close

Enter

Log in using OpenID

Ders-6 Analiz Evresi ve Sistem Analizi Modeli

embedDownload
1

Analiz evresi bilişim sisteminin bel kemiğidir.

Yazılım sisteminin nasıl olacağina karar verilmesi için bu evrenin
çok dikkatli şekilde planlanması ve yürütülmesi gerekir.

Analiz evresinin temel amacı, yeni kurulacak sistemden neler
beklendiğini, bu sistemin ne yapması gerektiğinin ve sistemi
kullanacak olan tüm bireylerin ne istediğinin araştırılarak ortaya
çıkartılmasıdır.

Bu evrede tüm işletme fonksiyon ve faaliyetleri incelenmeli,
sistemin nasıl çalıştığı en ince ayrıntısına kadar araştırılmalıdır.

Bir hastane projesini ele alalım, sistemin tamamlandıktan sonra her
şey elektronik ortamda takip edilecek, röntgen, tahlil, ilaç vs. Her
şey bilgisayar ortamında olacaktır.
2
1

Doktorlar, ilaçlarını reçete kağıtlarına değil, ekran tıklayarak
yazacaklardır.

Tüm bunların programcılar tarafından programa yazılabilmesi için
hangi ilacın hangi kategoride olduğunun, hangi ilacın hangi ilaçla
birlikte verilemeyeceği, yaş, cinsiyet gibi kısıtlamaların olup
olmadığının belirlenmesi gerekir.

Bunun dışında, „Hekimler ilaç isimlerini tıklarken yazılım bir güvence
olarak, otomatik kontroller yapsın mı?‟, „Yapılacaksa nereye kadar
yapsın?‟ vs. gibi tüm soruların yanıtları programcıda olmalıdır ki,
programcı ona göre kodlayabilsin.

İşte programcıya bu bilgileri iletecek olan kişi ne hastane yönetimi
ne de hekimlerdir.
3

Bu bilgiler sistem analizi ekibi tarafından toplanarak en anlaşılır bir
şekilde programcının önüne, hiçbir soruya yer bırakmayacak
şekilde konulmalıdır.

Bu anlamda hiçbir tıp bilgisi olmayan biz sistem analistlerin, belki
de varlığını bilmediğimiz bazı konuları öğrenip, ayrıntısına inip
programcılara iletmemiz gerekecektir.

Hastane personeliyle programcılar arasında bir irtibat, köprü
görevi görmeliyiz.

İşte analiz evresindeki amacımız, bilişim sistemi giydirilecek olan
sistemin NE olduğunu çözümlemektir.
4
2
Bu evrede genel olarak aşağıdaki işler yapılır:

Bilgilerin toplanması

Sistem gereksinimlerinin tanımlanması

Prototiplerin oluşturulması

Alternatif çözüm önerilerinin sunulması

Önerilerin gözden geçirilmesi ve alternatiflerin
değerlendirilmesi
5
Sistem çözümlemeye 4 adımlık bir yaklaşım uygundur:
1.
Şu anki sistemin fiziksel yapısını çıkarmak
2.
Şu anki sistemin mantıksal yapısını çıkarmak
3.
Yeni sistemin mantıksal yapısını oluşturmak
4.
Yeni sistemin fiziksel modelini oluşturmak
6
3

Birinci adımda, var olan sistem incelenerek işler
gerçekte, fiziksel olarak nasıl yürüyor, nasıl
uygulanıyor kısmı araştırılır.

Örneğin, bir okul kayıt sistemini ele alalım.

