close

Enter

Log in using OpenID

2013 - Counsellor Web Sites

embedDownload
T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI
ATİNA TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ
YUNANİSTAN’IN GENEL EKONOMİK DURUMU
VE
TÜRKİYE İLE EKONOMİK-TİCARİ İLİŞKİLERİ
(2013)
Ağustos, 2014
ATİNA
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ .......................................................................................................................................... 4
BÖLÜM I: YUNANİSTAN’A İLİŞKİN VERİLER ......................................................................... 5
1.SOSYAL ve EKONOMİK GÖSTERGELER .............................................................................. 5
1.1 Ülke Kimliği ........................................................................................................................... 5
1.2 Sosyal Göstergeler ................................................................................................................ 6
1.3 Ekonomik Göstergeler ........................................................................................................... 6
1.4 EKONOMİK DURUM ............................................................................................................. 7
1.4.1 Tarım ................................................................................................................................ 12
1.4.2 Sanayi .............................................................................................................................. 13
1.4.3 Ulaştırma .......................................................................................................................... 14
Karayolları ................................................................................................................................. 14
Demiryolları ............................................................................................................................... 14
Gemicilik ................................................................................................................................... 16
Havayolları ................................................................................................................................ 18
1.4.4 TELEKOMUNİKASYON ................................................................................................... 18
1.4.5 Ticaret ve perakende piyasası .......................................................................................... 19
1.4.6 Hizmetler .......................................................................................................................... 19
Turizm ....................................................................................................................................... 19
İnşaat ........................................................................................................................................ 21
Bankacılık ................................................................................................................................. 26
Sigortacılık ................................................................................................................................ 27
1.4.7 Enerji ................................................................................................................................ 28
Rüzgar Enerjisi .......................................................................................................................... 32
Güneş Enerjisi ........................................................................................................................... 34
1.4.8 Doğal Kaynaklar ve Madencilik ......................................................................................... 38
1.4.9 Özelleştirme ..................................................................................................................... 38
2.DIŞ TİCARET ......................................................................................................................... 42
2.1 Genel Durum ....................................................................................................................... 42
2.2 Dış Ticaret Mevzuatı............................................................................................................ 44
2.3 Tarife Dışı Engeller .............................................................................................................. 44
2.4 Anti-Damping Uygulamaları ................................................................................................. 45
2.5 Dış Ticaret İstatistikleri ........................................................................................................ 45
2.5.1 Yıllara Göre Dış Ticaret Değerleri ..................................................................................... 45
2.5.2 Başlıca Ülkelere Göre Dış Ticaret (Milyon Euro) ............................................................... 46
2.5.3 Ülke Grupları ve Ekonomik Topluluklara Göre Dış Ticaret ................................................ 49
2.5.4 Dış Ticaretin Sektörel Dağılımı ......................................................................................... 50
2.5.5 Başlıca Maddelere Göre İthalat*(İthalatı 500 Milyon Euro’nun üzerinde olanlar) ............... 51
2.5.6 Başlıca Maddelere Göre İhracat* (İhracatı 300 Milyon Euro’nun üzerinde olanlar) ........... 51
2.5.7 Mal ve Hizmet İhracat ve İthalatı (Milyon Euro)................................................................. 52
Atina Ticaret Müşavirliği
2
BÖLÜM II TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER .................................................. 53
1. TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLERİN GELİŞİMİ ............................................. 53
1.1 Ticari İlişkilerin Genel Durumu ............................................................................................. 55
1.1.1 Ticari İlişkilerin Gelişimi .................................................................................................... 55
1.1.2 İkili Anlaşma ve Protokoller, KEK Toplantıları ................................................................... 56
2. FARKLI SINIFLANDIRMALAR BAZINDA DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ ............................ 58
2.1 GENİŞ EKONOMİK GRUPLAR BAZINDA İHRACAT ve İTHALATIMIZ ............................... 58
2.2 GTİP12 Bazında ihracat vE ithalat (İlK 10 KALEM) ............................................................. 58
BÖLÜM III TİCARİ İLİŞKİLERDE BİLİNMESİ GEREKEN KONULAR ..................................... 60
1. Genel Bilgiler ......................................................................................................................... 60
1.1 İşyeri Açma ve Şirket Kuruluşu ............................................................................................ 60
1.2 Ticari Engeller (Sektörel) ..................................................................................................... 65
1.3 İthalat Mevzuatı ................................................................................................................... 65
1.4 Ticarette Uygulanan Standartlar .......................................................................................... 69
1.5 Reach (Avrupa Kimyasallar Düzenlemesi)........................................................................... 69
1.6 Serbest Bölgeler ve İlgili Mevzuatı ....................................................................................... 71
1.7 Yatırım Teşvikleri................................................................................................................. 71
1.8 YIL İÇİNDE AÇILAN FUARLAR .......................................................................................... 73
1.9 BAŞLICA EKONOMİK VE TİCARİ KURULUŞLAR .............................................................. 73
2. SORUNLAR, GÖRÜŞLER VE FAYDALI BİLGİLER .............................................................. 75
2.1 Tespitler ve Görüşler ........................................................................................................... 75
2.1.1 İş Görüşmesi Yaparken () ................................................................................................. 77
2.2 Faydalı Bilgiler ..................................................................................................................... 79
2.2.1 Hava Durumu ................................................................................................................... 79
2.2.2 Tatil Günleri ve Çalışma Saatleri ...................................................................................... 79
2.2.3 Vize ve Seyahat ............................................................................................................... 79
2.2.4 Başlıca Gazete ve Dergiler ............................................................................................... 81
2.2.5 Kambiyo Denetimi ............................................................................................................ 83
2.2.6 Avukatlar ve Hukuk Büroları ............................................................................................. 83
2.2.7 Tercümanlar ..................................................................................................................... 83
2.2.8 Adresler ve Haberleşme ................................................................................................... 84
2.2.9 Danışmanlık ve Pazar Araştırması Yapan Şirketler () ....................................................... 85
2.2.10 Bakanlıklar ve Adresleri .................................................................................................. 86
2.2.11 Yararlı Olabilecek Diğer Telefonlar ................................................................................. 87
Atina Ticaret Müşavirliği
3
GİRİŞ
Yunanistan’da ekonomik krizin etkileri kendini hissettirmeye devam etmektedir. 2012 yılında
%7.0 oranında küçülen ekonominin 2013 yılında da %3.9 oranında küçüldüğü
hesaplanmaktadır. 2014 yılından itibaren ise, yatırımlara ve kalkınmaya ağırlık verilmesi
koşuluyla, küçük de olsa bir toparlanmanın başlayabileceği tahmin edilmektedir.
İşsizlik
seviyesi %27 gibi oldukça yüksek seviyelerde seyretmektedir. Ülke borcunun düşürülmesine
ilişkin tüm çalışmalara rağmen kamu borcunun GSMH’ye oranı, 2012 yılı seviyelerini de aşıp
%175’ ler seviyelerine ulaşmış; dolayısıyla borcun ödenmesine ilişkin uluslararası kaygılar da
kaydadeğer bir düşüş sağlanamamıştır.
Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik sıkınıtlar ve daralan iç pazar neticesinde son dönemlerde
Türkiye’de yatırım yapan Yunan şirketlerinin sayısında ve yapılan yatırımlarda önemli artışlar
kaydedilmiştir. Hazine Müsteşarlığı kayıtlarına göre, 31.12.2013 itibariyle Türkiye’de 600 Yunan
firması ve 5 irtibat bürosu faaliyet göstermekte olup, toplam yatırım tutarı 6 milyar Euro’ya
yaklaşmıştır. Ülkeye gelen yabancı yatırımlarda ise oldukça düşen yatırım maliyetlerine rağmen,
2013 yılında da arzu edilen hacme ulaşılamamıştır. 2010 yılından itibaren başlayan özelleştirme
programları beklentilerin çok altında kalmış, 2013 yılı için planlan özelleştirmelerin neredeyse
hiçbiri gerçekleştirilememiştir. Ülkemiz işadamlarınca, Yunanistan’a yatırım hususunda
kaydadeğer ilgi olmakla beraber, bu ilgi şu ana kadar çok kısıtlı yatırıma dönüşmüştür.
Müşavirliğimiz kayıtlarına göre Yunanistan’dan yatırım yapan Türk sermayeli şirket sayısı
sadece 20 olup yatırım meblağı da 180 Milyon Dolar civarındadır.
Ülkemiz ile Yunanistan arasındaki dış ticaret hacmi 1999 yılında 694 milyon dolar iken, 2008 yılı
sonunda 3.6 milyar dolara ulaşmış, takip eden yıllarda global ekonomik krizin etkisiyle düşmekle
beraber 2012 yılında tekrar yükselişe geçerek 2013 yılında 5.6 milyar Dolar’a ulaşmıştır. Geçen
yıl ülkemizin Yunanistan’a ihracat tutarı 1.4 milyar Dolar, Yunanistan’dan ithalatı ise 4.2 milyar
Dolar olarak gerçekleşmiştir. Yunanistan’ın dış ticaretinin yaklaşık % 60’ı AB ile kalan kısmı ise
3. ülkelerle yapılmıştır. Yunanistan’ın ülkemize başlıca ihracatı işlenmiş petrol ürünleri sınıfında
olurken ithalatı ise daha çok doğalgaz ve sanayi ürünlerinden oluşmaktadır.
Bu rapor 3 bölümden oluşup, 1.Bölümde Yunanistan’ın sosyal, ekonomik ve ticari durumuna
ilişkin veriler, 2.Bölümde Türkiye ile olan ekonomik ve ticari ilişkileri, 3. Bölümde Yunanistan’a
yatırım ve ticaret yaparken bilinmesinin faydalı olacağı diğer hususlar sunulmaktadır. Bu bilgiler
ile başta ihracatçılarımız ve yatırımcılarımız olmak üzere diğer tüm ilgili kesimlerin karar alma
süreçlerine katkıda bulunulması amaçlanmaktadır. Raporun hazırlanmasında mümkün olduğu
kadar 2013 yılına ait veriler kullanılmaya çalışılmış, ancak bazı başlıklarda bu güncellikteki
veriler bulunamadığından bulunabilen en yakın tarihli veriler kullanılmıştır. AB üyesi olmakla
beraber istatistiki veri temini konusunda yaşanan güçlükler ve elektronik ortamda sunulan
verilerin birçoğunun Yunanca olması nedeniyle sunulan bilgilerin okuyucular için önemli bir
rehber olduğu düşünülmektedir.
Son olarak raporda yer almayan hususlar için www.musavirlikler.gov.tr bağlantısında yer alan
bilgiler incelenmeli ve ihtiyaç duyulması halinde e-posta yoluyla ([email protected] veya
[email protected]) Müşavirliğimize başvurulmalıdır.
Atina Ticaret Müşavirliği
4
BÖLÜM I: YUNANİSTAN’A İLİŞKİN VERİLER
1.SOSYAL ve EKONOMİK GÖSTERGELER
1.1 ÜLKE KİMLİĞİ
Devletin Adı
Yunanistan
Başkent
Atina
Yönetim Biçimi
Parlamenter Cumhuriyet
Resmi Dil
Yunanca
Dini
Ortodoks Hıristiyanlık
Para Birimi
€ / $ Paritesi
Euro (€)
EU,UN,NATO,OECD, BSEC, EBRD, FAO, IFC,
ILO, IMF, IEA,UNESCO,HO, WTO, INTERPOL,
IBRD, OSCE
Yıllık Ort. 1.2848, Max.1.3454, Min.1.2089
Yüzölçümü
131,957 km2
Coğrafi Konum
19° -29° doğu boylamı ve 34° - 41° kuzey enlemi
Komşuları
Türkiye, Bulgaristan, Makedonya ve Arnavutluk
Sınır Uzunluğu
1,180 Km ( Türkiye - 203 Km)
Kıyı Uzunluğu
13,676 Km (Adalar Dahil )
Üyesi Olduğu Başlıca
Uluslararası Kuruluşlar
Nüfus
(2013)
(EUROSTAT)
Toplam
11.1 milyon
Kadın
5.65 milyon
Erkek
5,45 milyon
Nüfus Dağılımı (2012)
Nüfus Yapısı ( CIA
WorldFactbook
2014)
% 75 Kent, % 25 Kır
0-14 Yaş
1.5 milyon (% 14.1)
15-64 Yaş
7.1 milyon (% 65.7)
65 ve Üzeri
2.2 milyon (% 20.1)
Yıllık Nüfus Artışı (2012’den 2013’e)
-0.17
Nüfus Yoğunluğu (2011)
86 kişi / km2
Mesai Saatleri ve Günleri
07:30 – 15:00 ; Pazartesi – Cuma
Büyük Kentler
Atina,Selanik, Patra, Irakliyon,Volos ve Larissa
Büyük Limanlar
Pire, Selanik, Patra, Lavrio,
Dedeağaç, Elefsina,
Zaman Dilimi
GMT+ 2 (Türkiye ile aynı)
Haftalık Çalışma Saati
40
Telefon Kodu
+ 30
Ölçü Birimi
Metrik
HDI (İnsani Gelişme Endeksi )
0.853-29.Sıra
Atina Ticaret Müşavirliği
Volos, Korfu,
5
1.2 SOSYAL GÖSTERGELER
Ortalama
Ömür
(CIA WorldFactbook,
2014 Tahmini)
Ortalama
80.3
Kadın
83.0
Erkek
77.7
% 97,2
Hastane ve Klinik Sayısı (ELSTAT.,2012)
313 (142 Devlet, 171 Özel)
Doktor Sayısı (Diş Hekimlei Hariç)
69,930 (2012 ELSTAT verilerine göre)
Doktor Başına Nüfus
159
Bin Kişide /
Bin Kişiye Düşen
(ELSTAT, 2012)
Okuma Yazma Oranı (UNDP Report 2011)
Otomobil
652
Sabit Telefon Hattı
833
Mobil Telefon Hattı
892
Televizyon
993
Bilgisayar
58
Internet Kullanan
682
Geniş
Internet
977
Bağlantısı
Gelen Turist Sayısı (Arrivals of non17.9 Milyon (ELSTAT)
residents from abroad, 2012)
Karayolu Uzunluğu
117,533 Km
Demiryolu Uzunluğu
2,576 Km
Kişi Başına Yıllık Elektrik Tüketimi
5,363 kwh
Aylık Brüt Asgari Ücret (EUROSTAT,
1 Ocak 2012)
876 Euro (1 Ocak 2013, 684 Euro)
GSYİH (€)(Cari Fiyatlarla)
182 Milyar € (EUROSTAT)
GSYİH ($) (SAGP)
213 Milyar € (EUROSTAT, Real Expenditure in PPS_EU28)
Reel GSYİH Artış Oranı (2013)
- % 3.9 (EUROSTAT)
GSYİH
Sektörel
Paylar
(2012
World
Factbook)
1.3 EKONOMİK GÖSTERGELER
Tarım
% 3.8
Sanayi
% 16.0
Hizmetler
% 80.1
16,457€ (EUROSTAT)
19,200€(EUROSTAT,Real Expenditure per capita in
PPS_EU28)
Kişi Başına Gelir (Cari fiyatlarla)
Kişi Başı Gelir (SAGP)
Enflasyon Oranı (TÜFE-Yıllık Ortalama
Değişim)
İşgücü (Eurostat)
İşsizlik Oranı (Eurostat)
Atina Ticaret Müşavirliği
-%0.9
4,943 Milyon
% 27.5
6
İşsiz Sayısı (Eurostat)
1,330 Milyon
Bank Of
Greece
%58.3
Dış Ticaret
(Mal)
Gençler Arasındaki İşsizlik
İhracat
22.535 Milyar Euro
İthalat
39.764 Milyar Euro
Denge
-17.229 Milyar Euro
Toplam
62.299 Milyar Euro
İhracat / GSMH
% 12,3
İthalat / GSMH
% 21,7
İhracatta (Mal) İlk Beş Ülke
Türkiye,İtalya,Almanya, Bulgaristan ve GKRY
İthalatta (Mal) İlk Beş Ülke
Rusya,Almanya,Irak, İtalya ve Çin
ELSTAT
% 56,7
Türkiye İle
Mal Ticareti
İhracat / İthalat
İhracat
3,205 Milyon Euro
İthalat
1,128 Milyon Euro
Denge
2,077 Milyon Euro
Toplam
4,333 Milyon Euro
Cari İşlemler Açığı(Bank of Greece)
1.245 Milyar Euro
Cari İşlemler / GSMH(Bank of Greece)
Kamu Borç Stoku (Eurostat)
% 0,7
(General government gross debt )
Kamu Borç Stoku/GSYİH(Eurostat)
D. Net Yabancı Sermaye Girişi
GDP’nin %’si olarak
D.Yabancı Sermaye Stoku
Giderler
Eurostat
Bütçe
Total General Govt. Expenditure
Gelirler
Total General Govt. Revenue
318.7 Milyar Euro
% 175.1
1.9 Milyar Euro (EUROSTAT)
%1
18.8 Milyar Euro (EUROSTAT)
106.6 Milyar Euro
83.5 Milyar Euro
Denge
- 23.1Milyar Euro
Açık / GSYİH
-% 12.7
17,920 Bin
Yabancı Turist Sayısı
Turizm Gelirleri – 2013
Petrol İthalatı -2013(Bank of Greece)
11.5 Milyar Euro
17.0 Milyar Euro
Petrol İhracatı – 2013(Bank of Greece)
10.7 Milyar Euro
SETE Tahmin
1.4 EKONOMİK DURUM
Son iki yıla bakıldığında, GSYiH 2012 yılında 193.7 Milyar Euro’ya, 2013 yılında ise 182 milyar
Euro’ya gerilemiştir. Bütçe açığı 2011 yılında 19.9 milyar, 2012 yılında 17.2 milyar Euro, 2013
yılında ise 23.1 milyar Euro olmuştur. Kamu borcu ise 2012 yılında 304 milyar Euro iken, bu
rakam 2013’de 318.7 milyar Euro’ya çıkmıştır.
Atina Ticaret Müşavirliği
7
Cari Fiyatlarla GSYİH
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
GSYİH (Milyar €)
172.4
185.8
195.4
210.5
226.4
232.9
231.6
222.1
208.5
193.7
182.0
GSYİH (Milyar $)
222.3
231.1
246.2
267.7
312.3
315.1
338.1
300
283
217.1
250,7
5.9
4.4
2.3
5.5
3.0
-0.2
-3.1
-4.9
-7.1
-7.0
-3.9
Büyüme (%)
Kaynaklar : Yunanistan İstatistik Kurumu
(31.12.2013 euro/dolar: 1.3774)
Yunanistan İstatistik Kurumu verilerinin incelenmesinden 2012 yılındaki daralmanın anahatlarıyla
2013 yılında da devam ettiği görülmektedir. Daralmanın en önemli nedenlerinin özetle üretimde
düşüş, tüketim harcamalarındaki düşüş, azalan sabit yatırımlar ve daralan dış ticaret olduğu
anlaşılmaktadır. Özel tüketimdeki daralma 2013’de % 5.6 olmuştur.
GSYİH bileşenleri incelendiğinde tarımın payının önceki yılda artışına karşı 2013 yılında yine
küçük bir düşüş kaydettiği görülmektedir. Tarım sektörünün GSYİH içindeki payı 2012 sonunda
%3.8 iken, 2013 sonunda %3.6 düzeylerine çıkmıştır.
Sanayinin GSYİH içindeki payı son iki yılda hemen hemen aynı seviyelerde seyretmiştir. 2012
sonunda bu pay önceki yıla kıyasla % 16.1 olurken, 2013 yılı sonunda %16.5 seviyesine
yükselmiştir..
Hizmetler sektörünün GSYİH’ye katkısı çoğu gelişmiş ülkede olduğu gibi önemli yer tutmaktadır.
Hizmetler sektörünün düşük katma değerli yapısı finansal sistemin 1990’lı yıllarda
modernizasyonu ile değişmiştir. Turizm, gemicilik, finans, inşaat ve telekom sektörün en önemli
kalemleridir. İnşaat dahil hizmetler sektörünün GSYİH içindeki payı son 10 yıldır % 80
seviyelerinin üzerinde seyretmektedir. 2011 yılında % 81.4’e çıkan hizmetler sektörünün GSYİH
içindeki payı 2012’de % 80.1’e, 2012’de ise %79.9’a hafif gerilemiştir.
GSYİH –Sektörler (%)
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Tarım
4.1
3.8
3.3
3.5
2.7
2.7
3.8
3.6
Sanayi
13.7
13.3
13.6
14.6
16.6
15.9
16.1
16.5
Hizmetler
82.2
82.9
83.1
81.9
80.7
81.4
80.1
79.9
GSYİH Bileşenlerinde Değişim Oranları (%)
2006
2007
Nihai Tüketim
3.9
4.5
Sabit Sermaye (Yatırım)
20.4
5.4
Mal ve Hizmet İhracatı
3.1
6.9
Mal ve Hizmet İthalatı
8.2
14.6
GSYİH
5.5
2008
2.8
-6.7
3.0
3.3
2009
0.0
-15.2
-19.5
-20.2
2010
-4.4
-15.0
4.2
-7.0
2011
-7.5
-20.7
-0.3
-7.3
2012
-8.9
-17.8
1.5
-13.8
2013
-5.6
-6.7
1.8
-5.3
3.0
-0.2
-3.2
-3.5
-6.9
-6.4
-3.9
2007
195.5
57.2
52.4
82.4
2008
211.3
55.1
56.2
89.8
2009
215.5
42.4
44.5
70.7
2010
210.7
36.8
48.9
69.0
2011
199.9
31.2
51.6
67.7
2012
177.2
29.4
52.7
62.1
2013
163.2
23.7
53.0
57.8
222.7
232.9
231.6
227.3
215.1
217.1
182.0
Kaynak : Yunanistan İstatistik Kurumu
GSYİH Bileşenleri (SAGP) (Milyar Euro)
2006
Nihai Tüketim
180.1
Sabit Sermaye (Yatırım)
50.6
Mal ve Hizmet İhracatı
47.7
Mal ve Hizmet İthalatı
70.3
GSYİH
208.9
Kaynak : Yunanistan İstatistik Kurumu
Atina Ticaret Müşavirliği
8
GSYİH Sektörel Dağılım(Milyar Euro)
2006
2007
Tarım
6.8
6.8
Sanayi
25.5
26.2
(Enerji
Hizmetler
152.4
162.0
Dahil)
Vergiler
24.1
27.5
Toplam
208.9
222.8
2008
6.2
26.1
172.6
28.0
2009
6.4
27.7
172.5
25.0
2010
6.3
27.0
167.3
26.7
2011
5.8
25.5
158.3
25.5
2012
5.7
28.0
136.8
23.6
2013
5.9
26.3
127.7
22.00
232.9
231.6
227.3
215.1
193.7
182.0
Kaynak : Yunanistan İstatistik Kurumu, *GSYiH cari fiyatlar
Eurostat verilerine göre, ekonomik büyüklük açısından AB üyeleri arasında inceleme
yapıldığında, 2012 yılı itibariyle Yunanistan’ın 13. sırada yer aldığı görülmektedir. Birliğe
sonradan üye olan ülkeler içinde sadece Polonya; Yunanistan’ın önünde yer almıştır. Öte
yandan, Türkiye’nin AB üyesi olması durumunda sıralamada Birliğin 5. büyük ekonomisi olarak
İtalya’nın hemen ardından yer alacağı görülmektedir.
İstatistik Kurumu verilerine göre, kişi başı gelir Yunanistan’da 18.500 € civarındadır. Yunanistan
2012 yılında kişi başı gelir sıralaması açısından AB içinde 19uncu sırada yer almıştır. 2008
yılında 14üncü sırada yer alan ülke, borç krizinin yol açtığı tedbirler nedeniyle, birkaç yıl içinde 5
sıra gerilemiş olup, AB ortalamasının %75’ine sahiptir.
Cari Fiyatlarla Kişi Başı
(Euro)
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
GSYİH
16,748
17,386
18,713
19,938
20,753
20,481
19,646
18,747
17,430
16,457
GSΜH
16,629
17,133
18,284
19,367
20,074
19,982
19,095
18,204
17,571
16,442
Kaynak : Yunan İstatistik Kurumu
Selanik ve Atina altyapı yatırımlarının tamamlanmış olması nedeniyle endüstrinin yoğunlaştığı
bölgelerdir. Adalar ile Makedonya ve Trakya gibi kuzeyde yer alan bölgelerdeki yetersiz altyapı
ise hükümetin yerel yönetimleri güçlendirme çabalarını engellemektedir. Bölgenin AB Topluluk
Destek Çerçeve Programı kapsamında sağlanan finansmanla kalkındırılması hedeflenmektedir.
Öte yandan, AB fonlarının bir kısmı ile Balkanlardaki diğer ülkelerdeki alt yapı yatırımlarının da
finanse edilecek olması bu beklentiyi güçlendirmektedir.
Dışa açık bir ekonomi olan Yunanistan’da, kamu sektörü; devam etmekte olan özelleştirme
programına rağmen hala ekonomide en önemli aktör olma pozisyonunu sürdürmektedir. 20042009 arasında yaklaşık 7.5 Milyar Euro tutarındaki özelleştirmeye (% 75’i yabancı sermaye
tarafından satın alınmıştır) rağmen devlet hala çok büyük bir işveren konumundadır. Öte
yandan, Yunanistan’da son 3 yılda yaşanan ekonomik krizden dolayı, özelleştirmeler
yavaşlatılmış ve geri planda kalmıştır.
Atina Ticaret Müşavirliği
9
AB Ülkelerinde Kişi Başı GSYİH
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Lüksemburg
59,900
65,000
71,700
78,000
76,400
71,400
77,400
80,300
80,700
83,400
Danimarka
36,500
38,300
40,200
41,700
42,800
40,500
42,600
43,200
43,900
44,400
İsveç
32,400
33,000
35,000
36,900
36,100
31,500
37,300
40,800
42,800
43,800
Hollanda
30,200
31,500
33,100
34,900
36,200
34,700
35,300
35,900
35,800
35,900
Avusturya
28,700
29,800
31,300
33,000
34,000
33,100
34,100
35,700
36,400
37,000
İrlanda
36,900
39,200
41,600
43,100
40,100
35,800
34,700
35,500
35,700
35,600
Finlandiya
29,100
30,000
31,500
34,000
34,900
32,300
33,300
35,000
35,500
35,600
Belçika
28,000
29,000
30,200
31,600
32,400
31,600
32,700
33,600
34,000
34,500
Almanya
26,600
27,000
28,100
29,500
30,100
29,000
30,500
31,900
32,600
33,300
Fransa
26,500
27,300
28,400
29,600
30,100
29,300
29,900
30,700
31,100
31,300
İngiltere
29,900
31,000
32,700
34,200
29,900
25,700
27,800
28,200
30,200
29,600
İtalya
24,000
24,500
25,300
26,200
26,300
25,200
25,700
26,000
25,700
25,600
İspanya
19,700
21,000
22,400
23,500
23,900
22,800
22,700
22,700
22,300
22,300
GKRK
17,300
18,400
19,500
20,700
21,800
20,900
21,000
21,000
20,500
19,000
Yunanistan
16,800
17,400
18,700
20,000
20,800
20,700
19,900
18,700
17,400
:
Slovenya
13,600
14,400
15,500
17,100
18,400
17,300
17,300
17,600
17,200
17,100
Malta
11,600
12,200
12,800
13,700
14,600
14,400
15,600
16,100
16,500
17,200
Portekiz
Çek
Cumhuriyeti
14,200
14,600
15,200
16,000
16,200
15,900
16,300
16,100
15,600
15,800
9,000
10,200
11,500
12,800
14,800
13,600
14,300
14,800
14,600
14,200
Slovakya
6,300
7,100
8,300
10,200
11,900
11,600
12,100
12,800
13,200
13,300
Estonya
7,200
8,300
10,000
12,000
12,100
10,400
10,700
12,100
13,000
13,800
Hırvatistan
7,700
8,400
9,200
10,100
11,000
10,400
10,300
10,300
10,200
10,100
Litvanya
5,400
6,300
7,400
8,900
10,100
8,400
8,900
10,200
11,000
11,700
Macaristan
8,100
8,800
8,900
9,900
10,500
9,100
9,600
9,900
9,800
9,900
Letonya
4,900
5,800
7,200
9,600
10,500
8,600
8,600
9,800
10,900
11,600
Polonya
5,300
6,400
7,100
8,200
9,500
8,100
9,200
9,600
9,900
10,100
Romanya
2,800
3,700
4,600
6,000
6,800
5,800
6,100
6,500
6,600
7,100
Bulgaristan
2,600
3,000
3,400
4,000
4,600
4,600
4,800
5,200
5,500
5,500
Geçmişte yabancı sermayenin ilgisini çekmede başarısız olan Yunanistan’a 2006’da daha
önceki dönemlerin aksine ciddi yabancı sermaye girişi olmuştur. İstatistik Kurumu verilerine
göre, 2006 yılındaki 6.2 Milyar $ doğrudan yabancı sermaye yatırımı Yunanistan tarihinde en
yüksek sermaye girişinin olduğu yıldır. 2008 ve 2009 yıllarında sırasıyla 3 ve 2.4 Milyar Euro
yabancı sermaye girişi olmuş ve 2009 sonu itibariyle Yunanistan’daki doğrudan yabancı
sermaye stoğu 45 Milyar Euro’ya yaklaşmış bulunmaktadır. Son olarak, 2012 yılında ülkeye
giren sermaye rakamı 2.3 milyar Euro olmuştur, Ancak 2010 - 2012 yıllarında, ülkenin içinde
bulunduğu kriz ortamından dolayı çok ciddi yatırımlar gerçekleşmemiştir (Yabancı sermayeye
ilişkin ayrıntılı bilgi ayrı bir bölüm olarak sunulmuştur).
Kamu sektöründe çalışanlara ödenen maaşlar enflasyonla mücadelede ve finansal istikrarın
sağlanmasında EMU öncesinde olduğu gibi sonrasında da en önemli problemlerden birisi olarak
görülmeye devam etmektedir. 2010 yılında ülkedeki kriz nedeniyle önce maaşlara zam
yapılmayacağı açıklanmış, ardından maaş ve primlerde kesintilere gidilmiştir.
Enflasyon (%)
2006
2007
TÜFE
3.2
2.9
Atina Ticaret Müşavirliği
2008
2009
2010
4.2
1.2
4.7
2011
3.3
2012
1.5
2013
-1.7
Kaynak:Yunanistan İstatistik
Kurumu
10
Enflasyondaki artış eğilimi 2008’in başlarında Yunanistan’da haklı bir tedirginlik yaratmış 2008
de enflasyon % 4.2 olarak gerçekleşmiştir. 2009 da ise resesyon endişeleri ile birleşen ekonomik
kriz neticesinde enflasyon % 1.2 seviyesinde kalmıştır. 2010 yılında % 4.7 oranında gerçekleşen
enflasyon, 2011 yılında da 3.3’e gerilemiştir. Son olarak 2012 yılında ekonomik krizin bir sonucu
olarak 1.5 seviyelerine, 2013’de ise eksiye geçerek, -1.7 seviyelerine gerilemiştir.
Yunanistan’ın cari açığı geçtiğimiz yıllarda ekonomi için tehdit oluşturmuştur. 2004’te 10 Milyar
Euro seviyelerinde olan cari açık sadece 4 yıl sonra 2008’de 35 Milyar $’a dayanmıştır. Ancak
ekonomik kriz, petrol fiyatlarındaki düşüş ve ithalattaki ciddi daralma ile bu açık 2009 sonunda
25.8 Milyar Euro’ya, 2010 sonunda 22.5 Milyar Euro’ya ve 2011 sonunda 20.6 Milyar Euro’ya
düşmüştür. (EUROSTAT). İzlenen sıkı mali politikalar sonucu 2012 sonuna gelindiğinde cari
açığın 4.6 milyar Euro olduğu görülmektedir, 2013 yılında ise ülke 1948’den bu yana ilk kez
artıya geçmiş ve 1.4 milyar Euro cari işlem fazlası kaydetmiştir.
YUNANISTAN
Cari Açık, Euro Cinsinden
Birim
2009
2010
2011
2012
2013
ABD Doları (Milyar) -25.818,7 -22.506,0 -20.633,5 -4.615 1.396,7
GSYIH'nın Yüzdesi
-10.986
-9.982
-9.673 -2.390
7.67
Kaynak: Yunan Merkez Bankası
Kamu borç stoğunun GSYİH’ya oranı son on yıl % 90 seviyelerinin üzerinde seyretmiştir. (AB
ülkeleri için öngörülen üst sınır Maastricht Kriterlerinde belirtilen % 60’tır.) 2008 yılından itibaren
zaten yüksek olan bu oranın sürdürülemez seviyelere ulaşması ülkenin kırılganlığını arttıran
önemli bir faktör olmuştur. Bu ülke için geliştirilen tüm kurtarma paketlerinin temel ayaklarından
biri kamu harcamalarının kısılıp tasarrufların arttırılması üzerinedir.
YUNANISTAN
Kamu Borç
Stoğu
(General
government
gross debt)
Kamu Borç
Stoğu
Units
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
GSYIH
106.107 105.412 110.721 127.100 142.757 163.343 156.900 175.100
Yüzdesi
EURO
(Milyar)
224.204 239.364 262.318 298.706 328.588 355.780 303.900 318.703
Kaynak: IMF
2013 yılı bütçesi açıklanan verilere göre yaklaşık 23 Milyar Euro açık vermiştir. Eurostat
verilerine göre 2013 yılında gelirler toplamı 83.4 Milyar Euro iken giderler yaklaşık 106.5 Milyar
Euro olmuştur.
Bütçe Rakamları
Gelir
Gider
Bütçe
Açığı
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
EURO (Milyar)
81.844
90.915
94.764
88.070
89.750
88.123
86.662
83.465
GSYIH Yüzdesi
38.734
40.038
39.999
37.474
38.992
40.518
44.700
45.860
EURO (Milyar)
94.431 106.065 117.828 124.636 114.213 107.843 106.084 106.577
GSYIH Yüzdesi
44.691
46.709
49.734
53.033
49.620
49.696
54.800
58.559
EURO (Milyar)
-12.587
-15.150
-23.064
-36.566
-24.463
-19.990
-19.360
-23.109
GSYIH Yüzdesi
-5.957
-6.672
-9.735
-15.559
-10.628
-9.178
-10.000
-12.697
Kaynak: EUROSTAT
Yunanistan’ın ekonomi alanında önemli problemlerinden birisi biraz da tarihsel temelleri olan
kayıt dışı ekonominin hacmidir. Euro Bölgesinde kayıt dışı ekonominin toplam GSYİH içindeki
oranı % 10’larda seyrederken Yunanistan’da bu oranın % 30’dan az olmadığı düşünülmektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
11
1.4.1 TARIM
Dünya Bankası istatistikleri, Yunanistan’ın toplam yüzölçümünün % 65’inin tarıma elverişli
olduğunu göstermektedir. Ancak dağlık arazi yapısı nedeniyle toplam arazinin % 30’u, bir başka
ifade ile yaklaşık 40,000 km2’lik bölümü, tarımsal faaliyetlere izin vermektedir.
Yunanistan İstatistik Kurumu verilerine göre ise bu alan 35,000 km2 civarında olup yaklaşık
10,000 km2’sini meyve ağaçları kaplamaktadır.
Makedonya, Mora ve Merkez Yunanistan sırasıyla tarımsal üretimin en fazla olduğu bölgelerdir.
Yunanistan’ın milli hesaplarla ilgili yaptığı düzeltme neticesinde GSYİH içinde sektörlerin
payında da değişiklikler olmuştur. Son hesaplamalar neticesinde tarımın GSYİH içindeki payı
2006’da % 4.1 seviyesine inmiştir. 2007 ve 2008 yıllarında bu pay sırasıyla % 3.8 ve % 3.3
olmuştur. 2009 yılında % 3.5 seviyesine yükselmiş, ancak 2010 ve 2011 yıllarında % 2.7 oranına
gerilemiştir. 2012 yılına bakıldığında ise, küçük bir artışla %2.9 oranına, 2013’de ise 3.25’e
yükseldiği görülmektedir.
Tarımsal ürünlerin toplam ihracat içindeki payı % 20’ler civarındadır. Aşağıdaki tablodan da
görüleceği üzere tarımsal kesimde yaklaşık yarım milyon kişi çalışmaktadır. Bir başka ifade ile
tarım kesiminde çalışanların toplam istihdam içindeki payı % 10’dan biraz daha fazladır.
Yaş Gruplarına Göre Tarım Sektöründe Çalışanların Dağılımı-2009 *
Toplam
Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık
(1,000 Kişi)
Toplam
15-19
20-24
25-29
30-44
45-64
65 +
4,457.0
33.7
228.1
555.9
1,948.6
1,608.5
82.3
505.9
5.2
16.1
30.7
161.5
255.9
36.5
*Yunan İstatistik Kurumu’ndan elde edilebilen en güncel veridir.
Yunanistan bir çok üründe kendi ihtiyacını karşılayacak kadar üretime sahip olmakla birlikte et ve
mandıra ürünlerinde önemli bir ithalatçı konumundadır. Bazı tahıl çeşitleri yine ithal edilen
tarımsal ürün grubunda yer almaktadır.
Dünya genelinde endüstriyel şeftali üretiminde lider ülkedir. Domates üretiminde de dünya
sıralamasının önemli bir yerindedir. Pamuk, tütün ve şekerpancarı önemli ihracat kalemleridir.
Bu ürünlere olan talebin azalmasına rağmen alternatif ekim konusunda henüz bir karara
varılmamıştır. Öte yandan yeni tarımsal reformlar kapsamında kalitenin miktara nazaran öne
çıkartılmasını öngören politikalar çiftçilikle uğraşan kesimlerin şiddetli protestolarına neden
olmuştur.
Yunanistan balıkçılık filosunda, AB fonlarından faydalanma amacıyla 1990’ların ortalarında
rehabilitasyona gidilmiş ve 8,000’i aşan tekne sayısı 2004 sonunda 6,900’lara düşmüştür. 2011
sonunda tekne sayısı 5.737 olup, söz konusu tekneler tarafından 259 Milyon € değerinde balık
yakalanmıştır. Yunanistan balık çiftçiliği sektöründe Avrupa’nın lideri konumunda olup, üretimin
yaklaşık % 50’sini yapmaktadır. Bu çiftliklerde daha çok çipura, levrek ve kabuklu deniz ürünü
üretimi yapılmaktadır. Sazan, alabalık ve yılanbalığı üretimi tatlı su balıkçılığında öne çıkanlardır.
Öte yandan, son dönemlerde sektörün Türkiye’de ciddi anlamda yatırım yaptığı görülmektedir.
Son olarak, Yunanistan’da 250,000 civarında traktör bulunmakta olup, her yıl yaklaşık 500,000
ton gübre tüketilmektedir.
Hayvan Sayısı (1,000 Adet)
1981
1991
Sığırlar
831
602
Domuz
1,017
986
Koyun
8,144
8,692
Keçi
4,526
5,336
Bal Arısı
1,167
1,196
Atina Ticaret Müşavirliği
2001
621
934
9,124
5,662
1,294
2002
626
940
9,058
5,669
1,288
2003
621
934
9,000
5,619
1,294
2004
601
940
8,827
5,509
1,302
2005
664
975
8,744
4,925
…
2006
684
1,055
9,031
5,075
…
2009
648
947
9,156
4,213
…
12
Başlıca Tarımsal Üretim (1,000 ton)
ÜRÜNLER 2001
2002
2003
Buğday
2,084
2,076
1,725
Mısır
2,035
2,163
2,314
Pamuk
1,210
1,138
976
Şeker
2,882
2,713
2,204
Kamışı
Domates
1,820
1,574
1,700
Portakal
1,022
1,164
968
Limon
174
151
111
Mandalina
107
119
104
Elma
243
269
119
Şeftali
927
740
249
Patates
937
882
805
Karpuz ve
810
784
847
Kavun
Tütün
137
127
127
Pirinç
150
169
158
Arpa
274
273
225
Zeytinyağı
358
414
308
Kaynak : Yunanistan İstatistik Kurumu
(elde edilebilen en güncel verilerdir)
2004
2005
2006
2007
2008
2009
1,712
2,451
1,173
1,698
2,547
1,241
1,779
2,351
1,040
1,651
2,396
1,053
2,102
2,891
912
2,140
2,432
816
2,208
2,603
1,917
851
853
1,372
1,932
772
84
86
277
791
836
1,705
936
84
127
250
864
892
1,568
896
88
109
287
768
896
1,461
778
92
112
260
784
930
1,379
828
75
104
256
807
914
1,561
956
75
130
260
749
930
870
872
797
789
796
789
127
171
234
334
124
165
227
417
37
179
250
396
31
184
282
331
28
184
354
328
27
215
340
305
1.4.2 SANAYİ
Yunanistan’da sanayi sektörünün GSYİH içindeki payı 2003-2008 yıllarında % 12.7 ila % 13.7
arasında seyretmiş, 2009 sonu itibariyle bu pay % 27.7 olmuştur. 2010’da %27, 2011’de ise
%25.5 oranında gelişmiştir. Son olarak, 2012 ve 2013 yıllarına bakıldığında bu oranın %1415’lere gerilediği görülmektedir.
Toplam işgücünün % 14’ü imalat sektöründe istihdam edilmektedir.
İmalatçı firmaların geneli küçük aile
işletmeleridir.
Yunanistan
Ulusal
İstatistik Hizmetlerinin (NSSG) en son
2013
2012
2011
yaptığı
sanayi
araştırmasında
Sanayi Üretim Endeksi -3.6
- 3.2
- 7.8
listelenen 144,717 kuruluşun % 92.5’i
İmalat Sanayi
-2.0
-3.9
-8.5
on kişiden az işçi ve yalnızca % 0.5’i
100’den fazla işçi çalıştırmaktadır.
Madencilik
-9.8
0.6
0.6
En geniş ve genel olarak en karlı
Elektrik / Gaz
-6.9
-3.0
-8.8
sektörler özellikle hammaddelerini
yerel kaynaklardan sağlayan yiyecek, içecek ve tütün gibi tüketim malları sanayiidir. Giyecek ve
ayakkabı endüstrisinde, düşük ücretli Asya ve Doğu Avrupa ülkeleriyle yapılan rekabet nedeniyle
son yıllarda gerileme görülmüştür. Bazı Yunan şirketleri, özellikle tekstil-konfeksiyon sektöründe
çalışanlar, iş yoğunluklarını Balkan ülkeleriyle sınırlandırmışlardır. 1980’lerde Avrupa ile artan
ekonomik ilişkiler sonucu, 1950’li ve 1960’lı yıllarda kurulan düşük teknolojiyle çalışan ve daha
çok ithalata dayanan sanayi şirketlerinin sayısı azalmıştır. Üreticiler, artan ücret maliyetleri
sebebiyle, daha yüksek katma değer sağlayan malların araştırmasına girmişlerdir.
Ekonomik kriz Yunanistan’da sanayi üretimini etkilemeye devam etmektedir. Tablodan da
görüleceği üzere 2008 yılında başlayan sanayi üretimindeki düşüş ilerleyen yıllarda azalarak
Sanayi Üretim Endeksleri
Atina Ticaret Müşavirliği
13
devam etmiştir. Açıklanan verilere göre, 2010’un sonunda sanayi üretimindeki kümülatif gerileme
% 5.9 civarında olmuş, 2011 yılında daralma % 7.8’e ulaşmış, 2012 yılında 3.2, 2013 yılında ise
7.8 daralma kaydedilmiştir. İmalat sanayindeki daralma 2012 yılında % -3.9 iken, 2013 yılında
%-2.0 oranında daralma kaydedilmiştir. Madencilikteki yavaşlama 2011 ve 2012 yıllarında
hemen hemen sabit kalmıştır, ancak 2013’de %9.8 gibi bir daralmaya gidilmiştir, elektrik/gaz da
ise 2011 yılında %9 civarında daralma gerçekleşirken, 2012 yılında %3, 2013 yılında ise %7
dolaylarında gerilemiştir.
1.4.3 ULAŞTIRMA
Karayolları
