close

Enter

Log in using OpenID

Beton Teknolojisi-2 [Uyumluluk Modu]

embedDownload
01.04.2014
BETON TEKNOLOJİSİ
GENEL
DERSİN AMACI
Yapılar dizayn edilirken çok çeşitli taşıyıcı
sistemler
kullanmak
mümkündür.
Avantajlarına göre, Türkiye’deki yapıların
yaklaşık %90’nında beton ana malzeme
olarak
kullanılmaktadır.
Çevremize
baktığımızda betonun ana malzeme olarak
kullanıldığı,
binalar,
yollar,
köprüler,
barajlar, santraller, istinat duvarları, su
depoları, limanlar, hava alanları, kent
mobilyaları vb. yapıları görüyoruz.
DERSİN AKIŞ ŞEMASI
Son derece yaygın olarak kullanılan ve bir
çok avantajlara sahip olan
betonun
kalitesine etki eden unsurların bilinmesi,
planlama, üretim ve kullanım aşamalarında
dikkate alınması son derece önemlidir.
Dolayısı ile bu derste:
a.
Betonu tanımak
b. Üretmek
c.
Test etmek
d. Değerlendirmek amaçlanmıştır.
BETON
Çimento, agrega (kum, çakıl), su ve
gerektiğinde katkı maddeleri karıştırılarak
elde edilen yapı malzemesine beton denir.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Beton karışım elemanlarını tanıma,
Çimento ve Çimento Deneyleri,
Agrega ve Agrega deneyleri,
Beton karışım hesabı,
Taze beton ve deneyleri,
Sertleşmiş beton ve deneyleri,
Test sonuçlarını değerlendirmek.
TARIHÇE
Betonun ilk bulunuşu 18. yüzyılın sonlarına kadar
uzanmaktadır.
İlk betonarme bina 1852 yılında yapılmıştır. Çimentoya ilk
patentin ise, aynı yıllarda alındığı tahmin edilmektedir.
Betonla ilgili ilk şartnameler ise, 1905 ve 1906 yıllarında
ABD ve Almanya’da çıkarılmıştır.
Türkiye’de ise ilk betonarme yapı 1920 yılında inşa
edilmiştir.
Fakat Betonun asıl gelişimi II. dünya savaşından sonraki
yıllara rastlamaktadır.
Halen günümüzde de hızla devam eden betonun
geliştirilmesiyle ilgili çalışmalarda betonun dayanımı,
kalitesi, uzun süredeki davranışı, döküm tekniği, bakım
tekniği, ekonomi, estetik, olumsuz şartlarda beton
dökümü, katkılarla özelliklerini geliştirme vb. konularda
çalışmalar yapılmaktadır.
1
01.04.2014
KALİTELİ BETON
1.
2.
Taze haldeyken kolay işlenebilirlik,
Sertleştiğinde yüksek dayanım ve
dayanıklılıkta olması.
Yani; iyi işlenebilen, sıkışmaya imkan
veren taşınma ve yerleştirme esnasında
ayrışmayan,
sertleştiğinde
yüksek
dayanım ve dayanıklılık gösteren beton
kaliteli betondur.
KÖTÜ BETON
Kötü beton; karışımına giren malzemeler
karıştırıldığında sulu, petekli bir görünümü
olan homojen olmayan ve oldukça boşluklu
yapıya sahip olan, testlerde düşük dayanım
gösteren ve zaman içinde dayanıklılığı az olan
bir malzemedir.
Çok ilginç olan bir şey vardır ki iyi veya
kötü
beton
üretmek
için
kullanılan
malzemelerin aynı olmasıdır.
O halde kötü betonu nasıl tanımlarız.
BETON MUKAVEMETINE ETKIYEN
FAKTÖRLER
BETONDAN BEKLENEN
ANA NİTELİKLER
TAZE BETON
olmalı
Taze beton sıcaklığı kontrol edilmeli
Agreganın en büyük boyutu donatı
durumuna uygun olmalı
Beton hacim sabitliğine sahip olmalı
Rötre (Büzülme) ve şişme sınırlı olmalı
İşlenebilir
SERTLEŞMİŞ BETON
Projede
öngörülen dayanımı güvenle sağlamalı
Dış etkilere dayanıklı olmalı
Temas edeceği sularda ve havada mevcut
kimyasallara dayanabilmeli
Donma-çözülme etkilerine dayanmalı
Islanma-kuruma etkilerine dayanmalı
Kendi içindeki (çimento ile agrega arasında)
reaksiyonlardan zarar görmemeli
SERTLEŞMİŞ BETONDA ARANAN
ÖZELLİKLER
Sertleşmiş betonda aranan temel husus
basınç dayanımıdır. Betonun birçok
özelliği de basınç dayanımı ile doğrudan
alakalıdır. Bunlar :
Dayanım,
Geçirimsizlik,
Aşınma dayanımı,
Yoğunluk,
Çarpma dayanımı,
Çekme dayanımı
Sülfatlı sulara karşı dayanıklılıktır.
2
01.04.2014
BETONUN ÜSTÜNLÜKLERİ
Hazırlanması kolaydır.
Döküldüğü kalıbın şeklini alır.
İstenilen boyutta tek parça yapılabilir.
Yangın, su, darbe vb. dış etkilere diğer yapı
malzemelerine göre daha dayanıklıdır.
Sertleştikten sonra mukavemeti yüksektir.
Betonda fare – böcek vb. haşereler
yaşayamaz.
Yapım süreleri kısadır.
BETON ÜRETIM SAFHALARı
Kullanılacak
malzemenin tespiti ve malzeme
deneylerinin yapılması
Karışım hesaplarının yapılması ve miktarlarının
belirlenmesi
Malzeme temini
Betonun hazırlanması
Taşınması
Yerleştirme
Bakım
BETONUN MAHSURLARI
Diğer yapı malzemelerine (Ahşap, çelik v.b.)
göre birim ağırlığı fazladır.
Yıkılmaları zordur. Ayrıca yıkımdan sonra
malzemeler tekrar kullanılmaz. Oysa ahşap
ve çelik yapılar yıkılsalar da malzemeleri
tekrar kullanılabilir.
Betona ek yapılması oldukça güçtür.
Ses ısı ve rutubeti geçirir.
BETONUN ANA BİLEŞENLERİ
Su
Agrega
Çimento
Katkı maddeleri (Gerektiğinde)
BETON SUYU
Çimentonun
hidratasyon yapabilmesi için beton
üretiminde mutlaka su kullanmak gerekir.
Çimentonun
hidratasyonu için gerekli su,
çimento ağırlığının yaklaşık dörtte biri
kadardır. Ancak suyun beton bileşiminde bir
görevi daha vardır. Betona akıcılık kazandırmak.
Bu nedenle beton bileşimine çimentonun
hidratasyonu için gerekenin 2-3 katı su
konmaktadır.
3
01.04.2014
BETON SUYU
YOĞURMA SUYUNUN
Su, betonda yoğurma suyu ve temas suyu olarak iki
temel rol oynar.
Suyun betondaki görevi;
Agrega nemini ayarlamak ve agrega yüzeyini
ıslatmak, dolayısı ile kompasite değerini (Bir betonun
veya
harcın
kompasitesi,
katı
maddelerin
doldurduğu gerçek hacmin, betonun görünen toplam
hacmine oranıdır. Kompasite, betonun birim hacim
ağırlığının, özgül ağırlığına bölünmesi ile de elde
edilebilir) yükseltmektir,
Beton yapımında karışıma katılan yoğurma
suyu:
çimentonun hidratasyonunu sağlar,
kum ve çakıl tanelerini ıslatır,
Karışımın işlenebilirliğini temin eder.
Hidratasyonu sağlamak.
Ancak; agrega yüzeylerini ıslatacak ve
çimentonun
hidratasyonunu
sağlayacak
miktardan fazla su kullanılması halinde,
kompasitenin ve mukavemetin azaldığı
görülmektedir.
Suyun bu gerekli miktardan az olmasının da
mukavemeti düşürmektedir.
Bunun için en büyük mukavemeti veren su
miktarına “Optimum Su Miktarı” denir. Bu
miktardan az veya çok kullanılmasının
mukavemete etkileri yapılan deneylerle
tespit edilmiş sonuçları aşağıdaki çizelgede
verilmiştir.
Uygulamada çimento miktarı sabit
alındığına göre mukavemetin büyük
olması su
miktarının az olmasına
bağlıdır.
Bunu sağlamak için de;
Optimum su miktarından fazla su
kullanmamak,
Optimum su miktarının az olmasını
temin etmek, gerekir.
SU MİKTARININ ETKİSİ
Optimum değere göre
su miktarı
% 10
% 20
% 20
% 30
% 100
eksik olması
eksik olması
fazla olması
fazla olması
fazla olması
Mukavemetteki
Azalma
% 10
% 60
% 30
% 50
% 80
Uygulamada
genellikle
betonun
yerleştirmesini kolaylaştırmak için fazla
miktarda su kullanmak yönüne gidilir. Az su
kullanılması nadir olduğundan genellikle su
miktarı arttıkça mukavemetin azaldığı
kabul edilir.
Zaten betonun basınç mukavemetini en çok
etkileyen su/çimento oranıdır. Bu sebeple
belirli amaçlar için kullanılacak olan beton
karışımlarının hesaplanmasında bu oran
önemli bir faktör olarak yer alır.
4
01.04.2014
TS 802 de (beton karışım hesap esasları
standardında) çizelge halinde su/çimento
(W/C)
oranının
basınç
mukavemeti
üzerindeki etkisi verilmiştir.