Öğrencilerin kayıt süreci incelenir ve şu şekilde bir
fiziksel model ortaya konulur:
7
1.
Öğrenciler öğrenci işlerinden 3 adet ders seçimi için kayıt formu alır.
2.
Kayıt formu, öğrenci ve danışmanıyla birlikte doldurulur.
a. Çakışan dersler verilmez.
b. 30 krediden fazla ders verilmez.
c. Üst sınıftan ders verilmez, vs.
3.
Öğrenci ve danışman tarafından imzalanır.
4.
Öğrenci işlerinde onaylatılır.
5.
Onaylanan bir suret öğrencide, biri öğrenci işlerinde, diğeri danışmanda
kalır.
6.
Öğrenci işleri, bu formdakileri öğrencinin dosyasına işler ve form
öğrencinin dosyasında kalır.
7.
Öğrenci işleri öğrencinin seçtiği her dersi ilgili dersin kayıt formuna ekler.
(sınıf listeleri için)
8
4
Daha sonra bu fiziksel model, ikinci adımda daha genel mantıksal modele dönüştürülür:
1.
Matbu kayıt formu, öğrenci ve danışmanıyla birlikte doldurulur.
2.
Öğrenci işlerinde onaylatılır.
3.
Öğrenci işleri, bu formdakileri öğrencinin dosyasına ve ders kayıt formuna işler.
Çoğunlukla eski sistemin mantıksal modeliyle, yeni sistemin mantıksal modeli birbirinin aynı
ya da çok benzeri olur.
En son, dördüncü adımda ise yeni kurulacak sistemin fiziksel modeli vardır.
İki veya üçüncü adımda ortaya çıkartılan mantıksal model temel alınarak, bilişim sistemi
dahilinde, bu işlemlerin nasıl yapılabileceği anlatılır.
Bu durumda, genellikle veri akış modelleri çizilir.
9

Var olan bilgi kaynakları

Var olan sistemde kullanılan donanım ve yazılım

İşlemlerde kullanılan bilgi

İç ve dış bilginin birbirini nasıl etkilediği

İşlenecek olan bilginin miktarı

Sistem döngüsü ve süresi

Arşivlenen bilgi ve arşivlemede kullanılan araçlar

Kullanılan raporların formatı

Sistem personeli

Ve bunların tüm maliyeti
10
5
1. Yöntem:
› Sistem gereksinimleri müşteri ile birlikte saptanır.
› Bilişim alanının, işlevleri, ara birimleri, kısıtları, kabul kriterleri belirlenir.
› Akış diyagramları haline getirilir.
2.Yöntem:
› Sistem için bir örnek model(prorotip) oluşturulur.
› Bu örnek üzerinde müşteri ile tartışarak bunun gereksinimlere uygun
hale getirilmesi gerekir.
› Sistem tasarımının özellikleri, sistem öğelerinin kabaca analizi yapılır.
› Bu yöntemde, gereksinimler önceden saptanmayıp, model üzerinde
müşteri ile birlikte kararlaştırılmaktadır.
11
Ana Sistemin
Yazılım Elemanları
Konu, Kaynaklar, Gider,
Yapılabilirlik, Zamanlama Tespiti
Yazılım Planı
İdari
İnceleme
Gereksinim
Biliniyor
mu?
Hayır
Evet
Bilişim alanının, işlevlerin,
ara birimlerin, tasarım
kısıtlarının, onay
kriterlerinin belirlenmesi
Gereksinimlerin
Belirlenmesi için bir
Model Oluşturma
Teknik
İnceleme
Red
Revizyon
Planı
İnceleme
Yazılım
Gereksinimleri
Tasarıma
Başlama
12
6
İdari inceleme kapsamında göz önünde bulundurulması gerekenler:
› Organizasyondaki küçük değişikliklerin bile sistemin ihtiyaçlarını
etkilemesi nedeniyle bunların düzenli kontrol edilmesi
› Karar verme sürecinde deneyim, bilgi ve geleceği önceden
görebilme yeteneği
› Rekabet ortamı
› Yeni sistemin sağlayacağı finansal yararlar
› Ayrıntılı ve hızlı raporlama daha esnek ve verimli bir yönetim
sağlayacaktır.
13

Sistem analizinin en zor aşamalarından biri olan araştırma
sürecinde var olan sistemin yanlış veya eksik anlaşılması, yeni
kurulacak olan sisteme de yansımaktadır.

Araştırma süreci boyunca hangi bilginin nasıl toplandığı önemli
bir rol oynamaktadır.