Yunanistan’da uluslararası standartlara sahip iki otobanın inşaatı tamamlanma aşamasındadır.
Her iki proje de Trans-Avrupa ulaşım ağı (TENs) programına dahil edilmiş olup maliyetin
yaklaşık % 60’ı AB’den sağlanan fonlarla finanse edilmektedir. Bunlardan ilki Patra-Atina-Selanik
istikametini takip eden projedir ve 2015 sonlarında tamamlanacağı açıklanmıştır. İkincisi ise
Egnatia projesi olarak da adlandırılan ve İgumenitsa –Selanik – Türkiye sınırını takip eden 680
km’lik güzergahtır ve 2014 başlarında tamamlandığı açıklanmıştır.
Artık
tamamlanmış
durumda olan Egnatia
projesi
ile
Türkiye
sınırından giriş yapan bir
araç yaklaşık 6 saat
sonra Adriyatik kıyılarına
ulaşabilmektedir. Daha
önce bu yolun 11
saatten az olmadığı
düşünüldüğünde TransAvrupa ulaşım ağındaki
önemi
ortaya
çıkmaktadır.
Atina’yı
Elefsina’nın
endüstri merkezine ve
yeni
havaalanına
bağlayan BOT projesi
kapsamındaki karayolu
inşası
YunanistanFransa konsorsiyumuyla
yapılmıştır.
Antik
Olympia
–
Atina
arasındaki kısmın büyük
bir bölümü 2004’ deki
olimpiyatlar öncesinde
tamamlanmıştır.
Dünya
Bankası
verilerine
göre
Yunanistan’da
toplam
karayolu
uzunluğu
117.000
km’ye
yaklaşmaktadır
)2008
verileri).
Demiryolları
Atina Ticaret Müşavirliği
14
Yunan Demiryolu Kurumu (OSE) uzun zaman önce kurulmuş olmasına rağmen ülkenin zorlu
arazisi nedeniyle demiryollarının gelişmesi diğer ülkelerle mukayese edildiğinde yetersiz
kalmıştır. OSE’nin gerek coğrafi şartlar gerekse kaynak eksikliği nedeniyle sadece 2007’de
yaklaşık 2 Milyar $ olmak üzere toplam zararı 7.5 Milyar $’ı aşmıştır. Başbakan Karamanlis Eylül
2008’de OSE’nin rehabilitasyonu için bir program hazırlandığını ve şirketin dörde ayrılacağını
(TraiOSE- EDISY-ErgOSE-GAİOSE) açıklamıştır.
2011 yılının başlarında açıklanan rehabilitasyon programı dahilinde kurumun yeniden
yapılandırılması planlanmaktadır. 2011 yılı başlarında eski yan şirketi olan EDISY A.E. ile
birleşen OSE halen 546 milyon Euro toplam bütçeye sahip olan 33 proje yürütmektedir ve bunlar
özellikle taşradaki demiryollarında restorasyon ve iyileştirme çalışmalarıdır.
Yunan ekonomisinde önemli yeri olan güneydeki limanlardan kuzey Yunanistan ve güneydoğu
Avrupa’ya uzanan demiryolu hattının yetersiz olması nedeniyle demiryolu ile taşımacılık tercih
edilmemekteydi. Ancak kriz döneminde ülkenin Demiryolları Şirketi Trenose’nin yaptığı
çalışmalar sonucunda, 2014 yılına gelindiğinde demiryolu taşımacılığında önemli artışlar
meydana geldiği ve şirketin kâr ettiği açıklanmıştır. Şirketin yurtiçi ve yurtdışına (Makedonya,
Sırbistan, Bulgaristan ve Eylül 2014’den itibaren Türkiye)’ye taşımacılık yaptığı açıklanmıştır.
AB tarafından Trans-Avrupa ulaşım ağına (TENs) dahil edilmiş bulunan demiryolu sisteminde
yenileme ve genişleme yatırımları başlatılmış bulunmaktadır. Bu çalışmalarla ana hatlarda
elektrifikasyon ve çift raylı sisteme geçilerek saatte 200 km hıza ulaşım hedeflenmektedir. Proje
kapsamında lokomotiflerin bir bölümü satın alınmış olup engebeli araziler ve dağlık alanlardaki
hatların tamamlanması beklenmektedir. Demiryollarının rehabilitasyonunda bir diğer öncelik
batıdaki Patra Limanı ile Atina arasında yük ve yolcu taşımaya elverişli hatta verilmiş ve 2010
itibariyle tamamlanması hedeflenmiştir, ancak son iki yıldır ekonomik kriz nedeniyle bütün
çalışmalar dondurulmuştu. Son dönemde, özelleştirme programına dahil edilen OSE’nin (Yunan
Demiryolları) devlete olan borcunu ödemeyi teminen, birçok sabit kıymeti ve materyali borcuna
karşın devletin mülkiyetine geçmektedir ve demiryollarını daha sağlıklı bir işletme haline
getirebilmek için, daha küçük yeni şirketler kurulmaktadır. Nihai amaç, zarar eden OSE şirketinin
kademeli olarak içi boşaltılarak kapatılmasıdır.
Ülkenin ikinci büyük şehri olan Selanik, Balkanlar ve Avrupa’ya çıkış için önemli bir merkez
konumundadır. Önemli demiryolu hatlarının bağlantısı Selanik üzerinden yapılmaktadır.
Dünya Bankası verilerine göre; Yunanistan’daki demiryollarının toplam uzunluğu 2,576 km’dir.
18 istasyonlu Atina metrosu 2000 yılında çalışmaya başlamıştır. Ancak metro hatlarının çeşitli
banliyölere ulaşım sağlayacak şekilde genişletilmesine ilişkin çalışmalara ve 24 yeni istasyonun
inşaatına devam edilmektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
15
Yunanistan’da Demiryolu Hatları
Gemicilik
Yunanistan coğrafi konumu itibari ile tarih boyunca denizle iç içe yaşamış bir ülkedir. 200’den
fazlasında yerleşim olan 2000 civarındaki ada denizcilik sektörünün gelişmesindeki en temel
tarihsel gerekçedir. Yunanlılar adalarla iletişimde kazandıkları tecrübelerini ticarete aktarmayı
başararak bugün dünyanın en büyük gemicilik filosuna sahip olmuşlardır. Özellikle II.Dünya
Savaşından sonra modernize edilmeye başlayan sektöre 60’lı yıllarda Onassis ve Niarchos
tarafından yapılan yatırımlarla hacim ikiye katlanmıştır.
Yunanistan’daki limanlardan yük ve yolcu taşımacılığı AB üyesi ülkelerle rekabete açık olmakla
birlikte Adriyatik’te Yunanistan-İtalya arasındaki seferlerin çoğunluğu ve Ege’deki hatların hemen
hemen tamamı Yunanlı şirketler tarafından gerçekleştirilmektedir. AB mevzuatı gereğince kıyı
taşımacılığı ve kruvaziyer seferleri 1 Ocak 1999’da AB üyesi ülkelere açılmış, feribot trafiği ise 1
Ocak 2004’de açılması gerekirken açılmamıştır. AB Komisyonunun konuyu Adalet Divanı’na
götürmesi ve Adalet Divanı’nın Yunanistan’ı mahkum etme riski hükümetin feribot seferlerinde
kısmen de olsa rekabete izin veren bir düzenleme yapmasına neden olmuştur. (Deniz Ticaret
Bakanlığı, Mayıs 2006’da (iki şirket tarafından yılda 300 bin veya üstü sayıda yolcu veya tek
Atina Ticaret Müşavirliği
16
şirket tarafından yılda 150 bin veya üstü sayıda yolcu taşınan hatlarda) feribot seferleri ve
tarifelerinde serbestleştirmeye gitmiştir.)
Gemi taşımacılığının Yunanistan ekonomisi için hayati bir yeri bulunmaktadır. Sektörün geliri ile
ilgili net rakamlara ulaşmak kolay olmamakla birlikte 2011 yılında bu değerin 14 Milyar Euro’yu
aştığı tahmin edilmektedir. Bir başka ifade ile sektör 2011 yılında ticari açığın %51’ini
karşılamıştır. 2012 yılına bakıldığında ise, bu rakamın 13.2 milyar Euro seviyelerine hafif bir
gerileme kaydettiği görülmektedir. Diğer taraftan bu rakam sadece Yunan bayraklı gemilerden ve
limanlardan elde edilen gelirdir. Gemi sahiplerinin Yunan ekonomisine bir diğer katkısının Yunan
hükümetlerinin yeni mevzuat düzenlemelerinin ardından gemicilikten kazandıkları ile başka
alanlarda yatırım yapmaları olarak beklenmektedir. Yunanlı armatörlere ait olan gemiler her tür
deniz taşımacılığında, yıllık deniz ticareti içinde çok önemli bir payına sahiptir.
2012 yılı verilerine göre, Yunanlı armatörler toplamda 3.428 gemiye sahiptir (245 milyon ton
kapasiteye ve dünya kapasitesinin %15.6’sına isabet etmektedir) ve bunların 1.939 tanesi Yunan
bandıralıdır. Toplam 3.325 gemi 227 milyon dwt kapasiteye sahip olup, sürekli modernize
edilmektedir ve ortalama 11.3 yaşa sahiptir. Yabancı bandıralı gemi bulundurmalarının en
önemli nedenleri ise; bir geminin Yunan bayrağı taşıması durumunda belirli sayıda Yunanlı
mürettebatın istihdam edilmesi zorunluluğu (Yunanlılara ödenen ücretler maliyetleri
artırmaktadır) ve tonaja bağlı olarak artan vergi oranlarıdır.
Başlıca Limanlar
1. Pire
2. Selanik
3. Patra
4. Lavrio
5. Volos
6. Korfu
7. Dedeağaç
8. Elefsina
Yunanistan 2013 yılında toplam kapasite açısından dünyada birinci
sıraya tekrar yükselmiştir. Yunanlı armatörler böylelikle birinci sırada
bulunan Japonya’yı ikinci sıraya çekmişlerdir. Yunanistan’ın toplam
kapasitesi 164 milyon ton olan 4.894 gemisine karşın, Japonların 157,4
milyon ton kapasitesi olan 8.537 gemisi bulunmaktadır.
Yunanlı armatörler ülkelerinde süregelen ekonomik krizden çok
etkilenmemiş olup, Japonya, Almanya ve Güney Kore gibi ülkeleri geride
bırakmışlardır. Rapora göre, Japonya ikinci sırada yer alırken, Çin
üçüncü, Almanya ise dördüncü sırada takip etmektedir. İlk on ülkeyi
sırasıyla Güney Kore, ABD, Norveç, Singapur, İtalya ve Danimarka
tamamlamaktadır.
9. İgumenitsa
Yunanlı armatörler petrol taşıma pazarında önemli bir yere sahiptirler,
zira dünya tanker gemisi filosunun %23,8’ine sahiptirler ve aynı zamanda
%18,5 oran ile dökme (tahıl ve diğer kuru ticari mallar) yük gemileri
filosunun da zirvesinde bulunmaktadır.
10. Kavala
Ancak önceki yıllarda Yunanlı armatörlerin faaliyetlerinde bir düşüş meydana gelmiştir ve bunun
sonucu olarak 2000’li yıllarda Japonya, uzun yıllar süren Yunan hakimiyetini alaşağı ederek
birinci sıraya yerleşmeyi başarmıştır.
Böylece, deniz yoluyla ticari mal taşımacılığının önemli kârlılık sergilediği bir dönem olan 2004
ile 2007 yılları arasında, Japonya bu kârı nakte dönüştürerek yeni gemi alımına gitmiştir. Aksine,
Yunanlı armatörler, tercihlerinde daha muhafazakâr davranıp, likiditelerini korumayı ve daha
sonra seçici bir şekilde kullanmayı tercih etmişlerdir.
2008 yılında Avrupa’yı etkisi altına alan ekonomik kriz, ülkelerini etkilemiş olmasına rağmen,
dünya çapında armatörleri fazla etkilememiştir. Bunun nedeni, armatörlerin faaliyetlerinin
uluslararası düzeyde gerçekleşiyor olması, dolayısıyla bu armatörlerin ülkelerinin milli
ekonomisine bağlı olmamasıdır. Yunanlı armatörlere bakıldığında ise, Kıbrıs bankalarının
çökmesi ve Yunan Bankacılık sisteminin yaşadığı sorunlar, her ne kadar faaliyetlerinde bazı
sorunlara yol açmış olsa da, onları önemli derecede etkilememiştir, zira faaliyetlerini, Çinli
kuruluşlar da dahil, başka para finans kurumları aracılığıyla yeniden finanse edebilmişlerdir. Aynı
Atina Ticaret Müşavirliği
17
zamanda, ekonomik kriz maliyetlerin düşmesine yol açmış, dolayısıyla yeni gemi alımları çok
cazip hale gelmiştir.
Yunanlı armatörler büyük kapasiteli gemilere odaklanmış olup, günümüzde dünya çapında en
yüksek gemi kapasitesine sahip olmayı başarmışlardır. Denizcilik ve ekonomi dergisi “Le
Marin”in yayınladığı verilere göre, Yunanlı armatörler 2013 yılında 275 yeni gemi inşası için 13
milyar dolar (9,4 milyar Euro) tutarında yatırım yapmışlardır. Hatta 2014’ün ilk üç aylık
döneminde Yunanlı armatörler 5 milyar dolar tutarında yatırımda bulunmuşlardır.
Gemicilik sektöründeki liderliği uzunca bir süre devam ettirmek isteyen Yunanistan buna bağlı
olarak demiryolu taşımacılığı ve limanlar gibi yatırımlarına da devam etmektedir. Hükümet;
2006-2015 arasında 10 yıl sürecek ve yaklaşık maliyeti 6 Milyar Euro olan limanlardaki
altyapının iyileştirilmesine yönelik bir proje başlatmıştır.
Yunanistan’da yük ve yolcu taşımacılığına elverişli liman sayısı 123’dür. Pire Yunanistan’ın en
büyük limanı olup konteyner, kuru yük, tanker ve Ro-Ro gemilerine hizmet vermektedir.
Selanik’teki ülkenin ikinci büyük limanının coğrafi konumu itibariyle Yunan gemicilik sektörü için
ayrı bir önemi vardır.
Yunanlı armatörlerin elinde 200 milyar Euro'nun üzerinde sıcak para bulunduğu tahmin
edilmektedir. Geçtiğimiz dönemde bu meblağın bürokratik engeller ve yatırım teşviklerinin
yetersizliği nedeniyle Yunanistan'a gelmediği, yabancı gemi sahiplerinin de yaşadıkları kötü
tecrübeler nedeniyle ülkeye sıcak bakmadıkları bilinmektedir. Sözkonusu engellerin aşılmasını
ve gemi işletmeciliğinde Yunanistan'ın bir çekim merkezi haline getirilebilmesini teminen, Yunanlı
armatörlerin Yunanistan'da büro açmalarını sağlamak üzere Pire'de denizcilik merkezi
kurulması, uluslararası rekabete açık gemicilik hizmetleri bölgesi tesis edilmesi ve gemicilik
sektörüne kalifiye personel sağlanması için eğitim verilmesi planlanmaktadır.
Yunan deniz ticaret filosunun % 20'sine sahip, halen İngiltere'de kaim 100 Yunan armatörü,
işletmelerini Londra ve Atina'dan yürütmekte, bu ailelerin İngiliz ekonomisine yıllık katkısı
yaklaşık 12 milyar Sterlin'e ulaşmaktadır. Ancak İngiliz hükümetinin yeni vergi düzenlemeleri
nedeniyle sayıları otuzu aşan şirket, merkezini Yunanistan’a taşımış bulunmaktadır.
Havayolları
2001 yılına kadar 50 yaşındaki, yetersiz donanımlı Atina Hellenikon Havaalanı Yunanistan’da
hava trafiğinin en önemli bölümünü üstlenmiş durumdaydı. 28 Mart 2001 tarihinde, Atina’nın
güney doğusunda bulunan Spata’da başlangıç kapasitesi her yıl 16 milyon yolcu olan ve 50
milyon yolcu kapasitesine genişletilmesi hedeflenen ikiz pistli yeni bir havaalanı (Eleftherios
Venizelos) açılmıştır. Selanik havaalanı da son zamanda yenilenmiş olmasına rağmen halen
büyük uçakları çekme kapasitesine sahip değildir. Sürdürülen havaalanı vergisini kullanarak
bölgesel havaalanlarının yenilenmesi programı yürürlüğe konulmuştur.
Atina, Selanik, Iraklio, Rodos, Korfu, Kos, Chania, Zakintos, Samos, Mikonos ve Santorini
ülkedeki başlıca havaalanlarıdır.
1.4.4 TELEKOMUNİKASYON
1949 yılında kurulan ve 2000 yılı başlarına kadar Yunanistan’da monopol konumunda faaliyet
gösteren OTE; Yunanistan’ın en büyük telekomünikasyon kuruluşudur. 2001’den sonra gerek
sabit gerekse mobil telekomünikasyon hizmeti sağlayan şirketler Yunan pazarında faaliyet
göstermeye başlamıştır. Pazarın rekabete açık hale getirilmesine rağmen bu sektörde
Avrupa’nın da ilk 10 şirketi arasında yer alan OTE hala en büyük olma özelliğini sürdürmektedir.
2008 yılında % 20 hissesini Deutsche Telekom’un satın alarak ortak olduğu şirket gerek
güneydoğu Avrupa gerekse Ortadoğu pazarında faaliyetlerini genişletmeye çalışmaktadır.
Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Sırbistan, Makedonya ve Arnavutluk’ta olmak üzere
yaklaşık 30 bin kişiye istihdam sağlayan şirket, Yunanistan’ın ilk 5 büyük şirketi arasında yer
Atina Ticaret Müşavirliği
18
almakta ve hisseleri Londra ve New York borsalarında işlem görmektedir. WIND, Cosmote
(OTE) ve Vodafone ülkede faaliyet gösteren GSM şebekeleridir. Yaklaşık 16 Milyon abonenin
bulunduğu mobil iletişim pazarında ciddi rekabet yaşanmaktadır. 2011 yılı itibariyle 100 kişiye
düşen mobil telefon aboneliği 109 adet iken, 2012’de 120’ye yükselmiştir (2008 yılında ise 122
idi).
1.4.5 TİCARET VE PERAKENDE PİYASASI
Yunanistan’da perakende piyasası dağınık bir yapı arz etmektedir. Büyük perakende firmaları ve
özellikle zincir süpermarketler pazardaki önemli aktörler olarak yer almaktadır. Tekstilkonfeksiyon, ev eşyası, mobilya gibi emek yoğun sektörler de dahil olmak üzere iç talep yoğun
olarak ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Gıda sektöründe yerli üretimle birlikte diğer AB
ülkelerinden de ithalat yapılmaktadır.
Perakende Ticaret Endekslerinde Değişim (%)
Genel Endeks
Gıda
Tekstil-Konfeksiyon
2013
-6.7
-6.8
-6.5
Mobilya
ve
Kitap, Kırtasiye
Elektrikli Aletler
-9.5
-1.2
2012
-8.0
-5.8
-8.8
-5.1
-9.3
2011
-7.2
-0.75
-24.6
-20.8
-6.1
2010
-1.1
-2.4
-11.7
-14.7
-2.5
2009
-9.3
-6.0
1.4
-15.3
-24.0
2008
- 1.4
-0.1
- 5.5
- 4.3
- 1.3
2007
2.3
0.9
1.1
6.7
6.7
2006
8.0
9.0
0.8
17.7
3.7
2005
3.0
5.6
1.3
0.6
-1.1
Kaynak: Yunanistan İstatistik Kurumu
Yaklaşık 650 bin kişinin çalıştığı bir başka ifade ile istihdamın yaklaşık % 19’unu sağlayan
perakende sektörü (çalışan sayısı toptan ve perakende sektörleri toplamıdır) 2002-2007
arasında yaklaşık %30 büyüme göstermiş ancak 2008’de finansal krizin etkisiyle başlayan
daralma 2012’de 8’e ulaşmıştır. Bütün sektörleri etkileyen kriz özellikle tekstil – konfeksiyon ve
mobilya – elektrikli aletler sektöründe çok önemli ölçüde daralmalara yol açmıştır. Son olarak,
2013 yılında daralmanın az da olsa önü kesilmiş gibi bir izlenim olmakta, daralma %6.8 olarak
kaydedilmektedir.
Carrefour-Marinopoulos SA, AB Vassilopoulos SA, Sklavenitis, Metro SA, Dia SA, Lidl &
Schwarz Gruppe, Atlantic SA, Jumbo Hellas SA, Praktiker Hellas, Zara Hellas SA, Plaisio
Computers, Kotsovolos S.A., Media Markt, Hondos Center ve Notos Com Holdings SA
perakende pazarının en önemli şirketleridir.
1.4.6 HİZMETLER
Turizm
3 tarafı denizlerle çevrili olan Yunanistan dünyada en fazla turist çeken ilk 20 ülke arasında yer
almaktadır. Özellikle yaz döneminde rağbet gören ülke 2010 ve 2011 yıllarında 16 milyon
civarında turist ağırlarken, 2012 yılında bir düşüş gerçekleşmiştir. Ancak 2013 yılında gelen turist
sayısı %15,5 oranında bir artışla 18 milyona yaklaşmıştır.
Atina Ticaret Müşavirliği
19
Turizm gelirlerinin GSMH’ya direk katkısının % 7.5 olduğu ancak yarattığı istihdam ve girdilerle
bu katkının % 16.5’lere ulaştığı görülmektedir. Dünya Turizm ve Seyahat Konseyinin
Yunanistan’la ilgili 10 yıllık tahmini sektörün yıllık büyüme oranının % 4’e yakın olacağı, turizmin
10 yıl sonunda GSMH’ya katkısının da % 17.5’lere yaklaşacağı yönündedir. Toplam işgücünün
(direk ve dolaylı ) % 20’sinin turizm sektöründe istihdam edildiği tahmin edilmektedir.
Yunanistan’ı ziyaret edenlerin büyük çoğunluğu; % 90’a yakını Avrupa’dan gelmektedir. Sırasıyla
ilk beşi oluşturan Almanya, İngiltere, Rusya, Fransa ve İtalya’dan gelen turistlerin toplam içindeki
payı % 50 dolayındadır.
2013 yılında gelen turist sayısında muazzam bir artış gerçekleşmiştir. Özellikle Almanya, yıllar
sonra İngiltere’nin önüne geçmiştir, Rusya ise sürpriz bir şekilde üçüncü sıraya yükselmiştir
(%54 artış). Öte yandan, Türkiye’den Yunanistan’a gelen turist sayısına bakıldığında ise; 2012
yazından itibaren uygulanmaya başlanan turistik vize kolaylıkları sayesinde, bu dönemde turist
sayısında %9.1 oranında bir artış meydana gelmiştir, 2013 yılında ise %38 gibi rekor bir artışla
831.113 kişi Türk turist Yunanistan’ı ziyaret etmiştir.
Turist Sayısı ve Turizm Gelirleri
2000
2005
Gelen Turist
13,096
15,938
(1,000)
Giden Turist
...
3,061
(1,000)
Turizm Geliri
9,3
17.1
(Milyar $)
Turizm Geliri
...
10.8
(Milyar €)
2006
2008
2009
2010
2011
2012
2013
17,284
15,938
14,914
16,007
16,247
15,518
17,920
3,194
3,544
3,000
3.113
-
18.8
20.0
15.1
14.7
13.6
12.8
11.4
11.6
10.4
10.4
10.5
10.0
Kaynak: Yunanistan Merkez Bankası
Konaklama İstatistikleri
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
54.017
56.747
65.420
64.085
56.608
65.059
69.138
69.138
13.942
14.249
17.339
16.675
14.182
16.815
15.370
12.515
40.075
42.498
48.081
47.410
42.426
48.244
53.768
50.539
358.721
364.179
367.992
...
...
397.660
361.587
399.037
682.050
Kaynak : Yunan İstatistik Kurumu
*2013 verileri henüz yayınlanmamıştır.
693.252
790.956
...
...
763.407
771.271
767.756
Konaklama(1000
Gece)
Yerli
Yabancı
Otel Kullanım
Oda
Yatak
Son yıllarda başta Türkiye olmak üzere komşu ve çevre ülkelerdeki turist sayısındaki artışın
gerisinde kalan ve pazar payını artırmak isteyen Yunanistan turizm politikalarını gözden
geçirmekte, özellikle Çin ve uzak doğudan turist çekmek için çalışmalar yapmaktadır. 13 Nisan
2011 itibariyle uygulamaya geçirilen Yeni Yatırım Kanunu’nda 3 yıldızlı otellerde dahil olmak
üzere otel ve oda-yatak yenileme, renevasyonu için spesifik düzenlemelere gidilmiş, yatırımı
artıran ve geliştiren teşvikler sağlanmıştır.
Yunan Turizm İşletmeleri Birliğinin (SETE) 2012 yılı verilerine göre, turizm toplam istihdamın
%18.3’lük payına sahiptir, bütün yıl boyunca Yunanistan’a gelen turist sayısı 15.5 milyon kişidir,
turistlerin %56’sı Temmuz-Ağustos-Eylül döneminde gelmiştir, Yunanistan’ın toplam otel
kapasitesi 9.670 adet olup, turist gönderen ülkelerin başında Almanya, İngiltere, Makedonya,
Fransa ve Rusya gelmektedir. Son olarak en çok turistin ulaştığı havalimanları sırasıyla Atina,
Girit’in İraklio şehri, Rodos, Selanik ve Kos olmuştur.
Atina Ticaret Müşavirliği
20
İnşaat
Yunanistan ekonomisi son yıllarda büyük çöküntüye uğramış, nihai olarak Troyka ile
yapılan mali yardım anlaşması ile ülkenin iflası önlenmiştir. Ülkede kamu cari işlemlerinin
finansmanında yaşanan sıkıntılar ve hükümetlerin eskiden olduğu gibi finansman konusunda
popülist davranışları Troyka’nın, kaynakların serbest bırakılması koşulunu anlaşmalarda yer
alan ekonomik ve mali tedbirlerin hayata geçirilmesi kriterine bağlamasına neden olmuştur.
Ancak ülke insanının karakteristik yapısı, bütün bu düzenlemelerin gerçekleştirilmesi ve
ekonomik faaliyetlere yeniden başlanabilmesi için yapılan düzenlemelere büyük protestolarla
cevap verilmesi sonucunu doğurmuş, hatta Hükümetin halkın gerekli desteğini alamaması
nedeniyle zaman zaman ekonomik paket kapsamında Troyka tarafından verilecek taksitlerin
ertelenmesine dahi sebep olmuştur.
Günümüzde Yunanistan’ın inşaat ve altyapı sektörü, makroekonomik daralmaya paralel
olarak, büyük düşüş yaşamaktadır. Bu dönemde, kamu harcamalarındaki mali kısıntılar ve özel
sektörün kredi sıkışıklığı nedeniyle, sektör analistleri tarafından inşaat sektöründeki ortalama
reel büyümenin sıfıra yakın olduğu belirtilmektedir. Bazı altyapı projelerini finanse eden AB
Fonlarının bu dönemde yeni ya da ekonomik olarak daha zayıf durumda olan ülkelere
yönlendirildiğini görüyoruz. Her ne kadar hükümet yeni projelerin planlamasını yapmakta ve
bölgelerde yeni yatırımlar ve iş sahaları açmayı hedeflemekte ise de, bütün bu planlamalar
ülkede yaşanan kredi sıkışıklığından negatif etkilenmektedir.
Kısa dönemde müteahhitlik sektöründe iniş trendi devam ederken, uzun dönemde altyapıya
ilişkin fırsatlar sektörün optimistik düşünmesini sağlamaktadır. Yunan altyapı sisteminin bu
dönemdeki güçlü noktalarını belirtmek gerekirse; Yunan şirketleri, özellikle komşu Balkan
ülkeleri ile sınır ötesi altyapı projelerinde işbirliğini artırmaktadırlar. Projeler, petrol ve gaz boru
hatlarından, bölgesel geniş bant ağlarına kadar çeşitlilik göstermektedir. Ayrıca Hükümet uzun
dönemde özel sektörün pazara girişini sağlamak üzere,
Özel Kamu Ortaklıklarının
değerlendirilmesi için çalışmaları onayladığını bildirmiştir. Havaalanları, limanlar ve yenilenebilir
enerji sektörleri fırsat olarak görülmektedir.
Bunun yanısıra sektörün zayıf noktaları; sektör yatırımlarına dair düzenlemelerin iş yapmayı
zorlaştırması, pazara girişi neredeyse imkansız kılan tekel halindeki devlete ait güçlü ulaşım ve
altyapı kurumlarının varlığı, inşaat sektörünün ağır işçiliğinin yabancılar/göçmenler tarafından
üstlenilmiş olması, 2013 yılında da altyapı ve inşaat sanayinin küçülmesi gibi unsurlar olarak
karşımıza çıkmaktadır.
Yunan inşaat firmalarının Balkanlar, Ortadoğu ve Doğu Avrupa’daki varlıklarını artırmaları ve
güçlendirmeleri fırsat olarak görülmektedir. Ayrıca Yunanistan, limanları ve depoları ile
Uzakdoğu ve özellikle Çin ile artan ticaret hacmine cevap verebilecek durumdadır.
Buna rağmen, 2013’de devam eden ekonomik daralma, yatırım harcamalarının kısılması, ağır
bürokrasi inşaat sektörü için tehdit olmaya devam etmiştir.
Pazara bakış
Yunanistan günümüze kadar Kamu Özel Sektör İşbirliği Projelerine başarılı örnekler
vermiştir. Atina metrosu, Attiki otobanı, Egnatia otobanı, Rio-Antirio Köprüsü ve Atina
Uluslararası Havaalanı bunlardan bazılarıdır. Bu başarılı örneklere rağmen mevcut hükümetin,
altyapı hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmelerini düzenlerken çok daha hassas olacağı
öngörülmektedir; zira sektörel sendikalar önceki hükümetlerin imtiyaz sağlamaya yönelik
girişimlerinin boşa çıkmasını sağlamıştır. Son dönemde inşaat sanayinin büyümesi, özellikle
büyük ulaşım projelerine ve altyapı yatırımlarına bağlı görünmektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
21
Bunun yanısıra, son birkaç yıl içinde iktidara gelen hükümetler yapısal bir değişiklikle
Çevre, Fiziksel Planlama ve Kamu Hizmetleri Bakanlığı ile Ulaşım ve Haberleşme Bakanlığı’nı,
Altyapı, Ulaştırma ve Şebekeler Bakanlığı altında birleştirerek, planlama ve lisanslama
işlemlerini efektif hala getirmeyi ve uygulamayı hızlandırmayı hedeflemişlerdir. Yunan
hükümetlerin öncelikle yaptığı değişikliklerden biri de, altyapı imtiyaz sözleşmelerini düzenleyen
çerçeve mevzuatı değiştirmek olmuştur. Yapılan değişiklikler özellikle inşaat öncesi aşamalara
ilişkin olup; böylece, tapunun netleştirilmesi, arkeolojik çalışmaların gerekliliği ve çevresel
etkilere dair bürokratik engellerin kolay aşılması ve maliyet etkin yönetim amaçlanmıştır.
Yunanistan’da Hükümet ticari liberasyonu garanti altına almıştır. Ayrıca Yunanistan’ın AB
ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülke olması sebebiyle ithalat kısıtlamaları sınırlı düzeydedir.
Kamu sektörü ile özel sektör işbirlikleri modeline yabancı şirketlerin katılımı Ekonomi
Bakanlığı tarafından olumlu karşılanmaktadır. Bu tür iştiraklerin aşağıdaki faydaları sağladığı
düşünülmektedir:
1.Yunan ekonomisine yabancı sermaye girişi
2. Bu tür işbirliklerinde Yunan müteahhitlik şirketlerinin yabancı şirketlerden teknik bilgi edinmesi.
Bu sayede Yunan şirketlerinin gelecekte Balkan ülkeleri ve Mısır’daki kamu projelerinde proje
alabileceği düşünülmektedir.
3. Bu proje modeli sayesinde gelecek özelleştirme programı hızlandırılacaktır.
Belli başlı Yunan projeleri AB tarafından finanse edildiğinden dolayı, fonlarda yapılacak
herhangi bir değişiklik veya indirim bu projeleri temelden sarsabilmektedir. Bu dönemde, ülkenin
proje tamamlamadaki gecikmeler ve yetersiz özel yatırımlarla mücadele ettiği, bürokrasinin ise
sektörün gelişimine yönelik çalışmaları tam anlamıyla kösteklediği gözlemlenmektedir. Ülkenin
ihale prosedürü şeffaf olmakla birlikte, bürokrasiden kaynaklı gecikmeler olabilmektedir.
Verimliliğin düşük olması, ücretlerin Batı Avrupa’ya oranla düşük düzeyde kalmasını sağlarken,
işin kesintiye uğraması (grev vb. nedenlerle) riski yüksektir. Sektörün regülasyonu ise Batı
Avrupa’ya göre daha güçlüdür.
İnşaat sektöründe birkaç büyük firma baskın durumda olmakla birlikte, sektör faaliyet
alanlarına göre bölünmüştür demek mümkündür. Örneğin, orta ölçekli firmalar ülkede mesken
inşaasını üstlenmişken, büyük çaplı firmalar altyapı ve kamu imtiyaz sözleşmelerini
yürütmektedirler. Altyapı projeleri genellikle uluslararası firmaların lokal büyük firmalarla
konsorsiyumu şeklinde sonuçlandırılmaktadır.
Yunanistan’da kamu projeleri ihalelerine katılma hakkına sahip olan müteahhitlik
şirketleri, genel olarak aşağıdaki kriterlerden birine sahip olmalıdırlar:
a.
Altyapı Ulaştırma ve Şebekeler Bakanlığı – Kamu Projeleri Genel Müdürlüğü –
Müteahhitlik Şirketleri siciline kayıtlı olan şirketler
b.
Avrupa Birliği üye devletleri veya Avrupa Ekonomik Alanı veya Dünya Ticaret Örgütünün
Kamu Sözleşmeleri hakkındaki sözleşmeyi imzalamış olan devletlerde mukim şirketler. Bu
şirketlerin mukim oldukları ülkedeki ilgili müteahhitlik siciline kayıtlı olmaları şartı aranır.
Bu kriterler genel çerçeveyi oluşturmakla beraber, her bir ihalede spesifik olarak farklı
kriterler uygulanabilmektedir. Halen, Yunan altyapı sektöründeki belli başlı yerli firmalar;
EllinikiTechnodomiki- Aktor- TEB Group, J&P Avax, GEK Terna, METKA, Mytilineos ve
Aegek’tir. Pazar sermayesi bakımından Aktor, 1.5 milyar ABD Dolar ile ilk sırada yer almaktadır.
Daha sonra, 853 milyon ABD Doları pazar sermayesi ile mühendislik, tedarik ve inşaat firması
METKA gelmekte, 794 milyon ABD Doları ile GEK Terna ve 393 milyon ABD Doları ile J& P
AVAX firmaları pazarda yer almaktadır. GEK Terna, Aktor (Ellaktor Grubu) ve J&P AVAX
firmalarının büyük altyapı ve inşaat projelerindeki payı %84 civarındadır. Küçük inşaat firmaları
ile büyük hacimli firmalar arasındaki fark giderek artmaktadır. Yukarıda ismi geçen büyük inşaat
firmaları yurtdışında, özellikle Balkanlar ve Ortadoğu’da önemli projeleri yürütmektedirler.
Atina Ticaret Müşavirliği
22
Sektördeki son gelişmeler
Yunan Müteahhitler Birliği (TEE) verilerine göre, son dönemde ülkede teknik proje olarak
adlandırılabilecek bir müteahhitlik faaliyetinin bulunmadığı, şahıs faaliyetleri de dahil olmak
üzere, Birliklerine kayıtlı 100.000 mütehhitlik bürosundan yaklaşık 70.000’inin işsiz kaldığı, geri
kalan 30.000’inin ise varlık savaşı verdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca belli başlı büyük Yunan
müteahhitlik firmalarının yurtdışında faaliyetlerine devam etmekte olduğu, ancak Aktor SA gibi
pazarın en büyük oyuncularından birinin dahi, önceki dönemlerde merkezde yoğun işçi çıkardığı
bir gerçektir.
Büyük Yunan inşaat ve enerji şirketleri son yıllarda Ortadoğu ve Balkanlar’da çok büyük
projeler üstlenmiş olup, cirolarının üçte biri artık yurtdışı faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır.
Sözkonusu şirketlerin yurtdışında üstlendikleri projelerin henüz bitmemiş olan kısmı toplamda 1
milyar Euro’ya ulaşmıştır ve ABD’ye kadar varan uzak ve zor projeleri dahi üstlenebilmektedirler.
Bu projeleri üstlenmelerinde karşılaştıkları en büyük sorun bankalardan teminat mektupları alma
konusundaki zorluktur, ancak bu sorunu da konsorsiyumlar kanalıyla çözmeyi
başarabilmektedirler. Yurtdışına açılma konusunda önü çeken dört şirket vardır; bunlar, J&PAvax, METKA, Hellaktor ve GEK Terna’dır.
J&P-Avax’ın ana şirketi olan J&P, uzun yıllardır Ortadoğu’da sahip olduğu sağlam proje
altyapısı sayesinde, Yunan yan şirketinin de bölgede iş yapmasını sağlamıştır. J&P-Avax’ın en
son çalışmalarından biri Ürdün’deki yeni havalimanıdır. Ayrıca Balkanlar’da yol çalışmaları
üstlenmiştir. Öte yandan, kısa bir süre önce Lübnan hükümetiyle, Trablus yakınlarında bir enerji
üretim termik santrali inşası hakkında 470 milyon $’lık sözleşme imzalamıştır. Kısa bir süre
sonra ise, şirketin yan kuruluşu olan Athina ATE, Abu Dhabi’nin doğusunda bulunan bir yeşil
adanın liman projeleri inşası, operasyonu ve bakımı, yol yapımı, altyapısı ve geliştirilmesi
hakkında, Birleşik Arap Emirlikleri’den Aldar Properties ile 125 milyon $’lık sözleşme
imzalamıştır.
Mytilineos şirketler grubu 2012’den başlayarak, cirosunun %55’ini yurtdışında
gerçekleştirmeye başlamıştır. Grubun şirketlerinden METKA uluslararası alanda enerji
projelerinde oldukça büyük bir rol oynamaktadır. Özellikle Türkiye (925 milyon Euro), Suriye (1,3
milyar euro), Ürdün (202 milyon Euro), Cezayir (246 milyon Euro) ve Irak’ta (260 Euro) önemli
projeler yürütmektedir. Son 5 yıl içinde, her yıl 500 milyon ile 1 milyar €’luk projeler alması bunun
bir göstergesidir.
Öte yandan, Hellaktor şirketler grubu 2013 sonbaharı itibariyle yurtdışında devam eden
970 milyon Euro tutarında projelere sahip olduğunu ilan etmiştir. Birleşik Arap Emirliklerinde bir
stadyum inşası projesi yürütmektedir, Balkanlar’da ise 250 milyon € bütçeye sahip demiryolları
projeleri üstlenmiştir. Bulgaristan, Romanya, Makedonya ve Sırbistan, hatta Arnavutluk, grubun
faal olduğu ülkelerdir, satın aldığı Viosar şirketi kanalıyla ise İtalya ve ABD gibi ülkelerdeki büyük
fotovoltaik inşaat projelerine de imza atmaktadır (ABD’de Libra Group ile konsorsiyum şeklinde
çalışmaktadır). Saint Petersburg, Almanya ve Kıbrıs’taki atık yönetimi projeleri de önem
taşımaktadır. Öte yandan, Türkiye’de küçük bir su kaynakları yönetimi projesi üstlenmiştir,
Katar’da ise toplam 360 milyon Euro tutarında toplam üç proje yürütmektedir. Dolayısıyla şirketin
geleceğe yönelik olarak yürütmekte olduğu projelerin %33’ü yurtdışında bulunmaktadır.
GEK Terna şirketler grubu 2013 yılında Suudi Arabistan’da bir kardeş şirket kurmuştur ve
halen Ortadoğu bölgesinde yol yapımı, bina yapımı ve başka projelerde faaliyet göstermektedir.
Buna paralel olarak, yurtdışındaki inşaat projelerinin yüzdesini toplam projelerinin üçte birine
yükseltmeyi hedeflemektedir. Katar, Abu Dhabi, Bahreyn ve Amman’da toplam 19 proje
üstlenmiştir, ayrıca Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Amman’da yeni projeler
için ihalelere teklif vermektedir. Ayrıca Balkanlar’da önemli fırsatlar görmektedir ve bu bölgedeki
yol ve diğer altyapı projelerine teklifler vermektedir. Son olarak, yurtdışında ve özellikle Polonya,
Bulgaristan ve ABD’de yenilenebilir enerji kaynakları tesisleri kurmaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
23
Kısa vadede ihaleye çıkarılacak projeler
1. Yunanistan Kamu Malvarlığı Değerlendirme Fonu’nun yürütmekte olduğu özelleştirmeler
kapsamında kısa vadede – 2014 yılı içinde – ihaleye çıkarılacak olan belli başlı projeler şöyledir:
 Arazi değerlendirmesi. Başta eski Atina Havalimanı bölgesi-Elliniko arazisi, Uluslararası Radyotelevizyon merkezi, Korfu adasında Kassiopi bölgesi olmak üzere, 70.000 kamu arazi ve
binasının önümüzdeki kısa ve uzun vadede ihaleye çıkarılarak özel kullanıma tahsis edilmesi
planlanmaktadır.
 Altyapı projeleri. Yunan Devleti önümüzdeki dönemde birçok altyapı projesininin belirli
kısımlarını kiralama/işletme veya satma sürecine girecektir. Bu altyapı projelerine bazı örnekler
Egnatia Odos otobanı, Devlet Karayolları, Selanik Su ve Kanalizasyon İşletmesi, Atina Su ve
Kanalizasyon İşletmesi, Devlet Elektrik Kurumu, küçük limanlar ve marinalar, çeşitli
havalimanları, Doğalgaz Tesisleri Depoları işletmesi, Pire Liman İşletmesi, Selanik Liman
İşletmesi, 10 adet diğer liman işletmeleri, Trenose Devlet Demiryolları İşletmesi, Atina
Uluslararası Havalimanı (belirli hizmetlerinin ihale ile devredilmesi) vs.dir.
 Şirketler portföyü. Buna örnek olarak şu işletmeler verilebilir: Milli Piyango, Doğalgaz İşletmesi,
Yunanistan Hipodromlar İşletmesi, Futbol Tahminleri İşletmesi, Hellenic Petroleum, LARKO,
Yunan Posta İşletmesi, Yunan Savunma Sistemleri İşletmesi, Parnitha Kazinosu, Yunan Araç
Sanayisi, vs.dir.
Yunanistan’ın halihazırda içinde bulunduğu ekonomik kriz ortamı ve AB Ülkeleri Liderler
Zirvesi Toplantılarında da iyice açığa çıkan görüş aykırılıkları ve mali birleşme yerine mali
disiplin görüşünün benimsenmiş olması ticari ortamda yaşanan krizin devam edeceğini
göstermektedir. Öte yandan, memorandumlar çerçevesinde ülkenin yapması beklenen
özelleştirmelerin 2014 yılından itibaren ufak da olsa, bir hareketlilik yaratması beklenmektedir.
Ağırlıklı olarak Körfez Ülkeleri ve Balkan Ülkelerinde alınan projelerin Yunan müteahhitlik
sektörünün varlığının devamı açısından kurtarıcı rol oynadığı görülmektedir. İkili ilişkilerde girilen
yumuşama ortamının da katkısıyla, özellikle krizin firmalarımızın işbirliği imkanlarını
geliştirebilmelerine olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
2012 ve 2013 yıllarına ilişkin
Toplam Bina Aktivitesi (Özel ve Kamu)
Bölge
Doğu
Makedonya
ve Trakya
Merkez
Makedonya
Batı
Makedonya
Thessalia
İpiros
İyon adaları
Batı
Yunanistan
Orta
(Sterea)
Yunanistan
Mora
Attika
Kuzey Ege
Güney Ege
Girit
Ülke
toplamı
Verilen İnşaat İzni Adedi
Aralık - Ocak
Değişim
(%)
2012
2013
Yüzölçümü (bin m²)
Aralık - Ocak
Değişim
(%)
2012
2013
Hacim (bin m³)
Aralık – Ocak
Değişim
(%)
2012
2013
1.135
764
-32,7
196,9
234,7
19,2
735,2
952,3
29,5
3.338
2.301
-31,1
796,6
571,7
-28,2
3.683,6
2.507,5
-31,9
463
324
-30,0
108,0
108,4
0,3
412,3
477,9
15,9
1.464
887
960
1.062
499
573
-27,5
-43,7
-40,3
254,0
159,9
177,8
195,2
65,6
94,9
-23,1
-59,0
-46,6
922,0
534,2
609,5
769,9
228,8
338,0
-16,5
-57,2
-44,5
1.936
1.464
-24,4
301,9
210,5
-30,3
1.150,7
813,0
-29,4
1.828
1.361
-25,5
316,4
248,0
-21,6
1.441,1
1.175,9
-18,4
2.497
5.400
805
1.721
1.392
1.815
3.762
597
1.288
1.107
-27,3
-30,3
-25,8
-25,2
-20,5
439,9
862,5
110,8
320,0
370,1
329,0
607,7
74,5
214,8
259,9
-25,2
-29,5
-32,7
-32,9
-29,8
1.643,4
3.200,9
394,6
1.169,3
1.265,5
1.234,1
2.478,8
269,7
737,1
967,1
-24,9
-22,6
-31,6
-37,0
-23,6
23.826
16.917
-29,0
4.414,9
3.215,0
-27,2
17.162,5
12.950,2
-24,5
Atina Ticaret Müşavirliği
24
Yunan İstatistik Kurumunun açıkladığı son bilgilere göre, Aralık 2012 – Kasım 2013
döneminde Yunanistan’da düzenlenen toplam özel ve kamu sektörü inşaat izinleri sayısı
16.917’dir. Bu rakam 3.215,0 bin m2 yüzeye ve 12.950,2 bin m3 hacme isabet etmektedir ve
Aralık 2011 – Kasım 2012 dönemine kıyasla toplam izin sayısında % 29,0, yüzey toplamında
%27,2, hacim açısından ise %24,5 oranında bir düşüş olduğu görülmektedir. Sözkonusu
düşüşün son birkaç yıldır devam ettiğini de ayrıca not etmek gerekir.
Geleceğe yönelik beklentiler
Yukarıda detaylı olarak anlatıldığı üzere, Yunanistan’ın son yıllarda içine girdiği ekonomik
krizden en çok etkilenen sektörlerden biri inşaat sektörü olmuştur. Ancak sektördeki gelişmeler
2014’den itibaren ufak da olsa bir hareketliliğin başladığına işaret etmektedir. Bu durum inşaat
sektöründe faaliyet gösteren firmaların hisselerinin Atina Borsası’nda çıkışa geçmesiyle de teyid
edilmektedir. Büyük projelerin yeniden başlatılması ve AB finansmanı sektöre bir canlılık
getirmeye başlamıştır. Buna örnek olarak, ülkedeki 4 büyük yol yapımı projesinin (Aegean
Otobanı, Nea Odos, Kentriki Odos ve Olympia Odos) AB Ulusal Kalkınma Paketi’nden (ESPA)
toplam 776 milyon Euro alarak yeniden hayata geçirilmesini gösterebiliriz. Söz konusu projeler
için toplamda 2 milyar Euro’nun üzerinde finansman öngörülmektedir.
Öte yandan, 2013 yılı sonlarından itibaren bazı küçük ve büyük yeni projelerin sözleşmeleri
imzalanmış olup, 2014 yılında bu projelerin hayata geçirilmesi beklenmektedir. Bu projelerden
bazıları; Doğu Vistriza sulama projesi, Patra’daki “Agios Andreas” hastanesinin renovasyonu,
Trikala – Pyli caddesinin iyileştirilmesi, Aleksandroupolis (Dedeağaç) limanında genişletme
çalışmaları, Doğu Attika drenaj çalışmaları, Atina’nın Nea Filadelfia semtindeki AEK futbol
takımının stadyumunun inşasıdır.
Sektörel Geçerli Mevzuat