Su/Çimento
Dayınım Kg/cm2
0,40
0,50
0,55
0,65
0,70
0,80
0,90
1,00
360
295
265
210
190
150
125
100
YOĞURMA SUYUNUN ÖZELLİKLERİ
YOĞURMA SUYUNUN ÖZELLİKLERİ
Fazla kirli olmayan herhangi bir su betonda yoğurma suyu
olarak kullanılabilir. Beton üretiminde kullanılan en uygun
su içilebilir nitelikte olan sulardır. Yani içinde organik
maddeler, kil, silt gibi ince taneler, asit ve alkaliler,
kanalizasyon artıkları bulunmamalıdır. Deniz suyu beton
üretiminde kullanılabilir. Ancak tuzun beton elemanların
yüzeylerinde kristalleşmesi sonucu ıslaklıklar, çiçeklenme
meydana gelebildiği gibi, betonarme elemanlarda donatının
korozyonu ihtimali vardır. Bu nedenle betonarme
betonlarında deniz suyu kullanmaktan kaçınmalı, ön
gerilmeli
betonda
ise
deniz
suyu
kesinlikle
kullanılmamalıdır.
Suyun kalitesinden şüphe edildiğinde su tahlil edilebileceği
gibi, bu su ile üretilen çimento hamuru ve harçların
özellikleri (priz süresi, hacim sabitliği, mukavemet)
kalitesine güvenilir bir su kullanılarak üretilmiş çimento
hamuru ve harçların özellikleriyle karşılaştırılabilir.
YOĞURMA SUYU
Beton karma suyunda en tehlikeli faktör SO4iyonlarının bulunmasıdır. SO4- iyonları daha ziyade
MgSO4 şeklinde mevcut olup bu tuz, prizden önce
çimentonun serbest kireciyle birleşerek jips ve
Mg(OH)2 meydana getirir. Bu sebepten ötürü %1’den
fazla MgSO4 bulunan sular yoğurma suyu olarak
kullanılmamalıdır.
%3’ten fazla NaCl bulunan sulardan beton
mukavemetine etki ettiği ve azalttığı için beton
karma suyu olarak kullanılmamalıdır.
Deniz suyunun zararlı olması nedeniyle kullanılması
uygun görülmemekle beraber tuz miktarı limitin
altında olması halinde kullanılmasında bir sakınca
yoktur. %3’e kadar tuz ihtiva eden deniz suyu
donatısız betonda kullanılabilir.
Bu hususlar göz önüne alınarak beton imalinde
bazı tedbirler alınabilir.
TEMAS SUYU
Sertleşmiş beton büyük bir mekanik mukavemete
sahiptir ve dış zorlamadan ziyade
zararlı
maddelerin kimyasal tesiri ile tahrip olur. Temas
suyunun kimyasal etkisi aşağıdaki faktörlere
bağlıdır.
Suda mevcut zararlı maddelerin konsantrasyonu,
Betonun bünyesi ve bileşimindeki unsurların
oranı,
Kullanılan çimento ve agrega tipi,
Suyun betonla temas müddeti ve temas sahası.
Bataklık suları da mecbur kalınca kullanılabilir, ancak bu
sular tatlı sulara nazaran %10 kadar mukavemet
düşüklüğüne neden olur.
Karma suyunda bulunabilecek diğer maddeler; yağlar,
şeker ve alkollerdir. Şeker, çimentonun serbest
kireciyle birleşerek kalsiyum sakkarat teşkil eder ki, bu
madde betonun sertleşmesine mani olur. Bu sebepten az
miktarda dahi olsa şeker ihtiva eden sular beton
yoğurma suyu olarak kullanılmamalıdır.
Bütün bunlardan başka suların yapacağı tesir betonun
cinsine ve kullanılacağı yere göre değişir. Bu bakımdan
suyun sadece kimyasal analizi beton üzerine etkisi
hakkında kati hüküm vermez. Beton üzerinde mukavemet
deneylerinin yapılması uygundur.
Sonuç olarak, %1’den fazla SO4, %3’ten fazla NaCl,
organik madde, yağ, şeker, alkol ihtiva eden sular beton
yoğurma suyu olarak kullanılmamalıdır.
Betonun bozulma hızı, temas sathıyla orantılı
olduğundan sıkı bünyeli bir beton hazırlamakla temas
suyunun zararlı tesirleri azaltılabilir. Bu hal için
betona tras ilavesi uygun bir çözüm olabilir.
Betonun sudaki zararlı kimyevi maddelerle bozulması,
daha ziyade çimentonun sertleşmesi sırasında
meydana gelen serbest kirece bağlıdır. Bu bakımdan
düşük CaO muhtevalı kireçler uygun sonuç verirler.
Zira CaO muhtevasının artması serbest kirecin
artmasına sebep olur. Bu nedenle yüksek fırın
çimentoları ve traslı çimentolar normal portland
çimentolarına tercih edilir.
5
01.04.2014
Yağmur suyu, kondanse sular gibi yumuşak sular da
beton temas suyu olarak zararlıdırlar. Zira bunlar
beton içindeki kireci çözeceklerinden betonu tahrip
ederler.
Sert ve orta sert suların zararlı etkileri ise; ihtiva
ettikleri sülfat, magnezyum, klorür, nitrat, amonyum
vs. miktarlarına bağlı olarak değişir.
Asit karakterli temas suları da betonun bağlayıcı
maddelerinin çözünmesine ve beton iskeletinin ortaya
çıkmasına sebep olurlar. PH değeri 7 ile 6 arasında
olan sular hissedilir derecede, 6’dan küçük olanlar ise
betona çok şiddetli tesir ederler. Ayrıca nebati ve
hayvani
yağlar
betonun
kireci
tarafından
parçalandığından serbest hale geçen yağ asitleri
kireçle gevşek tuzlar teşkil ederler. İnce yağlar
betona nüfus ederek mukavemetinin düşmesine sebep
olurlar. Bu bakımdan yağlı sular temas suyu olarak
kullanılmamalıdır.
Bataklık suları ise, bitkilerin parçalanmasından
meydana gelen humus ve bataklıktaki prit’in
değişmesiyle meydana gelen FeSO4 dolayısıyla
zararlıdır. Zira FeSO4 Betona yine sülfat etkisi yapar.
Sülfatlar kireçle, hidrate olmuş C3A ile kalsiyum sülfat
alüminatları meydana getirirler. Beyaz iğneler halinde
olan bu kristaller önemli hacim genişliğine sebep olarak
betonun tahrip olmasına, parçalanmasına yol açarlar.
C3A miktarı düşük olan çimentolarla, traslı, cüruflu
çimentolar bu maksatla kullanılabilirler.
BETONUN BILEŞIMI
Sertleşmiş betonun hacminin %70 kadarını
agrega, geri kalan hacmi ise çimento hamuru
ve hava kaplar. Çimento hamurunun
mukavemeti
genelde
betonun
mukavemetinden yüksektir. Başka bir
deyişle
çimento
hamuruna
agrega
katıldığında
mukavemette
bir
azalma
olmaktadır. Bu olumsuz etkiye rağmen
mukavemet dışındaki aşağıda açıklanan bazı
koşullar agrega kullanılmasını zorunlu
kılmaktadır.
Agrega çimentodan ucuzdur.
Saf çimento hamurunda priz ve
sertleşme sırasında görülen rötre, şişme
gibi hacimsel hareketler agregada
görülmez. Bu nedenle betonda çimento
hamurundan daha az hacimsel hareket
olur.
Agrega, hava etkisine, kimyasal etkilere
ve aşınma etkisine karşı, çimento
hamurundan daha dayanıklıdır.
KIMYASAL KATKı MADDELERININ BETONDA KULLANıMı
BETON KATKı MADDELERI
Betonun taze ve/veya sertleşmiş haldeki
özelliklerini değiştirmek için karıştırma işlemi
sırasında betona, çimento kütlesinin %5’ini
geçmemek üzere, katılan organik veya
inorganik kökenli kimyasallar katkı maddesi
olarak adlandırılırlar.
Katkı maddeleri çoğunlukla beton karışım
suyuna katılır. Gereğinden fazla kullanıldığında
aksi
etkiler oluşturabileceği
gibi
yine
gereğinden az kullanıldığı taktirde hiç bir
faydası olmayabilir.
1960’a dek Betonda katkı maddelerinin kullanılması gereksiz
görülmüş. Sonrasında Beton kimyasal katkı maddeleri Betonun
vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Batı ülkelerinde üretilen
betonların % 50’sinden fazlasında katkı maddesi kullandığı
gözlemlenmektedir.
Kimyasal katkı maddelerinin kullanımı artık yaygınlaşmış
durumdadır. Katkısız beton üretimi pek tercih edilmeyen bir
durumdur. Fakat, uygulama gerektiği gibi yapılmaz ise, katkı
maddesinden iyi sonuç alınmaz. Karışım hesabı, üretimi ve kürü
yöntemlere uygun yapılmaz ise, betonun kalitesi katkı maddesi ile
iyileştirilemez.
Katkı maddelerinin amaç dışında bazı olumsuz yan etkileri de
vardır. Ayrıca beton katkı maddeleri kullanıldıkları betonda,
çimento ve ikincil bağlayıcı maddelerle ve aynı anda kullanılan
diğer kimyasal katkı maddeleriyle uyumsuzluk gösterebilirler. Bir
diğer sorun ise, katkı maddeleri genellikle çimento dozajının
yüzdesi olarak katılır ve sonuç alınmaya çalışılır. Onun için bu
oranlamaya dikkat edilmesi gerekir. Çünkü kimyasal katkılar ek
maliyet getiren öğelerdir. Bu nedenle beton teknolojisinde
kimyasal katkıları çok bilinçli kullanmak zorundayız.
