close

Enter

Log in using OpenID

ÇED Raporu - Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

embedDownload
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 ERİŞİM NOLU KALKER OCAĞI
VE KIRMA-ELEME TESİSİ ÇED RAPORU
SİİRT İLİ, PERVARİ İLÇESİ, BEĞENDİK BELDESİ
ÇED
Nihai ÇED
Kabil Caddesi 1335. Sokak No: 20/10 Aşağıöveçler / ANKARA
Tel: 0312 481 33 73 (Pbx) Faks: 0312 481 45 85
[email protected]
ANKARA –2014
PROJE SAHİBİ
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM MAD. SAN. VE TİC.
A.Ş.
Ceyhun Atıf Kansu Caddesi No:106 Balgat –
:
Çankaya ANKARA
Adı
:
Adresi
Telefon Numarası
: 0312 583 40 00
Faks Numarası
: 0312 473 85 46
Projenin Adı
:
Proje için seçilen yerin açık adresi:
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme
Tesisi ÇED Raporu
: Siirt ili, Pervari İlçesi, Beğendik Beldesi içerisinde
Proje Bedeli
: 459120 TL
M49-a2 Paftası
Proje için seçilen yerin koordinatları,
zone
:
Koordinatlar bir sonraki sayfada verilmiştir.
Ruhsat Numarası
: 3173545 Erişim Nolu Ruhsat
Kırma-eleme tesisi için;
EK-I “Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak
Projeler Listesi” Madde 29 Madencilik projeleri;
ç) Kırma-eleme-yıkama tesisleri (1a ve 2a grup
madenler 400.000 ton/yıl ve üzeri)
Projenin ÇED Yönetmeliği kapsamındaki
:
yeri (sektörü, alt sektörü):
Kalker ocağı için;
EK-II “Seçme Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler
Listesi” Madde 55 Madencilik projeleri;
a) Madenlerin çıkarılması (Ek-1’de yer almayanlar),
RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞ
Adı
:
SELİN İnşaat Turizm Müşavirlik San. ve Tic. Ltd. Şti
Kabil Caddesi 1335. Sok. No:20/10
Aşağıöveçler / ANKARA
0 (312) 481 33 73 (Pbx) / 0 (312) 481 45 85
[email protected]
Adresi
:
Telefon Numarası
:
0 (312) 481 33 73 (Pbx)
Faks Numarası
:
0 (312) 481 45 85
E. Posta Adresi
:
[email protected]
Raporu hazırlayan kuruluşun yeterlik
belgesi no'su, tarihi,
:
05 / 30.01.2013
Raporun Sunum Tarihi
: 27/ 01/2014
Karar No ve Tarihi
:
…../…./2014
PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI
3173545 ERİŞİM NOLU SAHA
UTM ED-50 DOM_45 ZON_387
Nokta No
1
2
3
4
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
297016,00
297016,00
296016,00
100 ha
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4206184,00
4206184,00
4205184,00
4205184,00
ENLEM
BOYLAM
37,978826
37,979051
37,970045
37,969821
42,677398
42,688775
42,689058
42,677682
OCAK ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
296239,00
296589,00
296430,00
296016,00
2
238444 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4206184,00
4206184,00
4205958,00
4205517,00
4205851,00
ENLEM
BOYLAM
37,978826
37,978876
37,976920
37,972913
37,975827
42,677398
42,679935
42,683981
42,682297
42,677493
KIRMA ELEME TESİSİ
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
Alan
Cografi_WGS 84
DOĞU (Y)
KUZEY (X)
ENLEM
BOYLAM
296105,99
296245,79
296245,58
296104,54
2
18446,09 m
4205585,78
4205586,47
4205452,50
4205457,05
37,973459
37,973497
37,972290
37,972300
42,678592
42,680182
42,680218
42,678612
PASA DÖKÜM ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
296145,23
296144,02
296030,27
296016,00
2
13348,2 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4205760,86
4205642,35
4205595,46
4205599,13
4205610,32
ENLEM
BOYLAM
37,975016
37,973978
37,973555
37,973562
37,973660
42,677518
42,679022
42,679022
42,677727
42,677561
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296110,63
296245,04
296241,86
296195,30
296137,09
2
8740,5 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4205432,20
4205429,02
4205393,04
4205347,53
4205348,59
ENLEM
37,972077
37,972079
37,971754
37,971334
37,971330
BOYLAM
42,678688
42,680218
42,680192
42,679675
42,679013
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER ............................................................................................................................ i TABLOLAR DİZİNİ .................................................................................................................. iv ŞEKİLLER DİZİNİ .................................................................................................................... vi BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI .............................................................................. 8 1.1. Tanımı, hizmet amaçları, önem ve gerekliliği, projenin zamanlama tablosu .............. 8 BÖLÜM 2 : PROJE ALANI VE ETKİ ALANINA AİT MEVCUT DURUMUN BELİRLENMESİ
VE ÖZELLİKLERİ (***) ........................................................................................................... 12 2.1. Proje İçin Seçilen Yerin Konumu ................................................................................. 12 2.1.1. Proje yer seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan yerin,
Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan üzerinde, değil ise
mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte gösterimi, projenin
kapladığı alan ve koordinatları)........................................................................................... 18 2.1.2. Proje kapsamındaki ünitelerin konumu ..................................................................... 23 2.1.2.1. Ocak ................................................................................................................... 23 2.1.2.2. Kırma-Eleme Tesisi ............................................................................................ 24 2.1.2.3.Stok Alanı ............................................................................................................ 24 2.1.2.4. Bitkisel Toprak Depo Alanı ................................................................................. 24 2.1.2.5. Şantiye/İdari Bina ............................................................................................... 25 2.1.2.6. Nakliye güzergahı .............................................................................................. 25 2.1.2.7. Diğer................................................................................................................... 26 2.2. Proje Etki Alanın Belirlenmesi Ve Etki Alanındaki Mevcut Durum ............................... 27 2.3. Projenin Özellikleri ....................................................................................................... 30 2.3.1. Proje kapsamında kullanılacak üretim yöntemleri, üretim miktarları, iş akım şeması,
çalışacak personel sayısı,................................................................................................... 30 2.3.2. Üretimde kullanılacak makinelerin, araçların ve aletlerin miktar ve özellikleri, ......... 34 2.3.3. Üretim sırasında tehlikeli, toksik, parlayıcı ve patlayıcı maddeleri kullanım durumları,
taşınmaları ve depolanmaları ............................................................................................. 34 2.3.4. Proje kapsamındaki ulaştırma altyapısı planı (ulaştırma güzergahı, güzergah
yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut trafik
yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir, bakım ve
iyileştirme çalışmaları vb.) .................................................................................................. 36 Bölüm 3: Projenin Ekonomik ve Sosyal Boyutları: ................................................................ 38 3.1. Proje ve etki alanının mevcut ve planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri ..................... 38 3.1.1 Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler) .......... 38 3.1.2. Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı, hane
halkı yapısı) ........................................................................................................................ 41 3.1.3. Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar).......................................................... 43 3.1.4. İnsan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli faaliyetler .................................... 43 3.1.5. Gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus ......... 43 Hareketleri .......................................................................................................................... 43 3.1.6. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, sağlık, kültür hizmetleri) ....................... 44 3.1.7. Çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal
altyapı ihtiyaçları ................................................................................................................. 47 3.1.8.Projenin fayda-maliyet analizi .................................................................................... 47 3.1.9.Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri .......................................................................... 47 3.1.10. Projenin ekonomik ömrü ......................................................................................... 51 3.1.11 Zamanlama tablosu ................................................................................................. 51 3.2. Diğer hususlar.............................................................................................................. 52 Bölüm 4. Mevcut çevresel özellikler ve doğal kaynakların kullanımı (Bölgesel ve çalışma
alanı baz alınarak mevcut ve planlanan durum verilmelidir) .................................................. 55 4.1. Arazi kullanım ve mülkiyet durumu .............................................................................. 55 a) Tarım ve Hayvancılık .................................................................................................. 55 a.1 Arazinin ilgili mevzuata göre durumu ........................................................................ 55 i
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
a.2 Sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü ................................................................. 55 a.3. Ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları ................................................... 56 a.4 Hayvancılık türleri, adetleri ve beslenme alanları..................................................... 58 b) Orman Alanları ............................................................................................................ 58 b.1 Ağaç türleri ve miktarları veya kapladığı alan büyüklükleri ....................................... 58 b.2 Ocak yerinin işlendiği mescere haritası ve yorumu ................................................... 59 b.3 Sahanın yangın görüp görmediği .............................................................................. 60 c) Proje yerinde elden çıkarılacak alanın değerlendirilmesi ........................................... 60 c.1.Proje sırasında kesilecek ağaçların tür ve sayıları, orman yangınları ve alınacak
önlemler, ......................................................................................................................... 60 c.2. Elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, arazi kullanım kabiliyeti, .................. 61 c.3. Etkilenecek tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı...................... 61 c.4.Proje alanında kültür ve tabiat varlıkları durumu, ...................................................... 61 c.5 Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak önlemler
(arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) .......................................................... 61 4.2. Toprak Özellikleri ......................................................................................................... 63 a) Toprak yapısı ve arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması ................................................ 63 b) Yamaç Stabilitesi ........................................................................................................ 64 c) Erozyon ....................................................................................................................... 64 d) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında toprağa etkiler ve alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ........................................... 64 4.3. Jeolojik Özellikler ......................................................................................................... 65 a) Bölge Jeolojisi ............................................................................................................. 65 b) Çalışma Alanı Jeolojisi ................................................................................................ 65 c) Cevherleşme ............................................................................................................... 67 d) Depremsellik ............................................................................................................... 68 e)Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında jeolojik etkiler ve alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ........................................... 71 4.4 Hidrojeolojik Özellikler .................................................................................................. 72 a) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler ............................................................... 72 b) Yüzeysel su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri, ..................................................... 72 c) Yeraltı ve termal su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri (su seviyeleri, miktarları,
emniyetli çekim değerleri, kaynakların debileri, mevcut ve planlanan kullanımı), ........... 72 d) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrojeolojik etkiler ve
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ............................. 72 4.5. Hidrolojik Özellikler ...................................................................................................... 73 a) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri ................................................................... 73 b) Projenin göl, baraj, gölet, akarsu ve diğer sulak alanlara göre konumu ..................... 74 c) Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı (içme, kullanma, sulama
suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar), ................. 74 d) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrolojik etkiler ve alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ........................................... 76 4.6. Meteorolojik ve iklimsel özellikler ................................................................................. 79 a) Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve iklimsel özellikler .......................................... 79 b)Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler sırasında yerel ve bölgesel iklimde
oluşabilecek Meteorolojik ve iklimsel etkiler ile alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat,
işletme ve İşletme sonrası) ............................................................................................. 95 4.7. Flora-Fauna ................................................................................................................. 96 a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna ............................................................... 96 b) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında flora-fauna üzerine etkiler ve
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) ........................... 117 4.8. Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi kapsamında) .............................. 123 a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları ....................................................... 123 ii
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
b) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında Koruma Alanlarına etkiler ve
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ........................... 126 4.9. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri
Yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar,
7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Sınırlandırılmış Alanlar” v.b.) .......................... 126 a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı .................................................................................. 126 b)Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak önlemler
(arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ........................................................ 126 BÖLÜM 5. Proje kapsamındaki faaliyetlerin değerlendirilmesi (ilgili yönetmelikler kapsamında
ve kümülatif olarak gerekli değerlendirme yapılacaktır.) ...................................................... 127 5.1. Emisyon hesaplamaları (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası) ............... 127 5.2. Su Kullanımı ve bertarafı (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak
üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer kullanım
amaçlarına göre miktarları, kullanımı sonrası oluşacak atık suların miktarı ve bertarafı) . 156 5.3. Atıklar (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri,
miktarları, bertarafı) .......................................................................................................... 158 5.4. Gürültü kaynakları ve seviyeleri, ................................................................................ 163 5.5. Sağlık koruma bandı mesafesi, ................................................................................. 167 5.6. Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon planı .......................... 167 5.7. Risk analizi................................................................................................................. 170 a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı analizi ...................................................................... 170 b) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında risk durumlarında alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası) ......................................... 185 5.8. Diğer hususlar............................................................................................................ 188 Bölüm 6: Projenin Alternatifleri ............................................................................................. 189 (Bu bölümde teknoloji, alınacak önlemlerin alternatiflerinin karşılaştırılması yapılacak ve
tercih sıralaması belirtilecektir.) ............................................................................................ 189 Bölüm 7: İzleme Programı .................................................................................................... 190 7.1. Projenin inşaatı için önerilen izleme programı, projenin işletmesi ve işletme sonrası
için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı ....................................................... 190 7.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik Belgesi
alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri” başlığının 4. maddesinde yer alan hususların
gerçekleştirilmesi ile ilgili program. ................................................................................... 195 Bölüm 8: Halkın Katılımı ....................................................................................................... 196 (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği,
proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED Raporuna yansıtılması.).