08.09.1983 tarih ve 394 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan inşaat izni verilmesi ve inşa
edilen binaların kontrol şekli hakkında 3/8-09-1983 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi.
18 Aralık 1985 tarih ve 210 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 1577 sayılı Genel İnşaat
Yönetmeliği
İnşaat izinleri veriliş şekline yönelik yeni standartları düzenleyen 82070/98/89 sayılı Karar.
Bina İnşaat Yönetmeliği: 30.1/3.2.1989 tarih ve 3046/304 sayılı Karar (R.G. 59 D’)
13-7-93 tarih ve 795 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 8-7-93 tarihli inşaat izinleri veriliş
şekline yönelik yeni standartları düzenleyen Cumhurbaşkanlığı kararnamesi.
101 no’lu C.K.: 95/23.4.95 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan, 18/2000 sayılı C.K.de
değiştirilen 346/98 (R.G. A’ 230) sayılı C.K.nin kamu hizmet sözleşmelerine yönelik
hükümlerinin 13 Eylül 2001 tarih ve 2001/78/AT sayılı Komisyon Direktifine
uyumlaştırılmasına yönelik değişiklik yapılması.
20 Aralık 1999 tarih ve 2184 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan D17a/141/3/FN275 sayılı
Yunan Antisismik (Depreme karşı koruma) Yönetmeliği Onaylama Kararı.
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi: 15/3.2.2000 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 346/98
sayılı (A’ 230) “Yunan mevzuatının kamu hizmet sözleşmeleri hakkındaki hükümlerinin
92/50/AET sayı ve 18 Temmuz 1992 tarihli Direktif hükümlerine uyum sağlaması” hakkındaki
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 13 Ekim 1997 tarih ve 97/52/AET sayılı Direktif hükümleri
ile uyumlaştırılması hakkında değişiklik.
28-09-2004 tarih ve 3263 sayılı “Kamu projelerinin ihaleye çıkarılması” hakkında kanun
(Resmi Gazete 179 A’).
Atina Ticaret Müşavirliği
25
Bankacılık
Yunanistan’ın 2001 yılında Euro para birimi bölgesine girmesi, ülkenin ekonomik yapısında köklü
değişikliklerin başlangıcı olmuştur. Bunu esasen rejim değişikliği olarak görmek de mümkündür.
2001 ve 2008 yılları arasında, reel büyüme neredeyse yıllık %4’lere ulaşmış, enflasyon tek
haneli rakamlara düşmüştür. Ancak 2009 yılına gelindiğinde, bütçe açığı GSYİH’nın %15.5’ine
ulaşmıştır.Kamu borçlarının payı, GSYİH’nın neredeyse %130’una çıkmıştır. 2009 sonbaharına
gelindiğinde, bütçe açığının öngörülenden çok daha yüksek olacağı mali piyasalar tarafından
anlaşılmıştır. Kar faizi oranları hızla yükselmeye ve ülke küresel mali piyasalarda hızla değer
kaybetmeye başladı.Böylece,2010 Mayıs ayında Yunanistan Troyka ile, Mali konsolidasyonu ve
özelleştirmeler ve vergi kaçakçılığını engelleyen reformları kapsayan yapısal reformları içerir
memorandumu imzalamıştır.Bankacılık sektörünün üst düzeyinden gelen açıklamalara göre;
beklenenin aksine,devletinekonomik kriz içine düşmesi, bankacılık sektörünüde krize
sürüklemiştir. Şöyle ki; ilk olarak likidite sorunu yaşanmaya başlamış, Yunanistan’ın uluslararası
ülke puanınınseri halinde düşürülmesi, Yunan bankalarının puanının da düşürülmesine ve
bankaların küresel finans piyasalarının dışına itilmesine sebep olmuştur. Ayrıca ülkedeki
belirsizlik, büyük miktarda naktin ülkeden kaçışına yol açmıştır.Bunun yanısıra, ekonomik
daralma ve likidite sıkıntısı, bankalara olankredi borçlarının geri ödenememesini sürekli hale
getirmiştir. Bu süreçte Yunanistan’ın Euro bölgesinden çıkışı senaryoları yoğun olarak konuşulur
olmuştur.Ekonomik krizden çıkışa yönelik, öncelikle finansal sisteministikrara kavuşturulması
gereği üzerine, bankacılık sektöründe yeniden yapılandırmaya gidilmesi kararlaştırılmıştır.
Sektörün yeniden yapılandırılması için gerekli olan toplam 50 milyar Euro, Troyka’dan iyileştirme
programı fonu adı altında sağlanmıştır. İkinci aşama ise, hangi bankaların yeniden
yapılandırmaya dahil edileceğinin kararlaştırılması olmuştur. Yeniden yapılandırma
değerlendirme çalışmalarının başladığı dönemde, 17 ticari banka mevcut iken, 8 banka (5 ticari
banka, 3 kooperatif bankası) bu kapsamda tasfiye edilmiş, ülkenin en büyük 4 bankası “faaliyet
konusu sadece bankacılık hizmetlerinden ibaret” olarak seçilerek yeniden yapılandırma sürecine
alınmıştır. Bu dört banka, Natonal Bank of Greece, Alpha Bank, Pireaus Bank ve Eurobank’tır.
Böylece 2013 yılının ilk aylarında bu 4 banka, karar süreçlerini tamamlayarak, sermayelerini
Yunan Merkez Bankası’nın öngördüğü rakamlara yükseltmiştir.
2013 yılının ilk yarısına kadar devam eden süreçte, Alpha Bank ülkenin en köklü ve en çok
şubeye sahip bankalarından biri olan Emporiki (Ticaret) Bankası’nın tamamını FransızCredit
Agricole grubundandevralmıştır.Piraeus Bankası ise; önce 2012 yılı sonunda Geniki Bank’ın
tamamını devralmış, akabinde 2013 Mart ayında zor durumda olan üçKıbrıs bankasını (Hellenic
Bank, Cyprus Popular Bank, Bank of Cyprus) aynı anda devralarak bankacılık sisteminin daha
kompak bir yapıya kavuşturulması çabalarına katkı sağlamıştır. Bu süreçte, National Bank of
Greece ile Eurobank arasında da zaman zaman birleşme görüşmeleri yapıldığı açıklanmış,
ancak bu görüşmelerden bugüne kadar bir sonuç çıkmamıştır.Nihai durumda, Yunan Bankacılık
sistemi; sadece ana bankacılık faaliyetlerinde bulunan 4 büyük banka ile her türlü bankacılık
faaliyetinde bulunan birkaç küçük kooperatif bankasından ibaret ve fakat daha etkin bir hale
getirilmiştir.
Yunan Bankalar Birliği, 31.12.2013 tarihi itibariyle, ülkedeki toplam banka şubesi sayısını 2.886,
toplam banka çalışanı sayısını ise 50.167 olarak açıklamıştır. Aşağıdaki tabloda, Yunanistan’ın
belli başlı bankaları son birleşme ve devralmalar ile birlikte ele alınmaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
26
Yunanistan’daki belli başlı Bankalar
Şube ve Çalışan Sayısı (31.12.2013 itibariyle)
Yunanistan Bankalar Birliği Üyeleri
Attika
Bölgesi
Selanik
Bölgesi
Diğer
Bölgeler
Toplam
Çalışanlar
National Bank of Greece S.A.
213
49
278
540
12.818
Alpha Bank S.A.
271
63
292
626
10.452
Piraeus Bank S.A.
359
103
495
957
14.110
Eurobank Ergasias S.A.
240
65
232
537
9.158
Attica Bank
41
10
29
80
908
Geniki Bank
35
6
39
80
1.108
HSBC Bank plc
14
1
-
15
372
Citibank Internatonal plc
19
2
-
21
944
Panhellenic Bank
10
4
12
26
164
Bank of America Merrill Lynch
1
0
0
1
18
Deutsche Bank
1
0
0
1
11
The Royal Bank of Scotland
1
0
0
1
81
Unicredit Bank
1
0
0
1
23
Yunanistan Bankalar Birliği Bağlı Üyeleri
Oysa ki Yunanistan, özellikle 2000’li yılların başında Balkanlar ve Güneydoğu Avrupa’da
Bankacılık faaliyetlerini genişletmeye başlamış, Yunan Ekonomi Bakanlığı ekonomik kriz
öncesinde bu bölgelerde pazarın %20’sinin Yunan bankalarının elinde olduğunu açıklamıştı.
Yunan bankalarının 31.12.2013 tarihi itibariyle yurtdışında sahip oldukları bankacılık yan şirket
sayısı 29, şube sayısı 2.629, çalışan sayısı ise 42.423’tür. Ülkemiz açısından belirtmek
gerekirse; 2006 ylında Yunan National Bank of Greece, Finansbank’ın hisselerini satın alarak
Türkiye’ye 2.9 milyar Dolarlık bir sermaye transferi gerçekleştirmiştir. Halen NBG grubu
Finansbank’ın %95 hissesini elinde tutmaktadır.
Moody's
Banka
Fitch
Uzun Dönem
Tarih
Uzun Dönem
Tarih
NBG
Caa2
23.09.2011
B-
20.5.2013
EFG Eurobank Ergasias
Caa2
23.09.2011
B-
20.5.2013
Piraeus Bank
Caa2
23.09.2011
B-
20.5.2013
Alpha Bank
Caa2
28.6.2013
B-
20.5.2013
Sigortacılık
Yunanistan sigorta piyasası diğer Avrupa ülkelerine kıyasla daha küçüktür. 2004 yılında toplam
prim değeri GSYİH’nin % 2.2’sine tekabül eden 4.5 milyar Euro tutarına ulaşmıştır. Yunanistan
sigortacılık sektörünün toplam prim değeri AB toplamının % 0.5’ini oluşturmaktadır. Kişi başına
düşen prim miktarı 2003 yılında 294 Euro’dan 2004 yılında 328 Euro’ya yükselmiştir. Genel
sigortacılık hizmetleri içinde hayat sigortası oranı 1998 yılından itibaren her yıl önemli artış
göstermektedir. Sektördeki yeniden yapılanma sürecinde 2001 yılı sonunda endüstri derneğine
Atina Ticaret Müşavirliği
27
kayıtlı sigorta şirketi sayısı 183’ten 107’ye düşmüştür. 2010 yılı sonunda ise bu rakam 73’e
gerilemiştir. Sigorta Şirketleri Derneği verilerine göre, 2010 yılında ilk 5 şirket piyasanın % 71’ine
ve ilk 10 şirket % 91,68’ine hakim durumdadır.
1.4.7 ENERJİ
Yunanistan toplam enerji ihtiyacının yaklaşık % 70’i ithal etmekte olup, enerji alanında dışa
bağımlı bir ülke konumundadır. Bu nedenle enerji sektörü dış ekonomik ve ticari ilişkilerinde
zemin kazanma arzusunda olduğu bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Enerji ihtiyacı istikrarlı
bir şekilde artmaya devam etmekle birlikte kişi başına tüketim açısından AB içinde son sıralarda
yer almaktadır. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Yunanistan’ın 1990-2000 yılları arasındaki
ihtiyacının yılda ortalama % 2.6 oranında arttığını, 20022010 yılları arasındaki artış oranının ise % 4 civarında
Enerji Tüketimi
1999
2015
olmasının beklendiğini ifade etmektedir.
Petrol
% 58 % 45
Yunanistan’ın enerji üretim kaynakları sınırlıdır.Tüm enerji Linyit
% 32 % 30
ihtiyacının % 60.5’lik kısmı petrol, % 7.1’lik kısmı ise
Doğalgaz
%5
% 19
doğalgaz ile karşılanmakta, bunun da hemen hemen tamamı
%1
%1
ithal edilmektedir. Petrol ithalatı İran, S.Arabistan, Rusya, Hidroelektrik
Diğer
%
4
%5
Libya ve Mısır’dan, doğalgaz ithalatı ise sırasıyla % 80 ve %
20 oranlarında olmak üzere Rusya ve Cezayir’den yapılmaktadır. Son dönemlerde özellikle
doğalgaz konusunda yeni arz kaynakları arayışları devam etmekte olup bu çerçevede
Azerbaycan ve İran’la anlaşma imzalanmıştır.
Yunanistan’ın ciddi linyit rezervleri bulunmakta ve devlete ait elektrik şirketi (DEI) bunu elektrik
üretimi için kullanmaktadır. Toplam elektrik üretiminin yarısından fazlası için linyit
kullanılmaktadır. Petrol bağımlılığının azaltılması için linyit kullanımını artırma düşüncesi hem
hava kirliliği kaygısı hem de KYOTO protokolü yükümlülükleri nedeniyle uygulamaya
geçmemiştir. Ancak buna rağmen ülkedeki elektrik üretiminin yarısından fazlası hala bu yolla
yapılmaktadır. Hükümet enerji ihtiyacının karşılanmasında doğalgaza öncelik verme yolunu
seçmiştir. IEA 2010 sonunda doğalgaz kullanımının % 17.3 olacağını tahmin etmektedir. Öte
yandan ülkenin deprem kuşağında yer alması ve yoğun sismik hareketler nedeniyle nükleer
santral yapımı gündeme getirilmemektedir.
Enerji sektöründe geç de olsa özel şirketlerin faaliyet göstermesine izin verilmiştir. Bu bağlamda
Viotia ve Selanik yakınlarında özel sektöre ait iki yeni santral elektrik üretimine başlamıştır.
Ancak DEI pazarın hala tartışmasız en büyüğü olma özelliğini korumakta, elektrik arzının %
97’sini tek başına sağlamaktadır. Özel şirketler aynı zamanda doğalgaz tedariği yapabilmektedir.
Ancak hem elektrik hem de doğalgazın DEI ve DEPA’ya satılması gerekmektedir. Sadece üretim
veya tedarikçilik yapan ve dağıtım yapması mümkün olmayan özel şirketlerin devlete ait bu
şirketlerle rekabet etmesi mümkün değildir.
AB’nin 2001 yılında yayınladığı direktife göre 2010 yılına kadar elektrik ihtiyacının % 20’sinin,
2020 yılına kadar da tüm enerji ihtiyacının % 20’sini yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilmesi
gerekmektedir. Bu alanda yatırım yapmakta geç kalan Yunanistan’da 2010 yılı sonu itibariyle
elektrik üretiminin % 12’sinin yenilenebilir enerji kaynaklarından yapıldığı tahmin edilmektedir.
Kalkınma Bakanlığı petrol, doğalgaz ve elektrik sektörlerinde 2010 yılına kadar 2.5 Milyar €’luk
kısmı yenilenebilir enerji projeleri olmak üzere enerji sektörüne 4,5 milyar € yatırım
planlamaktadır.
2007 Kasımında her iki ülkenin Başbakanlarının katılımı ile açılan Türkiye-Yunanistan doğalgaz
enterkonnektörü ve 26 Temmuz 2007’de imzalanan Türkiye-Yunanistan-İtalya arasındaki
doğalgaz ulaştırmasına ilişkin anlaşma Yunanistan’ın üzerinde önemle durduğu projelerdir.
Türkiye ile Yunanistan arasındaki doğalgaz boru hattı Karacabey ile Gümülcine’yi birbirine
bağlamaktadır. 285 km uzunluğundaki hattan doğalgaz transferine 2008 Kasım ayında yine her
iki ülkenin başbakanlarının katılımı ile başlanmıştır.
Atina Ticaret Müşavirliği
28
Yılda 11.5 milyar m3 kapasiteye sahip olacak Türkiye-Yunanistan hattından ilk aşamada yılda
2.5 milyar m3 doğalgaz sevkedilmesi, 2012 sonunda tamamlanması beklenen ve denizaltından
geçecek olan Yunanistan-İtalya boru hattından ise yılda 8.8 milyar m3 doğalgaz aktarılması
öngörülmektedir. Uzun dönemde Şah Deniz Projesi ile bağlantı kurulacak bu hatta kısa vadede
planlanan Türkiye’nin ihtiyaç fazlası olan doğal gazın Yunanistan’a aktarılmasıdır. Türkiye,
Yunanistan, İtalya ve Azerbaycan arasında yapılması beklenen anlaşma ile Yunanistan
doğalgazda en önemli tedarikçi durumundaki Rusya’ya olan bağımlılığını azaltmayı
hedeflemektedir.
Enerji İstatistikleri
2006
2007
2008
2009
2010
Enerji Tüketimi ( Milyon Ton Petrol Eşiti)
31.6
31.6
31.8
30.7
28.8
Kişi Başı Enerji Tüketimi ( Kg Petrol Eşiti)
3,135
3,198
2,706
2,609
2,442
Elektrik Tüketimi ( Milyar kw)
56
57
64
62
59
Kişi Başı Elektrik Tüketimi (kw)
5,077
5,226
5,722
5,540
5,245
Doğal Gaz Tüketimi (Milyon m3)
3,310
4,069
3,528
3,824
4,737
Kaynak : Dünya Bankası
Yunanistan’da Elektrik Üretimi
Yunanistan’da elektrik enerjisi üretimi özellikle termik santrallerden elde edilmektedir. Batı
Makedonya Bölgesinde toplam elektrik enerjisinin %75’i üretilmektedir, bunun da %50’si Kozani
ilinde üretilmektedir. Florina ilindeki yeni Meliti elektrik üretim santrali ile Batı Makedonya ülkenin
elektrik enerjisi ihtiyacının %80’nini karşılayacak duruma gelecektir. Termik elektrik üretim
santrallerinin ülkenin kuzeyinde yoğunlaşması, taşıma esnasında kayıplara ve işleyişte
dengesizliğe yol açmaktadır. Ancak bunların tasarımı, birçok santral için yakıt hammaddesini
oluşturan linyit yataklarının zengin olduğu bölgelere yakınlıkları konusuna dayanmıştır. Ülkede
linyit stoğu olan dört bölge mevcuttur: Drama, Batı Makedonya, Elassona ve Megalopoli.
Böylece, 2008 yılı Enterkonnekte Sistemi verilerine göre, (National Report RΑΕ 2009), elektrik
üretim tesislerinin yerleşik gücünün %67.7’i termik santraldir ve bunların 4808MW’ı linyit,
1160MW’ı petrol ve 2447,7MW’ı doğalgaz ile çalışmaktadır. %24,3 oranında hidroelektrik
santral, %8 oranında ise Yenilenebilir Enerji Kaynakları mevcuttur.
Yunanistan’da elektrik enerjisi üretim bilançosu
Yakıt türüne göre Yerel Elektrik Enerjisi Üretimi – Interkonnekte Sistem
Lİnyit
Atina Ticaret Müşavirliği
Petrol
Doğalgaz
Büyük
hidroelektrik
Yenilenebilir enerji
kaynakları
29
Linyit ülkenin en önemli kaynağı olup, 2008 yılı için yerel elektrik üretiminin %58.3’ü linyitten
sağlanmıştır. Petrol %6.8’e gerilemiş olup, bunun yerini önemli ölçüde doğalgaz almıştır (%25.9
katkıyla) ve bu oranın giderek yükseleceği tahmin edilmektedir. Buna paralel olarak, çevrenin
korunması hususunun Yunan Devletinin bir önceliği haline gelmesi, Yenilenebilir Enerji
Kaynaklarına ağırlık verilmesine yol açmaktadır ve elektrik enerjisi üretimindeki payının 2020
yılında %34 oranına yükseltmeyi hedef olarak belirlemektedir. Aynı kapsamda, doğalgaza da
özel önem verilmektedir, zira Yunanistan linyit stoklarının 35 yıl daha dayanacağı
düşünülmektedir. Dolayısıyla, Yunanistan’ın elektrik enerjisi üretimine zamanla bitümlü antraks
gibi yeni yakıt türlerinin de dahil edilmesi gerektiği düşüncesi mevcuttur. Antraks tesislerinin linyit
tesislerine nazaran daha yüksek verimlilik yakalayabildiği, ayrıca çevreyi daha az kirlettiği
bilinmektedir. Ayrıca, doğalgazın önümüzdeki 50-60 yıl boyunca mevcut olacağı, antraksın ise
200 yıl daha bulunabileceği bilinmektedir. Ancak antraks kullanımı tesislerin temiz ve verimli
yanma teknolojileri kullanmalarına ve Kyoto Protokolü ile Avrupa Standartlarına uymalarına
bağlıdır.
Elektrik Enerjisi Üretimi Sübvansiyonları
Elektrik enerjisi sektörüne yatırım yapmak isteyen yatırımcılara 3 değişik ad altında sübvansiyon
sağlanmaktadır. Bu kategoriler:
1. Genel Girişimcilik: Bütün işadamlarına yöneliktir, 10 yıla varan vergi muafiyetleri
içermektedir. Verilebilecek maksimum yardım tutarının %100’üne kadar muafiyetleri
kapsamaktadır. Vergi muafiyeti 8 ile 10 yıl arasında ve vergi öncesi kâr üzerinden
uygulanır.
2. Bölgesel Sinerji: yerel ihtiyaçları karşılayan veya yerel üstünlükleri değerlendiren planları
içeren yatırımlar. Her tür sübvasiyonu içermektedir. Buna para yardımı, leasing ve
krediler de dahildir. Leasing tutarı toplam izin verilen sübvansiyonun %70’ine ulaşabilir.
Yeni şirketler için bu yüzde %10 oranında artırılır.
3. Teknolojik kalkınma: yeniliklere yatırı yapmayı ve şirketlerini teknolojik açıdan
modernleştirmeyi planlayan şirketlere yöneliktir. Buna para yardımı, leasing ve krediler
de dahildir. Her tür sübvasiyonu içermektedir. Leasing tutarı toplam izin verilen
sübvansiyonun %80’ine ulaşabilir.
Elektrik enerjisi üretimi sektöründe yapılacak olan yatırımlar yukarıdaki başlıklardan herhangi
birine dahil edilebilir. Bu konuda Invest in Greece Yatırım Kurumu şirketleri
yönlendirebilmektedir.
İl ve Bölgeler bazında sübvansiyon yüzdeleri
Orta
Şirketler
Küçük ve Çok
Küçük Şirketler
%15
%25
%35
C
%15
%25
%35
Ftiotida
B
%15
%25
%35
Fokida
B
%20
%30
%40
Evia
B
%15
%25
%35
Viotia
A
%15
%20
%25
Evritania
C
%20
%30
%40
Selanik
B
%30
%35
%40
Yönetim Bölgesi
iller
Güney Ege
Cyclades
C
Onikiada
Orta Yunanistan
Orta Makedonya
Atina Ticaret Müşavirliği
Bölgeler Büyük Şirketler
30
Batı Makedonya
Attika
Thessalia
İyon Adaları
Girit
Peloponnisos
Kuzey Ege
Doğu Makedonya Trakya
Atina Ticaret Müşavirliği
Halkidiki
B
%30
%35
%40
Kilkis
C
%30
%40
%50
Pella
C
%30
%40
%50
İmathia
C
%30
%40
%50
Pieria
C
%30
%40
%50
Serez
C
%30
%40
%50
Grevena
C
%30
%40
%50
Kozani
B
%30
%35
%40
Florina
C
%30
%40
%50
Kastoria
C
%30
%40
%50
Attika
A
%15
%20
%25
Larissa
B
%30
%35
%40
Magnisia
B
%30
%35
%40
Karditsa
C
%30
%40
%50
Trikala
C
%30
%40
%50
Korfu
C
%30
%40
%50
Lefkada
C
%30
%40
%50
Kefalonia
C
%30
%40
%50
Zakinthos
C
%30
%40
%50
İraklio
B
%30
%35
%40
Hanya
B
%30
%35
%40
Lasithi
B
%30
%35
%40
Rethymno
B
%30
%35
%40
Lakonia
C
%30
%40
%50
Messinia
C
%30
%40
%50
Korinthia
B
%30
%35
%40
Arkadia
B
%30
%35
%40
Argolida
B
%30
%35
%40
Lesvos
C
%30
%40
%50
Chios
C
%30
%40
%50
Samos
C
%30
%40
%50
Kavala
C
%40
%45
%50
İskeçe
C
%40
%45
%50
Rodopi
C
%40
%45
%50
Drama
C
%40
%45
%50
Evros
C
%40
%45
%50
31
İpiros
Ioannina
C
%40
%45
%50
Arta
C
%40
%45
%50
Preveza
C
%40
%45
%50
Thesprotia
C
%40
%45
%50
Ahaia
C
%40
%45
%50
Etoloakarnania
C
%40
%45
%50
C
%40
%45
%50
Batı Yunanistan
İleia
YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI
Rüzgar Enerjisi
Yunanistan’da enerji piyasası birçok değişikliğe tâbi olup, bütün dünyadan yatırımcılara hitap
etmektedir. Yunanistan’da Güneydoğu Avrupa ve genel olarak Avrupa’da enerji konusunda
stratejik bir konumda bulunmaktadır. Elektrik enerjisi üretimi, nakliyesi ve dağıtımı konularının
serbest bırakılması, ayrıca Yenilenebilir Enerji Kaynakları sektöründe dinamik bir kampanya
başlatılmış
olması,
ülkede
önemli
üretim
fırsatları
oluşmasına
yol
açmıştır.
Günümüzde rüzgar parklarından 1400 MW faaliyet gösterdiği tahmin edilmekte olup, hedef 2020
yılına kadar 7.500MW tesis edilmesidir ve bunun 300MW’ının offshore rüzgar parklarından
olmasıdır.
Yunanistan’ın Yenilenebilir Enerji Kaynakları hakkındaki olumlu uzun vadeli mevzuatı sektördeki
yatırımları teminat altına almaktadır ve büyük yatırımcıların güvenini kazanmıştır. Yunanistan’da
faaliyet gösteren dünya devleri arasında Mytilinaiou Grubu ile işbirliği içinde Endesa, Rokas
Grubu ile işbirliği içinde IberdrolaAcciona ve Gamesa İspanyol şirketleri vardır. Ayrıca Yunan
piyasasında Fransız şirketleri EDF ve Veolia, İtalyan Enel ve Alman WPD ve WRE vardır ve bu
şirketler
sektördeki
gelişim
ve
başarılarının
devamını
hedeflemektedir.
Rüzgar enerjisi Yunan hükümeti için önceşik arz etmektedir. Yenilenebilir Enerji Kaynakları
(YEK) Yunanistan’da rekabetçi fiyatlarla gelişebilir ve hedef bunların toplam elektrik enerjisi
üretimindeki payının 2020 yılına kadar %40’a ulaşmasıdır. YEK’lerin hedefi AB’nin ilgili
yönetmeliklerinden Kioto Protokolünden kaynaklanan yükümlülükleri arasında olduğundan
dolayı, yatırımcılar Yunan YEK piyasasında istikrarlı ve uzun vadeli hedefler temin edebilirler.
Rüzgar Enerjisine Yatırım Yapmanın Avantajları
• Çok iyi rüzgar dinamiği – Avrupa’daki en iyilerinden
• Üretilen enerjinin Sistem Yöneticisine satışında öncelik
• Üretilen enerjide yüksek satış fiyatları (feed in tariffs)
• 20 yıllık enerji alım anlaşması (Power Purchase Agreement, PPA)
• Yatırımlarda güvenilirlik ve uzun vadeli planlama sağlayan olumlu, uzun vadeli mevzuat
20 yıl garantili, üretilen enerji satışı cari faturaları (feed in tariffs, FIT)
Euro olarak-MWh
Bağlantılı Sistem
Bağlantılı Olmayan Adalar
Offshore Rüzgar Parkları > 50KW
87,85
99,45
Rüzgar Enerjisi ≤ 50 KW 250
Atina Ticaret Müşavirliği
32
YEK sektörünün Yunanistan’daki üretimi bağlayıcı sözleşme hedefleriyle temin edilmektedir ve
bunlar YEK’lerin enerji üretimindeki payının 2020 yılına kadar %40’a çıkmasını talep etmektedir.
Bugün ise bu katılım payı, küçük hidroelektrikler de dahil %10 civarındadır.
Başarı Örnekleri
1998 yılında Yunan şirketi Ch. Rokas A.E. Yunanistan’daki ilk rüzgar parkını Girit’in Sitia
bölgesinde 10.2 MW gücünde inşa etmiştir. 2004 yılında Rokas şirketi, YEK alanındaki en büyük
gruplardan biri olan İspanyol Grup Iberdrola’nın yan şirketi haline gelmiştir. Bugün şirket Yunan
rüzgar enerjisi piyasasında ilk sıralardan birinde yer almaktadır, yerleşik gücü 205 MW olup,
gelişiminin devamını hedeflemektedir.
Kaynak: Yenilenebilir Enerji Kaynakları Merkezi – KAPE
(Harita açıklaması: Ortalama yıllık rüzgar hızı: metre/saniye)
Atina Ticaret Müşavirliği
33
Güneş Enerjisi
Güneş / fotovoltaik enerji Yunanistan’ın enerji profilinin en önemli faktörlerinden birini teşkil
edecektir. Yunanistan zengin bir güneş dinamiğine sahiptir ve güneş enerjisinin ülkenin enerji
ihtiyacının üçte birini karşılayacağı tahmin edilmektedir. Uzmanlar pazarın önemli derecede
gelişeceğine ve değerinin ilerleyen yıllarda 4 milyar Euro’yu aşacağına inanmaktalar.
Yunanistan güneş termik enerjisi üretimini teşvik etmektedir ve bugüne kadar birçok orta ve
küçük ölçekli şirket bu alanda yatırım yapmıştır. Sonuç olarak ülkedeki fotovoltaik tesislerin
bugünkü kapasitesi 340 MW’a ulaşmıştır, 2020 yılına kadar ise 2.200 MW’a ulaşması
beklenmektedir.
Yunanistan’da güneş enerjisi alanında yatırım yapan şirketlerden bazıları Alman Conergy ve
WPD, Fransız EDF-ΕEN, Avustralyalı Babcock & Brown, Yunan PPC (Devlet Elektrik Kurumu)
ve Yunan – İspanyol Grubu Rokas-Iberdrola’dır. Ayrıca bütün ülkede 5 fotovoltaik panel üretim
tesisi oluşturulmuş olup, bunlar piyasaya uygun teçhizat arz etmekte ve bir silis işleme tesisi
panellerin üretiminde kullanılmaktadır.
Yatırımcılardan giderek artan bir talep görülmektedir. Özellikle yaz aylarında ülkedeki güneş
yoğunluğu maksimum seviyede bulunmaktadır, milyonlarca turistten dolayı da güneş enerjisine
olan talep artmaktadır. Ayrıca zirai bölgelerde ve gelişmekte olan bölgeler olan adalarda güneş
enerjisi ihtiyaçları yüksektir. Son olarak, birçok devlet kurumu, sanayi ve turizm tesisi de
fotovoltaik enerji kullanımına ilgi göstermektedir.
Güneş Enerjisine Yatırım Yapmanın Avantajları
• Zengin güneş dinamiği, Avrupa’daki en yükseklerden biri
• Üretilen enerjinin Sistem Yöneticisine satışında öncelik
• Üretilen enerjide yüksek satış fiyatları (feed in tariffs)
• 20 yıllık enerji alım anlaşması (Power Purchase Agreement, PPA)
• Yatırımlarda güvenilirlik ve uzun vadeli planlama sağlayan olumlu, uzun vadeli mevzuat
Yunanistan’da YEK’lerin gelişimi kurumsal olarak bağlayıcı hedeflerle sağlanmaktadır. Bunlara
göre, YEK’lerin toplam üretilen enerjiye katılımı 2020 yılına kadar %20, elektrik enerjisi üretimine
katılımı ise %40’a ulaşmak zorundadır.
Fotovoltaik enerjisi hakkındaki Yunan mevzuatı
Fotovoltaik ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları hakkında Yunan Parlamentosu tarafından Mayıs
2010 tarihinde kabul edilen en son yasa (Kanun 3851/2010, RG 85A, 4-6-2010), önceki lisans
alma rejiminin bazı prosedürlerini basit hale getirmektedir. Kanun, daha önce de bahsedildiği
üzere, fotovoltaiklerden kaynaklanan elektrik enerjisinin 2020 yılına kadar toplam enerji
üretiminin %40’ına ulaşmasını hedeflemektedir.
4001/2011 sayılı 22 Ağustos 2011 tarihinde yürürlüğe giren Kanun ile yukarıda bahsedilen
kanunun bazı hükümleri revize edilmiştir. Bunun dışında, daha genel hükümler ve spesifik
prosedürler Ulusal Enerji Düzenleme Kurulu (R.A.E.) tarafından düzenlenen Lisans
Yönetmeliğinde sağlanmaktadır. Ayrıca belirli Bakanlık Kararlarında (örneğin, arazi ve binalar
üzerinde bir fotovoltaik istasyonu uygulanmasının gerekleri hakkındaki 9154/14.04.2011 sayılı
Bakanlık kararı) ve önemli dahili sirkülerlerde (örneğin Çevre Bakanlığının YAPE/F1/oik.26928)
düzenlenmektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
34
Lisans sürecinin gerekli adımları
≥1 MW gücünde bir fotovoltaik istasyon işletmek isteyen yatırımcının aşağıdaki adımları takip
etmesi gerekmektedir:
 Üretim Lisansı için Ulusal Enerji Düzenleme Kuruluna (RAE) başvurması
 Üretim Lisansı alındıktan sonra, Bölgedeki (Periferi) yetkili bölüme Kuruluş Lisansı
olarak başvuru (Çevre Koşulları Onayını da içerir)
 Şehir Planlama Bölümü tarafından küçük ölçekli müdahalelere girişilmesi için izin
alma.
 Şebeke bağlantısı için Sistem Operatörüne başvuru
 Şebekeye elektrik enerjisi satmak üzere Sistem Operatörü (HTSO) ile sözleşme
imzalama
 Yetkili Departmana başvuru
Üretim Lisansını vermeye yetkili Makam hangisidir?
Üretim Lisansı RAE tarafından düzenlenmektedir. RAE kanunda belirlenen kriterlere uygunluğu
kontrol eder ve başvurunun ibrazından itibaren - başvuru dosyasının tam olması koşuluyla. Aksi
taktirde, dosyanın tamamlanmasından itibaren – 2 ay içinde Üretim Lisansı verip vermeyeceğine
kadar verir. Çevre Bakanlığı verilen lisansın kanuna uygunluğunu kontrol eder ve 20 gün içinde
kabul eder. Pratikte bunun anlamı, Çevre Bakanlığının RAE’nin verdiği lisansı, kanuna aykırı
olması durumunda, reddedebileceğidir. RAE’nin verdiği lisans Çevre Bakanlığınca kabul
edildikten sonra, Bakanlık içinde yeni kurulan Sicile kaydedilir. Üretim Lisansı 25 yıllığına
geçerlidir ve bitiminde 25 yıl daha uzatılabilir. Üretim Lisansının veriliş tarihinden itibaren 30 ay
içinde Kuruluş İzni alınmadığı taktirde, Üretim Lisansı otomatik olarak iptal olur.
Üretim Lisansından muafiyetler
Çiftçiler tarafından 100 KW’a kadar işletilecek istasyonlar için ve Üretim Lisansından açıkça
muaf oldukları belirtilen istasyonlar için muafiyetler tanınabilir. Ayrıca, yeni Kanuna göre, 1 MW
gücüne kadar olan fotovoltaik sistemler için Üretim Lisansı veya “muafiyet” olarak bilinen
herhangi başka bir açıklayıcı karar gerekmemektedir.
Kuruluş Lisansı
Üretim Lisansı düzenlendikten sonra, yatırımcı eş zamanlı olarak şunları yapacaktır: a) Bağlantı
teklifi için Şebeke Operatörüne başvuru, b) yetkili merciye projenin Çevre Koşulları Onayı (EPO)
için başvuru ve c) gerektiği taktirde, Orman Bölümünden izin için başvuru.
İlgili başvurunun ibrazından itibaren 4 ay içinde yetkili Operatör bağlantı teklifini düzenleyecektir
ve bu EPO ya da muafiyet kararı düzenlediği andan itibaren bağlayıcı olacaktır (daha çok detay
için aşağıya bkz.). İlgili başvurunun ibrazından itibaren en geç 45 işgünü içinde Bölge (Periferi)
Genel Sekreteri Kuruluş İznini düzenler. Böyle bir izin düzenlenmediği taktirde, Bölge Genel
Sekreteri bu izni neden düzenleyemediğinin açıklandığı bir açıklama kararı çıkarır ve en geç 30
gün içinde karar vermesi için dosyası Çevre Bakanlığına iletir. Kuruluş İzni 2 yıllığına geçerlidir
ve 2 yıl daha uzatılabilir.
Çevre Koşullarının Onaylanması (E.P.O)
RAE’den Üretim Lisansını aldıktan sonra, yatırımcı Kuruluş İznini almak üzere, Çevre Koşulları
Onayı (EPO) kararı düzenlenmesi için başvuracaktır. Başvuruya komple bir dosya ve Çevre Etki
Değerlendirmesi (ÇED) eşlik edecektir.
Yetkili merci başvuru dosyasını inceleyerek en geç 4 ay içinde bir EPO kararı düzenler. Verilen
kararın 10 yıl geçerliliği vardır ve anılan sürenin bitiminden 6 ay önce başvurulması şartıyla, eşit
süreli olarak 2 kez uzatılabilir.
Atina Ticaret Müşavirliği
35
İşletme Lisansı
İşletme Lisansı vermeye yetkili makam Kuruluş Lisansını vermeye yetkili makamla aynıdır. Bir
denetim birimi fotovoltaik istasyon kuruluşuna yönelik teknik şartların yerine getirildiğine onay
verdikten sonra, İşletme Lisansı verilir. İşletme Lisansı 20 günlük süre içinde verilir ve 20 yıl
geçerlidir.
500 KW’a kadar olan Fotovoltaik İstasyonların lisans alması
a. Bu istasyonların Üretim Lisansı ve Kuruluş ile İşletme Lisansı alması gerekmemektedir.
b. 500 KWp’a kadar olan fotovoltaik sistemler için, belirli koşulların yerine getirilmesi şartıyla,
çevre lisansı alması gerekmeyebilir. Bölge İdaresi 20 günlük süre içinde bu koşulların yerine
getirilip getirilmediğine karar verebilir. Genelde, çevre lisansının gerektiği durumlar, bu
sistemlerin NATURA bölgelerinde, kıyı bölgelerinde (kıyı şeridine 100 metreden az mesafede)
ve başka elektrik enerjisi üretim lisansı olan (ve toplam enerji çıktısı 500 KWp’ı aşan) bir
fotovoltaik tesisine yakın arazilerde kurulması durumlarıdır.
c. Yetkili Operatöre bağlantı teklifi başvurusunda bulunmak şarttır.
d. Bu tür istasyonlar operasyona başlamadan önce devredilemez.
e. Enerji Satın Alım Sözleşmesi imzalanmadan önce 150 €/KW tutarına eşit bir teminat ödenir.
500 KW ile 1 MW arasındaki Fotovoltaik istasyonlara lisans verilmesi
a. Bu istasyonların Üretim Lisansı ve Kuruluş ile İşletme Lisansı alması gerekmemektedir.
b. Çevre lisansı ve bağlantı teklifi başvurusu gereklidir.
c. Bu tür istasyonlar operasyona başlamadan önce devredilemez.
d. Enerji Satın Alım Sözleşmesi imzalanmadan önce 150 €/KW tutarına eşit bir teminat ödenir.
Bir fotovoltaik istasyonu nasıl devredilebilir?
Üretim Lisansı sahibi, RAE’nin ilgili kararını müteakip, lisansını başka bir gerçek veya tüzel
kişiye devredebilir.
Kurulu güç kapasiteleri 1 MWp veya daha küçük olan güneş enerjisi (fotovoltaik) istasyonları
operasyona başlamadan önce devredilemez. Bu tür bir devir sadece tüzel kişilere yapılabilir.
Bunun koşulu ise, devrin yapılacağı şirketin toplam anasermayesinin devreden gerçek veya
tüzel kişiye ait olmasıdır.
Fotovoltaik istasyonlar tarafından üretilen elektrik enerjisinin fiyatlandırması nasıl yapılır?
Fotovoltaik istasyonlar tarafından üretilen elektrik enerjisinin fiyatlandırması 3851/2010 sayılı
kanun ve 3734/2009 sayılı kanun, madde 27A hükümlerine göre yapılır. Yeni Üretilen Enerji
Fiyatları (FIT) 20 yıl garantilidir ve her yıl bir önceki yılın tüketici fiyat endeksinin %25 oranıyla
yeniden uyarlanırlar.
Üretilen Enerji Fiyatları (Feed in Tariffs, FIT)
Aşağıdaki tabloda yeni Sistem fiyatları ve bunların Ağustos 2010’dan itibaren düşüşü
gösterilmektedir.
Yıl-ay / Euro/MWh
Bağlantılı Sistem
Bağlantılı Olmayan Adalar
>100kW ≤100kW
>100kW ≤100Kw
Ağustos 2012
314,27 353,56
353,56 392,84
Şubat 2013
298,87 336,23
336,23 373,59
Ağustos 2013
281,38 316,55
316,55 351,72
Şubat 2014
268,94 302,56
302,56 336,18
Ağustos 2014
260,97 293,59
293,59 326,22
2015’den sonra her yıl 1,3 χ μΟΤΣ(ν-1) 1,4χμΟΤΣ(ν-1)
1,4 χ μΟΤΣ (ν-1) 1,5 χ μΟΤΣ (ν-1)
için (v)
μΟΤΣ(ν-1): Önceki yıl itibariyle ν-1 Ortalama Marjinal Sistem Fiyatı
Atina Ticaret Müşavirliği
36
Üretilen enerjinin yüksek fiyata satışı (feed in tariffs) ve 20 yıllık enerji alış sözleşmesi (PPA)
cazip bir motivasyon oluşturmaktadır. Sektörde faaliyet gösteren başarılı bir şirket ise Martifer
Solar’dır. Ayrıca fotovoltaik parkların sürekli gelişimi de enerji teknolojileri ve ekipmanı sanayısi
için büyük fırsatlar yaratmaktadır. Bu sektördeki bazı önemli şirketler Next Solar, Solar Cells
Hellas ve Kopelouzos Grubudur.
Fotovoltaik enerji üretimi hakkında açıklanan en son fiyatlar
Yunan Çevre Bakanlığı 2012 yılının Şubat ayı başında, 1 Şubat 2012 itibariyle geçerli olan yeni
fotovoltaik tesislerinde üretilen elektrik enerjisi fiyatlarını açıklamıştır.
Fiyat €0.328kWh olarak başlayacak olup Ağustos 2014 itibariyle €0.229kWh fiyatına düşecektir.
Şubat 2015’den itibaren özel bir denklem ile tarifeler kademeli olarak azalacaktır. Bu arada, 10
kW’a kadar olan çatı fotovoltaik sistemlerinin fiyatları altı ayda bir %5 oranında azalacaktır. Bu
fiyat Şubat 2012 itibariyle €0.495 olarak belirlenmiş olup, 2014’de €0.383 fiyatına ulaşacaktır.
2010 sonlarında 198 MW olan kurulu kapasite 2011 Eylül sonu itibariyle 460MW rakamına
ulaşmış olup, Yunanistan ulusal hedefine planlanan tarihten önce ulaşmayı planlamaktadır.
Yunanistan: Güneş Işınları Haritası
düşük güneş enerjisi üretiminden en yükseğine kadar sınıflandırma
Kaynak: Yenilenebilir Enerji Kaynakları Merkezi – KAPE
Atina Ticaret Müşavirliği
37
1.4.8 DOĞAL KAYNAKLAR VE MADENCİLİK
Dağlık coğrafi yapısı nedeniyle Yunanistan’da toprakların yaklaşık % 25’inde ekim
yapılabilmektedir. Ekili arazinin yarısına yakın bölümü daha çok keçi ve koyunların otlamasına
elverişli çayırlardır.
Resmi kayıtlarda ülkenin % 22’lik bölümünün ormanlarla kaplı olduğu iddia edilmekte ancak
yapılan çalışmalar son yıllarda sıkça rastlanan orman yangınları nedeniyle bu oranın % 17’lere
düştüğünü göstermiştir.
Madencilik sektörünün enerji ve imalat sektörü içinde değerlendirilmesi nedeniyle GSMH içindeki
payı net olarak hesaplanamamaktadır. Ancak geçmişte bu oranın % 1’in altında olduğu dikkate
alındığında ve sektörde önemli bir gelişme ve büyüme olmadığı için payın yine % 1’lerin altında
olduğu genel olarak kabul görmektedir.
Çeşitlilik sınırlı olmakla beraber Yunanistan bazı madenlerde öne çıkmaktadır. Perlit, bentonit,
puzolan (lav) ve sünger taşında dünyanın en büyük tedarikçisi konumundadır.
Demir cevheri ve boksit madenleri (500 Milyon ton rezerv) öne çıkan diğer madenlerdir.
Almanya’dan sonra Avrupa’nın en büyük linyit üreticisi Yunanistan’dır. Başta alüminyum olmak
üzere krom, bakır ve uranyum
rezervlerinin maliyetler nedeniyle ekonomik olmadığı
düşünülmektedir. Linyit, kurşun, magnezit ve tuz diğer maden kaynaklardır.
1.4.9 ÖZELLEŞTİRME
Dünyada 1990’lý yýllarda baþlayan özelleþtirme çalýþmalarý, kamu kurumlarý ve iþletmelerinin
yaþadýðý rekabet sorunlarý ve genel olarak devletin rolünün sýnýrlandýrýlmasýnda bir çözüm
olarak görülmüþtür. Günümüzde bu tempo yavaþlayarak da olsa liberalleþen bütün
ekonomilerde devam etmektedir.
Yunanistan’daki Özelleþtirme sürecini uluslararasý geliþmeler ve Avrupa ile yürürlükte olan
Ekonomik ve Parasal Birlik çerçevesinde uygulanan ortak politikalar zorunlu kýlmýþtýr. Yapýlan
özelleþtirmeler, genel olarak KÝT’lerin özel sektöre satýlmasý, ancak ayný zamanda kamunun
kontrolünün azalmamasý yönünde gerçekleþtirilmiþtir. Diðer bir ifadeyle, Yunanistan bir taraftan
özelleþtirmeye sýcak bakarken, diðer taraftan ekonominin kontrolünü de elden býrakmamaya
gayret etmektedir.
Dünyada kabul gören uygulamalara göre; özelleþtirme sadece, rekabet ortamýnda faaliyet
gösteren kamu iþletmelerinin mülkiyetinin veya yönetiminin devletten özel sektöre transferi
þeklinde (hisse devri, özel sektöre satýþ veya açýk artýrma þeklinde satýþ) gerçekleþiyor ise de,
bu tür özelleþtirmelerin baþarýlý olma þansý da oldukça düþüktür. Özelleþtirme öncesi öncelikle
kurumsal yapýnýn teþekkül ettirilmesi ve serbest piyasa ekonomisinin tüm dinamiklerinin (maliye
politikasý, dýþ ticaret politikasý, döviz politikasý vs.) istikrarlý olarak çalýþmasý önem
arzetmektedir. Pazarýn kurumsal açýdan serbest kýlýnmasý da bir anlamda özelleþtirmeye
yakýn bir uygulamadýr, çünkü bu uygulama ile daha önce sadece devlet tarafýndan
gerçekleþtirilen belirli faaliyetlerin özel sektör tarafýndan da yapýlmasýna imkan tanýnmaktadýr.
Kýsmi özelleþtirmenin en modern þekli kamu faaliyetlerinin mutat (konvansiyonel) devridir.
Yunanistan’da genel olarak borsa aracýlýðýyla hisse senetleri transferi (azýnlýk hisseleri paketi
arzý) yolu ve ‘stratejik yatýrýmcý’ (mülkiyet devri olmaksýzýn, sadece yönetimin devri) yoluyla
özelleþtirmeye gidilmiþtir.
Yaþadýðýmýz globalleþme çaðýnda Yunanistan’ýn da uluslararasý geliþmelerden etkilenmesi
kaçýnýlmaz olmuþtur. Yunanistan’ýn eurozone’a giriþi, önceden elde etmiþ olduðu kalkýnma
sürecini, AB yardýmlarý sayesinde ikiye katlamasýný ve dolayýsýyla yapýsal açýdan çehre
deðiþtirmesini saðlamýþtýr. Zaten AB’nin Ekonomik ve Parasal Birlik hedefini belirleyen
Maastricht Anlaþmasýnýn ve Maastricht Kriterlerinin hedefi de bu olmuþtur.
Atina Ticaret Müşavirliği
38
Bu çerçevede, özelleþtirme süreci Yunanistan’a Avrupa tarafýndan ‘dayatýlmýþtýr’ ve çýkar
çatýþmalarýnýn meydana geldiði baþlýca alan olmuþtur. Özelleþtirme süreci uygulanýrken, ayný
zamanda rekabet ile üretimin artýþý, kamu borçlarýnýn azaltýlmasý, iþsizliðin önlenmesi ve
sosyal eþitsizliklerin giderilmesinin yanýsýra, en önemli hedef olan ülkenin kalkýnmasý göz
önünde bulundurulmalýdýr. Ayrýca teorik olarak özelleþtirme, ekonomik hayatýn ilgili sektörlerini
düzenleyici bir rol oynamaktadýr. Fakat Yunanistan’da þu ana kadar yapýlan uygulamalarýn,
pratikte ekonomik hayata canlýlýk vermek yerine, genelde hükümetin öncelikli ihtiyaçlarýný
sübvanse etmek amacýna yönelik olarak, bütçenin günü birlik hedeflerini karþýlamada
kullanýlmýþtýr.
Yunanistan’ın Troyka’dan aldığı 110 milyar Euro’luk kredinin, Euro ülkeleri tarafından sağlanan
80 milyar Euroluk kısmının geri ödeme süresinin uzatılması ve faiz oranının 1 puan
düşürülmesinin kararlaştırıldığı 11 Mart Euro Alanı Devlet ve Hükümet Başkanları Gayrıresmi
Zirvesi sonuçlarında da yer aldığı gibi, Yunan Hükümetinin 50 milyar Euroluk özelleştirme
sürecini mümkün olan en güçlü şekilde yasal temele (with the strongest possible legal basis)
oturtarak gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu bilinçle, Hükümet özelleştirme hazırlıklarına hız
vermiş ve bu konuda faaliyet gösterecek Bakan seviyesinde bir özelleştirme komitesi
kurulmuştur. Hükümetin hedefi, yarısı devletin elindeki gayrimenkullerin kullanımından olmak
üzere 2013 yılına kadar 15 milyar Euro, 2015 yılına kadar ise 50 milyar Euro tutarında gelir
sağlanmasıdır.
Özelleştirme sürecinde, iki farklı yöntem izlenmesi öngörülmektedir. İlk yöntem, devlet ve mal
sahipleri arasında ihtilaf konusu olmayan arazilerin doğrudan yatırımcılara tahsis edilmesidir.
İkinci yöntem ise, sözkonusu mülklerin 90 yıllık kullanım hakkı devri tahtında gayrimenkul
şirketlerine transfer edilmesidir.
Bu hususlara ek olarak Hükümet, hazineye gelir getirmeyen mülklerin bir kısmının satılmasını ve
KİT'lerde bulunan devlete ait yaklaşık 8 milyar Euro değerindeki hisselerin piyasa şartları
olgunlaştığında elden çıkarılmasını planlamaktadır. Özelleştirmeler çerçevesinde önümüzdeki iki
yıl içinde 15 milyar Euro gelir elde etmek için:
Emlak Kalkınma Fonu kurulması, çeşitli devlet mülklerinin bu fona transfer edilmesi;
Demiryolları sektörünün
değerlendirilmesi;
yeniden
yapılandırılması
ve
demiryollarına
ait
arazilerin
Bölgesel havalimanlarına yönelik işletme sözleşmeleri imzalanması ve Atina Havalimanı için
verilen işletme haklarının genişletilmesi;
Devletin elindeki şans, bahis ve kumar oyunlarının özelleştirilmesi;
Devlet Doğal Gaz İşletmesinden başlamak üzere enerji sektöründe faaliyet gösteren KİT’lerin
reforma tabi tutulması ve özelleştirilmesi öngörülmektedir.
Önümüzdeki dönemde özelleştirilmesi planlanan kamu şirket ve arazileri aşağıdaki tablolarda
yer almaktadır:
Özelleştirilmesi planlanan kamu işletmeleri
Kurum
Tahminler
DEPA - Yunan Gaz Şirketi
Bütünüyle özelleştirme
TrainOSE - Yunan Demiryolları Taşımacılığı
OSE - Yunan Demiryolları Şirketi
EYDAP - Yunan Su ve Kanalizasyon Şirketi
Hisselerin %49’unun satışı, idarenin
devredilmesi
İstasyonların geliştirilmesi ve araziler için
işletme sözleşmeleri imzalanması
Hisselerin %10’unun satışı (hisselerin %51’ini
elde tutmak kaydıyla)
Atina Uluslararası Havalimanı
İşletme sözleşmesinin uzatılması
Bölgesel Havalimanları
İşletme sözleşmelerinin imzalanması
Atina Ticaret Müşavirliği
39
Otoyollar
Yeni işletme sözleşmesinin imzalanması
ELTA - Yunan Posta Kurumu
Eldeki hisselerin %39’unun satılması (hisselerin
%51’ini elde tutmak kaydıyla)
Broadcast spectrum
İşletme sözleşmeleri imzalanması
EAS – Yunan Savunma Sistemleri Şirketi
Hisselerin %49’unun satışı, idarenin
devredilmesi
Mont Parnes Casino – Kumar Oyunları
Bütünüyle özelleştirme
OPAP – Şans Oyunları
Bütünüyle özelleştirme
ODIE – At Yarışları
Bütünüyle ya da kısmi özelleştirme
KED, ETA ve Olympic Estate – Emlak Şirketleri
3 şirketin birleştirilerek işletme sözleşmesi
imzalanması
Xenia – Otel İşletmeleri
Satış ya da işletme sözleşmesi imzalanması
Larco – Maden Şirketi
Bütünüyle özelleştirme
Kalkındırma Çalışmaları Yapılabilecek 10 Büyük Devlet Arazisi
İsim
Yer
Hektar
Tanımı
Prasonisi
Rodos
8,000
Plaj
Vorras
Edessa (Vodina)
1,800
Kayak tesisi
Voice of America
Elliniko (eski Atina
Havalimanı)
Afantou
İskeçe
800
Nehir kenarındaki arazi
Atina
550
Sayfiye yeri
Rodos
150
Sayfiye yeri
Alikes
Atika Bölgesi
148
Sayfiye yeri
Gournes
Girit
75
Sayfiye yeri (Eski ABD üssü)
Scala Estate
Pieria
43
Sayfiye yeri
Antirrio
Aitoloakarnania
22
Sayfiye yeri
Ermioni
Argolida
15
Sayfiye yeri
Ancak Yunanistan’ın 2012 yılında uzun süren bir seçim sürecine girmiş olması ve akabinde
kurulan koalisyon hükümetinin özelleştirmelere öncelik verememesi nedeniyle, yukarıda
bahsedilen özelleştirme çalışmalarının büyük bir bölümü askıya alınmış ve seçilen yeni hükümet
özelleştirmeler programına halen büyük bir ivme kazandıramamıştır. Buna göre, 2013 yılı için
planlanan ancak büyük gelişme kaydedilmeksizin 2014 ve 2015 yıllarına devreden özelleştirme
programı anahatlarıyla aşağıdaki gibi oluşmuştur:
Kısa Vadede Gerçekleştirilecek olan Özelleştirmeler