Bilginin nasıl toplanacağına dair araştırma metotları:
› Kişisel Görüşme Yöntemi
› Anket Yöntemi
› Araştırma Raporu
14
7

Bireylerle karşılıklı görüşme, bilgi toplama yöntemlerinde en sık
kullanılanıdır.

Kişisel görüşme, sistem analistinin kullanıcı ile işyerinde karşı karşıya
gelmesi ve soru sormasıdır.

Bu nedenle görüşmeden önce sistem analistinin mutlaka karşı
taraftan randevu almalı ve önceden hazırlıklı olmalıdır.

Çünkü sistem analisti işine ne kadar profesyonel yaklaşırsa görüşmeci
de aynı tavır içinde olacaktır.

Görüşmeye gitmeden önce görüşmenin başlangıç konuşması ve
konuşulacak başlıca konular belirlenmiş şekilde hazır olunmalıdır.
15
Sistem analistinin önceden planlaması gerekenler:

Görüşme amaçlarını saptamak

Gereken veriyi elde etmek için kiminle görüşüleceğini saptamak

Görüşmenin zamanını ve yerini belirlemek

Görüşülecek kişiye toplantının amacını, süresini ve gerekli
dokümanlarını bildirmek

Görüşme esnasında sorulacak soruları ve soru türlerini belirlemek;
bu türler anket yöntemi bölümünde açıklanmıştır.

Görüşmeden sonra en kısa zamanda görüşme sonuçlarını
değerlendirerek yorumlamak

Görüşme sırasında ulaşılan sonuçları formal biçimde yazarak,
görüşülen kişiye ve sorumlu olan yönetici ve ilgililere göndermek
16
8
Zor
Değerlendirme
Çok
Harcanan Zaman
Sınırsız
Eğitim
Fazla
Kendiliğinden Oluşma
Çok Fazla
Cevaplayıcının kendi görüşünü ortaya koyması
Çok
Esneklik
Az
Sınırlı
Az
Çok Az
Az
Az
Anketörün Kontrol Etmesi
Fazla
Az
Doğruluk
Fazla
Güvenilirlik
Fazla
Az
Fazla

Kolay
Genişlik ve Derinlik
Az
17
Anket, insanlardan düşünceleri, duyguları, sağlıkları, planları,
inançları ve sosyal, eğitimsel, ekonomik durumları hakkında bilgi
toplama yöntemidir.

Anket formu, cevaplayıcıya sorulmak üzere hazırlanan sorulardan
ve yanıtlar için gerekli alanlardan oluşan bir soru listesidir.

Cevaplayıcıyla iletişim kurarken hata ve yanlış anlaşılmalara yer
vermemek için anketi düzenlerken önce neyin nasıl sorulacağına
karar vermek gerekir.

Bu nedenle anket formu hazırlarken uyulması gereken bazı ilkeler
vardır. Bunlar:
18
9

Açıklık: Sorular tam ve açık olmalı, eksik olmamalıdır.

Hatırlatma: Cevaplayıcıya hafızayla ilgili sorulan sorularda, hakkında
bilgi istenen olayın üzerinden geçen zaman, olayın cevaplayıcı
bakımından önemi ve diğer hatırlatıcı olaylar dikkate alınmalıdır.

Cevap verme arzusu: Cevaplayıcının işbirliğini sağlamak için anket
formunda başlangıç sorularının cevaplayıcının özel yaşantısıyla ilgisi
bulunmayan, cevaplaması kolay ve ilgi çekici olmasında yarar
vardır.

Hataya engel olma: Cevap hatalarına engel olmak için bazı
durumlarda dolaylı sorular sormak gerekir. Örneğin kişiye aylık gelirini
sormak yerine gelir grupları verilir ve bunlardan hangisine girdiği
sorulur.
19

Açıklık: Sorular tam ve açık olmalı, eksik olmamalıdır.

Hatırlatma: Cevaplayıcıya hafızayla ilgili sorulan sorularda, hakkında
bilgi istenen olayın üzerinden geçen zaman, olayın cevaplayıcı
bakımından önemi ve diğer hatırlatıcı olaylar dikkate alınmalıdır.