............................................................................................................................................. 196 Bölüm 9:Sonuçlar: ................................................................................................................ 202 (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin
gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı
sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme) ........................................................ 202 NOTLAR ve KAYNAKLAR ................................................................................................... 208 iii
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TABLOLAR DİZİNİ
Tablo 1: Ocak alanı ve kırma eleme tesisi üretim miktarı ........................................................ 9 Tablo 2: Zamanlama Tablosu .................................................................................................. 9 Tablo 3 :Arazi kullanım durumu ............................................................................................. 20 Tablo 4 : Projenin kapladığı alan ve koordinatları ................................................................. 21 Tablo 5: Ruhsat Alanı ve Ocak Alanı Koordinatları ............................................................... 23 Tablo 6: Ruhsat Alanının ve ocak alanının en yakın yerleşim yerlerine mesafeleri .............. 23 Tablo 7: Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları ............................................................................ 24 Tablo 8: Kırma-Eleme Tesisi Alanına en yakın yerleşim yerlerine mesafesi ......................... 24 Tablo 9: Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve Pasa Döküm Alanının koordinatları ................. 24 Tablo 10: Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve Pasa Döküm Alanlarının En Yakın Yerleşim
Yerlerine Mesafeleri ............................................................................................................... 25 Tablo 11: Toz (PM10) Ölçüm Sonuçları ................................................................................ 27 Tablo 12: Arka Plan Ölçüm Sonuçları .................................................................................. 27 Tablo 13: Hesaplanan Değerler ve Kümülatif Etki ................................................................. 28 Tablo 14: Ocak alanı ve kırma eleme tesisi üretim miktarı .................................................... 31 Tablo 15: Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinde kullanılması planlanan ekipman listesi .... 34 Tablo 16:Yıllık, aylık, bir delikte ve bir patlatmada kullanılacak ANFO ve dinamit miktarları 35 Tablo 17: Siirt İli Hayvan Mevcudu ........................................................................................ 40 Tablo 18:Siirt İli Ekonomik Veriler.......................................................................................... 40 Tablo 19: Siirt İli İstihdam Durumu ........................................................................................ 40 Tablo 20: Siirt İli, Pervari İlçesi ve Beğendik Beldesi Nüfus miktarları .................................. 41 Tablo 21: Dicle Bölgesi Sağlık Sektörü Gelişmişliği .............................................................. 43 Tablo 22: Siirt İli Eğitim Durumu ............................................................................................ 44 Tablo 23: Pervari İlçesi Okullaşma Oranı .............................................................................. 45 Tablo 24: Halk Eğitim Merkezi Kursları ................................................................................. 46 Tablo 25 : Yerleşim birimlerinin proje alanına olan yaklaşık mesafe ve yönleri .................... 47 Tablo 26: Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve Pasa Döküm Alanının En Yakın Yerleşim
Yerlerine Mesafeleri ............................................................................................................... 49 Tablo 27: Zamanlama Tablosu .............................................................................................. 51 Tablo 28 : Arazi kullanım durumu ......................................................................................... 55 Tablo 29: Siirt İli Toplam Ekilen Tarla Alanı........................................................................... 56 Tablo 30: Siirt İli Ürün Desenleri ve Türkiye’deki Yeri ........................................................... 57 Tablo 31: Siirt İlinde Üretilen Başlıca Tarım Ürünleri ve Sebzelerin Ekiliş Alanlarının Dağılımı
(2010) ..................................................................................................................................... 57 Tablo 32: Siirt İli Hayvancılık Potansiyeli ............................................................................... 58 Tablo 33: Proje alanında yer alan ağaç türleri, miktarları ...................................................... 59 Tablo 34: Proje alanının yer aldığı bölme no.ları, meşcere tipleri, kapalılıkları ve alanları .... 59 Tablo 35: Meşcere haritasına göre arazi kullanım durumu ................................................... 60 Tablo 36: Proje alanında yer alan ağaç türleri, miktarları ...................................................... 60 Tablo 37: Yüzeysel su kaynaklarının konumları ve mesafeleri .............................................. 74 Tablo 38: Basınç Değerleri .................................................................................................... 79 Tablo 39: Nem Değerleri........................................................................................................ 80 Tablo 40: Sıcaklık Değerleri .................................................................................................. 81 Tablo 41 :Yağış Değerleri ...................................................................................................... 82 Tablo 42 : Sayılı Günler Değerleri ......................................................................................... 83 Tablo 43 : Buharlaşma Değerleri ........................................................................................... 84 Tablo 44 : Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ................................................... 85 Tablo 45 : Yönlerine Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı ................................ 86 Tablo 46 : Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı.................................................................. 91 Tablo 47 : Kuvvetli Rüzgarlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı ........................................... 92 Tablo 48 : Ortalama Rüzgar Hızı ........................................................................................... 92 Tablo 49: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü ........................................................................... 93 iv
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 50: 19760-2012 Yılı Yönlere Göre Rüzgar Esme Sayıları ........................................... 94 Tablo 51: Kalker Ocağı Ve Kırma-Eleme Tesisi Proje Alanı Ve Yakın Çevresi Floristik Listesi
............................................................................................................................................. 100 Tablo 52: Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Proje Alanı Sürüngen Türleri (Reptilia) ve
Koruma Statüleri................................................................................................................... 111 Tablo 53 : Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Proje Alanı ve yakın Çevrede Görülebilen
Kuş Türleri (Aves), ve Koruma ............................................................................................. 112 Tablo 54:Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Proje Alanı ve Yakın Çevrede Yaşayan
Memeli Hayvan Türleri ......................................................................................................... 115 Tablo 55: Toz emisyon değerleri ......................................................................................... 131 Tablo 56: Grafik Çiziminde Kullanılan Zaman Aralıkları ...................................................... 133 Tablo 57: Kararlılık Sınıflarına Göre Frekans Dağılım Tablosu ........................................... 134 Tablo 58: Rüzgar Hızlarına Göre Frekans Dağılım Tablosu ............................................... 134 Tablo 59: Günlük En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyonu Değerleri (µg/m3)...................... 140 Tablo 60: Yıllık En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyon Değeri (µg/m3) ............................... 142 Tablo 61: Aylık En Yüksek Çöken Toz Emisyon Değeri (mg/m2/saat) ................................ 144 Tablo 62: Yıllık En Yüksek Çöken Toz Emisyon Değeri (mg/m2/saat) ................................ 146 Tablo 63: Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım
Tablosu................................................................................................................................. 148 Tablo 64 : Modelleme Sonucunda Elde Edilen Değerlerin Sınır Değerler ile Karşılaştırılması
............................................................................................................................................. 149 Tablo 65: ÇED Başvuru Dosyasında sunulan proje kapsamında oluşacak toz emisyon
değerleri ............................................................................................................................... 153 Tablo 66: Toz Modellemesi Sonuçları Karşılaştırılması ...................................................... 155 Tablo 67: Kullanma suyu miktarları ..................................................................................... 157 Tablo 68 : Merkezi atık depo alanında depolanacak malzemeler ve bertaraf yöntemleri .... 162 Tablo 69 : Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 39,8 kg)........................................ 164 Tablo 70: ÇGDYY, EK-VII: Tablo –6: Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama
Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım Alanının
Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri ........................ 165 Tablo 71: Bina Temeli Titreşim hızı (V0) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland,1981) ......................................................................... 165 Tablo 72 : Hizmet Araçları tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu ........................ 174 Tablo 73 : Taşıma Kamyonları tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu .................. 176 Tablo 74 : İdari ve Sosyal Tesislerin (Büro, Mutfak-Yemekhane, Yatakhaneler) tehlike
tanımlama ve ........................................................................................................................ 178 Tablo 75 : Kırma-Eleme Tesisi tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu ................. 179 Tablo 76 : Ekskavatör tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu ............................... 180 Tablo 77 : Loder tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu ........................................ 182 Tablo 78 : Patlatma Çalışması tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu .................. 184 Tablo 79 :Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi İzleme Programı ....................................... 194 v
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
ŞEKİLLER DİZİNİ
Şekil 1: ÇED Başvuru Dosyasında Belirtilen Proje Alanına Ait Kroki .................................... 10 Şekil 2 :Yer Bulduru Haritası ................................................................................................. 13 Şekil 3:Proje Alanını Gösterir İl / İlçe Yerleşimleri ................................................................. 14 Şekil 4 : Proje alanı uydu görüntüsü ...................................................................................... 15 Şekil 5 : Proje alanındaki yerleşim yerlerini gösterir harita .................................................... 16 Şekil 6: Proje alanına ait 3 boyutlu görüntüler ...................................................................... 17 Şekil 7: Proje alanına ait 3 boyutlu görüntüler ...................................................................... 17 Şekil 8: Proje alanına ait 3 boyutlu görüntüler ....................................................................... 18 Şekil 9: Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında
gösterimi ................................................................................................................................. 22 Şekil 10: Nakliye Güzergahını Gösterir Harita ....................................................................... 26 Şekil 11: Ocak alanında üretimde Oluşturulacak Basamak Kesiti ......................................... 31 Şekil 12:Kalker Ocağı İş Akış Şeması ................................................................................... 33 Şekil 13:Kırma Eleme Tesisi Ünitesi İş Akım Şeması ........................................................... 33 Şekil 14 :Bölgedeki Trafik Hacmini Gösterir Harita (T.C.K) ................................................... 37 Şekil 15: Siirt İli Arazi Kullanım Grafiği (Kaynak: Siirt İl Tarım Müdürlüğü, 2010) ................. 39 Şekil 16: Pervari Nüfusunun Yaş Ortalamasına Göre Dağılımı (Kaynak: TÜİK ADNKS) ...... 42 Şekil 17: Siirt İli Göç Durumu Kaynak: TÜİK ADNKS ........................................................... 42 Şekil 18: Siirt İli Okuma Yazma Durumu Kaynak: TÜİK ADNKS 2011 .................................. 44 Şekil 19: Siirt İli Eğitim Durumu Kaynak: TÜİK ADNKS 2011 ................................................ 45 Şekil 20 : Proje alanındaki yerleşim yerlerini gösterir harita .................................................. 50 Şekil 21: Siirt İli Sulu ve Kuru Tarım Arazi Dağılımı Kaynak:Tarım Sektörü Raporu 2010,
Dicle Kalkınma Ajansı ............................................................................................................ 56 Şekil 22: Siirt İli Tarımsal Üretimin Dicle Bölgesi ve Türkiye’deki Yeri Kaynak:Tarım Sektörü