OTE (Yunan Telekomunikasyon Kurumu) %16’ya varan hisse satışı (devlet %16
oranında hisse sahibidir)
TT Bank (Postal Bank): %34 oranına varan hissenin satış yoluyla piyasaya arzı
(devlet %34 oranında hisse sahibidir)
Pire Liman İşletmesi – OLP, Selanik Liman İşletmesi – OLTH: %75’e varan hissenin
satış yoluyla piyasaya arzı (devlet %75 oranında hisse sahibidir)
Selanik Su ve Kanalizasyon İşletmesi – EYATH: %40’a varan hissenin satış yoluyla
piyasaya arzı (devlet %74 oranında hisse sahibidir)
EL. Venizelos Uluslararası Havalimanı: temliğin genişletilmesi (devlet %55 oranında
hisse sahibidir)
Atina Ticaret Müşavirliği
40











OPAP – Şans Oyunları Kuruluşu: temliğin genişletilmesi (devlet %34 oranında hisse
sahibidir)
EAS – Yunan Savunma Sistemleri Şirketi: %66’ya varan hissenin satış yoluyla
piyasaya arzı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Milli Piyango: %49 - %66 arasındaki hisselerin satışı (devlet %100 oranında hisse
sahibidir)
DEPA – Doğalgaz Şirketi: %32’ye varan hissenin piyasaya satış yoluyla arzı (devlet
%65 oranında hisse sahibidir)
TRAINOSE (Devlet Demiryolları): %49 ila %100 arası hissenin satış yoluyla piyasaya
arzı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
LARKO (Devlet Madencilik Şirketi): %55’e varan hissenin satış yoluyla piyasaya arzı
(devlet %55 oranında hisse sahibidir)
ODIE (Yunan Hipodromları Şirketi): %100’e varan hissenin satış yoluyla piyasaya
arzı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Parnitha Kazinosu: %49’a varan hissenin satış yoluyla piyasaya arzı (devlet %49
oranında hisse sahibidir)
Mobil telefon ruhsatları: hak satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Elliniko I (Eski Atina Havaalanı) hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Taşınmazlar I: hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Orta Vadede Gerçekleştirilmesi Planlanan Özelleştirmeler














EL. Venizelos Uluslararası Havalimanı: %21’e varan hisse satışı (devlet %55
oranında hisse sahibidir)
Egnatia otobanı: %100’e varan hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
ELTA – Yunan Posta Kurumu: %40’a varan hisse satışı (devlet %90 oranında hisse
sahibidir)
OPAP – Şans Oyunları Kuruluşu: %34’e varan hisse satışı (devlet %34 oranında
hisse sahibidir)
Limanlar I: %43-%66 arasında hisse satışı (devlet %%77-%100 oranında hisse
sahibidir)
EYDAP – Atina Su ve Kanalizasyon İşletmesi: %27’ye varan hisse satışı (devlet %61
oranında hisse sahibidir)
ELVO- Yunan Araç Endüstrisi A.Ş.: %16’ya varan hisse satışı (devlet %51 oranında
hisse sahibidir)
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu: %100’e varan hisse satışı (devlet %100 oranında
hisse sahibidir)
PPC (Yunan Elektrik Kurumu): %17’ye varan hisse satışı (devlet %51 oranında hisse
sahibidir)
Yunan Otobanları I: hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Bölgesel Havalimanları I: %49’a varan hisse satışı (devlet %100 oranında hisse
sahibidir)
Elliniko II (Eski Atina Havaalanı) hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Taşınmazlar I, II: hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Dijital şebeke I (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
2015 yılına kadar planlanan (uzun vadeli) özelleştirmeler:


Diğer banka iştirakler: %100’e varan satış
ATE (Yunanistan Ziraat Bankası): %25’e varan hisse satışı (devlet %76 oranında
hisse sahibidir)
Bölgesel Havalimanları II: %49’a varan hisse satışı (devlet %100 oranında hisse
sahibidir)
Atina Ticaret Müşavirliği
41




Limanlar II: %43-%66 arasında hisse satışı (devlet %%77-%100 oranında hisse
sahibidir)
Taşınmazlar II, III: hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Dijital şebeke II (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Yunan Otobanları I: hisse satışı (devlet %100 oranında hisse sahibidir)
Satışa çıkarılacak olan taşınmazlar listesi:

Kültür Bakanlığı Binası - Atina

Genel Bilgilendirme Sistemleri Sekreterliği Binası - Atina

Yunan Polis Adliye Bilim Departmanı Binası – Atina

Yunan İstatistik Kurumu Binası – Atina

Medya Genel Sekreterliği Binası – Atina

Polis Merkezi – Selanik

Attika Yabancılar Şubesi – Atina

Serres Polis Merkezi

İskeçe Vergi Dairesi ve İskeçe Kimya Laboratuvarı Binaları

Atina A’ Vergi Dairesi

Atina IZ’ Vergi Dairesi

Korinthos B’ Vergi Dairesi

Halkida B’ Vergi Dairesi

Stavroupoli – Selanik Vergi Dairesi

Dedeağaç Vergi Dairesi

Agioi Anargiroi Vergi Dairesi – Atina

Pallini Vergi Dairesi

Atina ‘IΘ’ Vergi Dairesi

Glyfada Vergi Dairesi

Holargos Vergi Dairesi

Kifisia Vergi Dairesi

İçişleri Bakanlığı Ana Binası

Atina Polis Merkezi

Adalet Bakanlığı Binası

Sağlık Bakanlığı Binası

Eğitim Bakanlığı Binası

Yunanistan Devlet Laboratuvarı Binası

Kültür Bakanlığı Binası (Bouboulinas str.)
Kaynak: Yunan Özelleştirme Kurumu (HRADF)
2.DIŞ TİCARET
2.1 Genel Durum
Yunanistan’ın milli hesaplara ilişkin istatistiki verilerin derlenmesi ve hesaplanmasında AB’nin
resmi istatistik kurumu ile geçmişte karşı karşıya kaldığı daha önce ifade edilmişti. Benzer
problem; yayınlanan dış ticaret rakamlarında da kendisini göstermektedir. Yunanistan Merkez
Bankası, İstatistik Kurumu, İhracatçılar Birliği, Ekonomi ve Maliye Bakanlıklarınca ayrı ayrı
açıklanan rakamlar arasında kimi zaman % 10’lara varan farklar görülebilmektedir. Hatta
İstatistik Kurumunun farklı iki yayımındaki rakamlar ile web sitesinde açıklanan rakamlar bile
birbirinden farklılıklar gösterebilmektedir. Bu nedenle Yunanistan’ın genel dış ticaret rakamları
aşağıda çeşitli kaynaklardan ayrı ayrı olarak sunulmakla birlikte bu noktadan sonraki
değerlendirmelerde Yunanistan İstatistik Kurumu ve EuroStat verileri baz alınacaktır.
Atina Ticaret Müşavirliği
42
Yunanistan AB’ye üye olmadan önce tipik bir tarım ülkesi iken, 1981 yılında tam üyeliği takiben,
gerek sanayileşmede gerek tarım sektöründe kaydettiği ciddi anlamdaki makineleşmenin
etkisiyle kalkınma sürecini başarıyla devam ettirerek sanayi toplumu olma kimliğini yakalayan bir
ülke konumuna yükselmiştir. Halen AB üyesi ülkeler arasında (ilk 15’ler) AB fonlarından en fazla
istifade eden ülke konumunda olan Yunanistan, 1959 yılından (AB üyeliğine ilk başvuru tarihi)
2004 yılına kadarki geçen 45 yıllık süre içinde nüfusuna göre AB fon ve finansal kaynaklarından
en çok istifade eden ülke konumunda olmuş ve yaklaşık 154 Milyar Dolarlık bir yardım almıştır.
AB Komisyonu tarafından yapılan açıklamada, 2007- 2013 yılları arasında AB’nin bölgesel
fonlarından 21 Milyar Euro daha verilmesi öngörülmüştür.
Özellikle tekstil ve giyim eşyasının hammaddesi olan pamuk üretiminde AB’den sağlanan
tarımsal destek kapsamındaki fonlarının da yardımıyla AB’nin ve Avrupa’nın bir numaralı pamuk
üreticisi konumuna yükselmesi doğal olarak ilgili sektörlerin gelişmesinde önemli bir etken
olmuştur. 1980’li yıllarda AB fonlarından çok yoğun biçimde faydalanan Yunanistan AB’nin
korumacılık duvarlarının da etkisiyle oldukça kuvvetli bir tekstil ve hazır giyim sektörü
oluşturmuştur. Hatta 1980’li yılların sonuna doğru tekstil ve giyim sektörünün toplam ihracattaki
payı % 25’lere kadar yükselmiştir.
Hazır giyim yanında diğer sektörlerden mobilya, petro kimya ürünleri, kimyasallar, kağıt ürünleri
gibi imalat sanayi sektörlerinde yapılan yatırımlarda kendine yeterli hale gelen Yunanistan,
beyaz eşya, otomotiv ve high-tech diye nitelendirilen elektronik ürünleri üretiminde iç pazarın çok
küçük olması ayrıca, AB’de yoğun bir rekabetin de hüküm sürmesi nedeniyle fazla bir aşama
kaydedememiş ve iç talep tamamen ithalat ile karşılanmıştır.
1990’lı yıllarda Doğu Blokunun çökmesi sonucunda sanayileşmiş ülkelerin ucuz işgücünden
faydalanmak amacıyla üretim birimlerini bu ülkelere taşıyarak düşük maliyetli üretime
başlamaları, ayrıca Uzakdoğu ülkelerinden Çin, Kore, Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerin çok
düşük fiyatlarla Yunanistan’ın da içinde bulunduğu AB pazarlarını, açık bir ifadeyle, işgale
başlamasıyla Yunan imalat sanayi sıkıntılı bir döneme girmiştir. 2000 yılını takiben ivme kazanan
Uzakdoğu menşeli ürünlerin Yunan pazarındaki artan payı Yunanistan’da ağırlıklı olarak
mobilya, tekstil, hazır giyim, seramik ve inşaat malzemeleri sektöründe ciddi rahatsızlıklara
neden olmuş, üretici firmaların büyük bir kısmı üretim birimlerini kapatarak ithalata yönelmeye
başlamışlardır.
Bu çerçevede Yunanistan’ın sektör bazındaki ihracatına kabaca göz atıldığında görüleceği
üzere, ihracatının ağırlıklı olarak hammadde, yarı mamuller ve tarım ürünlerinden oluştuğu
görülmektedir. Genel ihracat içinde geleneksel olarak önemli bir yere sahip olan tarım ürünlerine
madde bazında bakıldığında tarım ürünü ihracatının % 70’ini sırasıyla yaş meyve ve sebze,
pamuk, tütün ve zeytinyağı gibi kalemlerden oluştuğu gözlenmiştir. 2011 yılı verilerine göre;
toplam ihracatın yaklaşık % 20’lik bölümünü tarım menşeli ürünler oluştururken, sanayi ürünleri
kapsamında değerlendirilen ürünler toplam ihracatın yaklaşık % 45’ini oluşturmuştur. Ağırlığını
ham petrol ve ürünlerinin oluşturduğu yakıt ürünlerinin toplam ithalattan aldığı pay ise % 30
civarındadır.
Yunanistan’ın ithalatına bakıldığında ise, mevcut sanayinin yapısal sorunları nedeniyle ithalatın
çok büyük bir oranının sanayi ürünlerinden oluştuğu gözlemlenmiştir. 2008 yılı verilerine göre
toplam ithalat içerisinde yaklaşık % 85 oranında pay alan sanayi ürünleri (madeni yağlar ve
yakıt dahil) ithalatı, uzun yıllar boyunca izlediği artış trendinden sonra, 2010 yılından itibaren boy
göstermeye başlayan kriz ve bunun devamında alım gücündeki daralma nedeniyle, son birkaç
yıl içinde çok gerilemiş olup, en son 2012 ve 2013 yıllarında %50’nin altına düşmüştür.
Yunanistan’ın 1981 yılındaki AB üyeliğinden sonra dış ticaretindeki açık giderek büyümüştür.
Üyelik öncesinde % 50’lere varan korunma oranları sayesinde dış ticaret göreceli olarak kontrol
altında iken 1990’ların başında neredeyse tüm koruma oranları kaldırılmıştır. İhracatın
yarısından fazlası AB üyesi ülkelere yapılırken, başta Rusya olmak üzere İran ve
S.Arabistan’dan önemli miktarlarda petrol ve doğalgaz ithalatı yapılmaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
43
2013 yılında Rusya, Almanya, İtalya, Türkiye ve Irak sırasıyla ticarette ilk beş ülkedir. İlk beş
ülke ile yapılan ticaretin toplam içindeki payı % 37 civarındadır. İhracatta ilk beş ülke sırasıyla
Türkiye, İtalya, Almanya, Bulgaristan ve GKRK iken, ithalat için sıralama Rusya, Almanya, Irak,
İtalya ve Çin Cumhuriyeti şeklindedir.
2.2 Dış Ticaret Mevzuatı
1981 yılından beri AB üyesi olan Yunanistan'da dış ticaret, AB uygulamalarına göre
yürütülmektedir. Yunanistan’nın AB’nin Ortak Dış Ticaret Politikası dışında ulusal bazda bir dış
ticaret mevzuatı mevcut olmayıp, dış ticaret alanındaki ulusal mevzuat AB direktiflerinin ulusal
mevzuata uygulanması ile yürütülmektedir.
AB uygulamalarına paralel olarak, uluslararası anlaşmalarla ticareti yasaklanan mallar dışında
ithali yasak ürün bulunmamaktadır.
Yunanistan’da ihracat işlemi, tek idari belge ve faturaya ilaveten, AB düzenlemelerine, bazı
durumlarda Yunanistan’ın iç mevzuatına ve uluslararası anlaşmalara uygun olarak ihracatın
yapılacağı ülkeye ve ihraç edilecek ürüne göre değişen kontrol ve kayıt belgeleri ile birlikte
serbestçe gerçekleştirilmektedir.
Türkiye’den yapılacak ithalat için ATR, EFTA ve Doğu Bloku ülkeleri EUR1 AKP ülkeleri için
FORM A belgesi ve üçüncü ülkeler için menşe belgesi aranmaktadır. Eski ve kullanılmış mal
ithalatında teknik özelliklerini yitirmemiş olmaları, çevre ve güvenlik açısından gerekli şartları
sağlamaları koşulu ile bir kısıt bulunmamaktadır.
Bu kapsamda, AB Komisyonu tarafından belirlenen Ortak Gümrük Tarifesi tatbik edilmektedir.
Tarım ürünleri ticaretinde AB’nin Ortak Tarım Politikaları çerçevesinde ortak piyasa
düzenlemeleri uygulanmakta olup, sanayi ürünlerinde AB içerisinde ortak düzenlemeye tabi
malların ithalatında sağlık çevre ve güvenlik koşullarına uygunluk şartı aranmaktadır. Bu
çerçevede başta Sanayi Bakanlığı olmak üzere, Sağlık Bakanlığı ve Tarım Bakanlıkları
tarafından piyasa gözetimi ilkeleri çerçevesinde kontroller uygulanmaktadır.
Avrupa Birliği’nin bir üyesi olarak Yunanistan, AB’nin üçüncü ülkelerle yaptığı anlaşmaları
üstlenmiş olup, Ortak Dış Ticaret politikası tatbik etmektedir. Bu çerçevede EFTA Ülkeleri,
Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkeleri, Güney Afrika Cumhuriyeti, Akdeniz Ülkeleri, Meksika ve Şili
gibi AB’nin STA imzaladığı ülkelerle serbest ticaret anlaşması hükümleri geçerli olup, AB’nin
gelişme yolundaki ülkelere GSP mekanizması çerçevesinde uyguladığı tek taraflı taviz sistemi
yürürlüktedir.
AB ülkeleri ile Yunanistan arasında Gümrük Vergileri ve eş etkili vergilerle miktar kısıtlamaları ve
benzeri önlemlerden muaf olarak, mallar serbest dolaşmakta, AB dışındaki ülkelere Ortak
Gümrük Tarifesi uygulanmaktadır. Tarım ürünleri itibariyle AB’nin Ortak Tarım Politikası
çerçevesinde ortak piyasa düzenlemeleri ve telafi edici mekanizmalar uygulanmaktadır. İthalatta
KDV, piyasa fiyatı ve gümrük vergisi üzerinden tahsil edilmekte ve gümrük vergisinin matrahı
AB Komisyonu direktiflerince DTÖ Gümrük Kıymet Kodu hükümlerine paralel olarak
belirlenmektedir. İthalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin anti damping kuralları AB
düzeyinde ve AB Komisyonu tarafından uygulanmaktadır.
2.3 Tarife Dışı Engeller
Serbest ticarete dayalı bir dış ticaret rejiminin bulunduğu Yunanistan’da ithalat için herhangi bir
izne ya da lisansa gerek yoktur. Ancak bazı ürünler için Yunanistan’a giriş yapabilecekleri ihtisas
gümrükleri ve limanlar belirlenmiştir. Su ürünleri, canlı hayvan ve et ürünleri ile bazı tarımsal
ürünlerde ise Sağlık Bakanlığı’nın uygun görüşünün alınması gerekmektedir. Anti damping ve
anti sübvansiyon tedbirleri AB düzeyinde ve AB Komisyonu kararları çerçevesinde
uygulanmaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
44
Yunanistan’da AB dışı ülkelerden yapılan ithalatta, AB’nin ortak gümrük tarifesi ile kural ve
kısıtlamaları aynen uygulanmaktadır. Topluluğun Entegre Gümrük Tarifesi – TARIC – AB
gümrük birliğine ithal edilen ve bazı durumlarda birlikten ihraç edilen belirli ürünlere uygulanan
çeşitli kuralları göstermektedir.
Yunanistan bir çok iş dalında çeşitli ulusal engeller uygulama eğilimindedir. AB üyesi ülkeler için
genelde geçerli olmayan bu engelleri aşmak için yabancı şirketler Yunan veya AB orjinli
şirketlerle işbirliğine gitme yolunu tercih edebilmektedir.
Tüm AB üyesi ülkelerde olduğu gibi insan ve çevre sağlığı ile ürün güvenliği gerekçesiyle
uyulması gereken CE işareti vb. gibi kurallar bulunmaktadır.
Ürünlerin etiketlenmesi ve paketlenmesi ile ilgili olarak Yunanca yazılması, miktar ve üretim
tarihinin belirtilmesi gibi çeşitli zorunluluklar bulunmaktadır. Bu konu ileride ayrı bir bölüm olarak
ihracatçılarımızın dikkatine sunulmuştur.Fikri ve sınai mülkiyet hakları Yunanistan pazarında
dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur.
2.4 Anti-Damping Uygulamaları
AB tarafından ülkemize yönelik uygulanan anti-damping önlem ve soruşturmaları Dış Ticaret
Müsteşarlığı’nın web sayfasından güncel olarak takip edilebilmektedir. 30 Temmuz 2012 tarihi
itibariyle ülkemiz menşeli “Demir veya Çelikten Boru Bağlantı Parçaları” için AB tarafından geçici
damping önlemi alınmış; bu önlem 29 Ocak 2013 tarihi itibariyle kesin önleme dönüştürülmüştür.
2.5 Dış Ticaret İstatistikleri
Yunanistan’ın 2008 yılında 86 milyar Euro’yu bulan toplam dış ticaret hacmi son 6 senede %12
dolaylarında düşerek 2013 sonunda 73 milyar Euro seviyesine inmiştir.
2008 yılında toplam dış ticaretin % 57’sine yakın bölümü AB üyesi ülkelerle yapılmaktayken, bu
oran 2013 yılında %45’lere gerilemiştir. 2013 yılında AB üyesi ülkelere yapılan ihracatın toplam
ihracata oranı % 44 civarındayken, ithalatın yaklaşık % 46’lık bölümü AB’den yapılmıştır.
İhracatın ithalatı karşılama oranı 2008’e kadarki 5 yıllık süreçte % 30’lar civarında seyretmekte
iken, bu oran 2013 yılında kriz nedeniyle %59’lara çıkmıştır. Hükümetin aldığı sıkı tedbirler,
işsizliğin yükselmesi ve alım gücünün düşmesi, ithalatta bir düşüşe, aksine ihracatta bir artışa
yol açmış ve dış ticaretteki açık bir miktar azalmıştır.
2.5.1 Yıllara Göre Dış Ticaret Değerleri
Yunanistan’ın ihracatı 2009-2013 arasında yaklaşık % 30 artış göstermiş, ithalatında ise % 24
civarında gerileme kaydedilmiştir.
ENDEKS
PARTNER
EU-27
Extra EU-27
TOTAL
2009
57,7
42,3
100,0
2010
52,3
47,7
100,0
2011
51,4
48,6
100,0
2012
45,7
54,3
100,0
2013
46,1
53,9
100,0
İhracat Pay (%)
EU-27
Extra EU-27
TOTAL
57,6
42,4
100,0
54,6
45,4
100,0
51,5
48,5
100,0
44,1
55,9
100,0
43,7
56,3
100,00
Ticaret Dengesi (milyon EURO)
EU-27
Extra EU-27
TOTAL
-19.846
-14.553
-34.399
-14.881
-14.509
-29.390
-12.356
-11.706
-24.062
-10.279
-11.268
-21.547
-9.308
-9.516
-18.824
45
İthalat Pay(%)
Atina Ticaret Müşavirliği
İhracat (milyon EURO)
EU-27
Extra EU-27
TOTAL
10.134
7.450
17.584
11.516
9.568
21.084
12.537
11.816
24.353
12.181
15.433
27.614
11.925
15.356
27.281
İthalat (milyon EURO)
EU-27
Extra EU-27
TOTAL
29.980
22.004
51.984
26.397
24.077
50.474
24.893
23.523
48.416
22.461
26.701
49.162
21.233
24.872
46.105
TOTAL
69.568
71.558
72.769
76.776
73.386
Dış Ticaret
EURO)
Hacmi
(milyon
Kaynak:EUROSTAT ve Yunan İstatistik Kurumu
2.5.2 Başlıca Ülkelere Göre Dış Ticaret (Milyon Euro)
Aşağıdaki tabloya, Yunanistan’ın 2013 yılında en fazla İHRACAT yaptığı ilk 40 ülke alınmıştır:
% Değişim
Ihracat
ÜLKELER
% Sentez
2013
2012
13/12
2013
2012
TOPLAM
27,281.2
27,342.7
-0.2%
100.0%
100.0%
Türkiye
3,204.9
2,952.2
8.6%
11.7%
10.8%
Italya
2,434.0
2,107.8
15.5%
8.9%
7.7%
Almanya
1,763.4
1,744.2
1.1%
6.5%
6.4%
Bulgaristan
Güney
Kıbrıs Rum
Kesimi
Ingiltere
1,393.6
1,512.9
-7.9%
5.1%
5.5%
1,135.6
1,327.3
-14.4%
4.2%
4.9%
967.6
852.9
13.5%
3.5%
3.1%
ABD
935.2
1,030.1
-9.2%
3.4%
3.8%
Libya
745.8
784.6
-4.9%
2.7%
2.9%
Makedonya
743.6
827.4
-10.1%
2.7%
3.0%
Fransa
639.8
668.0
-4.2%
2.3%
2.4%
Romanya
600.1
575.0
4.4%
2.2%
2.1%
Mısır
593.5
345.4
71.8%
2.2%
1.3%
Ispanya
574.5
539.3
6.5%
2.1%
2.0%
Lübnan
497.5
736.5
-32.5%
1.8%
2.7%
Hollanda
Çin
Cumhuriyeti
Rusya
Suudi
Arabistan
Israil
Birleşik
Arap
Emirlikleri
423.6
437.4
-3.2%
1.6%
1.6%
420.9
382.0
10.2%
1.5%
1.4%
406.0
462.8
-12.3%
1.5%
1.7%
403.5
385.5
4.7%
1.5%
1.4%
395.7
596.3
-33.6%
1.5%
2.2%
376.2
466.1
-19.3%
1.4%
1.7%
Atina Ticaret Müşavirliği
46
Cezayir
352.5
394.7
-10.7%
1.3%
1.4%
Arnavutluk
343.3
414.8
-17.2%
1.3%
1.5%
Belçika
292.5
322.9
-9.4%
1.1%
1.2%
Polonya
287.4
274.3
4.8%
1.1%
1.0%
Singapur
211.7
543.2
-61.0%
0.8%
2.0%
Avusturya
203.0
169.0
20.1%
0.7%
0.6%
Güney Kore
200.0
141.4
41.5%
0.7%
0.5%
Sırbistan
197.5
235.8
-16.3%
0.7%
0.9%
Fas
190.3
61.6
209.1%
0.7%
0.2%
Ukranya
189.3
147.6
28.3%
0.7%
0.5%
Isveç
171.6
147.3
16.5%
0.6%
0.5%
Slovenya
167.9
220.7
-23.9%
0.6%
0.8%
Karadağ
161.6
163.2
-1.0%
0.6%
0.6%
Gürcistan
Çek
Cumhuriyeti
Finlandiya
153.4
124.7
23.0%
0.6%
0.5%
145.4
130.5
11.5%
0.5%
0.5%
145.4
155.1
-6.3%
0.5%
0.6%
Danimarka
126.6
130.0
-2.6%
0.5%
0.5%
Brezilya
123.7
75.0
65.0%
0.5%
0.3%
Avustralya
122.4
122.8
-0.3%
0.4%
0.4%
Meksika
119.1
91.7
29.9%
0.4%
0.3%
Aşağıdaki tabloya, Yunanistan’ın 2013 yılında en fazla iTHALAT yaptığı ilk 40 ülke alınmıştır.
% Değişim
Ithalat
ÜLKELER
% Sentez
2013
2012
13/12
2013
2012
46,105.0
48,623.9
-5.2%
100.0%
100.0%
Rusya
6,677.5
6,014.5
11.0%
14.5%
12.4%
Almanya
4,392.4
4,525.7
-2.9%
9.5%
9.3%
Irak
3,606.9
1,765.2
104.3%
7.8%
3.6%
Italya
Çin
Cumhuriyeti
Fransa
3,514.8
3,808.4
-7.7%
7.6%
7.8%
2,202.8
2,290.5
-3.8%
4.8%
4.7%
2,140.1
2,091.2
2.3%
4.6%
4.3%
Hollanda
2,121.2
2,229.6
-4.9%
4.6%
4.6%
Kazakistan
1,421.0
1,273.1
11.6%
3.1%
2.6%
Bulgaristan
1,389.4
1,310.7
6.0%
3.0%
2.7%
Ispanya
1,342.5
1,308.7
2.6%
2.9%
2.7%
Belçika
Suudi
Arabistan
1,285.3
1,320.2
-2.6%
2.8%
2.7%
1,174.8
2,674.1
-56.1%
2.5%
5.5%
TOPLAM
Atina Ticaret Müşavirliği
47
Libya
1,150.2
1,690.5
-32.0%
2.5%
3.5%
Türkiye
1,127.6
1,108.2
1.8%
2.4%
2.3%
Ingiltere
1,118.7
1,129.4
-0.9%
2.4%
2.3%
Güney Kore
1,011.9
1,879.7
-46.2%
2.2%
3.9%
Azerbaycan
695.9
493.8
40.9%
1.5%
1.0%
Mısır
577.7
444.4
30.0%
1.3%
0.9%
Romanya
511.9
482.3
6.1%
1.1%
1.0%
ABD
504.4
571.9
-11.8%
1.1%
1.2%
Isviçre
464.7
496.8
-6.5%
1.0%
1.0%
Avusturya
423.4
402.4
5.2%
0.9%
0.8%
Polonya
419.6
354.3
18.4%
0.9%
0.7%
Danimarka
Güney
Kıbrıs Rum
Kesimi
Cezayir
416.8
562.1
-25.9%
0.9%
1.2%
378.4
562.6
-32.7%
0.8%
1.2%
347.5
305.5
13.7%
0.8%
0.6%
Hindistan
322.0
286.1
12.5%
0.7%
0.6%
Macaristan
284.3
261.0
8.9%
0.6%
0.5%
Irlanda
278.4
275.2
1.2%
0.6%
0.6%
Isveç
Çek
Cumhuriyeti
258.6
270.4
-4.4%
0.6%
0.6%
208.6
186.1
12.1%
0.5%
0.4%
Israil
207.4
150.4
37.9%
0.4%
0.3%
Şili
195.9
208.0
-5.8%
0.4%
0.4%
Sırbistan
176.2
128.1
37.6%
0.4%
0.3%
Makedonya
153.8
170.4
-9.7%
0.3%
0.4%
Ukrayna
148.8
191.0
-22.1%
0.3%
0.4%
Norveç
144.8
261.3
-44.6%
0.3%
0.5%
Slovenya
134.9
159.6
-15.5%
0.3%
0.3%
Finlandiya
128.2
140.6
-8.8%
0.3%
0.3%
Slovakya
123.0
113.6
8.3%
0.3%
0.2%
Kaynak : Yunan İstatistik Kurumu
Atina Ticaret Müşavirliği
48
2.5.3 Ülke Grupları ve Ekonomik Topluluklara Göre Dış Ticaret
İTHALAT - Bölgeler/Topluluklar
İthalat (Milyon €)
2013
2012
Değişim
Dağılım
13/12
2013
2012
Dünya
46,105.0
48,623.9
-5.2%
100.0%
100.0%
OECD (29 Ülke )
22,230.3
24,122.3
-7.8%
48.2%
49.6%
21,233.7
22,020.0
-3.6%
46.1%
45.3%
AB (15)
17,632.3
18,519.0
-4.8%
38.2%
38.1%
Kuzey Amerika
653.0
767.4
-14.9%
1.4%
1.6%
Diğer Gelişmiş Ülkeler
157.5
171.1
-7.9%
0.3%
0.4%
1,740.2
1,870.2
-7.0%
3.8%
3.8%
Balkan Ülkeleri
2,453.4
2,312.9
6.1%
5.3%
4.8%
BDT Ülkeleri
9,109.8
8,043.5
13.3%
19.8%
16.5%
Kuzey Afrika ve O.Doğu
7,377.0
8,843.7
-16.6%
16.0%
18.2%
96.3
112.0
-14.0%
0.2%
0.2%
1,388.5
2,256.8
-38.5%
3.0%
4.6%
517.7
523.7
-1.1%
1.1%
1.1%
3,279.2
3,495.5
-6.2%
7.1%
7.2%
AB (27)
Diğer OECD Ülkeleri (G.Kore hariç)
Afrika Ülkeleri (G.Afrika hariç)
Güneydoğu Asya
Latin Amerika
Diğer Ülkeler
Tablo Yunanistan İstatistik Kurumu verilerinden derlenmiştir ve geçicidir.
İHRACAT- Bölgeler/Topluluklar
İhracat (Milyon €)
2013
2012
Değişim
Dağılım
13/12
2013
2012
Dünya
27,281.2
27,342.7
-0.2%
100.0%
100.0%
OECD (29 Ülke )
13,381.4
12,657.8
5.7%
49.0%
46.3%
11,924.7
11,762.0
1.4%
43.7%
43.0%
AB (15)
7,901.2
7,429.1
6.4%
29.0%
27.2%
Kuzey Amerika
1,143.0
1,223.1
-6.5%
4.2%
4.5%
184.4
191.4
-3.7%
0.7%
0.7%
3,367.0
3,112.0
8.2%
12.3%
11.4%
3,649.4
3,922.2
-7.0%
13.4%
14.3%
842.8
811.7
3.8%
3.1%
3.0%
3,808.3
4,116.2
-7.5%
14.0%
15.1%
Afrika Ülkeleri (G.Afrika hariç)
130.8
179.9
-27.3%
0.5%
0.7%
Güneydoğu Asya
587.4
945.7
-37.9%
2.2%
3.5%
Latin Amerika
151.0
122.5
23.3%
0.6%
0.4%
3,486.3
3,044.0
14.5%
12.8%
11.1%
AB (27)
Diğer Gelişmiş Ülkeler
Diğer OECD Ülkeleri (G.Kore hariç)
Balkan Ülkeleri
BDT Ülkeleri
Kuzey Afrika ve O.Doğu
Diğer Ülkeler
Tablo Yunanistan İstatistik Kurumu verilerinden derlenmiştir ve geçicidir.
Atina Ticaret Müşavirliği
49
2.5.4 Dış Ticaretin Sektörel Dağılımı
SITC
KODU
İTHALAT (Milyon €)
0+1+4
TARIM ÜRÜNLERİ
Değişim
13/12
0.7%
2013
12.6%
Dağılım
2012
11.8%
5,037.8
4,962.4
1.5%
10.9%
10.2%
1 Tütün ve İçecekler
491.1
503.0
-2.4%
1.1%
1.0%
4 Hayvan Yağları ve Bitkisel Yağlar
264.3
289.2
-8.6%
0.6%
0.6%
1,186.8
1,275.1
-6.9%
2.6%
2.6%
1,186.8
1,275.1
-6.9%
2.6%
2.6%
0 Gıda ve Canlı Hayvan
2
HAMMADDELER
2
3
Gıda Dışı Hammeddeler (yakıtlar
hariç)
YAKITLAR
17,275.7
18,279.2
-5.5%
37.5%
37.6%
17,275.7
18,279.2
-5.5%
37.5%
37.6%
SINAİ ÜRÜNLER
21,836.4
23,300.7
-6.3%
47.4%
47.9%
5 Kimyasal Ürünler
6,411.1
6,487.2
-1.2%
13.9%
13.3%
Hammaddeye göre
sınıflandırılmış Mamül Ürünler
4,503.9
4,439.9
1.4%
9.8%
9.1%
7 Makina ve Nakliye Ekipmanları
6,921.8
8,393.0
-17.5%
15.0%
17.3%
8 Muhtelif Mamül Ürünler
3,999.7
3,980.7
0.5%
8.7%
8.2%
DİĞER
12.9
14.3
-9.5%
0.0%
0.0%
Kategori bazında
sınıflandırılmayanlar
12.9
14.3
-9.5%
0.0%
0.0%
TOPLAM İTHALAT
46,105.0
48,623.9
-5.2%
100.0%
100.0%
Değişim
13/12
3.5%
2013
17.4%
2012
16.8%
3 Madeni yakıtlar, yağlar vs.
5-8
6
9
9
0-9
SITC
CODE
İHRACAT (Milyon €)
0+1+4
TARIM ÜRÜNLERİ
Değer (Milyon Euro)
2013
2012
4,754.6
4,594.4
Dağılım
3,595.5
3,565.0
0.9%
13.2%
13.0%
Tütün ve İçecekler
583.3
630.6
-7.5%
2.1%
2.3%
Hayvan Yağları ve Bitkisel
Yağlar
575.8
398.8
44.4%
2.1%
1.5%
HAMMADDELER
1,133.1
1,247.9
-9.2%
4.2%
4.6%
Çiğ,yenmeye müsait olmayan
maddeler
1,133.1
1,247.9
-9.2%
4.2%
4.6%
YAKITLAR
10,884.9
10,649.3
2.2%
39.9%
38.9%
Madeni yakıtlar, yağlar vs.
10,884.9
10,649.3
2.2%
39.9%
38.9%
SINAİ ÜRÜNLER
9,927.8
10,245.4
-3.1%
36.4%
37.5%
5
Kimyasal Ürünler
2,560.5
2,443.7
4.8%
9.4%
8.9%
6
Hammadde bazında sınıf.
mamüller
3,696.4
3,866.7
-4.4%
13.5%
14.1%
7
Makina ve Nakliye Ekipmanları
1,994.0
2,286.7
-12.8%
7.3%
8.4%
8
Muhtelif Mamüller
1,676.9
1,648.4
1.7%
6.1%
6.0%
DİĞER
580.7
605.6
-4.1%
2.1%
2.2%
Kategori bazında
sınıflandırılmayanlar
580.7
605.6
-4.1%
2.1%
2.2%
TOPLAM İHRACAT
27,281.2
27,342.7
-0.2%
100.0%
100.0%
0
Gıda ve Canlı Hayvan
1
4
2
2
3
3
5-8
9
9
0-9
Değer (Milyon Euro)
2013
2012
5,793.2
5,754.7
Kaynak: Yunan İhracatçılar Birliği
Atina Ticaret Müşavirliği
50
2.5.5 Başlıca Maddelere Göre İthalat*(İthalatı 500 Milyon Euro’nun üzerinde olanlar)
FASIL
'27'
'30'
'85'
'84'
'39'
'89'
'87'
'02'
'04'
'72'
'29'
'48'
'90'
'61'
'76'
'74'
'62'
'38'
AÇIKLAMA
Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Bunların
Damıtılmasından Elde Edilen Ürünler; Bitümenli
Maddeler; Mineral Mumlar
Eczacılık ürünleri
Elektrikli makina ve cihazlar, aksam ve parçaları
Nükleer reaktörler, kazan: makina ve cihazlar, aletler,
parçaları
Plastik ve plastikten mamul eşya
Gemiler,suda yüzen taşıt ve araçlar
Kara taşıtları, parçaları ve bunların aksesuarları
(demiryolu veya tramvay vagonları hariç)
Etler ve yenilen sakatat
Süt ve süt mamulleri, kuş ve kümes hayvan yumurtaları,
bal
Demir ve çelik
Organik Kimya Ürünleri
Kagıt ve karton:kagıt hamurundan kagıt ve kartondan
eşya
Optik, fotograf, sinema, ölçü, kontrol, ayar cihazları, tıbbi
alet.
Örme giyim eşyası ve aksesuarları
Alüminyum ve alüminyum eşya
Bakır ve bakırdan eşya
Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarları
Kimya Sanayi Çeşitli Ürünleri
DEĞER(€)
MİKTAR (KG)
17,179,741,796
2,673,986,972
2,308,697,597
30,507,472,255
35,631,062
200,048,421
2,147,273,015
1,444,646,571
1,216,165,254
208,427,521
813,993,900
3,577,263
1,183,195,898
1,041,750,755
164,718,387
402,633,856
822,486,171
762,931,824
730,925,912
450,221,000
1,433,121,914
327,554,878
719,174,764
763,795,725
672,199,890
658,735,648
631,602,954
576,624,720
555,971,997
500,500,722
113,519,045
46,000,379
343,486,717
104,565,964
33,369,422
158,040,409
2.5.6 Başlıca Maddelere Göre İhracat* (İhracatı 300 Milyon Euro’nun üzerinde olanlar)
FASIL
'27'
'76'
'30'
'85'
'39'
'20'
'08'
'84'
'15'
'03'
'99'
'74'
'72'
'25'
'52'
'04'
AÇIKLAMA
Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar ve Bunların
Damıtılmasından Elde Edilen Ürünler; Bitümenli
Maddeler; Mineral Mumlar
Alüminyum ve alüminyum eşya
Eczacılık ürünleri
Elektrikli makina ve cihazlar, aksam ve parçaları
Plastik ve plastikten mamul eşya
Sebze,meyva,bitki parçaları,sert kabuklu yemis
konserveleri
Nükleer reaktörler, kazan: makina ve cihazlar, aletler,
parçaları
Nükleer reaktörler, kazan: makina ve cihazlar, aletler,
parçaları
Hayvansal ve bitkisel yaglar ve bunların müstahzarları
Balıklar,kabuklu hayvanlar,yumusakçalar,diger
omurgasızlar
Gizli ürünler
Bakır ve bakırdan eşya
Demir ve çelik
Tuz,kükürt,toprak ve taslar,alçılar ve çimento
Pamuk
Süt ve süt mamulleri, kuş ve kümes hayvan yumurtaları,
Atina Ticaret Müşavirliği
DEĞER(€)
MİKTAR (KG)
10,891,451,471
1,186,089,269
1,048,059,204
958,209,718
904,052,872
16,826,744,326
468,017,098
29,217,037
135,603,479
476,556,839
877,842,525
677,945,054
830,896,046
1,200,065,762
731,931,333
608,254,908
111,825,459
283,477,540
550,256,013
526,706,329
500,415,448
477,496,424
446,346,825
436,719,075
413,916,375
123,295,059
159,715,299
91,839,214
895,542,153
8,473,310,373
277,251,699
104,572,432
51
bal vb
Tütün ve tütün yerine geçen işlenmis maddeler
Demir veya çelikten eşya
Örme giyim eşyası ve aksesuarları
Postlar,kürkler,taklit kürkler ve mamulleri
'24'
'73'
'61'
'43'
392,009,428
379,640,319
373,081,817
310,545,386
62,389,948
241,872,997
24,991,377
1,089,927
Kaynak: Yunan İstatistik Kurumu
2.5.7 Mal ve Hizmet İhracat ve İthalatı (Milyon Euro)
2013
2012
2011
2010
2009
2008
Hizmet İhracatı
27,802
27,109
28,624
28,478
26,952
34,066
Turizm
11,995
10,025
10,520
9,611
10,369
11,636
Ulaştırma
12,090
13,287
14,097
15,418
13,552
19,188
Hizmet İthalatı
10,985
12,387
13,985
15,229
14,385
16,931
Turizm
1,839
1,844
2,273
2,156
2,466
2,679
Ulaştırma
5,553
6,328
7,233
8,155
7,073
9,316
Hizmet Ticaret Dengesi
16,817
14,721
14,639
13,249
12,567
17,135
Mal İhracatı
22,535
22,021
20,233
17,082
14,675
17,439
Mal İthalatı
39,764
41,640
47,454
45,361
49,791
60,966
Mal ve Hizmet İhracatı
50,337
49,130
48,857
45,560
41,627
51,505
Mal ve Hizmet İthalatı
50,749
54,027
61,439
60,590
64,176
77,897
-412
-4.897
-12,582
-15,030
-22,549
- 26,392
Mal ve Hizmet Dengesi
Tablo, Yunanistan Merkez Bankası verilerinden derlenmiştir.
Atina Ticaret Müşavirliği
52
BÖLÜM II TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLER
1. TÜRKİYE İLE EKONOMİK VE TİCARİ İLİŞKİLERİN GELİŞİMİ
Türkiye ile Yunanistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler AB ile Türkiye arasındaki gümrük
birliği anlaşması çerçevesinde yürütülmektedir. İki ülke arasındaki tarihsel temeller ve siyasi
problemler ilişkilerin uzun yıllar sınırlı kalmasına neden olmuş; 1999 yılında her iki ülkede
yaşanan deprem felaketinden sonra başlayan yakınlaşma süreciyle; ilişkilerde tahminlerin de
ötesinde olumlu gelişmeler yaşanmış, her iki ülke dışişleri bakanlarının başlattığı diyalog süreci
ikili ilişkilerimizin gelişmesine atılan önemli bir adım olmuştur.
Bu çerçevede son yıllarda her iki ülke iş adamlarının karşılıklı yatırım ve işbirliğinde büyük
adımlar attığı görülmektedir.
2013 yılı Ekim ayında merkezi Atina’da bulunan Artenius Hellas A.E firmasının Volos’taki üretim
tesisi Polietilen Tereftalat (PET) fabrikasının %100 hissesini POLİSAN firması satın almıştır.
2013 yılı Aralık ayı başlarında Yunanistan’ın en değerli arazisinde kurulu bulunan Astir Palace
Resort Hotel, Doğuş grubunun %15 hissedarı bulunduğu AGC Equity Partners'in kontrolündeki
Arap Jermyn Street Real Estate Fund şirketine satılmıştır.
2013 yılı içerisinde gerçekleşen diğer bir yatırım ise, Türkiye’de gerçekleşmiş, Yunan aluminyum
firması ALUMIL, Has Metal ile Türkiye’de aluminyum işleme üzerine bir şirket kurmak üzere
anlaşmaya varmıştır.
Geçmiş yıllarda, gerçekleşen büyük yatırımların başında ise; Yunanistan’ın en büyük bankası
National Bank of Greece (NBG)’in 2006 yılında Finansbank’ın çoğunluk hisselerini satın alarak
Türkiye’de finans sektörüne girmesi gelmektedir. Finansbank – NBG ortaklığında NBG
tarafından Türkiye’ye yaklaşık 2.9 Milyar Dolarlık bir sermaye transferi gerçekleşmiştir. Bu rakam
Yunanistan’ın tarihinde yurt dışına ihraç ettiği en büyük sermaye özelliğini taşımaktadır.
Yunanistan’ın .en büyük bankalarından EFG Eurobank ise, 2006 yılında 142 milyon Euro
vererek aldığı %70 oranındaki Tekfenbank hisselerini Yunanistan’daki ekonomik kriz nedeniyle
Kuveytli Burgan Bank’a satarakTürkiye’deki ortaklığından ayrılmak zorunda kalmıştır.
Intralot şirketi ise, 2001 yılında kurduğu Inteltek ünvanlı şirket ile Türkiye’de şans oyunları
alanında faaliyet göstermektedir. Aynı grupMilli Piyango özelleştirmesi ile de ilgilenmektedir.
Son dönemlerde Türkiye’de yatırım yapan Yunan şirketlerinin sayısında ve yapılan yatırımlarda
önemli artışlar kaydedilmektedir. Hazine Müsteşarlığı kayıtlarına göre, 31.12.2013 itibariyle
Türkiye’de 600 Yunan firması ve 5 irtibat bürosu faaliyet göstermekte olup, toplam yatırım tutarı
6 milyar Euro’ya yaklaşmıştır.Öte yandan Yunanistan’da faaliyet gösteren Müşavirliğimizde
kayıtlı 20 adet Türk sermayeli şirket ve işletme bulunmaktadır.
Türk vatandaşlarının Yunanistan’da yatırım yapmalarının önündeki en büyük engel oturum
izinlerinin verilmesi sırasında karşılaşılan sorunlardır. Diğer taraftan bir üçüncü ülke
vatandaşının şirket kurması teoride mümkün olmakla beraber şirket kuruluşunda gereken
evraklardan bir tanesi vergi numarasının tevsikidir. Ancak vergi dairelerince numara verilmesi
esnasında da oturum izninin tevsiki gerekmektedir. En basit anlamda kısır döngü olarak
tanımlanabilecek bu süreç işadamlarının yatırım konusundaki fikirlerini daha en başından menfi
yönde etkilemektedir.
Türkiye Yunan vatandaşlarına herhangi bir vize uygulamamaktadır. Bu ayrıcalık AB üyesi
sadece 8 ülkeye tanınmış durumdadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
53
Türkiye’deki Yunan yatırımcılar, genellikle bilişim teknolojisi (IT) alanına ilgi duymakta olup; tarım
uygulamaları, ambalaj, plastik, eczacılık, kozmetik, balıkçılık, turizm ve inşaat sektörlerinde de
faaliyet göstermektedirler.
Yunanistan’daki Türk Yatırımları
FİRMA ÜNVANI
(TÜRKİYE)
T.C. Ziraat Bankası
Koton Giyim
KRT Kuyumculuk
Hediyelik San. ve Tic.
A.Ş.
Tümel Elektronik
Murat Metal
İstikbal
Güllüoğlu Baklava
Çilek Mobilya
FİRMA ÜNVANI
(YUNANİSTAN)
Ziraat Bankası,
T.C. Ziraat
Bankası Atina
Şubesi
Koton Textile
MEPE
KRT Eidi Doron
kai Hrisohoias Ltd
TESCOM
HELLAS S.A.
Ferrosteel Inter.
Trade S.A.
İstikbal Hellas
Güllüoğlu Baklava
Çilek Mobilya
Ekontur Turizm İnşaat Ecocement A.E.
Taah. A.Ş.
Hamam
EKE Grup
Arkas Shipping &
Transport S.A.
Yen Denizcilik Ticaret
Ltd.Şti.
Tuğra Makina Ltd.Şti.
PAK Holding Asil
Gıda Kimya San ve
Tic A.Ş.
ATİKER
Enkomak
Doğuş Holding
Artemis Hamam
Setur Servis Turistik
AS
Arkas Hellas
Naftiliako A.E.
Yen Naftiliaki
Emproiki Ltd
Tuğra Makina
Hellas A.E.
Macedonian
Paper Mills- MEL
S.A.
Atiker Hellas Ltd.
Enkomak Hellas
Filisvos Marina
Artemis Hamam
and Shopping
Mall
Midilli Marina
Atina Ticaret Müşavirliği
YATIRIMIN
YAPILDIĞI
BÖLGE
YATIRIM
SEKTÖRÜ
YATIRIMIN
YAPILDIĞI
YIL
YATIRIM
TUTARI
(EURO)
FİRMANIN
PAYI (%)
Atina
Bankacılık
2008
33.000.00
0
100%
Atina
Tekstil ve
Konfeksiyon
2005
3.000.000
100%
Rodos
Turizm
2008
30.000
90%
Atina
Teknoloji
2007
420.000
80%
Atina
Metal
2004
2.020.000
95%
İskeçe
Mobilya
2003
Franchise
...
Atina
Gıda
2004
Franchise
...
Atina
Mobilya
2007
Franchise
...
Atina
Çimento
2009
79.404$
100%
Atina
Tekstil ve
Konfeksiyon
2011
Shop in
shop
...
Atina
Denizcilik
1999
234.800
51%
Atina
Denizcilik
2008
9.000
100%
Atina
Makina
2011
100.000
51%
GefyraSelanik
Kağıt
2012
...
100%
Atina
Atina
Otogaz
2010
18.000
60%
Marina
İşltme
2012
Atina
Kos
Midilli
50%
2012
Marina
İşltme
2012
450.000
50%
54
1.1 TİCARİ İLİŞKİLERİN GENEL DURUMU
1.1.1 Ticari İlişkilerin Gelişimi
Üzücü bir doğal afet sonunda başlayan yakınlaşmanın Komşu ve Çevre Ülkelere Yönelik İhracat
Stratejisi ile aynı döneme rastlaması, iki ülke arasındaki dış ticarette yeni bir dönemin açılmasını
sağlamıştır.
Bu strateji kapsamında Yunanistan’da düzenlenen fuar ve sergilere milli düzeyde katılım
sağlanmış, Yunanistan’dan alım heyetleri getirilmiş ve Yunanistan’a ticaret heyetleri organize
edilmeye başlamıştır.
Tüm bu gelişmeler neticesinde son 10 yıllık dönemde (2003-2013), 1.3 Milyar $ olan toplam dış
ticaret hacmi 2013 sonunda yaklaşık 4.3 katına çıkarak 5.6 Milyar $ olmuştur. Diğer taraftan
aynı dönemde Yunanistan’a yapılan ihracat 1.6 katına çıkarak 920 Milyon $’dan 1.4 Milyar $’a;
ithalat 9.8 katına çıkarak 428 Bin $’dan 4.2 Milyon $ mertebesine ulaşmıştır.
Yunanistan ile ikili ticarette 2010 yılına kadar gözlemlenen dış ticaret fazlası Yunanistan’da
seyreden ekonomik krizin ağırlaşmasıyla 2010 yılından itibaren dış ticaret açığına dönüşmüştür.
Kriz öncesi dönemde (2008 yılı) 2.5 milyar dolara ulaşan Yunanistan’ın Türkiye’den ithalatı 2013
yılı sonunda 1.4 milyar dolar seviyesine düşmüştür. Aynı dönemde ülkemizin Yunanistan’dan
ithalatı ise Yunanistan’ın kriz sebebiyle düşen fiyatları ve ülkemizin artan enerji ihtiyacı sebebiyle
1.1 milyar dolardan 4.2 milyar dolar seviyesine çıkmıştır.
Yunanistan’ın Ülkemiz Dış Ticaretindeki Yeri
Aşağıdaki tablodan görüleceği üzere Yunanistan’ın ülkemizin ihracat ve ithalat yaptığı ülkeler
arasındaki sıralaması son 3 yılda büyük değişiklikler göstermemiş; ihracat sıralamasında 1
basamak yükselirken, ithalat sıralamasında 3 basamak düşmüştür.
Sıralama
2011
2012
2013
İhracat
23
26
25
İthalat
19
19
16
Hacim
24
22
19
TÜRKİYE İLE YUNANİSTAN ARASINDAKİ TİCARET (Bin $ ve %)
İhracat
$ / Bin
İhracat
Değişim %
Genel İhracata
Oranı %
İthalat
$ / Bin
İthalat
Değişim %
Genel İthalata
Oranı %
Hacim $ / Bin
Denge
$ / Bin
2003
920.401
55,9
1,95
427.743
36,9
0,62
1.348.144
492.658
2004
1.171.203
27,2
1,85
594.351
39,0
0,61
1.765.554
576.852
2005
1.126.678
-3,8
1,53
727.830
22,5
0,62
1.854.508
398.849
2006
1.602.590
42,2
1,87
1.045.328
43,6
0,75
2.647.917
557.262
2007
2.262.655
41,2
2,11
950.157
-9,1
0,56
3.212.812
1.312.497
2008
2.429.968
7,4
1,84
1.150.715
21,1
0,57
3.580.683
1.279.253
2009
1.634.388
-32,7
1,60
1.131.065
-1,7
0,80
2.765.454
503.323
2010
1.455.678
-10,9
1,28
1.541.600
36,3
0,83
2.997.277
-85.922
2011
1.553.312
6,7
1,15
2.568.826
66,6
1,07
4.122.138
-1.015.514
2012
1.401.261
-9,8
0,92
3.539.869
37,8
1,50
4.941.130
-2.138.608
2013
1.437.443
2,6
0,95
4.206.020
18,8
1,67
5.643.463
-2.768.577
Yıl
Kaynak : Ekonomi Bakanlığı
Atina Ticaret Müşavirliği
55
1.1.2 İkili Anlaşma ve Protokoller, KEK Toplantıları
ANLAŞMA VE PROTOKOLLER
Türkiye ile Yunanistan arasında 4 Şubat 2000 tarihinde Atina’da imzalanan “Ekonomik İşbirliği
Anlaşması” 25 Kasım 2001 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olup, bu çerçevede oluşturulan
Karma Ekonomik Komisyonun I. Dönem Toplantısı 12-13 Şubat 2002 tarihleri arasında Atina’da,
II. Dönem Toplantısı ise 12-13 Mart 2003 tarihleri arasında Ankara’da gerçekleşmiştir. Karma
Ekonomik Komisyon’un III. Dönem Toplantısı 29-30 Haziran 2005 tarihleri arasında Atina’da
gerçekleştirilmiştir. Yunan tarafınca, önümüzdeki dönem KEK Toplantısının, 20 Aralık 2006
tarihine kadar ülkemizde gerçekleştirilmesi önerilmiş olup; gerek her iki ülkedeki genel seçimler
gerekse Müsteşarlığımız faaliyet programı çerçevesinde anılan Toplantının sözkonusu tarihe
kadar gerçekleştirilmesinin mümkün bulunmadığı Dışişleri Bakanlığı kanalıyla Yunan tarafına
bildirilmiştir. IV. Dönem KEK Toplantısı 25 Ekim 2010 tarihinde Atina’da gerçekleştirilmiştir.
İki ülke arasında imzalanan başlıca anlaşma ve protokoller aşağıda listelenmiştir.
 Hava Ulaştırması Anlaşması (22 Temmuz 1947)
 Ticaret ve Ödeme Anlaşması (7 Kasım 1953)
 Uluslararası Karayolu Nakliyatına Dair Anlaşma (16 Kasım 1970)
 Turizm Alanında İşbirliği Anlaşması (20 Ocak 2000) (10 Mayıs 2000 tarih ve 24045
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır)
 Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşması (20 Ocak 2000) (1 Ağustos 2001 tarih
ve 24480 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve 24 Kasım 2001 tarihinde yürürlüğe
girmiştir.)
 Çevrenin Korunmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası (20 Ocak 2000) (16 Mayıs 2000 tarih ve
24051 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır)
 Terörizm, Örgütlü Suçlar, Uyuşturucu Madde Kaçakçılığı ve Yasadışı Göç ile Mücadelede
İşbirliği Anlaşması (20 Ocak 2000) (14 Temmuz 2001 tarih ve 24462 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır)
 Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Anlaşması (4 Şubat 2000) (10 Mayıs 2000 tarih ve 24045
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır)
Atina Ticaret Müşavirliği
56