Cevap verme arzusu: Cevaplayıcının işbirliğini sağlamak için anket
formunda başlangıç sorularının cevaplayıcının özel yaşantısıyla ilgisi
bulunmayan, cevaplaması kolay ve ilgi çekici olmasında yarar
vardır.

Hataya engel olma: Cevap hatalarına engel olmak için bazı
durumlarda dolaylı sorular sormak gerekir. Örneğin kişiye aylık gelirini
sormak yerine gelir grupları verilir ve bunlardan hangisine girdiği
sorulur.
20
10

İfade kolaylığı:
› Cevaplayıcının sorulara doğru cevap vermesini sağlamak için şekil, resim vb. görsel
öğelerle soruya ilişkin açıklama yapılabilir.
› Örneğin, kullanıcı arabirimlerinde kullanılacak renkler, katalogdan gösterilirse
cevaplayıcı bunlar arasından hoşuna gideni daha rahat seçebilecektir.

Cevaplayıcıyı koşullandırma:
› Sorular, yanıt vereni koşullandırmamalıdır.
› Örneğin, „Microsoft Internet Explorer mı kullanıyorsunuz?‟ sorusu cevaplayıcıyı ya
evet ya hayır alternatifinin seçilmesinin beklendiği yönünde bir kanıya ulaşmasına
yol açar. Şartlandırmanın yok edilmesi için „Hangi Web tarayıcıyı kullanıyorsunuz?‟
şeklinde sorulmalıdır.
› Açık uçlu sorular, yanıt verenden kendi ifadelerinden oluşan bir cevap ister.
› Kapalı uçlu sorular
 Sabit cevap seçenekleri
 Çoktan seçmeli
 İki cevaplı ve derecelemeli
21

Kapalı uçlu sorulardaki sayısal sonuçlara canlılık katar

Cevaplayıcının kendi bakış açısını katabilmesi

Cevaplayıcıların duygusal konularda rahat olmalarını sağlar

Zaman alıcı

Sıkıcı ve uğraştırıcı gelebilir

Cevapsız bırakılabilir

Sayısal sonuçlara ulaşmak için en iyi/çok/kötü/az gibi
kısıtlamalar cevaplayıcıyı sınırlandırır
22
11

Hızlı ve kolay

Kodlama ve sonuçların bilgisayar aktarılması kolay

Cevapları anketin amacıyla sınırlar

Herkese aynı bakış açısını iletir

Cevaplayıcılara unuttukları şeyleri hatırlatır

“son bir yıl içinde şirketin düzenlediği hangi seminerlere katıldınız?”

Zorunlu bir seçim

İnce fakat önemli detaylar atlanabilir

Cevap olmasa da cevaplamaya iter
23

Bilgi toplama sürecinde elde edilen sonuçlar bir rapor haline
getirilip ilgilelere sunulur.

Teknik ekibe sunulan teknik rapordur:
› Kişi veya kuruluş adının yer aldığı başlık sayfası
› İçindekiler cetveli
› Araştırmanın amacı
› Araştırmada kullanılan metodoloji
› Genel sonuç ve öneriler
› Ekler
 Kopyalar, tablolar, grafikler
24
12

Teknik ekip yerine genel müdüre verilecekse
› Araştırmanın amacı
› Kullanılan yöntem
› Araştırmada elde edilen sonuçlar
› Teknik ekler
25

Sistem analizi süresince oluşturulan model aşağıdaki üç amacı
yerine getirmelidir:
1.
2.
3.

Müşteri ihtiyaçlarını açıklamak
Yazılım tasarımının nasıl oluşturulacağına dair temeli
oluşturmak
Yazılım, bir kere oluşturulduktan sonra belirlenen ihtiyaçları
karşılayıp karşılamadığını onaylayan unsurları belirlemek
Bu amaçları yerine getirmek için yapısal analiz süresince
oluşturulan analiz modeli şöyledir.
26
13
Veri
Sözlüğü
27

Veri sözlüğü:
Yazılım tarafından kullanılan ve üretilen tüm veri nesnelerinin
tanımını içerir.

