÊÂ∆ ÂØ∫
‹≈‰» Ú∆ ’Ú≈«¬¡≈ Í «Ú«Á¡≈Ê∆
√≥Â∞Ù‡ È≈ ‘Ø √’∂ ¡Â∂ ¿∞È∑ª È∂ √≥ÿÙ
Â∂ ˜ ’Á∂ ‘Ø ¬ ∂ ◊∂ ‡ ”Â∂ ËÈ≈ Ò≈
«ÁºÂ≈Õ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ Ò≈·∆⁄≈‹ Á∆ Ó≈Û∆
ÿ‡È≈ Ú≈Í ◊¬∆Õ
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ¿∞µÂ∂ ‘ج∂ «¬√
Ò≈·∆⁄≈‹ ˘ Ì≈Ú∂∫ ¡⁄≈È’ Ú≈Í∆
ÿ‡È≈ Ó≥«È¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘À Í ¡√Ò
«Úº⁄ «¬√ Á≈ ’≈È √»Ï∂ «Úº⁄ «Í¤Ò∂
’∞fi √Ó∂∫ ÂØ∫ «√º«÷¡≈ Á∂ ÷∂Â «Úº⁄ ¡≈
‘∂ «Èÿ≈, ¿∞µ⁄ «‚◊∆¡ª Íz≈ÍÂ
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª «Úº ⁄ ÚË ‘∆
Ï∂∞˜◊≈∆, Í≥‹≈Ï Á∂ ÒØ’ª Á∆ ¡≈«Ê’
Ó≥Á‘≈Ò∆ ¡Â∂ «√º«÷¡≈ ∞˜◊≈Óπ÷∆ È≈
«‘‰ ’’∂ Ì«Úº ÷ ÂØ ∫ «⁄≥  Â
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª «Úº⁄ ÎÀÒ «‘≈ ¡√≥ÂØÙ
‘ÀÕ Á»‹∂ Í≈√∂ √ºÂ≈Ë≈∆ Í≈‡∆¡ª, ¿∞µ⁄
¡«Ë’≈∆¡≈ ¡Â∂ «√º«÷¡≈ √≥√Ê≈Úª Á∂
ÍzÏ≥Ë’ª «Úº⁄ «¬È∑ª Óπº«Á¡ª ÍzÂ∆ «ÁÈ
Íz  ∆ ÿ‡ ‘∆ √≥ Ú ∂ Á ÈÙ∆ÒÂ≈ Ú∆
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª «Úº⁄ Ø√ Ì≈ÚÈ≈Úª ˘
Â∆Ï ’∆Â∂ ‹≈‰ Á≈ √ÏºÏ ‘ÀÕ ÍπÒ∆√
ÏÒª «Úº ⁄ Ú∆ Ù«‘ÈÙ∆ÒÂ≈ ¡Â∂
Á»¡≥Á∂Ù∆ Á∆ ÿ≈‡ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ÚË
‘∆ «√¡≈√∆ ÁıÒ¡≥Á≈˜∆ ¡«‹‘∆¡ª
Ó≥ÁÌ≈◊∆ ÿ‡È≈Úª Ú≈ÍÈ Á≈ «¬º’
’≈È ‘ÀÕ ‘À≈È∆ Á∆ ◊ºÒ «¬‘ ‘À «’
«√¡≈√∆ ÁÏ≈¡ ’≈È Íπ«Ò√ ÏÒ ’¬∆
¡«‘Ó ÿ‡È≈Úª √Ó∂∫ Ó»’ ÁÙ’ ω∂
«‘≥Á∂ ‘È Í ‘º’ Ó≥◊Á∂ ÒØ’ª ”Â∂
‚≈◊ª Ú∑≈¿∞‰ √Ó∂∫ Ù∂ ω ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ
¡«‹‘∆ Ó≈È«√’Â≈ ˘ ÒØ’-ͺ÷∆ È‘∆∫
«’‘≈ ‹≈ √’Á≈Õ
Ô» È ∆Ú«√‡∆ ¡«Ë’≈∆¡ª Á∆
¡≈«Ê’ √≥’‡ Ú≈Ò∆ ÁÒ∆Ò Ì≈Ú∂∫ √πº‡
Í≈¿∞‰ Ú≈Ò∆ È‘∆∫ ‘À Í «Î Ú∆ «¬√
√≥’‡ Á≈ √≈≈ Ì≈ ’∂ÚÒ «Ú«Á¡≈Ê∆
Ú◊ ¿∞ µ Â∂ Í≈¿∞ ‰ ≈ Ú∆ Â’√≥ ◊ Â
È‘∆∫ ‘À Õ Ô» È ∆Ú«√‡∆ ˘ ¡≈͉∆
¡≈«Ê’Â≈ Әϻ ’È Ò¬∆ ÈÚ∂∫ „≥◊
Â∆’∂ Һ̉ Á∂ È≈Ò-È≈Ò ı«⁄¡ª
«Úº⁄ ’¯≈«¬Â ’È Á∆ Ú∆ ˜» ‘ÀÕ
Ô»È∆Ú«√‡∆ ˘ ¡≈͉∂ «ÚÂ∆ √≥’‡ ”Â∂
’≈Ï» Í≈¿∞‰ Ò¬∆ Í≥‹≈Ï √’≈ ’ØÒ
ÒØ Û ∆∫Á∆ ◊ª‡ ÒÀ ‰ Ò¬∆ ◊∞ ‘ ≈
Ò≈¿∞‰∆ ⁄≈‘∆Á∆ ‘ÀÕ Ô»È∆Ú«√‡∆ Á≈
ÿ≈‡≈ ’∂ÚÒ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ÂØ∫ ‘∆
Í»≈ ’È Á∆ ‹Ú∆˜ Á∞√ ȑ∆∫
’‘∆ ‹≈ √’Á∆Õ Á» ‹ ∂ Í≈√∂
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ˘ Ú∆ «¬‘ √Ófi‰ Á∆
˜»   ‘À «’ Ô» . ‹∆.√∆. Áπ ¡ ≈≈
¡«Ë¡≈Í’ª Á∂ ÚË≈¬∂ ◊¬∂ ÂÈı≈‘
√’∂Òª ¡Â∂ «ÈºÂ ÚË ‘∆ Ó«‘≥◊≈¬∆
’≈È Ô»È∆Ú«√‡∆ Á≈ Ï‹‡ ‚≈Úª‚ØÒ
‘Ø ‰ ≈ √π Ì ≈«Ú’ ‘À Õ ÁØ Ú ª «Ëª ˘
‡’≈¡ Ú≈Ò∆ √«ÊÂ∆ ÍÀÁ≈ ’È Á∆
Ï‹≈«¬ «ÓÒ ÏÀ · ’∂ √Óº « √¡≈ Á≈
«È¡ªÍ»È ‘ºÒ Һ̉ Á∆ ’Ø«ÙÙ ’È∆
⁄≈‘∆Á∆ √∆ Í ¡¯√Ø√ «’ ÁØÚ∫∂ «Ëª
È∂ Á»-¡≥ÁÙ
∂ ∆ ÂØ∫ ’≥Ó È‘∆∫ «Ò¡≈Õ «¬‘
◊ºÒ √Ófi‰ Á∆ ˜» ‘À «’ «√º«÷¡≈
Ó«‘≥ ◊ ∆ ‘Ø ‰ Á≈ ’≈È ’∂ Ú Ò
Ô»È∆Ú«√‡∆ ¡«Ë’≈∆¡ª Á∂ Ú√ Á≈
Ø◊ È‘∆∫ √◊Ø∫ «¬√ Á∆¡ª ‹Û∑ª ÓΩ‹Á
» ≈
«√√‡Ó Á∂ «Úº⁄ ‘ÈÕ «‹√ Á≈ «Ù’≈
«√º«÷¡≈ √≥√Ê≈Úª, «Ú«Á¡≈Ê∆ ¡Â∂
¡≈Ó ÒØ ’ ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ Í» ≥ ‹ ∆Ú≈Á∆
¿∞ Á ≈Ú≈Á∆ È∆Â∆¡ª «‘ ‘≈’Ó
‹Ó≈ª ÚºÒ∫Ø «√º«÷¡≈, «√‘ ¡Â∂ ‘Ø
Ïπ«È¡≈Á∆ √‘»Òª Á≈ «Èº‹∆’È ’∆Â≈
‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ‘ΩÒ∆-‘ΩÒ∆ √≈∆¡ª
‹ÈÂ’ √∂Ú≈Úª Á∂ È≈Ò-È≈Ò ‹∆ÚÈ
«‹¿±‰ Á∆¡ª Óπ„Ò∆¡ª ˜»ª ÒØ’ª
Á∆ Í‘∞⁄
≥ ÂØ∫ Ï≈‘ ‘∞Á
≥ ∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª
‘ÈÕ «¬√ «√√‡Ó È∂ «‹ºÊ∂ ÓπÒ’ ¡Â∂
ÒØ’ª ˘ ¡≈«Ê’ ’≥◊≈Ò∆ Á∂ ’◊≈ ”Â∂
«Ò¡≈ ÷Û∑≈ ’∆Â≈ ‘À, ¿∞µÊ∂ ÏπË
º ∆‹∆Ú∆¡ª,
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ¡Â∂ ÒØ ’ ª Á∆ ‹È
⁄∂  È≈ ˘ „≈¡ Ú∆ Ò≈¬∆ ‘À Õ «¬√
√≥ Á Ì «Úº ⁄ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª √Ó∂ Â
√Óπº⁄∂ «’Â∆ Ú◊ª ˘ ¡≈͉∆ ⁄∂ÂÈ≈
˘ ÚË≈¿∞∫Á∂ ‘ج∂ Ï∂ÒØÛ∂ ‡’≈¡ Á∆
Ï‹≈«¬ ÁÍ∂Ù √Óº«√¡≈Úª Á∂ √‘∆ ‘ºÒ
ÚºÒ √∂«Ë ‘؉ Á∆ ˜» ‘ÀÕ
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Á√ßÏ [email protected]
24
Ì◊ «√øÿ Á≈ √≈Ê∆ : ¥ªÂ∆’≈∆ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á ¿∞Î ‚≈. Ï∆. ¡À√. «È◊Ó
≈’∂Ù ’∞Ó≈
¥ªÂ∆’≈∆ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á, Ì◊Â
«√øÿ, ≈‹◊π», √π÷Á∂Ú Á≈ √≈Ê∆ √∆Õ
«¬‘ ¥ªÂ∆’≈∆ Í≈‡∆ Á≈ √◊Ó ÓÀ∫Ï
√∆Õ G ¡’±Ï AIC@ ȱø ‹ÁØ∫ √ÍÀÙÒ
Ò≈‘Ω «‡z«Ï¿±ÈÒ È∂ Ì◊ «√øÿ, ≈‹◊π,»
√π÷Á∂Ú È±ø ¯ª√∆ Á∆ √˜≈ √π‰≈¬∆ √∆ ª
¿∞ √ ∂ ÎÀ √ Ò∂ «Úº ⁄ «¬√ ȱ ø Ú∆ ÁØ Ù ∆
·«‘≈™Á∂ ¿∞Ó ’ÀÁ ‹Ò≈ÚÂÈ∆ Á∆
√‹≈ √π‰≈¬∆ √∆Õ
‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á Á≈ ‹ÈÓ B@
‹»È, AI@@ ȱø «Í≥‚ ÷˜»∆ ÷πÁ «‘√∆Ò
«ÏÒ‘Ω, «‹Ò∑ª ’≈ÈÍπ, ¿∞µÂ ÍÃÁÙ
∂ ”⁄
‘Ø«¬¡≈Õ «ÍÂ≈ È≈ È≈Ó ÓΩ‹∆≈Ó ¡Â∂
Ó≈Â≈ Á≈ È≈Ó Èß Á ≈‰∆ √∆Õ «ÍÂ≈
«˜ÓƒÁ≈ √ÈÕ «¬È∑ª Á≈ Á≈Á≈ Ó‘ªÁ∆È
È∂ AHEG Á∂ Í«‘Ò∂ √ÚÂøÂÂ≈ √ø◊≈Ó
«Úº⁄ ÚºË ⁄Û∑ ’∂ «‘º√≈ «Ò¡≈ √∆Õ ◊Ô≈
ÍÃÙ≈Á È∂ Îπ÷≈Ï≈Á ÂØ∫ ‘≈¬∆ √’±Ò Í≈√
’È ÂØ∫ Ï≈¡Á √≈Ò AIAH «Úº⁄ «¬º’
√≈Ò Á≈ ‚≈’‡∆ ’Ø√ (Í∆.¡ÀÓ.Í∆.)
Í≈√ ’∆Â≈Õ ‚≈’‡∆ Á≈ ’Ø√ ’È ÂØ∫
Ï≈¡Á ¡≈͉∂ ÿ ÷˜»∆ ”⁄ ÁÚ≈÷≈È
÷Ø«Ò∑¡≈Õ ¿∞‘Ȫ Á≈ «Ú¡≈‘ º‹Ø Á∂Ú∆
È≈Ò AA √≈Ò Á∆ ¿∞Ó «Úº⁄ ‘∆ ‘Ø «◊¡≈
√∆Õ ¿∞‘Ȫ «ÁȪ «Úº⁄ ¤Ø‡∆ ¿∞Ó ”⁄
‘∆ «Ú¡≈‘ ’ Á∂‰ Á≈ «Ú≈‹ √∆Õ ‹ÁØ∫
¿∞‘ Îπ÷≈Ï≈Á «Úº⁄ ÍÛ∑Á∂ √È ¿∞Á∫Ø ‘∆
¿∞‘ ¡≈«¡≈ √Ó≈‹ Á∂ √øÍ’ ”⁄ ¡≈
◊¬∂ Õ ‹ÁØ ∫ ≈‹È∆Â∆ ¡Â∂ √Ó≈«‹’
¡≥ÁÒ
Ø È Ùπ» ‘Ø«¬¡≈ ª ¿∞√ ”⁄ ’∞Á
º ͬ∂Õ
«ÍÂ≈ È≈Ò «Ú⁄≈ª Á≈ «ÚØË ‘؉ ’’∂
Í«‘Òª ÿ ¤º‚ ’∂ ¡≈ÁÓÍπ Â∂ «Î «√ºË∂
’≈ÈÍ» ‚≈. Óπ≈∆ Ò≈Ò Á∂ ÿ, ’ª◊√
Á∂ Á¯Â ¡≈ ◊¬∂ ¡Â∂ ’ª◊√ Á≈
√ø◊·È Әϻ ’È «Úº⁄ Ò◊ ◊¬∂Õ
’∞fi
º Á∂ Ï≈¡Á ’ª◊√ ÂØ∫ ¡Òº◊ ‘Ø ’∂
Ó˜Á» √ø◊·Èª ”⁄ ’øÓ ’È≈ Ùπ»
’∆Â≈Õ ‹Ò≈Ò≈Ï≈Á ”⁄ ÁÚ≈÷≈È≈
÷Ø«Ò∑¡ªÕ ¿∞µÊ∂ ¿∞Ȫ∑ Á∆ ‹≈‰-Í«‘⁄≈‰
Óπ È ∆ÙÚ ¡Ú√Ê∆ È≈Ò ‘Ø ¬ ∆Õ ¿∞ ‘
◊Ø  ÷Íπ  ÂØ «È’Ò‰ Ú≈Ò∂ √≈Ò∂
“√ÚÁ∂Ù” Á∂ √«‘ √øÍ≈Á’ √ÈÕ ¿∞‘Ȫ
Á≈ √øÍ’ ¥ªÂ∆’≈∆ Í≈‡∆ È≈Ò √∆Õ
¿∞‘ ¡’√ ’≈ÈÍ» ¡≈™Á∂ «‘øÁ∂ √∆Õ
¿∞‘Ȫ È≈Ò ≈‹È∆Â∆ Â∂ ⁄⁄≈ ‘؉ ÂØ∫
Ï≈¡Á ¿∞‘Ȫ ȱø Òº«◊¡≈ «’ Á∂٠ȱø
¡≈˜≈Á ’Ú≈¿∞ ‰ Ò¬∆ ¥ªÂ∆’≈∆
Í≈‡∆ ‘∆ √Â≈ ‘ÀÕ «Î ¥ªÂ∆’≈∆
Í≈‡∆ Á≈ «‘º√≈ ω ◊¬∂Õ ¥ªÂ∆’≈∆
Í≈‡∆ ”⁄ ¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¿∞‘Ȫ Á∆
‹≈‰ Í«‘⁄≈‰ √π«øÁ ͪ‚∂, «Ú‹À’Ó
∞ ≈
«√È‘≈, «ÙÚ ÚÓ≈, ‹À Á∂Ú ’Í» ¡≈«Á
¥ªÂ∆’≈∆¡ª È≈Ò ‘ج∆Õ ¥ªÂ∆ Í≈‡∆
«Úº ⁄ ‚≈. ◊Ô≈ Íà ٠≈Á Á∆ Íπ ‹ ∆ÙÈ
Á»«‹¡ª ÂØ∫ ¡Òº◊ √∆Õ ¿∞‘ «Ú¡≈‘∂ ‘Ø∂ √∆
Â∂ ¿∞‘Ȫ Á∆ B √≈Ò Á∆ Ï∂‡∆ √∆Õ Í≈‡∆
«Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘؉ ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬º’ «ÁÈ
ÿ ‹≈ ’∂ ¿∞‘Ȫ È∂ ¡≈͉∆ ÿ Ú≈Ò∆
ȱø «’‘≈ «’ ÓÀ∫ ¡≈͉∆ «‹øÁ◊∆ Í≈‡∆
Á∂ Ò∂÷∂ Ò≈ «ÁºÂ∆ ‘ÀÕ ‘π‰ ±ø √øÁ» Í»fi
ø Á∂Õ
ÿ Ú≈Ò∆ Â∂ Ï∂‡∆ ȱø ¤º‚ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á
Í≈‡∆ Á∆¡ª √◊Ó∆¡ª ”⁄ Ù≈«ÓÒ ‘Ø
«◊¡≈ ª ¿∞√ Á∆ ÓπÒ≈’≈ «ÙÚ ÚÓ≈
È≈Ò ‘ج∆Õ «ÙÚ ÚÓ≈ È∂ ‘∆ ¿∞√ ȱø
Ò≈‘Ω Ì∂«‹¡≈ √∆Õ ‹ÁØ∫ ¿∞‘ ‹πÒ≈¬∆
AIBH ȱø Ò≈‘Ω ¡≈«¬¡≈ √∆ ª ¿∞√ ȱø
√‡∂ Ù È Â∂ «ÚÒ∂ ‹  ¿∞  Î √π ÷ Á∂ Ú
«Ó«Ò¡≈ √∆Õ «‹√ È≈Ò «ÙÚ ÚÓ≈
È∂ Í«‘Òª ’≈ÈÍπ «Úº⁄ ¥ªÂ∆’≈∆
√ø√Ê≈ Á∂ ÓÀ∫Ï Á∂ »Í «Úº⁄ «ÓÒ≈«¬¡≈
√∆Õ «¬‘∆ ¿∞‘ √π÷Á∂Ú √∆ «‹√ È∂ Ò≈‘Ω
«Ú⁄ ¿∞‘Á∂ ·«‘‰ Á≈ ÍÃÏË
ø ’∆Â≈
√∆Õ Ì◊ «√øÿ È≈Ò Ú∆ ‚≈. ◊Ô≈
ÍÃÙ≈Á Á∆ ÓπÒ≈’≈ Ò≈‘Ω ”⁄ ‘ج∆ √∆Õ
Ï≈¡Á «Úº⁄ Í≈‡∆ È∂ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á
ȱø «ÎؘÍπ Ù«‘ ”⁄ ◊πÍ «‡’≈‰≈
ω≈¿∞‰ Ò¬∆ ÁÚ≈÷≈È≈ ÷πÒÚ≈«¬¡≈
√∆Õ
‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á È∂ «ÎؘÍπ
«Úº ⁄ ‚≈. Ï∆.¡À µ √. «È◊Ó (‚≈.
Ì◊Ú≈È √Ú»Í «È◊Ó) Á∂ Î˜∆
È≈Ó È≈Ò Ò∂÷ ≈‹ ÂØ∫ Ó’≈È Â±Û∆
Ϙ≈ ”⁄ «’≈¬∂ Â∂ ÒÀ «Ò¡≈Õ ¿∞√ È∂
‘∂ · ª ÁÚ≈÷≈È≈ ÷Ø « Ò∑ ¡ ≈ Â∂ ¿∞ Í 
«‘≈«¬Ù ’∆Â∆Õ Ï≈‘ ÏØ‚ Ò◊≈«¬¡≈
““«È◊Ó Î≈Ó∂ √ ∆, ’À « Ó√‡√ ¡Â∂
‚º◊«¬√‡””Õ Í≈‡∆ È∂ ‹À ◊ØÍ≈Ò È±ø
Ì∂«‹¡≈ «’ ¿∞‘ ◊π¡ª„∆ Á∆Ú≈È ⁄øÁ
≈‘ƒ ‚≈. «È◊Ó ’ØÒ √«‘ ’øÍ≈¿±‚ Á∆
ÈΩ’∆ ÒÚ∂Õ «¬‘ «‡’≈‰≈ A@ ¡◊√Â,
AIBH ÂØ∫ ÒÀ ’∂ D ÎÚ∆ AIBI º’
«‘≈Õ «¬√ «‡’≈‰∂ Â∂ Ì◊ «√øÿ, ⁄øÁ
Ù∂ı ¡≈˜≈Á, √π÷Á∂Ú, «ÙÚ ÚÓ≈,
Ó‘ªÚ∆ «√øÿ, «Ú‹À ’∞Ó≈ «√È‘≈ Á≈
¡≈¿∞ ‰ ≈ ‹≈‰≈ √∆Õ ‹À ◊Ø Í ≈Ò È∂
¡Á≈Ò ”⁄ «’‘≈ √∆ «’ ““√π÷Á∂Ú Á∂
¡≈¿∞‰ Â∂ ÓÀ∫ ‚≈. «È◊Ó ¡Â∂ √π÷Á∂Ú È∂
Ì◊ «√øÿ Á∂ Ú≈Ò Â∂ Á≈Û∑∆ ’º‡∆ √∆Õ””
Í≈‡∆ È∂ «¬‘ «‡’≈‰≈ Í≈‡∆ ÓÀ∫Ï
‹Ø Í≥‹≈Ï ÂØ∫ Í»Ú ‹ª Í»Ú ÂØ∫ Í≥‹≈Ï
Ô≈Â≈ ’ ‘∂ ‘πÁ
ø ∂ √È ¿∞‘Ȫ Á∂ Ò¬∆
‹◊∑≈ Óπ‘¬
º ∆¡≈ ’Ú≈¬∆Õ «‹Ê∂ ¿∞‘ ’ºÍÛ∂
Ú◊À≈ ÏÁÒ ’∂ «È√«⁄ ‹◊≈ Á∂ Ò¬∆
Í‘π⁄
ø √’‰ Â∂ Á»‹≈ ÏøÏ ¡≈«Á ω≈¿∞‰
Á≈ √Ó≈È ‚≈. «È◊Ó ÚÒØ∫ ÒÀ √’‰Õ
¿∞‘Ȫ È∂ D ÎÚ∆ AIBI ȱø «¬‘
«‡’≈‰≈ ¤º‚ «ÁºÂ≈ √∆Õ ‚≈. «È◊Ó È∂
‚≈. Á∆Ú≈È È±ø Áπ’≈È Á∂ Ó∂˜ ’∞√∆ ¡Â∂
ÁÚ≈¬∆¡ª ¡≈«Á BE πͬ∂ ”⁄ Ú∂«⁄¡≈
Â∂ ¡≈Í ¡≈◊∂ ⁄Ò≈ «◊¡≈Õ ¿∞µÊ∂ ¿∞√
È∂ ≈ÓÒ≈Ò Á∂ Î˜∆ Ȫ ‘∂· «¬º’ Ó’≈È
È≈Ë∆ Á∂ Ó≥‚∆ Á∂ «¬Ò≈’∂ «Úº⁄ È≈«¬‰
ÍÃÙ≈Á ÂØ∫ AE ÎÚ∆ AIBI ȱø AC πͬ∂
Ó‘∆È∂ Á∂ «‘√≈Ï È≈Ò «’≈¬∂ Â∂ «Ò¡≈Õ
«¬√ ÿ ȱø Í≈‡∆ Á∂ ÓÀ∫Ï≈ È∂ Óπ÷
º ÂΩ
Â∂ «‘≈«¬Ù∆ ¿∞ÁÙ
∂ Ò¬∆ Ú«Â¡≈Õ ‚≈.