Gümrük Suçlarının Men’i, Takibi ve Gümrük Suçlarıyla Mücadele Hakkında Karşılıklı İdari
Yardım ve İşbirliği Anlaşması (4 Şubat 2000) (10 Mayıs 2000 tarih ve 24045 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmıştır)
Kültürel İşbirliği Anlaşması (4 Şubat 2000) (10 Mayıs 2000 tarih ve 24045 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanmıştır)
Tarım Alanında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Protokolu (22 Haziran 2000) (2
Kasım 2000 tarih ve 24218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır)
Ekonomik İşbirliği Anlaşması (4 Şubat 2000) (25 Temmuz 2001 tarih ve 24473 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanmıştır)
Deniz Taşımacılığı Anlaşması (4 Şubat 2000) (18 Temmuz 2001 tarih ve 24466 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanmıştır)
Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması ( 2 Aralık 2003)
Standardizasyon, Uygunluk Değerlendirmesi ve Test alanında İşbirliği Anlaşması
(30.06.2005)
Sağlık İşbirliği Anlaşması ( 28.09.2005)
Türk-Yunan KEK III.Dönem Toplantısı Mutabakat Zaptı ( 19/02/2007)
Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi (YDİK) ilk Toplantısı, Atina (1415/05/2010)
Ekonomik ve Ticari İlişkilerin Geliştirilmesine İlişkin Ortak Deklerasyon (14/05/2010)
Türk-Yunan KEK IV.Dönem Toplantısı Mutabakat Zaptı ( 25/10/2010)
Türkiye-Yunanistan YDİK İkinci Toplantısı, İstanbul (04/03/2013)
Türk-Yunan İş Forumu (04/03/2013)
Kara Ulaştırması Karma Komisyon Toplantısı (2-3/07/2013)
KARA ULAŞTIRMASI
Türkiye - Yunanistan arasındaki en son Kara Ulaştırması Karma Komisyon Toplantısı 2013
Temmuz’unda İstanbul’da yapılmıştır. Toplantı sonunda imzalanan mutabakat zaptı ile taraflar
2013 yılı için 35,000’i ücretli transit geçiş belgesi, 10.000’i ücretsiz ikili geçiş belgesi ve 10.000’i
ücretli ikili geçiş belgesi olmak üzere toplam 55,000 kota üzerinde anlaşmaya varmışlardır.
Geçiş Belgesi Sayısı
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
55.000
55,000
55,000
55,000
55,000
49,000
42,000
42,000
Kaynak:UND
VARIŞ ÜLKESİNE GÖRE İHRAÇ TAŞIMALARI
ARAÇ MENŞEİ
VARIŞ ÜLKESİ
2010
2011
2012
2013
TÜRK ARAÇ
YUNANİSTAN
20.406
18.846
16.976
16.184
YABANCI ARAÇ
YUNANİSTAN
1.127
1.344
1.155
1.093
21.533
20.190
18.131
17.277
TOPLAM
Kaynak:UND
İki ülke arasında 3 adet sınır kapısı bulunmaktadır. En güneyde İpsala, ortada Uzunköprü ve
kuzeyde Pazarkule sınır kapıları Türkiye-Yunanistan arasında karayolu geçişine izin
vermektedir. İpsala sınır kapısı iki ülke karayolu taşımacılığında en yoğun kullanılan gümrük
kapısıdır. Anılan kapının 24 saat esasına göre çalışmasında yaşanan aksaklıklar karayolu
geçişlerinde zaman zaman sorun teşkil edebilmektedir. Özellikle sağlık kontrollerinin günde
(10:00-14:00) sadece belirli saatlerde yapılabilmesinden dolayı araçların 24 saat beklemek
Atina Ticaret Müşavirliği
57
zorunda kaldıkları, bu durumun özellikle frigorifik araçlarda sorun yarattığı nakliyecilerimiz
tarafından belirtilmektedir.
2. FARKLI SINIFLANDIRMALAR BAZINDA DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ
2.1 GENİŞ EKONOMİK GRUPLAR BAZINDA İHRACAT VE İTHALATIMIZ
Aşağıdaki tablodan görüleceği üzere, ihracatımızda en büyük kalemi sanayi ürünleri
oluştururken, ithalatımızda en büyük kalemi maden ürünleri oluşturmaktadır. Maden ürünleri
içinde de mineral yağ ve yakıtlar tek başına, 2013 yılı ithalatımızın %75’ini oluşturmaktadır.
2013 ( 1 - 12 )
İHRACAT
90.395.748,00
Sektör Adı
1- TARIMSAL ÜRÜNLER
--- i-Gıda Maddeleri
İTHALAT
374.046.765,00
81.462.264,00
57.090.232,00
8.933.484,00
316.956.533,00
429.463.995,00
3.318.684.686,00
21.380.510,00
36.047.909,00
344.763.263,00
3.153.079.849,00
63.320.222,00
129.556.928,00
912.841.872,00
476.222.619,00
87.061.608,00
7.795.385,00
--- ii-Kimyasallar
143.604.262,00
298.070.426,00
--- iii-Diğer yarı mamuller
136.090.762,00
72.382.232,00
--- iv- Makinalar ve ulaşım araçları
210.751.902,00
54.861.092,00
------- (75, 76, 776) Büro makinaları ve
haberleşme cihazları
16.310.995,00
394.181,00
------- (781, 782, 783, 784, 7132, 7783) Otomotiv
sanayii ürünleri
56.676.042,00
3.165.486,00
------- Diğer makina ve ulaşım araçları
137.764.865,00
51.301.425,00
--- v- Dokumacılık ürünleri (65)
165.505.173,00
18.906.053,00
--- ii-Tarımsal Ham maddeler
2- MADENCİLİK ÜRÜNLERİ
--- i- (27, 28) Maden cevherleri ve döküntüleri
--- ii- Mineral yakıtlar ve mineral yağlar (3)
--- iii- Demir dışı metaller (68)
3- SANAYİ
--- i-Demir ve çelik (67)
--- vi- Hazır giyim (84)
--- vii - Diğer tüketim malları (81, 82, 83, 85, 87,
88, 89 (-891) )
4- DİĞER ÜRÜNLER (9+891)
Genel Toplam
Kaynak: TUİK
78.441.431,00
4.293.463,00
91.386.734,00
19.913.968,00
4.741.140,00
37.065.775,00
1.437.442.755,00
4.206.019.845,00
2.2 GTİP12 BAZINDA İHRACAT VE İTHALAT (İLK 10 KALEM)
İHRACAT
Sıra GTIP12
Madde Adı 12
1
271121000000
DOĞAL GAZ (GAZ HALİNDE)
36.112.125
870331101000
OTOMOBİL (BİNEK, DİZEL/YARI DİZEL, YENİ)
(SİLİNDİR HACMİ=<1500 CM3)
35.607.652
3
271019430011
MOTORİN; AĞIRLIK İTİBARİYLE KÜKÜRT ORANI %
0,001'İ GEÇMEYENLER
4
760110000000
İŞLENMEMİŞ ALAŞIMSIZ ALUMİNYUM
27.171.318
25.919.934
5
600410000012
ÖRME YÜN, PAMUK/SUNİ LİF
MENS.(EN>30CM,AĞIRLIK>= %5ELASTOMERİK
İÇEREN,KAUÇUK İPLİK HARİÇ)(60.01 POZİ
6
271012250000
DİĞER ÖZEL BENZİNLER
18.681.623
18.161.307
7
290122000019
PROPEN (DOYMAMIŞ; DİĞER AMAÇLAR İÇİN
KULLANILACAK)
852872400000
SIVI KRİSTAL GÖSTERGE (LCD) TEKNOLOJİ EKRANI
OLAN TELEVİZYON ALICI CİHAZLARI
13.663.020
8
2
Atina Ticaret Müşavirliği
Dolar ($)
248.751.874
58
9
600622000000
DİĞER ÖRME MENSUCAT (PAMUKTAN, BOYANMIŞ)
12.494.206
720839009019
YASSI HADDE ÜRÜNÜ (RULO, SICAK HADDE,
KALIN.<3MM. SICAK HADDE)
11.937.592
10
Liste Toplamı
448.500.651
Kaynak: TUİK
İTHALAT
Sıra GTIP12
1
2
3
4
5
6
7
8
271019430011
271019210000
520100900000
390210000019
271320000011
271600000000
271019990021
271019990022
9
741110900000
10
710812000000
Madde Adı 12
MOTORİN; AĞIRLIK İTİBARİYLE KÜKÜRT ORANI %
0,001'İ GEÇMEYENLER
KEROSEN (JET YAKITI)
PAMUK; DİĞERLERİ (KARDESİZ, PENYESİZ)
DİĞER POLİPROPİLEN; İLK ŞEKİLLERDE
PENETRASYON ASFALT
ELEKTRİK ENERJİSİ
SPİNDLE OİL
LİGHT NEUTRAL
RAFİNE EDİLMİŞ BAKIRDAN DİĞER İNCE VE KALIN
BORULAR
ALTIN (DİĞER İŞLENMEMİŞ ŞEKİLLERDE OLANLAR,
PARA YERİNE KULLANILMAYAN)
Liste Toplamı
Dolar ($)
2.436.583.349
331.985.964
275.285.685
150.368.288
114.150.731
86.846.211
44.741.620
43.472.054
39.630.669
36.694.829
3.559.759.400
Kaynak: TUİK
Atina Ticaret Müşavirliği
59
BÖLÜM III TİCARİ İLİŞKİLERDE BİLİNMESİ GEREKEN KONULAR
1. GENEL BİLGİLER
1.1 İşyeri Açma ve Şirket Kuruluşu
En son yayınlanan Dünya Bankası – İş Yapma Raporu 2014’e göre Yunanistan’da yatırım
ortamı iyiye gitmektedir.
Dünya Bankası tarafından her yıl hazırlanan İş Yapma Raporu 2014’e göre, Yunanistan iş
yapma ortamındaki iyileştirmeyi 2013 yılı içerisinde de sürdürerek, iş yapma kolaylığı
bakımından 189 ülke arasında 72. sıraya yerleşmiştir. Yunanistan’ın sıralamada yükselmesinin
temelinde; işe başlama, yatırımcıyı koruma ve uluslararası ticaret alanlarında sağladığı
gelişmeler yer almaktadır. Yunanistan, asgari sermaye zorunluluğunun bulunmadığı yeni bir
şirket türüne ilişkin kanuni düzenleme yapmakla, iş yapma kolaylığı bakımından ilerleme
gösteren ülkeler arasında yer almıştır. Ayrıca mahkeme öncesi bütün işletme belgelerine
ulaşabilme imkanının getirilmiş olması yatırımcıyı koruma adına önemli bir gelişme olarak
karşımıza çıkmaktadır. Yunanistan’ın uluslararası ticarette elektronik müracaat ve takip imkanı
sunması, bu alanda kolaylaştırma getirdiği için ülke derecesinin 2013 yılında yükselmesinde rol
oynamıştır.
Rapora göre, geçen yıl işe başlama kolaylığında en büyük gelişmeyi Yunanistan göstermiştir.
2012-2013 döneminde, 11 adımdan oluşan yatırım prosedürünü iyileştirerek 6 adıma, süreyi de
14 güne çekmiştir. Böylece, şirket kuruluş maliyetlerini de kişi başına gelirin %16’sı oranında
azaltmıştır. 2012 yılında, daha basit işleyen ve az maliyetli bir sınırlı sorumlu şirket tipi olan ‘özel
şirket’i uygulamaya koyan Yunanistan, 2013 yılında, asgari sermaye zorunluluğu bulunmayan bir
şirket tipini yasalaştırmıştır. Bu iyileştirmelerin yanında, Yunanistan kurumlar vergisi oranlarını
artırarak, vergi ödemelerini daha maliyetli bir hale getirmiştir. . Bu hususta ilk sırayı tek adımda
ve yarım günde kuruluşa imkan vermesi; ayrıca minimum ödenmiş sermaye zorunluluğu
bulunmayan sistemi ile Yeni Zelanda almaktadır.
Dünya Bankası’nın 189 ülkenin incelendiği İş Yapma Raporu’nda Yunanistan’a ilişkin bazı
veriler Türkiye ile karşılaştırmalı olarak aşağıda incelenmektedir:
Başlık
Yunanistan
Türkiye
İşyapma kolaylığı
72
69
İşyeri açma
36
93
Bina ruhsatı
66
148
Elektrik tüketimi
61
49
Kredi alma kolaylığı
86
86
Vergi ödeme
53
71
Yatırımcıyı koruma
80
34
Dış Ticaret
52
86
İflas prosedürü
87
130
Sözleşme uygulamaları
98
38
Atina Ticaret Müşavirliği
60
Raporda yer alan iş mevzuatına dair bazı verilere aşağıda yer verilmektedir:
Yunanistan
Değerlendirme
Sürekli işlerde Belirli süreli iş sözleşmesi yasak mıdır?
Evet
Belirli süreli iş sözleşmelerinde maksimum süre
Sınırsız
19 yaşında işçi için minimum ücret (USDolar/aylık)
666.7
Toplam haftalık çalışma günü
5
50 saat çalışma yasal mı?
Evet
Gece işleri için çalışma primi (saat bazında%)
25
Haftasonu fazla çalışma primi (saat bazında %)
75
Yıllık ücretli izin (1,5-10 yıllık işçi- gün)
22.3
İşten çıkarmada ihtarlar
0
İşten çıkarmada tazminat (1,5-10 yıllık işçi-haftalık ücret)
15.9
Yabancı yatırımcılar için önemli bir diğer husus ise, sosyal sigorta primleridir. Brüt ücretler
üzerinden ödenen sosyal sigorta primlerine ilişkin en son oranlar aşağıdaki tabloda yer
almaktadır:
İşveren payı (%)
İşçi payı (%)
Toplam (%)
IKA
25.56
13.50
39.06
ETAM
3.00
3.00
6.00
Toplam
28.56
16.50
45.06
Sosyal
Teşkilatı
Sigorta
Yunanistan 2011 yılında yürürlüğe giren Yatırım Kanunu ile, yabancı sermayenin ülkede yatırım
yapma eğilimini artırmayı hedeflemiştir. Yeni düzenlemede, One-Stop Shop adı verilen tek
noktadan müracat sistemi getirilmiş olup, yatırımcılar ilgili ticaret odası, noter ya da İçişleri
Bakanlığına bağlı Vatandaşlık Hizmetleri Merkezinden (KEP) bütün işlemlerini yürütebilmektedir.
Yunanistan’da gerek yerli, gerekse yabancı yatırımcılar şirket kurma veya kendi işyerlerini açma
hakkına sahiptirler. Milli güvenlik nedeniyle bazı adalarda ve sınır bölgelerinde arazi alımında ve
AB vatandaşları dışındakilere madencilik, denizcilik ve hava taşıma, basın-yayın hizmetleri
konusunda kısıtlamalar devam etmektedir. Yunan mevzuatı genel hükmü ülkemiz açısından da
geçerli olup, %100 Türk sermayeli şirket kuruluşuna cevaz vermektedir. Yunan mevzuatı
kapsamında; tamamı yabancı sermayeli şirket kurmak, şube açmak, bir başka girişimci ile
birlikte ortak girişim sözleşmesi çerçevesinde faaliyet göstermek ya da bir ortaklık kurmak belli
başlı yabancı yatırım türleridir. Yunanistan’da kurulmuş Türk sermayeli bir şirket, bütün ortakları
Türk olsa bile Yunan şirketi statüsünde olup, Yunan mevzuatına tabidir.
Yabancı yatırımcılar Yunanistan’da doğrudan yabancı sermayeli bir şirket kurmak istediklerinde
genel olarak; Limited, Anonim ya da Özel Sermayeli Şirket kurmak ya da 3. ülkedeki mevcut bir
şirketin Yunanistan’da şubesini açmak yollarından birini tercih etmektedirler. Ticari amaçlı bir
şirket kuruluşu, bu şirketin Ticaret Siciline kaydı ile tamamlanmakta, böylece şirket tüzel kişilik
kazanmaktadır.
Bu bağlamda bahsi geçen şirket tiplerinin belli başlı kriterleri aşağıda ele alınmaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
61
1. Anonim Şirketler
Anonim şirketler, Yunan mevzuatında halen yürürlükte olan değişik 2190/1920 Sayılı Kanun ile
düzenlenmiştir. İlgili Kanun uyarınca Anonim şirketler ticari hükmi şahıslardır ve hissedarlarına
dağıtılan kâra katılma hakkı vermektedir. Bununla birlikte, hissedarların sorumluluğu hisseler
üzerinde gösterilen sermayeye yaptıkları katkı payı ile sınırlıdır.
Anonim Şirketlerde asgari sermaye miktarı Aralık 2012’de yapılan düzenleme ile 24.000Euro’ya çekilmiştir. Ancak faaliyet konusuna bağlı olarak kuruluş sermayesi miktarı artış
gösterebilmektedir. Tek hissedarlı anonim şirket kurmak, istisnai de olsa, mümkündür.
Anonim şirket kurucu ortağı gerçek ya da tüzel kişi olabileceği gibi, yerli ya da yabancı da
olabilir. Anonim Şirket’in yabancı hissedarlarının Yunanistan’da vergi numarası alması
gerekmektedir. Şirket Yönetim Kurulu ve Ortaklar Genel Kurulu tarafından idare edilir. Şirket
Yönetim Kurulu’na Avrupa Birliği üyesi olmayan bir ülkeden üye atanabilmesi için, bu kişinin
Yunanistan’da ikamet izni bulunması önkoşul olarak aranmaktadır. Ayrıca, yabancı müdür ya da
temsilcinin ilgili vergi dairesine kayıtla, bir vergi numarası edinmesi gerekmektedir. Anonim
şirketlerde en az 2 denetçi bulundurma zorunluluğu vardır.
2. Limited Şirketler
Limited şirket, Yunan mevzuatında değişik 2390/1955 sayılı kanunla düzenlenmiş, küçük ve orta
ölçekli kuruluşlar için öngörülmüş şirket tipidir.
Yunanistan’da bir limited şirket, 2.400- Euro kuruluş sermayesi ile tek ortaklı olarak
kurulabilmektedir. Limited şirket, şirket anasözleşmesinin One-stop shop rolündeki Noter
huzurunda tasdiklenmesi, %1 oranındaki sermaye konsantre vergisinin ödenmesi ve
anasözleşmenin yetkili ticaret siciline tescili ile kurulmaktadır. Kuruluşun ayrıca Yunan Resmi
Gazetesi(FEK)’nde yayınlanması gerekmektedir. Tek ortaklı kurulan Limited şirketlerde şirket
kararlarının tamamının noter huzurunda alınması zorunludur. Ayrıca, şirket anasözleşmesi ve
şirket müdürlerine dair her türlü değişikliğin Ticaret siciline tescili ve ticaret sicil gazetesinde ilanı
gerekmektedir.
Limited şirketler, müdürler ve ortaklar kurulu tarafından yönetilir. Limited şirketlerde şirket
ortağının yabancı gerçek ya da tüzel kişi olması ya da müdür ya da temsilcilerin yabancı olması
halinde, bu kişilerin ilgili Vergi dairesine kaydolarak, vergi numarası alması zorunludur. Aynı
şekilde AB üyesi olmayan ülke vatandaşlarının Limited şirket müdürü ya da temsilci atanabilmesi
için Yunanistan’da ikamet etme hakkını kazanmış olması gerekmektedir. Bu, yabancı kişinin
müdür olarak atanmasından önce gerekli olan bir önkoşuldur.
Bir limited şirketin asgari sermaye ile kurulması halinde denetçi bulundurma zorunluluğu
bulunmamakla birlikte, çalışan sayısının 50’den fazla olması, yıllık cirosunun 5 milyon Euro’nun
üzerinde olması ve bilanço büyüklüğünün 2.5 milyon Euro’yu aşması hallerinde denetçi
bulundurma zorunluluğu sözkonusu olmaktadır.
3. Özel Sermayeli Şirket (IKE)
Yukarıdaki şirket tiplerine ilaveten Yunanistan’da son dönemde Özel Sermayeli Şirket (IKE)
olarak adlandırılan yeni bir şirket tipi yürürlüğe girmiştir. Bu şirket, sembolik 1 Euro ile, diğer bir
tabirle sermaye zorunluluğu olmaksızın ve çok hızlı bir şekilde kurulabilmekte olup, şirket kuruluş
maliyetleri de diğer şirket türlerine göre çok düşüktür. Bu şirket tipinde esasen bir
anasözleşmeye dahi ihtiyaç olmayıp, bir sözleşme yeterli olmakta, böylece Noter işlem
masrafları da bertaraf edilmektedir. 1 Euro sermayeli şirketlerin işletme masrafları da Anonim ve
Limited Şirketlerle kıyaslanamayacak kadar cüz’idir. Örneğin Anonim Şirketlerin bilançolarının
Yunan Resmi Gazetesi (FEK)’nde yayınlanması bile 840 Euro civarında bir ücret iken, IKE’lerde
böyle bir masraf sözkonusu dahi değildir. İlaveten, IKE’lerde sadece kurucu ortaklar ya da tek
hissedarlı ise tek hissedarın sigorta kurumuna (OAEE) kaydı yeterli iken, diğer şahıs
Atina Ticaret Müşavirliği
62
şirketlerinde ve Anonim şirketlerde bütün hissedarların sigortalanması gerekmektedir, ki bu da
IKE’ler lehine maliyet düşürücü unsurdur. IKE’ler pekçok yönden şahıs şirketlerine yaklaşmakla
birlikte, şirket ortaklarının sorumluluğu bakımından şahsi sorumluluk yoktur. Çok hissedarlı
IKE’lerde, Limited Şirketlerde aranan %51 ya da 3/5 çoğunluk oranları aranmamakta, çoğunluk
hissesine sahip olan hissedar sözsahibi olmaktadır, bu da işleyişi kolaylaştıran bir unsur olarak
görülebilir. Ancak, bu şirket tipi, Anonim ve Limited Şirketler gibi %26 kurumlar vergisine tabidir.
4. Şubeler
Yunan mevzuatı uyarınca, bir yabancı şirketin Yunanistan’daki şubesini açmak mümkün olup,
yabancı bir Anonim şirketin Yunanistan’daki şubesi 2190/1920 sayılı kanun uyarınca anonim
şirket şubesi, yabancı bir limited şirketin şubesi ise 3190/1955 kanun uyarınca limited şirket
şubesi olarak Ticaret Siciline kaydedilir.
Bu amaçla, aşağıda sayılan belgelerin ilgili ticaret siciline sunulması gerekir:
-
Anaşirkete ait anasözleşme
Yetkili resmi kurum tarafından düzenlenmiş ana şirkete ait iyi durum belgesi
Ana şirketin Yunanistan’da Şube kuruluşuna dair kararı
Şubeyi temsile ve tebliğ-tebellüğe yetkili kişi adına düzenlenmiş vekaletname
Temsile yetkili kişinin kimlik bilgileri
Şubeler, yetkileri ve yükümlülükleri bir vekaletname ile düzenlenen Şube temsilcileri tarafından
idare edilir. Şube temsilcileri yabancı kişilerden atanabilir, ancak bu durumda yabancı kişinin
Avrupa Birliği dışında bir ülkeden olması halinde Şube temsilcisi atanmadan önce ikamet ve
çalışma izni alınmış olması gerekir. Şube temsilcisi ayrıca ilgili vergi dairesine kayıtla bir vergi
numarası almak zorundadır.
Şubeler, finansal ve hukuki olarak yabancı şirkete bağlıdır. Şubelerin kendi tüzel kişilikleri
olmadığından, faaliyetlerini bağlı oldukları yabancı ana şirketin namı ve hesabına yaparlar.
Şubelerin faaliyet konusu bağlı oldukları ana şirketin faaliyet konusu ile aynıdır, ancak şube
temsilcisinin yetki belgesinde bu konuda sınırlamalar getirilebilir.
Bu noktada Türk iş adamlarını yakınen ilgilendiren bir diğer konu, Yunanistan’da çalışma ve
ikamet izinleridir. 1 Haziran 2014 tarihinde yürürlüğe giren 4251/2014 sayılı Göç ve Sosyal
Entegrasyon Kanunu, yabancıların Yunanistan’da çalışma ve ikamet izinlerini yeniden
düzenlemektedir. Yunan makamlarının açıklamalarına göre; 4251/2014 sayılı Kanun, 3386/2005
sayılı eski Kanun’u yabancı sermayenin lehine geliştirmektedir. Yeni düzenlemede belli başlı
dikkat çekici hususlar, yabancılara verilen ikamet izni sürelerininin uzatılmış olması, evvelce yerli
firmaların yabancı üst düzey yönetici çalıştırmasına izin verilmez iken, yeni düzenlemede yerli ve
yabancı sermayeli firma ayrımının kaldırılmış olmasıdır. Ayrıca kısa dönem ikamet izinleri de
yeni kanun ile kaldırılmıştır. Bunun yerine, mevsimlik işlerde çalışanlar ve sanatçılar gibi
kategoriler, çalışmaya imkan tanıyan 90 günü aşan süreli belli tipte bir vize için Yunan
Konsolosluklarına müracat edeceklerdir.
4251 sayılı Kanun, uygun vize alarak Yunanistan’a giriş yapan üçüncü ülke vatandaşlarına
aşağıdaki kategorilerde ikamet izni vermektedir:
A. Çalışma ve mesleki nedenlerle ikamet izni
- Bağlı işlerde çalışanlar
- Özel amaçlı işçiler
- Yatırım faaliyetleri
- Nitelikli iş “Mavi kart” sahipleri
B. Geçici izin
Atina Ticaret Müşavirliği
63
Mevsimlik işçiler
Balıkçılıkta çalışanlar
Sanat grubu üyeleri
AB veya AET’na üye ülkede bulunan bir bağlı ortaklıktan hizmet sunmak üzere
gönderilen üçüncü ülke vatandaşları
- Üçüncü bir ülkede kurulu bir şirket tarafından hizmet sunmak amacıyla gönderilen
üçüncü ülkelerin vatandaşları
- Turizm organizasyonlarının liderleri
- Yüksek öğretim programlarına katılan üçüncü ülke vatandaşı öğrenciler
İnsani ve diğer istisnai nedenlerle ikamet izni
Öğrenciler, gönüllü çalışanlar, araştırmacılar ve mesleki eğitim için ikamet izni
İnsan kaçakçılığı ve göçmen ticareti mağdurları için ikamet izni
Aile birliği için ikamet izni (3. Ülke çalılşanlarnın aileleri bu gruba girmektedir)
Uzun süreli ikamet izni
-
C.
D.
E.
F.
G.
Yukarıda yer alan her bir ikamet izni türünde, o ikamet izninin Yunanistan’da çalışma izni verip
vermediği ayrıca belirtilir.
Bu şekilde verilecek ikamet izinleri ilk olarak iki yıllık düzenlenmekte olup, üç yıllık yenileme
mümkündür.
Şayet, 4251/2014 sayılı Kanun’un iş adamlarımızı yakınen ilgilendiren düzenlemelerine bakacak
olursak, aşağıdaki hususlar önem arz etmektedir:
1. Yatırımlar : Ülke ekonomisinin kalkınmasına katkı sağlamak üzere Yunanistan’a gelen 3.
ülke vatandaşları ikamet izni müracaatında bulunabilmektedir. Yeni düzenlemede, önceki
mülga kanunda yer alan en az 300.000 Euro yatırım yapılması koşulu aranmamaktadır.
Yine de yatırım miktarına bağlı olarak;
-
Ofis çalışanları, hukuk ve mali danışmanlar,
Yatırımın gerçekleşmesi sırasında hizmet sunan uzman ve yardımcıları
Alt-profesyoneller bu kapsamda ikamet iznine hak kazanabileceklerdir.
Bu taktirde, 3. ülke vatandaşına ve aile bireylerine öncelikle 5 yıllık ikamet izni verilir, bu
süre yatırım devam ettiği sürece uzatılabilir.
2. Stratejik Yatırımlar: Yunan Bakanlar Kurulu kararı ile stratejik yatırım olarak tanımlanan
yatırımların kanuni temsilcileri ve yatırım planının uygulanmasını sağlamak üzere
çalıştırılşacak en fazla 10 kişiye bu mahiyette ikamet izni verilmektedir. Bu taktirde,
ikamet izni verilen yabancı çalışanların aile bireyleri de kendilerine
eşlik
edebilmektedirler. Yunan yatırım Kurumu’na yapılacak olan müracat, bu Kurum
tarafından yapılacak iç takiple en kısa sürede sonuçlandırılmak zorundadır. Stratejik
yatırımlarda verilecek ikamet izni süresi 10 yıldır. Bu sürenin sonunda ikamet izni süre
uzatımı yapılabilir.
3. Yunanistan’da gayrimenkul Sahibi olmak: Yunanistan’da 250.000 Euro ve üzerinde
değerde gayrimenkul satın alan yabancılara başlangıçta 5 yıllığına ikamet izni temin
edilmektedir. Bu süre, gayrimenkul bu kişinin adına tapuda kayıtlı olduğu sürece
uzatılmaktadır.
Yunan Merkezi İdare Genel Sekreterliği’nin bir kararı uyarınca, ayrıca, AB vatandaşı
olmayan ülke vatandaşlarının, Yunanistan’da 10 yıllığına bir oteli kiralayarak işletmek ya
Atina Ticaret Müşavirliği
64
da bir turizm tesisini yenilemek ve değeri 250.000 Euro ve üzerinde olmak şartıyla bir
anlaşma imzalaması halinde, bu kişilere de 5 yıllık ikamet izni verilmektedir. Bu tip ikamet
izinleri, beş yıllık sürenin sonunda gayrimenkul sahipliğinin, ya da otel işletme ve
yenileme anlaşmalarının devamı halinde uzatılmaktadır.
Gayrimenkul edinmek suretiyle ikamet izni edinimi halinde, çalışmak yasaktır. Ancak,
gayrimenkul edinimi suretiyle ikamet izni için müracat eden kişi, bir şirkette ortak ya da
Genel müdür olabilir.
4. Finansal yönden bağımsız olan kişiler: Bir bölge valiliği, yaşamını idame ettirecek düzenli
bir yıllık geliri olduğunu, yeterli malvarlığı bulunduğunu ispat eden üçüncü ülke
vatandaşlarına 2 yıllık ikamet izni verebilmektedir. Eğer kişinin kanunen belirlenmiş
yaşam koşulları aynen devam ediyorsa, ikamet izni 3 yıllık sürelerle yenilenebilmektedir.
Bu durumda bu kişinin aile bireylerine de ayrı ikamet izni verilmesi sözkonusudur.
Yunanistan’da Gayrimenkul Satın Alımı
Yunanistan’da kural olarak yabancılar gayrimenkul alabilmektedirler.
Ancak milli güvenlik nedeniyle bazı adalarda ve sınır bölgelerinde arazi alımında kısıtlamalar
devam etmektedir. 22.06.1927 tarihli Kanun Hükmünde Kararname, Yunanistan’ın belirli sınır
bölgelerinde yabancıların arazi satın alması, kiralaması ve yatırım yapmasını yasaklamaktadır.
3978/2011 sayılı Kanun ile değişik düzenlemeye göre; Onikiadalar, Evros, Thesprotia, Kastoria,
Kilkis, Lesvos, Ksanthi, Preveza, Rodopi, Samos, Florina, Sakız, Drama ilinde Nevrokopi şehri,
Ioannina ilinde Pogoni ve Konitsa, Pella ilinde Almopia ve Edessa, Serez ilinde Sintiki ve Skyros
ve Santorini adalarında gayrimenkul edinimi yasaktır.
Yunanistan’da gayrimenkul satın alma prosedürü hızlı ve basittir. Yasaya göre her gayrımenkul
alış ve satışında bir avukat, bir noter ve yerel Tapu Dairesine tescil işlemi için bir Sicil Memuru
olması zorunludur. Yunanistan’daki bütün gayrimenkuller her belediyenin tapu dairesine kayıtlı
olmak zorundadır. 2008 yılında ise Kadastro kayıt işlemleri başlatılmıştır.
Yunanistan'da gayrimenkul satın alımında, satın alan; değeri 20.000 Euro'ya kadar olan
gayrimenkuller üzerinden %8, bu değeri aşan gayirmenkul satışlarından ise %10 vergi ödemekle
yükümlüdür. Bu kuralın istisnaları bulunmakta; örneğin ilk kez ev sahibi olacakların bu vergiden
muaf olduğu görülmektedir. Ayrıca yetişkin bekarlar ile evli ve çocuklu aileler için de gayrimenkul
satın alımı halinde doğan transfer vergisinde indirim uygulanmaktadır. Bu konuda, satış işleminin
gerçekleştirileceği Noter aracılığı ile kesin bilgi edinmek mümkündür.
Bu bilgilere ilaveten, Yunan hükümeti 2013 yılı başlarında yaptığı düzenleme ile, 250.000 Euro
ve üzerinde değerde gayrimenkul satın alan yabancılara, ikamet izni temini konusunda
kolaylıklar getirmiştir.
1.2 Ticari Engeller (Sektörel)
Serbest ticarete dayalı bir dış ticaret rejiminin bulunduğu Yunanistan’da ithalat için herhangi bir
izne ya da lisansa gerek yoktur. Ancak bazı ürünler için Yunanistan’a giriş yapabilecekleri ihtisas
gümrükleri ve limanlar belirlenmiştir. Su ürünleri, canlı hayvan ve et ürünleri ile bazı tarımsal
ürünlerde ise Sağlık Bakanlığı’nın uygun görüşünün alınması gerekmektedir. Anti damping ve
sübvansiyon tedbirleri AB düzeyinde ve AB Komisyonu kararları çerçevesinde uygulanmaktadır.
1.3 İthalat Mevzuatı
Genel Olarak Dış Ticaret Mevzuatı
1981 yılından beri AB üyesi olan Yunanistan'da dış ticaret, AB uygulamalarına göre
yürütülmektedir. Yunanistan’ın AB’nin Ortak Dış Ticaret Politikası dışında ulusal bazda bir dış
ticaret mevzuatı mevcut olmayıp, dış ticaret alanındaki ulusal mevzuat AB direktiflerinin ulusal
mevzuata uygulanması ile yürütülmektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
65
AB uygulamalarına paralel olarak, uluslararası anlaşmalarla ticareti yasaklanan mallar dışında
ithali yasak ürün bulunmamaktadır.
Yunanistan’da ihracat işlemi, tek idari belge ve faturaya ilaveten, AB düzenlemelerine, bazı
durumlarda Yunanistan’ın iç mevzuatına ve uluslararası anlaşmalara uygun olarak ihracatın
yapılacağı ülkeye ve ihraç edilecek ürüne göre değişen kontrol ve kayıt belgeleri ile birlikte
serbestçe gerçekleştirilmektedir.
Türkiye’den yapılacak ithalat için ATR, EFTA ve Doğu Bloku ülkeleri EUR1, Afrika, Karayip ve
Pasifik ülkeleri için FORM A belgesi ve üçüncü ülkeler için menşe belgesi aranmaktadır.
Eski ve kullanılmış mal ithalatında teknik özelliklerini yitirmemiş olmaları, çevre ve güvenlik
açısından gerekli şartları sağlamaları koşulu ile bir kısıt bulunmamaktadır.
Bu kapsamda, Yunanistan’da AB Komisyonu tarafından belirlenen Ortak Gümrük Tarifesi tatbik
edilmektedir. Tarım ürünleri ticaretinde AB’nin Ortak Tarım Politikaları çerçevesinde ortak piyasa
düzenlemeleri uygulanmakta olup, sanayi ürünlerinde AB içerisinde ortak düzenlemeye tabi
malların ithalatında sağlık, çevre ve güvenlik koşullarına uygunluk şartı aranmaktadır. Bu
çerçevede başta Kalkınma Bakanlığı olmak üzere, Sağlık Bakanlığı ve Tarım Bakanlıkları
tarafından piyasa gözetimi ilkeleri çerçevesinde kontroller uygulanmaktadır.
Avrupa Birliği’nin bir üyesi olarak Yunanistan, AB’nin üçüncü ülkelerle yaptığı anlaşmaları
üstlenmiş olup, Ortak Dış Ticaret politikası tatbik etmektedir. Bu çerçevede EFTA Ülkeleri,
Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkeleri, Güney Afrika Cumhuriyeti, Akdeniz Ülkeleri, Meksika ve Şili
gibi AB’nin Serbest Ticaret Anlaşması imzaladığı ülkelerle serbest ticaret anlaşması hükümleri
geçerli olup, AB’nin gelişme yolundaki ülkelere GSP mekanizması çerçevesinde uyguladığı tek
taraflı taviz sistemi yürürlüktedir.
AB ülkeleri ile Yunanistan arasında Gümrük Vergileri ve eş etkili vergilerle miktar kısıtlamaları ve
benzeri önlemlerden muaf olarak, mallar serbest dolaşmakta, AB dışındaki ülkelere Ortak
Gümrük Tarifesi uygulanmaktadır. Tarım ürünleri itibariyle AB’nin Ortak Tarım Politikası
çerçevesinde ortak piyasa düzenlemeleri ve telafi edici mekanizmalar uygulanmaktadır. İthalatta
KDV, piyasa fiyatı ve gümrük vergisi üzerinden tahsil edilmekte ve gümrük vergisinin matrahı
AB Komisyonu direktiflerince DTÖ Gümrük Kıymet Kodu hükümlerine paralel olarak
belirlenmektedir. İthalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin anti-damping kuralları AB
düzeyinde ve AB Komisyonu tarafından uygulanmaktadır.
Genel Olarak Gümrük Vergileri
AB ile Ortak Dış Ticaret Politikası uygulayan Yunanistan AB üyesi ülkelerle olan ticaretinde her
tür gümrük vergisi, eş etkili vergi, miktar kısıtlamaları ve benzeri sınırlamaları kaldırmış olup,
üçüncü ülkelerden olan ithalatında Ortak Gümrük Tarifesi uygulamaktadır.
Türkiye ile Yunanistan arasında ise; AB ile Türkiye arasında 01 Ocak 1996 tarihinden beri
uygulanmakta olan 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı uyarınca sanayi ürünlerinde herhangi bir
gümrük vergisi olmayıp, sadece tarım ürünlerinin ihracat ve ithalatında gümrük vergisi
uygulaması bulunmaktadır. Tarım ürünlerinde, AB’nin Ortak Tarım Politikası çerçevesinde ürüne
göre % 6,4 ile % 40 arasında değişen oranlarda ad valorem ve spesifik vergi uygulaması ile
(ürün bazında ton ya da kg başına) referans fiyat uygulaması bulunmaktadır.
Yunanistan Gümrük Müdürlüğü, gümrük vergileri ve diğer uygulamalardan sorumlu otorite olup
Maliye Bakanlığı’na bağlıdır. (https://portal.gsis.gr/portal/page/portal/ICISnet/services).
Kurumlar Vergisi, KDV ve Diğer Vergiler
Yunanistan’da mali yıl, kural olarak takvim yılıdır. Bir şirketin takvim yılı dışında bir mali yıl
belirlemesi halinde, vergi, takvim yılı sonuna denk düşen muhasebe dönemi içinde elde edilen
vergilenebilir gelirler üzerinden değerlendirilir. Yunan A.Ş., Ltd. Şti. ve yabancı şirketlerin
Atina Ticaret Müşavirliği
66
şubeleri, mali yılın sona ermesini takip eden beşinci ayda yıllık kurumlar vergisi beyannamesini
vermek zorundadır.
Yunan şirketleri, global bazda elde ettikleri gelirler üzerinden vergilendirilirler. Yabancı şirketler
ise, sadece Yunanistan’da elde ettikleri gelirlerden ya da doğan kar üzerinden vergilendirilirler.
Halen ülkede uygulanan standart kurumlar vergisi oranı %26’dır. Sermaye kazançları ise, 1
Ocak 2014 tarihinden itibaren %26 üzerinden vergilendirilmektedir. Bununla birlikte, basit usülde
defter tutan ortaklıklar (Partnerships) gelirlerinin ilk 50.000 Euro’luk bölümü için%26, bu rakamı
aşan kısmı için %33 oranında vergilendirilmektedirler.
Stopaj vergisi, yürürlükte olan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarına bağlı olmakla birlikte,
2013 yılı içinde onaylanan temettülerde %25 olan stopaj oranı,1.1.2014’ten itibaren dağıtılan
temettülere%10 oranında uygulanacaktır.Faizler üzerinden ise; yürürlükte olan bir vergi
anlaşması ile aksi kararlaştırılmadıkça, %15 stopaj uygulanmaktadır. Ayrıca yeni Gelir Vergisi
Kanunu’nda, Şubelerin merkezlerine kar transferinden herhangi bir stopaj kesilmemesi
düzenlenmiştir.
Duran varlıkların elden çıkarılmasından doğan sermaye kazançları, gelir olarak değerlendirilir ve
kurumlar vergisi oranında gelir vergisine tabi tutulur.
Yunanistan’da mal ve hizmet alımları için uygulanan KDV, malı en son tüketen ve hizmet alan
kişiler tarafından ödenir. KDV oranları 2010 yılı içerisinde iki kez arttırılmıştır. Buna göre,
yılbaşında mal ve hizmetler için %19 olan standart KDV oranı, önce %21’e, 01.07.2010 tarihi
itibariyle de %23’e yükseltilmiştir. Bununla birlikte, ülkede belli bazı mal ve hizmetlerde indirilmiş
KDV oranları uygulanmaktadır. Gıda maddeleri ağırlıklı olmak üzere temel tüketim maddeleri ile
elektrik ve doğal gaz için KDV oranı %13, ilaç, otel konaklama ve basın yayın (kitap, dergi vs.)
için % 6.5’tur. Bunun yanısıra alkollü içkiler %23 KDV’ye tabidir. Bu oranlar Midilli, Sakız, Sisam,
Menteşe Adaları (Oniki adalar), Kiklades, Taşoz, Semadirek, Kuzey Sporades ve Skiros (İskiri)
adaları için %30 indirilerek uygulanmakta, böylece KDV oranları sırasıyla %16, %9 ve %5
olmaktadır. Ancak adalarda dahi, tütün ürünlerindeki %23 KDV oranı sabittir. Ayrıca özerk
Aynaroz bölgesi KDV’den muaftır.
Aşağıda diğer bazı önemli vergiler ve oranları yer almaktadır:
4223/2013 sayılı yeni Emlak Vergisi Kanunu ile, emlak vergisinde, ana vergi+ ek vegi
uygulamasına gidilmiştir. Ana vergi; gayrimenkulün bulunduğu vergi kuşağı, yaş oranı, yüzey
oranı, kat oranı, ön yüz oranı, ek alan oranı gibi kıstaslarla belirlenmektedir. İlaveten, tüzel
kişilerde %0.5 ek vergi, gerçek kişilerde ise değeri 300.000 Euro’dan başlayan gayrimenkullerde
skala usulü ile %0.1 ile %1 arasında değişen ek vergi uygulanmaktadır.
Vergi Türü
Oran (%)
Katma Değer Vergisi (KDV)
Standart oran
23
İndirilmiş oran
13
Özel oranlar
Özel Kredi sözleşmelerinde Damga Vergisi
Sermaye harcı
Yıllık Emlak Vergisi (tüzel kişilerin sahibi olduğu gayrimenkulün değeri
üzerinden)
(5/9/16)
1.2/2.4/3.6
1+ 0.1
Ana vergi+0.5
Emlak devir vergisi (vergilenebilir değer üzerinden)
Vergilenebilir değerin ilk 20,000 Euro için
20,000Euro’yu geçen değerler için
Atina Ticaret Müşavirliği
8
10
67
Tarife Dışı Engeller
Serbest ticarete dayalı bir dış ticaret rejiminin bulunduğu Yunanistan’da ithalat için herhangi bir
izne ya da lisansa gerek yoktur. Ancak bazı ürünler için Yunanistan’a giriş yapabilecekleri ihtisas
gümrükleri ve limanlar belirlenmiştir. Su ürünleri, canlı hayvan ve et ürünleri ile bazı tarımsal
ürünlerde ise Sağlık Bakanlığı’nın uygun görüşünün alınması gerekmektedir. Anti damping ve
anti sübvansiyon tedbirleri AB düzeyinde ve AB Komisyonu kararları çerçevesinde
uygulanmaktadır.
İhracat veya ithalat yapan şirketlerin gerekli belge ve prosedürler için sürekli güncellenen TARIC
(http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/about/welcome/index_en.htm) web sayfasını
takip etmeleri gerekmektedir.
Yunanistan’da Marka Tescili
Yunanistan’da markalar 2239/1994 sayılı Yunan Marka Kanunu kapsamında tescil edilip,
korunmaktadır. Mevcut durumda, marka tesciline yetkili makam, Yunan Kalkınma ve Rekabet
Bakanlığı’na bağlı Ticaret Genel Sekreterliği altında Ticaret ve Fikri Haklar Genel Müdürlüğü’dür.
Tescil edilen bir marka yenilenebilir olmak üzere 10 yıllık koruma altına alınmış olmaktadır.
Yunanistan’da yapılan bir marka tescili sadece bu ülke için geçerli olmakla birlikte, tek bir
müracat ile Madrid Protokolünü imzalayan 80’den fazla ülkede kayıt yaptırmak mümkün
olabilmektedir. Topluluk markası tescilleri ise, bütün AB üye ülkelerinde koruma sağlamaktadır.
Avrupa Birliğine üye ülkelerin herhangi birisinden alınmış bir marka tescilinin Yunanistan’da
uygulanması 353/98 sayılı mevzuat çerçevesinde Yunan Kalkınma Bakanlığına müracaat ile
mümkün bulunmaktadır.
Ege Adalarına Gıda Maddesi İhracatı
Adaların ihtiyacı kapsamında, AB tarafından sağlık ve hijyen yönünden yeterliliği kabul edilmiş
ve Türkiye’den ihracat yapabilir firmalar listesine kayıtlı şirketlerce, doğrudan sadece adalara
deniz ürünleri ihracatı yapılabilmektedir. Gıda maddelerinden diğer hayvansal ürünlere ilişkin
çalışmaların Tarım Bakanlığımızca sürdürüldüğü bilinmektedir. Bu noktada yoğurt, süt, et, canlı
hayvan, dondurma (% 50’ye kadar süt içeriğine izin verilebilmektedir) gibi ürünlerin adalarla
beraber bütün AB ülkelerine ihracatı mümkün bulunmamaktadır. Ancak süt mamüllerinin
Yunanistan’a ithalatında, ilgili AB düzenlemeleri çerçevesinde gerekli koşulları haiz ve yine AB
tarafından onaylanmış listelerde yer alan firmalara izin verilebilmektedir.
Türkiye’den taze sebze ve meyve ihracatında Atina ve Selanik merkezli kontrol sertifikası
istenmsi ve kontrollerin adalarda yapılamamasından dolayı yaşanan sıkıntılar devam etmektedir.
Ancak, konserve, fındık-fıstık, kuru meyve gibi ürünlerin kontrollerinin Girit ve Rodos adalarında
yaptırılması mümkündür. Rodos adasında yaş sebze-meyve kontrolü yapılmak üzere
laboratuvar açılması konusunda Yunan makamları ile olumlu görüşmeler yapılmış, ancak, AB
direktifleri doğrultusunda talep edilen uzmanlıkların sağlanmasının zorluğuna binaen Rodos’ta
laboratuvar açılmasına yönelik çalışmalar henüz sonuçlandırılamamıştır.
Ege Adalarının yerel ihtiyacı için AB’nin ilgili direktifleri kapsamında sağlanan muafiyetle deniz
ürünleri ve bazı gıda maddeleri ihracatı yapılabilmektedir. Bununla birlikte, adaların tüketimi ile
sınırlı olan muafiyet dahilinde Yunanistan’a giriş yapan anılan maddelerin ana karaya
gönderildiğinin tespiti halinde Yunan yetkililerin uygulama konusunda hassasiyet göstermeleri
beklenebilir.
Etiketleme ve Standartlar
Standartlar konusunda Yunanistan, AB tarafından uygulanan hükümlerin doğurduğu
uygulamaları takip etmektedir. ISO 9000 yerel firmalardan aranırken ayrıca hükümet ihalelerinde
de istenmektedir.
Yunanistan, tarım ürünlerinde bölgesel yüklemeler yerine her bir yükleme için test yapmada ısrar
etmektedir. Yapılan testlerde de yüksek oranda hatalar yapıldığı şeklinde iddialar mevcuttur.
Atina Ticaret Müşavirliği
68
Yunanistan’a tohum ithalatında ise, öncelikle o tohum türünün, ‘European Variety Catologue’
listesinde yer alması gerekmektedir. Eğer yer almıyorsa, Yunan Milli Katoloğuna (National
Catologue of Greece) kaydettirilmeli ve ayrıca türüne ve özelliklerine bağlı olarak 2-3 yıl
sürebilecek bir testin de yapılmasının gerekli olduğu bilinmelidir.
Kırmızı ve beyaz et ve onların yan ürünlerinin ithalinde, yalnızca AB tarafından onaylanmış
üçüncü ülke tesislerinden gönderilmiş ürünlerin girişine izin verilmektedir. Ülkemizden
Yunanistan’a söz konusu ürünlerin ithalinde ise, ülkemizde hayvan hastalıklarının bulunması ve
bunun ıslah edilmeye çalışıldığı iddiasıyla hayvansal ürünlerin girişine izin verilmemektedir.
Kurutulmuş gıda ithalatı, Yunan The Supreme Chemical Laboratory’nin yapmış olduğu aflatoxin
testinin limitlerinin altında olması ile yapılabilmektedir.
Yunanistan süt ve süt ürünlerinin ithalatında, AB’nin 2 Temmuz 2010 tarihli ve 605/2010 sayılı
Regülasyonu uyarınca hareket etmektedir. Bu kapsamda, Türkiye’den Yunanistan’a çiğ süt ve
süt ürünleri ithalatı yasak bulunmaktadır. Benzer şekilde, Türkiye’den çiğ inek, çiğ koyun, çiğ
keçi ve çiğ sığır sütünden imal edilen şap hastalığı riski olmayan belirli süt ürünlerinin de
ithalatına izin verilmemektedir. Buna karşılık, gönderilen süt mamüllerinin adı geçen
regülasyonla belirlenmiş şap hastalığı riski olan ham sütün spesifik ısıtma ve sterilizasyon
işlemlerinden geçirilmiş olması halinde bu süt mamüllerinin ithalatına izin verilmektedir.
Deniz ürünlerine ilişkin uygulama da ilgili AB direktifleri çerçevesinde ülkemizde kurulu tesisler
AB standartlarında üretim yaptıklarına dair kontrollerde yeterli bulunarak AB listelerine alınmaları
halinde AB ülkelerine bu ürünleri ihraç etmeye hak kazanmaktadırlar. Yunanistan için bir istisna
olarak eğer Ege adalarının ihtiyaçları için bu adalara ithalat yapılıyorsa kontrol belgesi
aranmayacagına ilişkin bir AB mevzuatının varlığıdır.
1.4 Ticarette Uygulanan Standartlar
CE markası, malların Avrupa'da serbest dolaşımını sağlamak üzere kullanılan ve o malın AB
mevzuatına uyumunu simgeleyen bir işarettir. CE Markası içeren mallar AB ile birlikte İzlanda,
Liechtenstein ve Norveç'in de yer aldığı Avrupa Ekonomik Bölgesinde serbest satışa
sunulabilmektedir. AB kuralları gereğince bazı sanayi ürünlerinin Yunanistan’a ihraç edilebilmesi
için, CE işareti zorunlu değil iken, bazı mallar için CE İşareti zorunludur. CE işareti bulundurma
zorunluluğu taşıyan mallar, AB direktifleri ile spesifik olarak düzenlenmiştir. Bu işareti taşıması
gerektiği halde taşımayan bir ürünün AB üyesi ülkelere ihracatı mümkün değildir.
CE İşareti, Avrupa Birliği’nin, teknik mevzuat uyumu çerçevesinde 1985 yılında benimsediği Yeni
Yaklaşım Politikası kapsamında hazırlanan Yeni Yaklaşım Direktifleri içerisinde yer alan
ürünlerle ilgili olup, ürünlerin AB’nin ilgili direktiflerine uygun olduğunu ve gerekli bütün uygunluk
değerlendirme faaliyetlerinden geçtiğini gösteren bir Birlik işaretidir. CE işareti, tüketiciye bir
kalite güvencesi sağlamaz, yalnızca ürünün, asgari güvenlik koşullarına sahip olduğunu gösterir.
Ürünlerin, CE işaretli olarak piyasaya sunulmasından üretici sorumludur. Ancak, eğer üretici ya
da üreticinin yetkili temsilcisi Avrupa Birliği içinde değilse, bu sorumluluğu ithalatçı yerine
getirmek zorundadır. Bir başka deyişle, ithalatçı ithal ettiği ürünlerin AB normlarına uygun
olduğunu garanti etmek zorundadır.
1.5 Reach (Avrupa Kimyasallar Düzenlemesi)
AB`de üretilen ve AB pazarına ithal edilen kimyasallar için, kayıt (Registration), değerlendirme
(Evaluation), izin (Authorization) ve kısıtlama (Restriction of Chemicals) sürecini kapsayan
1907/2006/EC sayılı REACH Tüzüğü 1 Haziran 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Sözkonusu düzenleme ile, daha önce 40 civarında direktif ve yönetmelikten oluşan AB
Kimyasalları mevzuatı tek çatı altında toplanırken, aynı zamanda
anılan Tüzükle AB
ülkelerindeki kimyasallara ilişkin yasaların yapılması ve uygulanması konusunda merkezi bir
işleve sahip olan, düzenleyici otorite konumundaki Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) da
kurulmuştur. ECHA’nın görev ve yetkileri arasında;
Atina Ticaret Müşavirliği
69
REACH Tüzüğünde öngörülen hedeflere ulaşarak, yüksek derecede sağlığın ve çevrenin
korunmasını sağlamak ve aynı zamanda inovasyonu ve rekabetçiliği teşvik etmek,
 REACH kapsamında kimyasal maddelerin kayıt sürecini yürütmek,
 Kayıt ve ön kayıt sırasında, insan ve çevreye yönelik zararlı etkileri gibi kimyasal maddelere
ilişkin geniş çaplı ve güvenilir bilgi toplamak ve değişik firmalardan alınan bu tür bilgilerin
tutarlılığını sağlamak,
 Proses ve Ürün Odaklı Araştırma ve Geliştirme (PPORD) süreci kapsamında kayıt muafiyeti
kararlarını almak,
 Avrupa Komisyonuna, Yüksek Derecede Öneme Sahip Maddeler (SVHC) hakkında görüş
bildirmek,
 AB ülkelerinde üretilen veya piyasaya sürülen tehlikeli kimyasal maddelere ilişkin
sınıflandırma ve etiketlendirme envanteri oluşturmak,
 Avrupa Parlementosu ve Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve
Paketlenmesi Konseyi Düzenlemesi (CLP Regulation) kapsamında kendisine verilen
görevleri yerine getirmek,
 Hayvanlar üzerinde yapılan testlerin azaltılması konusunda çalışmalar yapmak,
 REACH uygulamaları konusunda üye ülkelere ve Avrupa Komisyonuna yol göstermek,
ve benzeri konular bulunmaktadır.