Varlık İlişki Diyagramı (Entity Relationship Diagram, ERD):
Veri nesneleri arasındaki ilişkiyi açıklar. Her veri nesnesinin
özelliklerinin açıklandığı ERD, veri modelleme aşamasında kullanılır.

Veri Akış Diyagramı (Data Flow Diagram, DFD):

Sistem içinde her verinin nasıl taşındığı ve bu veri akışını sağlayan
fonksiyonların neler olduğunu gösterir.

DFD, sistem analizi süresince temeli oluşturan fonksiyonların
modellenmesindeki kullanılan bilgiyi sağlar.
28
14

Durum Geçiş Diyagramı (State Transition Diagram, STD):

Sistem dışındaki olaylar sonucunda sistemin nasıl hareket ettiğini
gösterir.

Bu amacı gerçekleştirmek için STD‟de sistemin her farklı davranışı
ve bir durumdan başka duruma geçerken olan biçimi gösterilir.

Dolayısıyla STD davranışsal modelleminin temelini oluşturmaktadır.
29

Veri akış diyagramında, sistemin varlıkları, süreçleri, sistemdeki veri
depoları ile bunlar arasında verinin nasıl aktığı gösterilir.

Bu nedenle veri akış diyagramında temelde dört simge bulunur:
› Dörtgen  Varlık
› Ok işareti  Verinin akış yönü
› Oval köşeli dörtgen  Süreç
› Bir köşesi açık dörtgen  Veri deposu

Sisteme ait VAD, bu simgelerin kombinasyonudur.
30
15
Simge
Anlam
Örnek
Varlık
Veri Akışı
Öğrenci
Yeni Öğrenci Bilgisi
İşlem
1.1
Yeni
Öğrenci
Kaydı
Veri Deposu
D1
Öğrenciler
31

Bir VAD‟de birden fazla varlık olabilir.

Veri akış oklarının çakışmaması için aynı varlık birden çok kullanılabilir.

VAD‟de ok iki uçlu değildir: okun ucu verinin ulaşması gereken hedefi gösterir.

Her okun yalnız bir kaynağı ve hedefi vardır.

Bu kaynak, bir veri deposu olabileceği gibi bir varlık veya işlem de olabilir.

Sistemde yer alan işlemler hiyerarşik yapıya göre numaralandırılır.

Her işlemin kendine ait özel numarası yuvarlak köşeli dörtgenin üstüne
yazılırken işlemin yerine getireceği işlevini belirtecek şekildeki adı alt kısma
yazılır.

Veri deposu, teyp, disket, CD,vb fiziksel veri saklama nesneleri olabileceği gibi
veri tabanındaki tablo isimleri de olabilir

VAD‟de her veri saklama deposunun kendine ait numarası olması gerekir
› D1, D2, D3,…
32
16

Veri akış diyagramlarında, belli bir sıra izlenir.

Ön inceleme sonunda taslak veri akış diyagramı oluşturulur.

Taslak veri akış diyagramı, temel alınarak birinci düzey ve ikinci
düzey ayrıntılı veri akış diyagramları çizilir.

Sistem bir bütün olarak düşünülürse taslak veri akış diyagramı,
sistemle veri kaynakları arasındaki ilişkiyi gösterip hangi
kaynaklardan veri akışı olduğunu belirtmek için kullanılır.
33

Birinci düzey veri akış diyagramı
› Sistem içindeki alt sistemleri
› Bu sistemde gerçekleştirilen işlemler
› İlişkili veri kaynakları
› Kaynaklarla işlemler arasındaki ilişkiler

İkinci düzey veri akış diyagramı
› Detaylandırılamayan alt sistemlerdeki işlemler ayrıntılı olarak
gösterilir.
› Birinci düzey veri akış diyagramındaki her alt sistem için ikinci
düzey veri akış diyagramı çizilir.
34
17

Bilgi sisteminde yer alan veri nesneleri arasındaki
ilişkiler, varlık ilişki diyagramında (ERD) grafiksel olarak
tarif edilir.