«È◊Ó Ï˜≈ «Úº⁄Ø∫ ÏøÏ Ï‰≈¿∞‰ Á≈
√Ó≈È ’ÀÓ∆’Ò Â∂ ’≈’ ¡≈«Á ÷∆Á
’∂ «Ò¡≈«¬¡≈ ’Á≈ √∆Õ «¬‘ Ó’≈È
CA Ó≈⁄ AIBI È»ø ¤º‚ «ÁºÂ≈ √∆Õ
¡ÍÃÒ
À AIBI Á∂ Ùπ» «Úº⁄ Í≈‡∆
Á≈ Óπº÷ ’∂∫Á √‘≈ÈÍπ «Ò‹≈«¬¡≈
«◊¡≈ √∆Õ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á È∂ ≈‰∆
Ϙ≈ «Úº⁄ ≈Ó ⁄øÁ ÂØ∫ ≈Ó Ò≈Ò Á∂
Î˜∆ Ȫ Â∂ Ó’≈È «’≈¬∂ Â∂ «Ò¡≈Õ
‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á Ó◊Ø∫ «ÙÚ ÚÓ≈
√‘≈ÈÍπ «◊¡≈Õ Í «¬‘ Ó’≈È «’≈¬∂
Â∂ ’∞fi
º «ÁÈ ‘∆ º«÷¡≈Õ
‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á È∂ ≈ÓÈ≈Ê Á∂
Î˜∆ Ȫ ‘∂·ª ⁄ØÏ ÎØÙª Óπ‘
º Ò∂ «Úº⁄ «¬º’
Ó’≈È «’≈¬∂ Â∂ «Ò¡≈Õ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á
Â∂ ‹À Á∂Ú ÁØÚ∂∫ ÏøÏ Ï‰≈¿∞‰ ”⁄ «ÙÚ
ÚÓ≈ Á∂ √‘≈«¬’ √ÈÕ
AC Ó¬∆ AIBI ȱø ÍπÒ√ ÚºÒ∫Ø Ó≈∂
¤≈Í∂ ”⁄ «ÙÚ ÚÓ≈ Â∂ ‹À Á∂Ú ’Í»
ÎÛ∂ ◊¬∂Õ ÍπÒ∆√ È∂ ¡º‚∂ ÂØ∫ ¤∂ «‹™Á∂
ÏøÏ, «ÂøÈ ÏøϪ Á∂ ÷ØÒ Úº‚∆ Ó≈Â≈ ”⁄
ÏøÏ Ï‰≈¿∞‰ Á≈ √Ó≈È Â∂ Ï‘π √≈∆¡ª
Íπ√Â’ª ¡≈«Á «Ó«Ò¡≈ ¡Â∂ ÁØ «ÁÈ
Ó◊Ø∫ AE Ó¬∆, AIBI ȱø ‹ÁØ∫ ‚≈. ◊Ô≈
ÍÃÙ≈Á «¬√ «‡’≈‰∂ Â∂ Ú≈Í√ ¡≈«¬¡≈
ª ¿∞‘Ȫ ȱø ÍπÒ√ È∂ ÎÛ «Ò¡≈Õ
A@ ‹π Ò ≈¬∆ AIBI ˘ √ÍÀ Ù Ò
ÓÀ«‹√‡∂‡ Á∆ ¡Á≈Ò «Úº⁄ Óπ’Á
º Ó≈ Ùπ»
‘Ø«¬¡≈Õ ¥ªÂ∆’≈∆¡ª È∂ «¬√ Óπ’Á
º Ó∂ ˘
Ú∆ ¥ªÂ∆’≈∆ ÍÃ≈Í∂◊‚
ø ∂ Á∂ ÍÒ∂‡Î≈Ó Á∂
ÂΩ Â∂ Ú‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’∆Â≈Õ ‹∂Ò∑ Â∂
¡Á≈Ò «Ú⁄ ¡Í‰≈¬∆¡ª ‹≈‰
Ú≈Ò∆¡ª È∆Â∆¡ª Ï≈∂ ÎÀ√Ò≈ ’È Ò¬∆
Ì◊ «√øÿ, «Ú‹À ’∞Ó≈ «√È‘≈ Â∂
√π÷Á∂Ú Â∂ ¡Ë≈ «¬’ «‡z«Ï¿±ÈÒ
ω≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ
¡≥◊∂˜ª Á∂ «È¡ª ÍÃÏøË ˘ Èß◊≈
’È Ò¬∆ ¥ªÂ∆’≈∆¡ª È∂ «ÂøÈ ◊πÍ
º
ω≈ ÒÚ∂Õ
Í«‘Ò∂ ◊πÍ
º Ú≈Ò∂ √≈Ê∆¡ª Á≈ ’∂√
Ú’∆Ò ≈‘∆∫ Ò«Û¡≈ ‹≈‰≈ √∆ Â∂ ¿π‘Ȫ
˘ «‘≈ ’Ú≈¿π‰ ‹ª √˜≈Úª ÿæ‡
’Ú≈¿π‰ Á≈ ÔÂÈ ‘؉≈ √∆Õ «¬√ ◊πÍ
æ
«Ú⁄ √È-Á∂√ ≈‹ Ì≈Â∆, ÍÃ∂Ó ÁæÂ,
¡‹À ÿØÙ Â∂ «’ÙØ∆ Ò≈ÒÕ Á»‹≈ ◊πÍ
æ
¡Á≈Ò ˘ È≈ Óøȉ Ú≈«Ò¡ª Á≈ √∆Õ
«¬‘Ȫ Á≈ ’øÓ √∆ ‘ „π’Ú∂∫ ÓΩ’∂ ¿πµÂ∂
¡Á≈ÒÂ∆ «È¡ª-ÍÉ≈Ò∆ ˘ ¸‰ΩÂ∆ Á∂‰≈Õ
«¬È∑ª È∂ «‡z«Ï¿»ÈÒ Á∂ Í«‘Ò∂ «ÁÈ ‘∆ ‹Ø
«Ï¡≈È «ÁæÂ≈ ¿π√ Ï≈∂ «‡z«Ï¿»ÈÒ È∂
¡≈Í «Ò«÷¡≈ «’ ““«¬‘ ¡ø◊∂˜ √’≈
¿πµÂ∂ «‘ø√≈ÂÓ’ «√¡≈√∆ ‘ÓÒ≈ √∆Õ”” «¬√
◊πÍ
æ «Úæ⁄ Ó‘ªÚ∆ «√øÿ, Ï∆.’∂. ÁæÂ,
‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á, ’πÁ
ø È Ò≈Ò Â∂ ‹«ÂøÁ
È≈Ê √«È¡≈Ò Ù≈ÓÒ √ÈÕ Â∆‹∂ ◊πÍ
æ
Á∂ √≈Ê∆¡ª È∂ ¡≈͉≈ Óπ’æÁÓ≈ ¡≈Í
ÒÛÈ≈ √∆Õ «¬‘Ȫ Á≈ ’øÓ √’≈∆
◊Ú≈‘ª È≈Ò Ï«‘√ ’È≈, Óπ÷Ïª Â∂
◊Ú≈‘ª Á∂ Óø‘
» ∫Ø ¡≈͉∆ ◊æÒ ’„Ú≈¿π‰≈
√∆Õ «¬‘Ȫ Á∆ ‘ ◊æÒ Á≈ Ó’√Á
ÍÃ⁄≈ ’È≈ √∆Õ «¬√ ◊πÍ
æ Á∂ √≈Ê∆¡ª
«Úæ ⁄ √È : Ì◊ «√ø ÿ , √π ÷ Á∂ Ú ,
≈‹◊π», ‹À Á∂Ú, «Ú‹À ’πÓ≈ «√È‘≈,
’ÓÒÈ≈Ê «ÂÚ≈Û∆Õ ¥ªÂ∆’≈∆ È∂
¡≈͉∆ È∆Â∆ ¡Èπ√≈ ‘∆ ¡Á≈Ò ˘
¡≈͉∂ Ó’√Á Ò¬∆ Ú«Â¡≈Õ
¡Á≈Ò «Úæ⁄ ¿π‘ “«¬È’Ò≈Ï
«‹øÁ≈Ï≈Á”, “√≈Ó≈‹ ÓπÁ≈Ï≈Á” Á∂
È≈¡∂ Ó≈ ’∂ ¡≈™Á∂ «¬√ Á∂ «Í¤Ø∫ ¿π‘
ÚøÁ∂ Ó≈ÂÓ ◊≈™Á∂Õ ’¬∆ Ú≈ ¿π‘
¡Á≈Ò «Úæ⁄ ≈Ó ÍÃÙ≈Á «Ï√«ÓÒ Á∆
◊˜Ò ““√ÎØÙ∆ ’∆ ÂÓøÈ≈ ¡Ï ‘Ó≈∂
«ÁÒ Ó∂∫ ˛.....”” Ú∆ ◊≈™Á∂ √ÈÕ
√ÍÀÙÒ «‡z«Ï¿»ÈÒ È∂ G ¡’»Ï
AIC@ ˘ AE ¥ªÂ∆’≈∆¡ª Á≈ ÎÀ√Ò≈
√π‰≈«¬¡≈Õ Ì◊ «√øÿ, √π÷Á∂Ú ¡Â∂
≈‹◊π» ˘ ¯ª√∆ Á∆ √˜≈ √π‰≈¬∆ ◊¬∆
Â∂ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á È»ø ¿πÓ ’ÀÁ
‹Ò≈ÚÂÈ∆ Á∆ √˜≈ √π‰≈¬∆ ◊¬∆Õ
√ÍÀÙÒ «‡z«Ï¿»ÈÒ È∂ ‚≈. ◊Ô≈
ÍÃÙ≈Á ¿π¯ ‚≈. Ï∆. ¡Àµ√ «È◊Ó ˘
«Ú√Î؇’ ÍÁ≈Ê ’≈˘È Á∆ Ë≈≈ D
(F) ¡Â∂ «‘øÁ Áø‚≈ÚÒ∆ Á∆ Ë≈≈ ABF
Ï∆ Á∂ «‘ √˜≈ «ÁæÂ∆ ‹ªÁ∆ ˛Õ ¿π‘
Í≈‡∆ Á≈ «¬æ ’ √◊Ó ¡Â∂
Ó‘æÂÚÍ»È ÓÀ∫Ï √∆Õ ÏøÏ Ï‰≈¿π‰ Á≈
’øÓ ’Á≈ √∆Õ ¿π√ ˘ ¿πÓ ’ÀÁ
‹Ò≈ÚÂÈ∆ Á∆ √˜≈ «ÁæÂ∆ ◊¬∆Õ
¿π‘ AE Ó¬∆ AIBI Á∆ «◊ÃÎÂ≈∆
ÂØ∫ ÒÀ ’∂ BA ÎÚ∆ AIDF Âæ’ («‘≈¬∆
Âæ’) AG √≈Ò ¡æ‚-¡æ‚ ‹∂Ò≈∑ ”⁄ ‘∂Õ
¿π‘ ¡ø‚Ó
∂ ≈È «È’ØÏ≈ ‡≈Í» Á∆ √À√Ò
» 
‹∂Ò∑ (’≈Ò≈ Í≈‰∆) √æ √≈Òª ÂØ∫ Ú∆ ÚæË
√Óª ‘∂Õ ’¬∆ Ú≈ ‘ØȪ ’ÀÁ∆¡ª È≈Ò
«ÓÒÁ∂ ‹∂Ò «Úæ⁄ ‘æ’∆ Óø◊ª Ò¬∆ Ìπæ÷
‘ÛÂ≈Òª Ú∆ ’∆Â∆¡ªÕ
‹∂Ò «Ú⁄Ø∫ «‘≈¬∆ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¿π‘
Í«‘Òª ’«Ó¿» « È√‡ Í≈‡∆ ¡≈¯
«¬ø‚∆¡≈ (CPI) ”⁄ ’øÓ ’Á∂ ‘∂ Í
‹ÁØ∫ Í≈‡∆ ÁØ Î≈Û∑ ‘Ø ◊¬∆ ª ¿π‘
√∆.Í∆.¡ÀµÓ (CPM) ”⁄ Ù≈ÓÒ ‘Ø ◊¬∂ Â∂
¡ø Âæ’ ¿π√ «Úæ⁄ ’øÓ ’Á∂ ‘∂Õ A@
ÎÚ∆ AIIC ˘ ¿π‘Ȫ Á∆ ÓΩ ‘Ø ◊¬∆Õ
«ÎؘÍπ ÿ ¡øÁ ÓÀ∫ Â∂ ‹À ◊ØÍ≈Ò
«¬æ’ ‘∆ Í«Ú≈ Á∂ ÓÀ∫Ï √∆Õ Í ÿ ÂØ∫
Ï≈‘ ¿π‘ ÈΩ’ √∆ ¡Â∂ ÓÀ∫ Ó≈Ò’Õ ÈΩ’
‘؉ Á∂ ’≈‰ ‹À ◊ØÍ≈Ò ‘Ó∂Ù≈ ÓÀÒ∂ ’æÍÛ∂
‘∆ Í≈™Á≈ √∆Õ ¡√ƒ «¬æ’ √√Â∂ „≈Ï∂
ÂØ∫ ؇∆ ÷ªÁ∂ √∆Õ ÓÀ∫ «Í≥‚ Á≈ «‘‰ Ú≈Ò≈
√∆Õ Í≈‡∆ «Úæ⁄ ¡≈«¡≈ √Ó≈‹ ÂØ∫
¡≈«¬¡≈ √∆Õ «ÁÓ≈◊ «Úæ⁄ ¿π√ Á≈ ¡√
√∆Õ √≈Á◊∆ Â∂ ÈÀ«Â’Â≈ Á≈ ¡≈͉≈
¡√»Ò √∆Õ ÓÀ∫ Í≈‡∆ Á≈ ÍÀ√≈ ÏÛ∂ √ø˜Ó
È≈Ò ı⁄ ’Á≈ √∆Õ „≈Ï∂ «Úæ⁄ «ÏÈ∑ª
ÿ∆ Á∂ Á≈Ò ؇∆ ‹ª √Ϙ∆ ؇∆ ÷≈ ÒÀ∫Á∂
√∆Õ
«¬æ’ Ú≈ Ò≈‘Ω ÂØ∫ √π÷Á∂Ú ¡≈«¬¡≈
ª ‹À ◊ØÍ≈Ò È∂ Ó∂∆ ¿π√ ’ØÒ «Ù’≈«¬Â
’∆Â∆ «’ ¿π‘ È≈ ¡≈Í ÿ∆ ÷ªÁ≈ ˛ È≈
ÓÀ˘ ÷≈‰ «ÁøÁ≈ ˛Õ Ó∂∂ ÂØ∫ Ï◊À ÿ∆ Á∂
Á≈Ò Â∂ ؇∆ È‘ƒ ÷≈Á∆ ‹ªÁ∆Õ √π÷Á∂Ú
Ï‘π √øÂ÷
Ø ∆ «Ú¡’Â∆ √∆Õ ¿π√ È∂ «’‘≈
““ÓÈ≈ ª ˛ ‘∆ Í ‹ÁØ∫ Âæ’ «‹™Á∂
‘ª «√‘ÂÓøÁ ‘ج∂ «‹˙¬∆¬∂ ª ’πfi
æ ’øÓ
Ú∆ ’ ÒÚª◊∂Õ”” ¿π√ È∂ «’‘≈ ‹À ◊ØÍ≈Ò
ÿ∆ Á≈ ¡≈Á∆ ˛Õ «¬√ ˘ ؇∆ Â∂ Á≈Ò
È≈Ò ÿ∆ «ÁÚ≈ «Á¡≈ ’ØÕ ÓÀ∫ ¿π√ ˘
ÿ∆ Á≈ «¬ø‹≈Ó ’ «ÁæÂ≈Õ ‘π‰ ÓπÙ«’Ò
‘Ø ◊¬∆ «’ ÈΩ’ ÷≈Ú∂ ÿ∆ È≈Ò ⁄ΩÍÛ
’∂ Â∂ Ó≈Ò’ ÷≈Ú∂ √π’
æ ∆Õ «¬√ Ò¬∆ ÓÀ∫ Á»‹∂
„≈Ï∂ ÂØ∫ ؇∆ ÷≈‰ Òæ◊ «Í¡≈Õ
(»Û∆ Ϙ≈ Á∂ «‡’≈‰∂ Ï≈∂ «¬‘
◊æÒ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á È∂ Ò∂÷’ √πË∆
«Ú«Á¡≈Ê∆ ˘ Áæ√∆ √∆)
¥ªÂ∆’≈∆ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á Á≈
‹∂Ò∑ ‹∆ÚÈ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ Áπ¡≈≈ ‹∂Ò∑ «Úæ⁄
’∆Â∆¡ª Ìπ÷
æ ‘ÛÂ≈Òª Á≈ Ú∂Ú≈ :
‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á Á≈ ‹∂Ò∑ ‹∆ÚÈ
A. AE Ó¬∆ AIBI ˘ √‘≈ÈÍπ ”⁄
◊πÍ «‡’≈‰∂ ÂØ∫ «◊ïÂ≈
B. AE Ó¬∆ ÂØ∫ CA Ó¬∆ AIBI Âæ’
√‘≈ÈÍπ Ê≈‰∂ (ÍπÒ√ «Óª‚)
C. A ‹»È ÂØ∫ A@ ‹πÒ≈¬∆ AIBI Âæ’
Ò≈‘Ω «‹Ò∑≈ ‘Ú≈Ò≈ (‘π‰ Í≈«’√Â≈È)
D. A@ ‹πÒ≈¬∆ AIBI ÂØ∫ G ¡’»Ï
AIC@ Âæ’ Ò≈‘Ω ÏØÓ‡Ò ‹∂Ò∑ ‘∂ (¬∂Ê∂
‘∆ Ò≈‘Ω √≈«˜√ ’∂√ ⁄æ«Ò¡≈ Â∂ ¿π√
˘ ¿πÓ ’ÀÁ ‹Ò≈ÚÂ∆ Á∆ √˜≈ «ÓÒ∆)
E. G ¡’»Ï AIC@ ÂØ∫ ÈÚøÏ AIC@
Âæ ’ Ò≈‘Ω  √À ∫ ‡Ò ‹∂ Ò ∑ ‘∂ (‘π ‰
Í≈«’√Â≈È)
F. A Á√øÏ AIC@ ÂØ∫ CA Á√øÏ AIC@
«È¿» √À∫‡Ò ‹∂Ò∑ ÓπÒÂ≈È ‘∂ (‘π‰
Í≈«’√Â≈È)
G. ‹ÈÚ∆ AICA ÂØ∫ ¡’»Ï AICB
Âæ’ Ï∂Ò≈‘∆ √À∫‡Ò ‹∂Ò∑ (’È≈‡’≈) ‘∂
H. ÈÚøÏ AICB ÂØ∫ √ÂøÏ AICG Âæ’
√À¨Ò ‹∂Ò∑ ¡ø‚∂Ó≈È «È’ØÏ≈ ‡≈Í»
(’≈Ò≈ Í≈‰∆) ‘∂Õ
I. √ÂøÏ AICG ÂØ∫ ÈÚøÏ AICG Âæ’
ÁÓÁÓ √À∫‡Ò ‹∂Ò∑ ’æÒ’æÂ≈ ‘∂Õ
A@. Á√øÏ AICG Ò≈‘Ω √À∫‡Ò ‹∂Ò∑
(‘π‰ Í≈«’√Â≈È) ‘∂Õ
AA. ‹ÈÚ∆ AICH ÈÀÈ∆ √À∫‡Ò ‹∂Ò∑
(«¬Ò≈‘≈Ï≈Á) ‘∂Õ
AB. ÎÚ∆ AICH ÂØ∫ ‹»È AIDB Ò÷È¿»
√À∫‡Ò ‹∂ÒÕ∑
AC. ‹π Ò ≈¬∆ AIDB ÂØ ∫ AIDE Âæ ’
√πÒÂ≈ÈÍπ ‹∂Ò∑ ‘∂Õ
AD. ‹ÈÚ∆ AIDE ÂØ∫ ÎÚ∆ AIDF
Âæ’ ’≈ÈÍ» √À∫‡Ò ‹∂ÒÕ∑
AE. BA ÎÚ∆ AIDF ˘ AG √≈Ò ([email protected]
Ó‘∆È∂) Ï≈¡Á ‹∂Ò∑ ”⁄ «‘≈Õ
Ìπ÷
æ ‘ÛÂ≈Ò :
A. AC ‹πÒ≈¬∆ AIBI ÂØ∫ AE √ÂøÏ
AIBI Âæ’ ’πæÒ FE «ÁÈ Ò≈‘Ω Á∆
ÏØ√‡Ò ‹∂Ò∑ Ò≈‘Ω ‘∂Õ
B. BA «ÁÈ Á∆ Ìπ÷
æ ‘ÛÂ≈Ò ÏØ√‡Ò
‹∂Ò∑ Ò≈‘Ω «Ú⁄ ’∆Â∆ √∆Õ
C. BD «ÁÈ Ìπ÷
æ ‘ÛÂ≈Ò √À∫‡Ò ‹∂Ò∑
Ò≈‘Ω ’∆Â∆ √∆Õ
D. DF «ÁÈ Á∆ Ìπæ÷ ‘ÛÂ≈Ò √À¨Ò
‹∂Ò∑ (¡ø‚Ó
∂ ≈È «È’ØÏ≈)
E. CG «ÁÈ Ìπ÷
æ ‘ÛÂ≈Ò √À¨Ò ‹∂Ò∑
(¡ø‚Ó
∂ ≈È «È’ØÏ≈)
F. ¿πµÍ Ìπ÷
æ ‘ÛÂ≈Ò ÂØ∫ «ÏȪ ’πÒ
æ ‹ØÛ‚∂„ √≈Ò ÂØ∫ «‹¡≈Á≈
¡≈˜≈Á Ì≈ ”⁄ ‹∂Ò∑ ◊¬∂ :
A. √øÈ AIEH «Úæ⁄ F Ó‘∆È∂ ‹∂Ò∑
B. √øÈ AIFD ÂØ∫ AIFF Âæ’ ‚∂„ √≈Ò
‹∂Ò∑
(«¬‘ Ú∂Ú∂ ‚≈. ◊Ô≈ ÍÃÙ≈Á Á∂ ÍπÂ
æ 
¥ªÂ∆ ’πÓ≈ Áπ¡≈≈ «¬’æ·∂ ’∆Â∂ ‘ÈÕ)
ÓØÏ≈: IGGIB-CBBGF
Á√ßÏ [email protected]
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
25
¿∞⁄ «Úº«Á¡≈ ”Â∂ «ÚÙÚ
ÏÀ∫’
Ì≈Ú
«‡º«Ï¡ª
”⁄Ø∫ Á≈
ÒßÿÁ∆ÍÃfiȪ!
ÍÃÎÀ√ Ó˱ ÍÃÙ≈Á,
¡È∞Ú≈Á : «ÍÃÂÍ≈Ò
¡º ‹ Á∆¡ª È∆Â∆¡ª Á∂ ¿∞ µ ⁄
«Úº«Á¡≈ ¿∞µÍ ÍÀ ‘∂ ¡√ª, «ÚÙ∂Ù
’’∂ «ÚÙÚ ÏÀ ∫ ’ Á∆¡ª «Ú«Á¡’
È∆Â∆¡ª √≥ÏË
≥ ∆ «ÍØ‡ª ≈‘∆∫ √≈‚∆ ¿∞µ⁄
«Ú«Á¡’ È∆Â∆ «Úº⁄ ÍÀ ‘∂ ÍÃÌ≈Úª ¡Â∂
«¬√Á∂ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ ‘Ø ‘∂ ÏÁÒ≈¡ ˘
¿∞Ì≈‰ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Á≈
√≥’‡ Ï‘∞ ◊«‘≈ ‘ÀÕ Ì≈ ”⁄ ¿∞µ⁄
«Úº«Á¡≈ Á∂ Ï∂‘Á
º «Ú√Ê≈ Á∆ ÒØÛ ‘ÀÕ
¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ ÍÃ≈Í ’È ÔØ◊ ¿∞Ó
Á∂ ÈΩ‹Ú≈È √Ó±‘ ⁄Ø∫ ’∂ÚÒ A@ Î∆√Á∆
‘∆ «¬‘ «Úº«Á¡≈ ÍÃ≈Í ’ ‘∂ ‘ÈÕ
¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ ”⁄ Ú√Ø∫ Á∂ Ú‚∂∂
«‘º«√¡ª ˘ Ù≈ÓÒ ’È Á∆ ˜± ‘À,
«‹‘Û∆ ‹ÈÂ’ «Úº  ∆ √≈ËȪ ¡Â∂
’≥‡ØÒ ‘∂· ‘∆ √≥ÌÚ ‘ÀÕ Í≥± ‹ÈÂ’
«ÚºÂ∆ ı⁄∂ ˘ Ò◊≈Â≈ ÿ‡≈«¬¡≈ ‹≈
«‘≈ ‘À ¡Â∂ «¬√ √À’‡ ˘ Á∂√∆ «ÚÁ∂Ù∆
«Èº‹∆ ÿ≈«‰¡ª Á∂ Á≈ıÒ∂ ˘ √Ω÷≈
ω≈¿∞ ‰ Ò¬∆ √’≈ ¿∞ µ Í Ï∂ ‘ º Á
ÁÏ≈¡ Í≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ [email protected] «Úº⁄ ¿∞µ⁄ ¡Â∂ Â’È∆’∆ «Úº«Á¡≈
¿∞µÍ ’∞Ò
º ÿ∂Ò± ÍÀÁ≈Ú≈ (‹∆.‚∆.Í∆.)
Á≈ ’ÓÚ≈ .DF ¡Â∂ .AE Î∆√Á∆
ı⁄≈ ‹ÈÂ’ Î≥‚ ”⁄Ø∫ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ √∆Õ
«¬‘ Ϻ‹‡ ÷⁄∂ Á≈ ’ÓÚ≈ A.EH ¡Â∂
.EA Î∆√Á∆ √∆Õ B@@[email protected] ”⁄ «¬‘
÷⁄≈ ÿº‡ ’∂ ‹∆.¡ÀµÈ.Í∆. Á≈ .D@ ¡Â∂
.AC Î∆√Á∆ ¡Â∂ Ϻ‹‡ ÷⁄∂ Á≈ A.CA
¡Â∂ .DB Î∆√Á∆ «‘ «◊¡≈Õ «¬√ Â∑ª
Ϻ‹‡ ÷⁄∂ ”⁄ ’∞ºÒ ’‡ΩÂ∆ ’’∂ «¬‘
B.@I ÂØ∫ ÿ‡≈ ’∂ A.GB Î∆√Á∆ ’
«ÁµÂ≈Õ «‹‘Û≈ «’ ¡◊Ò∂ √≈Ò B@@[email protected] ”⁄ ‘Ø ¤ª◊ ’∂ A.F@ Î∆√Á∆ ’
«ÁºÂ≈Õ «¬’ºÒ∆ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ ¿∞Í
‹∆.‚∆.Í∆. Á∂ Î∆√Á∆ «‘º√∂ Ú‹Ø∫ ‹ÈÂ’
÷⁄≈ AIIA-IB Á∂ .DF Î∆√Á∆ ÂØ∫ ÿº‡
’∂ .CD Î∆√Á∆ «‘ «◊¡≈Õ
Ì≈Ú∂∫ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ «Úº⁄ ÏÁÒ≈¡
Í«‘Òª ‘∆ Ù∞± ‘Ø ⁄∞«º ’¡≈ √∆ Í «ÚÙÚ
ÏÀ∫’ Á≈ «¬√ ÚºÒ «¬Ù≈≈ ’Á≈ Í«‘Ò≈
Á√Â≈Ú∂ ˜ AIID «Úº ⁄ ¡≈«¬¡≈Õ
Á√Â≈Ú∂˜ Á≈ È≈Ó √∆ : ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
‹«Ï¡ª Á∂ √Ï’! «¬√ «Úº⁄ «¬‘
ÁÒ∆Ò ¿∞Ì≈∆ ◊¬∆ «’ «Ú’≈√Ù∆Ò Á∂Ù
Ó∞„
º Ò∆ «Úº«Á¡≈ ˘ Í«‘Ò Á∂‰Õ «¬√ Â∑ª
Ó∞º„Ò∆ «Úº«Á¡≈ ˘ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Á∂
«ÚØË ”⁄ ÷Û∑≈ ’ «ÁºÂ≈Õ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
˘ «Èº‹∆ ‹ª ¡Ë «Èº‹∆ «Úº«Á¡≈ Ú‹Ø∫
ÍÃ∆Ì≈Ù ’È È≈Ò «¬√ Ò¬∆ ‹ÈÂ’
Î≥‚ ‹∞‡≈¿∞‰ «Úº⁄ ∞’≈Ú‡ ÷Û∆ ’
«ÁºÂ∆ ◊¬∆Õ «¬√ È≈Ò ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
Ò¬∆ Ó≥‚∆ √∞Ë≈ª ¡Â∂ Ó≥‚∆ ÏÁÒ Á∆
÷Ø ‹ Á≈ Â’ ¡≈͉∆ ⁄≈Ò ⁄º Ò ‰
Òº«◊¡≈ ‘ÀÕ «ÚÙÚ ÏÀ∫’ È∂ ¡≈͉∆
«¬‘Ȫ È∆Â∆¡ª È≈Ò «¬√ «Ú⁄≈ ˘
’ج∆ Ò’Ø ¤∞Í≈ È‘∆∫ º«÷¡≈ «’ ¿∞µ⁄
«Úº « Á¡≈ Á∂ ’∞ º Ò ÷⁄∂ Á≈ Ì≈
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ¿∞ Í  ‘∆ Í≈¿∞ ‰ ≈
⁄≈‘∆Á≈ ‘ÀÕ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ «Úº⁄ Ì≥È ÂØÛ
¡Â∂ «¬‘ ÈÚ∆ ÍÃ∆Ì≈Ù≈ ¿∞√ √«Ú¡≈Í∆
«Úº«Á¡≈ Á∂ ¡√±Ò Á∆¡ª ‹Û∑ª ”⁄ Á≈Â∆
Î∂Á∆ ‘À, «‹‘Û≈ Ï√Â∆Ú≈Á∆ «ÚØË∆
√≥ÿÙ Á∂ Ó±Ò ¡√±Òª ⁄Ø∫ «¬º’ √∆ ¡Â∂
Ï≈¡Á Á∂ «Â≥ È Á‘≈«’¡ª ”⁄ «¬‘
√Ï«Ú¡≈Í∆ «Úº « Á¡≈ Á∂ ¡√± Ò
¡È∞√≈ «Ú«Á¡’ „ª⁄≈ ÷Û≈ ’È Á∆
’Ø«ÙÙ ’∆Â∆ ◊¬∆Õ ¿∞µ⁄ ¡Â∂ Ó∞º„Ò∆
«Úº«Á¡≈ «Úº⁄ Ú≥‚∆¡ª Í≈¿∞‰ Ú≈Ò≈
«Ú⁄≈ «¬≥È≈∑ Â≥◊Ș ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹±Á
«¬√ Á≈ Ó‘ºÂÚͱÈ ‘؉≈ ‘∆ ¡√⁄˜
Òº◊Á≈ ‘ÀÕ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Á∂ ӘϱÂ
Â≈‰∂Ï≈‰∂ ÂØ∫ «ÏÈ∑ª √≈∂ Ϻ«⁄¡≈ Ò¬∆
«¬º’ «Ó¡≈∆ ¡Â∂ √Ï«Ú¡≈Í∆ Ó∞„
º Ò∆
«Úº«Á¡≈ Á∂‰ Ò¬∆ «√º«÷¡Â ¡«Ë¡≈Í’
Á≈ ͱ ¿∞ÍÒÏË ’È≈ ‘∆ ¡√≥ÌÚ ‘ÀÕ
‹∂ √À’‚
≥ ∆ ¡Â∂ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ º’
Í‘∞⁄
≥ Á∆ √≥Ì≈ÚȪ ‘∆ È‘∆∫ ª Ó∞„
º Ò∆
«Úº«Á¡≈ Á∂‰ Á∆ ’∆ Â∞’ ‘À? «¬‘
Ò◊≈Â≈Â≈ ÂØ∫ «ÏÈ∑ª Ï∂¡Ê ‘ÀÕ ÓÀ˘ Ùº’
‘À «’ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Á≈ «¬‘ Ú≥‚≈≈ ¡√Ò
«Úº⁄ ˆ∆Ï ÒØ’ª ˘ «Úº«Á¡≈ ÂØ∫ Úªfi∂
’’∂ ¿∂‘Ȫ ˘ ’∂ÚÒ ¡º÷ «Úº«Á¡≈ º’
‘∆ √∆Ó º÷‰ Á∆ È∆Â∆ ‘ÀÕ
«Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ‹ª «‹Ú∂∫ Ï≈¡Á
”⁄ «¬‘Ȫ ˘ ÷ÍÂ’≈ «’‘≈ «◊¡≈,
ÚºÒØ∫ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Á∂ ı⁄∂ Á∂‰ Á∆
˜∞Ó
≥ Ú
∂ ≈∆ Á≈ ÍÃÏË
≥ ¡√Ò «Úº⁄ Ó∞·
º ∆Ì
¡Ó∆ ÿ≈«‰¡ª ÂØ∫ «√Ú≈¬∂ ÒØ’ª ˘
«Ó¡≈∆ «Úº«Á¡≈ Á∂‰ ÂØ∫ «¬È’≈ ‘ÀÕ
«Úº  ∆ ’Ó˜Ø  ∆ /’˜¬∆ ‘Ø ‰ ’’∂
’Ó˜Ø Ú◊ Á∆ Í‘∞⁄
≥ √ºÌ ÂØ∫ ÿ‡∆¡≈
«Úº«Á¡≈ º’ ‘∆ ‘ÀÕ ¡√Ò «Úº⁄ ’ΩÓ∆
√À∫ÍÒ √Ú∂ Á∂ ¡≥’«Û¡ª ¡È∞√≈ ¿∞µ⁄
«Úº«Á¡≈ ¿±µÍ AIHC ÂØ∫ AIHI º’