6
01.04.2014
TS EN 206-1
BETON KATKı MADDELERI
Su azaltıcı/akışkanlaştırıcı katkı
Yüksek oranda su azaltıcı/süper akışkanlaştırıcı
Su tutucu katkı
Hava sürükleyici katkı
Priz hızlandırıcı katkı
Sertleşmeyi hızlandırıcı katkı
Priz geciktirici katkı
Su geçirimsizlik katkısı
Priz geciktirici/su azaltıcı/akışkanlaştırıcı katkı
Priz geciktirici/yüksek oranda su azaltıcı/süper
akışkanlaştırıcı
Priz hızlandırıcı/su azaltıcı/akışkanlaştırıcı katkı
Antifreez katkıları
Bu Standard, yerinde döküm ve ön yapımlı yapılar ile
binaların ve inşaat mühendisliği
yapılarının önyapımlı
yapısal elemanlarında kullanılan betonları kapsar.
Beton, şantiyede hazırlanmış beton, hazır beton veya ön
yapımlı beton elemanlar için tesiste imâl edilmiş beton
olabilir.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Beton
Çimento, iri agrega, ince agrega ve suyun, kimyasal ve
mineral katkı da ilâve edilerek veya edilmeden
karıştırılmasıyla oluşturulan ve çimentonun hidratasyonu
ile gerekli özelliğini kazanan malzeme.
Bu Standard da,
aşağıda verilenlerle ilgili şartlar
belirlenmiştir :
Betonun bileşen malzemeleri,
Taze
ve sertleşmiş beton özellikleri ve bunların
doğrulanması,
Beton birleşim oranları için sınırlar,
Beton özellikleri,
Taze betonun teslimi,
İmalât ve kontrol işlemleri,
Uygunluk kriterleri ve uygunluk değerlendirmesi.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Taze beton
Betonun, karıştırma işlemi tamamlandıktan sonra, seçilen
metotla sıkıştırılabilir haldeki durumu.
Hazır beton
Kullanıcı olmayan şahıs veya kuruluş tarafından
hazırlanarak taze halde iken teslim edilen beton. Bu
standardda aşağıda verilenler de hazır beton olarak kabul
edilir :
Kullanıcı tarafından şantiye dışında hazırlanan beton.
Şantiyede, kullanıcı haricindeki kişi veya kuruluşlarca
hazırlanan beton.
Sertleşmiş beton
Katılaşmış durumdaki, belirli seviyede dayanım kazanmış
beton.
Ön yapımlı beton mamul
Son kullanılacağı yer dışında dökülen ve küre tâbi tutulan
beton mamul.
Şantiyede hazırlanan beton
Beton kullanıcısı tarafından, sadece kendi kullanımı için
şantiyede hazırlanan beton.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Tasarlanmış beton
Gerekli özellikler ve ilâve karakteristiklerin imalâtçıya
tarif edildiği ve imalâtçının bu özellikllerle ilâve
karakteristiklere uygun betonu temin etmede sorumlu
olduğu beton.
Tarif edilmiş beton
Kullanılacak bileşen malzemeler ve karışım oranlarının
imalâtçıya
tarif edildiği ve imalâtçının bu karışım
oranlarına sahip betonu temin etmede sorumlu olduğu
beton.
Standarda göre tarif edilmiş beton
Betonun kullanılacağı yerde geçerli standardda verilen
karışım oranlarıyla tarif edilen beton.
Normal beton
Etüv kurusu durumdaki birim hacim kütlesi ( yoğunluğu ),
2000 kg/m3'ten büyük, 2600 kg/m3'ten küçük olan
beton.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Hafif beton
Etüv kurusu durumdaki birim hacim kütlesi ( yoğunluğu ),
800 kg/m3'ten büyük, 2000 kg/m3'ten küçük olan beton.
Hafif beton, betonda kullanılan agreganın bir kısmı veya
tamamı hafif agrega olarak imal edilir.
Ağır beton
Etüv kurusu durumdaki birim hacim kütlesi ( yoğunluğu ),
2600 kg/m3'ten daha büyük olan beton.
Yüksek dayanımlı beton
Basınç dayanım sınıfı C50/60 'dan daha yüksek olan
normal beton veya ağır beton ve basınç dayanım sınıfı
C50/55' den daha yüksek hafif beton.
7
01.04.2014
TERIMLER
VE
TARIFLER
Beton grubu
İlgili özellikleri arasında güvenli ilişki kurulan ve bu
ilişkinin kayda geçirildiği karışım oranlarına sahip beton
grubu.
Bir metreküp beton
EN 1230-6'da tarif edilen işleme uygun olarak sıkıştırılmış
halde bir metreküp hacim işgal eden taze beton miktarı.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Transmikser
Kamyon şasisi üzerine monte edilmiş, betonu homojen
şekilde karıştırma ve teslime (boşaltmaya) uygun beton
karıştırıcısı.
Karıştırmalı taşıyıcı
Genellikle kamyon şasisi üzerine monte edilmiş ve
hazırlanmış taze betonu, taşınma süresince homojenliğini
bozmadan karıştırmaya uygun ekipman.
Karıştırmasız taşıyıcı
Betonu, Madde 3.1.17'de tarif edilen şekilde, fakat
karıştırmaksızın taşımada kullanılan ekipman, damperli
kamyon veya taşıma kovası.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Harman
Karıştırıcıda ( mikser ) bir işlem döngüsüyle imâl edilen
veya sürekli karıştırıcıdan bir dakikalık sürede boşaltılan
taze beton miktarı.
Yük
Bir araçta taşınan ve bir veya daha fazla harmandan
meydana gelen beton miktarı.
Teslim
Taze betonun imalâtçı tarafından teslim edilme işlemi.
TERIMLER
VE
TARIFLER
Mineral katkı
Betonun bazı özelliklerini iyileştirmek veya betona özel
nitelikler kazandırmak amacıyla kullanılan ince öğütülmüş
malzeme.
Agrega
Betonda kullanıma uygun taneli mineral malzeme.
Agregalar, doğal, yapay veya daha önce yapıda kullanılmış
malzemelerden tekrar kazanım yoluyla elde edilmiş
olabilir.
Kimyasal katkı
Taze veya sertleşmiş betonun bazı özelliklerini
değiştirmek üzere, karıştıma işlemi esnasında betona,
çimento kütlesine oranla az miktarlarda ilâve edilen
malzeme.
Normal agrega
EN 1097-6'ya uygun olarak tayin edilen etüv kurusu tane
birim hacim kütlesi 2000 kg/m3 - 3000 kg/m3 arasında
olan agrega.
TERIMLER
TERIMLER
VE
TARIFLER
Hafif agrega
EN 1097-6'ya uygun olarak tayin edilen etüv kurusu tane
birim hacim kütlesi ≤ 2000 kg/m3 veya EN 1097-3'e
uygun olarak tayin edilen etüv kurusu yığın ( boşluklu )
birim hacim kütlesi ≤ 1200 kg/m3 olan mineral esaslı
agrega.
Ağır agrega
EN 1097-6'ya uygun olarak tayin edilen etüv kurusu tane
birim hacim kütlesi ≥ 3000 kg/m3 olan agrega.
Çimento ( Hidrolik bağlayıcı )
Su ile karıştırıldığında, hidratasyon reaksiyonları ve
işlemleriyle priz alarak sertleşebilen hamur meydana
getiren ve sertleştikten sonra dayanım ve kararlılığını su
içerisinde bile sürdürebilen öğütülmüş inorganik malzeme.
VE
TARIFLER
Toplam su içeriği
Karışım suyu, agreganın bünyesinde ve yüzeyinde bulunan
su, hamur şeklinde kullanılan mineral katkı ve kimyasal
katkı içerisinde bulunan su, betona buz ilave edilmesi veya
buharla ısıtma yoluyla giren suların toplamı.
Etkili su içeriği
Taze beton bünyesinde mevcut toplam su miktarı ile
agrega tarafından emilen su miktarı arasındaki fark.
Su / çimento oranı
Taze betonda etkili su içeriğinin, çimento kütlesine oranı (
kütlece ).
8
01.04.2014
TERIMLER
VE
TARIFLER
BETON TEKNOLOJİSİ
Karakteristik dayanım
Dikkate alınan hacimdeki betonda belirlenecek bütün
dayanım değerlerinden, bu dayanım altına düşmesi
beklenen oranın %5 olduğu dayanım değeri.
ÇİMENTOLAR
Sürüklenmiş hava
Genellikle yüzey aktif katkı maddesi kullanılarak, karışım
esnasında taze beton içerisinde tasarlanarak oluşturulan,
10 µm-300 µm arasında çapa sahip küre veya küreye yakın
şekilli mikroskopik hava kabarcıkları.
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÇULLU
Hapsolmuş hava
Betonda, plânlanarak oluşturulanlar ( sürüklenen ) dışında
oluşan hava boşlukları.
Fırından çıkan ve hava ile ani soğutulan koyu
gri renkli çimento klinkeri bu haliyle suya karşı
hassas değildir, yani su ile birleşerek
sertleşmez. Klinker ince öğütülmek suretiyle
hidrolik özelliğini kazanır. Yalnız başına,
öğütülen klinker su ile ıslatılınca hemen
sertleşir.