Raporu 2010, Dicle................................................................................................................. 56 Şekil 23: Siirt İli Ürün Desenleri Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010 .......................... 57 Şekil 24: Siirt İli Hayvancılık Potansiyeli Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010 ............. 58 Şekil 25: Çalışma alanına ait jeoloji haritası .......................................................................... 67 Şekil 26: Proje alanını gösterir deprem haritası..................................................................... 69 Şekil 27 : Proje alanını gösterir Diri Fay haritası ................................................................... 70 Şekil 28: Botan çayı üzerinde planlanan barajları gösterir kroki ............................................ 75 Şekil 29. Beğendik Beldesi su depolarını ve cazibeli isale hattı güzergahını gösterir kroki ... 78 Şekil 30: Basınç Değerleri Grafiği.......................................................................................... 80 Şekil 31: Nem Değerleri Grafiği ............................................................................................. 80 Şekil 32: Sıcaklık Değerleri Grafiği ........................................................................................ 81 Şekil 33: Yağış Değerleri Grafiği ........................................................................................... 82 Şekil 34 :Sayılı Günler Değerleri Grafiği ................................................................................ 83 Şekil 35 : Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Grafiği.............................................................. 84 Şekil 36 :Buharlaşma Değerleri Grafiği ................................................................................. 85 Şekil 37 : Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ..................................................... 86 Şekil 38 : Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı ................................. 87 Şekil 39 : Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramı ........................................ 87 Şekil 40 : Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı ............................... 88 Şekil 41 : Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramı ......................................... 88 Şekil 42 : Esme Sayılarına Göre Ocak Ayı Rüzgar Diyagramı .............................................. 89 Şekil 43 : Esme Sayılarına Göre Şubat Ayı Rüzgar Diyagramı ............................................. 89 Şekil 44 : Esme Sayılarına Göre Mart Ayı Rüzgar Diyagramı ............................................... 89 Şekil 45 : Esme Sayılarına Göre Nisan Ayı Rüzgar Diyagramı ............................................. 89 Şekil 46 : Esme Sayılarına Göre Mayıs Ayı Rüzgar Diyagramı ............................................. 89 Şekil 47 : Esme Sayılarına Göre Haziran Ayı Rüzgar Diyagramı .......................................... 89 Şekil 48 : Esme Sayılarına Göre Temmuz Ayı Rüzgar Diyagramı ........................................ 90 vi
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 49 : Esme Sayılarına Göre Ağustos Ayı Rüzgar Diyagramı ......................................... 90 Şekil 50 : Esme Sayılarına Göre Eylül Ayı Rüzgar Diyagramı .............................................. 90 Şekil 51 : Esme Sayılarına Göre Ekim Ayı Rüzgar Diyagramı .............................................. 90 Şekil 52 : Esme Sayılarına Göre Kasım Ayı Rüzgar Diyagramı ............................................ 90 Şekil 53 : Esme Sayılarına Göre Aralık Ayı Rüzgar Diyagramı ............................................. 90 Şekil 54 : Yönlere Göre Rüzgar Hızı Yıllık Rüzgar diyagramı ............................................... 91 Şekil 55 : Kuvvetli Rüzgarlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı Grafiği ................................. 92 Şekil 56 : Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği ................................................................................ 93 Şekil 57: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği ............................................................................... 94 Şekil 58: 1960-2012 Yılı Esme Sayıları Dağılımı................................................................... 95 Şekil 59: Proje alanından görünüm ....................................................................................... 99 Şekil 60: Proje alanından görünüm ...................................................................................... 99 Şekil 61 : Korunan Alanları Gösterir Harita (http://geodata.cob.gov.tr/geodata/index.aspx)124 Şekil 62: Proje alanının ava yasaklanan sahalara göre konumu (Kaynak:Doğa Koruma ve
Milli Parklar Genel Müdürlüğü- www.milliparklar.gov.tr) ....................................................... 125 Şekil 63: Kararlılık Sınıfına Göre Esen Yönde Rüzgar Gülü ............................................... 135 Şekil 64: Kararlılık Sınıfına Göre Savuran Yönde Rüzgar Gülü .......................................... 136 Şekil 65: Rüzgar Hızına Göre Esen Yönde Rüzgar Gülü .................................................... 137 Şekil 66: Rüzgar Hızına Göre Savuran Yönde Rüzgar Gülü ............................................... 138 Şekil 67: Kararlılık ve Sınıflarının Yıllık Frekans Dağılımı ................................................... 139 Şekil 68 :Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Günlük Havada Asılı Toz Konsantrasyon
Dağılımı ................................................................................................................................ 141 Şekil 69: Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Yıllık Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı
............................................................................................................................................. 143 Şekil 70 :Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Aylık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı .... 145 Şekil 71 :Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Yıllık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı .... 147 Şekil 72: Proje alanından görünüm ..................................................................................... 151 Şekil 73 :Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı ....................................................... 165 Şekil 74 : Ocak Alanının (ER: 3173545 nolu ruhsatlı alan) son durumunu gösterir kroki .... 168 Şekil 75 : Ocak Alanının (ER: 3173545 nolu ruhsatlı alan) son durumunu gösterir kesitler 169 Şekil 76 : Projeyi Tanıtıcı Broşür ......................................................................................... 199 Şekil 77 : Halkın Katılımı Toplantısı Gazete İlanları (Ulusal) ............................................... 200 Şekil 78 :Halkın Katılımı Toplantısı Gazete İlanları (Yerel) ................................................. 200 Şekil 79 : Halkın Katılımı Toplantısına ait fotoğraflar........................................................... 201 vii
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI
1.1. Tanımı, hizmet amaçları, önem ve gerekliliği, projenin zamanlama tablosu
Proje kapsamında, Pervari Elektrik Üretim Mad. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Siirt ili,
Pervari İlçesi, Beğendik Beldesi sınırları içerisinde 1/25.000 ölçekli M49-a2 paftasında,
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında patlatmalı
açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen kalker cevherinin ruhsatlı saha
içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesisinde işlenmesi planlanmaktadır (Bkz.
Şekil-1).
Öngörülen yatırımın gerçekleşmesiyle, rezervi tespit edilmiş, işletilebilir doğal
kaynak işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında hammadde
ihtiyacının karşılanması amacına hizmet edecektir.
03.09.2012 tarih ve 12-475 sayılı yazımız ekinde sunulan ÇED Başvuru Dosyasında
proje kapsamında; 3277536 erişim nolu 25 hektarlık ruhsatlı sahanın 25 hektarlık
kısmında (Poligon-1), 3173543 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 9,66 hektarlık
kısmında (Poligon-2), 3173544 erişim nolu 100 hektarlık sahanın 23,99 hektarlık kısmında
(Poligon-3) ve 3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık
kısmında (Poligon-4) patlatmalı açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen
kalker cevherinin ruhsatlı sahalar içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesislerinde
işleneceği belirtilmiştir (Bkz. Şekil-1). Ancak 04.10.2012 tarihinde yapılan ÇED Sürecine
Halkın Katılımı Toplantısında ve 09.10.2012 tarihinde yapılan Kapsam ve Özel Format
Belirleme Toplantısında hem yöre halkının hem de komisyon üyesi kurumların belirttiği
hususlar dikkate alınarak, proje kapsamında çevresel etkileri minimuma indirmek
amacıyla ÇED Başvurusu yapılan 3 poligon, 2 adet kırma eleme tesisi ve 2 pasa döküm
alanı proje kapsamından çıkarılarak projenin toplam üretim kapasitesinde değişiklik
yapılmıştır. Bu bağlamda;
 ÇED Başvuru dosyasında üretim yapılacağı belirtilmiş; 3277536,
3173543 ve 3173544 erişim nolu ruhsat sahaları proje kapsamından çıkarılmış
olup bu ruhsatlı alanlarda kalker üretimi yapılmayacaktır. Kalker üretimi sadece
ÇED Başvuru Dosyasında Poligon 4 olarak belirtilmiş olan 3173545 erişim nolu
100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında yapılacaktır.
 Kırma eleme tesisi-1 ve Kırma eleme tesisi-2 alanı proje kapsamından
çıkarılmıştır. Kırma Eleme Tesisi-3 Alanı ÇED başvuru dosyasında belirtildiği
şekilde kullanılacak olup bu rapor kapsamında ismi Kırma Eleme Tesisi Alanı
olarak revize edilmiştir. (ÇED Başvuru dosyasında belirtilen 3 adet kırma eleme
tesisi alanından 2 tanesi proje kapsamından çıkarılmıştır.)
 Pasa Döküm Alanı-1 ve Pasa Döküm Alanı-2 proje kapsamından
çıkarılmıştır. Pasa Döküm Alanı-3 3173445 erişim nolu ruhsat sahası içerisinde
kalacak şekilde alanı küçültülmüş olup bu rapor kapsamında ismi Pasa Döküm
Alanı olarak revize edilmiştir. (ÇED Başvuru dosyasında belirtilen 3 adet pasa
döküm alanından 2 tanesi proje kapsamından çıkarılmıştır.)
Raporun hazırlanması sırasında proje alanı ve çevresinde; floristik ve faunistik
özellikler ile bölgenin mevcut çevresel özelliklerinin belirlenmesi amacıyla arazi çalışmaları
yapılmış, yerel idarelerden bilgiler alınmış ve işletme alanı ile ilgili haritalar çıkartılmıştır.
Proje hakkında da Pervari Elektrik Üretim Mad. San. ve Tic. A.Ş.’den bilgi ve belgeler
alınmıştır. Tüm bu çalışmalar ile rapordaki hesaplamalar için yararlanılan literatür
kaynakları ve ilgili mevzuatlar ışığında projenin özelliklerini, yerini, çevreye olası etkilerini
ve öngörülen önlemleri ortaya koymak ve projeyi boyutları ile tanıtmak amacıyla, Çevre ve
8
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şehircilik Bakanlığı’nın 22.10.2012 tarih ve 17874 sayılı yazısı ile verilen özel format
kapsamında iş bu Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlanmıştır.
Söz konusu proje; 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği” uyarınca Kırma-Eleme
Tesisi EK-I Madde 29-ç bendi uyarınca “Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak
Projeler” listesinde, kalker ocağı ise EK-II Madde 55-a bendi uyarınca “Seçme-Eleme
Kriterleri Uygulanacak Projeler” listesinde yer almaktadır.
Proje sahası ve çevresinde; sahanın floristik ve faunistik özellikleri, jeolojik
özellikleri, bölgenin mevcut çevresel özelliklerinin belirlenmesi amacıyla arazi çalışmaları
yapılmış ve bu konuda Siirt Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne yazılı bildirimde
bulunulmuştur (Bkz. Ek 11).
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında kalker
üretimi yapılacaktır. 3173545 erişim nolu ruhsat sahası içinde 18446 m2’lik alanda Kırma
Eleme Tesisi alanı yer almaktadır (Bkz. Şekil-2). Ayrıca proje kapsamında; 8740,5 m2’lik
alanın Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve 13348,2 m2’lik alanın Pasa Döküm Alanı olarak
kullanılması planlanmaktadır (Bkz. Şekil-1).
Pervari Barajı ve HES projesi için Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından
31.05.2012 tarih ve 4948-32466 sayılı yazı ile “ÇED Olumlu Belgesi” (Bkz. Ek.10.)
verilmiştir.
Projenin ömrü yaklaşık olarak 5 yıldır. Proje kapsamında yılda 360 gün, günde 16
saat, 2 vardiya şeklinde çalışılması planlanmıştır. Ocak alanında kalker üretimi yapılması
planlanmaktadır. Ocak alanının ve kırma eleme tesisinin kapasitesi Tablo 1’de verilmiştir.
Tablo 1: Ocak alanı ve kırma eleme tesisi üretim miktarı
Çalışma Alanı
Ocak Alanı
Kırma-eleme tesisi
(*)
(**)
(*)Saatlik Üretim
Kapasitesi
(m3/saat)
(**)Saatlik
Üretim
Kapasitesi
(ton/saat)
Üretim miktarı
(m3/yıl)
Üretim
miktarı
(ton/yıl)
143,33
143,33
315,33
315,33
825581
825581
1816301
1816301
: Ocak sahaları yılda 360 gün, günde 16 saat çift vardiya şeklinde çalışacaktır.
3
: Malzeme yoğunluğu ortalama : 2,2 ton/m
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak çalışma alanlarının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve üretim
safhaları eş zamanlı yürütülecektir. Projenin zamanlama tablosu aşağıda sunulmuştur.
Tablo 2: Zamanlama Tablosu
AÇIKLAMA
ÇED Süreci
Mevzuat Kapsamında Gerekli İzinlerin Alınması
Kırma – Eleme Tesisinin Montajı
Yol Çalışmaları
Üretim Çalışmaları
YIL
2012
2013
2014
2014
2014
2014
2014
20152019
2020
9
Aylar
1
2
3 4
5
6
7
8
9
10
11
12
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 1: ÇED Başvuru Dosyasında Belirtilen Proje Alanına Ait Kroki
10
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 2: Revize Edilerek Bu ÇED Raporu Kapsamında İncelenen Yeni Proje Alanına Ait Kroki
11
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
BÖLÜM 2: PROJE ALANI VE ETKİ
BELİRLENMESİ VE ÖZELLİKLERİ (***)
ALANINA
AİT
MEVCUT
DURUMUN
(Proje yeri ve etki alanının mevcut durumu ve planlanan durumu ile ilgili olarak çevresel özelliklerin belirtilmesi)
2.1. Proje İçin Seçilen Yerin Konumu
Proje kapsamında, Pervari Elektrik Üretim Mad. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Siirt
ili, Pervari İlçesi, Beğendik Beldesi sınırları içerisinde 1/25.000 ölçekli M49-a2 paftasında,
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında patlatmalı
açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen kalker cevherinin ruhsatlı saha
içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesisinde işlenmesi planlanmaktadır.
Projede alanı ve ilgili ünitelerin gösterildiği;
1/25.000 ölçekli Topoğrafik Harita Ek-1’de
1/25.000 ölçekli Arazi Kullanım Haritası EK-2’de,
1/25.000 ölçekli Meşcere Haritası EK-3’de,
1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı EK-4’de,
1/25.000 ölçekli Jeoloji Haritası ve Jeolojik Kesitler EK-5’de,
 1/25.000 ölçekli Uydu Görüntüsü EK-6’da,
 Proje Alanına Ait Fotoğraflar Ek-7’de verilmiştir.