REACH, AB pazarında üretilen veya dışarıdan giren yılda 1 ton veya daha fazla miktardaki maddelere
uygulanmaktadır. Genel olarak, kendi halindeki, bir karışım içindeki veya eşya içerisindeki (eğer maddenin
normal ve açıkça öngörülebilir koşullarda kullanım sırasında eşyadan salınımı isteniyorsa) bütün maddelere
uygulanır. Bazı maddeler özel olarak kapsam dışı bırakılmıştır:






Radyoaktif maddeler
Gümrük kontrolü altındaki maddeler
Maddelerin taşınımı
İzole Edilmemiş Aramaddeler
Atıklar
Doğal olarak oluşmuş bazı az-zararlı maddeler
Bazı maddeler için de özel yasalar kapsamında önlemler alınmıştır:



İnsan ve veteriner ilaçları
Gıda ve gıda katkı maddeleri
Bitki koruma ürünleri ve biyositler
REACH Tüzüğünde, belirli koşullarda kullanılmaları durumunda, daha özel önlemler alınan diğer maddeler:


İzole edilmiş aramaddeler (Yerinde ayrıştırılmış ara ürün)
Araştırma ve Geliştirmede kullanılan maddeler (Bilimsel Araştırma ve Geliştirme)
Avrupa pazarında yılda 1 ton veya üzerinde sunulan 100.000’den fazla maddenin kayıt yükümlülüğü
2018'e dek yayılmıştır. Bu faz-içi kayıt son tarihlerinden yararlanabilmek için üretici ve tedarikçilerin 1
Haziran-1 Aralık 2008 tarihleri arasında ön-kayıt ya da daha sonra uygun koşulları sağlıyorlarsa gecikmeli
ön-kayıt yaptırmış olmaları gerekmektedir. Ön-kayıt, yasal bir gereklilik değilse de geçiş periyotlarından
faydalanabilmek için yapılması önerilmektedir.
Ön kayıt tamamlanmadığı takdirde kaydı olmayan bir kimyasal maddenin kayıt dosyası
oluşturuluncaya kadar AB’de üretimi veya AB’ye ithalatına izin verilmeyecektir.
REACH Tüzüğü’nün üye devletlerde uygulanmasından her bir ülkenin “Yetkili Otoritesi” sorumlu
olup, ülkemizde ise AB’nin kimyasallar mevzuatını uyumlaştırmakla sorumlu kuruluş olan Çevre
ve Şehircilik Bakanlığı Kimyasallar Yönetimi Dairesi Başkanlığı bu görevi üstlenmiş
bulunmaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
70
Bilindiği üzere; Türkiye’deki üretici ve ihracatçı firmalar REACH Tüzüğüne göre “AB dışı üretici”
(non-EU manufacturer) kabul edildiklerinden, doğrudan ECHA’ya müracaatları mümkün
olmamakta; ancak, ithalatçıları ya da atayacakları AB’de yerleşik tüzel ya da gerçek kişi
statüsüne sahip bir “Tek Temsilci” aracılığıyla REACH kapsamındaki yükümlülüklerini yerine
getirmeleri gerekmektedir.
İstanbul
Kimya ve Mamulleri İhracatçı Birliği (İKMİB) tarafından AB’ye ihracat yapan
firmalarımızın REACH kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmede yardımcı olmak amacı ile
Brüksel’de REACH GLOBAL SERVICES ünvanlı tek temsilcilik şirketi kurulmuştur. REACH Tüzüğü
kapsamında ön kayıt yükümlülüğü olduğu halde önkayıt yaptırılmayan faz içi maddelerin AB
ülkelerine ithal edilebilmesi için sözkonusu Tüzüğün 21. maddesi kapsamında kayıt işlemlerinin
yapılması gerekmektedir. Aynı şekilde faz dışı maddelerin de AB ülkelerine ithal edilebilmesi için
ihracatçılarımızın Tek Temsilci veya AB’deki ithalatçıları kanalıyla doğrudan kayıt işlemlerinin
yaptırılması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 5 Ocak 2009 tarihi itibariyle, ilk defa AB ülkelerine 1 tondan fazla ithal edilecek
faz içi maddelerin, REACH Tüzüğünün 28. Maddesi kapsamında geç ön kayıtlarının yaptırılması
mümkün bulunmaktadır.
Bu kapsamda yapılacak geç ön kayıt işlemlerinin, maddelerin AB ülkelerine ilk defa ithal
edilmesinden itibaren 6 ay içerisinde ve maddenin tonajına ve tehlike değerlendirmesi
kriterlerine göre belirlenmiş olan son kayıt tarihinden 12 ay önce yapılması gerekmektedir. Buna
göre, son kayıt tarihine bağlı olarak geç ön kayıt işlemlerinin 31 Mayıs 2017 tarihinden önce
yapılması gerekmektedir.
1.6 Serbest Bölgeler ve İlgili Mevzuatı
Yunanistan, Pire, Selanik ve Heraklion-Girit liman bölgelerinde mevcut belli başlı üç serbest
ticaret bölgesine sahiptir. Bununla birlikte; Etoloakarnania’da (Batı Yunanistan) bulunan Astakos
Denizcilik ve Sanayi Serbest Bölgesi ve Evros (Meriç) bölgesinde bulunan Ormenio Serbest
Sanayi Bölgesi’de son dönemde faaliyete geçmiştir.
Yabancı orijinli mallar bu bölgelere gümrük ve diğer vergileri ödenmeksizin getirilir ve transit
yüklemesi yapılır veya re-export edilirse gümrük ve diğer vergilerden muafiyeti devam eder.
Benzer şekilde, alıcı adına, depolamaya ve malların transferine ilişkin olarak bölgede
düzenlenen belgeler damga vergisinden de muaftır.
Yükleme-boşaltma işlemleri AB’nin 2504/88 ve 2562/90 sayılı Yönetmeliklerine göre
yürütülmektedir. Transit malların antrepolarda tutulma imkanı bulunmaktadır. Ayrıca bölgeler
paketleme, tasnif etme ve etiketleme işleri için de kullanılabilmektedir. Montaj ve imalat işlemleri
az da olsa Selanik bölgesinde bulunmaktadır. Ambar masraflarının her altı ayda ödenmesi ile
depolama süresinde bir sınırlama bulunmamaktadır.
1.7 Yatırım Teşvikleri
Yunanistan 25 Ocak 2011 tarihinde, 3908 sayılı Yatırım Kanunu’nu Yunan Parlementosu’nun
onayından geçirmiş, 4 Nisan 2011 tarihinde de yürürlüğe koymuştur. Yeni Yatırım Kanunu
3299/2004 tarihli eski yatırım kanunundan farklılıklar arz etmektedir. Zira, Yunan Hükümeti
yaptığı yeni düzenleme ile uzun süredir rekabet gücünü yitirmiş olan ülkedeki yatırım ortamını
iyileştirmeyi ve uluslararası alanda yeniden cazip bir pazar haline getirmeyi hedeflemiştir. Yeni
yatırım teşvikleri ile yatırımları ve teşebbüslerin rekabet gücünü artırmak, teknolojik gelişimi ve
kalkınmada bölgesel uyumu sağlamak, aynı zamanda yeşil ekonomiyi teşvik etmek suretiyle
ülkenin ekonomik gelişimini hızlandırmak amaçlanmıştır. Yunanistan, Avrupa Birliği normları
doğrultusunda yasal düzenlemelerini gerçekleştirmekte olup, 3908 sayılı Yeni Yatırım Kanunu ile
sağlanan devlet teşvikleri de Avrupa Birliği’nin devlet yardımlarına ilişkin Grup Muafiyetleri
kapsamında ele alınmıştır. Bu bağlamda sağlanan teşvikler aşağıda ele alınmaktadır:
1. Vergi indirimi: Vergi öncesi kazançlardan gelir vergisi ödeme muafiyetini içerir.
İndirilecek vergi miktarı, projenin nakdi yardıma giren harcama değerlerinin ya da yeni
Atina Ticaret Müşavirliği
71
makine ya da finansal kiralama ile edinilen diğer teçhizatın değeri üzerinden bir yüzde
olarak hesaplanır.
2. Nakdi yardım: Yatırım planına ilişkin masrafların bir kısmının doğrudan nakdi yardım
olarak devlet tarafından karşılanmasıdır. Nakdi yardım miktarı masrafın belli bir oranı
üzerinden hesaplanır.
3. FinansalKiralamayardımı:Yenimakinavediğer ekipmanların finansal kiralanmasında
devlet tarafından sağlanan ve satış fiyatının belli bir oranı üzerinden hesaplanan devlet
yardımlarıdır. Finansal kiralama yardımı en fazla yedi (7) yıllığına sağlanmaktadır.
4. ETEAN (Teşebbüs ve Kalkınma için Milli Fon) kredisi:Banka kredileri ile karşılanacak
kredilerin, Teşebbüs ve Kalkınma için Milli Fon ile işbirliği içinde olan kredi kurumlarından
fonlanması sağlanmaktadır.
Yeni Yatırım Kanunu ile, önceki yatırım kanununda varolan işçi ücret yardımları kaldırılmıştır.
Burada belirtilen devlet yardımları, tek bir başlık altında ya da birden çok devlet yardımının
kombinasyonu halinde kullandırılabilmektedir. 3908 sayılı yeni Yatırım Kanunu, eskisinden farklı
olarak tüm ekonomik sektörleri kapsamakta ve istisnaları ele almaktadır. Kömür, çelik, sentetik
fiber sektöründeki yatırımlar ile bina inşası, hukuk ve muhasebe hizmetleri, fotovoltaik enerji
üretim sistemleri, reklamcılık, offshore kuruluşlarının faaliyetleri ve kamu işletmeleri bu kanunun
kapsamı dışındadır.
YeniYatırımKanunu, ülkeyi gelişmişlik düzeyine göre 3 teşvik bölgesine ayırmıştır:
-
(A) Teşvik Kuşağı: Attika ve Viotia Bölgesi
(B) Teşvik Kuşağı: Kişi başı gelirin, ulusal bazda hesaplanan gelirin %75’inden daha
büyük olduğu yerler
(C) Teşvik Kuşağı: Kişi başı gelirin,ulusal bazda hesaplanan gelirin %75’inden daha
düşük olduğu yerler ile Doğu Makedonya-Trakya Bölgeleri, Kuzey- Güney Ege ve Iyon
adaları ile idari olarak ana karaya bağlı adalar ve Yunanistan’ın sınır bölgeleri.
Her bir yatırım için yardım oranı, yatırımın büyüklüğüne ve bölgesine göre değişmekle birlikte,
yatırım planı tutarının %50’sini geçememektedir.
Yatırım Kategorisi
A Teşvik Kuşağı
B Teşvik Kuşağı
C Teşvik Kuşağı
Büyük ölçekli
teşebbüsler
%15
%30
%40
Orta ölçekli teşebbüsler
%20
%35
%45
Küçük ve mikro ölçekli
teşebbüsler
%25
%40
%50
Yeni Kanuna gore sağlanan devlet yardımları, tekbir teşebbüs için 4 yıl içinde onmilyon
(10.000.000) Euro’yu, yada aynı bölgede uygulanan yatırım planlarında tüm ortak ve bağlı
kuruluşları için onbeş milyon (15.000.000) Euro’yu geçemez. Yukarıda yer verilen teşvik oranları
Endüstri Bölgeleri veYenilik Kuşakları’nda %5 artırılarak uygulanır.
YeniYatırımKanunu’nagöre, yatırımplanları için devlet yardımına müracaatlar her yıl Nisan ve
Ekim aylarında yapılır. Büyük ölçekli yatırımlarda teşvik müracaatında bir sınırlama söz konusu
değildir. Bu Kanun kapsamında;
Büyük ölçekliyatırım planı: birmilyon (1.000.000) Euro
Orta ölçekliyatırım planı: beşyüzbin (500.000) Euro
Atina Ticaret Müşavirliği
72
Küçük ölçekliyatırım planı: üçyüzbin (300.000) Euro
Mikro ölçekliyatırım planı: ikiyüzbin (200.000) Euro, olarak öngörülmüştür.
1.8 YIL İÇİNDE AÇILAN FUARLAR
Fuar adı
Uluslararası Selanik Fuarı (www.helexpo.gr)
Infacoma – İnşaat Yapı Fuarı
(www.helexpo.gr)
Furnidec – Business Mobilya Fuarı
(www.helexpo.gr)
Şehir
Fuar alanı
2013
2014
Selanik
Helexpo
7-15 Eylül 2013
6 – 14 Eylül 2014
Selanik
Helexpo
21-24 Şubat 2013
13 -16 Şubat 2014
Selanik
Helexpo
4-6 Ekim 2013
3 – 5 Ekim 2014
2-6 Haziran 2014
Posidonia Denizcilik Fuarı (www.posidoniaevents.com)
Atina
Mediterranean
Exhibition Center
Haziran 2012
Femmina Hazır Giyim Fuarı (www.femmina.gr)
Atina
Mediterranean
Exhibition Center
25-28 Ocak 2013 / 20-23
24 – 27 Ocak 2014
Eylül 2013
Detrop – Uluslararası Gıda ve İçecek Fuarı
(www.helexpo.gr) (her iki yılda bir)
Selanik
Helexpo
7-13 Mart 2013
26 Şubat – 1 Mart
2015
Kosmima – Uluslararası Takı ve Mücevherat
Fuarı (www.helexpo.gr)
Selanik
Helexpo
2-4 Kasım 2013
18 -20 Ekim 2014
Boat Show – Uluslararası Denizcilik ve Bot
Fuarı (www.athensboatshow.gr)
Atina
HO.RE.CA – Gıda teknolojileri – Otel ve
Restoran donanımı
Atina
Mostra Rota – Cam ürünleri ve Mobilya Fuarı
(www.rota.gr)
Atina
Olympic
Fencing
Center / Hellinikon 13-21 Ekim 2013
Athens
Metropolitan Expo –
8-11 Şubat 2013
El. Venizelos Airport
Metropolitan Expo –
El. Venizelos Airport
International
Exhibition
&
Congress Center of
HELEXPO,
Thessaloniki
International
Exhibition
&
Congress Center of
HELEXPO,
Thessaloniki
International
Exhibition
&
Congress Center of
HELEXPO,
Thessaloniki
15 – 19 Ekim 2014
7 -10 Şubat 2014
20-23 Eylül 2013
24 – 27 Ocak 2014
21-24 Kasım 2013
13 -16 Kasım 2014
Philoxenia Helexpo – Uluslararası Turizm
Fuarı (www.helexpo.gr)
Selanik
Agrotica Helexpo – Tarım Makinaları ve
Teçhizatları Fuarı (www.helexpo.gr)
Selanik
EnergyTech – Enerji ve Yenilenebilir Enerji
kaynakları ve teknolojileri Fuarı
(www.helexpo.gr)
Selanik
Electronic & Lighting Lounge – Elektrik ve
Işıklandırma Fuarı (www.electrotec.gr)
Atina
Metropolitan Expo – 4-7 Mayıs 2012 (iki yılda
El. Venizelos Airport bir)
8 – 11 Mayıs
2014
Climatherm Energy (www.climatherm.gr)
Atina
Metropolitan Expo –
El. Venizelos Airport
6 – 9 Mart 2014
1-5 Şubat 2012 (İki yılda 30 Ocak – 2 Şubat
bir)
2014
21-24 Şubat 2013
13 -16 Şubat 2014
1.9 BAŞLICA EKONOMİK VE TİCARİ KURULUŞLAR
Atina Ticaret Müşavirliği
73
SEV- Yunan İşadamları ve Sanayicileri Federasyonu
Ksenofontos 5, 10557 Athens
Tel: 0030 210 3237325 , Faks: 0030 210 3222929
E-mail: [email protected]
www.sev.org.gr
Yunan İhracatı Geliştirme Kurulu- (HEPO)
86, Marinou Antypa Str., GR 163 46 Helioupolis ATHENS /
Tel: 0030 210 9982101, 210 99 82 117, 210 99 82 240
Faks. 0030 210 9961927; 9969100
www.hepo.gr
Atina Ticaret ve Sanayi Odası
7-9 ACADEMIAS STR. GR 106 71 ATHENS
Tel: 0030 210 3604815 ; 3624280
Faks: 0030 3618810; 3645803
Türk Yunan İş Konseyi
Voulis 35 Sindagma/Athens
Tel: 0030 210 2505202
Faks: 0030 2505253
Selanik Ticaret Odası
Tsimiski 29, 54624 Thessaloniki
Tel: 0030 231 0370100, 370132
Faks. 0030 231 0370166; 370114
www.ebeth.gr
Yunan Pamuk Kurulu-Hellenic Cotton Board
150 Syngrou Ave.17671 Kalıthea ATHENS
Tel: 0030 210 9225011
Faks: 0030 210 924 36 76
Yunan Bankalar Birliği-Hellenic Bank Association
Massalias Street 10680 Athens
Tel: 0030 210 3386500 Faks: 0030 3615324
www.hba.gr
Yunan Milli Tütün Kurulu-National Tobacco Board
2 Amerikis 10564 ATHENS
Tel: 0030 210 323 47 27, 32223 111-9 Faks: 0030 323 84 68
Yunan Yatırım Kurumu– Yatırım Teşvikleri
3 Mitropoleos Street GR-105 57, Athens
Tel: 0030 210 3355714 Faks: 0030 3355740
http://www.elke.gr
Yunanistan Ulusal İstatistik Hizmetleri
14-16 Lykourgou Str. 101 66 ATHENS
Tel: 0030 210 3289000 Faks: 0030 3222205
www.statistics.gr
Yunan Standartar Kurumu (ELOT)
313 Aharnon Street
GR-111 45 Athens
Tel: 0030 210 2120418, 2120420
Faks: 0030 2283034
E-mail: [email protected]
Kamu Gaz Kurumu (D.E.P.A.)
92 Marinou Antipa Street GR-141 21 Herakleio, Athens
Tel: 0030 210 2701202; 2701204
Faks: 0030 6749504
E-mail: [email protected]
Yunan Enerji Kurumu (PPC)
30 Chalkokondyli Street
GR-104 32 Athens
Tel: 0030 210 5234604 ; Faks: 0030 5241300
Yunan Oteller Birliği
24, Stadiou Str. - 105 64 Athens,
Tel. : 210 33.10.022-6, Faks: 0030 3225449, 3236962
URL : www.grhotels.gr
Pire Ticaret ve Sanayi Odası
1 Loudovikou Street, Odyssou Square
GR-185 31 Piraeus
Tel: 0030 210 4179480, 4177241
Fax: +30/210/ 427-4084, 417-8680
E-mail: [email protected]
Yunan Telekom Kurumu (OTE)
OTE Building, 99 Kifissias Avenue
GR-151 24 Maroussi, Athens
Tel: 0030 210 6115014
Fax: +30/210/ 619-9899
Pire Liman İdaresi
10 Akti Miaouli Street GR-185 38 Piraeus
Tel: 0030 210 4550282, 4550283
Fax: +30/210/ 455-0286
Yunan Gemi Sahipleri Birliği
85 Akti Miaouli Street GR-185 38, Pireaus
Tel: 0030 210 4291159 up to 65
Fax: +30/210/ 429-0107, 429-1166
Atina Ticari Distribütörler Birliği
15 Voulis Street, GR-105 63 Athens
Tel: 0030 210 3232622 ; Faks: 0030 3238378
E-mail: [email protected]:[email protected]
[email protected]
Yunan Ticaret ve Sanayi Odaları Merkez Birliği
7 Academias StreetGR-106 71, Athens
Tel: 0030 210 363270; 3625630; 338 710456
Faks: 0030 3622320
Atina Ticaret Müşavirliği
or
74
2. SORUNLAR, GÖRÜŞLER VE FAYDALI BİLGİLER
2.1 TESPITLER VE GÖRÜŞLER
Yunanistan pazarı, ithalat kapasitesi, Türkiye’ye coğrafi yakınlığı, ve her şeyden önemlisi,
ülkemiz ürünlerinin kalite ve standardı konusunda önyargıya sahip olmayan tüketici yapısıyla
ihraç ürünlerimiz için çok önemli ve ilerisi için de umut vaad eden pazarların başında
gelmektedir. Raporumuzun çeşitli bölümlerinde yer verilen verilerden de anlaşılacağı üzere, son
dönemde ülkemiz ile Yunanistan arasında ticaret hacmi büyük gelişme kaydetmiştir. Buna
rağmen, Yunanistan pazarının Türk işadamları için kolay bir pazar olduğunun anlaşılmaması
gerekmektedir.
Ticaretinin yarısından fazlasını AB üyeleri ile yapmakta olan Yunanistan’da devletin ekonomideki
payı % 40’lar seviyesinde bulunmaktadır. Sanayinin bir çok dalındaki oligopol yapı nedeniyle
pazara giriş ve tutunmada zorluklar çekilebilmektedir.
Dünya Bankası’nın 2014 İş Yapma Raporu’nda, Yunanistan 189 ülke arasında 72. sırada yer
almaktadır. Önceki yıllara nazaran, yatırım ortamında görülen iyileşmenin temelinde, işe
başlama, yatırımcıyı koruma ve uluslararası ticaret alanlarında sağladığı gelişmeler yer
almaktadır. Asgari sermaye zorunluluğunun bulunmadığı şirket kuruluşuna dair getirdiği yeni
düzenleme, mahkeme öncesi bütün işletme belgelerine ulaşabilme, uluslararası ticarette
elektronik müracaat ve takip gibi yenilikler, ülkenin yabancı yatırımı teşvik derecesinde
iyileştirme getirmiştir.
Yunan Ticaret Odaları Birliği verilerine göre Yunanistan’da bulunan toplam 880 bin civarındaki
tescilli şirketin, ekonomik krizle birlikte sayısının düştüğü, ya da küçülmeye gittiği görülmektedir.
Yunan Ticaret Konfederasyonu tarafından 2012 yılında yapılan araştırma sonuçlarının ülkenin
geneli için halen geçerli olduğu söylenebilir. Buna göre; büyük markalar ekonomik çöküş, satın
alma gücündeki azalma, yüksek kiralar ve bunun yanısıra illegal ticaret ve suçlardaki artıştan
dolayı Atina şehir merkezinden kaçmaktadır.
Ayrıca, özellikle vergi ve sigorta primleri ile işletme giderlerindeki büyük artış ve , bankaların
fonlamayı durdurması 2013 yılında büyük-küçük pek çok şirketin kapanmasına sebep olmuştur.
Yunanistan, özellikle sanayi ürünlerinde çok sınırlı ve az sayıda üretim imkanları ile toplam
talebinin % 80’ler gibi bir kısmını ithalat ile karşılayan bir ülke konumundadır. Daha önce de
ifade edildiği gibi, Yunan sanayi son yıllarda ciddi anlamlarda sıkıntı yaşayan, birkaç sektör
dışında (deniz taşımacılığı, turizm ve bankacılık) dışardan gelen ucuz ve kaliteli ürünlere karşı
rekabet edemeyerek kapanma aşamasına gelen, kısaca sıkıntıları üst noktaya ulaşmış bir
görünüm sergilemektedir. Yunanistan’ın coğrafi konumu, ekonomik yapısı, sanayileşme stratejisi
ve GSMH’nın dağılımı gibi verilerine kabaca bir göz atıldığında, sunduğu ithalat ve pazar
imkanları açısından daha değişik bir yapısı olduğu görülecektir. Özellikle Selanik ve Kuzey
Yunanistan,Balkanlara ve Doğu Avrupa’ya giriş için önemli bir geçiş noktası olarak
kullanılabilmektedir.
Hizmet ağırlıklı ekonomiye sahip ülkede kişi başına gelir, son ekonomik krizin de etkisiyle
16.457- Euro’ya düşmüş durumdadır. Bu durumda, krizin de etkileri ile hem kaliteli hem uygun
fiyatlı ürün arayışında olan Yunanistan pazarı, ülkemize olan yakınlığı ve daha önce arz edilen
hususlar dikkate alındığında,Türk ihracatçısı açısından kesinlikle ihmal edilmemesi gereken bir
pazar konumundadır.
Sağlıklı bir pazarlama ve tanıtım politikası uygulandığı müddetçe, Yunan ithalatçının Türkiye’ye
olan ilgisi önümüzdeki yıllarda daha da artarak devam edecektir. Nitekim ihracat rakamlarımız
bu gelişmeyi teyid eder nitelikte olup, Yunanistan’a yapılan ihracatımız global kriz nedeniyle
2008 hariç olmak üzere Türkiye’nin genel ortalama ihracat artışının üzerinde seyretmektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
75
İhracatçımızın Yunan ortağı ile ilişkilerinde dikkat etmesi gereken hususların başında özellikle
ödeme ve teslim koşulları gelmektedir. İhracatçılarımızın öncelikle akreditif ile çalışması tavsiye
edilmektedir. Firmalarımızın, Yunan firmanın güvenilirliği konusunda sağlıklı fikir sahibi olmadan
çek ve senet ile çalışmaktan kaçınmalarında yarar görülmektedir. Zira ekonomik krizin ilk
görülmeye başladığı 2009 yılından bu yana özellikle karşılıksız çek davalarında büyük artış
görülmüştür. İlaveten, son dönemde Bankalar müşterilerine çek ve kredi vermekte büyük
çekince göstermektedir. Yunan sisteminde, çek hamili, çeki bankaya ibraz ettiğinde, çekin
karşılıksız çıkması durumunda banka tarafından çekin arkasına şerh düşülmekte, bu şerhe
dayanarak Yunanistan’da doğrudan çeki düzenleyen firma hakkında icra takibine gidilmektedir.
Ayrıca, Merkez Bankasınca söz konusu firma kara listeye alınarak hesapları bloke edilmekte,
mahkemeye gidilmesi halinde ise, çek düzenleyen hapis cezasıyla cezalandırılmaktadır.
Akreditif kabul edilmemesi halinde banka garantisi talep edilmesinde fazlasıyla yarar
görülmektedir. Ayrıca, belli bir güven telkin etmeyen ya da güvenilirliği konusunda sağlıklı bilgi
olmaksızın büyük meblağlarda bağlantılara girilmemesinde fayda mülahaza edilmektedir.
Müşavirliğimize her ay ortalama 10 adet firmamız başvuruda bulunarak ithalatçı firma ile
yaşanan tahsilat problemini aktararak yardım talep etmektedir. Ancak
ödemelerin
geç
yapılması kronik bir problem olmaya devam etmektedir. Ekonomik krizin de etkisiyle 2008 yılında
karşılıksız çek sayısında bir önceki yıla göre % 50 artış olmuştur. 2008 yılındaki toplam 120,000
karşılıksız çekin değeri 1.5 Milyar €’ya yaklaşmış, bu rakam 2009 sonunda 2 Milyar Euroyu
aşmıştır. 2013 yılında krizin daha da ağırlaşmasıyla bu rakamların çok daha yüksek seviyelere
ulaştığı bilinmekle beraber resmi rakamlara ilişkin bir bilgiye ulaşılamamıştır.
Yunan ithalatçılar genelde FOB teslimat isterler. Ancak, büyük Yunan firmaları teslimatın
Türkiye’de fabrikada yapılmasını isteyebilmekte ve taşıma ve sigortayı kendileri
üstlenmektedirler. Genelde peşin ödeme veya akreditifli olarak başlayan ticari ilişkiler sonraki
partilerde vesaik mukabiline veya açık hesaba dönüşmekte ve zaman zaman ödenmeme
şikayetleri ile karşılaşılabilmektedir. İthalatçılar Yunanistan’da akreditif işlemlerinin çok masraflı
olduğundan şikayet etmektedirler. Sevk evrakının suretleriyle gümrüklerden mal çekilebildiği ve
akreditifteki muhabir banka güvencelerinin bertaraf edilebildiği görülebilmektedir. Bankaların
herhangi bir garanti vermesi için, önce eşdeğer nakit miktarın bankaya yatırılması
gerekmektedir. Ekstra giderlerden kaçınmak için Yunan firmalar genellikle vesaik mukabili
ödeme şeklini tercih etmekte veya 30-60 gün veya daha uzun vadeli ödeme kolaylığı
aramaktadır. İhracat imkanı olan Türk ürünlerinin çevreye duyarlı AB’nin standart ve tüketici
güvenliğini sağlayan CE işaretine sahip ürünlerden (Bu ürünlerin bir listesi Dış Ticaret
Müsteşarlığımızın Web Sayfası www.ekonomi.gov.tr adresinden temin edilebilir.) olması halinde
herhangi bir engelle karşılaşmadan ihraç edilmektedir.
Diğer önemli bir husus ise, ihracatçı firmalarımızın öncelikle ithalatçı firma ile telefon, faks ya da
diğer iletişim araçları ile temasa geçtikten sonra ilgili Yunan firmaları ile yüz yüze görüşmek için
numune malı bizzat yanına alıp doğrudan Yunanistan’a seyahat düzenleyerek görüşmelerinde
büyük fayda mülahaza edilmektedir. Yunanistan’a ziyaret düzenleyen firmalarımıza Yunan
partnerlerinden randevu alınmasında Müşavirliğimizce yardımcı olunmaktadır.
Tekstil standartı ve kalite sorunu olmayan iplik, döşemelik kumaş, perdelik kumaş, havlu,
bornoz, ev tekstili, çarşaf, konfeksiyon-hazır giyimin Yunanistan’da pazar imkanı yüksektir.
Ancak düşük kaliteli ve dar gelirlilere veya taşraya hitap eden ve maalesef yoğun olarak
Yunanistan’a giren bazı ürünler; Türk malı imajını olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle belirli
markalara düşük fiyatla fason üretim Türk firmaları için bir çıkış yolu olarak sunulsa da katma
değerin yoğunlukla Yunan firmalarında kalmasına neden olmaktadır. Ünlü Türk markalarının
Yunan piyasasına kendi adlarıyla girmede yapacakları çalışma ve gayret bu olumsuz durumu
bertaraf edebileceği gibi bu pazar konusunda tereddüt içinde olan diğer Türk markalarının da
kendi adlarıyla pazarda yer alması için çalışmalarına cesaret verecektir. Zira 2006 yılından bu
yana hazır giyim sektöründe mağaza açmak suretiyle Yunan pazarına giren Türk markaları,
Yunan piyasasında, Türk mallarının kalitesi ve çeşitliliği bakımından son derece olumlu bir intiba
bırakmışlardır. İklim şartları ve deniz turizmi, bu ülkeye ihracatta hazır giyim ürünlerinin
potansiyel alıcılarınıda belirlemektedir. Bu nedenle, rahat spor giyim, iç çamaşırı, mayo ve bikini
Atina Ticaret Müşavirliği
76
türü giysilere talep fazladır. Yunanistan’da gelir düzeyinin yüksek olması ve yine gelir düzeyi
yüksek turistlerin buraya rağbet ettiği göz önüne alındığında kaliteli ve belirli bir çizgiyi taşıyan
ürünlere de pazar olduğu ortaya çıkmaktadır. Hediyelik eşyaya olan talep çok yaygındır. Ülke
geleneklerinin, milli ve dini günlerin turizm sezonunun ve sektörlerinin iyi bir şekilde etüd
edilmesi gerekmektedir. Ülkede genelde sıcak ve kurak bir Akdeniz ikliminin sürmesi ve halkın
alım gücünün yeterli olması nedeniyle, yaşanılan ve çalışılan mekanlar yerli üretimi çok sınırlı
olan ve büyük çoğunluğu ithal klimalarla soğutulmaktadır. Ticari tip soğutucular ise, yoğun olarak
kullanılmaktadır. Bu sektörde talep, tanınmış markalara yönelmektedir. Sabırlı ve ısrarlı Türk
ürünlerinin pazarda yer edinmesi mümkün görülmektedir. Makine ve ekipmanda yerli üretim
sınırlı olup büyük oranda İtalya ve Almanya menşeli makineler pazarda alıcı bulmaktadır. Ayrıca
küçük bir pazar olması ve üretimin pahalı olması nedeniyle az sayıdaki gıda ve tekstil işletmeleri
dışında firmalar aile işletmeleri şeklinde kendini göstermektedir. Ancak, son yıllarda AB
bütünleşmesinin getirdiği değişim ile çok şubeli yabancı sermayeli mağazalar özellikle gıda,
temel ihtiyaç ve elektronik sektöründe etkili olmaya başlamışlardır.
Yunanistan’da pazara giriş stratejisinin doğru tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. Sık sık
vurgulandığı gibi pazarın kendi yapısal özellikleri farklılıklar arz etmektedir. Kamu sektörünce
açılan ihalelerde fiyat en önemli parametre olmakla birlikte bazı durumlarda Yunan bir ortakla
hareket etmek daha kolaylaştırıcı olabilmektedir. Ürün satmak isteyen şirketlerin dağıtım
kanalları konusunda tecrübeli ve başarısını ispatlamış acenta veya distribütör ile çalışması
(ithalatın % 80’inin bu aracılar tarafından yapıldığı tahmin edilmektedir) Yunanistan pazarında
avantaj sağlayabilmektedir. Satış sonrası destek pazarda tutunmanın en önemli şartlarından
biridir.
Savunma sanayi, yenilenebilir enerji, enformasyon teknolojileri, sağlık ekipmanları, sağlık
turizmi, turizm pazardaki boşluklar olarak karşımıza çıkmaktadır.
İhracatçılarımızın herhangi bir bağlantı veya anlaşma öncesinde muhatabı ile ilgili detaylı bilgi
toplamasında büyük yarar bulunmaktadır. Yunanistan’da şirketlerin mali durumu ve ticari sicili ile
ilgili bilgi sağlayan çeşitli kuruluşlar bulunmakta olup talep edilen bilginin çeşidine göre belirli bir
ücret karşılığında bu hizmeti vermektedirler.
Yunan şirketlerle herhangi bir franchise veya distribütörlük anlaşması durumunda ulusal
mevzuatla birlikte AB’nin ilgili direktifleri geçerlidir. Konuya ilişkin olarak “ http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31986L0653:EN:HTML”
bağlantısından
detaylı bilgi temin etmek mümkündür.
Yunanistan pazarında reklam büyük önem taşımaktadır. Ülke insanının TV izleme alışkanlığı
bulunmakta olup, TV- radyo reklamları pazarlamada kayda değer sonuç vermektedir.
2.1.1 İş Görüşmesi Yaparken (1)
Yunanistan’daki iş alışkanlıkları ve iş yapma kültürü ile Türkiye arasında büyük benzerlikler
bulunmaktadır. İki ülkenin aynı coğrafyada olmasının ve Akdeniz kültürünün bu duruma büyük
etkisi bulunmaktadır.
Yunan iş dünyası Haziran sonundan başlayarak Temmuz ve Ağustos ayları boyunca devam
eden dönemde tatil yapmayı tercih etmektedir. Eylül’ün ilk yarısında düzenlenen Selanik
Uluslararası Fuarına kadar iş hayatı bir anlamda kesintiye uğramaktadır. Bu dönemde
Yunanistan'da iş görüşmesi ayarlanması hatta en basit ticari bilgiyi toplamak bile zaman zaman
çok zor olabilmektedir. Yazışmalara cevap alınamaması da normal olarak kabul edilebilmektedir.
Ayrıca her yıl Paskalya’nın kutlandığı dönem de benzer özellikler göstermektedir.
Yunan firmalar ile toplantı programlarının en az bir gün öncesinden planlanması gerekmektedir.
Ancak zorunlu hallerde kısa zaman içerisinde randevu ayarlanması mümkün olabilmektedir.
Yunan firma ile bir gün öncesinde, toplantının teyit edilmesinde fayda bulunmaktadır.
(1)
İGEME’nin Yunanistan Ülke Raporundan derlenmiştir.
Atina Ticaret Müşavirliği
77
Yunanistan’da kamu kurumlarındaki mesai saatlerinden dolayı, özel sektörde de öğle arası
14.30-15.00 saatleri arasında olmaktadır. Toplantı saatlerinin bu öğle yemeği saatleri dikkate
alınarak belirlenmesinde fayda bulunmaktadır.
İş ilişkilerinin başlaması için Yunan tarafının karşısındakini kişisel olarak tanıma gayreti içinde
olduğunun hatırdan çıkartılmaması gerekmektedir. Başarılı bir ilişkinin kurulabilmesi için