Çimento:
Yaklaşık %70 kalker, %30 kil karışımının 1400
0C’de pişirilip, erken priz yapmasını önlemek için
%2~6 oranında alçı taşı (CaSO4-2H2O) ilave
edilerek öğütülmesi sonucu elde edilen su ile
ıslatıldığında hidratasyon olayı sonucu sertleşen
ve bir daha yumuşamayan hidrolik bağlayıcılara
çimento denir.
Alçı taşı hızlı
sertleşmeyi (priz başlama
süresini) bir miktar geciktirmek (1-2 saat) için
katılır.
ÇİMENTO ÜRETİMİ
ÇİMENTONUN ANA BİLEŞENLERİ
Çimento hammaddeleri yüksek sıcaklıkta pişirilme
esnasında kalkerin ayrışması sonucu kireç (CaO) kilin
ayrışması sonucu kil mineraline bağlı olarak silis (SiO2)
Alümin (Al2O3) ve Demir Oksit (Fe2O3) ortaya çıkar.
Bu ortaya çıkan öğeler asit ve bazik durumlarına göre
birbirleriyle birleşerek portland çimentolarının ana
bileşenlerini oluştururlar.
Pişirilme esnasında oluşan 20 civarındaki eriyikden en
önemlileri bu dördüdür ve çimentonun yaklaşık % 95’ini
oluşturur.
9
01.04.2014
ÇİMENTONUN ANA BİLEŞENLERİ
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Çimentonun kullanıldığı yapı türüne ve bölge iklimine
göre farklı özelliklerde olması arzu edilir.
Örneğin; normal bir yapı için uygun olan çimento, bir
deniz yapısı için uygun olmayabilir.
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Özgül Ağırlık: Özgül ağırlık, ağırlığın hacme
bölünmesiyle bulunur. 1m3 betonun bünyesine
girecek çimentonun kg olarak belirlenmesi için
gereklidir. Bileşiminde mineral katkılar bulunan
çimento özgül ağırlıkları 2.95~3.05 gr/cm3
civarındadır.
Portland
çimentolarında
ise
3.05~3.15 gr/cm3 civarındadır.
Dozaj: Yerine dökülmüş ve sıkıştırılmış bir
metreküp betondaki çimentonun kilogram
cinsinden miktarıdır.
Çimentoların İnceliği:
Çimento ne kadar ince olursa o kadar çok su ihtiyacı
olacaktır.
Taneler inceldikçe daha büyük ısı açığa çıkacaktır.
İnceliğin artması üretim masraflarını artırır, özelliklerini
olumsuz yönde etkiler. Fakat, betonun dayanımını artırır.
Çimento inceliği arttıkça erken yaşta mukavemet artar.
Su kusma olayı azalır fakat, rötrenin ve çatlamaların
artmasına neden olur.
Ortam neminden çok etkilenir ve kolay bozulur.
Priz süresi kısalacağından bunu önlemek için alçıtaşı miktarı
artırılması gerekir.
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Çimentoların İnceliği:
Çimento taneleri ne kadar küçükse incelik o kadar fazladır
denir.
Çimentolar
çapı
90
mikron
olan
eleklerden
elendiğinde elek üstünde kalan miktarın %14 den fazla
olmaması istenir. Hidratasyon olayı sonunda, yüksek
dayanımlar
elde
edilmesi
çimento
tanelerinin
aktif
olmalarına bağlıdır. Aktiflik çimentonun ince öğütülmesiyle
gerçekleşir.
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Priz:
Çimentonun su ile reaksiyona girmesi sonucu
başlayan katılaşma olayına denir.
Priz Süresi: Standartlara göre priz başlangıcı, 1
saatten az ve 10 saatten çok olmamalıdır. Daha
erken veya geç priz
maddeleri kullanılabilir.
alması
istenirse
katkı
Ayrıca çimento sıcaklığı artarsa priz hızlanır.
Sıcaklık düşerse priz süresi uzar, fazla su kullanma
priz süresinin uzamasına sebep olur.
10
01.04.2014
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Hidratasyon Isısı: Bağlayıcı maddeler su ile reaksiyon
esnasında ısı açığa çıkarırlar. Buna hidratasyon ısısı denir. Bu
ısıyla betonun sıcaklık derecesi artar, bazı durumlarda da bu
ısı çok yüksek boyutlara ulaşır. Bu durum, beton özelliklerine
olumsuz etki yapacağından istenmez. Özellikle kütle
betonlarında (örneğin baraj seti) beton dökümünün hızlı bir
şekilde yapılması iç sıcaklığı yükseltir. Dozajın yüksek olması
da betonun sıcaklık derecesini artırır. Sıcaklık betonun
büzülerek çatlamasına ve geçirimli olmasına sebep olur.
Hidratasyon ısısını azaltmak için, beton karışımına girecek
malzemeleri gölgede saklamak, beton karma suyuna buz ilave
etmek, günün serin saatlerinde özellikle akşam üzeri ve gece
beton dökmek hidratasyon ısısının azaltılması için
alınabilecek tedbirler arasında sayılabilir.
RÖTREYE
SEBEP OLAN ETKENLER
Çimento hamurunda kapiler (su emme) ve jel suyu miktarının
değişmesi rötreye sebep olur.
Çimento miktarı arttıkça rötre artmaktadır.
Beton bünyesindeki su kaybı zamanla arttığından rötre olayı
bu kayba paralel artmaktadır.
Rötre sonucu oluşan çatlaklar önlenmezse her türlü sular
beton bünyesine girerek donatının korozyona uğramasına
sebep olur.
Betonun bileşimine giren agrega iyi ayarlanırsa az boşluklu
beton elde edilir ve gereğinden fazla çimento kullanılmaz.
ÇİMENTO ÇEŞİTLERİ
PORTLAND ÇİMENTOSU: Portland çimentoları çimento klinkeri
ve alçı taşı ile birlikte öğütülerek elde edilir veya çimento
klinkeri alçı taşı ve ağırlıkça % 10 puzolanik madde ile birlikte
öğütülerek elde edilen hidrolik bağlayıcılardır. Puzolanlar
tras, cüruf gibi maddeler olup kendi başlarına bağlayıcılık
özelliği olmayan ancak ince öğütüldüklerinde rutubetli
ortamda ve normal sıcaklıkta puzolanik madde kalsiyumoksit
ile birleşerek bağlayıcı özellik taşır. Puzolanların doğal ve
yapay olanları vardır.
TS EN 17-1 a göre Portland çimentoları 5 ana sınıfa ayrılır.
CEM I
Portland çimentosu
CEM II
Portland-kompoze çimento
CEM III
Yüksek fırın cüruflu çimento
CEM IV
Puzolanlı çimento
CEM V
Kompoze çimento
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Hacim Değişikliği ve Rötre: Çimento su ile temas edince
hidratasyonun oluşmasıyla çimento hamuru hacminde azalma
olur. Bu olaya büzülme veya plastik rötre denir.
Su kaybını artıran faktörler rötreyi de artırırlar. Hacim
büzülmesinin gerçekleşmesi önlenmezse plastik rötre beton
yüzeyinde ince çatlaklar oluşturur. Bu çatlakların oluşmasını
önlemek için, buharlaşmayı veya su kaybını en alt düzeyde
tutmak gerekir.
ÇİMENTOLARIN ÖZELLİKLERİ
Çimento
Katkı Maddeleri: Çimentolara belli
oranlarda katılan ve betonun özelliklerini
değiştiren maddelere katkı maddeleri denir.
Katkı maddeleri kullanılarak soğuk veya sıcak
havada beton dökülebilir. Daha az su
kullanarak beton dayanımı artırılabilir. Erken
veya geç priz yapması sağlanabilir. Dış
tesirlere dayanıklı beton
vb. uygulamalar
yapılabilir.
TS EN 197-1’DEKI DEĞIŞIK ÇIMENTO TIPLERINE GÖRE
ÇIMENTONUN BILEŞEN MALZEMELERI ŞU ŞEKILDEDIR:
Ana
bileşen, (örn. Portland çimentosu
klinkeri);
Đkinci ana bileşen, (örn. uçucu kül, yüksek
fırın cürufu, kalker, silis dumanı); (majör
katkılar)
Minör ilave bileşen, (örn. uçucu kül, yüksek
fırın cürufu, kalker, doğal puzolan)
Priz
ayarlayıcı, (örn. kalsiyum sülfat;
alçıtaşı).
Kimyasal katkılar, (örn. pigmentler, hava
sürükleyici katkılar).
11
01.04.2014
ĐKINCI ANA BILEŞENI BELIRTEN HARFLER ISE ŞÖYLEDIR:
ÇIMENTO TANıMLAMASı
S- granüle yüksek fırın cürufu;
D- silis dumanı;
P- doğal puzolan;
Q- doğal kalsine puzolan;
V- silissi uçucu kül;
W- kalkersi uçucu kül;
T- pişmiş şist;
M- yukarıdakilerden ikisi veya daha fazlası
L- kalker
TS EN 197-1'E GÖRE ÇIMENTO TÜRLERI
TS EN 197-1'E
ÇİMENTO MEKANİK VE FİZİKSEL
ÖZELLİKLERİ
GÖRE
ÇIMENTO TÜRLERI
TRASLI ÇİMENTOLAR
Tras (Puzolan): Puzolanların kendi başlarına
bağlayıcılık özelliği yoktur. Fakat başka
bağlayıcılarla (kireç veya çimento) karıştırılınca
bağlayıcılık özelliği kazanır. İçinde fazla
miktarda koloidal elemanlar (özellikle silis
alümin) bulunur. Puzolanların doğal ve yapay
olanları vardır. Doğal puzolana tras ismi
verilmektedir.
Pişmiş kil, uçucu kül, yüksek fırın cürufu belli
başlı yapay puzolanlardır.
