close

Enter

Log in using OpenID

Datum - Saffet Erdoğan

embedDownload
Datum
 Farklı datumlar haritalanacak yeryüzü bölümüne
bağlı olarak geoide göre değişik elipsoid
oryantasyonları (referans elipsoid) kullanırlar. Amaç
seçilen elipsoide göre en doğru koordinatlama
yapmaktadır.
 Yeryüzünde yapılan ölçümler geoid yüzeyinin gerçek
ölçümleridir. Ancak yerküre yüzeyine oturtulan
elipsoid ise matematiksel modeldir. Dolayısı ile
ölçümlerin seçilen elipsoide göre tekrar
hesaplanması gerekir
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
1
Datum
 Türkiye’de 2001 yılına kadar 1/25.000, 1/50.000 ve 1/100.000 ölçekli
topografik haritalar Avrupa Datumu‐1950 (European Datum‐1950:
ED‐50) sisteminde üretilmiştir.
 ABD’nin geliştirdiği ve 1973 yılından itibaren kullanılmaya
başlayan NAVSTAR GPS (Navigation Satellite Timing and
Ranging/Global Positioning System) ile WGS‐84 (World Geodetic
System) datumunda koordinatların elde edilmesi yaygınlaşmıştır.
 2002 yılından itibaren WGS‐84 sisteminde üretimine geçilmiştir.
 Ulusal ağların yer merkezli, yer sabit ortak bir global datumda
ifade edilebilmesi için oluşturulan CORS‐TR (TUSAGA AKTIF)
sisteminde kullanılan datum giderek yaygınlaşmaktadır.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
2
Harita Projeksiyonları
“Harita projeksiyonları dünya yüzeyinin yada bir
parçasının düz bir yüzey üzerinde görüntülemesi
işlevini yerine getirir.
Bir proje için seçilen projeksiyon amaca uygun
olarak seçilmelidir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
3
Neden Projeksiyon?

Tutarlı bir koordinat sistemine ihtiyaç
Dünyanın yuvarlak ve haritaların düz olması
Haritalarda;

•
•
•
•
Nesneler arasındaki mesafeleri
Objelerin alanlarını,
Objeler arasındaki yönleri,
Ölçekleri belirlemek için kullanılır.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
4
Neden Projeksiyon?
Harita projeksiyonları, küresel bir şekle sahip dünyayı 2 boyutlu
bir yüzeye dönüştürme yaklaşımlarıdır.
Bu esnada mutlaka bazı distorsiyonlar meydana gelecektir
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
5
Neden Projeksiyon?
 Gerçek dünya nesnelerinin, belirli bir koordinat sistemi ile mümkün olan en az