Söz konusu proje alanına ait fotoğraflar rapor ekinde (Bkz. Ek 7) sunulmuş olup,
proje alanına ait yer bulduru haritası Şekil 3’de, uydu görüntüsü Şekil 5’de ve proje
alanındaki yerleşim yerlerini gösterir harita ise Şekil 6’de verilmiştir.
Proje alanındaki yapımı planlanan tesisler ve yollar vb. kullanımlar üç boyutlu uydu
görüntüleri ile Şekil 7, Şekil 8 ve Şekil 9’da verilmiştir.
12
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 3 :Yer Bulduru Haritası
13
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 4:Proje Alanını Gösterir İl / İlçe Yerleşimleri
14
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 5 : Proje alanı uydu görüntüsü
15
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 6 : Proje alanındaki yerleşim yerlerini gösterir harita
16
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 7: Proje alanına ait 3 boyutlu görüntüler
Şekil 8: Proje alanına ait 3 boyutlu görüntüler
17
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 9: Proje alanına ait 3 boyutlu görüntüler
2.1.1. Proje yer seçimi (İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış
olan yerin, Onanlı Çevre Düzeni Planı veya İmar Planı sınırları içinde ise bu alan
üzerinde, değil ise mevcut arazi kullanım haritası üzerinde koordinatları ile birlikte
gösterimi, projenin kapladığı alan ve koordinatları)
Proje alanı; Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Planı içerisinde kalmaktadır. Proje alanının gösterildiği çevre düzeni
planı rapor ekinde (Bkz. Ek-4) sunulmuştur.
Proje alanı sınırlarını içerisine alan 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/5000
ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı bulunmamaktadır.
Beğendik Beldesi gelişim yönü ile ilgili olarak Beğendik Belde Belediyesi’nden
alınan görüş yazısı rapor ekinde (Bkz. Ek-12) sunulmuştur.
Proje alanı ve yakın çevresinde yer alan ulaşım yollarını, yerleşim yerlerini akar
dereleri, kuru dereleri ve güncel arazi kullanım durumunu gösterir 1/25.000 ölçekli harita
rapor ekinde (Bkz. Ek-2) sunulmuştur.
Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre
Düzeni Planına göre proje alanı kayalık taşlık alan ve kumul alan, doğal ve ağaçlık
karakteri koruncak alan, jeolojik sakıncalı alan ve orman alanı üzerinde (Bkz. Ek-4)
kalmaktadır.
Proje kapsamında Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Planı kararlarına uyulacaktır. Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari
Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Hükümleri’nin proje ile alakalı
maddeleri aşağıda verilmiştir:
18
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
“8.3.30. MADEN İŞLETME TESİSLERİ, GEÇİCİ TESİSLER, MADEN SAHALARI
VE OCAKLAR
8.3.30.1. Madencilik faaliyetlerinde Maden Kanunu ve buna bağlı yönetmelik
hükümlerine uyulur.
8.3.30.2. Maden ruhsatlı sahalarda, ihtiyaç duyulan geçici tesisler ilgili kurum ve
kuruluşlardan izin almak kaydı ile yapılabilir. Bu tesisler için Maden İşleri Genel
Müdürlüğü’nden geçici tesis olduğuna dair belge alınması zorunludur
8.3.30.3. Geçici tesislerin kullanımı maden ruhsatının veya maden rezervinin
işletme süresi ile sınırlıdır. Geçici tesisler kullanım süresinin bitmesi durumunda kaldırılır.
8.3.30.4. Maden işletme ruhsatı alınan alanlar, bu Çevre Düzeni Planının veri
tabanına işlenmek üzere, Maden İşleri Genel Müdürlüğünce, 1/25.000 ölçekli, koordinatlı
haritalara işlenerek, sayısal olarak Bakanlığa gönderilir.
8.3.30.5. Madencilik faaliyet sahalarında ÇED Yönetmeliği ve diğer mevzuat
hükümlerine uyulacaktır.
8.3.30.6. Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler kapsamına giren maden üretim
faaliyetleri ve bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesislerin etrafında mülkiyet
sınırlarında sağlık koruma bandı bırakılması zorunludur. Sağlık koruma bandı içerisinde
yapılaşmaya izin verilmez. ÇED raporu düzenlenmesi gereken tesislerde, ÇED
raporunda belirlenen mesafeler esas alınır.
8.3.30.7. Geçici tesis niteliğinde olmayan ve ÇED yönetmeliği kapsamında kalan
maden sanayileri, öncelikle bu planda yer alan sanayi alanlarına yönlendirilecektir. Ancak
işletme izni alınan maden sahalarında çıkarılan madenlerin işlenmesi amacıyla, gerek
duyulacak sanayi tesislerinin zorunlu olarak maden sahası içinde yer almasının gerektiği
durumlarda bu kullanımlar ilgili kurum, kuruluş, görüşleri doğrultusunda Bakanlığın uygun
görmesi halinde gerekli izin ve onaylar tamamlanarak maden sahası içinde yapılabilir.
8.3.30.8. Madencilik faaliyetlerinde çevreye zarar verilmemesi için her türlü önlem
tesis sahiplerince alınacaktır.
8.3.30.9. İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının uzun mesafeli koruma alanının
yatay olarak ilk 3 km. genişliğindeki bölümünde; galeri yöntemi patlatmalar, kimyasal ve
metalurjik zenginleştirme işlemleri yapılamaz.
8.3.30.10. İçme ve kullanma suyu kaynaklarının uzun mesafeli koruma
kuşaklarında yapılacak madencilik faaliyetleri sırasında içme suyunun kirletilmemesi
esastır
8.3.30.11. Madenlerin çıkarılmasına, sağlık açısından sakınca bulunmaması,
mevcut su kalitesini bozmayacak şekilde çıkartılması, faaliyet sonunda arazinin doğaya
geri kazandırılarak terk edilmesinin taahhüt altına alınması, koşullarıyla izin verilebilir.
8.3.30.12. Bu alandaki faaliyetlerden oluşan atık suların; Su Kirliliği Kontrol
Yönetmeliği'ndeki ilgili sektörün alıcı ortama deşarj standartlarını sağlayarak havza dışına
çıkartılması, ya da geri dönüşümlü olarak kullanılması zorunludur.
8.3.30.13. Uzun mesafeli koruma kuşaklarının ikinci bölümünde, ilk 3 km.lik
bölümünün bittiği yerden başlayarak su toplama havzasının sınırına kadar olan alandaki
faaliyetlere, oluşan atık suların Su Kirliği Yönetmeliği'ndeki Tablo-5'ten Tablo-21'e kadar
olan deşarj standartlarını sağlayarak havza dışına çıkarılması veya geri dönüşümlü
olarak kullanılması şartıyla izin verilebilir.
8.3.30.14. Maden ruhsatının süresinin veya rezervin bitmesi halinde işletme
sahasının "çevre ile uyumlu hale getirilmesini" içeren projenin ilgili idareye sunulması ve
ilgili idareye yazılı taahhütte bulunulması zorunludur
8.3.30.15. Maden ruhsatının süresinin veya rezervin bitmesi halinde işletme
sahasının "çevre ile uyumlu hale getirilmesini" içeren projenin ilgili idareye sunulması ve
ilgili idareye yazılı taahhütte bulunulması zorunludur.
8.3.30.16. Birinci sınıf gayri sıhhi müesseseler kapsamına giren maden üretim
faaliyetleri ve veya bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan tesislerin etrafında
mülkiyet sınırlarında sağlık koruma bandı bırakılması zorunludur. Sağlık koruma bandı
içerisinde mesken veya insan istikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez
19
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
8.3.30.17. İçme ve kullanma suyu rezervuarlarının koruma alanlarında bulunan
derelerden, kum ve çakıl çıkartılması amacıyla kum ocağı açılmasına izin verilmez.
8.3.30.18. Bu planın onayından önce, tesis kullanıcılarına ulaşılamayan ve faaliyeti
sona ermiş / terk edilmiş kum-çakıl / taş / maden ocakları, iyileştirme projesi; Valilik
denetiminde ilgili idareye yaptırılır, uygulama Valilikçe denetlenerek sonuçlandırılır.
8.3.30.19. Maden alanları işletmede oldukları sürece maden saha sınır içerisinde
sınırdan itibaren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü
tarafından madenin büyüklüğüne göre belirlenecek genişlikte yörenin yapısına uygun
çevresinde bulunan türlerle ağaçlandırma yapılması zorunludur.”
Proje kapsamında Maden Mevzuatında yer alan tüm hükümlere uyulacaktır. Meri
Mevzuat ‘a göre gerekli tüm izinler alınacaktır.
Ocak alanı orman arazisi olduğu için Orman Genel Müdürlüğü’nün görüşü
doğrultusunda madencilik faaliyeti nedeniyle bozulan araziye kullanım sonrası senaryolar
geliştirilecektir.
Arazi kullanım haritasına göre ise proje alanı; fundalık ve mera vasfında olup, arazi
kullanım sınıfı VI. Sınıf ve VII sınıf arazi niteliğindedir (Bkz. Ek-2).
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü’nün görüş yazısında proje alanının tamamının
orman alanı olduğu belirtilmiştir (Bkz. Ek.15). Orman alanları için kamulaştırma söz
konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince
izin alınacaktır. Ancak proje alanında tarım alanı ve mera alanı çıkması durumunda 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu ve 4342 sayılı Mera Kanunu gereğince
gerekli izinler alınacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunması için 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanunu” bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair yönetmelik ve 35/1 nolu Su
Ürünleri Sirküleri hükümlerine uyulacaktır.
Tablo 3 :Arazi kullanım durumu
TESİSLER
Ocak Alanı
Kırma-Eleme
Tesisi Alanı
Pasa Depolama
Alanı
Bitkisel Toprak
Depolama Alanı
MARDİN-BATMAN-SİİRT-ŞIRNAKHAKKARİ PLANLAMA BÖLGESİ
1/100000 ÇEVRE DÜZENİ
PLANINA GÖRE
Kayalık taşlık alan ve kumul
alan+doğal ve ağaçlık karakteri
koruncak alan+orman alanı
Orman alanı+ Doğal ve ağaçlık
karakteri korunacak alan+jeolojik
sakıncalı alan
ARAZİ KULLANIM
HARİTASINA GÖRE
MEŞCERE HARİTASINA
GÖRE
Mera
Kayalık, Taşlık, Bozuk
Baltalık, Orman Toprağı
Fundalık + Mera
Bozuk baltalık, Orman toprağı
Doğal ve ağaçlık karakteri
korunacak alan
Fundalık + Mera
Bozuk baltalık
Orman alanı+jeolojik sakıncalı alan
Fundalık
Bozuk baltalık, Orman toprağı
20
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje kapsamında kalker ocağına ve diğer planlanan tesislere ait 6 derecelik
koordinatlar Tablo 4’de verilmiştir.
Tablo 4 : Projenin kapladığı alan ve koordinatları
3173545 ERİŞİM NOLU SAHA
UTM ED-50 DOM_45 ZON_387
Nokta No
1
2
3
4
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
297016,00
297016,00
296016,00
100 ha
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4206184,00
4206184,00
4205184,00
4205184,00
ENLEM
BOYLAM
37,978826
37,979051
37,970045
37,969821
42,677398
42,688775
42,689058
42,677682
OCAK ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
296239,00
296589,00
296430,00
296016,00
2
238444 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4206184,00
4206184,00
4205958,00
4205517,00
4205851,00
ENLEM
BOYLAM
37,978826
37,978876
37,976920
37,972913
37,975827
42,677398
42,679935
42,683981
42,682297
42,677493
KIRMA ELEME TESİSİ
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
Alan
Cografi_WGS 84
DOĞU (Y)
KUZEY (X)
ENLEM
BOYLAM
296105,99
296245,79
296245,58
296104,54
2
18446,09 m
4205585,78
4205586,47
4205452,50
4205457,05
37,973459
37,973497
37,972290
37,972300
42,678592
42,680182
42,680218
42,678612
PASA DÖKÜM ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
296145,23
296144,02
296030,27
296016,00
2
13348,2 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4205760,86
4205642,35
4205595,46
4205599,13
4205610,32
ENLEM
BOYLAM
37,975016
37,973978
37,973555
37,973562
37,973660
42,677518
42,679022
42,679022
42,677727
42,677561
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296110,63
296245,04
296241,86
296195,30
296137,09
2
8740,5 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4205432,20
4205429,02
4205393,04
4205347,53
4205348,59
21
ENLEM
37,972077
37,972079
37,971754
37,971334
37,971330
BOYLAM
42,678688
42,680218
42,680192
42,679675
42,679013
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 10: Proje Alanının Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında gösterimi
22
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2.1.2. Proje kapsamındaki ünitelerin konumu
2.1.2.1. Ocak
Proje kapsamında, Pervari Elektrik Üretim Mad. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Siirt ili,
Pervari İlçesi, Beğendik Beldesi sınırları içerisinde 1/25.000 ölçekli M49-a2 paftasında,
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında patlatmalı
açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen kalker cevherinin ruhsatlı saha
içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesisinde işlenmesi planlanmaktadır.