÷«⁄¡ª ”⁄ A@.H ◊∞‰≈ Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈
‘À ¡Â∂ ’Ó˜Ø ÂÏ«’¡ª Ò¬∆ «¬√ ÂØ∫
Ú∆ ÚË∂∂ ‘ÀÕ «¬√∂ √Ó∂∫ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
¿∞Í ‹ÈÂ’ ÷⁄≈ AIIA «Ú¡ª Á∂
Ó∞’≈ÏÒ∂ B@@@ «Ú¡ª ”⁄ C@ Î∆√Á∆
ÿº ‡ «◊¡≈Õ ¿∞ µ ⁄ «Úº « Á¡≈ Ò¬∆
Ú˜∆«Î¡ª Á∆ ≈‹’∆ ı⁄≈ AIIA Á∂
.FB Î∆√Á∆ ÂØ∫ ÿº‡ ’∂ B@@D-@E ”⁄
.BD Î∆√Á∆ «‘ «◊¡≈ ‘ÀÕ
«√º‡∂ Ú‹Ø∫ √Á∆ ÏÁÒ‰ Á∂ È≈Ò
‘∆ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ ‚±ÿ
≥ ∂ √≥’‡ «Úº⁄ ˺√
◊¬∆Õ ÏÛ∆ «ÁÒ⁄√Í ◊ºÒ ‘À «’ ·∆’
«¬√∂ Ú’Â «ÚÙÚ ÏÀ∫’ È∂ «¬º’ ‘Ø
Á√Â≈Ú∂˜ Í∂Ù ’∆Â≈ «’ ‘Ø ¡Â∂ ⁄≥◊∂ ∆
¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ ÂØ∫ Ï◊À «Ú’≈√Ù∆Ò Ó∞Ò’
«Ú’√ Ó∞Ò’ª Á∆ «◊¡≈È ¡Ë≈Â
¡≈«Ê’Â≈ Á≈ ¯≈«¬Á≈ ÍÃ≈Í ’È
ÂØ∫ ‘Ø ÚºË Ó∞Ù’Ò ”⁄ ÍÀ ‹≈‰◊∂Õ ¿∞µ⁄
«Úº«Á¡≈ ˘ ‘∞‰ «ÚÙÚ ÏÀ∫’ √∞÷
º √≈ËÈ
Ú‹Ø∫ È‘∆∫ √◊Ø∫ «Ú’≈√Ù∆Ò Ó∞Ò’ª Á∆
‘Ø∫Á Ò¬∆ ¡«‘Ó √Ófi ‘∆ ‘ÀÕ ‘∞‰
«¬‘Ȫ Ó∞Ò’ª Á∆¡≈ √’≈ª ¿∞µ∞Í
¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Á∂ √∞Ë≈ ¡Â∂ ÎÀÒ≈¡
’È Ò¬∆ ˜Ø Í≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘À
«’¿∞∫«’ ¡≈«Ê’Â≈ Á∂ √≈∂ ÷∂Âª «Úº⁄
«’ºÂ≈ Ó≈«‘ª Á∆ Ó≥◊ Â∂˜∆ È≈Ò ÚºË
‘∆ ‘ÀÕ «¬√ «ÍØ‡ Á≈ ÍÃÌ≈Ú Ì≈Â
¿∞µÍ «Á÷≈¬∆ Á∂ «‘≈ ‘ÀÕ
¿∞√∂ √Ó∂∫ ÍÃË≈È Ó≥Â∆ Á∆ ÚÍ≈
¡Â∂ ¿∞ÁÔØ◊ ’Ω∫√Ò È∂ «¬º’ «ÍØ‡ ‹≈∆
’∆Â∆ «‹‘Û∆ ¡’≈Á«Ó’ ‘Ò«’¡ª «Úº⁄
¡≥Ï≈È∆-«ÏÒ≈ «ÍØ‡ ÚºÒØ∫ ⁄«⁄Â
‘ج∆ ‘ÀÕ Ô±È∆Ú«√‡∆ ◊ª‡√ ’«ÓÙÈ
ÚºÒØ∫ «¬√ Á≈ ͱ’ Ó≈‚Ò ¡À’‡ Î≈
Ô±È∆Ú«√‡∆˜ B@@C «Â¡≈ ’∆Â≈
«◊¡≈ «‹√Á≈ Ó’√Á ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
Á∆, ’≈ÍØ‡
∂ ’Áª-’∆Óª Á≈ ÚË≈≈
’Á∂ Ï≈˜≈Ó∞º÷∆ ’≈ØÏ≈ª Á∂ Ó≈‚Òª
Ú‹Ø∫, „Ò≈¬∆ ’È≈ ‘ÀÕ «¬‘ Ú∆ ˜Ø
«ÁºÂ≈ «◊¡≈ «’ AA@@@ ’ØÛ Á∂ «ÈÚ∂Ù
¡Â∂ B@AE º’ «Ú«Á¡’ √≥√Ê≈Úª Á∆
«◊‰Â∆ Á∞◊
º ‰∆ ’È Ò¬∆ «¬√ ˘ «Èº‹∆
÷∂   Ò¬∆ ¤º ‚ «Áº  ≈ ‹≈Ú∂ Õ «¬‘
TÒØÛÚ≥Áª Ò¬∆ ’˜∂ ¡Â∂ ◊ª‡ª Á∆
ÓºÁÁ È≈Ò ÷ÍÂ/ Ú‰ Ú≈Ò≈ ‘∆
Ì∞◊Â≈‰ ’∂U Á∂ ¡√±Ò ˘ ¿∞«⁄¡≈¿∞‰≈
ÒØÛÁ∆ ‘ÀÕ ¡’≈ÁÓ∆ÙÈ≈ ¡Â∂ ‡∆⁄
Ô±È∆¡Èª Á∂ ‹ÏÁ√ «ÚØË √Á’≈
«¬√ ˘ ·≥„∂ Ï√Â∂ Í≈ «ÁºÂ≈ ‘ÀÕ «¬‘
«ÚØË ·Ø√ ÁÒ∆Òª ¿∞Í ¡Ë≈« ‘؉
’’∂ «¬√ ˘ Ó≈ÈÂ≈ Á∂‰ Á≈ Ï∂‘ºÁ
Ó‘ºÂÚ ‘ÀÕ «¬√ Á∂ Ï≈Ú‹±Á Ì≈ «Úº⁄
¡≥Ï≈È∆-«ÏÒ≈ «ÍØ‡ ¡√¡≥Á≈˜ ‘ج∆
‘ÀÕ B@@A ÂØ∫ «¬‘Ȫ «Èº‹∆ «Ú«Á¡’
√≥ √ Ê≈Úª Á∆ «◊‰Â∆ ¡Â∂ «¬‘Ȫ
√≥√Ê≈Úª «Úº⁄ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª Á∂ Á≈ıÒ∂
«Úº⁄ «Âº÷≈ Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ B@@A ”⁄
’∞ºÒ Á≈ı«Ò¡ª Á∂ CB.HI Î∆√Á∆ Á∆
«‘º√∂Á≈∆ È≈Ò «¬‘ «Èº‹∆ «Ú«Á¡’
√≥√Ê≈Úª, ’º∞Ò ÍØ√‡ √À’≥‚∆ √≥√Ê≈Úª
Á≈ DB.F Î∆√Á∆ √ÈÕ Í B@@E-@F
«¬‘ «Èº‹∆ «Ú«Á¡’ √≥√Ê≈Úª FC.BA
Î∆√Á∆ ‘Ø ◊¬∆¡ª ¡Â∂ «¬‘Ȫ «Úº⁄
Á≈ıÒ «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª Á≈ «‘º√≈ EA.EC
Î∆√Á∆ ‘Ø «◊¡≈Õ «¬≥‚∆¡≈ ¡À∫‚ ÈΩ«Ò˜
¡’≈ÈÓ∆ (Ì≈ ¡Â∂ «◊¡≈È
¡≈Ê’Â≈): Ò∆Ú∂«˜≥◊ √‡À∫Ê ¡À∫‚
¡Í⁄± « ȇ∆˜ ‹± ∞ È B@@E (¡≈͉∆
√ÓºÊ≈ ¡Â∂ ÓΩ«’¡ª Á≈ Î≈«¬Á≈ ÒÀ‰≈)
Á∂ È≈Ó È≈Ò ‹≈‰∂ ‹ªÁ∂ «ÚÙÚ ÏÀ∫’ Á∂
¡«Ë¡ÀÈ ‹≈∆ ’È È≈Ò ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈
«Úº⁄ √∞Ë≈ª Á∂ ¡◊Ò∂ ÍÛ≈¡ Á≈ ¡ÀÒ≈È
‘Ø ⁄∞º«’¡≈ ‘ÀÕ «¬√ ÍÛ≈¡ «Úº⁄ ˆÀ
Ï≈Ï «Èº‹∆ ¡Â∂ ‹ÈÂ’ ¡Á≈«¡ª
«Úº⁄ «ÈÔÓª ¡Â∂ √«‘ÔØ◊ Á∂ ÈÚ∂∫
„ª«⁄¡ª Á∆ Í«‘⁄≈‰ ’È∆ ‘ÀÕ ÏÛ∆
‹ÒÁ∆ ‘∆ «ÁºÒ∆ «Úº⁄ «¬º’ Ú’Ù≈Í
≈‘∆∫ «¬√ ¡«Ë¡ÀÈ ˘ Ò≈◊± ’È Ò¬∆
«Â¡≈∆ ’∆Â∆ ◊¬∆ √∆Õ «¬√ Ú’Ù≈Í
«Úº⁄ «¬√ ÷∂Â Á∂ ÍÃÓ÷
º∞ ’≈ØÏ≈∆¡ª È∂
Ì≈◊ ÒÀ‰≈ √∆Õ Ì≈ Ҭ∆ «ÚÙÚ ÏÀ∫’
Á∂ ÓΩ ’ ∂ Á≈ ‚≈«¬À ’ ‡ Ó≈¬∆’Ò
‚≈«¬À’‡ «Ï¡≈È ’Á≈ ‘À «’ «¬‘
«ÍØ‡ «ÚÙÚ ÏÀ∫’ Á≈ ÿ∂Ò± √Ø⁄ «Ú⁄≈
(≈¬∂ ÓÙÚ∂) ¡Â∂ √∞Ë≈ ÍÃ∆«’á≈ Ò¬∆
«¬º’ Ó‘ºÂÚͱÈ ¡≈Á∂Ù ‘ÀÕ «‹‘Û≈ Ì≈Â
˘ ◊ÒØÏÒ È≈Ò˜ ¡≈«Ê’Â≈ «Úº⁄ ‘Ø
¡º◊∂ Ï≥È Á∂Ú∂◊≈Õ È≈Ò˜ ’≈«Ó¡ª Á≈
«¬º’ «⁄’≈Ò∆/«‡’≈¿± ’∂‚ «√‹‰≈,
¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ Ò¬∆ Â∂˜∆ È≈Ò ÚºËÁ∆ Ó≥◊
Á∆ ͱÂ∆ ’È Ò¬∆ «Èº‹∆ ’≈ØÏ≈∆¡ª
˘ ÷∞Ò
º ∑ Á∂‰ Ò¬∆ ¡¯√Ù≈‘∆ ∞’≈Ú‡ª
˘ «„ºÒ∆¡ª ’’∂ Ì≈Â∆ «Úº«Á¡≈ ˘
Ï≈˜≈± Ó≥◊ ¡È∞√≈ „≈Ò‰ Á∆ ˜±Â,
«Èº ‹ ∆ √∂ Ú ≈’≈ª ˘ ÍÃ Ú ≈È „ª⁄∂
Ó∞ ‘ º ¬ ∆¡≈ ’Ú≈¿∞ ‰ , √Ì ˘ √≥ ⁄ ≈
Ó≈«Ë¡Ó ≈‘∆∫ ÍÛ∑≈¬∆, ‹∆ÚÈ Ì Ò¬∆
«√÷Ò≈¬∆ ¡Â∂ Á‹≈Ï≥Á∆ ‘∞È Ú≈√Â∂
«√÷ªÁ± Â’È∆’ Á∆ ÚÂØ∫ √Ó∂ ÷Ø‹
¡Â∂ ÚÂØ ∫ Ú≈√Â∂ ¿∞ Á ÔØ ◊ ¡Â∂
Ô±È∆Ú«√‡∆¡ª Á∆ ÚË∂∂ Ì≈◊∆Á≈∆
¡≈«Á «¬√ «ÍØ‡ Á∂ «ÓµÊ∂ ¿∞ÁÙ
∂ ‘ÈÕ
«ÚÙÚ ÏÀ ∫ ’ È∂ ’Á∂ Ú∆ Ì≈Â
√’≈ ˘ «Ú«Á¡’ ÷∂Â «Úº⁄ ÍÃÚ≈È
’∆Â∂ ‹∆.‚∆.Í∆. Á∂ F Î∆√Á∆ «‘º√∂ Á∆
ʪ ’∂ÚÒ A.E Î∆√Á∆ «ÈÚ∂Ù ’È Á∆
√Ò≈‘ È‘∆∫ «ÁÂ∆Õ √◊Ø∫ «¬√ Á∂ ¿∞Ò‡
«¬‘ Ì≈ Á∆ Ó∞ ’ ≈ÏÒÂÈ Ï≥ Á
¡≈«Ê’Â≈ ˘ ÷ØÒ∑‰, «√ºË∂ «ÚÁ∂Ù∆
«ÈÚ∂Ù ¡Â∂ Â’È∆’ Ò≈¬∆√À∫«√≥◊ ≈‘∆
◊ÒØÏÒ ‹≈‰’≈∆ Á∂ Â∂˜∆ È≈Ò ÚºËÁ∂
√≥◊«Ã ‘ «Úº⁄ Ϻfi‰ Á∂ «ÈÁ∂Ù «Á≥Á∆ ‘ÀÕ
Ì≈ Á∂ ¡≥◊∂˜∆ «√º÷∂ ‘∞È∆ ’≈«Ó¡ª
Á∆ Â≈’ ¡Â∂ «ÚÙÚ Íº Ë  ”Â∂
ÍÃÌ≈ÚÙ≈Ò∆ Ì≈Â∆ Ú√Ø∫ Á∆ Ù’Â∆ Ï≈∂
√≈˘ ‹≈‰± ’Ú≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ √≈˘
«¬‘ Ú∆ Áº«√¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À «’ √±⁄È≈
Â’È∆’, √Ω·Ú∂¡ ¡ÀÍÒ∆’∂ÙÈ ¡Â∂
‡À√«‡≥◊ √∂Ú≈Úª Ó∞‘¬
º ∆¡≈ ’’∂ Ì≈Â
’ØÒ Ó∞È≈¯≈ ’Ó≈¿∞‰ Á∂ Ï∂‘Á
º ÓΩ’∂ ‘ÈÕ
Áº«√¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À «’ ¡√∆ Á∞È∆¡ª Ì
”⁄ «√º«÷¡Â «¬≥‹∆È∆¡ √ÍÒ≈¬∆ ’È
Á≈ √ØÓ≈ ω √’Á∂ ‘ª ¡Â∂ Ó∞’≈ÏÒ∂
«Úº⁄ ¡≈͉≈ ‘ºÊ ¿∞Í º÷‰ Ò¬∆ √√Â∂
«¬≥‹∆È∆¡ª ˘ √ÍÒ≈¬∆ ’Á∂ ‘ª◊∂Õ
«¬‘ ¡È∞Ó≈È Ò≈«¬¡≈ «◊¡≈ ‘À «’ «’√∂
«Ú’√ Ó∞Ò’ ÂØ∫ ÔØ◊Â≈ ÍÃ≈Í ’≈Ó∂
È≈ÒØ∫ Ì≈Â∆ ¡≈¬∆. ‡∆. ’≈Ó∂ Á≈ Ú∂ÂÈ
’∂ÚÒ Í≥‹Úª «‘º√≈ ‘∆ ‘∞Á
≥ ≈ ‘ÀÕ «ÍØ‡
«¬√ ¬∂‹‚
≥ ∂ ˘ ¡º◊∂ ÚË≈¿∞‰ Ò¬∆ «¬º’
’ΩÓ∆ È≈Ò˜ ⁄ÀÍ∆¡È Á∆ ÒØÛ Ó«‘√±√
’Á∆ ‘À ¡Â∂ ¿∞√ ¡È∞√≈ √Ì ÂØ∫ ÔØ◊
’ΩÓ∆ ⁄ÀÍ∆¡È ÍÃË≈È Ó≥Â∆ Á≈ Á¯Â
‘∆ ‘Ø √’Á≈ ‘À «‹‘Û≈ Úº÷ Úº÷ ’≈‹÷∂  ª «Úº ⁄ È≈Ò˜ È≈Ò √Ï≥ « ËÂ
’≈Ú≈¬∆ Á≈ Â≈ÒÓ∂Ò ¡Â∂ ¡º◊∂ ÚË≈
√’Á≈ ‘ÀÕ «ÁÒ⁄√Í ◊ºÒ «¬‘ ‘À «’
«¬‘ ’Ω Ó ∆ È≈Ò˜ ’«ÓÙÈ Á∆
Í«‘Ò’ÁÓ∆ Á∆ √≈‘‰≈ «¬√ ¡Ë≈ ”Â∂
’Á≈ ‘À «’ «¬‘ ÍÃË≈È Ó≥Â∆ Á¯Â
”⁄ Ò≈◊± ‘؉ Ò¬∆ «√¯≈Ùª ’È Ú≈Ò∆
«¬º’ ÚË∆¡≈ ÎÓ ‘ÀÕ «ÁÒ⁄√Í ◊ºÒ «¬‘
Ú∆ ‘À «’ ’ΩÓ∆ È≈Ò˜ ’«ÓÙÈ, ‹∂ Ì≈Â∆
¡’≈Á«Ó’ Á∂ «¬«Â‘≈√ «Úº⁄ AHHB º’
«Íº¤∂ ‹≈¬∆¬∂, ª «¬‘ Í«‘Òª ’«ÓÙÈ
‘ØÚ◊
∂ ≈ «‹√ ÂØ∫ ͱ∆ «Ú⁄≈ ⁄⁄≈ ÂØ∫
Ï≈¡Á ¡≈÷∆ «ÍØ‡ «Â¡≈ È‘∆∫ ’È
Á∆ ¿∞Ó∆Á È‘∆∫ ’∆Â∆ ‹ªÁ∆ ¡Â∂ ’∂ÚÒ
ÍÒ-ÍÒ ÍÃË≈È Ó≥Â∆ Á∂ Á¯Â ˘
Ò≈◊± ’È Ò¬∆ «√¯Ùª ‘∆ Ì∂‹∆¡ª
‹ªÁ∆¡ª ‘ÈÕ ¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ √Ï≥Ë∆ √Ú≈Ò
«¬‘ ωÁ≈ ‘À «’ ’∆ Á∂Ù∆ «ÚÁ∂Ù∆ ͱ‹
≥ ∆
Ò¬∆ «Ú«Á¡’ Ï≈˜≈ ÷Ø Ò ∑ ’ ∂ ¿∞ µ ⁄
«Úº«Á¡≈ ˘ ◊ÒØÏÒ È≈Ò˜ ¡≈«Ê’Â≈
È≈Ò ÈºÊ∆ ’’∂ «¬º’ √±fiÚ≈È √Ó≈‹
ω≈¿∞‰ «Úº⁄ ÓºÁÁ «ÓÒ∂◊∆? «¬√ «Úº⁄
’ج∆ Ùº’ È‘∆∫ ‘À «’ «¬‘ È∆Ú∂∫ ̺«Â¡ª
Á∂ Î≈«¬Á∂ ˘ Ï⁄≈¬∂◊∆ «‹‘Û∆ Ì≈ «Úº⁄
Ï‘∞’Ó
Ω ∆ √Ó≈¬∂ ˘ «÷º⁄◊
∂ ∆Õ
«¬√ √Ú≈Ò Á≈ ‹Ú≈Ï «¬‘ ωÁ≈
‘À «’ «‹ºÊ∂ «’ºÂ∂ Ú∆ «Ò¡≈’ ͬ∆ «¬√
Á∆ Í«‘⁄≈‰ ’È∆ ¡Â∂ ‘ºÒ≈Ù∂∆ Á∂‰∆
«¬º’ √ÚÀ-«ÈÌ √±fiÚ≈È √Ó≈‹ Á∂
«ÈÓ≈‰ Ò¬∆ ⁄∞‰Â
Ω ∆ ‘ÀÕ «¬‘ «¬º’ ¡«‹‘∂
«Ú«Á¡’ ÍÃÏË
≥ Á∆ Ó≥◊ ’Á≈ ‘À «‹‘Û≈
«Úµ«Á¡≈ Á∂ Úº÷-Úº÷ ¡≥◊ª «Úº⁄ √Ï≥Ë
˘ ¿∞  Ù≈‘ ’∂ Õ ¿∞ µ ⁄ «Ú«Á¡’
¡Á≈«¡≈ Á≈ «√ÚÒ √Ó≈‹ ˘ ӘϱÂ
’È ¡Â∂ ’ΩÓ∆ «Ú’≈√ ˘ √‘≈«¬’ ‘؉
Ò¬∆ «¬º’ «ÚÙ∂Ù ÔØ◊Á≈È ‘∞Á
≥ ≈ ‘ÀÕ «ÚÙÚ
ÏÀ∫’ ’≈‹-È∆Â∆¡ª Á∂ ÍÃÌ≈Ú È∂ ¿∞µ⁄
«Úº«Á¡≈ ”⁄ √∞Ë≈Ú≈Á∆ ÍÃ∆«’á≈ ˘ «¬√
Á∂ ’ΩÓ∆ Ó’√Á ÂØ∫ Í∂ ˺«’¡≈ ‘ÀÕ ‹∂
¿∞µ⁄ «Ú«Á¡’ ¡Á≈∂ «ÚÙÚ ÏÀ∫’ ¡Â∂
«ÚÙÚ ÚÍ≈ √≥√ʪ Á∂ ‡∆«⁄¡≈ ¡Â∂
‡∆’≈ «‡ºÍ‰∆¡ª ¡È∞√≈ ⁄ºÒ‰ ª
¿∞µ⁄ «Úº«Á¡≈ ¡≈͉≈ «¬‘ ’ÂºÚ ‘∆
ͱ≈ Ú∆ È‘∆∫ ’ √’∂◊∆ ¡Â∂ √Ó≈«‹’
ÌÒ≈¬∆ Á∂ Ú‚∂∂ Ó’√Á ˘ Ú∆ Úº‚≈
‘‹≈ ‘ØÚ◊
∂ ≈Õ
98760-60280
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
«ÚÙ∂Ù
ÓπÒ≈’≈Â
Á√ßÏ B@AD
26
Ï≈ÁÒ √’≈ Á∂ ÓÈÙ∂-ÓÈ√±«Ï¡ª Á∆ ’‘≈‰∆
÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ √z∆ „∆∫‚√≈ Á∆ ˜πÏ≈È∆
(È؇ : ™fi ª «Í¤Ò∂ ¶Ï∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ ‘∆ Íø‹≈Ï √’≈ Á∂ √’≈∆ Â∂ ¡Ë √’≈∆, ·∂’≈ ÌÂ∆ Â∂ À◊Ò
±  ’Ó⁄≈∆ ¡≈͉∆¡ª
ÂÈ÷≈‘ª, Ìæ«Â¡ª, ÍÀÈÙȪ, Ï’≈«¬¡ª ¡≈«Á Ó√«Ò¡ª √ÏßË∆ Íø‹≈Ï √’≈ ÚÒØ∫ ¿πȪ∑ ÍzÂ∆ «Á÷≈¬∆ ‹≈ ‘∆ “Á«¬¡≈ «ÁzÙ‡∆”
Á≈ “¡≈ÈßÁ” Ó≈‰ ‘∂ ‘ª), “≈‹ È‘∆∫ √∂Ú≈” Á∂ “√ß◊ ÁÙÈ” ’ ‘∂ ‘È, ÍzÂ
ß ± «Í¤Ò∂ √≈Ò ¡◊√Â, B@AC ”⁄ Ï≈ÁÒ √’≈
Á∂ ÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ √z∆ Í«ÓßÁ «√ßÿ „∆∫‚√≈ È≈Ò ¡ß◊∂˜∆ ¡ıÏ≈ “«‘ßÁ√Ø Â≈È ‡≈¬∆Ó˜” Á∂ È≈Ó≈ «È◊≈ ÚÒØ∫ ’∆Â∆ ◊¬∆ «¬’
¶Ï∆ ÓπÒ≈’≈ ÁΩ≈È ‹Ø «Ú⁄≈ ¿πȪ∑ ÚÒØ∫ Í∂Ù ’∆Â∂ ◊¬∂ √È, ¿π‘ ’Ó⁄≈∆ Ú◊ Á∆¡ª ¡æ÷ª ÷Ø‘Ò‰ Ò¬∆ ’≈¯∆ ‘ÈÕ Ì≈Ú∂∫ √z∆
„∆∫‚√≈ ‹∆ ÚÒØ∫ ’∆Â∆ ◊¬∆ ÓπÒ≈’≈ ¡ßÁ Í∂Ù ’∆Â∂ ◊¬∂ «Ú⁄≈ «’√∂ «‡æ͉∆ Á∂ ÓπÊ≈‹ È‘∆∫ ‘È «Î Ú∆ ¡√∆∫ ¡Á≈≈ “√Ø’≈ª
Á∆ ¡≈Ú≈˜” ÚÒØ∫ ¿π√ ÓπÒ≈’≈ Á∂ ’πfi ¡ßÙ ’Ó⁄≈∆ Ú◊ Á∂ Ș∆¬∂ ÂØ∫ ¡≈͉∆ √ß÷Í∂ «‡æ͉∆ √Ó∂ ‘∂·ª ¤≈Í ‘∂ ‘ª ª ‹Ø
÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ ‹∆ Á∆ ˜πÏ≈È∆ ‹æ◊ ‹≈«‘ ‘Ø ‘∆ Ï≈ÁÒ √’≈ Á∆ ’Ó⁄≈∆ Ú◊ ÍzÂ∆ «Âz√’≈ Ì∆ Ó≈È«√’Â≈ Á≈ ͱ≈ fiÒ’≈≈
«ÓÒ √’∂ «‹√ 鱧 ¿π‘ “«‡æ‚∆-ÍÒÍ∆∆” ‘∆ √Ófi ’∂ ÍÀª ‘∂· Ó√ÒÈ Á∆ È∆Â∆ ”Â∂ ⁄Ò ‘∆ ˛Õ - √ßÍ≈Á’)
ÔÙÍ≈Ò
√ßÍ≈Á’ Ú◊ ⁄∂ÂÈ≈
Íz Ù È : «‘ß Á π √ Â≈È ‡≈¬∆Ó˜ :
Íø‹≈Ï Á∆ Ó≈Ò∆ ‘≈Ò «’‘Ø «‹‘∆ ⁄Ò
‘∆ ˛?
÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ : ÓÀ∫ ‹±fi «‘≈ ‘ª
Â∂ ÔÂÈÙ∆Ò ‘ªÕ ¡√∆∫ ‘ΩÒ∆ ‘ΩÒ∆ Ó≈Ò∆
ÿ≈‡≈, ‘∂·ª «Ò¡≈ ‘∂ ‘ª ‹Ø «’ «¬√
√≈Ò ‹∆. ‚∆. Í∆. Á≈ «ÂßÈ Î∆√Á∆ ˛
‹Á«’ ’‹ ‹∆ ‚∆. Í∆. ¡ÈπÍ≈ ”⁄
√π Ë ≈ ‘Ø « ¬¡≈ ˛Õ «Í¤Ò∂ Ó‘∆È∂
Ó≈Ò∆¡≈ ÿæ‡ ¡≈¿π‰ ’≈È √’≈
ȱ ß ’π fi ¡Á≈«¬◊∆¡ª Ïß Á ’È∆¡ª
ͬ∆¡ª √ÈÕ ⁄ß ◊ ∂ Ì≈◊ª ȱ ß √≈‚≈
Ï⁄≈¡ ‘Ø «◊¡≈Õ ‘π‰ ¡◊Ò∂ Ó‘∆«È¡ª
”⁄ ‘≈Ò≈ ͫ‘Òª È≈ÒØ∫ ’≈¯∆ «Ï‘Â
‘؉◊∂Õ
- ÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ √z∆ „∆∫‚√≈ ‹∆
鱧 ‘’∆’ √Ú∆’≈ ’È Á≈ ’ΩÛ≈
ÿπæ‡ Âª ÌÈ≈ ÍÀ «‘≈ ˛ «’ ≈‹ Á∆
Ó≈Ò∆ ‘≈Ò Íæ÷Ø∫ √Ì ¡æ¤≈ È‘∆∫ ˛
Ízß± “‘≈Ò≈ «Ï‘Â ‘؉” Ú≈Ò∂ ¡◊Ò∂
Ó‘∆È∂ «¬√ Óπ Ò ≈’≈ Á∂ «¬’ √≈Ò
Ï∆ ‹≈‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á Âæ’ Ú∆ È‘∆∫
ÍÂ∂ Õ Í«‘Òª ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª
ÂÈ÷≈‘ª ‘∆ «¬’ ¡æ Ë ≈ Ó‘∆È≈
π’Á∆¡ª √È, Í ‘π‰ ª ÂÈ÷≈‘ª,
ÌæÂ∂, ‚∆. ¬∂. Ï’≈¬∂, ÍÀÈÙÈ∆ Ò≈Ì≈,
√Ì Ó‘∆«È¡ªÏæ Ë ∆, √≈ÒªÏæ Ë ∆ «Í¤∂
Í≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ Ø’∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
«‘ß. ‡≈. : ≈‹ Á≈ ¡Ê⁄≈≈ «’Ê∂
’π ÷Û∑≈ ˛?
÷. Óß. : √≈‚∆ «Ú’≈√ Á Íæ’∂
ÍÀ∆∫ ⁄Ò ‘∆ ˛Õ ¡√Ò ”⁄ «¬‘ ’ΩÓ∆
¡Ê⁄≈∂ È≈ÒØ∫ Әϱ ˛, Ï≈‹Ú±Á
«¬√ Á∂ «’ √≈‚∆ Ó≈Ò∆¡≈ Ú≈Ë≈ Á
A@ Î∆√Á∆ ÿ‡∆ ˛Õ
- ‹∂ «Ú’≈√ Á Íæ’∂ ÍÀ∆∫ ¡æ◊∂
ÚË ‘∆ ˛ Â∂ ’ΩÓ∆ ¡Ê⁄≈∂ È≈ÒØ∫
«Ï‘Â ˛ ª «Î ’∂∫Á∆ ’Ó⁄≈∆
Úª◊ Ï’≈¬∂ ¡Â∂ ‚∆. ¬∂ . Á∆¡ª
«’Ùª È’Á Â∂ √Ó∂∫ «√ «’™ È‘∆∫
«Áæ  ∆¡ª ‹≈ ‘∆¡ª ≈‹ Á∂
’Ó⁄≈∆¡ª ȱß? ‚∆. ¬∂. Á∆¡ª «’Ùª
鱧 ’∂∫Á È≈ÒØ∫ ‚∆«¶’ «’™ ’∆Â≈ ‹≈
«‘≈ ˛?
«‘ß . ‡≈. : ‹∂ «¬‘ ◊æ Ò ˛ ª
√’≈ ¡≈͉∆¡ª “‹æÁ∆ ‹≈«¬Á≈Áª”
«’™ Ú∂⁄‰ Òæ◊∆ ‘ج∆ ˛?
÷. Óß. : «¬‘ ª «¬√ «ÂÓ≈‘∆
ÁΩ≈È Ú’Â∆ ÂΩ ”Â∂ ÿæ‡ ¡≈ÓÁÈ∆
‘؉ ’’∂ ˛Õ ’∂∫Á∆ ÂÈ÷≈‘ ’«ÓÙÈ
Á∆¡ª «√Î≈Ùª È∂ ‘ ≈‹ Á∆ Ó≈Ò∆
‘≈ÒÂ È±ß ÍzÌ≈«Ú ’∆Â≈ ˛Õ «Í¤Ò∂
Íø‹ √≈Òª ”⁄ ÂÈ÷≈‘ª Á≈ ÷⁄≈ ⁄≈
Íø‹ ◊π‰ª ÚæË ¸æ«’¡≈ ˛Õ ÚæË ‘∂
ÂÈ÷≈‘ ÷«⁄¡ª È≈Ò È«‹æ·‰≈ ÏÛ≈
‘∆ ÓπÙ«’Ò ‘Ø «‘≈ ˛Õ «Î Ú∆ ¡√∆∫
ÚË ‘∂ ÷⁄∂ Á∂ ‡∆«⁄¡ª È±ß Í±≈ ’È
Ò¬∆ ’Ó ”⁄ ÒØÛ∆∫Á≈ Ú≈Ë≈ ’∆Â≈
˛Õ
- Í«‘Ò∆ ◊æÒ, Íø‹≈Ï √’≈ È∂
¡≈͉∂ ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆ ÂÈ÷≈‘ ”⁄
√Ø Ë ’∂ ∫ Á∆ ÂÈ÷≈‘ ’«ÓÙÈ Á∆¡ª
«√Î≈Ùª Á∂ ¡≈Ë≈ ”Â∂ È‘∆∫ ’∆Â∆
√◊Ø ∫ ¡≈͉∂ ≈‹ ÚÒØ ∫ «Ï·≈¬∂ ◊¬∂
ÂÈ÷≈‘ ’«ÓÙÈ Á∆¡ª «√Î≈Ùª Á∂
¡≈Ë≈ ”Â∂ ’∆Â∆ ˛Õ Á±‹∆, Ò◊≈Â≈
ÚË ‘∆ Ó«‘ß◊≈¬∆ Á Á∂ √ÈÓπæ÷, A@
√≈Òª Ï≈¡Á ÂÈ÷≈‘ ’«ÓÙÈ ÚÒØ∫
’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª ”⁄
Ó≈Ó± Ò ∆ Ú≈Ë≈ ’È≈ ◊Ò «’Ú∂ ∫
‘Ø«¬¡≈? Â∆‹∆, ÂÈ÷≈‘ª Á≈ ÷⁄≈
D-E ◊π‰≈ Úˉ Á∆ ◊æÒ Ú∆ Âæʪ
Íæ÷Ø∫ √‘∆ ˛ √◊Ø∫ «¬‘ ’πæÒ ÷⁄∂ Á∆
Î∆√Á∆ ¡Â∂ ‹∆.‚∆.Í∆. Á∆ Î∆√Á∆ Á∂
«‘√≈Ï È≈Ò Í«‘Òª È≈ÒØ∫ ÿ«‡¡≈ ˛
«’™«’ √’≈ È∂ ÌÂ∆ ¿πÍ Í≈ÏßÁ∆
Ò≈¬∆ ‘ج∆ ˛, ‹Ø Ú∆ «È◊±‰∆ ÌÂ∆
’∆Â∆ ◊¬∆ ˛, ¿π‘ ·∂’∂ ”Â∂ «È◊±‰∆
ÂÈ÷≈‘ ¿πÍ ’∆Â∆ ◊¬∆ ˛, ¿π√ Á∂
÷⁄∂ Á≈ Ú∆ Úæ‚≈ «‘æ√≈ ’∂∫Á √’≈
ÂØ∫ «ÓÒÁ≈ ˛Õ «¬√ ÂØ∫ «ÏȪ √ÌȪ
«ÚÌ≈◊ª ¡ß Á  «¬’ Òæ ÷ ÂØ ∫ Úæ Ë
¡≈√≈Ó∆¡ª ¶Ï∂ √Ó∂∫ ÂØ∫ ÷≈Ò∆ æ÷∆¡ª
‘ج∆¡ª ‘ÈÕ ‘˜≈ª Á∆ «◊‰Â∆ ”⁄
¡√≈Ó∆¡ª ÷ÂÓ ’∆Â∆¡ª ◊¬∆¡ª ‘ÈÕ
«‘ß. ‡≈. : Âπ√∆∫ ’∂∫Á √’≈ ÂØ∫
«’√ ◊æÒ Á∆ Óß◊ ’Á∂ ‘Ø ‹ª ¡≈√
’Á∂ ‘Ø?