Puzolanlarda en fazla silisyumdioksit (SiO2)
bulunmaktadır. Kalsiyumoksit (CaO) ise yaklaşık
%4 oranında içinde bulunur.
12
01.04.2014
TRASLI ÇİMENTOLAR
Aktif volkanik tüfler gibi traslarla normal
portland çimento klinkerinin belli oranlarda, bir
miktar alçı taşı ile karıştırılarak ince öğütülmek
suretiyle elde edilen hidrolik bir bağlayıcıdır.
Su
altı
betonlarında,
tünellerin
iç
kaplamalarında, temel inşaatlarında ve baraj
inşaatları gibi kütle beton gereken inşaatlarda
kullanılabilir.
UÇUCU KÜLLÜ ÇİMENTOLAR
Ağırlıkça karşılıklı %10-30 oranında uçucu kül %70-90
oranında
TS
19’a
uygun
portland
çimentosunun
karıştırılmasından ve portland çimentosu klinkerine bir
miktar alçı taşı ilave edilip karışımın birlikte öğütülmesiyle
elde edilen hidrolik bir bağlayıcıdır.
Uçucu küller beton karışımda şu şekilde kullanılabilirler,
Çimentonun
belli oranda azaltılarak yerine uçucu kül
kullanılması
İnce agrega belirli oranlarda azaltılarak yerine uçucu kül
kullanılması
Hem ince agrega hem de çimentonun belirli oranlarda
azaltılarak yerine uçucu kül kullanılması şeklindedir.
Türkiye'de termik santrallerden yılda atık madde olarak 8,5
milyon ton civarında uçucu kül elde edilmektedir. Uçucu külün
bir bağlayıcı ile birlikte katkı maddesi olarak kullanılması
neticesinde puzolonik özelliğinden dolayı mukavemeti
arttırdığı ve maliyeti de önemli ölçüde azalttığı tespit
edilmiştir.
CÜRUF ÇİMENTOLARI
Ağırlıkça %85 oranına kadar granüle yüksek
fırın cürufu ile Portland çimentosu klinkerinin
bir miktar alçı taşı ile birlikte öğütülmesiyle
elde edilir. Bunlar:
Sülfatlı Cüruf çimentosu,
Demirli Portland çimentosu,
Sorel çimentosu,
Beyaz Portland çimentosu,
Alüminli çimentolar.
RENKLİ ÇİMENTOLAR
Beyaz çimentoya %1-5 arasında daha
ziyade
metal
oksitlerden
oluşan
pigment’lerin ilave edilmesi ile elde edilir.
Sarı renk için demir oksit hidratesi,
Kırmızı, için demir oksit, Yeşil için
kromoksit, Mavi için lazurite, Siyah için
Magnetik demir oksit, Beyaz için titan
oksit katılır.
BEYAZ ÇİMENTO
Bir portland çimento çeşidi olan bu tip
çimentoda demiroksit (Fe2O3) çok az
miktarda bulunur.
Fe2O3’ün çok az miktarda olmasından
dolayı rengi beyaz olan bu çimento
özellikle mimarı ve estetik işlerde
kullanılır.
DİĞER ÇİMENTOLAR
a) Harç çimentosu: %40 oranında PÇ ile puzolonik
maddelerin veya taş unu gibi dolgu maddelerinin bir
miktar alçı taşı ile birlikte öğütülmesiyle elde edilir.
Daha çok duvar ve sıva haçları gibi mukavemetin
önemli olmadığı işlerde kullanılır.
b) Sorel çimentosu: Sorel çimento klinkeri ile MgCl
çözeltisinin testere unu veya herhangi bir mineral
agrega ile karıştırılmasıyla elde edilen bir hidrolik
bağlayıcıdır. Bunlarda silis, alümin ve demir oksit
miktarları çok düşüktür. Sorel çimentosu, özel amaçlı
bir çimento olup ateşe dayanıklı panellerin üretiminde,
statik elektriklenmeden oluşabilecek kıvılcım tehlikesi
alan yerlerde, cephaneliklerde ve cephane üretimi
yapan fabrikalarda, piroteknik işletmelerinde
kullanılmaktadır.
13
01.04.2014
DİĞER ÇİMENTOLAR
c) Yüksek alüminli çimentolar: Normal portland
çimentosu gibi üretilir. Sadece kil yerine alümin
bakımından zengin boksit kullanılır. Bileşimleri ve
özellikleri
bakımından
Portland
çimentosundan
farklıdır. Bileşimi %40 CaO, %40 Al2O3 ve az miktarda
Fe2O3 ve SiO2 den oluşur. Sülfatlı suların etkisine
karşı çok dayanıklıdır.
PUZOLANLı ÇIMENTOLARıN CEM I (PORTLAND
ÇİMENTOSU)’NA GÖRE ÜSTÜNLÜKLERI
Bu
çimentoların kimyasal mukavemetleri yüksektir.
Zararlı sulardan daha az etkilenirler.
Puzolanlı
çimentolarda
hidrotasyon
esnasında
meydana gelen ısı miktarı çok daha azdır. Bu sebeple
baraj gibi kütle beton inşaatlarında ve sıcak
havalarda beton dökümü işlerinde tercih edilir.
Bu çimentolarla geçirimliliği daha az olan beton ve
harç elde edilir.
Bu çimentolarla donmaya karşı daha dayanıklı beton
elde edilir.
Puzolanların çimentoya karıştırılması ile bağlayıcı
maddelerin maliyeti azalır.
PÇ
DA
ARANAN ÖZELLIKLER
Çimentonun
su ile reaksiyon sonucu aşırı genleşme
yapmaması arzu edilir.
Çimento mukavemetinin yüksek olması arzu edilir.
Priz süresinin normal olması arzu edilir.
Ayrıca betonun erken yada geç mukavemet
kazanması, hidrotasyon ısısının az veya çok olması
ve kimyasal etkilere dayanıklı olması arzu
edilebilir. Bu durumda çimentonun inceliği,
kimyasal bileşimi ve katılan alçıtaşı miktarlarıyla
istenilen özellikte üretim yapılabilir.
ÇİMENTO ŞARTNAMELERİ
Türkiyede çimento ile yapılacak deneylerde alınacak sonuçların
standartlara uygunluğunu belirleme bakımından şartname değerleri
şöyle ifade edilmiştir.
PUZOLANLı ÇIMENTOLARıN SAKıNCALARı
Puzolanların
çimentoya karıştırılması ile mekanik
mukavemetleri
ilk
günlerde
azalır.
Son
mukavemetleri bakımından diğer çimentolardan farkı
yoktur.
Puzolanlı
çimentolar soğuk havada kullanılmaya
elverişli değildirler.
Puzolanlı çimento kullanılarak üretilen betonlarda
gerekli muhafaza şartlarının daha uzun müddet
tatbik edilmesi gerekir.
ÇİMENTO ÇEŞİTLERİ VE
KULLANILDIKLARI YERLER
PORTLAND ÇİM. 325 (PÇ 325)
Katkılı Portland Çim. 325 KPÇ 325
Normal yapı işleri
PORTLAND ÇİM. 400 (PÇ 400)
Yüksek Başlangıç Dayanımı, Kalıp alma süresini kısaltma ve
soğuk havada beton dökme imkanı
PORTLAND ÇİM. 500 (PÇ.500)
Çok yüksek başlangıç dayanımı kalıp alma süresinin daha fazla
kısaltılması, donma derecesine yakın soğukta beton dökme
imkanı. Yüksek hidratasyon ısısı nedeniyle kütle beton
dökümüne elverişli değildir. Fiyatı daha yüksek.
YÜKSEK FIRIN CÜRUF ÇİMENTO
a)Demir Portland Çim. (DPÇ325)
b)Cüruf Çim. 325 (CÇ 325)
Özellikle büyük kitleli yapı elemanları için elverişli. Cüruf
çimentosu 325 betona az zarar veren zararlı sular (asit etkili
zeminler) içindeki yapı elemanlarına uygun. Soğukta beton
dökmeye elverişli değildir.
TRASLI ÇİMENTOLAR
Uzun zaman rutubetli olarak muhafaza edilebilecek yapı
elemanları. Örneğin: Temeller, istinat duvarları, kazıklar,
barajlar, kanallar bentler için elverişli, süratle kuruma eğilimli,
soğukta beton dökmeye elverişli değildir.
14
01.04.2014
ÇİMENTOLARIN DEPOLANMASI
Üretim merkezlerinde torbalanmış çimentoların depolanma şartları ve
depolanma süreleri mukavemetini olumsuz yönde etkileyebileceği için
depolanma önemlidir.
Çimentolar depolanırken şu hususlara dikkat edilmelidir.
Akarsu ve su birikintisi olan yerlerden uzak olmalıdır.
Depo döşemelerinin yüksek olması ve duvarlarda nem bulunmaması ayrıca
depo içinin havasız olmaması gerekir.
Açıkta bulunacak çimentoların üzeri ve çevresi hava almayacak şekilde
naylonla kapatılmalıdır.
Depolarda istifler duvardan en az 10 cm. uzakta torbalar arasında
boşluklar kalmayacak şekilde yapılmalı ve 12 sıradan fazla üst üste
konulmamalıdır.
Büyük depolarda istiflenecek çimentolar cinslerine göre ayrı ve ilk gelen
önce kullanılacak şekilde istiflenmelidir.
Beton döşeme üzerine çimentolar ahşap ranza kullanılarak istiflenmeli,
üzerleri branda bezi ile örtülerek bir miktar kireç tozu serpiştirilmelidir.