Öngörülen yatırımın gerçekleşmesiyle, rezervi tespit edilmiş, işletilebilir doğal
kaynak işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında hammadde
ihtiyacının karşılanması amacına hizmet edecektir.
Tablo 5: Ruhsat Alanı ve Ocak Alanı Koordinatları
3173545 ERİŞİM NOLU SAHA
UTM ED-50 DOM_45 ZON_387
Nokta No
1
2
3
4
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
297016,00
297016,00
296016,00
100 ha
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4206184,00
4206184,00
4205184,00
4205184,00
ENLEM
BOYLAM
37,978826
37,979051
37,970045
37,969821
42,677398
42,688775
42,689058
42,677682
OCAK ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
296239,00
296589,00
296430,00
296016,00
2
238444 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4206184,00
4206184,00
4205958,00
4205517,00
4205851,00
ENLEM
BOYLAM
37,978826
37,978876
37,976920
37,972913
37,975827
42,677398
42,679935
42,683981
42,682297
42,677493
Ruhsat alanının ve ocak alanının en yakın yerleşim yerlerine göre konumu Tablo
6’da verilmiştir.
Tablo 6: Ruhsat Alanının ve ocak alanının en yakın yerleşim yerlerine mesafeleri
Tesisler
3173545 Erişim Nolu Ruhsat Alanı
Ocak Alanı
Yerleşim
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
23
Tesise Göre Yönü
KB
B
KB
B
Mesafesi (m)
1407
2542
1407
2542
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2.1.2.2. Kırma-Eleme Tesisi
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında kalker üretimi
yapılacaktır. 3173545 erişim nolu ruhsat sahası içinde 18446 m2’lik alanda Kırma Eleme
Tesisi alanı yer almaktadır.
Tablo 7:Kırma-Eleme Tesisi Koordinatları
KIRMA ELEME TESİSİ
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
Alan
Cografi_WGS 84
DOĞU (Y)
KUZEY (X)
ENLEM
BOYLAM
296105,99
296245,79
296245,58
296104,54
2
18446,09 m
4205585,78
4205586,47
4205452,50
4205457,05
37,973459
37,973497
37,972290
37,972300
42,678592
42,680182
42,680218
42,678612
Tablo 8: Kırma-Eleme Tesisi Alanına en yakın yerleşim yerlerine mesafesi
Tesisler
Kırma Eleme Tesisi Alanı
Yerleşim
Tesise Göre Yönü
Mesafesi (m)
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
KB
KB
1803
2660
2.1.2.3.Stok Alanı
Proje kapsamında stok alanı bulunmamaktadır. Kırma eleme tesisinde istenilen
boyuta getirilen kalker cevheri stoklanmadan Pervari Barajı ve HES inşaat alanına sevk
edilecektir.
2.1.2.4. Bitkisel Toprak Depo Alanı
Proje kapsamında; 8740,5 m2’lik alanın Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve 13348,2
m2’lik alanın Pasa Döküm Alanı olarak kullanılması planlanmaktadır.
Tablo 9: Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve Pasa Döküm Alanının koordinatları
PASA DÖKÜM ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296016,00
296145,23
296144,02
296030,27
296016,00
2
13348,2 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4205760,86
4205642,35
4205595,46
4205599,13
4205610,32
ENLEM
BOYLAM
37,975016
37,973978
37,973555
37,973562
37,973660
42,677518
42,679022
42,679022
42,677727
42,677561
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI
UTM ED-50 DOM_45 ZON_38
Nokta No
1
2
3
4
5
Alan
DOĞU (Y)
296110,63
296245,04
296241,86
296195,30
296137,09
2
8740,5 m
Cografi_WGS 84
KUZEY (X)
4205432,20
4205429,02
4205393,04
4205347,53
4205348,59
24
ENLEM
37,972077
37,972079
37,971754
37,971334
37,971330
BOYLAM
42,678688
42,680218
42,680192
42,679675
42,679013
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 10: Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve Pasa Döküm Alanlarının En Yakın Yerleşim Yerlerine Mesafeleri
Tesisler
Pasa Döküm Alanı
Bitkisel Toprak Depolama Alanı
Yerleşim
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Tesise Göre Yönü
KB
B
KB
B
Mesafesi (m)
1633
2558
1913
2700
2.1.2.5. Şantiye/İdari Bina
Kalker ocağının ve kırma-eleme tesisinin işletilmesinin amacı “Pervari Barajı ve
Hidroelektrik Santrali (HES)” projesinin malzeme ihtiyacını karşılamaktır. Bu kapsamda
çalışan personelin her türlü ihtiyaçları (yatakhane, mutfak, yemekhane, idari birimler, duş,
tuvalet vs.) Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiyesinden karşılanacaktır.
2.1.2.6. Nakliye güzergahı
Ocak alanında üretilen kalker cevheri doğrudan kırma-eleme tesisine sevk
edilecektir. Kırma eleme tesisinde istenilen boyuta getirilen kalker cevheri stoklanmadan
Pervari Barajı ve HES inşaat alanına sevk edilecektir. Nakliye güzergahı Şekil 11’de
verilmiştir.
25
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 11: Nakliye Güzergahını Gösterir Harita
2.1.2.7. Diğer
Bu bölümde anlatılacak başka bir husus bulunmamaktadır.
26
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2.2. Proje Etki Alanın Belirlenmesi Ve Etki Alanındaki Mevcut Durum
Madencilik faaliyetleri ve maden ocakları bulundukları
olduklarından, madencilik faaliyetlerinde yer alternatifi yoktur.
yerde
işletilebilir
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi kapsamında, mevcut hava kalitesinin tespiti
amacıyla, Beğendik Beldesinde Selin Ölçüm Laboratuvar Hizmetleri Bilişim Müh. Müş.
İnş. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından toz (PM10) ölçümleri yapılmıştır.
Proje kapsamında, Beğendik Beldesi’nde 24 saat süre ile PM10 ölçümü
gerçekleştirilmiştir. Faaliyet kapsamında gerçekleştirilen ölçümler HKDYY ile SKHKKY
kapsamı dışında kalmaktadır. Yapılan ölçüm sonuçlarının değerlendirildiği Toz (PM10)
Ölçüm Raporu ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-14) verilmiştir. PM10 miktarının tayini EPA
40 CFR Part 50 standardına uygun olarak gerçekleştirilmiştir.
Tablo 11: Toz (PM10) Ölçüm Sonuçları
A
B
Ölçüm
Noktası
Örnekleme
Hacmi
(m3)
Beğendik
Beldesi
23,6027
C
D
( C)
Ortam
Basıncı
(kPa)
9,92
89,697
Ortam Sıcaklığı
0
E
F
(µg)
PM 10
Kons.
(µg/m3)
PM 10
Kons.
(µg/Nm3)
600,0
25,42
29,75
Kütle
Proje alanına en yakın yapı olan Beğendik Köyü’nde konut amaçlı yapı önünde 1
adet arka plan gürültü ölçümü TS ISO 1996-2 standardına uygun şekilde
gerçekleştirilmiştir. Arka plan gürültü değerleri Tablo 12’de verilmiştir. Proje kapsamında
tesis alanına en yakın yerleşimin önünde 28.09.2012 tarihinde 10 dakika süre ile 1/3 oktav
bantlarda Tablo 12’de görülen arka plan parametreleri ölçülmüştür.
Tablo 12: Arka Plan Ölçüm Sonuçları
Ölçüm Yeri
Tarihi
Zaman
Dilimi
Ölçüm Sonuçları (dBA)
Süre
Beğendik
10
28.09.2012 Gündüz
dk.
Beldesi
Leq
63
Hz
125
Hz
250
Hz
500
Hz
57,0 14,3 25,8 36,2 46
1
Khz
2
Khz
4
Khz
8
Khz
40,8 41,3 34,5 25,9
Projenin etki alanı; oluşacak çevresel etkilerin İlgili Yönetmeliklerde verilen sınır
değerlerin altına düştüğü mesafeler göz önünde buldurularak tespit edilmiştir.
 İşletme sırasında oluşacak gürültü
ÇED Raporu Ek-12’de sunulan akustik rapordan da görüleceği üzere 04.06.2010
tarih 27601 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ve 27.04.2011 tarih ve
27917 sayılı değişiklik yapılan ″Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği″ Ek-VII Tablo 4’e göre “Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların
birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar”
kategorisine girmektedir. Tablo 13’de en yakın yerleşim için yapılan hesaplamalardan da
görüldüğü üzere hesaplanan tüm değerler Lgündüz=65 dBA ve Lakşam=60 dBA sınır değerinin
altında kalmaktadır.
27
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 13: Hesaplanan Değerler ve Kümülatif Etki
Aşama
3173545 Erişim Nolu
Kalker Ocağı ve KırmaEleme Tesisi
Tesis
3173545 Erişim Nolu Kalker
Ocağı
Kırma Eleme Tesisi
Hesaplanan
Kümülatif Değerler
Hesaplanan Lgündüz Değerleri (dBA)
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
(1407 m)
(2542 m)
40,68
33,90
(1803 m)
(2660 m)
38,30
33,79
42,66
36,86
Kalker ocakları ve kırma eleme tesisleri projesinden kaynaklı kümülatif gürültü 300
m mesafede (en kötü durum göz önüne alınarak) sınır değerlerin altına inmektedir.
 Patlatma sırasında oluşacak etkiler
Ocak alanına en yakın yerleşim yeri olan yaklaşık 1407 m mesafede yer alan Sakut
mahallesinde en yakın evde Vo hızı 0,16 mm/sn, olup söz konusu yapıların patlatma
sonucu oluşacak vibrasyondan etkilenmeleri beklenmemektedir. Ancak projeden dolayı
bölgedeki yapılara zarar verilmesi durumunda tüm zarar ziyan proje sahibi tarafından
karşılanacaktır. Vibrasyon/titreşim, gürültü ve hava şoku etkilerini minimuma indirmek için
gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
Yapılan hesaplamalara göre, ocak alanında yapılacak patlatmanın 200 m den sonra
ÇGDY Yönetmeliği Ek-VII Tablo-6’da Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda
Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım
Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri için
verilen 5 mm/sn değerinin altına düşeceği tespit edilmiştir (Bkz. Tablo 69).
 Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesinin işletilmesi sırasında oluşacak toz
emisyonu
Yapılan modelleme sonuçlarına göre; proje alanına en yakın yerleşim yerleri olan
Sakut Mahallesi ve Beğendik Beldesi’nde oluşacak toz emisyon değerlerinin Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2’ de verilen sınır değerlerin
çok altında kaldığı görülmektedir. Patlatma işleminin ardından 2 saat boyunca çalışma
yapılmayacaktır.
Proje konusu faaliyet hayata geçtiğinde kontrol tedbirlerinin tam uygulanmasına özen
gösterilecektir. Projede toz oluşumunu en aza indirgemek ve etrafa zarar vermesini
engellemek amacı ile aşağıdaki etki azaltıcı önlemler proje sahibi tarafından alınacaktır.
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacak,
Çalışma alanı arazöz ile sulanarak nemlendirilecek,
Kamyonların üzeri ocak alanı dışındaki nakliyesi sırasında branda ile kapatılacak,
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere pulvarize toz indirgeme
sistemi kurulacak,
 Kalkerin sevkiyatı sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
Kamyonların üzeri kapatılacaktır. Özellikle Beğendik Beldesi yakınlarından
geçerken hız limiti düşürülecek ve gerekli uyarıcı levhalar uygun yerlere
yerleştirilecektir.
 Ocak alanı içi ve nakliye sırasında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı
havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye




28
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. Üretim çalışmaları
süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
Yapılan modelleme sonuçlarında da görüldüğü üzere havada asılı toz ve çöken toz
değerleri proje alanından sonra yaklaşık 100 m mesafede 2013 yılı sınır değerlerinin
altına düşmektedir. Üretim çalışmaları sırasında oluşacak toz emisyonundan dolayı
Beğendik Beldesi, Sakut Mahallesi ve çevredeki tarım alanlarının faaliyetten olumsuz
etkilenmesi beklenmemektedir.
Ayrıca proje alanı ve yakın çevresinde mevcut durumda işletilen herhangi bir ocak
yer almamaktadır.