÷. Óß . : Í«‘Ò∆ ◊æ Ò ÂÈ÷≈‘
’«ÓÙÈ ¡Â∂ Ó«‘ß◊≈¬∆ ÌæÂ∂ Ï≈∂ ÎÀ√Ò≈
’È ÂØ∫ Í«‘Òª ’∂∫Á 鱧 ≈‹ª Ï≈∂
ÚË∂  ∂ «÷¡≈Ò æ ÷ ‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ˛Õ
«Í¤Ò∂ A@ √≈Òª ÁΩ≈È ‹Á«’ ÿæ‡Øÿæ‡ ÷∆Á ÓπæÒ (MSP) Áπæ◊‰≈ ‘Ø«¬¡≈
˛ Í ÂÈ÷≈‘ «ÂßÈ ◊π‰ª ÚæË ¸æ’∆
˛Õ ÓπÒ≈˜Ó Ú◊ √Ì ÂØ∫ ÚæË Ò≈‚Ò≈
Ú◊ Ï«‰¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «¬’ √’≈∆
‚≈¬∆Ú 鱧 F@,@@@/- πͬ∂ Ó‘∆È≈
«ÓÒÁ≈ ˛ ‹Á«’ Âπ‘≈鱧 «¬’ ÚË∆¡≈
‚≈¬∆Ú Á√ ‘˜≈ (A@,@@@) πͬ∂
”⁄ «ÓÒ √’Á≈ ˛Õ √≈‚∂ ÷«⁄¡ª ȱß
ÿ‡≈¿π ‰ Á≈ «¬’Ø «¬’ ‘æ Ò ˛Õ
ÓπÒ≈˜Óª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª, ¿π‹ª Â∂
ÍÀÈÙȪ Á∂ ÚË ‘∂ ÷«⁄¡ª ÂØ∫ Ø’
Ò≈¿π‰∆Õ
- ¡√Ò ”⁄ √’≈ ȱ ß Â∂
÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ ‹∆ 鱧 ÂÈ÷≈‘ ’«ÓÙÈ
Â∂ ‚∆. ¬∂. Á∆¡ª «’Ùª Û’ ‘∆¡ª
‘È «‹È∑ª 鱧 ÏßÁ ’È ‹ª ÿæ‡ ’È
Á∆¡ª ‹Ú∆˜ª/¿πÍ≈Ò∂ Ùπ± ’∆Â∂ ‹≈
¸æ’∂ ‘ÈÕ ¡È≈‹ Á∆ ÷∆Á ÓπæÒ Úˉ
È≈Ò ’Ó⁄≈∆¡ª Á∂ ÂÈ÷≈‘ Ú≈Ë∂
Á∆ ÂπÒÈ≈ ’È Á∆ ’ج∆ Âπ’ ‘∆ È‘∆∫
ωÁ∆Õ ’∆ ’Ó⁄≈∆¡ª È∂ «¬’æÒ≈
¡È≈‹ ‘∆ ÷≈‰≈ ‘π ß Á ≈ ˛? ‘Ø  Ȫ
Ø ˜ ≈È≈ ÚÂØ ∫ Á∆¡ª Ú√ª Á∆
Ò◊≈Â≈ ÚËÁ∆ Ó«‘ß ◊ ≈¬∆ ¡Â∂
Ïæ«⁄¡ª Á∆¡ª Î∆√ª ÍÛ∑≈¬∆, «¬Ò≈‹
Â∂ Í≈Ò‰ ÍØ Ù ‰ ¿π Í  ÚË ‘∂
÷«⁄¡ª ¿π Í  Á∆ √’≈ ’Ø ¬ ∆
√Ï«√‚∆ Á∂ ‘∆ ˛ ¿πÈ∑ª 鱧 ◊π˜≈∂
‹Ø◊∆ ÂÈ÷≈‘ ÒÀ‰ Ú≈Ò∂ ’Ó⁄≈∆¡ª
鱧 Ò≈‚Ò≈ (Pampered) Ú◊ ’«‘‰
Ú≈Ò∂ √≈‚∂ ÷˜≈È≈ ÓßÂ∆ ‹∆ 鱧 È≈
‘∆ √ß«ÚË≈È Á∆ ¿π¶ÿ‰≈ ’’∂ «ÏȪ
’ßÓ ÂØ∫ «Ú‘Ò∂ «Ï·≈¬∂ ‘ج∂ BA ’ØÛ∆
√≈Ò≈È≈ ÷⁄∂ Ú≈Ò∂ BA Óπ æ ÷
Í≈Ò∆ÓÀ∫‡∆ √’æÂ Ò≈‚Ò∂ Ò◊Á∂ ‘È
Â∂ È≈ ‘∆ Á‹Èª Á∆ «◊‰Â∆ ”⁄
«ÏȪ «’√∂ Ó≈ÍÁß ‚ Á∂ ÌÂ∆ ’∆Â∂
◊¬∂ √’≈ Á∂ √Ò≈‘’≈ «‹È∑ª ¿πÍ
’ØÛª πͬ∂ √Ò≈È≈ √’≈∆ ÷˜≈È∂
”⁄Ø∫ ÷⁄ ’∆Â≈ ‹ªÁ≈ ˛Õ ¸ÌÁ∂ ‘ÈÕ
È≈ ‘∆ «ÚË≈«¬’ª/Óß Â ∆¡ª/
Í≈Ò∆ÓÀ∫‡∆ √’æÂª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ªÌæ « ¡ª ”⁄ ⁄≈-⁄≈ ◊π ‰ ≈ ’∆Â≈
«◊¡≈ Ú≈Ë≈ Û’Á≈ ˛, È≈ ‘∆
ÓßÂ∆¡ª/¿πÍ Óπæ÷ ÓßÂ∆/Óæπ÷ ÓßÂ∆
Ò¬∆ ÷∆Á∆¡ª ◊¬∆¡ª Ó«‘ß ◊ ∆¡ª
’≈ª, ˛Ò∆’≈͇ª Â∂ ‘Ú≈¬∆ ‹‘≈˜ª
¿πÍ ’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ’ØÛª πͬ∂ Á≈
÷⁄≈ ÷˜≈È∂ ¿π Í  ÏØ fi ‹≈ÍÁ≈ ˛Õ
«¬√ ÂØ∫ «ÏȪ È≈ ‘∆ «’√∂ ‚≈¬∆Ú
鱧 ÌÂ∆ ‘؉ √Ó∂∫ F@,@@@/- πͬ∂
«ÓÒÁ∂ ‘È Í «¬‘ ’«‘ßÁ∂ „∆∫‚√≈ ‹∆
È∂ ¡≈͉∆ ÓÈÙ≈ Â∂ ÓÈ√±Ï∂ ‹≈‘ ’
«Áæ  ∂ ‘È «’ ¡æ ◊ Ø ∫ ÂØ ∫ ÌÂ∆ ÿ‡
ÂÈ÷≈‘ ¿π Í  ·∂ ’ ∂ ”Â∂ ‘∆ ‘Ø « ¬¡≈
’∂ ◊ ∆ ¡Â∂ ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª
ÂÈ÷≈‘ª Â∂ ÍÀ È ÙȪ ¿π Í  ’‡Ω  ∆
’È Á∂ ’ÁÓ Íπæ‡∂ ‹≈‰◊∂ «‹È∑ª Á∂
÷⁄∂ 鱧 ¿π‘ ¡≈͉∂ ÷˜≈È∂ ¿πÍ ÏØfi
√ÓfiÁ∂ ‘È «‹√ È≈Ò È«‹æ·‰≈ ¿πÈ∑ª
Ò¬∆ ÓπÙ«’Ò Òæ◊ «‘≈ ‘ÀÕ
«‘ß. ‡≈. : “√Ï«√‚∆˜” ÿ‡≈¿π‰
Ï≈∂ Âπ‘≈‚≈ ’∆ «Ú⁄≈ ˛?
÷. Óß. : √≈‚∂ √Ï«√‚∆ ÷⁄∂ ”⁄
C@@ ’ØÛ πͬ∂ √≈Ò≈È≈ Á≈ Ú≈Ë≈
‘Ø«¬¡≈ ˛ ‹Á«’ ÂÈ÷≈‘ Á≈ ÷⁄≈
BE@@ ’Ø Û π Í ¬∂ √Ò≈È≈ ÚË
¸æ«’¡≈ ˛Õ ‘∂’ ÏßÁ≈, «’√≈Ȫ ȱß
«ÁæÂ∆ ‹≈ ‘∆ Óπ¯Â «Ï‹Ò∆ Á∆ ◊æÒ
’«‘ «Áß Á ≈ ˛ Íz ß Â ± «¬‘ ÍÀ Á ≈Ú≈∆
≈‘ ˛Õ «¬‘ ÷ÍÂ’≈∆ È≈Ò ‹πÛ∆
√Ï«√‚∆ È‘∆∫ ˛Õ «Ï‹Ò∆ √Ï«√‚∆ È∂
«’√≈Ȫ Á∆ ÍÀÁ≈Ú≈ ”⁄ Ú≈Ë≈ ’∆Â≈
˛Õ
- ÷˜≈È≈ Óß Â ∆ ‘ ◊æ Ò ”⁄
√’≈ Á∆ Ó≈Û∆ «ÚæÂ∆ ‘≈Ò Ҭ∆
’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª Â∂
ÍÀ È ÙȪ Á∂ ÷⁄∂ ȱ ß «˜ß Ó ∂ Ú ≈
·«‘≈™Á∂ ‘ÈÕ √’≈ Á∂ √≈∂
«ÚÌ≈◊ª ȱ ß ⁄Ò≈¿π ‰ Ú≈Ò∂
’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª Á∂ ÷⁄∂
鱧 «’√≈Ȫ 鱧 «ÁæÂ∆ ‹≈ ‘∆ √Ï«√‚∆
È≈Ò ‹ØÛÈ≈ ¿πÈ∑ª Á∆ Â∂ √’≈ Á∆
’Ó⁄≈∆¡ª Íz  ∆ «Âz √ ’≈ Ì∆
Ó≈È«√’Â≈ 鱧 ¿π‹≈◊ ’ «‘≈ ˛Õ
Á±‹≈ ¿π‘ «’√≈Ȫ 鱧 «Ï‹Ò∆ √Ï«√‚∆
Á∂ ‰ «Í¤∂ ‹Ø ÍÀ Á ≈Ú≈ Ú≈Ë∂ Á≈ Â∂
ÍÀÁ≈Ú≈∆ ≈‘ Á≈ Â’ Á∂ ‘∂ ‘È,
¿π√ Á≈ ¡Ê «¬‘ «È’ÒÁ≈ ˛ «’
¿π‘ ’Ó⁄≈∆¡ª Á∂ ’≈‹ ȱß, «‹‘Û∂
√≈∂ Á¯Â/«ÚÌ≈◊ ⁄Ò≈™Á∂ √È,
√’≈ Á∆¡ª √≈∆¡ª ÔØ ‹ È≈Úª
È∂Í∂ ⁄≈Û∑Á∂ ‘ÈÕ √’±Ò, ‘√ÍÂ≈Ò,
Ïæ√ª ◊æ‚∆¡ª, «Ï‹Ò∆ ÿ, ‹Ò ÿ
¡≈«Á ⁄Ò≈™Á∂ ‘È, ÍÀÁ≈Ú≈∆ ’≈‹
‘∆ È‘∆∫ «◊‰Á∂Õ «¬√∂ ’≈È ‘∆ «¬È∑ª
Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª-ÍÀ È ÙȪ Á≈ ÷⁄≈
¿πÈ∑ª 鱧 √’≈∆ ÷˜≈È∂ ¿πÍ “ÏØfi”
Ò◊Á≈ ˛ «‹√ 鱧 ÿæ‡ ’È Á∆ ¿π‘
Ú’≈ÒÂ ’ ‘∂ ‘ÈÕ
«‘ß . ‡≈. : Âπ ‘ ≈‚∆ Í≈‡∆ ÚÒØ ∫
⁄؉ª ÂØ∫ Í«‘Òª ’∆Â∂ ◊¬∂ ÒØ’ ´Ì≈¿±
Ú≈¡Á∂ ¡‹∂ Âæ’ Í±∂ «’™ È‘∆∫ ‘ج∂?
÷. Óß . : «Ú«Á¡≈Ê∆¡ª ȱ ß
“ÒÀ Í ‡≈Í” ¡Â∂ “π ˜ ◊≈ ÔØ ◊ Â≈”
(Empleyability) ÌæÂ≈ Á∂‰ Á∂ Ú≈¡Á∂
Óπæ÷ ‘ÈÕ ¡√∆∫ «√æ«÷¡≈ «ÚÌ≈◊ ȱß
Í«‘Òª ‘∆ «¬‘ ÎÀ√Ò≈ ’È Ò¬∆ ‘∆
fiß‚∆ Á∂ ¸æ’∂ ‘ª «’ «¬√ 鱧 ’ÁØ∫ Â∂
«’Ú∂∫ È∂Í∂ ⁄≈Û∑‰≈ ˛Õ √≈鱧 “‡∂ÏÒÀ‡”
Á∂‰ Ò¬∆ «√¯ A@@ ’ØÛ πͬ∂ ‘∆
⁄≈‘∆Á∂ ‘È ‹Á«’ “π˜◊≈ ÔØ◊Â≈”
Ìæ  ∂ Á∂ ÷⁄∂ Á∆ «◊‰Â∆ «Ó‰Â∆
’È∆ ˛Õ
- ™fi ’Ó⁄≈∆¡ª √Ó∂ √Ì
Ú◊ 鱧 «¬‘ ’ΩÛ≈ ‹Ï≈ ª ‘ß„≈
‘∆ ‘∂ ‘È «’ Ï≈ÁÒ √’≈ Á∂ ⁄؉
Ú≈¡Á∂ “ÒΩÒ∆Í≈Í” ‘∆ √≈Ï ‘ج∂ ‘ÈÕ
«‹‘Û∂ ⁄Ø ‰ Ú≈¡Á∂ ¿π ‘ ◊æ Á ∆ ”Â∂
ÏÀ·‰ √≈ ‘∆ ÌπæÒ ¸æ’∂ ‘È ¿πÈ∑ª ȱß
⁄∂Â∂ ’Ú≈¿π‰ Â∂ ͱ≈ ’È Á∆ Óß◊
’È Ú≈«Ò¡ª ȱ ß ‘ Ø ˜ ¡≈͉∂
«Íø«‚¡ª ”Â∂ ‚ª◊ª Á≈ √∂’ ‘ß„≈¿π‰≈
ÍÀ «‘≈ ˛Õ ‹∂Ò∑ª, «◊z¯Â≈∆¡ª ≈‘∆∫
Á√ßÏ B@AD
“≈‹ È‘∆∫ √∂Ú≈” Á∂ “√ß◊ ÁÙÈ”
’È∂ ÍÀ ‘∂ ‘ÈÕ Íz ß Â ± ¿π È ∑ ª Òæ ÷ ª
Ï∂  π ˜ ◊≈ ÈΩ ‹ Ú≈Ȫ ȱ ß ⁄Ø ‰ ª ÂØ ∫
Í«‘Òª ‹Ø “Ï∂  π ˜ ◊≈∆ Ìæ  ∂
(Unemployment Allowance) Á≈ ‹Ø
“ÒΩÒ∆Í≈Í” «Á÷≈«¬¡≈ «◊¡≈ √∆ ¿π√
ȱ ß
“π ˜ ◊≈
ÔØ ◊ Â≈
Ìæ Â ∂ ”
(Unemployability Allowance) ”⁄
ÂÏÁ∆Ò∆ ’’∂ ÷≈Ò∆ ¤π‰¤π‰≈ ÎÛ≈
«ÁæÂ≈ ˛Õ «¬ßÈ∂ «⁄ Á∂ ¿π‘ ¡ÀÚ∂∫ ‘∆
’æ ¤ ª Ú‹≈™Á∂ «ÎÁ∂ √∆Õ ÷˜≈È≈
ÓßÂ∆ ‹∆ Á∂ Áæ√‰ ÓπÂ≈Ï’ “ÒÀ͇≈Í”
Á∂‰ Á∂ ÷⁄∂ Á≈ «‘√≈Ï «’Â≈Ï Âª
A@@ ’Ø Û π Í ¬∂ Ò≈ «Ò¡≈ ˛ Í
¿π√鱧 È∂Í∂ ⁄≈Û∑‰ Ò¬∆ „≈¬∆ √≈Òª
”⁄ ¡‹∂ Âæ’ «√æ«÷¡≈ «ÚÌ≈◊ 鱧 “‘∆
fiß‚∆” ‘∆ «ÁæÂ∆ ‹≈ √’∆ ˛Õ
«‘ß . ‡≈. : ÏÂΩ  ÷˜≈È≈ Óß Â ∆
Âπ‘≈‚∆ «Î’ÓßÁ∆ ’∆ ˛?
÷. Óß. : Ó∂∆ Óπæ÷ «Î’ÓßÁ∆ ˛
’ΩÓ∆ ¡Ê⁄≈≈Õ «‹√ „ß◊ È≈Ò πͬ∂
Á∆ ’∆Ó «‚æ◊ ‘∆ ˛ Â∂ «Ú’≈√ Á
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
27
”⁄ ’Ó∆ ¡≈¬∆ ˛ ª «¬√ ‘≈Ò ”⁄
Íø‹≈Ï Á≈ «Ú’≈√ «’Ú∂∫ √ßÌÚ ˛ ‹Á
ÓπÒ’ Á≈ ‘∆ ÓΩ‹±Á≈ ¡≈«Ê’ Ó≈‘ΩÒ
Óπ¡≈«Î’ È‘∆∫ ˛Õ
-‹Á Âæ ’ ’∂ ∫ Á ”⁄ ’ª◊√
√’≈ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ Ú≈Ò∆ Ô±. Í∆.
¬∂. √’≈ ⁄ÒÁ∆ ‘∆, ¿πÁØ∫ Âæ’ Âª
«¬√ Ï‘≈È∂ ≈‹ Á∆ ‘ ¤Ø‡∆ Úæ‚∆
√Óæ«√¡≈ Â∂ √’≈ Á∆ ‘ È≈’≈Ó∆
Á≈ ̪‚≈ ’∂ ∫ Á «√ Ìß È ’∂ ’ß Ó
⁄Ò≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ «‘≈ Ízß± „∆∫‚√≈ ‹∆
‘π ‰ ‹Á ’∂ ∫ Á ”⁄ Ì≈‹Í≈ Á∆
¡◊Ú≈¬∆ ‘∂·Ò∆ ¡ÀÈ. ‚∆. ¬∂. √’≈
¡≈ ◊¬∆ ˛ «‹√ ¡ßÁ ÷πÁ ¡’≈Ò∆
ÁÒ Ú∆ Ì≈¬∆Ú≈Ò ˛ ª ‘π‰ «‹‘Û≈
Ï‘≈È≈ ÒæÌØ◊∂ ¡≈͉∆¡ª È≈’≈Ó∆¡ª
„’‰ Á≈? ‘π‰ ª ’ΩÓ∆ ¡Ê⁄≈≈
Íø‹≈Ï Á∂ «Ú’≈√ Á∂ ≈‘ ”⁄ ¡«Ûæ’≈
È‘∆∫ Ï‰È Ú≈Ò≈Õ
«‘ß. ‡≈. : ‡À’√ ⁄Ø∆ «’ßÈ∆ ’π ‘Ø
‘∆ ˛?
÷. Óß. : ‡À’√ ⁄Ø∆ ÷≈√∆ ˛Õ ÓÀ∫
«Èæ‹∆ ÂΩ ”Â∂ Ó«‘√±√ ’Á≈ ‘ª «’
B@ ÂØ∫ C@ Î∆√Á∆ Âæ’ ‡À’√ ⁄Ø∆ ‘Ø
‘∆ ˛Õ
- ‘’∆’Â È±ß ÍzÚ≈È ’È Ò¬∆
„∆∫‚√≈ √≈«‘Ï Á≈Á Á∂ ‘æ’Á≈ ‘ÈÕ
Í «¬√ ‘’∆’ Á∂ Ï≈Ú‹± Á «’
÷˜≈È∂ ”⁄Ø ∫ B@ ÂØ ∫ C@ Î∆√Á∆ Âæ ’
(Ì≈Ú ¡Ϫ π Í ¬∂ √≈Ò≈È≈) ‡À ’ √
⁄Ø  ∆ ‘Ø ‘∆ ˛ ª «Î Âπ ‘ ≈ȱ ß
’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª Â∂
ÍÀÈÙȪ Á≈ ÷⁄≈ ‘∆ √’≈∆ ÷˜≈È∂
¿πÍ ÏØfi «’™ ‹≈Í «‘≈ ˛ Â∂ ≈‹
Á∂ «Ú’≈√ Á∂ ≈‘ Á≈ ØÛ≈ Òæ◊ «‘≈
˛ «‹√ 鱧 ÿæ‡ ’È Á∆ Âπ√∆∫ ‘ ÍÒ
◊æÒ ’Á∂ ‘Ø? «¬√ ‡À’√ ⁄Ø∆ 鱧 Ø’‰
Á∆ Ï‹≈¬∂ ’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª
Â∂ ÍÀÈÙȪ Á∂ ÷⁄∂ 鱧 ÿ‡≈¿π‰≈ ‘∆
Âπ‘≈鱧 «¬’Ø «¬’ ‘æÒ «’™ ‹≈Í «‘≈
˛, ≈‹ Á∆ «ÚæÂ∆ ‘≈ÒÂ È±ß √πË≈È
Á≈? ’Ó⁄≈∆ ª ‡À’√ ⁄Ø∆ ’Á∂
È‘∆∫ ¿π ‘ ª ¡≈͉∆ ÂÈ÷≈‘ ”⁄Ø ∫
ωÁ≈ ‡À ’ √ ¡Á≈ ’È Á∂ Í≈Ïß Á
‘È Â∂ Ï≈’≈«¬Á≈ ‘ √≈Ò ’Á∂ ‘ÈÕ
«‘ß . ‡≈. : «¬√ ‡À ’ √ ⁄Ø  ∆ ȱ ß
Ø « ’¡≈ «’™ È‘∆∫ ‹≈ «‘≈? ’∆
◊æ · ‹Ø Û «√¡≈√ «¬√ Á∂ ≈‘ ”⁄
¡«Ûæ’≈ ω ‘∆ ˛?
÷. Óß. : ¡√∆∫ «¬√ 鱧 Ø’‰ Á≈
ÔÂÈ ’ ‘∂ ‘ªÕ «¬’ Íæ Ë  ”Â∂
◊·‹ØÛ «√¡≈√ Á∆ Әϱ∆ Ú∆ ≈‘
”⁄ ¡«Ûæ’≈ ωÁ∆ ˛Õ «’√∂ ÓΩ’∂ ¡√∆∫
‹ÈÂ≈ 鱧 È≈≈˜ ’È Á∆ ‘≈Ò ”⁄
È‘∆∫ ‘πßÁ∂Õ
Ú≈⁄∂ : «¬√ ‘’∆’Â È±ß ÍzÚ≈È
’È Ò¬∆ Ú∆ ¡√∆∫ „∆∫‚√≈ √≈«‘Ï
鱧 ÓπÛ Á≈Á Á∂‰≈ ⁄≈‘ª◊∂ «’ B@ ÂØ∫
C@ Î∆√Á∆ (¡Ϫ πͬ∂) Á∆ ‘Ø ‘∆
‡À’√ ⁄Ø∆ Ø’‰ È≈ÒØ∫ ◊·‹ØØÛ √’≈
鱧 Ï⁄≈’∂ æ÷‰≈ ˜±∆ Â∂ «¬‘ ¿πÈ∑ª
Á∆ Әϱ∆ ˛Õ «¬√ Á≈ «¬‘ Ú∆ ¡Ê
«È’ÒÁ≈ ˛ «’ «¬‘ ‡À ’ √ ⁄Ø  ∆
◊·‹ØÛ √’≈ Á∆ Ì≈¬∆Ú≈Ò Ì≈‹Í≈
Á∂ Ú؇ ÏÀ∫’ ÚÒØ∫ ’∆Â∆ ‹ªÁ∆ ˛ «‹√
鱧 ÷πÙ æ÷‰≈ Әϱ∆ ˛Õ «‹ÊØ∫ Âæ’
‡À’√ ⁄Ø∆ Ø’‰ ”Â∂ ‹ÈÂ≈ 鱧 È≈≈˜
’È Á∆ ◊æ Ò ˛, «¬‘ Әϱ  ∆ Ú∆
¿πÈ∑ª Á∆ √Ófi ÍÀ∫Á∆ ˛ «’™«’ «‹È∑ª
√È¡Â∆ ’≈ØÏ≈∆ ÿ≈«‰¡ª Á∂ Îß‚ª
Á∂ √‘≈∂ ⁄؉ª «‹æÂ∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª ‘È
Â∂ √’≈ ωÁ∆ ˛, ¿π‘Ø ‘∆ ‡À’√
⁄Ø∆ ’Á∂ ‘È Â∂ «Î ¿πÈ∑ª 鱧 È≈≈˜
«’Ú∂∫ ’∆Â≈ ‹≈ √’Á≈ ˛! Ízß± Á±‹∂
Í≈√∂ Òæ÷ª Á∆ «◊‰Â∆ ”⁄ Ï∂π˜◊≈
ÈΩ ‹ Ú≈Ȫ ȱ ß ÈΩ ’ ∆ Óß ◊ ‰ «Í¤∂ ,
«È◊± ‰ ∆ ÂÈ÷≈‘ ¿π Í  ·∂ ’ ≈ ÌÂ∆
’Ó⁄≈∆¡ª 鱧 À◊±Ò ’È Â∂ ͱ∆
ÂÈ÷≈‘ Á∂ ‰ Ò¬∆ ’«‘‰ «Í¤Ø ∫
’Ó⁄≈∆¡ª Á∆¡ª ÂÈ÷≈‘ª Ï’≈¬∂
‚∆.¬∂. Á∆¡ª «’Ùª ÍÀÈÙÈ∆ Ò≈̪
ȱ ß Ó‘∆«È¡ª/√≈ÒªÏæ Ë ∆ Ò‡’≈¿π ‰
¿πÍ «¬Â≈˜ ‹ÂÒ≈¿π‰ «Í¤∂ ‚ª◊ª
Ú≈¿π‰ «◊z¯Â≈∆¡ª ’È ‹∂Ò∑ª ”⁄
√π æ ‡ ‰ Òæ « ◊¡ª ¿π È ∑ ª Á∆ È≈≈˜◊∆
ÌØ≈ Ì Ú∆ È‘∆∫ ¸ÌÁ∆ √’≈ ȱß!
IHADE-CE@@E
‘ÈÕÌ≈ Á∆ GG Î∆√Á∆ ¡Ï≈Á∆ (HC
’Ø Û F@ Òº ÷ ) Ø ˜ ≈Ȫ B@ π Í ¬∂
«Á‘≈Û∆ Â∂ ◊∞‹≈≈ ’Á∆ ‘ÀÕÁ∂Ù Á∂
CE-D@ ’ØÛ ÒØ’ ◊∆Ï∆ ∂÷≈ ÂØ∫ ‘∂·ª
‹∆ÚÈ Ï√ ’Á∂ ‘ÈÕCE ’ØÛ ÒØ’
≈ ˘ Ì∞ º ÷ ∂ Í∂ ‡ Îπ º ‡ Í≈ʪ Â∂ √Ω ∫ Á∂
‘ÈÕ√≈‚∂ Á∂ Ù ”⁄ ÎÀ ’ ‡∆¡ª’≈÷≈«È¡ª, ÷∂ª-Ï≥«È∑¡ª ‘؇Ҫ„≈«Ï¡ª, ∂ ‘ Û∆-ÎÛ∆ Â∂ ¤Ø ‡ ∆¡ª
Áπ’≈Ȫ Â∂ ‘º‚ Ì≥ÈÚ∆∫ «Ó‘È ’È
Ú≈Ò∂ ÒØ’ª ˘ ÒØÛ∆∫Á≈ ÍΩÙ«‡’ ¡≈‘≈
Ú∆ È‘∆∫ «ÓÒÁ≈Õ«¬’ «Ù‡-Íπ Ù ‡
«Ú¡’Â∆ Ò¬∆ BA@@ ’ÒØ∆ ¿±‹≈
Á∆ ÒØÛ ‘∞≥Á∆ ‘À Í ◊∆Ï∆ ”⁄ «‘
‘∂ ÒØ’ª ˘ D@@-E@@ ’ÒØ∆ ¿±‹≈
È≈Ò ‘∆ ◊∞ ‹ ≈≈ ’È≈ ÍÀ «‘≈
‘ÀÕ«¬‘Ȫ ◊∆Ϫ Á∆¡ª GE Î∆√Á∆
¡Ω  ª ◊ÌÍ≈ √Ó∂ ∫ ÁÓ ÂØ Û
‹ªÁ∆¡ª ‘È Â∂ EE Î∆√Á∆ ¡Ω  ª
¡È∆Ó∆¬∂ Á≈ «Ù’≈ ‘ÈÕ¡«‹‘∆
‘≈Ò ”⁄ ¿∞‘Ȫ Á∂ Í∂‡ ⁄Ø∫ ‹ÈÓ ÒÀ‰
Ú≈Ò∂ Ϻ«⁄¡ª ”⁄Ø∫ AE ‘˜≈ Ϻ⁄∂ ‘
Ø‹ Ó ‘∂ ‘È Â∂ Ï≈’∆ Ϻ«⁄¡ª ”⁄Ø∫
‘ √º · Úª Ϻ ⁄ ≈ ¡≈͉∂ ¤∂ Ú ∂ ∫ ‹ÈÓ
«ÁÈ ÂØ∫ Í«‘Òª Ó ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬’ºÒ∆
Í∂«⁄Ù Á∆ «ÏÓ≈∆ È≈Ò ‘ Ø‹ A@@@
Ϻ⁄≈ Ó ‹ªÁ≈ ‘ÀÕÁ∂Ù Á≈ Ì«Úº÷ DE
Î∆√Á∆ Ϻ⁄∂ ’∞ÍØÙ‰ Á≈ «Ù’≈ ‘ÈÕ
«¬√∂ Â∑ª ◊≥Á∆¡ª Ï√Â∆¡ª, fi∞◊∆¡ªfiΩÍÛ∆¡ª, Îπº‡Í≈ʪ, ∂ÒÚ∂ Ò≈«¬Èª Â∂
ÍπÒª ʺÒ∂ «˜≥Á◊∆ ’º‡‰ Ú≈Ò∂ “ºÏ Á∂
Ï≥Á∂” Ïπ∆ Â∑ª Ì∞º÷Ó∆ Â∂ «ÏÓ≈∆¡ª
Á≈ «Ù’≈ ‘ÈÕÁØ ‚≥◊ Á∆ ؇∆ Ò¬∆
¿∞ ‘ Ȫ ˘ (÷≈√’ ¿∞ ‘ Ȫ Á∆¡ª
¡Ω  ª ˘) ‘ Â∑ ª Á≈ Ë≥ Á ≈
(«‹√ÓÎØÙ∆ º’) ’È≈ ÍÀ «‘≈ ‘ÀÕ
«¬‘Ȫ ◊∆Ϫ Á∂ A@ ’Ø Û Ïº ⁄ ∂
‘؇Ҫ-„≈«Ï¡ª Â∂ ‘Ø ¡È∂’ª Ê≈Úª
Â∂ Ï≈Ò Ó˜Á»∆ ’È Ò¬∆ √≈Í∂ ‘ج∂
‘ÈÕ «¬’ «ÍØ‡ ÓπÂ≈Ï’ ‘ √≈Ò
DD,DGF Ϻ⁄∂ ◊∞≥Ó ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘È «‹≥È∑ª
«Ú⁄Ø∫ AA,@@H Ϻ⁄∂ ’Á∂ Ú∆ ÒºÌ∂ È‘∆∫
‹ªÁ∂Õ¡√Ò «Ú⁄ «¬‘Ȫ Ϻ«⁄¡ª ˘
¡◊Ú≈ ’’∂ Á∂‘ ÚÍ≈, √√Â∆ Ò∂Ï
Â∂ √∆ Á∂ ¡≥◊ ’º„ ’∂ Ú∂⁄‰ Ò¬∆
B-C ‘˜≈ πͬ∂ Â∂ Ó≥‚∆ ”⁄ Ú∂«⁄¡≈
‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬‘Ȫ «Ú⁄Ø∫ GB Î∆√Á∆ Ϻ⁄∂
(«‹¡≈Á≈Â ÒÛ’∆¡ª) D ÂØ∫ AH √≈Ò
Á∆ ¿∞Ó Á∂ ‘∞≥Á∂Õ Á∂Ù ¡≥Á B ’ØÛ
Ϻ⁄∂ ¡È≈Ê ‘ÈÕ ’ºÍÛ≈, Ó’≈È, ⁄≥◊∆
«√‘ Â∂ Ó≥ÈØ ‹
≥ È «¬‘Ȫ Ò¬∆ √Ú◊∆
◊ºÒª ‘ÈÕ ¡«‹‘∂ ”⁄ «¬º’ √Ú≈Ò √≈‚∂
√≈‘Ó‰∂ ¿∞ Ì Á≈ ‘À «’ «‹È∑ ª Á≈
Ï⁄ÍÈ Òæ∞«‡¡≈ «◊¡≈ ‘À, ¿∞‘Ȫ Á≈
Ì«Úº÷ ’∆ ‘ØÚ◊
∂ ≈?