Çimentoların depolanmasında bekleme süreleri Portland çimentolarında;
3 ay olması halinde %10 - 20, 6 ay olması halinde
%20- 30 kadar
mukavemetlerini kaybedileceği dikkate alınmalıdır.
Küçük şantiyelerde çimento ambarı yapılmayacak ise çimentolar ahşap
ranza üzerine istiflenip üstleri ve altı yağmur geçirmeyen örtü ile örtülüp
su ve rutubetten korunmalıdır.
ÇİMENTO DENEYLERİ
Normal kıvam deneyi,
Prize başlama ve sona erme sürelerinin tayini,
Çimento yalancı prizinin tayini,
Çimento hacim sabitliği deneyi,
Kaynatma deneyi,
Soğuk su deneyi,
Çimento özgül ağırlığının tayini,
Hacim genleşmesi tayini,
Çimento inceliği tayini,
Eğilme ve çekme mukavemet tayini,
Basınç mukavemet tayini,
Özgül alan tayini,
Hidratasyon ısısı tayini,
Kuru çimentonun çözülme ısısının tayini,
Hidrate olmuş çimentonun asitte çözülme ısısının tayini,
AGREGALAR
BETON TEKNOLOJİSİ
AGREGALAR
AGREGA
Kum, çakıl, kırmataş, curuf gibi çeşitli
büyüklükteki taneli malzemelere agrega
denir. Agregalar bağlayıcılar yardımıyla
beton yapımında kullanılırlar ve betonun
yaklaşık %70-75’ini oluştururlar.
Agregaların özellikleri kendisinden yapılan
betonun özelliklerine de aynen yansır. Yani
kendi özellikleri iyi olan agrega ile yapılan
betonun özellikleri de iyi olur.
AGREGA ÇEŞİTLERİ
Agregalar doğada, doğal olarak bulundukları
gibi iri taş parçalarının konkasör adı verilen
taş kırma makinalarında kırılması sonucunda
da elde edilebilirler.
Konkasörde elde edilen agreganın irisine
kırmataş incesine de kırma kum denir.
Kırmataş ve kırmakum’a mıcır adı verilir.
15
01.04.2014
MICIR NUMARALARI VE ÇAPLARI
Mıcır
1 No
2 No
3 No
4 No
Üzerinde kaldığı
elek çapı (mm)
4
12
24
30
Geçtiği en küçük
elek çapı (mm)
12
24
30
40
DERE AGREGALARı
Akarsu yataklarındaki agrega ocakları en çok rastlanan
ve genellikle en fazla arzu edilen kaynaklardır. Çünkü :
Parçalar genellikle yuvarlaktır.
Akıntı dolayısıyla agregalar ufalanmakta ve uygun bir
granülometriye sahip olmaktadır.
Sürüklenme sırasında meydana gelen aşınmalar zayıf
parçaların ufalanarak kısmen elenmesini sağlamaktadır.
Doğal agregalardan en iyi malzemeler derelerden elde
edilendir. Bunlar, temiz düzgün tanelerden oluşur.
Kompasiteleri yüksek olduğundan beton dayanımına
etkileri fazladır.
TERAS AGREGALARı
Yamaç birikintileri dik ve yüksek yamaçlardan kayan
ve kopan kaya parçalarının dip kısımda birikmesiyle
meydana gelir.
ÇıKARıLDıKLARı YERE GÖRE SıNıFLANDıRMA
Akarsu yatakları,
Deniz,
Buzul,
Teras agregası olarak gruplandırılır.
DENIZ AGREGALARı
Bunlar tekdüze taneli ve genellikle ince
malzemelerdir. Deniz kenarındaki midye,
istiridye kabukları bazı durumlarda sorun
çıkarırlar. Bunlar agreganın yerleşmesini
güçleştirir. Tane dayanıklılığını düşürür, bazen
de düşük dayanımlı taneler oluştururlar.
BUZUL AGREGALARı
Buzul
depoziteleri
kuzey
paralel
dereceleri
ile
yüksek
rakımlarda
bulunmaktadır.
Bunlar,
buzul
depoziteleri, gerçek ve nehir buzul
depozitleri olmak üzere ikiye ayrılırlar.
Gerçek buzul depoziteleri akarsu
hareketlerine maruz kalmadıklarından
çok fazla üniformluluk gösterirler.
Dolayısıyla beton
agregası olarak
kullanılmaya elverişli değildirler. Nehir
buzulu depozitelerinde ise, genellikle
uygun agrega malzemesi elde edilebilir.
16
01.04.2014
BIRIM AĞıRLıKLARıNA GÖRE SıNıFLANDıRMA
a) Hafif Agregalar:
b) Ağır Agregalar:
c) Normal Agregalar:
AĞıR AGREGALAR
İhtiyaca göre ağır beton elde etmek için kullanılırlar. Birim
ağırlıkları 2,8 ton/m3 ten büyüktür. Örneğin, doğal ağır
agregalar arasında barit, manyetit, hematit, limonit
sayılabilir. Yapay ağır agregalara ise, demir ve çelik hurdasını
örnek verebiliriz.
BOYUTLARıNA GÖRE SıNıFLANDıRMA
a) İnce agregalar (kum):
b) İri agregalar (çakıl ):
c) Karışık (Tüvenan) Agregalar:
HAFIF AGREGALAR
Birim ağırlığı 2,4 ton/m3 ten küçüktür ve hafif beton elde
etmek için kullanılırlar. Bu agregaları sünger taşı, (Ponza
bims), volkan tüfleri, diyatamit, yüksek fırın cürufu, ve
genleştirilmiş kil, perlit, şist vb. isimler altında sıralayabiliriz.
NORMAL AGREGALAR
Birim ağırlıkları 2,4-2,8 ton/m3 arasında olan agregalardır.
Uygulamada en çok kullanılan agrega çeşididir.
İNCE AGREGALAR (KUM)
Doğal kum, kırma kum veya bunların karışımından
elde edilen 4 mm çaplı elekten alta geçen
malzemelerdir.
17
01.04.2014
İRI AGREGALAR (ÇAKıL )
Kırmataş, çakıl veya bunların karışımından elde
edilen ve 4 mm çaplı eleğin üstünde kalan
malzemelerdir.
AGREGALARDA ARANILAN ÖZELLİKLER
sert, sağlam aşınmaya dayanıklı su
etkisiyle yumuşamayan ve dağılmayan, donmaya karşı
dayanıklı olmalıdır.
Çimento bileşenleriyle zararlı bileşikler meydana
getirmemeli
ve
donatının
korozyona
karşı
korunmasını tehlikeye düşürmemelidir.
Tane büyüklükleri ve dağılımı kullanım amacına uygun
olmalıdır.
Agregaların şekilleri ve yüzey dokusu iyi olmalıdır.
Çakıllarda ana kaya az boşluklu olmalıdır.
Çakıllarda yabancı madde oranı olarak, toprak % 5,
kömür % 1, Kil ise ; iri agregada % 0,25 , ince
agregada % 5, Silt ise,%1 den fazla olmamalıdır.
Agregalar,
KARıŞıK (TÜVENAN) AGREGALAR
Doğal agrega ocağından doğrudan doğruya elde
edilen elenmemiş ince ve iri agrega karışımıdır.
Standartlar ve şartnameler zorunlu kalmadıkça
karışık agrega kullanılması istenmemektedir.
AGREGA STANDARTLARI
Tane Şekli: 8 mm üzerindeki yassı ve uzun
taneler ağırlıkça %50’den çok olmalıdır.
Tanenin en büyük boyutunun küçük boyutuna
oranı 3’den büyük olan tanelere kusurlu tane
denir
Tane Dayanımı: Bilyeli tamburla 100 dönüş sonunda
ağırlıkça max %10, 500 dönüş sonunda max %50 olacak
(TS EN 1097-2).
Organik Kökenli Maddeler: Sodyum Hidroksit ile
yapılan deneyde sıvı rengi sarı, kahve rengi veya
kırmızı olmayacak (TS EN 1744-1).
Dona Dayanıklı: (Sodyum Sülfat) İnce agregalarda max
% 15 kaba agregalarda max %18 (TS EN 1367-1).
Sertleşmeye Zarar Veren Maddeler: Şeker, mika ve
çözünen tuzlar mevcut olmayacak (TS 706 EN
12620+A1 ). İnce agrega ile yapılan betonun basınç
dayanımı, karşılaştırılmalı beton basınç dayanımının
%85’inden
daha
düşükse,
agregada
betonun
serleşmesine zarar veren maddeler bulunduğu
varsayılır
Yıkanabilir Maddeler: 63 mikron elekten geçen 0/4 mm
arası max %4, 1/4 mm arası max %3, 2/8 mm arası
max 24/63 mm arası max %0.5 (TS EN 933-10 ).
18
01.04.2014
AGREGALARIN POROZİTE VE NEM DURUMU
Kükürtlü Bileşenler: SO3 olarak saptanan sülfat
miktarı max %1 (TS EN 1744-1). Kükürtlü Bileşenler
(alkali sülfatları, jips ve anhidirit gibi) betona
zararlıdır.
Çeliğe Zarar Veren Maddeler: Suda çözülen klorürler
klor olarak saptandığında, max %0.2 olacak (TS EN
1744-1 ).
Alkali Agrega: Alkali hidroksit ile reaksiyona girebilen
silisli mineraller (kristobatit, tiridimit, opal vb. taşlar
opalli kumtaşı, obsidiyen, çakmaktaşı vb) bulunmayacak
(TS-2517).