 Flora-Fauna Üzerine Etki
Flora
Flora üzerine etkilerini minimize etmek amacıyla, çalışmalara başlanmadan önce
proje alanındaki bitkisel toprak sıyrılacak ve bitkisel toprak depolama alanında
depolanacaktır. Her ne kadar proje alanında belli bir flora kaybı olacaksa da işletmenin
kapatılmasının ardından depolanan bitkisel toprak rehabilitasyon amacı ile alana geri
serilecektir. Geri serme işleminden sonra yeni habitat oluşumu söz konusu olacaktır.
Fauna
Fauna elemanları hareketli eleman olduğu için faaliyete başlanmadan önce doğal
olarak fauna elemanları proje alanından kaçacaktır. Fauna elemanları komşu alanlarda da
yaşayabileceği için faaliyetten kaynaklı fauna kaybı olmayacağı düşünülmektedir.
Proje alanında yapılacak işlemler sonucu oluşacak toz, gürültü, vibrasyon gibi etkiler
düşünülerek proje alanı kaynaklı etkilerin maksimum 300 m mesafede, sönümlendiği
görülmüştür. Herhangi beklenmeyen bir durum olduğunda tedbir alabilmek amacıyla proje
alanı için 50 m tampon bölge konularak 350 m etki alanı belirlenmiştir. Kırma-eleme
tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, bantlar) kapalı ortam içerisine
alınacağından toz etken bir parametre değildir. Bu nedenle kırma-eleme tesisi etkileri tesis
alanı ile sınırlandırılmıştır.
29
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2.3. Projenin Özellikleri
2.3.1. Proje kapsamında kullanılacak üretim yöntemleri, üretim miktarları, iş akım
şeması, çalışacak personel sayısı,
Kalker ocağında patlatmalı açık ocak işletmeciliği yöntemi ile 1816301 ton/yıl
(825581 m3/yıl) kalker üretimi yapılması planlanmaktadır.
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak çalışma alanlarının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve üretim
safhaları eş zamanlı yürütülecektir.
Kırma eleme tesisinde istenilen boyuta getirilen kalker cevheri stoklanmadan Pervari
Barajı ve HES inşaat alanına sevk edilecektir.
Ocak alanının Güncel Durum Haritası, İşletme Planı ve Kesiti ile Son Durumu
Gösterir Haritası ve Ölçekli Kesiti rapor ekinde verilmiştir (Bkz. Ek-17, Ek-18 ve Ek-19).
 Ocak Alanına Ait (3173545 Erişim Nolu Ruhsatlı Saha) Rezerv Bilgileri
Üretimi gerçekleştirilecek kalker cevherinin, üzerinde çok fazla üst örtü tabakasının
olmaması ve genelde yüzeyde (özellikle topografyanın üst kotlarında) gözlenebilmesi
nedeniyle detaylı rezerv tespit çalışmalarına gerek duyulmamış olup, rezerv tespiti;
yapılan analiz sonuçları, jeolojik haritalara, ön prospeksiyon çalışmalarına ve genel
etütlere dayanmaktadır.
Basamak yüksekliklerinin 10 m, basamak genişliklerinin 8–10 m. civarında olması
düşünülmektedir. Basamak açısının yaklaşık 65, sahadaki genel şev açısının ise yaklaşık
30 derece civarında olması planlanmaktadır.
Proje alanındaki rezerv, yaklaşık 1000 m x 820 m.lik bir alanda yayılım
göstermekte olup, görünür rezerve dair bu alandaki cevher kalınlığı yer yer değişmekle
birlikte ortalama 40 m. civarındadır. Cevherin yoğunluğu 2,2 ton/m3 olarak kabul edilmiştir.
Ayrıca topografik yapıdan kaynaklı yaklaşık % 40’lık bir işletme kaybının olacağı
düşünülmektedir. Buna göre;
Sahadaki Toplam Görünür Rezerv
= 1000 m x 820 m x 40 m x 2,2 ton/m3 x (0,60)
= 43.296.000 ton
Ocak alanında 23,84 hektarlık alanda, toplam 12 basamak halinde çalışılacaktır.
1890 kotundan başlayıp 1770 kotunda bitirilmesi planlanan üretimde, on iki basamak için
de yükseklik 10 m olacak şekilde ayarlanacak ve cevher yoğunluğu 2,2 ton/m3 olarak
alınacaktır. Yapılan hesaplamalara göre ilk basamaktan alınacak malzeme 237.133 ton,
ikinci basamaktan alınacak malzeme 397.065 ton, üçüncü basamaktan alınacak malzeme
556.036 ton, dördüncü basamaktan alınacak malzeme 684.704 ton, beşinci basamaktan
alınacak malzeme 593.554 ton, altıncı basamaktan alınacak malzeme 687.830 ton,
yedinci basamaktan alınacak malzeme 618.325 ton, sekizinci basamaktan alınacak
malzeme 656.084 ton, dokuzuncu basamaktan alınacak malzeme 868.686 ton, onuncu
basamaktan alınacak malzeme 1.085.377 ton, onbirinci basamaktan alınacak malzeme
1.264.308 ton ve onikinci basamaktan alınacak malzeme ise 1.432.418 ton’dur. Buna
göre:
30
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
İşletilebilir Görünür Rezerv:
(Üretimi Planlanan Rezerv Miktarı)
= 9.081.520 Ton’dur.
Şekil 12: Ocak alanında üretimde Oluşturulacak Basamak Kesiti
Projenin ömrü yaklaşık olarak 5 yıldır. Proje kapsamında yılda 360 gün, günde 16
saat, 2 vardiya şeklinde çalışılması planlanmıştır. Ocak alanında kalker üretimi yapılması
planlanmaktadır. Ocak alanının ve kırma eleme tesisinin kapasitesi Tablo 14’de
verilmiştir.
Tablo 14: Ocak alanı ve kırma eleme tesisi üretim miktarı
Çalışma Alanı
(*)Saatlik
Üretim
Kapasitesi
m3/saat
(**)Saatlik
Üretim
Kapasitesi
ton/saat
Üretim miktarı
(m3/yıl)
Üretim
miktarı
(ton/yıl)
Ocak Alanı (ER: 3173545 nolu
ruhsatlı alan)
143,33
315,33
825581
1816301
Kırma-eleme tesisi
143,33
315,33
825581
1816301
(*)
(**)
: Ocak sahaları yılda 360 gün, günde 16 saat çift vardiya şeklinde çalışacaktır.
3
: Malzeme yoğunluğu ortalama : 2,2 ton/m
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak ocak alanının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve üretim
safhaları eş zamanlı yürütülecektir.
Kalker üretimi sırasında patlayıcı madde kullanılacaktır. Kalker üretiminde öncelikle
delici ile patlayıcıların yerleştirileceği delikler açılacaktır. Açılan delikler patlayıcı madde ile
doldurularak patlatma yapılacaktır. Patlatma esnasında gerekli emniyet tedbirleri
alınacaktır. Patlatma değerlendirme raporu ekte verilmiştir (Bkz. Ek-23).
31
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje kapsamında ocak sahasında uygulanacak üretim yöntemi ile delikler
delindikten sonra ateşleme yapılarak bir patlatmadan yaklaşık 17820 ton kalker ana
kayadan koparılmış olacaktır. Yılda 1816301 ton olarak hedeflenen üretimin
gerçekleşebilmesi için yılda yaklaşık 102 ve ayda yaklaşık 9 patlatma yapılması
gerekmektedir.
Ateşleme kablosu uygun uzaklıkta kurulacak barikat arkasına kadar uzatılıp
ateşleme yapılacaktır. Ateşleme sahasına kesinlikle yetkililerden başkasının girmesine izin
verilmeyecektir. Patlamayan delikler, gerekli güvenlik önlemleri alınarak, usulüne uygun
olarak zararsız hale getirilecektir. Ateşleme yapıldıktan sonra bölge, sorumlular tarafından
kontrol edilecek ve iş makineleri ve çevreyi tehlikeye sokacak bloklar, basamak şevinde
askıda kalmış ise gereken önlemler alınacaktır. Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip
kişiler görevlendirilecektir.
Patlatmalarda 30 milisaniye gecikmeli tavikli kapsül kullanılacak, böylece bir
gecikme aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşleme sonucu
oluşacak hava ve yer vibrasyon seviyeleri, taş fırlaması önemli ölçüde azaltılacaktır.
Patlatma yapılacağı önceden duyurulacak, patlatma yapılacak alana kimse
alınmayacaktır.
Patlatma sonrası ekskavatör ile alınan kalker, yükleyici ile kamyonlara yüklenerek
doğrudan kırma-eleme tesisinin besleyici ünitesine getirilecektir. Kaya besleyici ünitesine
getirilen kalkerin tamamı doğrudan primer darbeli kırıcıya gönderilecektir. Primer darbeli
kırıcıdan çıkan kalker sekonder darbeli kırıcıya gönderilecektir. Sekonder darbeli kırıcıdan
çıkan kalkerin büyük bir kısmı ön elek ünitesine, geriye kalan ve nispeten daha küçük
boyutlu olan kısmı by-pass hattı ile elek ünitesine gönderilecektir. Primer darbeli kırıcıda
daha küçük ebatlara parçalanan kalker konveyör bantlarla elek ünitesine taşınacaktır.
Elek ünitesinde eleme işlemi sırasında kalker boyutlarına göre sınıflandırılacaktır. Elek
üzerinde kalan iri kalkerler, darbeli kırıcıya beslenerek tekrar öğütülecektir. Eleme
sisteminde elenen kalker boyutlarına göre konveyör bantlarla ayrılacaktır. Kırma-eleme
tesisinde boyutlarına göre sınıflandırılan kalker Pervari Barajı ve HES inşaat alanına sevk
edilecektir.
Kırma-eleme tesisi tamamen kapatılacak ve pulverize sulu toz bastırma sistemi ile
donatılacaktır. Böylelikle tesisten toz çıkışı büyük oranda önlenecektir.
Kalker üretiminde kullanılacak patlayıcı maddelerin ruhsat alanında depolanması
söz konusu değildir. Patlayıcı madde, ilgili firmadan ihtiyaca göre temin edilecektir.
Proje kapsamında kalker ocağında ve kırma eleme tesisinde yılda 360 gün, günde
16 saat, 2 vardiya şeklinde çalışma planlanmaktadır.
Kalker ocağı iş akım şeması Şekil 13’da, kırma eleme tesisi iş akım şeması Şekil
14’da verilmiştir.
32
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
ÜRETİM
(Basamaklarda Delme-Patlatma İle Üretim)
YÜKLEME
(Ekskavatör İle Kamyonlara Yükleme)
NAKİL
(Kırma-Eleme Tesisine Nakil)
KIRMA-ELEME TESİSİ
(Malzemenin istenilen ebatlara getirilmesi)
Şekil 13:Kalker Ocağı İş Akış Şeması
PRİMER ÇENELİ KIRICI
SEKONDER DARBELİ KIRICI
BANT KONVEYÖR
IZGARALI ELEK
BANT KONVEYÖR
TİTREŞİMLİ ELEK
MALZEMENİN BOYUTLANDIRILMASI
PERVARİ BARAJI VE HES
İNŞAAT ALANINA SEVK
EDİLMESİ
Şekil 14:Kırma Eleme Tesisi Ünitesi İş Akım Şeması
33
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2.3.2. Üretimde kullanılacak makinelerin, araçların ve aletlerin miktar ve özellikleri,
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi kapsamında kullanılması planlanan
ekipmanların listesi Tablo 15’de verilmiştir.
Tablo 15: Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinde kullanılması planlanan ekipman listesi
Cinsi ve Teknik Özellikleri
Ekskavatör
Wagon Drill
Kamyon
Yükleyici
Kompresör
Kırma-Eleme Tesisi
Adedi
1
1
6
3
1
1
2.3.3. Üretim sırasında tehlikeli, toksik, parlayıcı ve patlayıcı maddeleri kullanım
durumları, taşınmaları ve depolanmaları
Patlatma aşamasında delikleri açmak için delici, patlatmak için dinamit ve anfo,
gerekli ateşlemeyi sağlamak için de elektrikli kapsüller kullanılacaktır. Bu yöntem
kapsamında rock vasıtasıyla delikler delinecektir. Patlatmalardan istenilen verimi
alabilmek için delikler, tektonizmadan dolayı oluşmuş fay kırıklarına/çatlaklarına veya
ikincil çatlak denilen kalker bloğunun kendi bünyesindeki çatlaklara paralel olarak
açılacaktır.