bozulma ile geoid yüzeyinden düzlemsel bir yüzeye aktarılması ile haritalar oluşur.
Meridyen ve paralellerden ibâret olan coğrafî sistem,bir küre ya da elipsoid üzerine
kolayca çizilebilir. Fakat küre yüzeyindeki bütün ayrıntıların bir düzlem üzerine
geometrik bağıntılarda hiç bir bozulma olmadan geçirilebilmesi mümkün değildir.
Bu bozulmalar uzunlukta, açıda ve alanda olmak üzere üç grupta toplanmaktadır.
Bu düzlem üzerine yeryüzünün bir parçasını mümkün olduğu kadar az hata ile
nakledebilmek için çeşitli Projeksiyon (izdüşüm) sistemlerinden faydalanılır.
İzdüşüm sistemlerinde esas; yer yuvarlağı üzerinde tasarlanmış enlem‐boylam
dâireleri ile var olan ayrıntıları, o sistemde yapılacak haritaların kullanılma
maksatlarına en uygun düşecek şekilde en az hatalı olarak bir yüzey üzerine
geçirmektir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
6
Neden Projeksiyon?
 Projeksiyon yüzeylerinin elipsoide/küreye teğet olduğu bölgelerin yakın
çevresinde bozulmalar(deformasyonlar) minimumdur. Teğet nokta ya da
dairelerden uzaklaştıkça deformasyonlar büyür.
 Bu nedenle, projeksiyonu yapılacak bölgenin yer üzerindeki coğrafi
konumu, seçilecek projeksiyon yüzeyinin cinsini ve konumunu
belirlemekte önem taşır. Örneğin; ekvatoral bölgeler için normal
konumlu silindir uygun iken herhangi bir paralel kuşak boyunca uzanan
bölgeler için konik projeksiyon yüzeyi deformasyonların büyümemesi
için yararlıdır.
 Eğik konumlu düzlem projeksiyonlar ise elipsoid/küre içindeki küçük
alanların projeksiyonları için kullanılabilir. Meridyen üzerinde uzanan
bölgeler için en uygun projeksiyon yüzeyi transversal konumlu
silindirdir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
7
Projeksiyonların Önemi
 Haritalar CBS için temel veri kaynaklarıdır.
– Farklı haritalar
– farklı projeksiyonlar
– farklı yerel koordinatlar
 Dünyanın kavisli şekli/eğriliği önemli bir çalışma
alanını oluşturmaktadır.
 Bu çalışmalar neticesinde dünyanın şekline ait
yaklaşımlar farklı projeksiyonların da ortaya
çıkmasına neden olmaktadır.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
8
Harita Projeksiyonlarının Temel Özellikleri
 Şekil - Konformal Projeksiyonlar
 Alan – Eşit Alan Projeksiyonları
 Mesafe – Eşit Mesafe Projeksiyonları
 Yön - Azimutal Projeksiyonlar
 Ölçek – Hiçbir projeksiyonda tamamen ölçek
korunamaz.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
9
PROJEKSİYON TİPLERİ
4 Sınıfta toplanabilir:
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
10
Silindirik Projeksiyonlar
 Küresel yüzeyin silindir üzerine izdüşümünün
alınması
Meridyenler eşit aralıklarla,
paraleller eşit olmayan
aralıklarla yerleştirilmiştir.
Ölçek, ekvator çizgisi boyunca
doğrudur. Şekil ve ölçek
distorsiyonları kutuplara
gidildikçe artar.
Ekvator , Kenya, Malezya gibi
ekvator ve tropik bölgedeki
ülkeler için iyi seçimdir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
11
Silindirik Projeksiyonlar
Mercator –en
fonksiyonel
silindirik
projeksiyon
Gerhardus Mercator
Gerhard Mercator:
Terrestrial globe,
Ø 41 cm, 1541
Flaman Kartograf Gerhardus
Mercator tarafından icat
edildi -1569
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
12
Konik Projeksiyonlar
Conic
(iki standart paralel)
- Küresel yüzeyin bir
koni üzerine
izdüşümünün alınması.
State Plane
Conic
(tek standart paralel)
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
13
 Boylamlar düz bir çizgi halinde bir noktada birleşir