DOYGUNLUĞUNA GÖRE AGREGA TANELERİ
Kaba
agrega
tanelerinin
boşluklarının
(porozitesinin)
az
olması
bu
tanelerin
mukavemetinin genelde yüksek bir değer almasına
sebep olur.
Porozitenin yüksek olması ise,
agreganın
donmaya
ve
çevre
etkilerine
dayanıklılığını azaltır. Agregaların % 12 den az su
emmesi normal kabul edilir. Boşluklu malzemelerin
donmaya karşı dayanıklı olması için doyma
derecelerinin % 80 den küçük olması gereklidir.
AGREGANıN RUTUBET DURUMU
kuru taneler: Bünyelerinde hiçbir şekilde su
olmayan tanelerdir.
Kuru yüzeyli taneler: Tane yüzeyi tamamen kuru
fakat, tanelerin içindeki boşluklarda bir miktar su
bulunan tanelerdir.
Doygun kuru yüzeyli taneler: Yüzeyleri tamamen
kuru fakat tane içindeki boşlukların tamamen suyla
dolu olduğu tanelerdir.
Tamamen ıslak taneler: Hem tane yüzeyleri ıslak
hem de içindeki bütün boşlukları suyla dolu olan
tanelerdir.
Tam
AGREGALARIN BİRİM AĞIRLIKLARI
Birim ağırlık bilinen bir hacmi dolduran ağırlığın o
hacme oranı şeklinde tanımlanabilir. Birim ağırlık:
a. Sıkışık birim ağırlık
b. Gevşek birim ağırlık olmak üzere iki çeşittir.
Hacmi belli olan birim ağırlık kaplarından biri alınır.
Belli değilse su ile doldurularak hassas bir şekilde
belirlenir. Gevşek birim ağırlığı belirlenecekse malzeme
hacmi bilinen kaba herhangi bir sıkıştırma yapmadan
yerleştirilir. Daha sonra kap ile birlikte tartılır ve dara
düşülür. Ardından tartılan ağırlık hacme bölünerek
gevşek birim ağırlığı bulunmuş olur. Sıkışık birim
ağırlık bulunurken ise, kap üç safhada ve her safha için
25 kez şişlenerek doldurulur ve kap ile birlikte
tartılarak dara düşülür. Ardından tartılan ağırlık hacme
bölünerek sıkışık birim ağırlığı bulunmuş olur.
Aşağıdaki faktörler birim ağırlık deneyi sonucunu
etkiler.
Granülometrinin
uygun
olmaması
boşluğu
artıracağından birim ağırlığı düşük olur.
Sıkışık
birim ağırlıkta sarsma veya şişleme
uygulanacağından birim ağırlık değeri büyük çıkar.
Özgül ağırlık ne kadar büyükse birimdeki ağırlık
artacağından birim ağırlıkta artacaktır.
19
01.04.2014
AGREGALARIN ÖZGÜL AĞIRLIĞI
ÖZGÜL AĞıRLıK DENEY DÜZENEĞI
Agregaların özgül ağırlığı (ÖA) gerçek
birim hacmine karşılık gelen ağırlığı olarak
tanımlanır. Agregaların özgül ağırlığı
beton karışım hesaplarının yapılması için
gereklidir.
ÖA= W1 / (W1+W2-W3)
W1 : Numunenin ağırlığı
W2 : Su ile dolu ölçü kabının ağırlığı
W3 : İçine numune konmuş, su dolu kabın
ağırlığı
AGREGALARıN DONMAYA KARŞı
DAYANıKLıLıKLARı
Amaç agregaların donmaya karşı dayanıklı olup
olmadığını saptamak için deney yapılır.
NaSO4 (Sodyum Sülfat) çözeltisi ile, Dondurma
yöntemi uygulayarak Agregaların donmaya karşı
mukavemetleri saptanır.
AGREGALARıN MEKANIK ÖZELLIKLERI
Mekanik mukavemetleri yüksek olan agregalar ile üretilen
betonların da mukavemeti yüksek olur. Mekanik mukavemetin
kontrolü için en uygun yol basınç mukavemetini ölçmektir.
Agregaların basınç mukavemetleri betona göre oldukça
yüksektir. Beton mukavemeti normal dayanımlı betonlar için
maksimum 250 kgf/cm2, yüksek dayanımlı betonlar için, 500
kgf/cm2 iken agrega dayanımı çeşitlerine göre 3500
kgf/cm2 ye kadar çıkabilmektedir.
AGREGALARDA GRANÜLOMETRI
(TANE BÜYÜKLÜĞÜ DAĞıLıM)
Agrega yığınında bulunan tanelerin oranlarının belirlenmesine
granülometri denir. Kaliteli yani, yüksek mukavemetli beton
üretebilmek için agrega boyutları çok önemlidir. Bunun için
granülometrik bileşim bulunmalıdır. Bulunan değerlere göre
en az boşluklu beton için hangi agregadan hangi oranda
alınacağı belirlenir. Agregada en büyük tane miktarı “D” ile
gösterilir. Dmax seçiminde çeşitli kriterler vardır. D` yi
mümkün oldukça büyük almamız gerekir. Böylece karışıma
giren su ve çimento miktarı azalır ve mukavemet artar.
Yığın içindeki agregada değişik büyüklükte taneler vardır.
Biz granülometri yoluyla bu tanelerin yığın içindeki oranlarını
belirleriz. Agrega tanelerinin oranları betonun özelliklerine
önemli bir derecede etkir. Bu yüzden granülometriyi tespit
ereriz, standartlarla karşılaştırırız. Şayet uygun değilse
çeşitli yöntemlerle granülometriyi uygun hale getiririz.
AGREGALARıN MEKANIK ÖZELLIKLERI
Bilyeli tamburla 100 dönüş sonunda ağırlıkça max
%10, 500 dönüş sonunda max %50 olacak (TS EN
1097-2).
Agregaların basınç mukavemeti için çelik bir silindir
içine bir miktar iri agrega yerleştirilir, basınç
uygulanır ve ufalanma miktarı ölçülür.
Türkiye’de yaygın olarak kullanılan yöntem Los
Angeles deneyi ile agregalardaki aşınmanın
saptanmasıdır. Los Angeles aleti içine agrega ile
birlikte çelik toplar standart şekilde atılır 100 ve
500 devir sonucu ufalanmalara bakılır. 100 devir
sonucu ufalanma % 10 dan az ise ve 500 devir
sonucu ufalanma % 50 den az ise beton yapımı için
uygun olduğuna karar verilir.
20
01.04.2014
AGREGALARA ZARARLı MADDELERIN ETKISI
Bağlayıcının ayrışmasına,
Bağlayıcının
genişleyerek
betonun
parçalanmasına,
Bağlayıcının
genişleyerek
betonun
kabul
edilebilir sınırdan fazla derecede çatlamasına,
Çimento hamuru ve agrega arasında yapışmayı
engelleyerek geçiş bölgesindeki mukavemetin
zayıf olmasına,
Agregalardaki yumuşak ve mukavemeti zayıf
tanelerde beton mukavemetinin zayıf olmasına
sebep olabilirler .
Bu sebeple bu problemlerle karşılaşmamak için
agregalara ilgili deneyler yapılarak uygun
oldukları
taktirde
beton
yapımında
kullanılmalıdır.
AGREGA DENEYLERİ
Agregalardan numune alma
Fiziksel özelliklerinin belirlenmesi için yapılan
deneyler
Mekanik özelliklerinin belirlenmesi için
yapılan deneyler
Agrega içinde, betona zarar veren (zararlı)
maddelerin belirlenmesi için yapılan deneyler
BÖLGEÇ HAZNESINE DÖKÜLEN AGREGAYı IKIYE AYıRıR. BIR
KıSMı ALıNıR DIĞER KıSMı ATıLıR BU ŞEKILDE DENEY IÇIN
GEREKLI NUMUNE MIKTARıNA KADAR NUMUNE AZALTıLARAK
AGREGALARDAN NUMUNE ALıNMASı
Agrega deney için agrega ocağından veya hazır
yığından numune alınır. Numune alınırken, ocağın veya
yığının mümkün mertebe çok yerinden yığını temsil
edecek şekilde homojen numune alınmaya çalışılır.
Numuneler deneyde kullanılacak miktarlardan fazla
alınır. Daha sonra bu miktarlar bölgeç veya çeyrekleme
yöntemleriyle azaltılır. Deney için yeteri kadar miktara
azaltılan numuneler alınarak deney yapılır.
ÇEYREKLEME YÖNTEMINDE NUMUNE BIR KÜÇÜK YıĞıN HALINE
GETIRILIR SONRA 4 E BÖLÜNÜR . KARŞıLıKLı IKI KıSMı ATıLıR.
SONRA KALAN KıSıM TEKRAR YıĞıN HALINE GETIRILIR . TEKRAR DÖRDE
BÖLÜNÜR KARŞıLıKLı IKI ÇEYREK ATıLıR BU ŞEKILDE DENEYDE GEREKLI
NUMUNE BULUNANA
BULUNUR.
KADAR
DEVAM
EDILEREK
GEREKLI
MIKTAR
ALıNıR.
ELEK SISTEMLERI
Türkiye’de Yaygın Olarak Kullanılan Kare Delikli
Elek Sistemi (TS 706 EN 12620 )
Bu sistemde elek göz açıklıkları:
(125), (90), (63), (31.5), (16), (8), (4), (2), (1),
(0.5) ve (0.25) mm. dir.
21
01.04.2014
AGREGALARDA GRANÜLOMETRI
(TANE BÜYÜKLÜĞÜ DAĞıLıM)
Agrega yığınında bulunan tanelerin oranlarının belirlenmesine
granülometri denir.