Ateşleme kablosu uygun uzaklıkta kurulacak barikat arkasına kadar uzatılıp
ateşleme yapılacaktır. Ateşleme sahasına kesinlikle yetkililerden başkasının girmesine izin
verilmeyecektir. Patlamayan delikler, gerekli güvenlik önlemleri alınarak, usulüne uygun
olarak zararsız hale getirilecektir. Ateşleme yapıldıktan sonra bölge, sorumlular tarafından
kontrol edilecek ve iş makineleri ve çevreyi tehlikeye sokacak bloklar, basamak şevinde
askıda kalmış ise gereken önlemler alınacaktır. Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip
kişiler görevlendirilecektir.
Patlatmalarda 30 milisaniye gecikmeli tavikli kapsül kullanılacak, böylece bir
gecikme aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşleme sonucu
oluşacak hava ve yer vibrasyon seviyeleri, taş fırlaması önemli ölçüde azaltılacaktır.
Patlatma yapılacağı önceden duyurulacak, patlatma yapılacak alana kimse
alınmayacaktır. Patlatma değerlendirme raporu ekte verilmiştir (Bkz. Ek-23).
Patlatma işleminde;
Delik çapı
Dilim arası kalınlık
Basamak Yüksekliği
Delikler arası mesafe
Delik taban boyu
Delik boyu (H= basamak yüksekliği + delik taban payı)
Sıkılama boyu
Şarj boyu
olarak alınmıştır.
Bir delikteki şarj miktarı = 38,8 kg ANFO
Yemleme dinamiti = 1 kg
Toplam şarj miktarı = 39,8 kg
34
:
:
:
:
:
:
:
:
89 mm =0,089 m
3m
10 m
3m
1m
11 m
3m
8m
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Elektrikli gecikmeli kapsül = 1adet
Bir deliğin patlatacağı;
Kaya hacmi (m3) = 3 m x 3 m x 10 m = 90 m3
Özgül şarj (kg/cm3)= 39,8 kg/90 m3 = 0,442 kg/m3
Patlatma sırasında 1 m3 kalkerin gevşetilmesi için 0,442 kg/m3 özgül şarj gerekmektedir.
Yıllık üretim miktarı 825581 m3 olup her patlatmada 90 adet delik patlatılacaktır.
Bir patlatmada çıkarılan kalker miktarı: 90 m3 X 90 delik = 8100 m3/patlatma
Bir yıldaki patlatma miktarı= 825581 m3/ 8100 m3 = 102 adet patlatma/yıl
Yılda 12 ay çalışılacağından dolayı ayda ortalama 9 adet patlatma yapılacaktır.
Bir yılda toplam delik sayısı = 90 adet x 102 adet patlatma = 9180 adet delik
Bir delik için gerekli ANFO miktarı = 38,8 kg/delik
Bir delik için gerekli dinamit miktarı = 1 kg/delik
Bir patlatma için gerekli ANFO miktarı = 38,8 kg/delik*90= 3492 kg/patlatma
Bir patlatma için gerekli dinamit miktarı= 90 adet x 1 kg= 90 kg
Yılda gerekli ANFO miktarı = 3492 kg x 102 adet patlatma = 356184 kg
Yılda gerekli dinamit miktarı= 90 kg x 102 adet patlatma = 9180 kg
Tablo 16:Yıllık, aylık, bir delikte ve bir patlatmada kullanılacak ANFO ve dinamit miktarları
Dinamit
ANFO
Yıllık
kullanım
miktarı (kg)
9180
356184
Aylık
kullanım
miktarı (kg)
810
31428
Bir patlamada
miktarı (kg)
90
3492
kullanım
Bir delik için
miktarı (kg)
1
38,8
kullanım
Proje kapsamında yapılacak patlatma ile birlikte bir şok dalgası açığa çıkacaktır.
Hava şoku, patlatmadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak tanımlanmaktadır. Bu
şok dalgalar kaya ve havada belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Yayılan bu
şok dalgalar patlatma yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi gösterirler. Şok dalgaların
çevrede bulunan yapılara hasar verebileceği mesafe için yukarıda verilen “Devine
Formülü” ile patlatma sırasında meydana gelebilecek olan vibrasyon hesaplanmıştır.
Ocak alanına en yakın yerleşim yeri olan yaklaşık 1407 m mesafede yer alan Sakut
mahallesinde en yakın evde Vo hızı 0,16 mm/sn, olup söz konusu yapıların patlatma
sonucu oluşacak vibrasyondan etkilenmeleri beklenmemektedir. Ancak projeden dolayı
bölgedeki yapılara zarar verilmesi durumunda tüm zarar ziyan proje sahibi tarafından
karşılanacaktır. Vibrasyon/titreşim, gürültü ve hava şoku etkilerini minimuma indirmek için
gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
Yapılan hesaplamalara göre, ocak alanında yapılacak patlatmanın 200 m den sonra
ÇGDY Yönetmeliği Ek-VII Tablo-6’da Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda
Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım
Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri için
verilen 5 mm/sn değerinin altına düşeceği tespit edilmiştir (Bkz. Tablo 69).
35
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2.3.4. Proje kapsamındaki ulaştırma altyapısı planı (ulaştırma güzergahı, güzergah
yollarının mevcut durumu ve kapasitesi, hangi amaçlar için kullanıldığı, mevcut
trafik yoğunluğu, yerleşim yerlerine göre konumu, yapılması düşünülen tamir,
bakım ve iyileştirme çalışmaları vb.)
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi proje alanına Pervari-Beğendik Beldesi ulaşım
yolu kullanılarak ulaşmak mümkündür. Beğendik Beldesinden Gümüşören köyü yoluna
dönülerek yaklaşık 2,5 km uzunluğundaki stabilize yol ile proje alanına ulaşılmaktadır.
Proje alanına ulaşımı sağlayacak mevcut yollar yılın her zamanında ulaşıma imkan
vermekte olup, sahaya ulaşımda bir problem yoktur.
2012 yılı Karayolları Trafik yükü haritası Şekil 15’de verilmiştir. Proje alanı ve yakın
çevresinde referans alacak herhangi bir trafik yükü ölçümü yer almamaktadır. Proje
kapsamında üretimi gerçekleştirilecek kalker cevheri aynı proje sahibi firmaya ait Pervari
Barajı ve HES inşaat alanına sevk edilecektir. Nakliye sırasında mevcut Gümüşören köyü
yolu ve Pervari Barajı ve HES projesi kapsamında açılacak şantiye içi yollar
kullanılacaktır. Gerektiğinde yolların bakım-onarımı ve iyileştirme çalışmaları
yapılabilecektir.
Nakliye yollarına gerektiğinde yapılacak bakım-onarım ve iyileştirme çalışmaları
yamaçlardan aşağı toprak kaydırmayacak şekilde ekskavatörle yapılacak olup ayrıca
kullanılacak orman yollarının bakım ve onarımı yapılacaktır.
Proje kapsamında Trafik Kanunu’na ve Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve
yönetmeliklere riayet edilecektir. İşletme aşamasında kalker cevherinin taşınması
sırasında mevcut yollara zarar verilmeyecek, verilmesi durumunda zarar firma tarafından
karşılanacaktır.
Ocak alanına ve nakliye güzergahına ilgili uyarı işaretleri konulacaktır. Kalker
cevherinin nakliyesi sırasında kamyonların üzeri branda ile kapatılacaktır.
Ocak alanı içi ve nakliye sırasında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı
havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye sırasında
oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. İnşaat aşaması süresince Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
36
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 15 :Bölgedeki Trafik Hacmini Gösterir Harita (T.C.K)
37
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bölüm 3: Projenin Ekonomik ve Sosyal Boyutları:
3.1. Proje ve etki alanının mevcut ve planlanan Sosyo-Ekonomik Özellikleri
3.1.1 Ekonomik Özellikler (Yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler)
Siirt ilinin başlıca geçim kaynakları tarım, hayvancılık ve el sanatlarıdır. Hayvancılık
daha çok küçükbaş besiciliği ve Pervari ilçesinde arıcılık faaliyetlerinden oluşmaktadır. El
sanatları olarak il merkezinde battaniye tezgahları yaygın olup bunlardan tiftikle dokunan
Siirt battaniyesi ülke genelinde tanınmakta ve talep görmektedir. (Kaynak:Siirt Belediyesi,
http://www.siirt.bel.tr)
Tarım
Siirt ilinin belli başlı tarım ürünleri Siirt fıstığı, zivzik üzümü, zivzik narı, arpa,
mercimek ve nohuttur. İlin tarım alanları en az yer kaplayan arazi yapısı olarak göze
çarparken, burada tarıma elverişli olup değerlendirilemeyen arazilerin çokluğu dikkat
çekicidir. Son yıllarda bu arazileri bahçe tarımına kazandırma faaliyetleri hız kazanmış
durumdadır. Öteden beri bölgede hayvancılığın merkezi konumundaki ilde geniş çayır ve
mera alanları bulunmaktadır.
İlde ekim alanlarının %90’ında tahıl (buğday, mercimek) yetiştirilmektedir.
1970’lerdeki gelişmenin sonucu olarak Siirt, Türkiye’nin önde gelen tütün ekim alanları
içine girmiş, ancak bugün tütün alanlarının büyük bir bölümü Batman ilinde kalmıştır.
İlde meyvecilik, tarımın oldukça önemli bir koludur. Son yıllarda bağcılık gerilerken
fıstıkçılık hızla gelişmiştir. Fıstık bahçeleri Merkez ilçede yoğunlaşmıştır. İlin fıstık
üretiminde Türkiye içindeki payı %9 civarındadır. Siirt’te meyve bahçeleri ve bağlar, ilin
güney ve güneybatı kesimlerinde ve akarsu boylarındaki vadi tabanlarında toplanmıştır.
Siirt ilinde bağcılığın tarihi çok eskilere uzanmaktadır. Merkez ilçe, Kurtalan, Eruh ve
Şirvan ilçeleri başta olmak üzere, hemen hemen tüm ilçelerde bağlara rastlanır. Ancak,
ildeki bağların büyük bir bölümü ilkel yöntemlerle kurulmuş verimsiz bağlardır. 1970’lerde
fıstıkçılığın gelişmesi üzerine, bağlar yer yer fıstık bahçelerine dönüştürülmüştür. İlin üzüm
üretiminin Türkiye içindeki payı %1,4 civarındadır.
Siirt’te yetiştirilen en önemli meyvelerden bir başkası da nardır. Yörede “Zivzik” adı
verilen bu nar, ince kabuklu ve çok kalitelidir. İlin, nar üretiminin Türkiye içindeki payı
%21’e yaklaşmıştır. Nar üretimi Şirvan ilçesinde ilk sırada yer almaktadır.
Siirt’te 2005 yılından bu yana baklagiller ve endüstriyel bitkiler üretimi azalırken yem
bitkileri üretimi artış göstermiştir. Yem üretiminin Siirt ili ekili alanlarında önemli bir yer
tutmaya başladığı görülmektedir. 2009 yılında buğday ekimi ve üretimi son altı yılın en üst
seviyesine çıkmış ve verim açısından ülke ortalaması yakalanmıştır.
38
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 16: Siirt İli Arazi Kullanım Grafiği (Kaynak: Siirt İl Tarım Müdürlüğü, 2010)
Dicle Bölgesi’nde Siirt’in Pervari ilçesiyle Şırnak’ın Beytüşşebap ilçelerinde üretilen
bal Bölge’de ve ülke genelinde bilinen bir kaliteye sahiptir. Bölgede en çok bal üretiminin
yapıldığı il Siirt’tir.
Hayvancılık
Geniş mera ve yaylalarıyla Siirt, hayvancılığa çok elverişli bir alandır. Hayvancılık
nüfusun büyük bir bölümünün temel geçim kaynağı durumundadır. Siirt’te mera
hayvancılığı yapılmaktadır, besi hayvancılığı ise gelişmemiştir. Genellikle küçükbaş
hayvan, en fazla da koyun ve keçi beslenir. İlde hayvancılık asıl olarak göçerlerin
elindedir. Göçerler sürekli bir yerleşim yerleri olmayan, yazı yaylalarda, kış mevsimini ise
kışlaklarda geçiren, yıl boyunca sürüleriyle dolaşan insanlardır. Yazları Siirt, Bitlis,
Hakkari, Van ve Muş yaylalarında, kışları ılıman iklim bölgelerinde ve tüm yılı çadırlarında
geçiren göçerler, elde ettikleri hayvansal ürünleri buralarda değerlendirirler. Göçerlerin
yoğunluğu nedeniyle, Siirt’te hayvan sürüleri hareketliliği yaşanır. Her yıl 2.000.000
dolayında hayvan yaylak-kışlak arasında gidip gelir. Pervari’deki Çemikari yaylası birçok
göçerin çıktığı önemli otlaklardan biridir.