ancak birleşme noktası kutup ya da başka bir nokta
olabilir.
Boylamlar arasındaki açısal mesafe koni sabiti karda
bir sabitle düşürülür.
Enlemler, boylamların birleşme kontalarında
konsantrik yaylar halindedir.
Enlemler boylamlarla dik açı yaparak kesişirler
Her enlem boyunca bozulma sabittir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
14
 Basit uygulaması ve kendi içindeki sabit bozulma
deseni nedeni ile bölgesel ve ülke düzeyindeki
haritalamalarda çokça tercih edilirler. Özellikle iki
boylam ya da boylamların uzak olduğu iki boylam
arasındaki alanların haritalanmasında kullanılırlar
(örnek Rusya ve ABD).
 Öte yandan tüm dünya haritalaması için uygun
projeksiyonlar değildirler.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
15
Azimutal Projeksiyonlar
- Küresel yüzeyin bir düzlem üzerine izdüşümünün alınması.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
16
•Düzlem üzerine izdüşüm
alınmıştır.
•Alan korunur, merkezi
noktasından hareketle yönler
doğrudur.
•Yarımküre, ekvatoryal, ortalama
enlem, kutup bölgeleri
•Tüm yönlere doğru yayılım
gösteren bölgeler için uygundur.
Örn., Asya ve Pasifik Okyanusu
•Navigasyon amaçlı olarak ve
tematik haritalarda tercih edilir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
17
Azimutal Projeksiyonlar
Kapsam - Dünya;
Ekvatoryal/ortalama
enlem/Polar
Merkezden ölçülen mesafeler
doğrudur; merkezden
uzaklaştıkça diğer özelliklerdeki
distorsiyon artar.
Merkezden başlayarak uçuş
(havayolu) mesafelerinin
gösterilmesinde faydalıdır.
Sismik araştırmalar ve telsiz
çalışmalarında kullanışlıdır.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
18
Universal Transverse Mercator (UTM)
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
19
Universal Transverse Mercator (UTM)
•84N (kuzey) enleminden başlayıp
80S (güney) enlemine kadar dünyayı
6 derece genişliğinde 60 dikey zona
ayırır.
•Zonlar, 180. Meridyenden başlayarak
doğuya doğru numaralandırılır.
•He bir zon 8 derecelik enlemlere
sahip bölümlere ayrılır
• Her bir zon için Doğu (merkezi
meridyenden) ve Kuzey (ekvatordan)
belirlenmiştir.
•UTM projeksiyonunda alan, mesafe
ve şekil iyi bir biçimde korunmuştur.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
20
Mercator Projeksiyonu
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
(Şekil Korunur)
21
Mollweide Projeksiyonu (Alan korunur)
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
22
“All maps lie flat, therefore all maps lie”
– Tüm projeksiyonlar şekil ve/veya boyut ve/veya
–
–
–
–
alan’da bozulmaya sebep olur
Konform projeksiyon şekli korur fakat boyutu
korumaz
Equivalent/Equal alan projeksiyon gerçek alanla
orantılı olarak şekli bozar
Şişmemiş balon üzerindeki kare şekli balon
şişirildikten sonra hala kare midir?
HAYIR!
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
23
Bazı hatırlatmalar!
 Orta enlemlerde (Doğu‐Doğu Batı yönünde) haritalama: Konik




(Lambert Conformal)
Kuzey‐Güney doğrultusunda haritalama: Silindrik (Transverse
Mercator)
Tüm dünya: Azimutal (Lambert Equal Area) uygundur.
Örnek: Merkator projeksiyonuna göre yapılmış bir Türkiye
haritasında, ülkenin en güneybatı ve en kuzeybatı noktası arasındaki
kuş uçuşu uzaklık gerçekte 1697 km iken, haritadan 2187 km olarak
belirlenir. Bunun nedeni bu projeksiyon yönteminin navigasyon amaçlı
olarak (açı koruyan projeksiyonlar) geliştirilmiş olmasıdır.
Buna karşın atlaslarda alan koruyan projeksiyonlar kullanılır. Bunu
nedeni projeksiyon kavramını bilmeyenlerin ülkelerin, karaların,
denizlerin büyüklüklerini haritadan karşılaştırırken yanlış bilgi sahibi
olmalarını önlemektir.
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
24
Ortodrom-Löksodrom
 Navigasyonal araç
olarak özel amaçlı
projeksiyon
 İki nokta arasındaki
düz bir doğru bir
rota verir
Doç. Dr. Saffet ERDOĞAN
25
Tomurcuk derdinde olmayan ağaç, odundur.!”
Elden geldiği kadar kaç kötü arkadaştan, Kötü ahbâb kötüdür, en zehirli
yılandan. Yılan zehir akıtıp, insanı candan eder, Ama kötü arkadaş, can ve
imandan eder.
26
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
5
File Size
2 941 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content