¡«‹‘∆ ÿØ ◊∞Ï ”⁄ ‹∆¡ ‘∂
Á∂Ù Á∂ ’ØÛª-’ØÛ Ïº⁄∂ ¡≈«Ó ÷≈È
Ò¬∆ ÓÙ‘»∆ Á≈ √≈ËÈ Ï‰∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ
“’∞ÍØÙ‰ Ì≈ ¤º‚Ø” Á∂ ÎØ’∂ Â∂ ÊØÊ∂
È≈¡∂ «¬‘Ȫ ◊∆Ï Ïº«⁄¡ª È≈Ò
’Øfi≈ Ó˜≈’ ‘ÈÕ ¡≈«Ó ÷≈È ¡Í‰≈
È≈«¬’ÂÚ Ú≈Ò≈ Íz Ì ≈Ú «Á≥ « Á¡ª
¡«‹‘∆ Í∂Ù’≈∆ ’Á≈ ‘À «‹Ú∂∫ ¿∞‘
«¬√ Óπ«‘≥Ó ≈‘∆∫ Ì∞º÷Ó∆ Â∂ ’∞ÍØÙ‰ Á≈
«Ù’≈ ◊∆Ϫ Â∂ ’ج∆ ¡«‘√≈È ’
«‘≈ ‘Ø Ú∂Õ ÷≈È √≈«‘Ï Â∂ ¿∞ √ Á∂
¡≈’≈Úª ˘ ‹≈‰ ÒÀ‰≈ ⁄≈‘∆Á≈ ‘À «’
¡≈͉∆ «’ ْÂ∆ È≈Ò √≥√≈ Á∆
⁄È≈ ’È Ú≈Ò∂ «¬‘ Ó‘≈È ’Ò≈’≈
‘∆ «¬«Â‘≈√ Á∂ ¡√Ò È≈«¬’ ‘ÈÕ
«¬«Â‘≈√ Á∆ È≈«¬’ Ó˜Á» ‹Ó≈ ˘
‹≈¡Ò∆ È≈«¬’ª Á∆ Óπ Ê ≈‹◊∆ ‹ª
¡«‘√≈ÈÓ≥Á∆ Á∆ ÒØÛ È‘∆∫ ‘∞Á
≥ ∆Õ Á∂Ù
Á∆ «¬‘ ◊∆Ï Ó˜Á» ‹Ó≈ ̫ں÷ Á∂
«¬È’Ò≈Ï Á≈ «Ú√Î؇’ Ò≈Ú≈ ‘È
«‹È∑ª ˘ √‘∆ «ÁÙ≈ Á∆ «⁄‰◊ ⁄∂Â≥È
‹∞ fi ≈» ÒØ ’ ª È∂ Á∂ ‰ ∆ ‘∞ ≥ Á ∆ ‘À Õ
«Ó‘ÈÂ’Ù ‹Ó≈ Á∆ «’ Â∂ ÍÒ‰
Ú≈Ò∆¡ª ‹Ó≈ª Á≈ «¬«Â‘≈√ Ò∂÷≈‹Ø÷≈ ‹» ’Á≈ ‘ÀÕ
IHGFD-DB@EB
«‹È∑ª Á≈ Ï⁄ÍÈ
Ò∞«‡¡≈ «◊¡≈, ¿∞‘Ȫ
Á≈ Ì«Úº÷ ’∆ ‘ØÚ
Ø◊
∂ ≈?
ÓÈÁ∆Í
Ù≈‚∂ Á∂Ù ”⁄ «ÎÒÓ∆ √È¡Â Á∆
Ù∞»¡≈ ÂØ∫ ÒÀ ’∂ ‘∞‰ º’ Á∂ «¬«Â‘≈√
Â∂ Ș Ó≈«Á¡ª ¡√∆∫ Á∂÷Á∂ ‘ª «’
«¬√ «ÎÒÓ «¬≥ ‚ √‡∆ È≈Ò ‹∞ Û ∂
«ÎÒÓ’≈ª Â∂ ’Ò≈’≈ª Á≈ Úº ‚ ≈
«‘º √ ≈ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª Á∆ ÏØ Ò ∆ ‘∆
ÏØÒÁ≈ ¡≈ «‘≈ ‘ÀÕ «¬‘Ȫ ’Ò≈’≈ª
Á≈ Úº ‚ ≈ «‘º √ ≈ Í«‘Òª ÷ÍÂÚ≈Á∆
Òº⁄ √º«Ì¡≈⁄≈ ≈‘∆∫ √Ë≈È ÒØ’ª
Á∆ “√∂Ú≈” ’Á≈ ‘À Â∂ «Î «√¡≈√Â
Á∆ ’∞√∆ ≈‘∆∫Õ Ó∆∫‘ ¡≈Ú∂ ‘È∂∆ ¡≈Ú∂
«¬‘Ȫ Á≈ ’≈ØÏ≈ √Á≈Ï‘≈ ‘ÀÕ ’∞fi
«¬√∂ Â∑ª ‘∆ «Í¤Ò∂ ¡√∂ ÂØ∫ √Ó≈‹’
Ó√«Ò¡ª ˘ ÒÀ ’∂ ¡≈«Ó ÷≈È Á≈
«⁄‘≈ ‡∆ Ú∆ √’∆È ÂØ∫ ¡≈Ó ‘∆
Á∂ ÷ ‰ ˘ «ÓÒÁ≈ ‘À Õ “√º « ¡≈Ó∂ Ú
‹ÔÂ∂” Á∆ ÈΩ‡≥’∆ ÂØ∫ Ï≈¡Á ¡º‹ ’ºÒ
¡≈«Ó ÷≈È “’∞ÍØÙ‰ Ì≈ ¤º‚Ø” Á≈
È≈¡≈ Á∂ «‘≈ ‘ÀÕ «ÏÒ’∞Ò ◊ªË∆ Á∂
¡≥◊∂‹ª «÷Ò≈Î Ò≈¬∂ “Ì≈ ¤º‚Ø” Á∂
È≈¡∂ Á∆ Â˜ Â∂ Õ ¡≈«Ó ÷≈È
◊ªË∆ Á∂ Ó≈⁄ Á∆ ¡◊Ú≈¬∆ ’Á∂
Ïπ º Â ’Ø Ò Ø ∫ ◊∞ ˜ «Á¡ª Ì≈ «Ú⁄
’∞ÍØÙ‰ Á∂ «Ù’≈ Ϻ«⁄¡ª Á∆ ‘≈ÒÂ
Á∆ «Ú¡≈«÷¡≈ ’Á≈ ‘Ø«¬¡≈ «¬≥‚∆¡ª
◊∂‡ º’ ÒØ’ª Á≈ «¬’ Úº‚≈ ‘‹»Ó
«¬’º·≈ ’ ÒÀ∫Á≈ ‘À Â∂ ¡≈÷∆ √Ì
È≈Ò «ÓÒ ’∂ «¬’ È≈¡≈ ¿∞µ⁄≈ ’Á≈
‘À “’∞ÍØÙ‰ Ì≈ ¤º‚Ø”Õ ÍÒ Á∆ ÍÒ
‹≈ÍÁ≈ ‘À «’ ◊ªË∆ Á≈ Ó≈‚È ⁄∂Ò≈
Ì≈ ˘ Í»∆ Â∑ª √Úº√Ê Ï‰≈’∂
‘∂ ◊ ≈Õ «¬«Â‘≈√ «Ú⁄ ◊ªË∆Ú≈Á∆
ÙØ‘ ÷º‡‰ Á∂ «¬√ Â∑ª Á∂ √√Â∂ Â∂
¡≈√≈È πfi≈È «ÈÂ≥Â ⁄ºÒÁ∂ ¡≈¬∂
‘È «‹Ú∂∫ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ ”⁄ ‘≈’Óª Á∆¡ª
ÒØ’Ó≈» È∆Â∆¡ª «÷Ò≈Î ÚºË ‘∂ ÒØ’
Ø ‘ ˘ «ÁÙ≈‘∆‰ ’È Ò¬∆ ¡≥ È ≈
‘˜≈∂ Ú◊∂ ‹≈¡Ò∆ È≈«¬’ ÍÁ∂ Â∂
«Ò¡ªÁ∂ ◊¬∂ Õ «Í¤Ò∂ «ÁÈ∆∫ «Áº Ò ∆
ÁÏ≈ Á∂ È∂ Û ∂ Ú≈Í∂ Ú«‘Ù∆
ÏÒ≈Â’≈ ’ª‚ Á∂ Ï≈¡Á ÈΩ‹Ú≈È
Ù’Â∆ Á∂ Ø‘ È∂ ‘≈’Óª Á∆ È∆∫Á ‘≈Ó
’ «ÁºÂ∆ √∆Õ «¬√ ¿∞µ· ‘∂ ÈΩ‹Ú≈È
Ø‘ ˘ ÓØÛ≈ Á∂‰ Ò¬∆ «’Â∂ ≈‘∞Ò ◊ªË∆
˘ ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á∆ ¡Ú≈˜ ω≈ ’∂ Í∂Ù
’∆Â≈ ‹≈ «‘≈ ‘À Â∂ «’Â∂ ¡≈«Ó ÷≈È
˘ ‡∆ Ú∆ √’∆È ÂØ∫ ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á∂ Úº‚∂
’≈¯Ò∂ √Ó∂ «¬≥‚∆¡≈ ◊∂‡ ÂØ∫ “’∞ÍØÙ‰
Ì≈ ¤º ‚ Ø ” Óπ « ‘≥ Ó ⁄Ò≈¿∞ « Á¡ª
«Á÷≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√∂ «¬≥‚∆¡≈
◊∂‡ ÂØ∫ Á√≥Ï Á∆ ’Û≈’∂ Á∆ ·ß„ ”⁄
Á≈ÓÈ∆ ÏÒ≈Â’≈ ’ª‚ «Úπ Ë Ø √
Íz◊‡ ’Á∂ ÈΩ‹Ú≈Ȫ Á∂ ’≈¯«Ò¡ª
È∂ ·ß„∂ Í≈‰∆ Á∆¡ª Ïπ¤≈Ûª Â∂ ÍπÒ√∆
Ë≈Ûª Á∆¡ª ‚≈◊ª Á≈ «ÈËÛ’ ‘Ø ’∂
‡≈’≈ ’∆Â≈ √∆Õ Ì≈ ⁄Ø∫ ’∞ÍØÙ‰
˘ ÷ÂÓ ’È Á∆ ÈΩ‡≥’∆ ’È Ú≈Ò≈
√Ó≈¬∂Á≈ª Á≈ ËπºÂ± «¬‘ ’Ò≈’≈
¿∞√ √Ó∂∫ «’√ “¡«‘≥√ª Á∂ Ó≥Â” Á≈
‹≈Í ’ «‘≈√∆ ? Á»√≈ ¡≈«Ó ÷≈È
«¬‘ ª ’«‘ «‘≈ ‘À «’ Ì≈ Á≈
‘ Á» √ ≈ Ϻ ⁄ ≈ ’∞ Í Ø Ù ‰ Á≈ «Ù’≈
‘À,«¬‘ Ú∆ «¬’ ◊∞Ò≈Ó∆ ‘À Â∂ ÁπÙÓ‰
ÏÛ≈ ÷ÂÈ≈’ ‘ÀÕÍ «¬√Á≈ «‹≥Ó∂Ú≈
’Ω‰ ‘À ? «¬√ Ï≈∂ ÷≈È √≈«‘Ï ⁄πºÍ
‘ÈÕ
Ì≈ «Ú⁄ ¡÷ΩÂ∆ ¡‹≈Á∆ Á∂
FF √≈Ò Ï∆ ‹≈‰ Á∂ Ï≈¡Á «¬’
Í≈√∂ Óπº·∆Ì «¬˜≈∂Á≈, √Ó≈¬∂Á≈,
Úº‚∂ ÚÍ≈∆, Úº‚∆ ¡¯√Ù≈‘∆ Â∂ Úº‚∂
ÒÀ∫‚Ò≈‚ ¡Ê≈‘ ËÈ ÁΩÒ Á∂ Ó≈Ò’
‘È ¡Â∂ ¡Ô≈Ù «˜≥Á◊∆ ÏÂ∆ ’
‘∂ ‘È Í Á»√∂ Í≈√∂ ’ØÛª Ì≈Â∆
◊∞  Ï Á≈ Ì≈ „Ø ‰ Ò¬∆ Әϻ 
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
’ΩÓ∆ ¡Â∂ ’ΩÓªÂ∆
Íz√◊
ß «Ú⁄
‚≈. ËÓÚ∆ ◊ªË∆, Í«‡¡≈Ò≈
«ÚÁÚ≈È ÁØ√ÂØ,
“√Ó’≈Ò∆È Íø‹≈Ï ¡ßÁ «√‘Â
«ÁzÙ”, «¬√ Ó‘æÂÚͱÈ ÓπæÁ∂ ”Â∂ ¡◊Ò∂
’πfi «Ó߇ «Ú⁄, Ó∂∂ ÚÒØ∫ ’∆Â≈ ‹≈‰
Ú≈Ò≈ Ï∂Ï≈’ ÂÂ’≈, «’√∂ ȱß, «ÚÙ∂
Á≈ Ï∂ÒØÛ≈ Â∂ ¡‰⁄≈«‘¡≈ ÎÀÒ≈¡ Ò◊
√’Á≈ ˛, «¬√ ÂØ÷Ò∂ ÂØ∫ ÓÀ∫ ÌÒ∆ ̪Â
Ú≈«’¯ ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹±Á, Íø‹≈Ï∆ Á∆
«˜ß Á ◊∆ Â∂ Ì«Úæ ÷ È≈Ò ‹π Û ∂ , «¬√
¡Â∆ √ß ‹ ∆Á≈ √Ú≈Ò È± ß ’π fi √‘∆
¡’≈Á«Ó’ Èπ ’ «Â¡ª ”Â∂ ¡’≈¿±
¡ß ’ Û≈‹≈Ò Á∂ Ú≈«¬Â∆ ⁄Ω ÷ ‡∂ Á∂
Ï≈‘ «È’Ò’∂, √ßÏØË ‘؉ Á∆ ’Ø«ÙÙ
’È Òæ«◊¡≈ ‘ªÕ ÓÀ∫ √ÓfiÁ≈ ‘ª «’
«√‘ Â∂ «√æ«÷¡≈, ÓÈπæ÷∆ «˜ßÁ◊∆ ¡Â∂
«Ú’≈√ È≈Ò ‹πÛ∂, ÁØ ¡«‹‘∂ ¡«‘Ó
ÓπæÁ∂ ‘È, ‹Ø «’√∂ Ú∆ √Ó≈‹, ’ΩÓ ‹ª
Á∂Ù Á∂ ÚÂÓ≈È Â∂ Ì«Úæ÷ 鱧 ÍzÌ≈«ÚÂ
Â∂ ÂÀ¡ ’È «Ú⁄, ÎÀ√Ò≈’πßÈ Ì±«Ó’≈
¡Á≈ ’Á∂ ‘ÈÕ Ó∂∆ Ï∂ÈÂ∆ ˛ «’ Ó∂∂
ÚÒØ∫ Íz◊‡≈¬∂ ‹≈‰ Ú≈Ò∂ «Ú⁄≈ª ȱß,
«¬’ Í∂Í ‹ª ÒÀ’⁄ Á∂ ÂΩ ”Â∂ È≈
ÒÀ ’∂, «¬’ √ß‹∆Á≈ √ßÚ≈Á Á∂ ÂΩ ”Â∂
«Ò¡≈ ‹≈Ú∂, ‹Ø ÓÀ∫ Âπ‘≈‚∂ È≈Ò, ¡◊Ò∂
’πfi «Ó߇ª «Ú⁄ ⁄≈¿π‰≈ ⁄≈‘πßÁ≈ ‘ªÕ
«¬‘ ◊«‘ ◊ßÌ∆ «ÚÙ≈ Âπ‘≈‚∂ Ú◊∂
Ïπ æ Ë ∆Ó≈È, √ß Ú ÁÈÙ∆Ò, √Ó≈«‹’
√Ø ’ ≈ª Íz  ∆ √‹◊, Ω Ù È «ÁÓ≈◊
«Ú¡’Â∆¡ª È≈Ò ‘∆ «Ú⁄≈«¡≈ ‹≈
√’Á≈ ˛, Â∂ Âπ√∆∫ Ó∂∂ Ò¬∆, «¬‘ √Ì
’πfi ‘ØÕ
«√‘ Â∂ √Ú≈Ò Á≈ ÿ∂≈ «¬ßÈ≈
«ÚÙ≈Ò, ¬∂È≈ Ú√∆‘ ¡Â∂ Ï‘π-¡≈Ô≈Ó∆
˛ «’ «Ó߇ª-ÿø«‡¡ª ”⁄ ª ’∆ «ÁȪ‘¯«Â¡ª «Ú⁄ Ú∆, «¬√ ”Â∂ ⁄⁄≈
Óπ’ßÓÒ È‘∆∫ ’∆Â∆ ‹≈ √’Á∆Õ
√ßÈ AIDF «Ú⁄, √ß√≈ «√‘Â
√ß √ Ê≈ È∂ «√‘ ȱ ß Í«Ì≈«ÙÂ
’«Á¡ª «’‘≈ √∆ «’ ““Ó«‘˜ «’√∂
Ï∆Ó≈∆ ‹ª ¡Íø◊Â≈ Á≈ È≈ ‘؉≈ ‘∆,
«√‘ ȑ∆∫ ˛, «√‘ ÂØ∫ Ì≈Ú ˛ «’
ÓÈπæ÷ √∆’, √Ó≈«‹’ ¡Â∂ Ó≈È«√’
ÂΩ ”Â∂ Ú∆ Óπ’ßÓÒ ÂßÁπ√ ‘ØÚ∂Õ””
«√‘ Á∆ ¬∂ È ∆ √‡∆’, Óπ ’ ß Ó Ò Â∂
√ÚÍæ÷∆ Í«Ì≈Ù≈ Á≈ ÓÀ∫ ’≈«¬Ò Ú∆
‘ª Â∂ ¡≈«Ù’ Ú∆Õ «√‘ Á≈ «¬‘
√ß’ÒÍ ‘ √Ó∂∫ Á≈ √æ⁄ √∆ Â∂ √æ⁄
‘∂◊≈Õ
«√‘ Á∆ «¬‘ ‹≈ÈÁ≈ Â∂
Ù≈ÈÁ≈ Í«Ì≈Ù≈, Âπ‘≈鱧 √πæÂ∂-«√æË,
«√‘Â È±ß ’∂ÚÒ Ï∆Ó≈∆¡ª Á∂ √∆ÓÂ
Â∂ √ß’∆‰ √ß’ÒÍ ”⁄Ø∫ Ï≈‘ ’æ„ ’∂,
¡≈«Ê’Â≈, «√¡≈√Â, √Ó≈‹ Á∂
Á√ßÏ B@AD
28
Íø‹≈Ï∆ Ô±È∆Ú«√‡∆ «Ú÷∂ ¡ßÂ≈Ù‡∆ Íø‹≈Ï∆ «Ú’≈√ ’≈ÈÎß√ ÓΩ’∂ Í∂Ù Í⁄≈
√Ó’≈Ò∆È Íø‹≈Ï ¡ßÁ «√‘ «ÁzÙ
«ÚÙ≈Ò «Ú‘Û∂ «Ú⁄ «Ò¡≈ ÷Û∑≈ ’Á∆
˛Õ
¡‹Ø’∂ Íø‹≈Ï Á∆ «√‘Â È±ß ÓÀ∫,
«¬√ Í«Ì≈Ù≈ Á∂ ¡Òæ ◊ -¡Òæ ◊
«Ó¡≈ª ”Â∂ Ó≈ÍÁß‚ª ¡Èπ√≈ Í÷
’∂ , Âπ ‘ ≈‚∂ √≈‘Ó‰∂ Í∂ Ù ’È Á∆
’Ø « ÙÙ ’ª◊≈Õ ¡≈͉∆ ÙÓ± Ò ∆¡Â
Ò¬∆, ÓÀ∫ √Ó’≈Ò∆È Íø‹≈Ï Á∂ Ì≈Â
ȱ ß , «Âß È ’≈Ò-÷ø ‚ ª «Ú⁄ Úß ‚ ’∂ ,
«√‘ Á∂ Ó√Ò∂ ȱ ß ¡Òæ ◊ ¡Ò◊
√«Ó¡ª Á∆¡ª ¡≈«Ê’, «√¡≈√∆ Â∂
√Ó≈«‹’ √ß⁄È≈Úª ¡Â∂ «¬È∑ª ≈‘∆∫
ÍzÌ≈«Ú Â∂ ÂÀ¡ ‘πßÁ∂ ‹∆ÚÈ ÍæË,
‹∆ÚÈ ÙÀÒ∆, ‹∆ÚÈ ‹ª⁄ Â∂ ‹∆ÚÈ
Î√ÎÒ∂ ¡ß Á  ¡≈¬∆¡ª «Ù¯Â∆
ÂÏÁ∆Ò∆¡ª Á∂ Íz √ ß ◊ «Ú⁄ √ß Ï Ø Ë È
‘؉ Á∆ ’Ø«ÙÙ ’ª◊≈Õ
’≈Ò ÷ø‚ AIDG-AIFE
¡≈˜≈Á∆ ÂØ ∫ ÎΩ  ∆ Ï≈¡Á Á≈,
¡≈√≈ ¿πÓß◊ª Ì«¡≈, ¡≈Ù≈Ú≈Á Â∂
¡≈ÁÙÚ≈Á È≈Ò ÒÏ∂ ˜ Íø ‹ ≈Ï,
¡ß ◊ ∂ ˜ ª Á∆ ’± ‡ È∆Â∆ Â∂ Á∂ √ ∆
«√¡≈√ÂÁ≈Ȫ Á∆ Ù«‘-√«‘ÓÂ∆ È≈Ò
Íø ‹ ≈Ï∆ ’Ω Ó Á∆ ‘Ø ¬ ∆ ◊À  ’π Á Â∆
̱◊Ø«Ò’ Úß‚ ¡Â∂ «¬«Â‘≈√ Á∂ √Ì
ÂØ ∫ ÌÀ Û ∂ Ó˜∑ Ï ∆ Áß « ◊¡ª Á≈ fiß « Ï¡≈
Íø‹≈ÏÕ «˜ßÁ◊∆ 鱧 ÓπÛ Ò∆‘ª ”Â∂ ÂØÈ
Ò¬∆ ÔÂÈÙ∆Ò Íø‹≈ÏÕ √≈Á Óπ≈Á∂
ÒØ’, «¬’ Á±‹∂ Á∆ ‚ß◊Ø∆ ωÁ∂ ÒØ’Õ
«√¡≈√ Â∂ ÍzÙ≈√È ÁØÚ∂∫, Ì≈Ú∂∫ ¡ßÙ’
±Í «Ú⁄ ‘∆ √‘∆, ’«Ò¡≈‰’≈∆ √ÈÕ
«√¡≈√ «Ú⁄ ËØ ∫ √, Ëæ ’ ∂ Ù ≈‘∆
◊πß‚≈◊Á∆ ¡Â∂ Ó≈¯∆¡≈ ’Ò⁄ È≈
Á∂ Ï≈ÏÕ ÒØ’ª Á∆ Úæ‚∆ Ï‘π«◊‰Â∆,
‘æ‚ÌßÈÚ∆ «’ ≈‘∆∫ ‘æ’-‘Ò≈Ò Á∆
’Ó≈¬∆ ’Á∆Õ Íø ‹ ≈Ï Á∆ ËÂ∆,
Íø‹≈Ï Á∂ Á«¡≈ Â∂ Íø‹≈Ï Á∆ «Î˜≈,
«ÈÓÒ Â∂ ÍzÁ±Ù‰ «‘ √∆Õ È«Ù¡ª
Á∆ ÚÂØ∫ È≈Ó≈Â √∆Õ ÈÙ∂ Ú‰
Ú≈Ò≈ ÓÈπ æ ÷ , ÒØ ’ ª Á∆ ȯ Â∂
Ó˜≈’ Á≈ Í≈Â √∆Õ √’≈ È«Ù¡ª
Á∆ √ΩÁ≈◊ È‘∆∫ √∆Õ «’√∂ ÓÈπæ÷ Á∆
’Á, ¿π√ Á∂ ÍÀ√∂ πÂÏ∂ ’≈È ÿæ‡,
¿π√ Á∂ «’Á≈ ’’∂ ÚæË √∆Õ ÒØ’
Ë≈«Ó’ ˜± √È, Í ‹È±ßÈ∆ È‘∆∫Õ
Íø ‹ ≈Ï È∂ ˜÷∂ ˜ ÌØ « ¬∫ ¡Â∂
«Ó‘ÈÂ∆ √πÌ≈¡ √Á’≈, ÁπÈ∆¡≈ Â∂
Ì≈ Á∂ Á±‹∂ √±«Ï¡ª Úª◊, Ìπ÷Ó∆¡ª
¡Â∂ ¡’≈Ò Ú◊∂ √ß Â ≈Í∂ √Ó∂ ∫ ’Á∂
‘ß„≈¬∂ ‘∆ È‘∆∫Õ √ß’≈Ó’ Â∂ ¤±Â Á∂
Ø◊ ˜± √È Í «¬È∑ª È∂ Ó≈‘Ó≈∆¡ª
«‹‘∂ «Ì¡≈È’ ± Í , ’Á∂ Ú∆
¡÷«Â¡≈ È‘∆∫ ’∆Â∂Õ Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª
Á∆ «√‘ Á≈ «¬‘ √πÈ«‘∆ √Óª √∆Õ
Íø‹≈Ï∆¡ª Á∆ «‹√Ó≈È∆ «√‘ Â∂ ‹πæ√∂
Á∆¡ª ‘π ‰ Âæ ’ «Áæ  ∆¡ª ‹ªÁ∆¡ª
¿πÁ≈‘‰ª, «¬√ √Ó∂∫ Á∆ Á∂‰ ‘ÈÕ
«¬√ √Ó∂∫ ÁΩ≈È, Ô≈È∆ AIDGAIFE Âæ’, ‹∂ Íø‹≈Ï Á∆ √Ó≈«‹’
«˜ßÁ◊∆ Á∆ ◊æÒ ’È∆ ‘ØÚ∂ ª «¬√
«Ú⁄ ‹◊∆± √«Ì¡≈⁄≈ ‘∆ Ì≈± «‘≈Õ
Íø‹≈Ï∆ √Ó≈‹ «Ú⁄ ‹≈ÂÍ≈Â, ¡ΩÂ
Á∂ √Ó≈‹ «Ú⁄ √Ê≈È ”Â∂ πÂÏ∂, ¡ßË
«ÚÙÚ≈√ª ¡Â∂ Ú«‘Óª-¿Óª Á∂
Ó≈ÓÒ∂ «Ú⁄, ’Ø ¬ ∆«√¯Â∆ ÂÏÁ∆Ò∆
È‘∆∫ ¡≈¬∆Õ «√æ÷ ËÓ Á∂ Ó≈ÈÚÚ≈Á∆
Ș∆¬∂ , Ó≈È√ ’∆ ‹≈ √ÌÀ ¬∂ ’ ∂
Í«‘⁄≈ÈÏØ , √Ø «’™ Óß Á ≈ ¡≈÷∆¡À ,
«‹Â ‹ßÓ∂ ≈‹≈È ¡Â∂ «‘ßÁ± ¡ßÈ∑≈ ÂØ’π
’≈‰≈, ÁØ ‘ ª ÂØ ∫ «◊¡≈È∆ «√¡≈‰≈,
Ú◊∆¡ª Â’ Â∂ √ß Ú ≈Á Ôπ ’ Â
Ù≈ÈÁ≈ Ú≈«¬Âª ȱß, Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª
¡Â∂ «ÚÙ∂Ù ’’∂ Ë≈«Ó’ ¡◊Ú≈ȱ¡ª
È∂ Ïz≈‘Ó‰Ú≈Á∆ Â∂ ’Ó’ª‚∆ Ë≈«Ó’
¡«Ì¡≈√ «Ú⁄ Á¯È ’ «ÁæÂ≈Õ Úæ‚∂
√Ó≈«‹’ «¬È’Ò≈Ï Á≈ √ßÁ Ï‰È Á∆
√Óæ Ê ≈ æ ÷ ‰ ¡Â∂ «√˪’
◊Â∆Ù∆ÒÂ≈ ¡Â∂ ÂÏÁ∆Ò∆¡ª Á∂
¡¶ÏÁ≈, «¬’ Ó‘≈È ÎÒ√Î∂ ȱß,
Ó«‘˜ ±‘≈È∆¡Â ¡Â∂ √÷Ù∆ Óπ’Â∆
Âæ’ √∆Ó ’’∂, «¬√ Á∂ √Ó≈«‹’
«¬È’Ò≈Ï∆ Í≈√∂ ȱ ß ¤π « ‡¡≈ ’∂ ,
√≈÷∆¡ª, √«Â√ß ◊ ª Âæ ’ √∆Ó ’
«Áæ  ≈ «◊¡≈Õ «¬√ ÎÒ√Î∂ ¡ß Á ,
√ÓØ ¬ ∆ ‹≈Â-Í≈Â, «Î’≈Íz √ Â∆,
Ë≈«Ó’ ’æ‡ÛÂ≈ Â∂ ¡ßË «ÚÙÚ≈√ª
Â∂ Ú«‘Óª-ÌÓª «÷Ò≈¯ ÒÛÈ ¡Â∂
√Ï√ªfi∆Ú≈ÒÂ≈ Â∂ ¡≈Ë≈« «¬’
«È¡ª ͱ  È √Ó≈‹ «√‹‰ Ò¬∆,
ÒØ’ª 鱧 ‹≈◊ Â∂ √ß◊«·Â ’È
Á∆ Ï∂Ï≈‘ √ÓÊ≈ 鱧 Ìͱ ÚÂØ∫ «Ú⁄
«Ò¡≈™Á∂ ‘ج∂, Íø‹≈Ï∆ √Ó≈‹ ¡ßÁ
¡≈Ëπ « È’Â≈ Á∆ ‹Ø ‹Ø  ‹◊‰∆
⁄≈‘∆Á∆ √∆ ¡Â∂ ‹Ø Á∂Ù ÁπÈ∆¡≈ Ò¬∆
≈‘ Á√≈Ú≈ Â∂ ⁄≈ȉ ÓπÈ≈¯≈ ω
√’Á∆ √∆-«¬√ «¬«Â‘≈√’ ’≈‹
«Ú⁄ Íø ‹ ≈Ï Á∆ √Ó≈«‹’-Ë≈«Ó’
Ò∆‚«ÙÍ Ïπ∆ Â∑ª È≈’≈Ó ‘∆Õ ¡æ‹
Íø ‹ ≈Ï Á∂ Óæ Ê ∂ Ì± ‰ ‘æ « ¡≈ ¡Â∂
¡æÂÚ≈Á Á≈ ’¶’ Ú∆, ‘ØȪ ’≈Ȫ
Á∂ È≈Ò-È≈Ò, «’√∂ ‘æ Á Âæ ’ «¬√∂
¡‰◊«‘Ò∆ Â∂ ’πÂ≈‘∆ Á≈ Ú∆ ÈÂ∆‹≈
˛Õ
«¬√ √≈∂ √Ó∂∫ ÁΩ≈È Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª
Á∆ √Ó≈«‹’ «√‘Â, «Í¤≈÷Û∆, ‹◊∆±
√«Ì¡≈⁄≈ ”⁄ ◊z √ ∂ ‘Ø ‰ ¡Â∂
¡≈Ëπ«È’Â≈ ÂØ∫ Úªfi∂ «‘‰ Á∂ Ï≈Ú‹±Á
¬∂È∆ Ó≈Û∆ È‘∆∫ √∆Õ «¬√ 鱧 «Ú◊≈ÛÈ
Á∆ ’πfi ’Ø«ÙÙª ˜± ‘ج∆¡ªÕ «¬È∑ª
«Í¤∂ «‹Ê∂ «¬’ Í≈√∂ ’∂ ∫ Á∆ √æ  ≈
Á∆¡ª ⁄≈Òª Â∂ ÷πÁ◊˜∆ Ù≈ÓÒ √∆,
¿πÊ∂ Á±‹∂ Í≈√∂, √±Ï∂ «Ú⁄ «¬’ ÈÚ∆∫
¿π Ì  ‘∆ ‘≈’Ó ‹Ó≈ Á∆
ÈπÓ≈«¬ßÁ◊∆ ’Á∆ «¬’ ¡«‘Ó «√¡≈√∆