Varlık ilişki diyagramında kullanılan standart yapısına
göre belli öğeleri ve kuralları vardır.
35

Karmaşık karar mantığını belirlemek için bir mekanizma
sağlamaktadır.

Bir karar tablosu; durumlar, kurallar, işlemler, kararlar olmak üzere
dört ana bölüme ayrılmaktadır.

Durumların kurallara uygun olanları (E, evet), olmayanları (H, hayır)
olarak işaretlenmektedir.

Bu işaretleme sonucuna göre işlem seçenekleri için kararlar
verilmektedir.

Karar tablolarında satır ve sütun sayıları belirlidir
› Sütun Sayısı= 2Durum Sayısı
› Gerekmeyen veya kararı değiştirmeyen sütunlar gösterilmezse
sütun sayısı daha az olabilir.
36
18
D
U
R
U
M
Disiplin cezası almış
KURALLAR
1 2 3 4 5
E H H H H
Not ortalaması>70
H E H E H
Giriş puanı > Giriş ortalaması
H E E H H
İ
Ş
L
E
M
Okul süresince tam burs
almış
X
X
1 yıl yarım burs
X
Okul süresince yarım burs
X
Burs alamaz
X
Öğrenci Burs Sistemi
37
Burs alamaz
Evet
Evet
Disiplin
Cezası almış
Okul süresince
tam burs
Giriş puanı >
Giriş ortalaması
Evet
Hayır
Hayır
Not Ortalaması
>70
Evet
Hayır
Okul süresince
yarım burs
1 yıl yarım burs
Giriş puanı >
Giriş ortalaması
Burs alamaz
Hayır
38
19

Karmaşık yapılar için karar tablosu, karar ağacına
göre daha iyidir.

Karmaşık dallanmalar söz konusu ise karar ağaçları
kullanılır.
39

Veri akış sözlük girişinde veri akış diyagramındaki her
veri akışı açıklanır.
› Akışın nereden nereye olduğu, verinin yapısının ne olduğu,
vb.
Veri Akış Sözlük Girişi
Veri Akış Adı
Tanım
Nereden
Nereye
Veri Yapıları
Açıklama
: FATURA
: Müşteriye fatura edilecek doküman için gerekli bilgiler
: 1.1 Faturayı Hazırla
: 1.2 Fatura Numarasını Hazırla
: Fatura Detayları (K)
Müşteri Detayları (K)
: ………………
40
20

Veri akışında ve veri kayıtlarında yer alan her bir
birim veri yapısı açıklanır.
Veri Yapısı Sözlük Girişi
Veri Yapı Adı
: SATIŞ SİPARİŞ KAYDI
Tanım
: Müşterinin mal siparişi için kullandığı satış sipariş formu
Veri Elemanları : MusteriNo
SiparisNo
SiparisTarihi
*ParcaNo
*Miktar
*BirimFiyat
41

Veri akış diyagramındaki birim veri kayıtları açıklanır.
Veri Deposu Sözlük Girişi
Veri Depo Adı
Tanım
Veri Yapıları
Miktar
Erişim
Açıklama
: SATIŞ SİPARİŞ FORM DOSYASI
: Satış sipariş formlarının saklandığı arşiv dosyasıdır
: Satış sipariş kaydı
: Günde yaklaşık 100 kayıt
: Sipariş bölümü personeli
: ……………..
42
21

Veri yapısında yer alan her bir birim veri elemanı
açıklanır.
Veri Elemanı Sözlük Girişi
Veri Elemanı Adı
Tanım
Tip
Uzunluk
Değer Aralığı
Diğer Detaylar
: MusteriNo
: Müşteriyi tanımlayan numara
: Numerik
:4
: 0001-6999
: ……………..
43

Veri akış diyagramındaki işlemlerin girdileri, süreci ve
çıktıları açıklanır.
İşlem Sözlük Girişi
İşlem Adı
Girdi
İşlem Tanımı
Çıktı
: 2.0 Sipariş Satış Verisini Gir
: Satış siparişleri
: … yap, eğer değilse …. yap vb.
: Girilmiş satış siparişleri
44
22
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
3
File Size
1 392 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content