tarafların samimi olması büyük önem taşımaktadır. İlişkilerde Yunan tarafının en fazla önem
verdiği konu karşılıklı güvenin tesis edilmesidir.
Yunanistan’da tıpkı Türkiye’de olduğu gibi yaşa ve pozisyona büyük saygı gösterilmektedir.
İş ilişkileri zaman zaman yavaş ilerleyebilmektedir. Bu nedenle sabırlı olunması ve karşı tarafı
rahatsız edecek şekilde ısrarcı olunmaması önerilmektedir. Ürünün veya hizmetin kalitesi
hakkında sade ancak etkileyici olmak gerekmektedir.
Yunanlar iş görüşmelerinde oldukça tecrübelidirler ve pazarlık yapmayı severler. Karar verme
süreci şirketin en üst düzeyinde gerçekleşmektedir. Karar verme sürecinde teslim tarihleri veya
benzeri bir konuda bir şeyi zorla kabul ettirmeye çalışmak, görüşmelerin tıkanmasına neden
olabilmektedir.
Yunanistan’da işadamlarının büyük bir çoğunluğu İngilizce bilmektedir. Ancak görüşme
esnasında yanlış anlaşılmaların önüne geçmek için bir tercüman bulundurulmasında fayda
mütalaa edilmektedir. Toplantı, görüşme veya haberleşme için sunulacak materyallerin hem
İngilizce hem de Yunanca hazırlanması hem iletişimi kolaylaştıracak hem de Yunan tarafında bir
sempati yaratacaktır. Yazışmalar için de İngilizce sıklıkla kullanılmaktadır. Şirket broşürleri
Yunanca olduğu kadar İngilizce de basılmaktadır. Ancak son dönemde Türkçe’nin de ülkede
sempati duyulan bir dil haline geldiğini belirtmek gerekir.
Yunanlar şahsi ilişkilere önem vermektedirler. Eğlence iş ilişkilerini pekiştiren bir unsur olarak
kabul görmektedir. İş görüşmeleri genellikle bir içecek eşliğinde ve sosyal konularla ilgili sohbet
ile başlamaktadır. Herhangi bir ilişki kurulana kadar soyadı kullanılmakta ve Yunanca bilmeyen
katılımcıların bulunduğu toplantılarda genellikle İngilizce konuşulmaktadır. Yunanlar telefon veya
yazışma yerine kişileri daha yakından tanımak için yüz yüze görüşmeleri tercih etmektedir.
İlişkilerin geliştirilmesi ise zaman almaktadır. Bu ortam ofiste veya uzayan öğle yemeklerinde
veya diğer sosyal aktivitelerde sağlanabilmektedir. Aile bağları ve arkadaşlık Yunanistan’da
önemlidir.
Toplantılara yarım saat kadar geç gelinmesi normal karşılanmaktadır. Ancak Yunanistan'da ilk
defa iş yapan bir işadamının toplantıya geç kalmasının hoşgörülmesini beklememek
gerekmektedir. Toplantılar canlı bir ortamda geçmekte ve herkesin katılması beklenmektedir.
Herkesin soru sormasına ve konuşmasına izin verilmektedir. Bu arada sunuşlarda dahi
müdahaleler olabilmektedir. Görüşmeleri yürüten liderden de görüşleri tekrar istenilen konuda
toplaması beklenmektedir. Yunanlılar bilgili ve tecrübeli kişilere saygı göstermektedirler. Zaman
zaman bilgi düzeyi ve tecrübe test edilebilmektedir.
Toplantıların çok önceden dikkatli bir şekilde planlanması ve değişikliklere de hazırlıklı olunması
gerekmektedir. Hiçbir koşulda birisinin sözlerinin herkesin içerisinde sorgulanmaması akıldan
çıkarılmamalıdır. Yunanlar kendini beğenmiş, soğuk ve ciddi kişilerden hoşlanmamaktadır ancak
ilişki belirli bir seviyeye ulaşmadan da resmi olmayan bir tutum sergilenmesi karşı tarafça hoş
karşılanmayabilmektedir.
Yunanlar kültürel miraslarının dünya medeniyetlerine yaptığı katkılardan dolayı gurur
duymaktadırlar. Yunan kültüründe şiir, felsefe, tarih önemli bir yer tutmaktadır. Yunanistan’ın
resmi dini Ortodoksluk olup,, nüfusunun büyük bir çoğunluğu Ortodoks kilisesine tabidir. Din,
Yunanistan'da yaşam biçiminin içine girmiştir. Tatillerin ve festivallerin büyük bir çoğunluğu doğal
olarak dini tatillerden oluşmaktadır. Okullar Noel ve Paskalya yortusu’nda sömestr yapmakta,
kamu çalışanlarının yanısıra, özel şirketler de yaz tatillerini Meryem Ana’nın ölüm günü
nedeniyle resmi tatil olan 15 Ağustos’un bulunduğu haftaya denk getirmektedirler. Kilise politika,
vatandaşlık ve devlet işlerinde önemli bir rol oynamaktadır.
Atina Ticaret Müşavirliği
78
2.2 FAYDALI BİLGİLER
2.2.1 Hava Durumu
Yunanistan’da Akdeniz iklimi hakim olup kuzey bölgelerinde ve Türkiye sınırında iklim biraz daha
karasal özellik kazanmaktadır. Atina ve güneyine nadiren kar yağmaktadır. İlkbahar ve sonbahar
kısa sürmektedir.
Başkent Atina’da hava sıcaklığı kış mevsiminde nadiren sıfır derecenin altına düşerken yazın
gün içinde sıcaklık 40o‘lere çıkmaktadır. Genelde yağmur şeklindeki yağışlar Kasım-Şubat
arasında yoğunlaşmıştır. Atina’nın güneyine nadiren kar yağmaktadır.
2.2.2 Tatil Günleri ve Çalışma Saatleri
Yunanistan’da hafta içinde devlet daireleri yazın 07:30-14:30 kışın ise 08:00-15:00 saatleri
arasında çalışmakta, cumartesi ve pazar günleri mesai yapılmamaktadır. Özel şirketlerde mesai
saatleri 09:00-17:00 arasındadır. Pazar günleri ise, büyük marketler dahil olmak üzere tüm özel
kuruluşlar için haftasonu tatilidir.
Yunanistan ve Türkiye aynı saat dilimleri içinde yer almaktadır.
Hafta içinde Salı, Perşembe ve Cuma günleri küçük ve orta boy işletmeler shift usulünde 08:3015:00 ve 17:30 – 20:30 saatleri arasında çalışmaktadır.
Bankalar, Pazartesi, Salı, Çarşamba ve Perşembe günleri 08:00-14:00 saatleri arasında, Cuma
günü ise 08.00-13.30 saatleri arasında müşteri hizmeti sunmaktadır.
Yunanistan’da,Temmuz ayının ikinci yarısı ile Eylül ayının ortası genelde yıllık izin kullanılan
dönemlerdir. Ülkede bu tarihler arasında iş yapmanın zor olması nedeniyle, iş adamlarımızın iş
gezilerini ve iş bağlantılarını bu dönem öncesi veya sonrasında yapması önerilmektedir. İş
hayatının normale dönmesi Eylül ayında Selanik’te düzenlenen uluslararası fuarın ardından
olmaktadır. Ayrıca 20 Aralık - 6 Ocak arasında da benzer bir dönem yaşanmakta iş hayatında
kesintiler olabilmektedir.
Öte yandan tatil yapmayı seven Yunan halkı aşağıdaki resmi tatil günlerini hafta sonları ile
birleştirebilmekte ve sene içinde bir kaç kez birer haftalık dönemlerde izin yapabilmektedir.
Ülkenin Resmi Tatil Günleri-2013
1 Ocak
- Yeni yıl Tatili
6 Ocak
- Epiphany – Ortodoks Yılbaşı Tatili
18 Mart
- Kathara Deftera (Her yıl değişmektedir)
25 Mart
- Bağımsızlık Günü
1 Mayıs
- İşçi Bayramı
3-6 Mayıs - Paskalya (Her yıl değişmektedir)
24 Haziran
15 Ağustos
28 Ekim
24-25 Aralık
26 Aralık
31 Aralık
- Dini Paskalyanın 50. Günü (Her yıl değişmektedir)
- Assumption Günü (Meryem Ana’nın Ölüm Günü)
- Ohi (Hayır) Günü
- Noel arifesi ve Noel
- Noel’in İkinci Günü
- Yeni Yıl Arifesi – Yarım Gün
2.2.3 Vize ve Seyahat
Yunanistan ile Türkiye arasındaki ticari ilişkilerin gelişmesinin önündeki en büyük engellerden
vize uygulamalarından kaynaklanmaktadır. Umuma mahsus pasaportlar için vize alınması
zorunludur. İşadamlarının Yunanistan’dan bir davet mektubu alarak vize başvurusu yapması
formalitede kolaylık sağlamaktadır.
Havayolu : THY, Pegasus, ve Aegean Havayolları tarafından İstanbul-Atina arasında yapılan
düzenli seferler ülkeye ulaşmanın en hızlı yoludur. THY’nin 4 ve Aegean Havayolları’nın 2, ve
Atina Ticaret Müşavirliği
79
Pegasus’un 2 olmak üzere İstanbul-Atina arasındaher gün karşıklı seferler bulunmaktadır. Uçuş
saatleri yaz / kış saati uygulamasına göre değişiklikler göstermektedir. Ayrıca 2009 yılından
itibaren Pegasus Havayolları haftanın 3 günü İzmir – Atina seferleri düzenlenmektedir. İlaveten
THY, bir süredir haftanın her günü İstanbul-Selanik seferini gerçekleştirmektedir. Seferlerin
günleri ve saatleri mevsime göre değişebilmektedir. Bu konuda en doğru ve güncel bilgiye
havayolu şirketlerinden ulaşmak mümkündür. Aşağıda ilgili linkler verilmektedir:
THY: www.turkishairlines.com
Pegasus Havayolları: www.flypgs.com
Olympic Havayolları: www.olympicair.com
Aegean Airlines: www.aegeanair.com
Eleftherios Venizelos (Atina) havalimanından şehir merkezine düzenli otobüs ve metro seferleri
bulunmaktadır. Trafik yoğunluğuna bağlı olarak değişmekle birlikte normal şartlarda yaklaşık 45
dakikada taksi ile 30 € civarında bir ödeme ile şehir merkezine ulaşılabilmektedir. Yunanistan’da
16 adet havalimanı mevcuttur..
Karayolu : Vizeye sahip Türk Vatandaşlarının Yunanistan’a girişlerini özel taşıtlarıyla
yapmalarında bir engel bulunmamaktadır. Ancak taşıtlar için Yunanistan girişinde kalınacak
süreyle sınırlı kasko sigorta yapılması gerekli görülmektedir. Bu konuda Türk TURİNG kurumu
ile temasa geçilmesi gerekmektedir.
Yunanistan’da her marka ve model otomobil tamiri yapılmaktadır. Ancak işçilik maliyeti yüksek,
servis kalitesi ise diğer gelişmiş ülkelerle mukayese edildiğinde düşüktür.
İstanbul-Atina güzergahında ihtiyaçları karşılayacak sıklıkta benzin istasyonu ve yerleşim birimi
bulunmakla birlikte çalışma saatleri dikkate alınarak ihtiyaçların ertelenmeden ilk istasyonlardan
birinde karşılanmasında fayda bulunmaktadır.
Otoyol geçişleri nakit ve Euro olarak
ödendiğinden ülkeye girişte bir miktar
bozuk para bulundurulmalıdır. Atinaİpsala arasında otobanın kullanılması
halinde gişelere yaklaşık 40 Euro geçiş
ücreti ödenmektedir.
Konaklama ihtiyacı için yol kenarlarında
veya araba içinde gecelemek yoluna
gidilmemeli;
yerleşim
yerlerindeki
konaklama tesisleri tercih edilmelidir.
Başlıca Şehirler Arasındaki Mesafe (km)
Atina-Korintos
Atina-İskeçe
86
Atina-Naflio
146 Atina-Gümülcine
Atina-Tripoli
186 Atina- Dedeağaç
Atina-Lamia
215 Atina-Kavala
Atina-Patra
215 Selanik-Larissa
Atina-Kalamata
279 Selanik-Kavala
Atina-Volos
324 Selanik – Kipi
Atina-Trikala
331 Kavala-İskeçe
Atina-Larissa
362 Gümülcine-Dedeağaç
Atina-Igoumenitsa
480 Dedeağaç-Kipi
Atina-Selanik
515 Lamia-Larissa
Atina-Drama
668 Igoumenitsa – Larissa
Herhangi bir kazanın vuku bulması
durumunda trafik polisleri beklenmeli ve
kaza raporunun yerinde hazırlanması
gerekmektedir. Ayrıca kazanın ölüm
veya yaralamaya sebebiyet vermesi
durumunda en yakın Başkonsolosluğa bildirilmesi gerekmektedir.
736
792
857
680
186
173
368
56
65
45
146
303
Selanik üzerinden seyahat eden vatandaşların çoğu, Selanik Başkonsolosluğu ile aynı bahçede
bulunan ve saat 10:00 – 17:00 arasında açık bulunan Atatürk Evi Müzesi’ni (Atatürk’ün doğduğu
ev) ziyaret etmektedirler.
İki ülke arasında çalışan otobüs firmaları (her gün dönüşümlü olarak Metro ve Derya firmaları
çalışmaktadır) Dedeağaç, Kavala Gümilcine, İskeçe, Selanik, Larissa ve Atina güzergahını
kullanmaktadır. İstanbul – Atina arası yolculuk yaklaşık 18 saat sürmektedir. Gidiş dönüş otobüs
ücreti kişi başı 60 Euro civarındadır.
Atina içinde metro, tram, trolley ve otobüs şebekesi yaygın ve ucuzdur. Birbuçuk saatlik entegre
bilet 1.40 Euro, tek kullanımlık bilet 1.20 Euro, 24 saatlik bilet ise 4 Euro olup Kiosklardan ve
Atina Ticaret Müşavirliği
80
metro istasyonlarından temin edilebilir. 7 gün geçerli olan bir bilet türü 14 Euro’ya satılmakta
olup havaalanı hariç tüm hatlarda sınırsız kullanıma açıktır. Ulaşımda 3 hat ve 30’a yakın
istasyon bulunmaktadır.
Demiryolu :Yunanistan’da demiryolları diğer AB üyesi ülkelere nazaran daha az gelişmiş
durumdadır. Ancak başlıca şehirler arasında seferler düzenlenmektedir. Atina-Selanik arasında
günün çeşitli saatlerinde tren seferleri bulunmaktadır. Atina – Selanik arasındaki en hızlı trenle
bu yolculuk yaklaşık 5 saat içinde katedilebilmektedir. Selanik – Sirkeci arasında karşılıklı tren
seferleri ise kaldırılmıştır.
Denizyolu: Atina’dan sahil şehirlerimize her gün hava ve deniz şartlarının elvermesi kaydıyla
düzenli olarak feribot seferleri yapılmaktadır. Yaz aylarında karşılıklı sefer sayıları artmaktadır.
Türkiye’ye feribotla ulaşmak için Atina-Sakız-Çeşme, Atina-İstanköy-Bodrum, Atina-MidilliAyvalık, Atina-Samos-Kuşadası, Atina-Rodos-Marmaris başlıca 5 seçenektir.
Atina ile Başlıca Limanlar
Arasındaki Mesafe (Deniz Mili)
Atina-Mikonos
Atina-Rodos
Atina-Midilli
Atina- Girit
Atina-Sakız
Atina-İstanköy
Atina-Samos
Atina – Santorini
94
250
188
175
153
200
174
130
En çok tercih edilen Atina-Sakız-Çeşme güzergahında Sakız’dan
sabah 08:00 civarında hareket eden feribot yaklaşık 1 saatte
Çeşme’ye varmaktadır. Atina-Sakız güzergahını ise, yine gemi ile
ya da uçakla gerçekleştirmek mümkündür.
Türk tekneleriyle geçiş için iletişim bilgileri:
Atina-Rodos-Marmaris (Marmaris Tel.0252.412 22 90)
Atina-Kos (İstanköy) - Bodrum (Bodrum Tel.3161087)
Atina-Midilli (Lesvos)-Ayvalık (Ayvalık Tel:3122740)
Atina-Samos (Sisam)-Kuşadası (Kuşadası: (256) 612 88 88)
Midilli –Ayvalık Araba geçiş ücreti 70 Euro ve kişi başı geçiş ücreti
7 Euro olup Midilli-Atina feribot ücretleri ise tek yön 32 Euro’dan
başlamakta ve 11 saat sürmektedir. Hızlı deniz otobüsü ise 5
saatte atinaya ulaşmakta ve 53 Euro gibi bir ücret almaktadır.
Feribot saatleri, ekonomik krizin de etkisiyle ay bazında düzenlenmekte olduğundan, sitemizde
yer verilen iletişim bilgilerinden kesin bilgi edinilmesi gerekir.
2.2.4 Başlıca Gazete ve Dergiler
Ülkede başlıca gazeteler : Ta Nea, Kathimerini, To Vima, Eleftherotipia, Ethnos ve Elefthreos
Tipos’dur. Kathimerini gazetesinin ingilizce baskısı bulunmaktadır. Başlıca televizyon kanalları
Mega Channel, Antenna, Alpha, Skai tv, Alter, Star ve devlet kanalları ET1, Net ve ET3’dür.
SABAH BASKISI
Kathimerini
To Vima
Imerisia
AKŞAM BASKISI
Ta Nea
Eleftherotipia
Ethnos
Elefteros Tipos
Apoyevmatini
Tiraj
56,978
44,784
12,020
Açıklama
Sağ Eğilimli – Tarafsız
Sol Eğilimli - PASOK Yanlısı
PASOK Yanlısı
Web Sayfası
www.kathimerini.gr
www.tovima.gr
www.imerisia.gr
63,430
52,944
46,593
38,183
14,923
Sol Eğilimli - PASOK Yanlısı
Ortasol Eğilimli - PASOK Yanlısı
Sol Eğilimli - PASOK Yanlısı
Sağ Eğilimli YDP Yanlısı
Sağ Eğilimli YDP Yanlısı
www.tanea.gr
www.enet.gr
www.ethnos.gr
www.e-typos.gr
www.apogevmatini.gr
HAFTALIK BASKI
www.kte.gr
O Kosmos Tu Ependitii
Atina Ticaret Müşavirliği
96,598
Tarafsız
81
PAZAR GAZETELERİ
Kathimerini
191,138
To Vima
201,086
Eleftherotipia
166,195
Ethnos
144,783
Elefteros Tipos
105,379
Kaynak : Atina Gazete Sahipleri Derneği
Sağ Eğilimli – Tarafsız
Sol Eğilimli - PASOK Yanlısı
Ortasol Eğilimli - PASOK Yanlısı
Sol Eğilimli - PASOK Yanlısı
Sağ Eğilimli YDP Yanlısı
www.kathimerini.gr
www.tovima.gr
www.enet.gr
www.ethnos.gr
www.e-typos.gr
İş Dünyası Dergi ve Gazeteleri
4 Wheels (Aylık otomotiv dergisi)
Technical Press Yayınları
80 Ioannou Metaxa Street
GR-19400, Koropi
Tel: +30/210/ 979-2608, 979-2500
Fax: +30/210/ 979-2555, 979-2528
E-mail: [email protected]
Amyntika Themata (Defense Matters)
290, Kifissias Ave. & 2, N. Paritsi Street
GR-154 51, N. Psychiko
Tel: +30/210/ 672-9960,
Fax: +30/210/ 674-6132
E-mail: [email protected]
Business and Tourism
Naftemporiki Gazetesi Yayınları
205 Lenorman Street
GR-104 42, Athens
Tel: +30/210/ 519-8000
Fax: +30/210/ 513-9905
E-mail: [email protected]
Business Partners
Yayıncı: American-Hellenic Chamber of Commerce
Mr. Raymond Matera, Editor
34 Panepistimiou Street
GR-106 79 Athens
Tel: +30/210/ 363-7787
Fax: +30/210/ 360-6510
E-mail: [email protected]
Economic and Industrial Review
(Aylık finans ve ticaret dergisi)
Ms. Alexandra Vovolini – Laskaridi, Editor
6-8 Vlahava Street
GR-105 51, Athens
Tel: +30/210/ 331-4714
Fax: +30/210/ 325-2283
E-mail: [email protected]
ELNAVI Monthly Shipping Review
(Aylık denizcilik dergisi)
YayıncıMillennium Elnavi Ltd.
Mr. Elias Kalapotharakos, Publisher
19 Aristidou Street
GR-185 31, Piraeus
Tel: +30/210/ 452-2100
Fax: +30/210/ 428-2467
E-mail: [email protected]
Ependytis (Haftalık finans gazetesi)
Yayıncı: Bestend Publications S.A.
Mr. Nikos Felekis, Director/Publisher
174 Syngrou Avenue
GR-176 71 Kallithea, Athens
Tel: +30/210/ 372-1100
Fax: +30/210/ 372-1110
E-mail: [email protected]
Express (Günlük finans gazetesi)
Yayıncı:Kalofolia Group of Companies
Mr. Aristides Zevgitis, Chief Editor
39 Halandriou Street
GR-151 25 Maroussi, Athens
Tel: +30/210/ 617-2700
Fax: +30/210/ 619-9421-2
Atina Ticaret Müşavirliği
Kerdos (Günlük finans gazetesi)
Mr. Dimitris Evangelodimos, General Director
44 Vas. Georgiou & Kalvou Streets
GR-152 33 Halandri, Athens
Tel: +30/210/ 674-7881 up to 9
Fax: +30/210/ 674-7893
E-mail: [email protected]
Energy
(Aylık dergi)
Yayıncı: Periodical Press S.A.
Mrs. Katerina Anemodoura, General Manager
224 Syngrou Avenue
GR-176 72 Kallithea, Athens,
Tel: +30/210/956-7161 up to 2
Fax: +30/210/957-9009
E-mail: [email protected]
Ergotaxiaka Themata
(Aylık inşaat dergisi)
Yayıncı: Technoekdotiki S.A.
Mrs. Anastasia Papadopoulou, Editor
3 Pentelis Avenue & Pileos Streets
GR-152 35, Vrilissia
Tel: +30/210/ 680-0470
Fax: +30/210/ 680-0476
E-mail: [email protected]
Kefaleo (Aylık finans ve iş dergisi)
Yayıncı: Attika Publishing
Mr. Theocharis Fillipopoulos, President & Publisher
40 Kifissias Street
GR-151 25 Amaroussion, Athens
Tel: +30/210/ 619-9080
Fax: +30/210/ 610-7741
82
E-mail: [email protected]
Money and Tourism (Aylık dergi)
Yayıncı: Kappa Sigma Delta S.A.
Mr. Konstantinos Deriziotis, President & Publisher
8 Sitias & Messologiou Streets
GR-144 51 Metamorfosi, Athens
Tel: +30/210/ 211-7676
Fax: +30/210/ 211-7677
E-mail: [email protected]:[email protected]:[email protected]@ksd.gr
E-mail: [email protected]
Trofima kai Pota (Food and Beverages)
(Aylık dergi)
Triaina Publishing
Mr. Kyriakos Korovilas, Managing Director
110 Syngrou Avenue
GR-117 41, Athens
Tel. +30/210/ 924-0748
Fax: +30/210/ 921-9891, 924-2650
E-mail: [email protected]
2.2.5 Kambiyo Denetimi
Yabancı paraların miktar sınırlaması olmaksızın ülkeye girişi serbesttir. Ancak 10,000 Euro’yu
aşan nakitlerin girişte beyan edilmesi gereklidir. Seyahet çeklerinin girişte beyanı zorunlu
değildir. Dövizin yurt dışına gönderilmesi serbest olup, 2,000 Euro’yu aşan miktarın beyan
edilmesi zorunlu bulunmaktadır. Ancak, 10,000 Euro’yu aşan dövizi yurt dışına çıkaran Yunan
vatandaşlarının vergi borçları olmadığına dair vergi dairelerinden belge getirmeleri gereklidir.
2.2.6 Avukatlar ve Hukuk Büroları
Avukat / Büro
Şehir
Adres/Telefon Mail / Fax
Not
Mrs. Sofia Yanatu
Atina
Tel. 0030 210 4226 973
Cep. 0030 6977 505310
e-mail: [email protected]
Türkçe bilir
Mr. Anestis Papadopoulos
Atina
Tel. 0030 210 3390341
Cep. 0030 6955188040
Ticaret
Hukuku
Uzmanı
Tel. 0030 210 8832478 – 0030 210 3604553
Cep. 0030 6948750061
Fax. 0030 210 3607649
e-mail: [email protected]
Tel.0030 210 69 12 200 Fax. 69 11 211
E-Mail;
[email protected]
WEB:www.avramopoulos.com
Mr. George N. Katapodis – Mr. Lampros
Karadimos
Atina
VASSILIS D. AVRAMOPOULOS
AVRAMOPOULOS/PARTNERS
LAW FIRM (Hukuk Bürosu)
Atina
Egli TANAŞOĞLU
Atina
Tel: 0030(210) 98 34 519 - 98 20 762
Türkçe
Tanasis ÇAVUŞOĞLU
Atina
Tel: 0030 (210) 52 23 110 - 52 34 518
Fax: (210) 52 34 518
Türkçe
2.2.7 Tercümanlar
İsim
Bayan A.Elizabet KOVI
Atina
Adres/Telefon Mail / Fax
Tel.0030.210.9832128 Cep: 0030. 694.4298197
Bayan Fatma Hoca
Atina
Cep: 0030 6937338301 e-mail: [email protected]
Bayan Sula Vakadima
Atina
Cep: 0030.698.1924797
Bay Aleks Uzunoğlu
Atina
Cep: 0030.694.6724392
Bay Cemil Ziyaoğlu
Atina
Cep: 0030. 693 9697066
Bayan Sevilay Karaibrahim
Atina
Cep: 0030.6908795264
Bay Tanju Yakup
Atina
Cep. 0030.694.4188913
Bay Turan Kücük
Atina
Cep. 0030.694.8786738 / 694.8786740
Bay Kenan Ismail
Atina
Cep: 0030.693.6204640
Bay Mumin Hasanoglu
Atina
Cep.0030.694.7009992
Bay İrfan Padarlı
Atina
Cep. 0030.694.7168176
Atina Ticaret Müşavirliği
Şehir
83
Bayan Ekaterini Lemopoulou
Bayan Hristina Peripatopoulos
Bay Diamantis GALANOPOULOS
Bayan Müge Konuralp-Mimar
Bayan Katerina PSOMA
Bayan Eva PAPADİAMANTOPU.
Bay Taki KARACA
Bayan Evi SKOTİNİYADİS
Bayan Evi TSİGARİDA
Bay Murat Müminoğlu
Bayan Sofia HIRBAKI
Bayan Suzanna KAÇAUNİ
Bayan Anita AS
BAYAN NADYA AĞACANYAN
Bayan Evantia KARAYANNİ
Bayan Çağla MENDERES
Bayan Sofia KOSTİDİ
Bayan Despina AYVATOĞLU
Bayan Eva KARABA
Bay Aris GALANOPOULOS
Bayan Vivi Vatka
Bayan Heves Küçük
Bay Erman Dülger
Bay Murat Sabrioğlu
Bayan Pınar Koca Molla
Bayan Angela Fotopoulou
Bayan Eleni Leventi
Bayan Sevim Kiryakidi
Bayan Georgia Dimaki
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Atina
Selanik
Selanik
Selanik
Selanik
Selanik
Selanik
Selanik
Selanik
Tel. 0030.210.9349407 / 693.84011
Tel: 0030.210.9849374 Cep : 0030. 693.6490812
Ev. Tel. 0030.210. 9884230 Cep. 0030.694.5143430
Ev Tel. 0030.210.7561428 Cep. 0030.697.4072403
Tel: 0030.210. 9430554 Cep: 0030.697.7120054
Tel: 0030-210. 9818454
Tel: 0030.10. 9842554
Tel: 0030.210.9409273 Cep: 0030.694.5404108
Tel: 0030.210.9348617 Cep: 0030.694.4522104
Cep: 0030.694.8252591
Tel: 0030.210.9853945 Cep: 694.4170160
Tel: 0030.210. 9598675 Cep: 0030.693.7072469
Tel: 0030.210. 9847851 Cep : 0030.694.4981144
Tel: 0030.210.9884230 Cep: 0030.694.4274279
Tel: 0030.210. 9880095 Cep : 0030.694.24231 96
Tel: 0030.210.3464851 Cep: 0030.694.2464714
Tel: 0030.210. 9881061 Cep: 0030. 697.7996304
Tel Ev .0030.210.9810347 İş: 9317690
Tel. 0030.210.9958073 Cep:0030.697.3422829
Cep: 0030.694.4771454
Tel: 0030.210.9888348 Cep: 0030.694.4550026
Tel:0030.693.6438038
Tel:0030.693.4089230
Tel:0030.694.5579199
Tel:0030.694.5630925
Tel:0030.697.3357926
Tel: 0030.2310.283864 Faks: 0310.220167
Tel: 0030. 2310. 906618
Tel: 0030. 2310. 518 402 Cep: 0030.693.2530550
2.2.8 Adresler ve Haberleşme
Telefon : Yunanistan’ın uluslarası telefon kodu + 30’dur. Şehirler için alan kodu uygulaması
mevcut olup, başkent Atina için “210”, Selanik için “ 2310 ”, Gümülcine için “25310”, Rodos için
“22410”’dür. Mobil telefon kullanımı son derece yaygın olup, ülkede başlıca GSM şebekeleri
Cosmote, Vodafone ve Wind’dir. Her üç şebeke roaming seçeneğinin aktif olması kaydıyla
Yunanistan’da kullanılabilmektedir.
Fax : Büyük postahaneler ve otellerde fax kullanılabilmektedir.
Posta : Postaneler hafta içinde mesai saatleri dahilinde kullanılmaktadır. Türkiye ve Yunanistan
arasında her gün yapılan uçuşlar sayesinde posta akışı gayet hızlı ve sağlıklı olarak
çalışmaktadır. Ayrıca UPS ve DHL gibi özel kargo şirketleri ile de çalışmak mümkündür.
Adres
Telefon ve Fax
Vasileos Georgiou B
+30.210.7263000
No:11 10674 Athens
Web ve E-Posta
Atina
Ticaret Müşavirliği
26, Rigillis Str,
10674 - Atina
www.musavirlikler.gov.tr
[email protected]
Atina Pire
Başkonsolosluğu
22, Vas. Pavlou Str.
+30.210.6714828
15452 P. Psihiko – Atina
Yunanistan
Atina Büyükelçiliği
Atina Ticaret Müşavirliği
+30.210.7222196
[email protected]
[email protected]
84
Atina Basın Müşavirliği
Selanik Başkonsolosluğu
Gümülcine
Başkonsolosluğu
Rodos Başkonsolosluğu
Türk Havayolları
Ziraat Bankası - Atina
Türkiye
Ankara Büyükelçiliği
Vasileos Georgiou B
No:11 10674 Athens
Agiou Dimitriou 152,
54634 Thessaloniki
14, Ionon Str. 69100
Komotini
10-12,
Iroon
Polytehneiou Str. 85100
Rhodes
Athens
Eleftherios
Venizelos International
Airport
Ermu 2, Syntagma
+30.210.7263000
[email protected]
+30 2310.965070-73
[email protected]
+30 25310.83420
[email protected]
+30 22410.23362
[email protected]
+30 210.3537288
+30 210.3223038
Adres
Telefon ve Fax
Zia Ur Rahman Caddesi
+90 312.4480873
9-11 06700 G.O.P.
+90 312.4482249
Ankara
Sok.
Web ve E-Posta
[email protected]
Ekonomi ve Ticaret
Müşavirliği-Ankara
Turan Emeksiz
No:3/10
Park Sitesi A Blok
Gaziosmanpaşa
Ekonomi ve Ticaret
Müşavirliği-İstanbul
İnönü Cad. No:49/8
Gümüşsuyu
İstanbul Başkonsolosluğu
Turnacıbaşı Sok. No: 32
+90 212 3938290
Galatasaray Beyoğlu
[email protected]
İzmir Başkonsolosluğu
Atatürk Caddesi 366/1A +90 232 4643160-1
35220 İzmir
+90 232 4216992
[email protected]
+90.312.4278307
+90.312.4278308
+90.312.4278374
http://agora.mfa.gr/turkey
[email protected]
+90.212.2452231
+90.212.2927118
+90.212.2927119
http://agora.mfa.gr/turkey
[email protected]
2.2.9 Danışmanlık ve Pazar Araştırması Yapan Şirketler (2)
A.C. Nielsen Hellas Ltd.
Ms. Matina Bada, General Manager
166 Syngrou Avenue, 6th floor
GR-176 71 Kallithea, Athens
Tel: +30.210.9500300
Fax: +30.210.9598294
E-mail: [email protected]
Institute of Energy For South East Europe (IENE)
Mr. Costis Stambolis , Managing Director
3 Alexandrou Soutsou Street
GR-106 71 Athens
Tel: +30.210.3640278; 3628457
Fax: +30.210.3646144
E-mail: [email protected]
Foresight TMC Ltd.
Mr. Alexandros Costopoulos , Director
10 Messoghion Avenue
GR-115 27, Athens
Tel: +30.210. 7486006
Hadjipavlou, Sofianos & Kabanis S.A. (Deloitte)
Mr. Michael Hadjipavlou, Director
250-254 Kifissias Avenue
GR-152 31, Halandri
Tel: +30.210. 678-1100
Fax: +30.210. 677-6190, 677-6221
E-mail: [email protected]
Ernst & Young (Hellas) S.A.
Themis Lianopoulos, Managing Director
11klm Athens-Lamia National Road
GR-144 51, Metamorfossi
Tel: +30.210.2886000; 2886504
Fax: +30.210.2886903
E-mail:[email protected]
mailto:[email protected]
ICAP Hellas S.A.
Mr. Nikitas Konstantelos, Director
64 Vas. Sophias Avenue
GR-115 28, Athens
Tel: +30.210. 720-0000
(2)
Şirketler bilgilendirme amaçlı olup Ticaret Müşavirliğimizce referans verilmemektedir.
Atina Ticaret Müşavirliği
85
Fax: +30.210. 7486440
E-mail: [email protected]
KPMG Certified Auditors S.A.
Mr. Marios Kyriacou
3 Stratigou Tombra Street
GR-153 42 Agia Paraskevi, Athens
Tel: +30.210.6062100
Fax: +30.210.6062111
E-mail: [email protected]
GFK Hellas Ltd.
Mr. Vassilis Fisentzidis
16 Laodikias & 1-3 Nimfeou Streets
GR-115 28, Athens
Tel: +30.210.7572600
Fax: +30.210.7019355; 7561081
E-mail: [email protected]
Price Waterhouse Coopers
268 Kifissias Avenue
GR-152 32 Halandri, Athens
Tel: +30.210.6874400
Fax: +30.210.6874444
E-mail: [email protected]
Trek Consulting S.A.
Mr. Thomas Papapolizos
125-127 Kifissias Avenue GR-115 24,
Tel: +30.210.6996157; 6996411
Fax: +30.210.6995450
E-mail: [email protected]
Fax: +30.210. 722-0815
E-mail: [email protected]
LDK S.A.
Mr. Leonidas Damianides
21 Parodos Thivaidos Street
GR-145 64 Nea Kifissia, Athens
Tel: +30.210.8196700
Fax: +30.210.8196709
E-mail: [email protected]
MRB Hellas
Mr. Dimitrios Alexandrou MEuros
74 Panormou Street GR-115 23, Athens
Tel: +30.210 6971000
Fax: +30.210 6985813
E-mail: [email protected]
Research International Hellas S.A.
Mrs. Nicki Eleni Lambropoulou
8-12 Halkidonos street GR-115 27,
Tel: +30.210.7728500
Fax: +30.210.7795886
E-mail: [email protected]
Kantor S.A.
1, Visarionos & Omirou Streets
GR-106 72, Athens
Tel: +30.210.7297500
Fax: +30.210.7249528
E-mail: [email protected]
2.2.10 Bakanlıklar ve Adresleri
Tarım Bakanlığı
2 Aharnon Street
GR-101 76 Athens
Tel: +30.210. 2124000; 2124481; 2125585
Fax:+30.210.5240955
Savunma Bakanlığı
227 – 231 Messogeion Avenue, Athens
GR-155 61 Holargos, Athens
Tel: +30.210.6598515 - 6
Fax: +30.210.6544485
Maliye Bakanlığı
5-7 Nikis Street, Syntagma Square
GR-101 80 Athens
Tel: +30.210.3332000, 3375000
Fax: +30.210 3332499
Dışişleri Bakanlığı
1 Vassilissis Sofias Avenue
GR-106 71 Athens
Tel: +30.210.3684534; 3684537; 3684538
Fax:+30.210.3684061
Altyapı Ulaştırma ve Şebekeler Bakanlığı
Anastasiou 2 & Tsigante
GR-101 91 Papagou Athens
Tel: +30.210.6508000
Fax: +30.210.6508024
Atina Ticaret Müşavirliği
Kültür ve Turizm Bakanlığı
7 Kifissias Avenue
GR-115 23 Athens
Tel: +30.210.6496000
Fax:+30.210.6496601
Ekonomi, Rekabet ve Denizcilik Bakanlığı
Mesogeion 119
GR-101921 Athens
Tel: +30.210.6966969
Fax: +30.210.3803422
Çevre Enerji ve İklim Değişikliği Bakanlığı
17 Amaliados Street
GR-115 23 Ambelokipi, Athens
Tel: +30.213.1515000
Fax: +30.210 6447608
Sağlık ve Sosyal Dayanışma Bakanlığı
17 Aristotelous Street
GR-101 87 Athens
Tel: +30.210.5232821 - 9
Fax: +30.210.5231329
86
2.2.11 Yararlı Olabilecek Diğer Telefonlar
Ambulans
Acil Doktor
Polis- Acil Müdahale
Polis Daireleri
Atina Trafik Polisi
İtfaiye
OTE – Telefon Kurumu
Pire Liman İdaresi
SOS – Acil Yardım
Nöbetçi Hastane, Klinik
Doktor ve Eczaneler
Atina Ticaret Müşavirliği
: 166
: 1016
: 100
: 1033
: 0030 210 5230111
: 199
: 134
: 0030 210 4511310
: 175
: 1434
87
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
266
File Size
2 260 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content