Í≈‡∆ ÚÒØ∫, Ïπ«È¡≈Á∆ ±Í «Ú⁄ √æÂ≈
”Â∂ «√¡≈√ «Ú⁄ ÚË∂∂ Ì≈¬∆Ú≈Ò∆
¡Â∂ «‘æ √ ≈Íæ  ∆ ‘≈√Ò ’È Ò¬∆,
Íø‹≈Ï∆ √±Ï∂ Á∆ Íz≈ÍÂ∆ Ò¬∆ ⁄Ò≈«¬¡≈
‹≈ «‘≈ ¡ßÁØÒÈ √∆Õ «¬√ ¡ßÁØÒÈ
«Í¤∂, Ó∂∂ «Ú⁄≈ ¡Èπ√≈ Íø‹≈Ï Á∆
¡≈«Ê’Â≈, Íø‹≈Ï∆ √Ó≈‹, Íø‹≈Ï∆
Ì≈Ù≈ Â∂ √«Ì¡≈⁄≈ Ò¬∆ ’ج∆ Úæ÷≈
ÒØ’ Íæ÷∆ «Ú’ÒÍ È≈ ‘Ø ’∂, Ó«‘‹
√æ  ≈ ”Â∂ «Èß Â  ω∂ «‘‰ Á∆
Ò≈Ò√≈ √∆, ‹Ø «’ «Í¤Ò∂ D@-E@
√≈Ò Á∂ «¬È∑ª Á∂ «’Á≈ ¡Â∂ «Ú‘≈
È∂ «√æË ’ «Ú÷≈«¬¡≈ ˛Õ ’∂∫Á∆ √æÂ≈
Á∆ √«‘ ¿π  ∂ ’π fi ’æ ‡ Û «‘ß Á ± Ú ≈Á∆
Â≈’ª ÚÒØ ∫ ¡≈͉∆ Ó≈ Ì≈Ù≈Íø‹≈Ï∆ È≈Ò ’∆Â∆ ◊æÁ≈∆ È∂, ÏÒÁ∆
Â∂ «ÿ˙ Á≈ ’ßÓ ’∆Â≈Õ «¬È∑ª √≈Òª
ÁΩ≈È, Íø‹≈Ï «Ú⁄ «√¡≈√∆-√Ó≈«‹’
‘Ò⁄Ò Âª Ï‘π  ‘Ø ¬ ∆ ¡Â∂ ’π fi
¡ıÏ≈ª, Íz  ≈Í Ú∆ Íz  ≈Í, «‘ß Á
√Ó≈⁄≈-Íø ‹ ≈Ï ’∂ √ ∆, ¡‹∆ Â∂
¡’≈Ò∆ Íæ « Âz ’ ≈ ¡≈«Á È∂ , ¡«Â
ÌÛ’≈¿± Ò∂ ÷ ª ≈‘∆∫ Íø ‹ ≈Ï Á∆
Ì≈¬∆⁄≈’ √ªfi Â∂ Íø ‹ ≈Ï Á∆
√Ó≈«‹’ «√‘ «Ú◊≈ÛÈ Á∆ Ú≈‘ ª
ͱ  ∆ Ò≈¬∆, Í «‘ß Á ± ¡ ª, «√æ ÷ ª Á∂
√Ó≈Ú∂ Ù ∆ √«Ì¡≈⁄≈ È∂ «¬È∑ ª
«√¡≈√∆, Ë≈«Ó’ Â∂ ¡ıÏ≈∆ Ò∆‚ª
Á∆¡ª ⁄≈Òª ȱ ß ’≈ÓÔ≈Ï È≈ ‘Ø ‰
«ÁæÂ≈Õ
«¬√ √Ó∂∫ ÁΩ≈È «‹ÊØ∫ Âæ’ ÒØ’ª
Á∆ Ó≈È«√’ «√‘ Á≈ √Ú≈Ò ˛, «¬’
Ï‘π √«Ê √∆Õ ¬∆÷≈, √≈Û≈, ◊À
«√‘ÂÓßÁ Ù∆’∂Ï≈˜∆ Ï‘π ÿæ‡ √∆Õ
÷πß„ª-√æʪ-√ªfiª Á≈ Ôπ◊ √∆Õ ÒØ’∆∫
«È√Ú≈Ê „ß◊ È≈Ò «¬’ Á±‹∂ Á∆
ÓÁÁ ’Á∂ √ÈÕ «˜ß Á ◊∆ Á∆ ÂØ 
«‡’≈¿± Â∂ √«‘‹ √∆Õ «Á÷≈Ú≈ Â∂
Θ±Ò÷⁄∆ ÿæ‡ √∆Õ ¡«Ë¡≈ÍÈ Â∂
‚≈’‡∆ Ú◊∂ «’æ«Â¡ª Á∆ √π⁄æÂ≈
¡Â∂ ÙπæËÂ≈ ’≈¯∆ ‘æÁ Âæ’ ’≈«¬Ó √∆Õ
Ô≈∆¡ª ÁØ √ Â∆¡ª, «ÙÂ∂ Á ≈∆¡ª,
ÚÍ≈’ ¡ßÙª ÂØ∫ Óπ’ √ÈÕ «Íø‚ Á∆
Ë∆-Ï‘±, √Ì Á∆ √ªfi∆ «¬æ˜Â √∆Õ «Íø‚
Á≈ ÎΩ‹∆, √≈∂ «Íø‚ Á≈ Ó≈‰ √∆Õ ÒØ’ª
«Ú⁄ ⁄ß◊∂∆ «˜ßÁ◊∆ Ò¬∆ ªÿ ˜±
√∆ Í ¡æ‹ Ú◊≈ ‘Ò’≈¡ È‘∆∫ √∆Õ
‘æÊ∆∫ «’Â, «¬√ √Ó∂∫ Á∂ √Á≈⁄≈ Á≈
√ØÓ≈ Ú∆ √∆ ¡Â∂ √≈¿π ¡Â∂ «È¤Ò
√πÌ≈¡ Á∆ Ïπ«È¡≈Á Ú∆Õ
’≈Ò ÷ø‚ AIFF-AIIA
«¬‘ „≈¬∆ Á‘≈’∂, Ì≈Â∆ ‘≈’Óª
ÚÒØ∫ ’«Ò¡≈‰’≈∆ ≈‹ Á≈ Ó÷؇≈
Ò≈‘π‰ ¡Â∂ ÔØ‹È≈ÏæË ÍÒ≈«Èß◊ ≈‘∆∫
√Ó±«‘’ «Ú’≈√ ’È Á∂ ’ΩÓ∆ ¬∂‹ß‚∂
ȱß, ‘ΩÒ∆-‘ΩÒ∆ «Â¡≈◊‰ Á≈ ‹Ï≈
’È Á∂ √ß◊≈Á∆ √≈Ò √ÈÕ ÍÏ«Ò’
√À’‡ Á∆ ¡«‘Ó∆¡Â Â∂ Ú≈˜Ï∆¡Â
鱧 ÿ‡≈«¬¡≈ Â∂ ¤π«‡¡≈«¬¡≈ ‹≈‰
Òæ ◊ ≈√∆Õ AIDG Á≈ ˚Û∑ - ͱ ß ‹ ∆¡≈
Íz≈¬∆Ú∂‡ √À’‡, ‹Ø ‘π‰ Âæ’ ¡≈͉∂
«Ú’≈√ Ò¬∆ ÒØ’ª Á∆¡ª Ïæ⁄ª È≈Ò
¿π√∆, Úæ‚ ¡’≈∆ √’≈∆ √È¡Â
”Â∂ «ÈÌ √∆, ¡≈͉∂ ÷øÌ «÷Ò≈È
Òæ◊≈ √∆Õ √’≈∆ È∆Â∆¡ª ”Â∂ ¡√
¡ß Á ≈˜ ‘Ø ‰ Òæ ◊ ≈ √∆Õ «¬‘ √Óª,
‘≈’Óª Á∆ ÒØ’ Áπ÷«Û¡ª ÍzÂ∆ ÚæË
‘∆ Ï∂π÷∆ Â∂ ¿πÁ≈√∆ÈÂ≈ ¡Â∂ «√‘Â
Â∂ «Ú«Á¡≈ Ú◊∂ Ïπ«È¡≈Á∆ Óπæ«Á¡ª
Â∂ «˜ß Ó ∂ Ú ≈∆¡ª ÂØ ∫ ‘Ω Ò ∆-‘Ω Ò ∆ ÍÀ 
«÷æ⁄‰ ¡Â∂ ÒØ’ª 鱧 ¡≈͉∂ ‘≈ÒØ ’Ó
”Â∂ ¤æ‚‰ Á≈ ‹Ï≈’≈Ò ˛Õ ‘≈’Óª,
¡¯√ª, ËÈ≈„ª Â∂ Óæ Ë Ú◊ Á∂
«ÌzÙ‡ «‘æ«√¡ª ¡Â∂ ¡≈Ó ÒØ’ª Ò¬∆
ÁØ‘∆ «√‘ «ÚÚ√Ê≈, ÁØ‘∆ «√æ«÷¡≈
«ÚÚ√Ê≈ ¡Â∂ ¡≈Ú≈‹≈¬∆ Á∂ √≈ËȪ
Ú◊∆¡ª ¡È∂ ’ ª ‘Ø  ÁØ ‘ ∆¡ª
«ÚÚ√Ê≈Úª, «¬È∑ª √≈Òª ÁΩ≈È ‘∆
ÍzÚ≈È ⁄Û∑∆¡ª Â∂ ÍzÎπæÒ ‘ج∆¡ªÕ
¡≈˜≈Á∆, Ï≈Ï∆, ‹Ó‘±  ∆¡Â,
«Ú’≈√ Â∂ ÷πÙ‘≈Ò∆ Á∂ Ȫ ”Â∂ ·æ◊∂
Ó«‘√± √ ’ ‘∂ √È Â∂ ¿π È ∑ ª Á∆
«È≈Ù≈, ◊πæ√≈ Â∂ Ø‘ ‹≈«¬˜ √∆Õ «¬‘
√≈Ò ‡πæ‡Á∂ √πÍ«È¡ª Á∂ √≈Ò Ú∆ √È
Á√ßÏ B@AD
Â∂ «ÚÙ≈Ò ‹ÈÂ’ «ÚØ˪/«ÚÁØ‘ª Á∂
√≈Ò Ú∆Õ «√¡≈√ Á≈ ¡Í≈Ë∆’È
Â∂ ¡Í≈Ë Á≈ «√¡≈√∆’È Ú∆ Óπæ÷
± Í «Ú⁄, «¬√∂ √Ó∂ ∫ ÁΩ  ≈È Á∆ ‘∆
ÍÀ Á ≈«¬Ù ˛Õ ÒØ ’ ª Á≈ ‘≈’Óª ¡Â∂
‘≈’Óª Á≈ ÒØ’ª ”Â∂ «ÚÙÚ≈√ «ÂÛ’
«‘≈ √∆Õ ‘≈’Óª È∂ ÒØ ’ Ø ‘ ÂØ ∫
‚«Á¡ª, «‹Ê∂ «¬’Í≈√∂ ‘Ø  Úæ Ë
‹≈Ï Â∂ ’≈Ò∂ ’≈ȱ ß È ÿ‰È ¡Â∂
¡ÀÓ‹À∫√∆ Ú◊∂ Ëæ’Û ’ÁÓ ¸æ’‰ Á≈
≈‘ ¡÷«Â¡≈ ’∆Â≈, ¿πÊ∂ «√¡≈√Â
«Ú⁄ ÍÀ √ ≈, Ï≈‘± Ï Ò ¡Â∂ Ó≈¯∆¡≈
’Ò⁄ 鱧 ¿πÂÙ≈«‘ ’È Á∂ È≈Ò
È≈Ò, «¬Ò≈’≈¬∆, ‹≈ÂÍ≈Â∆ Â∂ «Î’±
«√¡≈√ Á∂ ÍæÂ∂ Ú∆, ÷πæÒ∑ ’∂ «¬È∑ª
√≈Òª «Ú⁄ ‘∆ ÷∂‚‰∂ Ùπ± ’∆Â∂Õ Íø‹≈Ï
«Ú⁄ ¡æÂÚ≈Á, «ÁæÒ∆ «Ú⁄ «√æ÷ª Á≈
’ÂÒ∂¡≈Ó ¡Â∂ «ÚÚ≈«Á Ï≈Ï∆ „ª⁄∂
鱧 „≈‘π‰ Á∆ Ïπ«È¡≈Á «¬È∑ª √≈Òª
«Ú⁄ ‘∆ æ ÷ ∆ ◊¬∆Õ G@«Ú¡ª Á∂
¡÷∆Ò∂ √≈Òª ÂØ∫ ÒÀ ’∂ I@«Ú¡ª Á∂
¡æË Âæ’, Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª Á∆ √Ó≈«‹’
Â∂ Ó≈È«√’ «√‘ Á≈ ‹Ø ÿ≈‰
‘Ø « ¬¡≈, ¿π √ Ï≈∂ √Ø « ⁄¡ª Ú∆ ‚
Ò◊Á≈ ˛Õ ‚, ÷Ω¯ Â∂ Ï∂«ÚÙÚ≈√∆ Ì∂
«¬‘ √≈Ò, ¡‹∂ Ú∆ ÒØ’ª Á∆¡ª Ô≈Áª
«Ú⁄, «¬’ ‚≈¿π‰∂ √πÍÈ∂ Úª◊ ÓΩ‹±Á
‘ÈÕ
Íø‹≈Ï Á∆ «√‘ ⁄⁄≈-«¬’ ‘Ø
˜±∆ Íz√ß◊ «Ú⁄
Íø‹≈Ï Á∆ «√‘ Á∂ √ÏßË Ï≈∂
⁄⁄≈ ’«Á¡ª, «¬È∑ ª √≈Òª «Ú⁄
Ú≈Í∆,«¬’ ¡«‘Ó ¡Â∂ Úæ‚∆ ÂÏÁ∆Ò∆
ȱß, Âπ‘≈‚∂ «Ë¡≈È «Ú⁄ «Ò¡≈¿π‰≈
¡Â∂ ¿π√ Á∂ Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª Á∆ «√‘Â
Á∂ Úæ ÷ -Úæ ÷ Í«‘Ò± ¡ ª ”Â∂ ͬ∂ Ó≈±
Òæ ¤ ‰ª Á≈ «Ú√«Âz  «ÚÙÒ∂ Ù ‰,
Âπ‘≈‚∂ √≈‘Ó‰∂ æ÷‰≈ Ï‘π ˜±∆ ˛Õ
√æ·«Ú¡ª Á∂ ¡÷∆Ò∂ √≈Òª «Ú⁄,
Íø ‹ ≈Ï Á∂ ˜¬∆ ÷∂   «Ú⁄ «‘’
¡√≈Ë≈È ¡≈«Ê’ ◊Â∆«ÚË∆, ‘∂
«¬È’Ò≈Ï Á≈ ¡≈◊≈˜ ‘Ø«¬¡≈Õ ÷∂Â∆
√À ’ ‡ Á∂ ÓÙ∆È∆’È, √π Ë ∂ ‘Ø ¬ ∂
‘≈¬∆«Ïz ‚ Ï∆‹ª, √≈«¬«‰’ ÷≈Áª,
ÈÁ∆ÈÈ≈Ù’ ÁÚ≈¬∆¡ª ¡Â∂ «Ï‘Â
«√ß⁄≈¬∆, Óß‚∆’È Â∂ ÏÀ∫«’ß◊ √‘±Òª
È∂ ¤∂Â∆ ‘∆ ÓπÒ’ ȱß, Ó؇∂ ¡È≈‹ª Á∆
ÍÀ Á ≈Ú≈ Á∂ Ó≈ÓÒ∂ «Ú⁄ ¡≈ÂÓ
«ÈÌ ω≈ «ÁæÂ≈Õ ÷∂Â∆ √À’‡ Á∆
«¬√ «¬«Â‘≈√’ ’≈«¬¡≈ ÍÒ‡∆ È∂
«‹Ê∂ Íø ‹ ≈Ï Á∂ «Íø ‚ ª, Óß ‚ ∆¡ª,
’√«Ï¡ª ¡Â∂ Ù«‘ª «Ú⁄ Óπ’≈ÏÒÂÈ
÷π Ù ‘≈Ò∆ Á≈ «¬’ ÈÚª ÁΩ  ÒÀ ’∂
¡ªÁ≈, ¿π Ê ∂ Ï≈¡Á «Ú⁄ ÊØ Û ∑ «⁄∂
√≈Ï ‘ج∂ «¬√ ÁΩ È∂, Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª
Á∆ ‹∆ÚÈÙÀ Ò ∆, ‹∆ÚÈ ‹ª⁄ ¡Â∂
«√‘ «Ú⁄ ’¬∆ ◊ßÌ∆ «Ú◊≈Û ÍÀÁ≈
’∆Â∂Õ «Ú¡≈Í’ ÓÙ∆È∆’È È∂ «‹Ê∂
«Ú‘Ò ÍÀ Á ≈ ’∆Â∆, ¿π Ê ∂ ÍÚ≈√∆
Ó˜Á±ª Á∆ ¡≈ÓÁ È≈Ò, Í∂∫‚± Ó˜Á±ª
Â∂ ◊∆Ï «’√≈È∆ 鱧 ¤æ‚ ’∂, «’√≈È∆
Á≈ Úæ‚≈ «‘æ√≈ √∆’ ’ßÓ È±ß Óπ’ßÓÒ
«ÂÒª‹Ò∆ Á∂ ‰ Á∆ ‘æ Á Âæ ’ ⁄Ò≈
«◊¡≈Õ ÷≈‰ Í∆‰ Â∂ È«Ù¡ª, «ÚÙ∂Ù
’’∂ Ù≈Ï Á∂ Ó≈ÓÒ∂ «Ú⁄ æ ‹ ’∂
ÏÁÂÓ∆˜∆ ’∆Â∆ ◊¬∆Õ
Ï∆Â∂ √≈Òª ÁΩ  ≈È, Óπ Ò ≈˜ÓÂ
≈‘∆∫ Óæ Ë Ú◊ «Ú⁄ Ù≈ÓÒ ‘Ø ¬ ∆
ÒØ’≈¬∆ Á∂ «¬’ ‘Ø «◊‰ÈÔØ◊ «‘æ√∂
È∂ Ú∆ «¬‘Ø Â‹∂ «˜ßÁ◊∆ ¡Í‰≈ Ò¬∆Õ
«¬√ √Ì ’≈√∂ Á∂ «√æ‡∂ Ú‹Ø∫ Íø‹≈Ï∆
Ú√Ø∫ Á≈ ⁄Ø÷≈ «‘æ√≈, √Ó∂ Í∂∫‚± ÒØ’ª
Á∂, ¡æ‹ ÈÚ∆∫ Â˜∂ «˜ßÁ◊∆ Á∂ Ø◊ª
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
29
ÓØ ‡ ≈Í≈, ÏÒæ ‚ Íz À Ù , √± ◊ , ‘≈‡
¡‡À’ ¡≈«Á Á≈ «Ù’≈ ‘Ø ¸æ’≈ ˛Õ
ÚȉÔØ◊ ˛ «’ ÏÁÒ∆ Â˜∂ «˜ßÁ◊∆
’≈È ÍÀÁ≈ ‘ج∆¡ª «¬È∑ª Ï⁄≈¡ÔØ◊
«ÏÓ≈∆¡ª Á∂ «¬√ ‹Ó∑ª‹ØÛ È∂ «‹Ê∂
E@-F@ √≈Ò Í«‘Òª, √Óπ æ ⁄ ∂ Ô±  Í,
¡Ó∆’≈, ‹Í≈È Â∂ ‘Ø  «Ú’«√Â
ÓπÒ’ª 鱧 ¡≈͉∆ «◊z¯Â ”⁄ «Ò¡≈
√∆, ¿π‘ ‘π‰ √Óπæ⁄∂ Íø‹≈Ï Á∆ ‘’∆’Â
ω ¸æ’≈ ˛Õ «¬Ê∂ «¬‘ «˜’ ’È≈
Ú≈‹Ï ‘Ø Ú ∂ ◊ ≈ «’ «Ú’«√ Óπ Ò ’ª
¡ß Á  √’≈∆ ÁıÒ-¡ß Á ≈˜∆, ◊À 
√’≈∆ √ß◊·Èª ¡Â∂ Íz⁄≈ √≈ËȪ
Á∂ √ªfi∂ ¿πÁÓª È≈Ò «¬È∑ª «ÏÓ≈∆¡ª
鱧 «Í¤Ò-ÓØÛ≈ ÍÀ ¸æ’≈ ˛ Í Íø‹≈Ï
«Ú⁄ ¡«‹‘≈ ’ج∆ ¿πÁÓ, ¡«‹‘∆ ’ج∆
√ßÌ≈ÚÈ≈ Ș È‘∆∫ ¡≈™Á∆Õ ¡æ‹
Íø‹≈Ï Á∆ Ú√Ø∫ Á≈ «¬’ «‘æ√≈, «‹Ê∂
˚ÛØ∫, ÿØ ◊πÏ Â∂ ’πÍØÙ‰ Á∆¡ª
Ï∆Ó≈∆¡ª È≈Ò Ó «‘≈ ˛, ¿πÊ∂ «¬’
‘Ø «‘æ√≈ Ï‘πÒÂ≈, ¡Ó∆∆, Ï∂„ß◊∂ ÷≈‰
Â∂ ’π„Ú∂∫ ‹∆¿π‰ „ß◊ Á∆¡ª «ÏÓ≈∆¡ª
È≈Ò ÓÈ Ò¬∆ √«Í¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ
‘∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂ «¬’ ‘Ø Ó≈±
Â∂ Ì«Úæ÷ÿ≈Â∆ Íæ÷ ÚæÒ Ú∆, Âπ‘≈‚≈
«Ë¡≈È «ÁÚ≈¿π ‰ ≈ Ï‘π  ˜±  ∆ ˛Õ
Íø ‹ ≈Ï Á∆ ËÂ∆, ‹Ò √Ø Â ª Â∂
Ú≈Â≈Ú‰ Á∂ ÂÙÏ∆ÙÈ≈’ ‘æÁ Âæ’
ÍzÁ±«Ù ‘؉ ¡Â∂ √≈∂ Íø‹≈Ï Â∂ ÷≈√
’’∂ Ó≈ÒÚ∂ Á∆ ÈÓ≈-Íæ ‡ ∆ «Ú⁄
’À∫√, ‘æ‚∆¡ª-‹ØÛª ¡Â∂ ⁄ÓÛ∆ Ø◊ª,
«Ú⁄ ‘ج∂ ¡‰«’¡≈√∂ Ú≈Ë∂ Á∂ ’≈È,
«¬√ Ï‘π-⁄«⁄ ‘∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂
«Ú’≈√ Ó≈‚Ò «Ú⁄ ͬ∂ ‘ÈÕ Íø‹≈Ï
Á∂ Í≈‰∆ «Ú⁄ «⁄ßÂ≈‹È’ ‘æÁ Âæ’
Í≈¬∆ ‹≈ ‘∆ Ô±∂È∆¡Ó Á∆ Ó≈Â≈,
Óª Á∂ ÁπæË «Ú⁄ Í≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ’∆‡È≈Ù’
ÁÚ≈¬∆¡ª Á∂ ¡ßÙ ¡Â∂ Íø‹≈Ï∆ ◊æÌ±¡ª
Á∂ Ú∆‹ «Ú⁄ ÿ‡ ‘∆ Ùπ’≈‰±¡ª
Á∆ «◊‰Â∆ «¬È∑ ª √≈∂ ıÂÈ≈’
πfi≈Ȫ Ï≈∂, Óπ„Ò∆¡ª ÷Ø‹ «ÍØ‡ª
Ú∆, ‘∂ «¬È’Ò≈Ï Á∂ Ó≈± ÍzÌ≈Úª ÚæÒ
‘∆ «¬Ù≈≈ ’Á∆¡ª ‘ÈÕ
‘∂ «¬È’Ò≈Ï Â∂ ˜¬∆ ÷∂  
«Ú⁄ ÍÀÁ≈Ú≈∆ „ß◊ Â∂ «٫¡ª «Ú⁄
¡≈¬∆ ÂÏÁ∆Ò∆ È∂ Íø‹≈Ï∆ √Ó≈‹ Á∆
√Ó≈«‹’ Â∂ Ó≈È«√’ «√‘ Á≈ ‘Ù
’∆Â≈ ˛ ¿π‘ Ï‘π ‘∆ «ÁÒ ’ßÏ≈¿± Â∂
«Ì¡≈È’ ˛Õ Óß ‚ ∆ ¡≈«Ê’Â≈ Â∂
÷ÍÂ’≈∆ √«Ì¡≈⁄≈ È∂ «˜ßÁ◊∆ Á∆
√«‘‹ ÂΩ  , ‘ªÁ± ’Áª ’∆Óª,
Í«Ú≈’ Â∂ Ì≈¬∆⁄≈’ ÂßÁª 鱧 ÷∂±ß
÷∂  ß ± ß ’ «Áæ  ≈ ˛Õ ◊À  «√‘ÂÓß Á
Óπ’≈ÏÒ∂Ï≈˜∆, «¬’ Á±‹∂ Á∆ Ò≈Ù Â∂
ÍÀ  Ë ’∂ ¿π Í  ⁄Û∑ È Á∂ «√Úæ „
√Ó≈¬∂Á≈È≈ √«Ì¡≈⁄≈ È∂ Íø‹≈Ï∆
√Ó≈‹ 鱧 ’±Í ’ ¤æ«‚¡≈ ˛Õ Íπ≈‰∂
˜Ó∆È∆ «ÙÂ∂ ‡π æ ‡ ‰ È≈Ò Í«Ú≈
«÷ø ‚ ‘∂ ‘È, √ªfi≈-√æ Ê ª ıÂÓ ‘Ø
‘∆¡ª ‘ÈÕ «ÙÂ∂ √ßπÿÛ ‘∂ ‘ÈÕ
¡«Ë¡≈ÍÈ Â∂ ‚≈’‡∆ Ú◊∂ Í«ÚÂ
«’æ«Â¡ª, Ô≈∆¡ª ÁØ√Â∆¡ª, «ÙÂ∂
È≈Â∂Á≈∆¡ª «Ú⁄ ÚÍ≈’ √«Ì¡≈⁄≈
Á∆ √«Û¡ªÁ ¡≈™Á∆ ˛Õ «Í¤Ò≈
√≈≈ ’πfi √Ó∂ ⁄ß◊∂ Ó≈Û∂ Á∂, Â∂˜∆
È≈Ò ‡πæ«¡≈ ˛ Í ÈÚ∂∫ √≈«Ê’ Â∂
ÂßÁπ√ Á∆ ¡‰‘Ø∫Á ’≈È, ‘ Í≈√∂
Ìß‚ÏÒ±√≈ ˛Õ Ϙπ◊ Ï∂Ï√ Â∂ ¿πÁ≈√
‘È, ÈΩ ‹ Ú≈È Ï∂ ⁄ À È Â∂ Ïæ ⁄ ∂
«ÁÙ≈‘∆‰Õ‘ ÍæË Â∂ «٫¡ª «Ú⁄
‰≈¡ ˛ Â∂ Ó≈È«√’ Ø ◊ ª «Ú⁄
¡Ê≈‘ Ú≈Ë≈ ‘Ø «‘≈ ˛Õ √≈Á◊∆,
√«‘ÔØ ◊ ,
√«‘‰Ù∆ÒÂ≈,
√ß Ú ∂ Á ÈÙ∆ÒÂ≈,
Ì≈Â∆Ì≈Ú,
«ÓÒÚÂÈ ¡Â∂ √ªfi∂ √Ó≈«‹’ ¿πÁÓª
Ú◊∂ √πÈæ÷∂ ÙÏÁ, ÒØ’ª Á∂ ÙÏÁ’ØÙ
”⁄Ø∫ ◊≈«¬Ï ‘Ø ‘∂ ‹≈ÍÁ∂ ‘ÈÕ «¬™
Ò◊Á≈ ˛ «’ Íø ‹ ≈Ï √Ó≈¬∂ Á ≈≈√«Ì¡≈⁄≈ Á∆ ÍzÔØ◊Ù≈Ò≈ ¡Â∂ «¬√
Á∆ «¬’ ÈπÓ≈«¬ßÁ≈ ¿πÁ≈‘‰ ωÈ
‹≈ «‘≈ ˛Õ
«¬√ √Ì ’≈√∂ Á≈ ‘∆ «¬’
Â≈«’’ «√æ ‡ ≈ ˛ «’ ¡≈«Ê’
Âß◊∆¡ª-Âπ√∆¡ª Á∆ Ó≈ ‘∂· ¡≈¬∆
¡Â∂ Ó≈Û∆ √∆’, √Ó≈«‹’ Â∂
Ó≈È«√’ «√‘ ‘ß„≈™Á∆, Íø‹≈Ï∆ ’ΩÓ
Á≈ «ÂßÈ ⁄ΩÊ≈¬∆ Á∂ ’∆Ï «‘æ√≈, ¡æ‹
Ù≈Ï, Ìπæ’∆, ¡¯∆Ó, ÈÙ∂ ‹ª È∆∫Á
Ú≈Ò∆¡ª ◊Ø Ò ∆¡ª ÷≈ ’∂ √Ω ∫ Á≈ ˛Õ
˜≈«‘ ˛ «’ «Èæ‹∆ «˜ßÁ◊∆, Í«Ú≈,
√’≈ Â∂ √Ó≈‹, ¿π ‘ ‘ Í≈«√˙∫
¡√ßÂπÙ‡ ˛Õ ¿π√ Á∆ ‹ßÓ‰-ÌØ«¬ß ¿π√
鱧 √ßÌ≈Ò È‘∆∫ ‘∆Õ «¬‘Ø ’≈È ˛ «’
¿π‘ ‹æÁ∆ ˜Ó∆È Â∂ ‹≈È Á∆ Ï≈˜∆
Ò≈ ’∂, ÿØ∫ ‘˜≈ª Ó∆Ò Á±, Ôæ÷ ·ß„∂
√ÓπßÁª ”⁄ ‚πæÏ ’∂ Ú∆, «ÚÁ∂Ùª Á∆¡ª
‘∆¡ª ⁄≈◊≈‘ª ”⁄ ‹≈‰ Ò¬∆
¿π  ≈ÚÒ≈ ˛Õ Ïæ Ï  ¡’≈Ò∆¡ª,
’± « ’¡ª, ◊Á∆ Ï≈«Ï¡ª Â∂ Ì◊Â
√≈«Ì¡ª Á≈ Íø‹≈Ï ‹ª«Î ‡æ’ª ”⁄
ÁØ‘∆¡ª ¤æª Í≈ ’∂ √≈˪ Á∂ ‚∂«¡ª
Â∂ ÌπæÒª Ï÷√≈™Á≈ Â∂ ¡◊Ò≈ ‹ÈÓ
√π¡≈Á≈ «ÎÁ≈ ˛Õ «¬‘Ø «‹‘∆ ˛ «’
Íø‹≈Ï∆ ÒØ’ª Á∆ √∆’ √Ó≈«‹’ Â∂
Ó≈È«√’ «√‘ÂÕ
’≈Ò ÷ø‚ AIIA-B@AC
«¬‘ ’≈Ò ÷ø ‚ √‘∆ ÂΩ  ”Â∂
Á∂ ÷ ‰ ȱ ß Âª, ¡≈«Ê’Â≈ ¡Â∂
«√¡≈√ Á∂ ÷∂Â «Ú⁄ «Í¤Ò∂ ’≈Ò
÷ø‚ Á≈ ÚË≈≈ Ó≈Â ‘∆ Òæ◊Á≈ ˛,
Í AIIA «Ú⁄ ¡Í‰≈¬∆ ÈÚ∆∫
¡≈«Ê’ È∆Â∆ «‘Â, ÷π æ Ò ∑ ∆ Óß ‚ ∆
¡≈«Ê’Â≈, „ª⁄≈◊ √π Ë ≈ª,
«Ú¡≈Í’ «Èæ‹∆’È ¡Â∂ √ß√≈∆’È
Á∂ Â∂˜ ‘Ø ‘∂ ¡ÓÒ ’≈È, Ì≈ Á≈
’ΩÓªÂ∆ «ÚæÂ∆ √Ó≈¬∂ È≈Ò Í±∆ Â∑ª
«Ë ÈÛ ‘؉ È≈Ò, «ÚÙÓÂ≈ Ì∂
«¬’ ÈÚ∂∫ Ì≈Á Á≈ “«ÈÓ≈‰” ‘Ø «‘≈
˛Õ ¡≈«Ê’Â≈ Á∂ ÷∂Â «Ú⁄ ¡≈¬∆
«¬√ «√¯Â∆ Â∂ «Ó’Á≈∆ ÂÏÁ∆Ò∆
¡Â∂ «¬√ √Ó∂ ∫ ÁΩ  ≈È ‘∆, √± ⁄ È≈