Kaliteli yani, yüksek mukavemetli beton üretebilmek için agrega
boyutları çok önemlidir. Bunun için granülometrik bileşim
bulunmalıdır. Bulunan değerlere göre en az boşluklu beton için
hangi agregadan hangi oranda alınacağı belirlenir. Agregada en
büyük tane miktarı “D” ile gösterilir. Dmax seçiminde çeşitli
kriterler vardır. D` yi mümkün oldukça büyük almamız gerekir.
Böylece karışıma giren su ve çimento miktarı azalır ve mukavemet
artar.
Tane Büyüklüğü Dağılımı Tayini İçin Gerekli Min.
Deney Numunesi Miktarları
En Büyük Tane
Büyüklüğü (mm)
0,25
0,5 1
4
8
16
32 63
Deney Numunesi
Miktarı (kg)
0,5
0,5 0,5 0,5 2
2
8
10 20
2
Yığın içindeki agregada değişik büyüklükte taneler vardır. Biz
granülometri yoluyla bu tanelerin yığın içindeki oranlarını
belirleriz. Agrega tanelerinin oranları betonun özelliklerine önemli
bir derecede etkir. Bu yüzden granülometriyi tespit ederiz,
standartlarla karşılaştırırız. Şayet uygun değilse ilerdeki
konularda belirtilen yöntemlerle granülometriyi uygun hale
getiririz.
Elek Sarsma Makinesi ve Elekler
AGREGANıN TANE BÜYÜKLÜĞÜ DAĞıLıMı
DENEYININ YAPıLıŞı
Deney için malzeme TS 706 EN 12620+A1 ‘ye uygun
olarak alınır.
Numune 105 ± 5 derece etüvde değişmez ağırlığa
gelinceye kadar kurutulur (24 saat).
Etüvden çıkarılan numune oda sıcaklığına gelinceye
kadar bekletildikten sonra, 0.1 gr duyarlılıktaki
terazide tartılır.
Daha sonra analizi için en üst eleğe boşaltılır.
Elek sarsma makinası 10 dk. çalıştırılır. Sonra
eleklerde malzeme kalmayacak şekilde temizlenir.
Her elek üzerinde kalan malzeme tartılarak sonuçlar
Tabloda gösterilir.
AGREGA ELEK ANALIZI SONUÇLARı
AGREGA İNCELIK MODÜLÜNÜN HESAPLANMASı
Elek analizi deneyi sonucu her elek üzerinde kalan agregaların yığılımlı
ağırlık yüzdeleri toplanarak yüze (100) bölünmesi ile incelik modülü
(İM) bulunur (Tablo da 5.sütuna karşılık gelir).
Tablodaki değerlere göre incelik modülü şöyle hesaplanır.
İM= 0+20+36+55+74+83+95+98 = 461/100 = 4,61 şeklinde bulunur.
İM=
Kümülatif Kalan % (Toplam) 461
=
= 4,61
100
100
Not : En son tepside kalanların toplanmayacağı unutulmamalıdır.
TS 802’ye göre en büyük tane çapı 32 mm olan beton agregası için
incelik modülü 3,30 ile 5,48 arasında değişmektedir.
22
01.04.2014
İNCELIK MODÜLÜNÜN YORUMLANMASı
GRONULÜMETRI SıNıR DEĞERLERI
İncelik modülü sıfır ile granülometri
deneyinde kullanılan elek sayısı arasında
değerler alabilir. Yani yukarıdaki örnekte 0
ile 8 arasında olabilir. incelik modülü sonucu
şu şekilde yorumlanır. Değer büyükse elekler
üzerinde kalan malzeme çoktur. Yani malzeme
iridir. Değer küçükse malzemenin çoğu
eleklerden geçmiştir. Yani malzeme incedir.
GRANÜLOMETRI EĞRILERININ ÖZELLIKLERI
Sürekli
artan eğrilerdir. Yatay kısımları
olabilir
(bir
elekte
hiç
malzeme
kalmamışsa) fakat azalan kısımları olamaz.
Granülometri eğrileri üst sınıra yakınsa
daha çok ince, alt sınıra yakınsa daha çok
iri malzemeye sahiptir denilir.
Farklı
iki agreganın granülometrilerini
bulup (A) ve (B) şeklinde grafiklerini
çizsek, daha sonra bu malzemelerden
belirli
oranlarda
alıp
bileşimin
granülometrisini bulsak, eğri A ve B
eğrileri arasında çıkar.
“R” INCELIK MODÜLÜ = 4,74
“D” INCELIK MODÜLÜ = 5,86
“R” DEN % 60
“D”DEN % 40 ISE,
“Z” NIN INCELIK MODÜLÜ
Z= [4,74.(60/100)]+ [5,86.(40/100)]
Z= 2,844+2,344 = 5,188 ŞEKLINDE BULUNUR.
GRANÜLOMETRISI BILINEN İKI AGREGANıN KARıŞTıRıLMASıNDAN
OLUŞAN 3. AGREGANıN GRANÜLOMETRISININ BULUNMASı.
Granülometrisi bilinen iki agrega sınıfı karıştırıldığında
oluşan agrega yığınının granülometrisi kendini oluşturan iki
sınıf agreganın granülometrilerinden hesaplanabilir.
Granülometrisi bilinen iki sınıf agrega R ve D olsun ve biz
bu karışımdan oluşacak sınıfa “Z” sınıfı diyelim ve “Z”
sınıfının granülometrisini hesaplayalım. Karışımdaki “R”
agregasının oranı (r /100) ile, “D” agregasının oranı
(d/100) ile gösterilirse,
Z = [R. (r /100)] + [D. (d/100)] den granülometri bulunur.
“R” agregasından % 60 “D” agregasından % 40 oranında
kullanarak yeni karışımın granülometrisini hesaplayalım.
GRANÜLOMETRI SıNıR EĞRILERININ YORUMLANMASı
Granülometri deneyinden sonra Dmax belirlendikten
sonra o karışımın Dmax’a göre mukayese edileceği sınır
eğrisi sınırlarına bakılır. En büyük tane çapına (Dmax’a)
göre sınır eğrileri (8),(16),(31.5) ve (63) mm şeklindedir.
A, B, C, diye verilen sınır eğrilerinde B,C arası bölgede
çıkan granülometriye kullanılabilir denir. Fakat A, B arası
istenilen karışımdır. Yani en uygun granülometriyi
verecektir.
Karışım sonucu çizilen eğrinin büyük bir kısmı bölge
içinde kalırsa karışım yine kullanılabilir. Fakat önemli
işlerde bölge dışına çıkan kısım için tedbir alınması
tavsiye edilir.
Karışımın çizilen eğrisinin bölge değiştirmemesi ani çıkış
iniş yapmaması ve sınır eğrilerine paralel gitmesi istenir.
Bütün bunlar en az boşluklu betonu elde etmek içindir.
23
01.04.2014
STANDARDA UYMAYAN KARıŞıMıN STANDART HALE
GETIRILMESI
Kaliteli bir beton üretebilmek için granülometrinin önemini
vurgulamıştık. Bir yığında bulunan agregalar çok ender
olarak granülometriye uygundur. Genellikle elek analizi
yapılarak uygunluğuna karar verilir. Agregalar genellikle
birkaç sınıf halinde depolanır. Depolanan bu agregalardan
ne oranda kullanılarak beton yapılacağına değişik
yöntemler kullanarak karar verilir.
Bazen olur ki bu agregalarla uygun granülometri
bulunamayacağına karar verilebilir. Bu durumda yığına
farklı bir agrega katılması da gerekebilir. Granülometrik
karışımın standartlara uygun hale getirilmesi için birçok
yöntem vardır. Bunlardan incelik modülü yöntemi ve
deneme yanılma yöntemleri incelenecektir.
“A” VE “B” SıNıR EĞRILERININ INCELIK MODÜLLERI 5,48 VE 4,2 ŞEKLINDEDIR.
“R” AGREGASıNıN INCELIK MODÜLÜ 3,94, “D” AGREGASıNıN INCELIK MODÜLÜ
ISE 5,98 OLARAK HESAPLANıR VE KARıŞıMıN INCELIK MODÜLÜ SEÇILIR. BIZ 4,8
SEÇELIM.
KK
4,8
R+D
= [R. (R /100)] + [D. (D/100)]
= [3,94. (R /100)] + [5,98. (D/100)]
= 100 DÜR.
D
=100-R ISE
4.8
= 3,94.R/100 + 5,98 (100-R/100)
2,04 R = 118 = 57,8 ≅ 58 ALıNıR. R= % 58 ⇒ D = 100-58=% 42
İNCELIK MODÜLÜ YÖNTEMI
Dmax seçilerek seçilen Dmax için şekil
(Granülometriden)
sınır
değerleri
alınır
(Granülometri sınır değerleri grafiğinden) ve
bu sınır değerleri için incelik modülü hesaplanır
alt ve üst sınır için ayrı ayrı. Daha sonra bu
sınırlar arasında kalacak şekilde karışım için
bir incelik modülü seçilir. Seçilen bu incelik
modülü için, karışım oranları tekrar belirlenir.
Örnek olarak granülometrik bileşimi uygun
olmayan “R” ve “D” agregaları için incelik
modülü yöntemiyle uygun karışım oranlarını
bulalım.
R AGREGASıNDAN % 58 D AGREGASıNDAN % 42 ŞEKLINDE
KARıŞıM HAZıRLADıK Mı INCELIK MODÜLÜ 4,8 OLACAKTıR. BU
ŞEKILDE KARıŞıMı TEKRAR DÜZENLEYELIM.
24
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
3
File Size
991 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content