Â’È∆’ «Ú⁄ ¡≈¬∂ «Ú√ÎØ ‡ ’
«¬È’Ò≈Ï È∂ , Ì≈Â∆ Â∂ Íø ‹ ≈Ï∆
√Ó≈‹ Á∆¡ª Ïπ«È¡≈Áª «‘Ò≈ ’∂ æ÷
«ÁæÂ∆¡ª ‘ÈÕ
«¬È∑ ª √≈Òª ÁΩ  ≈È, ¡Ó∆ Â∂
◊∆Ï «Ú⁄’≈ Í≈Û∂ È∂, ¡ÈπÍ≈ Ȫ
Á∆ ’ج∆ ‘æÁ ‘∆ È‘∆∫ «‘‰ «ÁæÂ∆Õ
«ÙÚÂ÷Ø  ∆ Á∂ ¡ß ’ Û∂ , Ù’Ò ÿ∂ Ò ±
¿π  Í≈Á Á∂ ¡Èπ Í ≈ «Ú⁄ ¡≈¿π ‰
Òæ◊∂ ‘ÈÕ «√¡≈√ Â∂ ¡Í≈Ë «Ú⁄Ò∂
«Ó‡ ‘∂ Î’ È∂ , Í≈Ò∆ÓÀ ∫ ‡ Â∂
¡√À∫ÏÒ∆¡ª Á∂ «⁄‘∂ ”Â∂ ⁄«æÂ ‘∆
ÏÁÒ «Áæ  ∂ ‘ÈÕ «Í¤Ò∂ ’≈Ò ÷ø ‚
ÁΩ≈È, «¬ß‚∆¡≈ Â∂ Ì≈ «Ú⁄’≈,
æ÷∆ ◊¬∆ È∆∫‘ ”Â∂, ’ßË Á∆ ¿π√≈∆
˜Ø  ª-ÙØ  ª È≈Ò ⁄≈Ò± ˛Õ Úæ Ë ‘∆
Ï∂  π ˜ ◊≈∆, Ò◊≈Â≈ ÿæ ‡ ‘∆¡ª
¡√Á≈ ¿π‹ª, ¤æ±Í∂Ó≈ ÚæË ‘∆
Ó«‘ß◊≈¬∆ ¡Â∂ ÷∂Â∆ Á∂ ÿ≈‡∂ ÚßÁ≈ √ΩÁ≈
‘؉ ’≈È, Í∂∫‚± ÷∂Âª ”⁄Ø∫ ‘Ø ‘∆
«È’≈√∆ ȱß, √È¡Â∆ ÷∂Â ÚÒØ∫ ‹˜Ï
’È Á∆ ¡√ÓÊÂ≈ ’≈È, Á∂Ù Á∂
Úæ ‚ ∂ «‘æ √ ∂ «Ú⁄ √Á∆Ú∆∫ Ìπ ÷ Ó∆ Â∂
’πÍØÙ‰ Ú◊∆ ‘≈Ò ÍÀÁ≈ ‘Ø ‘∆ ˛Õ
◊∆Ϫ Â∂ ÓæË Ú◊ Á∆ «ÈÓÈ Ú√Ø∫
Á≈ Úæ‚≈ «‘æ√≈ ÿæ‡ ÷π≈’ Â∂ ‹∆ÚÈ
Ò¬∆ ˜±  ∆ Á± ‹ ∂ ÍΩ Ù «‡’ Âæ  ª Á∆
Ò◊≈Â≈ ÿæ‡ ‘∆ ¿πÍÒÏËÂ≈ ’≈È,
√∆’ ÂΩ ”Â∂ ‘Ø ’Ó˜Ø ‘Ø «‘≈ ˛
Â∂ ‘Ø ÚæË Ï∆Ó≈∆¡ª Á∆ «◊zΠ«Ú⁄
¿πÊÒ ÍπÊÒ «Ú⁄Ø∫ ¶ÿ «‘≈ ˛Õ «¬’
Í≈√∂ ¡≈«Ê’Â≈ Â∂ «√¡≈√ ÁØ Ú ∂ ∫
Ú∂ Ù Ú≈ «ÏÂ∆ Ú◊≈ Úæ ¬ ∆¡≈ Â∂
«’Á≈ ¡÷«Â¡≈ ’ ‘∆¡ª ‘È
¡Â∂ Á±‹∂ Í≈√∂ √Ó≈‹, ¡ßË «ÚÙÚ≈√ª,
Ú«‘Óª ÌÓª, Ë≈«Ó’ ’æ‡ÛÚ≈Á ¡Â∂
‹≈ª-◊ت Á∂ «Í¤≈÷Û∆ «Ú⁄≈ª/
¡ÓÒª Á∂ √≈ÂÒ «Ú⁄ ‘Ø  Úæ Ë
Ëæ√Á≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ «¬ß‚∆¡≈ Â∂ Ì≈Â
Á≈ «È÷∂Û≈, ÒØ’ª Â∂ ‘≈’Óª Á≈ «È÷∂Û≈
Ò◊Ì◊ ÍπÈ ‘؉ Á∂ È∂Û∂ ˛Õ
«¬√ Á∂ È≈Ò ‘∆ ¡≈«Ê’Â≈ «Ú⁄
¬∂ È ∆ Â∂ ˜ ∆ È≈Ò ¡≈¬∆ ¡‰«’¡≈√∆
ÂÏÁ∆Ò∆ Á∂ Ò≈˜Ó∆ Íz Ì ≈Ú ’≈È,
√Ó≈«‹’ «٫¡ª Â∂ ÷≈√ ’’∂ ÈÚ∆∫
Í∆Û∑∆ Á∆ ÏÁÒ ‘∆ Ó≈È«√’Â≈ ¡Â∂
Íπ≈‰∆ Í∆Û∑∆ Á∂ ÍzßÍ≈Ú≈Á∆ Â∂ ‹◊∆±
√ß√Ê≈ª «Ú⁄ ¡⁄È⁄∂Â∆ ÍÀÁ≈ ‘Ø«¬¡≈
‡’≈¡ Ú∆, ÈÚ∆¡ª ÓπÙ«’Òª ÍÀÁ≈
’ «‘≈ ˛Õ ‹Ø “√ß Â ≈Í” Íø ‹ ≈Ï ÂØ ∫
Í«‘Ò «Íz Ê Ó∂ «ÚÁ∂ Ù ∆∫ ◊¬∆ Íø ‹ ≈Ï∆
Í∆Û∑∆ È∂ E@«Ú¡ª «Ú⁄ ‘ß„≈«¬¡≈ √∆,
¿π‘ “√ßÂ≈Í” ¡æ‹, √≈≈ Íø‹≈Ï ‘ß„≈
«‘≈ ˛Õ Òæ÷ª Íø‹≈Ï∆¡ª ÚÒØ∫ «Í¤Ò∂
’¬∆ Á‘≈«’¡ª ÂØ∫ «ÚÁ∂Ù∆ Ú√‰ ¡Â∂
Íæ¤Ó∆ √«Ì¡Â≈ Á∂ ’πfi ÍzÌ≈Ú ’ϱ҉
’≈È, ÈΩ ‹ Ú≈È Í∆Û∑ ∆ Á∂ «Ú⁄≈
«Ú‘≈ ¡ß Á  Â∂ ˜ ∆ È≈Ò ¡≈ ‘∂
ÏÁÒ≈¡ Íz  ∆, Íø ‹ ≈Ï∆ √Ó≈‹ Á≈
ÚÂ∆≈ Â≈«ÒÏ≈È∆ Ó≈’≈ ÷≈Í
Íø⁄≈«¬Âª Ú◊≈ ª È‘∆∫, Í «¬√
鱧 ‹Ó‘±∆ Â∂ √Ó∂∫ Á∂ ‘≈‰ Á≈ Ú∆ È‘∆∫
«’‘≈ ‹≈ √’Á≈Õ Â∂˜∆ È≈Ò ÏÁÒ ‘∂
«¬√ «‘ßÁπ√Â≈È/Íø‹≈Ï ¡ßÁ, ¡≈Ó
ÒØ ’ ª Á∆ √∆’, √Ó≈«‹’ Â∂
Ó≈È«√’ «√‘ Á≈ ‹Ø ‘Ù ‘Ø «‘≈
˛, ‹ª ‘؉ Ú≈Ò≈ ˛, «¬√ Ï≈∂ √Ø⁄
’∂ «ÁÒ ‘∆ È‘∆∫, «ÁÓ≈◊ Ú∆ Á«‘Ò
‹ªÁ≈ ˛Õ
Íø‹≈Ï Á∆ «√‘ Á≈ «¬‘ ‘Ù,
¡≈«Ê’, «√¡≈√∆ Â∂ √Ó≈«‹’
√ß  ⁄È≈Úª Á∆¡ª ÂÂ∆ÏÚæ Ë
«¬«Â‘≈√’ ’≈«¬¡≈-ÍÒ‡∆¡ª ’≈È
‘Ø«¬¡≈ ˛ ¡Â∂ «¬√ Á≈ ‘æÒ Ú∆ «¬’
‘Ø «¬«Â‘≈√’ ’≈«¬¡≈ ÍÒ‡∆, «‹√
Á∆ ‘؉∆ Á∂Ù «‘ßÁπ√Â≈È Â∂ Ù≈«¬Á
ÁπÈ∆¡≈ È≈Ò ‹πÛ∆ ‘ج∆ ˛, ≈‘∆ ‘∆
√ßÌÚ ‘؉≈ ˛Õ
Ó∂  ≈ Óß È ‰≈ ˛ «’ Íø ‹ ≈Ï Á∆
«√‘ Á∂ Ó√Ò∂ ȱß, Ó«‘˜ ÷≈‰ Í≈‰
‹ª ‹∆ÚÈÙÀ Ò ∆ ÏÁÒ‰ Âæ ’ √∆ÓÂ
’È≈, «¬’ Ï‘π ‘∆ √ß’∆‰, √‘∆
Â∂ ÷πÁ◊˜ Ș∆¡≈ ˛Õ «√‘ Ó√Ò∂
Á∂ ¡≈«Ê’, «√¡≈√∆, √Ó≈«‹’ Â∂
√«Ì¡≈⁄≈’ Í«‘Ò±¡ª 鱧 ’∂∫Á«ÏßÁ±
ω≈«¬¡≈ Ú◊À  , «¬’ «√‘ÂÓß Á
Íø ‹ ≈Ï Á∆ ’ÒÍÈ≈ È‘∆∫ ’∆Â∆ ‹≈
√’Á∆ ˛Õ
«’√∂ Ú∆ Ó√Ò∂ Ï≈∂, «’√∂ Ú∆ √Óª
«ÚÙ∂ Ù ¡ß Á  «ÈÌ≈¬∆ ◊¬∆ √≈‚∆
̱ « Ó’≈ Á≈ Óπ Ò ª’‰, √≈‚∆¡ª
«‚◊∆¡ª, π  «Ï¡ª, ’π  √∆¡ª ‹ª
ÍÁÚ∆¡ª ’≈È È‘∆∫, ÏÒ«’ √Ó∂∫ Á∂
«ÚÙ≈Ò «⁄Â͉ Â∂ Ú≈Í ‘∆¡ª
ÿ‡È≈Úª ¡Â∂ ÚÂ≈«¡ª ¡ßÁ √æ⁄
Òæ Ì ‰, √æ ⁄ ÈÙ ’È ¡Â∂ √æ ⁄
√Ê≈Í ’È Á∂ √≈‚∂ ¿π Á Óª¿πÍ≈«Ò¡ª ≈‘∆∫, «¬√ ËÂ∆ 鱧 ‘Ø
√πÈæ÷∆ Â∂ ‹∆¿π‰-‹Ø◊∆ ω≈¿π‰ «Ú⁄
«ÈÌ≈¬∂ ◊¬∂ √≈‚∂ ÔØ◊Á≈È ’’∂ ‘πßÁ≈
˛Õ
√≈鱧 «¬’ ◊æÒ Íæ’∂ ÂΩ ”Â∂ √Ófi
ÒÀ‰∆ ⁄≈‘∆Á∆ ¬À «’ ¡æ‹ Á≈ Íø‹≈Ï,
AIÚ∆∫ ‹ª B@Ú∆∫ √Á∆ Á≈ Íø‹≈Ï È‘∆∫
˛Õ Íø‹≈Ï, «‘ßÁπ√Â≈È∆ ¡≈«Ê’Â≈ Â∂
«√¡≈√ È≈Ò ‹πÛ ’∂, ’ΩÓªÂ∆ «ÚæÂ∆
ÍzÏßË, ’ΩÓªÂ∆ «√¡≈√ Â∂ ’ΩÓªÂ∆
√«Ì¡≈⁄≈ Á≈ «¬’ ¡«È÷ÛÚª ¡ß◊
ω ¸æ « ’¡≈ ˛Õ ¡‹Ø ’ ∂ √Ó∂ ∫ «Ú⁄,
«√‘ √Ó∂ Íø‹≈Ï Á∂ √≈∂ Ó√«Ò¡ª
Á≈ ‘æÒ, ’πæÒ Á∂Ùª Á∂ ÒØ’ª Á∆ ‘؉∆
È≈Ò ‹π«Û¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ Íø‹≈Ï∆¡ª Á∂
«ÚÒæ÷‰ «Ú√∂, √«Ì¡≈⁄≈, Ì≈Ù≈,
ÍΩ ‰ Í≈‰∆¡ª Â∂ ËÓ È± ß Ï⁄≈¿π ‰
Á∆¡ª ¡√∆∫ «’ßÈ∆¡ª Ú∆ ’Ø«ÙÙª ‹π‡≈
Ò¬∆¬∂, √ß√≈∆’È Á∂ «¬√ Ôπ◊ «Ú⁄,
«¬’æÒ≈ Íø‹≈Ï ¡≈͉∆¡ª √Óæ«√¡≈Úª
Á∂ ¡≈˜∆ ‹ª ¡ßÙ’ √Ó≈Ë≈È Âª ’æ„
√’Á≈ ˛, Í «’√∂ Úæ‚∆ ÎÀ√Ò≈’πßÈ
ÂÏÁ∆Ò∆ Á≈ Ò÷≈«¬’ È‘∆∫ ‘Ø √’Á≈Õ
«‹ßÈ∆ ‹ÒÁ∆ ¡Â∂ «‹ßÈ∆ «ÙæÁ È≈Ò
¡√∆∫ «¬√ ‘’∆’Â È±ß √Ófi ÒÚª◊∂,
¿πÈ≈ ‘∆ ¡√∆∫, «’√∂ ‘’∆’∆ Â∂ √Á∆Ú∆∫
‘æÒ ÚæÒ ¡≈͉∂ ’ÁÓ Íπ應 Á∂ ÔØ◊
‘πßÁ∂ ‹≈Úª◊∂Õ
M+91-90138-69336
IEADB-@EIFI
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
Ï∂Ò⁄’
¿π‘ ª √≈鱧 ˙Ê∂ √πæ‡Á∂ ‘È
«‹Ê∂ Ù‘∆Á «‚æ«◊¡≈ ’Á∂ È∂
¡Â∂ «‚æ◊Á∂ ¡≈¬∂ È∂
È«‘ª Á«¡≈Úª «Ú⁄ «‹‘Û∂,
¿π‘∆ √≈‚∂ ‘È
Â∂ ’≈ȱßÈ Á∂ «√«Ú¡ª «Ú⁄
«‹‘Û∂ ¿π‘∆,
¡ß◊∂˜ Ú≈Ò∂ ‘È
˙Ê∂ Òæ÷ª ’ØÛª
Á∂Ù Ì◊ª Á∆ ≈÷ ˛
¿πÈ∑ª √Ó≈¬∂Á≈ ª
«¬’ Ú∆ È‘∆∫ ‹≈«Ò¡≈
¿πÈ∑ª ª ‹æ‡ª √À‰∆¡ª Á∂ ÍπæÂ
Â∆ fi∆¿± Í≈‰∆ „Ø∫Á∂ ‘∆ ‹Ò≈¬∂ È∂
Â∂ Ìæ«·¡ª ”⁄ ’ØÒ≈ Í≈¿π‰ Ú≈Ò∂ ÒØ’
’≈Ò∂ ’≈Ò∂ «Í¡≈∂ È’Ùª Ú≈Ò∂ ͱÏ∆Õ
¿π‘ ª √≈鱧 √πæ‡Á∂ È∂
√≈Ú∆ Ò⁄’∆Ò∆ ’≈‘∆ «Ú⁄
‹ª Í‘≈Û∆ «’æ’ª Á∆
Ó«‘’ «Ú⁄ ¡√∆∫ ¿πÈ∑ª ȱß
È≈Ò∆¡ª ”⁄
◊Ø«‘¡ª ”⁄
’πæ«Â¡ª ’∆∫
ÒØ’ª Á∆¡ª ‹πæÂ∆¡ª Á∂
‘∂·Ø∫ Á∆ ÿÛ∆√ª◊∂Õ
‚≈’± Ú∆ ‹Ø ◊∆Ϫ 鱧 ´æ‡Á∂ ‘È
¿π‘ √ßË≈∂ Íæ’‰ ÂØ∫ Í«‘Òª
؇∆¡ª ÷∂ª ÚæÒ ÂπÈ ÂØ∫
Í«‘Òª ´æ‡ ÒÀ∫Á∂ ‘È
Èæʪ, ’ß·∆¡ª Â∂ ÎπæÒ Ò≈‘π‰ Ú∂Ò∂ ¿π‘
¿πÈ∑ª 鱧 «÷æ⁄Á∂ ‘È
Ïæ«⁄¡ª Á∂ ’πÛÂ∂
Ïπæ«„¡ª Á∂ ⁄ØÒ∂
¸ßÈ∆¡ª ¿π‘ È‘∆∫ ¤æ‚Á∂Õ
Ú∂÷Ø ◊Ø‚∂ ÌÈ∂,
Úæ‚∆ Á√Â≈ ÏßÈ∑∆
’Ω‰ ÏÀ·≈ ˛
‹Ø ‚≈’±¡ª ÂØ∫ ´‡∆∫Á∆
«’ ’πfi È≈ ’πfi
ÓπÛ ÷Ø∫Á≈ ˛ Â∂ Úß‚ «ÁßÁ≈ ˛Õ
JJJ
Ù∆Ù∂ Á∆ ’ÀÁ
«’√∂ Á∂ «‘Ó Â∂
’πfi Ú∆ √≈鱧 ÓȘ± È‘∆∫
’ج∆ √Ú◊
’ج∆ ËÓ≈‹ Á≈ ≈‹
‹ª ’ج∆ “√Ó≈‹Ú≈Á”
Âπ√∆∫ √≈鱧 Â≈ «¬‘ Áæ√Ø
«’ Âπ√∆∫ √≈‚∂ Ò¬∆
’πfi ’È Ú≈Ò∂ ’Ω‰ ‘πßÁ∂ ‘Ø?
Âπ‘≈È±ß Ï‘π “√ß√≈” ˛
¡√≈‚∂ ÷±È ‚πæÒ∑‰ Á≈
Â∂ «¬√ Ò‘± 鱧 √ªÌ‰ Ò¬∆
«‹È∑ª ÓÂÏ≈Ȫ Á≈
Âπ√∆∫ «˜’ ’Á∂ ‘Ø
¿πÈ∑ª 鱧 ·πæ«‚¡ª Á∂ È≈Ò
ÒØ’∆∫ ÂØÛ Á∂Ú‰◊∂
Ù∆«Ù¡ª ”⁄ «ÒÙ’‰≈
√≈鱧 ÓȘ± È‘∆∫
’ج∆ Ú∆ ß◊ ⁄≈ȉ Á≈
’ج∆ √πÍÈ≈ «’ÂØ∫ Á≈ Ú∆
«’√∂ Á∂ «‘Ó ”Â∂
’πfi Ú∆ √≈鱧 ÓȘ± È‘∆∫Õ
- Ò≈Ò «√ßÿ «ÁÒ
Á√ßÏ B@AD
30
Ó≈¬∂ È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂
ˆ˜Ò
Ó≈¬∂ È∆ ¡‰‹ßÓ∆ Ë∆ 鱧 ¡≈͉∂ È≈Ò «Ú¤Û∂ ‹∆¡ ȱß
‹ªÁ∆ Ú≈∆ Ó≈¬∂ È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂Õ
Ï≈ÏÒ ÂØ∫ Ì≈Ú∂∫ ⁄Ø∆ È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂Õ
Óß«È¡≈ Â∂∂ ÿ √∆ ÚË ◊¬∂ Ë∆¡ª Ú≈Ò∂ ◊πæ‚∆-͇ØÒ∂Õ
Â∂∂ «ÁÒ Á≈ ‘≈¿π’≈ È∆ ÓÀ∫ √π‰Á∆ ‘∆¡ª Â∂∂ ˙‘Ò∂Õ
ÓÀ鱧 Ó≈ Óπ’≈¿π‰ Á∆ ◊æÒ «’™ ±ߑ∆˙∫ Í«‘Òª ÂØ∆Õ
È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂....Õ
√Á≈ «¬’ Á±√∂ Á∂ ¡ß◊-√ß◊ ‘ª,
«¬‘ ¡≈͉≈ «’√ Â∑ª Á≈ «Í¡≈ ˛ ‹∆Õ
ÈÁ∆ ¬∂∫ 屧 Â∂ ÓÀ∫ Â∂≈ «’È≈≈,
«Ó≈ ÷πÈ≈ «Â≈ «Ú√Ê≈ ˛ ‹∆Õ
Ó≈¬∂ È∆ Ó∂∆ È≈È∆ Á∂ ÿ 屧 Ú∆ √∆ ’Á∂ Ë∆ ω ‹ßÓ∆Õ
’πæ÷ «Ú⁄ ’ÂÒ ’Ú≈‰ Ú≈Ò∆ «’™ ’∆Â∆ 屧 ◊æÒ «È’ßÓ∆Õ
Ú∆≈ ÒæÌÁ∆ ÒæÌÁ∆ ‘Ø ◊¬∆ «’™ ÓÓÂ≈ ÂØ∫ ’Ø∆?
È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂....Õ
Ó≈¬∂ È∆ Â∂∆ ◊ØÁ∆ ¡ßÁ ÏÀ·‰ 鱧 Ó∂≈ ‹∆¡ ’Á≈ √∆Õ
Ï≈ÏÒ Á∆ «Â¿±Û∆ 鱧 Âæ’ ’∂ ‘ Ú≈∆ Ó∂≈ ‹∆¡ ‚Á≈ √∆
Ë∆¡ª ω ’∂ ‹ßÓ‰≈ ¬∂Ê∂ «’™ ω ◊¬∆ ’Ó˜Ø∆?
È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂....
¡√∆∫ ¿π√ √’±Ò «Ú⁄ ÍÛ∑Ø ‘ج∂ ‘ª
ÁÚÀÙª, Ò≈Ò⁄ª, ÏÁ∆¡ª, ‚ª Á∆
Ï‘π ‚±ßÿ∆ ÈÁ∆ «Ú⁄’≈ ˛ ‹∆,
‹∂ Ó∂∆ È∆∫Á ˛ ¿πÒ∂ «’È≈∂
ª Â∂≈ ı≈Ï ÍÒ∂ Í≈ ˛ ‹∆Õ
«˜‘È «Ú⁄ √æÍ ‹∆̪ ’æ„Á∂ È∂,
«¯‹≈ «Ú⁄ «Ï÷ ˱ߡª ¤æ‚Á∂ È∂,
«¬È∑ª Ï≈◊ª ”⁄ Ó∂≈ ÍΩ‰ Á≈ ‘π‰
·«‘ √’‰≈ Ï‘π ÁπÙÚ≈ ‘À ‹∆Õ
‘√ÍÂ≈Ò Á∂ ’Ó∂ ¡ßÁ ͬ∆¡ª È∂ ‹Ø ¡‹Ï ÓÙ∆ȪÕ
ÍπæÂª 鱧 «¬‘ ’πfi È≈ ¡≈÷‰ √≈‚∂ Ò¬∆ «’™ Ï‰È √ß◊∆È≈?
‚≈’‡ª ⁄‘πß «√æ«’¡ª ÷≈Â ’æ‡∆ ‹∆ÚÈ-‚Ø∆
È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂....Õ
«Â∂ ¡À «˜ßÁ◊∆Õ ¡≈Ù’ È∂ «‹‘Û∂,
«fi‹’Á∂ ’Á È∂ ÚÂÈØ∫ ÓΩ «Ú‘Û∂,
’ÁØ∫ ÿÏ≈¿π∫Á∂ ¿π√Á∂ √∂’ ÂØ∫ ¿π‘
«‹È∑ª 鱧 Ò≈‡ ‘∆ √ß◊ «Í¡≈ ˛ ‹∆Õ
Ë∆ «ÂæÂÒ∆ Á∂ Ó√Ò‰ Ú∂Ò∂ ¸æÍ ÷Û∑∂ «’™ ËÓª Ú≈Ò∂
◊±ß◊∂ ÏØÒ∂ ‘Ø ◊¬∂ √≈∂ Èæ’ ÈÓ±‹ª ÙÓ≈ Ú≈Ò∂Õ
«ÏÈ ‚ØÒ∆ ÂØ∫ ËÓ∆ Ó≈«Í¡ª «’æË 鱧 Ë∆ ÂØ∆Õ
È∆ «¬’ ÒØ∆ Á∂ Á∂....
- ◊πÌ‹È «◊æÒ
‹ÁØ∫ Âæ’ ‘¯ «fiÒ«ÓÒ Â≈«¡ª Á∂
¡Â∂ ¡ıÏ≈ ¤ÍÁ∂ ¡ßÏª Á≈,
«Ó‡≈ Á∂Ú∂◊∂ √≈‚≈ È≈Ó Â∆’
Âπ‘≈‚≈ √Ø⁄‰≈ Ï∂’≈ ˛ ‹∆Õ
- «Ú‹À «ÚÚ∂’
’ÂÒ
«¬Ê∂ Í≈Ù «‘ßÁ≈ ˛
¡÷؇ª ¡ß◊±ª ¡≈Û±¡ª
√ß«¡ª ÏÁÈ≈Óª Á∂ Ï≈◊ª «Ú⁄
’‰’ Â∂ ’Í≈‘ Á∂ ÷∂Âª «Ú⁄
‘Ú≈ ËπæÍ Íæ’∂ ‘ج∂ ÎÒ
’ϱÂ ÷Û∑∂ ¡Ò√≈™Á∂ ‡À’‡
Í≈Ù È≈Ò ◊æÒª ’Á∂ ‘ÈÁæ√ Â∂∂ Ï⁄ÍÈ Á∆
Â∂∆ ‹Ú≈È∆ Á∆ ËπæÍ «’‘Ø «‹‘∆ √∆?
’Í≈‘ Á∆¡ª Îπæ‡∆¡ª
‹Á Â∂∆ È∆∫Á ”⁄ «÷ÛÁ∆¡ª ‘È
Â≈«¡ª Á≈ fiπÓ‡ ω ’∂
‹∂Ò∑ Á∆¡ª ’ß˪ ”Â∂
ÁØÈ∂ Á∂ «‡æ«Ï¡ª ”Â∂ ∆∫ÿÁ∆ ËπæÍ È±ß Ô≈Á ’’∂
√πæÂ∂ ’ÀÁ∆¡ª Á∂ Î∂Ϋۡª ”⁄ ÿπßÓÁ∆ ‘Ú≈ ω ’∂
¿πÓ Á≈ Í¤≈Úª ¶Ó≈ ‘πßÁ≈ ‹ªÁ≈ ˛
Ïæ«⁄¡ª Á∂ ËπæÍ∂ Í≈¬∂ ’æÍÛ∂ ‘Ú≈ ”⁄ «‘æÒÁ∂ ‘È
Í≈Ù ¸æÍ «‘ßÁ≈ ˛
Í≈Ù «¬Ê∂ «‘ßÁ≈ ˛Õ
- ¡Ó‹∆ ⁄ßÁÈ
Í«‘Òª ¿∞‘ Ô‘»Á∆¡ª Ò¬∆ ¡≈¬∂
Â∂ ÓÀ∫ ’∞fi È‘∆∫ ÏØ«Ò¡≈
«’¿∞∫«’ ÓÀ∫ Ô‘»Á∆ È‘∆∫ √ª
«Î ¿∞‘ ‡∂‚ Ô»È∆¡È Ú≈«Ò¡ª Ò¬∆ ¡≈¬∂
Â∂ ÓÀ∫ ’∞fi È‘∆ ÏØ«Ò¡≈
«’¿∞∫«’ ÓÀ∫ ‡∂‚ Ô»È∆¡È ”⁄ È‘∆∫ √ª
«Î ¿∞‘ ’«Ó¿±«È√‡ª Ò¬∆ ¡≈¬∂
Â∂ ÓÀ∫ ’∞fi È‘∆∫ ÏØ«Ò¡≈
«’¿∞∫«’ ÓÀ∫ ’«Ó¿±«È√‡ È‘∆∫ √ª
«Î ¿∞‘ Ó∂∂ Ò¬∆ ¡≈¬∂
¡Â∂ ¿∞ÁØ∫ º’ ’ج∆ È‘∆∫ √∆ Ï«⁄¡≈
‹Ø Ó∂∂ Ò¬∆ ÏØÒÁ≈....
- Í≈√‡ «ÈÓØÒ
¡≈˙ √≈‘Ó‰∂ Ó≈¬∆ Á≈ Ò≈Ò «’‘Û≈
«Í¤∂ ‘‡‰≈ È∆ ¡æ◊∂ ÷Û∑∂ ‘ج∂ ‘ª
«√æ÷ Úæ‡∂ «‹Ê∂ Á√Á∂ «√ Á∂‰≈
¡√∆∫ ˙√ √’±Ò «Ú⁄ ÍÛ∑∂ ‘ج∂ ‘ªÕ
È≈ ⁄æÒ‰≈ ’ج∆ ‘«Ê¡≈ Â∂≈
÷≈Ò∆ ‹≈¿±◊≈ ‘ «¬’ Ú≈ Â∂≈
ÓÀ’¯≈ÒÀ∫‚ ’À«Ò¯ØÈ∆¡≈
’«ÚÂ≈
Ò≈ √±«Ï¡≈ Ò≈¿π‰≈ ˜Ø «‹‘Û≈
¡√∆∫ ËÓ ¡√±Ò ”Â∂ ¡Û∂ ‘ج∂ ‘ª
«√æ÷∆ Úæ‡∂ «‹Ê∂ Á√Á∂ «√ Á∂‰≈
¡√∆∫ ˙√ √’±Ò «Ú⁄ ÍÛ∑∂ ‘ج∂ ‘ªÕ
ÓÈπæ÷ «¬’æÒ≈ ⁄ß◊≈ √∆Õ
‹ÁØ∫ «¬√ È≈Ò Ú≈˱ ÙÏÁ È≈ ‹Ø«Û¡≈ «◊¡≈Õ
√≈鱧 ‚ È∆ ‹Ò≈Áª Â∂«¡ª Á≈
ÓÈπæ÷ È≈Ò ‹ÁØ∫ Ú≈˱ ÙÏÁ ‹π«Û¡≈Õ
ÓÈπæ÷ ˜≈ÒÓ Ï‰ «◊¡≈Õ
√≈‘Ó‰≈ ’∆¬∂ ÿπæÍ ‘È∑∂«¡ª Á≈
¿π√ ”Â∂ Ú≈˱ ÙÏÁ Á≈ ¡√ ‘Ø «◊¡≈Õ
ÒØ¡≈ ÂæÂ∆¡ª Â∂ ¡√∆∫ Û∂ ‘ج∂ ‘ª
ÓÀ∫ «√æ÷ ‘ª, ÓÀ∫ «‘ßÁ± ‘ª, ÓÀ∫ Óπ√ÒÓ≈È ‘ª,
«√æ÷∆ Úæ‡∂ «‹Ê∂......
ÏØË∆ Â∂ ‹ÀÈ∆ ‘ªÕ
«¬È∑ª √≈∂ ÙÏÁª È∂,
’«‘ «Ó√Â∆ ȱß, «⁄‰∂, È≈ Á∂ Ò≈Ú∂
ÓÈπæ÷ Á∆ ‘Ø∫Á ◊Ú≈ «ÁæÂ∆ √∆Õ
«Ú⁄ √Ø⁄ª Á∂ Âπ√∆∫ ͬ∂ ’≈‘Á∂
‹∂ «¬‘ √≈∂ ÙÏÁ ÓÈπæ÷ È≈Ò È≈ ‹πÛ∂ ‘πßÁ∂Õ
’∆Â∂ ’ΩÒ ÂØ∫ ’Á∂ È≈ Í∂ ‘ج∂ ‘ª
Î∂ ÓÈπæ÷Â≈ Á≈ ’ÂÒ «’Â∂ Ú∆ È≈ ‘πßÁ≈Õ
«√æ÷∆ Úæ‡∂ «‹Ê∂....
«¬È∑ª ÙÏÁª ‘∆
ÓÈπæ÷Â≈ Á≈ ’ÂÒ ’Ú≈«¬¡≈ ¬∂Õ
«‹È∑ª ÙÏÁª 鱧 ¡√∆∫ Ó‘≈È «◊‰Á∂ ‘ªÕ
¡√∆∫ Ù∂ª Á∂Íπæ ’∆ ‘≈ ÷≈‰∆
¿π‘ ‘∆ ÙÏÁ ’Ó∆È∂ Â∂ ◊ßÁ∂ ‘ÈÕ
Úª◊ √Ø‚∂ È∆ ’ج∆ ÓÁ≈ ÷≈‰∆
«‹È∑ª ÙÏÁª È∂ ÓÈπæ÷Â≈ Á≈
“Ï∆” «‹™Á∂ ⁄÷Û∆¡ª Â∂ ⁄Û∑∂ ‘ج∂ ‘ª
’ÂÒ ’∆Â≈ Â∂ ’Ú≈«¬¡≈Õ
«√æ÷∆ Úæ‡∂ «‹Ê∂ Á√Á∂ «√ Á∂‰≈
¿π‘ Ì≈Ú∂∫ ’ج∆ Á∂Ù Â∂ ’ΩÓ ‘ØÚ∂Õ
¡√∆∫ ˙√ √’±Ò «Ú⁄ ÍÛ∑∂ ‘ج∂ ‘ªÕ
«¬√ ’’∂ ‘∆ ÓÈπæ÷ «¬’æÒ≈ ⁄ß◊≈ √∆Õ
ÁÒÏ∆ Ï∆ ¡ΩÒ÷, Í«‡¡≈Ò≈
‹ÁØ∫ ¿π√ È≈Ò ’ج∆ ÙÏÁ È‘∆∫ √∆ ‹π«Û¡≈
¿π√ Á≈ «’√∂ È∂ ’ÂÒ È‘∆∫ √∆ ’∆Â≈Õ
- ‘Ì‹È «√ßÿ Ï≈‹Ú≈
For advertisement and donations contact
DEVINDER TOOR 416-902-9372
HARBANS SINGH 416-817-7142
Email: ppapmg@gmail.com
Om Parkash Sharma
647-891-8500
Email : omjagraon@yahoo.com
Pro-People Arts Project Media Group
“Sarokaran Di Awaz” Newspaper
29 Mapleview Ave Brampton Ontario
Canada L6R 1M2
Email: ppapmg@gmail.com
Website: www.ppapmg.com
√ßÍ≈Á’ Óß‚Ò (¡≈È∂∆)
Ó≈. Ì‹È «√ßÿ ’ÀÒ◊∆, ¡ÒÏ‡≈
Ó≈√‡ ÏÒÏ∆ «√ßÿ «◊æÒ
D@C-DEE-DBB@
‘È∂’ Ë≈Ò∆Ú≈Ò, «ÚßÈ∆ÍÀ◊ Ó≈È∆‡ØÏ≈
‘Ïß√ «√ßÿ
B@D-DHH-FIF@
DAF-HAG-GADB
◊πÏ⁄È «√ßÿ Ï≈Û
Á∂«ÚßÁ ±
D@C-DG@-BFBH
DAF-I@B-ICGB
ÏÒ«‹ßÁ «√ßÿ
√π÷«ÚßÁ «√ßÿ «„æÒØ∫
◊z≈«Î’√ «‚˜≈«¬È
‹√Íz∆ Ë≈Ò∆Ú≈Ò
+IA-IBAFG-BIEIH
√π÷Á∂Ú «√ßÿ √ß˱
akashdeep.1064@gmail.com
“√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜” ¡ıÏ≈ «Ú⁄ ¤Í∆¡ª ⁄È≈Úª È≈Ò √ßÍ≈Á’∆ ÏØ‚
Á≈ √«‘Ó ‘؉≈ ˜±∆ È‘∆∫Õ
Á√ßÏ B@AD
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
31
Ù∂÷«⁄ºÒ∆ Á∂ √∞ÍÈ∂ Úª◊ ‘À √Úº¤ Ì≈ «ÓÙÈ
◊∞Ó∆ «√≥ÿ ÍÒ≈‘∆
√Ú≈ ¡Ï ¡Ï≈Á∆ Ú≈Ò∂ ¿∞√ Á∂Ù
˘ ¡≥ÁØ∫ Ï≈‘Ø∫ √≈Î ’È Á≈ ’∆ √∞ÍÈ≈
Ú∂«÷¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À, «‹√ Á∂Ù Á∂ E@
ÍÃÂ∆Ù ÂØ∫ ÚºË Ú«Ù≥Á∂ ÷∞Ò∑∂ ÷∂ª, ∂ÒÚ∂
Ò≈¬∆Ȫ Á∂ ¡≈Ò∂ Á∞¡≈Ò∂, √ªfi∆¡ª ’≥˪
Á∂ «Í¤Ú≈Û∂ ‹≥◊Ò Í≈‰∆ [‡≈«¬Ò‡
’È] Ò¬∆ ‹≈‰ Ò¬∆ Әϱ ‘È?
«‹√Á∂ Ú«Ù≥Á∂ Ú«‘Óª ÌÓª ”⁄ Î√∂
’Ø Û ª ¡Ϫ ‡È ÓÒÚ≈, ◊≥ Á ∆
ÍÒ≈√«‡’, ’⁄≈ ÷∞Ò∑∂ ¡≈Ó √∞‡
º Á∂ ‘È
¡Â∂ «‹√Á≈ √≥Ì≈Ò Á≈ «˜≥Ó≈ È≈ «’√∂
’Ω∫√Ò, Í≥⁄≈«¬Â, ’≈ÍØÙ
∂ È Á≈ ‘À, È≈
√’≈ Á≈Õ «‹‘Û∂ Ë≈«Ó’ ¡≈◊±¡ª Á∂
¡≈÷∂ Òº◊ «ÂºÊª, «Â¿∞‘≈ª, Ó◊, ‹ÈÓ
Ú∂Ò∂ ‡Èª Á∆ ‡È ÷≈Ë √Óº◊∆ Á«¡≈Úª
Á∂ Í≈‰∆¡ª ”⁄ √∞‡
º ’∂ ¡≈͉∂ ’∆Â∂ Í≈Í
ËØ ‰ Á≈ ÌÓ Í≈ÒÁ∂ ‘ÈÕ «‹√Á∂
È≈◊«’ª Á≈ FI ÍÃÂ∆Ù «Í≥‚ª”⁄
«‘‰ Ú≈Ò≈ «‘º√≈ ‘≈Ò∆ º’ ¿∞‘ ’∞fi
Ú∆ È‘∆∫ ÍÃ≈Í ’ √«’¡≈, ‹Ø CA%
Ù«‘ª ”⁄ «‘‰ Ú≈Ò∂ D@DA Ù«‘ª
’√«Ï¡ª Ó‘ªÈ◊ª Á∂ ÒØ’ª ’ØÒ ‘À ̪Ú∂∫
«’ «¬‘Ȫ Ù«‘ª, Ó‘ªÈ◊ª ”⁄ ◊≥Á∆¡ª
Ï√Â∆¡ª, √Òº Ó ÷∂  , √∆Ú∂ ‹ Á∂
Í≈¬∆ͪ ¡≈«Á Ê≈Úª”⁄ «‘‰ Ú≈Ò∂ ÒØ’ª
Á≈ ‹∆ÚÈ «Í≥‚ Á∂ Ú«Ù≥«Á¡ª Á∂ ‹∆ÚÈ
ÂØ∫ Ú∆ ÚºË È’∆ ‘ÀÕ
ÈÚ∆∫ √’≈ È∂ ÈÚ∆∫ ÏØÂÒ ”⁄
Í∞≈‰∆ Ù≈Ï Í≈’∂ √Úº¤ Ì≈ «ÓÙÈ
˘ «¬º ’ Ó∞ « ‘≥ Ó Ú‹Ø ∫ ⁄≈Ò± ’È Á≈
¡≈◊≈˜ ’∞fi «ÁÈ Í«‘Òª ˜Ø ÙØ È≈Ò
Ó‘≈ÂÓ≈ ◊ªË∆ Á∂ AE@Ú∂∫ ‹ÈÓ «ÁÈ
Â∂ B ¡’±Ï B@AD ˘ ÍÃË≈È Ó≥Â∆
ÚÒØ∫ ‘ºÊ ”⁄ fi≈Û± ÎÛ ¡Â∂ ‘Ø È∂Â≈Úª,
’Ó⁄≈∆¡ª ‘ºÊ fi≈Û± ÎÛ≈’∂, Î؇ء≈
«÷⁄≈’∂, ‘ºÊ ÷Û∑∂ ’Ú≈’∂ √‘≥∞ ÷∞¡≈’∂,
’∆Â≈ «◊¡≈ ¡Â∂ Á≈¡Ú≈ ’∆Â≈ «◊¡≈
«’ «¬√ «ÓÙÈ Á∆ ¡≈≥ Ì ∆ ◊¬∆
‹≈◊±’Â≈ Ó∞«‘≥Ó «Úº⁄ Á∂Ù Ì Á∂ «Â≥È
«ÓÒ∆¡È √’≈∆ ’Ó⁄≈∆ Á∂Ù Á∂
√Ó±≥‘ √’±Òª, ’≈Ò‹ª Á∂ «Ú«Á¡≈Ê∆
«‘º√≈ ÒÀ‰◊∂ ¡Â∂ E √≈Ò Á∂ √Ó∂∫ Ì≈Ú
B@AI º’ Á∂Ù Ì≈ ˘ ͱ∆ Â∑ª
«ÒÙ’≈ Í∞Ù’≈ Á∂‰◊∂ ¡Â∂ «¬√ fi≈Û
Í≥±fi ’È, ‘ºÊ∆∫ ◊≥Á ⁄∞º’‰ Á∆ ÍÃÊ≈
÷ÂÓ ’È, ‘ ÿ ”⁄ ÒÀ‡∆È Á∆
¿∞√≈∆ ’È ¡Â∂ √≈Î √∞Ê≈ ¡≈Ò≈
Á∞¡≈Ò≈ ’È Ò¬∆ FB@@@ ’ØÛ ∞ͬ∂
Á∆ ≈Ù∆ ÷⁄∆ ‹≈¬∂◊∆Õ «‹√ «Úº⁄ ’∂∫Á
√’≈ ADFBC ’ØÛ ∞ͬ∂ ÷⁄∂◊∆
Ï≈’∆ ≈‹ √’≈ª ’È◊∆¡ªÕ Í ’∆
√Û’ª Â∂ ÷Û’∂ ‘ºÊ fi≈Û± ÎÛ’∂, Î؇Ø
«÷⁄Ú≈’∂, ‡ÀÒ∆«Ú˜È ∂‚∆¿ Â∂ √Úº¤Â≈
Á≈ ÍÃ⁄≈ ’’∂ ‘∆ «¬√ Ó∞«‘≥Ó ˘ «ÓÙÈ
ω≈«¬¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘À ? Ì≈ Á∂
Ù«‘ª, «Í≥‚ª Á∆ ‘≈Ò «¬√ Ú∂Ò∂ Ú∂÷‰
ÔØ◊ ‘ÀÕ Á∂Ù Á∂ ’∞fi Ù«‘ª «Úº⁄ Ú∆
A@@% √∆Ú∂‹ Á≈ ÍÃÏË
≥ È‘∆∫Õ ÍÏ«Ò’
ÒÀ‡∆Ȫ Á∆ ª ’Ó∆ ‘À ‘∆, «ÈºÂ ÍÀÁ≈
‘Ø ‘∂ ’⁄∂ ˘ √≥Ì≈Ò‰ Á≈ ÍÃÏË
≥ ’ج∆
È‘∆∫Õ Ù«‘ª Á∂ Ó∞‘º«Ò¡ª, ¡Ï≈Á∆ Á∂
ÿª ”⁄Ø∫ ’±Û≈ ⁄∞º’‰ Á≈ ÍÃÏ≥Ë È‘∆∫,
’±Û≈ ’Û’‡ √≥Ì≈Ò‰ Â∂ ¿∞√Á∆ ¡º◊Ø∫
√‘∆ ÚÂØ∫ Ù≈«¬Á ‘∆ Á∂Ù Á∂ ’∞fi Ù«‘ª
”⁄ ’È Á≈ ÔÂÈ ’∆Â≈ ‘ج∂, Ï≈’∆
Ê≈Úª ¿∞ º  ∂ ’± Û ≈ √≥ Ì ≈Ò Á∆ ‘≈ÒÂ
ÏÁÂ ‘ÀÕ √≈Ò AIH@ ”⁄ «Í≥‚ª ”⁄
√ÀÈ∆‡∂ÙÈ Ì≈Ú ÒÀ‡∆Ȫ Ò◊≈¿∞‰ Á≈
ÍÃÏË
≥ «¬º’ ÍÃÂ∆Ù √∆ ‹Ø √≈Ò B@@H
º’ BA% ‘Ø √«’¡≈, ¿∞∫‹ Ì≈ Ì
”⁄ B@AB º’ FBF «ÓÒ∆¡È ÒØ’ Ì≈Ú
Á∂Ù Á∆ ¡ºË∆ ¡Ï≈Á∆ ÒÀ‡∆È Ò¬∆ ÷∞Ò
æ ∑∂
”⁄ ‹≈‰ Ò¬∆ Әϱ √∆Õ ‘≈Ò ‘∞‰
«¬‘ ‘À «’ Í∂∫‚± ÷∂Â Á∂ BA% ÒØ’ª ’ØÒ
¡Â∂ Ù«‘∆ ÷∂Â Á∂ ED% ÒØ’ª ’ØÒ ‘∆
√ÀÈ∆‡∂ÙÈ Á∆ ¡√Ò √∞«ÚË≈ ‘ÀÕ «¬√ ÂØ∫
Ú∆ Â√ÔØ◊ ‘≈Ò «¬‘ «’ Á∂Ù Á∂ ’∞Ò
ÒØ’ª Á∂ ’∞Ò ÓÒÓ±Â Á≈ BG% ‘∆
√≥Ì≈«Ò¡≈ ‹≈ √«’¡≈ ‘À, Ï≈’∆ Á∂Ù Á∂
Á«¡≈Úª, È«‘ª, ËÂ∆ ‘∂·Ò∂ Í≈‰∆
¡Â∂ √Ó∞Á
≥  «Úº⁄ √∞«‡¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ
ÚÒ‚ ‘ÀÒÊ ¡≈◊∂È≈¬∆˜∂ÙÈ
Á∆ «¬º’ «ÍØ‡ ¡È∞√≈ Á∂Ù Á∂ BI@
Á«¡≈Úª ¡Â∂ ID fi∆Òª Á≈ Í≈‰∆ ͱ∆
Âª∑ ÍÒ∆ ‘Ø ⁄∞’≈ ‘ÀÕ «√º‡≈ Í≈‰∆ Á∂
√ØÓ∂ ͱ∆ Âª∑ ÈÙ‡ ‘Ø ‘∂ ‘È ¡Â∂
«Ì¡≈È’ Ï∆Ó≈∆¡ª Á≈ ’≈È Ï‰ ‘∂
‘È ¡≥Á≈‹È Í∂∫‚± ÷∂Â ”⁄ C@ «ÓÒ∆¡È
ÒØ’ ÌÀÛ∂ √∂È∆‡∂ÙÈ ’≈È Ï∆Ó≈∆ Á≈
«Ù’≈ ‘∞Á
≥ ∂ ‘È ¡Â∂ Ò◊Ì◊ ‘ √≈Ò
F ÂØ∫ G Òº÷ Ϻ⁄∂ ÷≈Ï Í≈‰∆ ’≈È
ÎÀÒ∂ ‚≈«¬∆¡≈ È≈Ò ÓÁ∂ ‘ÈÕ Ì≈Â
Á∆ Ë≈«Ó’ ÙË≈ Á∆ Í≈Â ÈÁ∆ ◊≥◊≈
Á∂ ’≥„∂ E@@ «ÓÒ∆¡È ÒØ’ «‘≥Á∂ ‘È
¡Â∂ B@ Òº÷ «¬√ Í∞Ò∆ Â∂ ◊≥Á∆ ‘ج∆
Í«ÚºÂ ÈÁ∆ ”⁄ ؘ «¬ÙÈ≈È ’Á∂
‘È, «‹‘Û≈ «’ ÓÈ∞ º ÷ ∆ «√‘ ”⁄
«Ú◊≈Û Á≈ ’≈È Ï‰ «‘≈ ‘ÀÕ Á∂Ù
Á∆ ≈‹Ë≈È∆ «ÁÒ∆ Á∂ Ò≈«◊¿∞ Ò≥ÿÁ∆
‹ÓÈ≈ ÈÁ∆ «¬√ ‘ºÁ º’ Á±«Ù ‘Ø ⁄∞’
º ∆
‘À «’ Á∂Ù Á∆ Ï≈ϱÙ≈‘∆, ¡Î√Ù≈‘∆ ÚÒØ∫
AD@ «ÓÒ∆¡È ‚≈Ò «¬√ ¿∞Â
º ∂ ÷⁄‰
ÂØ∫ Ï≈¡Á Ú∆ «¬√ ÈÁ∆ ˘ ÒØ’ª ÚÒØ∫
Á±«Ù ’È ÂØ∫ Ï⁄≈«¬¡≈ È‘∆∫ ‹≈
√«’¡≈ ¡Â∂ √’≈ «¬√ √Óº«√¡≈ ˘
‘ºÒ ’≈È ÂØ∫ ‘ºÊ ÷Û∂ ’∆ ÏÀ·∆ ‘À?
Ò∞«Ë¡≈‰≈ Ò≈◊∂ ⁄ÒÁ≈ Ï∞„≈ È≈Ò≈
«‹√”⁄ AIFD ÂØ∫ Í«‘Ò≈ EF «’√Ó
Á∆¡ª Óº¤∆¡ª ÍÒÁ∆¡ª √È , «¬√ Ú∂Ò∂
√⁄Ó∞ ⁄ Ï∞ º „ ≈ ‘Ø ⁄∞ º ’ ≈ ‘À , Ï≈Ú‹± Á
√’≈∆, ◊À-√’≈∆ ÔÂȪ Á∂ «¬√
”⁄ ÍÀ∫Á∂ ’ÀÓ∆’Òª, ◊≥Á Ó≥Á ¡≈«Á ˘
Ø«’¡≈ ‘∆ È‘∆∫ ‹≈ √«’¡≈Õ
Á∂Ù Á∂ ’∞Ò Ù«‘ª «Ú⁄Ø∫ ⁄≥◊∂ DBC
Ù«‘ª «Ú⁄Ø∫ √Ì ÂØ∫ ÚºË √≈Î √∞Ê≈ Ù«‘
¡ÀÒ≈È ’È Ò¬∆ Á∂Ù ˘ E Ì≈◊ª ”⁄
Ú≥«‚¡≈ «◊¡≈ ¡Â∂ Ò≈Ò, ’≈Ò≈, È∆Ò≈
¡Â∂ ‘≈ ≥◊ Á∂’∂ ⁄≥◊≈ Ù«‘ ⁄∞ȉ
Á≈ ‡∆⁄≈ «Ó«Ê¡≈ «◊¡≈Õ Á∂Ù Á≈ ’ج∆
Ú∆ Ù«‘ ‘≈ ≥ ◊ Íà ≈ Í È≈ ’
√«’¡≈Õ ‘ª, ⁄≥‚∆◊Û∑ ˘ È∆Ò≈ ≥◊
«Ó«Ò¡≈ ‹Ø Á∂Ù ”⁄ √Ì ÂØ∫ Í«‘Ò≈ È≥Ï
Á≈ √≈Î Ù«‘ Á≈ ∞ÂÏ≈ ÍÃ≈Í ’
√«’¡≈, «¬√ ÂØ∫ Ï≈¡Á ÓÀ√±∞, √±Â
¡≈«Á Ù«‘ ⁄≥◊≈ Á‹≈ ÍÃ≈Í ’
√’∂Õ ‹∂’ ⁄≥‚∆◊Û∑ Ú◊≈ Ù«‘ , «‹Ê∂
‘∞‰ ʪ ʪ fi∞◊
º ∆¡ª, fiΩ∫ÍÛ∆¡ª Á∆ ÌÓ≈
‘Ø ‘∆ ‘À, «¬√ Á∆ ͱ∆ √≥Ì≈Ò Ò¬∆ ͱ≈
ÍÃÏË
≥ È‘∆∫ ª «Î «¬‘ ¡≥Á≈˜≈ Ò≈¿∞‰≈
¡Ω÷≈ È‘∆∫ «’ √≈Î √Î≈¬∆ Ò¬∆ ¡√∆∫
Á∞È∆¡ª Ì”⁄ «’√ Á‹∂ Â∂ ÷Û∑∂ ‘ª?
Ì≈ ”⁄ ÌÀÛ∂ √ÀÈ∆‡∂ÙÈ ÍÃÏ≥Ë ¡Â∂
◊≥Á◊∆ ’≈È ‘ √≈Ò Ì≈ Á∂ ÒØ’ª
˘ B.DD ÷Ï ∞ͬ∂ Á≈ ÿ≈‡≈ ÍÀ∫Á≈ ‘À,
«’¿∞∫«’ Ì≈ ÓÈ∞÷
º ∆ Í÷≈È∂, ◊≥Á Ó≥Á
¡Â∂ √∆Ú∂‹ Á≈ ͱ∆ Â∑ª ÍÃÏË
≥ È‘∆∫
’ √«’¡≈ «‹√ È≈Ò ◊≥Ì∆ Ï∆Ó≈∆¡ª
ÎÀÒÁ∆¡ª ‘È, ÈÚ∂∫ ‹≥Ó∂ Ϻ«⁄¡ª Á∆ ¿∞ÓØ∫
Í«‘Òª ÓΩ ‘Ø ‹ªÁ∆ ‘À, «ÚÁ∂Ù∆ ÒØ’ Á∂Ù
”⁄ ÎÀÒ∆ ◊≥Á◊∆ ’≈È √À √Í≈‡∂ Ò¬∆
Ì≈ ¡≈¿∞‰∫Ø ◊∞˜
∂ ’Á∂ ‘ÈÕ
√Ó∂∫ √Ó∂∫ ”Â∂ «‘≥Á√
Ø Â≈È Á∆ √’≈
È∂ «ÈÓÒ Ì≈ ¡«Ì¡≈È, «ÈÓÒ
◊à ≈ Ó , ‡Ø ‡ Ò √À È ∆‡∂ Ù È Ó∞ « ‘≥ Ó ,
«¬È‡À◊∂«‡‚ ÒØ-’≈√‡ √ÀÈ∆‡∂ÙÈ, ÓÀ◊≈
«√‡∆ √’∆Ó Ú◊∆¡ª ÔØ‹È≈Úª Ú∆
⁄≈Ò± ’∆Â∆¡ª, Í Ï‘∞Â∆¡ª ÔØ‹È≈Úª
ÌÀÛ∂ ÍÃÏË
≥ , ÿÍ«Ò¡ª, ÿΩ‡≈«Ò¡ª Á∆ Ì∂∫‡
⁄Û∑ ◊¬∆¡ª, «√º‡∂ Ú‹Ø∫ Ù«‘, «Í≥‚,
√Û’ª, ÍÏ«Ò’ Ê≈Úª, ÈÁ∆¡ª È≈Ò∂,
fi∆Òª Á∂ Ù∞Ë∆’È ¡Â∂ √Î≈¬∆ Ò¬∆ ’ج∆
Úȉ ÔØ ◊ ’≥ Ó È‘∆∫ ’∆Â≈ ‹≈
√«’¡≈Õ ¡≈Ï≈Á∆ Á∂ Úˉ È≈Ò ◊≥Á◊∆
”⁄ ‘Ø Ú≈Ë≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ Á∂Ù «Úº⁄
«¬ÒÀ’‡Ã«Ø È’ ’⁄∂ ¡Â∂ ÍÒ≈√«‡’ Á∆
ÚÂØ∫ ”⁄ Ú≈Ë∂ È∂ ◊≥Á◊∆ ”⁄ Ú≈Ë≈
’∆Â≈ ‘À, ÍÃÁ±Ù‰ ÚË≈«¬¡≈ ‘À ¡Â∂
«‹√Á≈ ÓÈ∞º÷∆ «√‘ ¿∞Â∂ ¡√ ‘؉≈
√∞Ì≈Ú’ ‘ÀÕ
«‹√ ◊≥ Á ◊∆ Á∆ ÌÓ≈ Á∂
«Ì¡≈È’ ÓØÛ Â∂ ¡º‹ Ì≈ Á∂Ù Ó‘≈È
÷Û≈ ‘À, ’∆ fi≈Û± È≈Ò ’∆Â∆ √≥’∂Â’
√Î≈¬∆ Ì≈ Ú≈√∆¡ª ˘ ’ج∆ √≈Ê’
√∞È‘
∂ ≈ Á∂ √’∂◊∆ , ¿∞√ ‘≈Ò «Úº⁄ ‹Á
Á∂Ù Á∆ T‘∂Ó≈ Ó≈«ÒÈ∆U «‹‘∆ È∂Â≈ ‘ºÊ
”⁄ fi≈Û± ÎÛ’∂ ÎØ‡Ø Âª «÷⁄≈ √’Á∆ ‘À,
Í √Î≈¬∆ ’È Ò¬∆ ¡≈͉∂ ‘ºÊ È≈Ò
fi≈Û± È‘∆∫ ⁄Ò≈ √’Á∆? Ì≈ «‹√Á∂
Ϻ√ ¡º«‚¡ª ∂ÒÚ∂ √‡∂ÙȪ “Â∂ ω∂ Í÷≈È∂
ÏØ¡ Ó≈Á∂ ‘È, «‹√Á∂ √’≈∆ Á¯Âª
Á∂ Í÷≈«È¡ª Á∆ √Î≈¬∆ Á≈ ÍÃÏË
≥ ‘∆ ’ج∆
È‘∆∫, «‹√Á∂ √’±Òª, ’≈Ò‹ª, «Ú«Á¡’
¡Á≈«¡ª ”⁄ ÒØÛ∆∫Á∂ Íı≈È∂ ‘∆ È‘∆∫,
«‹√Á∂ «Í≥‚ª, Ù«‘ª Á∆¡ª ◊Ò∆¡ª
È≈Ò∆¡ª ◊≥Á◊∆ ÍÒ≈√«‡’ È≈Ò Ì∆¡ª
Ș ¡≈¿∞∫Á∆¡ª ‘È, «‹Ê∂ «Í≥‚ª Á∂
¤ºÍÛ ◊≥Á◊∆ È≈Ò Â±√∂ ͬ∂ ‘È, Ï≥Á
ͬ∂ √∆Ú∂‹ √Î≈¬∆ ÷∞‰∫Ø Ù«‘ª ˘ È’
ω≈ ‘∂ ‘ÈÕ «‹Ê∂ ¡Ë∞«È’ Ô∞◊
º «Úº⁄
Ì≈ Ú◊∂ Á∂Ù ’ØÒ ÍÃÂ∆ ‹∆¡ ÓØÏ≈«¬Ò
ÎØÈ Âª ‘È Í ÿ ”⁄ Í÷≈È≈ ’ج∆
È‘∆∫, «‹Ê∂ ‘∞‰ º’ Ú∆ Ù«‘ª Á∆ √Î≈¬∆
Ò¬∆ ¡Ë∞«È’ ÓÙ∆Ȫ Á∆ ʪ Ù«‘∆
’≈ÍØÙ∂Ȫ ’Ω∫√Òª Á∂ ’Ó⁄≈∆ fi≈Û±,
Â√Ò∂, ‘ºÊ ∂Û∆∑ ¡ª È≈Ò ◊≥Á Ó≥Á „Ø∫Á∂
‘ÈÕ
’∆ «¬‘Ø «‹‘∆ ‘≈Ò «Úº⁄ √Úº¤
Ì≈ Á≈ √∞ÍÈ≈ ÒÀ‰≈ Ù∂÷«⁄Ò∆ Úª◊
√∞ÍÈ≈ Ú∂÷‰ √Ó≈È Âª È‘∆∫ ‘À?
9815802070
√Ø’≈ª Á∆ ¡≈Ú≈˜
32
Ó≈√±Ó∆¡Â Á∆ √˜≈ Ì∞◊ ‘∂ È∂ «¬‘ ϵ⁄!∂
«ÚÙÚ Á∂ Ò◊Ì◊ «¬’ «Â‘≈¬∆
Ïæ⁄∂ «√æ«÷¡≈ ÂØ∫ Ú≈∫fi∂ «‘ ‹≈∫Á∂ ‘È
Â∂ ’ßÓ ’È È±ß Ó˜Ï± ¡Â∂ «‘ß√≈ Á≈
«Ù’≈ ‘∞ ß Á ∂ ‘ÈÕ ¡Ó∆’∆ Ï≈Ò
¡«Ë’≈∆ √ÓfiΩÂ≈ Á∆ BEÚ∆∫ Ú∑∂◊ß„
ÓΩ’∂ ‹≈∆ «¬’ «ÍØ‡ ¡È∞√≈ «ÚÙÚ
Á∂ «¬’ «Â‘≈¬∆ Ïæ«⁄¡ª Á∂ ÷Ú≈Ò∂
¿∞È∑ª 鱧 «‘ß√≈ Á∂ «Ù’≈ ‘؉ ÂØ∫ È‘∆∫
Ï⁄≈ Í≈¿∞∫Á∂¢Ï≈Ò «Ú’≈√ Ò¬∆ ’ßÓ
’È Ú≈Ò∆ ¡Ó∆’≈ ”⁄ √«Ê «ÚÙÚ
√ß√Ê≈ È∂ “√Ó≈Ò Ú≈¬∆√∂˜ «Ï◊ ‚z∆√”
Ȫ È≈Ò Íß‹ ‡≈ͱ¡ª Á∂ DD Á∂Ùª Á∂
A@ ÂØ∫ AB ¿∞Ó Á∂ F@@@ Ïæ«⁄¡ª
È≈Ò «¬ß‡«Ú¿± ’∆Â∆Õ «¬√ √Ú∂÷‰
”⁄ «¬‘ ◊æÒ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬∆ ‘À «’
Ïæ«⁄¡ª 鱧 Ù∞¡
± ≈Â∆ ÍÛ≈¡ ”⁄ C ◊∞‰≈
÷Â≈ ‘∞ßÁ≈ ‘À ÿ ¡Â∂ √Û’≈∫ Á≈
÷Â≈ «√æ«÷¡≈ ÂØ∫ Ú≈∫fi∂ «‘ ‹≈‰≈ ¡Â∂
Ó˜Á±  ∆ ’È Ò¬∆ Әϱ  ‘Ø ‰ ≈¢
⁄≈¬∆Ò‚
Îß ‚
«¬ß ‡ ÈÀ Ù ÈÒ
(√∆.¡À Î .¡≈¬∆.) ’«Ó¿± È ∆’∂ Ù È Á∂
«ÈÁ∂Ù’ Ï∂‡√∂ ¡À‚Ú‚√ È∂ Áæ«√¡≈
«’ Ó˜Á±∆ ’È Ú≈Ò∂ Ïæ«⁄¡ª Á∆
ÚæËÁ∆ «◊‰Â∆ ‘À≈È ’È Ú≈Ò∆ ‘À¢
√∆.¡ÀÎ.¡≈¬∆. Á∂ ÍzË≈È ¡Â∂ «ÒÔÈ≈Ó
◊Ø‚‚ È∂ Áæ«√¡≈ «’ ‹∂’ Ïæ«⁄¡ª
Á∆ Âµ’∆ Ò¬∆ Ï‘∞ ’ßÓ ‘Ø ⁄∞æ’≈ ‘À
Í ¡‹∂ Ú∆ √≈鱧 «¬’ ÒßÓ≈ ÍÀ‚≈ ÂÀ¡
’È≈ ÍÚ∂◊≈Õ «È¿±Ô≈’ ”⁄ √ßÔ∞’Â
≈Ù‡ Á∂ ÁÎÂ ”⁄ Ï≈Ò ¡«Ë’≈≈∫
”Â∂ ¡≈ÔØ«‹Â «¬√ ÍzØ◊≈Ó ”⁄ √≈«¡ª
È∂ Ïæ«⁄¡≈∫ Á∆ Â√ÔØ◊ √«ÊÂ∆ ”⁄ Á∞÷
‹Â≈«¬¡≈ ‘ÀÕ √ßÔ∞’ ≈Ù‡ ‹ÈÒ
√’æÂ Ï≈È ’∆ Ó±È È∂ Áæ«√¡≈ «’
√≈ȱ ß «¬√ «ÁÙ≈ ”⁄ «˜¡≈Á≈ ÂØ ∫
«˜¡≈Á≈ ’ßÓ ’È≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
Á√ßÏ B@AD
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
5 222 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content