39
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 17: Siirt İli Hayvan Mevcudu
Büyükbaş
Küçükbaş
2007
2008
2009
2007
2008
2009
115,62
68,46
77,29
596,73
162,245
161,22
856
473,7
518,3
51.743,5
14.408
14.346
Toplam Et (ton)
177,375
76,5
84,09
686,842
539,761
585,94
Toplam Deri (baş)
1328,1
527,3
558,3
57.282,5
42.921,5
41.557
Siirt
Toplam Et (ton)
Toplam Deri (baş)
Dicle
Türkiye
Toplam Et (ton)
433.951,6 371.952,7 326.291,4 141.659,3 110.490,5 86.308,2
Toplam Deri (baş) 2.189.291 1.905.326 1.645.248 8.178.108 6.853.219 4.952.823
Kaynak: Dicle Kalkınma Ajansı, “Hayvancılık Mevcut Durum Raporu 2010”
İşsizlik
Siirt ilinde işsizlik oranı,Türkiye ortalamasının üstünde, iş gücüne katılım oranı ve
istihdam oranı ise Türkiye ortalamasının altındadır.
Tablo 18:Siirt İli Ekonomik Veriler
2008 Yılı
Siirt
Türkiye
İşsizlik Oranı (%)
17,4
11
İşgücüne Katılım Oranı (%)
30,7
46,9
İstihdam Oranı (%)
25,4
41,7
Kaynak: Siirt Belediyesi, http://www.siirt.bel.tr
Tablo 19: Siirt İli İstihdam Durumu
İstihdam Edilenlerin Sektörel Dağılımı
(%)
Siirt
Türkiye
Tarım
Sanayi
Hizmetler
25,8
19,3
54,5
23,7
26,8
49,5
Kaynak: Siirt Belediyesi, http://www.siirt.bel.tr
Pervari İlçesi
Pervari ilçesinde ekonomik yaşam geçmişten beri ziraat ve hayvancılığa dayalıdır.
Eskiden yalnızca hane halkı ihtiyaçlarının karşılanması için kapalı bir değişim ekonomisi
şeklinde yürütülen ziraat ve hayvancılık, bugün gittikçe daha fazla miktarda ticarete
yönelmektedir. 1.459 km2’lik ilçe alanının %20’i ekilebilir arazi olup, %80’i orman, mera (47
ha.) ve dağlık-taşlık arazidir.
Ziraat genellikle iklim ve su durumunun daha elverişli olduğu Botan Vadisi
köylerinde bağ-bahçe ziraatı şeklinde yürütülmektedir. Hububat üretimi önemsiz miktarda
olup, buğday, arpa, yonca, korunga gibi geleneksel tarım mallarının üretimi yapılmaktadır.
İlçede arıcılık yaygındır. Üretim yerli karakovan peteklerde yapılmaktadır. Kış
şartlarının uzun ve ağır olması nedeniyle arıları iklimin daha uygun olduğu illere taşımak
40
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
kışın sorun olduğundan fenni kovan ve peteklere fazla rağbet edilmemektedir. Pervari balı
Türkiye genelinde ünlü, aranan bir baldır. Yıllık bal üretimi 50-70 ton arasında
değişmektedir. Normal balla kıyaslama yapıldığında Pervari balındaki nem oranı %13
iken, normal balda %17,22’dir. Asitlik oranı ise Pervari balında 11,5 (Meg/kg) iken, normal
balda bu oran çok daha düşüktür. İşte bu kriterler nedeniyle Pervari balı diğer ballardan
çok farklıdır.
Bıttım ağacının genel merkezlerinden biri de olan ilçede çok sayıda bıttım ağacı
bulunmaktadır. Son yıllarda ziraat mühendisliğince bu ağaçlara Antep fıstığı aşılama
çalışmaları yürütülmekte olup, bu çalışmalar halk tarafından da son derece
benimsenmektedir. Gelecekte ilçe ekonomisinin temel ürünü ve geçim kaynağı haline
dönüşebilecek bir potansiyel ve çalışma mevcuttur. Bıttım ağacı sayısı ilçe merkezinde ve
köylerinde yaklaşık 130.000 adettir.(Kaynak:http://www.siirtkulturturizm.gov.tr)
3.1.2. Nüfus (Yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfusun yaş sınıflarına göre dağılımı,
hane halkı yapısı)
Siirt ilinin nüfusu 2011 yılı ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verilerine
göre 310.468’dir. İl ve ilçe merkezlerinin nüfusu 189.854, belde ve köylerin nüfusu ise
120.614’tür. il geneline bakıldığında nüfusun %61,2’si il ve ilçe merkezlerinde, %38,8’inin
belde ve köylerde yaşadığı görülmektedir. Pervari ilçesi, kırsal nüfus yoğunlukludur,
nüfusun %84,6’sının belde ve köylerde yaşadığı görülmektedir.
Tablo 20: Siirt İli, Pervari İlçesi ve Beğendik Beldesi Nüfus miktarları
SİİRT ADNKS
2011
2010
2009
Siirt - il nüfusu
310.468
300.695
303.622
Siirt - il/ilçe merkezleri nüfusu
189.854
18.141
183.924
Siirt - belde ve köyler nüfusu
120.614
119.285
119.698
Pervari Toplam
33.749
32.953
32.868
Pervari Şehir Toplam
5.194
5.265
5.460
Beğendik Toplam
2.636
2.643
2.652
Kaynak: TÜİK ADNKS
Pervari ilçesi nüfusunun yaş ortalamasına bakıldığında, nüfusun %50’sinin genç,
%47’sinin faal, %3’nin ise yaşlı nüfustan oluştuğu görülmektedir.
41
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 17: Pervari Nüfusunun Yaş Ortalamasına Göre Dağılımı (Kaynak: TÜİK ADNKS)
İldeki göç verilerine bakıldığında ise ilin yoğun olarak göç verdiği görülmektedir.
Bölgede Siirt ve Şırnak illerinden dışarıya doğru olan nüfus hareketinde çoğunluğu lise ve
üstü eğitim almış nüfus oluşturmaktadır. Şırnak ve Siirtlilerinin aldığı ve verdiği göçün
eğitim seviyesinin yüksekliğinde, bu ilde gerçekleşen göç hareketinde kamu görevlilerin
büyük paya sahip olmasının etkisi bulunmaktadır.
Şekil 18: Siirt İli Göç Durumu Kaynak: TÜİK ADNKS
42
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
3.1.3. Sağlık (Bölgede mevcut endemik hastalıklar)
Türkiye’de 100.000 kişiye düşen uzman hekim sayısı 82 iken bu sayı bölgede 30 ile
ülke ortalamasının oldukça gerisinde kalmaktadır. Siirt ili, 100.000 kişiye düşen 41 uzman
hekim ile ilk sırada yer almaktadır. Bu göstergede en fazla ilerleme kaydeden ve 2006
yılına gelindiğinde en yüksek değere sahip olan il Siirt’tir.
Tablo 21: Dicle Bölgesi Sağlık Sektörü Gelişmişliği
Mardin
Batman
Şırnak
Siirt
Dicle
Sağlık Sektörü Gelişmişlik
Endeksi/Türkiye Sıralaması
-1,1
71
-1,4
77
-1,3
76
-1
69
-1,44
24
Bebek Ölüm Oranı/Türkiye
Sıralaması
43
48
50
65
51
67
63
78
52
24
On Bin Kişiye Düşen Hekim
Sayısı/Türkiye Sıralaması
3,5
79
3,8
3,5
3,5
78
4,5
73
3,72
26
On Bin Kişiye Düşen Diş
Hekimi Sayısı/Türkiye
Sıralaması
0,2
81
0,6
0,4
0,4
66
0,3
75
0,37
25
On Bin Kişiye Düşen
Eczane Sayısı/Türkiye
Sıralaması
1,5
59
0,5
1,1
1,1
68
2,9
22
1,34
23
On Bin Kişiye Düşen
Hastane Yatağı
Sayısı/Türkiye Sıralaması
6,7
76
4,7
6,1
6,1
78
10,8
70
6,68
26
Kaynak: Dicle Kalkınma Ajansı, Sosyal Durum Raporu 2010
3.1.4. İnsan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli faaliyetler
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi ile bölgede yeni istihdam olanaklarının
yaratılması yoluyla ekonomik, köyden kente göçün engellemesi nedeniyle sosyal yararlar
sağlanacağı düşünülmektedir. Ayrıca proje kapsamında insan sağlığı ve çevre açısında
riskli ve tehlikeli faaliyetler Bölüm 5.7 de detaylı olarak anlatılmıştır.
3.1.5. Gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus
Hareketleri
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesinin gerçekleşmesiyle, rezervi tespit
edilmiş, işletilebilir doğal kaynak işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi
kapsamında hammadde ihtiyacının karşılanması amacına hizmet edecektir.
43
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
3.1.6. Yöredeki Sosyal Altyapı Hizmetleri (Eğitim, sağlık, kültür hizmetleri)
Eğitim
Siirt
Siirt ilinde toplam 390 okulda 95.001 öğrenci eğitim görmektedir. Derslik başına
ortalama 33 öğrenci düşmekte olup eğitim gören öğrencilerin % 47,8’i kız, %53,2’si ise
erkektir.
Tablo 22: Siirt İli Eğitim Durumu
Kurum Adı
Okul Sayısı
Erkek
Kız
Toplam
Okul öncesi
18
4.244
4.119
8.363
Derslik Başına
Düşen Öğrenci
36
İlköğretim
341
36.516
34.979
71.495
32
Genel Orta Öğr.
18
6.316
3.136
9.452
30
Mes.Tek. Orta A.Öğr.
13
3.481
2.210
5.691
41
Toplam
390
50.557
44.444
95.001
33
Kaynak: Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
İlde, okuma yazma bilmeyenlerin oranı %26,5, okuma yazma bilenlerin oranı %69,4’tür.
Şekil 19: Siirt İli Okuma Yazma Durumu Kaynak: TÜİK ADNKS 2011
İldeki genel eğitim durumunun ise okuma-yazma bilen fakat bir okul bitirmeyenler
%21, ilkokul mezunu %10, ilköğretim mezunu %28, ortaokul veya dengi mezunu 1, lise
veya dengi okul mezunu %2, yüksekokul mezunu %1 oranında olduğu görülmektedir.
44
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 20: Siirt İli Eğitim Durumu Kaynak: TÜİK ADNKS 2011
Pervari
Pervari ilçe merkez ve köylerinde 20 bağımsız 8 yıllık ilköğretim okulu (4
ilköğretim okulu normal eğitim, 16 ilköğretim okulu ikili eğitim), 5 bağımsız sınıflı ilköğretim
okulu, 25 birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okulu, 1 bağımsız anaokulu,1 genel lise, 1 kız
meslek lisesi,26 ilköğretim okuluna bağlı anasınıfı bulunmaktadır.
Tablo 23: Pervari İlçesi Okullaşma Oranı
Okullaşma Oranı
Oran %
Öğrenci Sayısı
İlköğretim
98,24
9.002
Ortaöğretim
22,99
577
Kaynak: Pervari Kaymakamlığı, http://www.pervari.gov.tr
İlçede okullaşma oranlarına bakıldığında ilköğretimde oranın %98,24, öğrenci
sayısının 9.002 olduğu, ortaöğretimde ise oranın %22,99 ve öğrenci sayısının Pervari’de
okuyan 421 ve Pervari dışında okuyan 126 öğrenci olmak üzere toplam 577 öğrenci
olduğu görülmektedir. İlçede taşımalı eğitim de uygulanmaktadır. 12 taşıma merkezi okula
toplam 2.114 öğrenci taşınmaktadır. Taşımalı eğitim alan öğrencilerin oranı ise %28,4’tür.
Pervari ilçesinde Halk Eğitim merkezlerinin açtığı kurslar da bulunmaktadır. Makine
nakışı, trikotaj, dikiş-nakış, tel kırma kursları verilmektedir.
45
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 24: Halk Eğitim Merkezi Kursları
Kurs Türü
Açılan Kurs
Sayısı
Kız Kursiyer
Sayısı
Mesleki ve Teknik Kurslar
Sosyal ve Kültürel Kurslar
Seviye Belirleme Kursları
Okuma Yazma Kursları
Toplam
14
3
15
14
46
247
51
338
140
776
Erkek
Kursiyer
Sayısı
43
48
270
27
388
Toplam
Kursiyer
Sayısı
290
99
608
167
1164
Kaynak: Kaynak: Pervari Kaymakamlığı, http://www.pervari.gov.tr
Sağlık
İl ve ilçelerde, devlet ve özel hastaneler olmak üzere toplam 8 hastane hizmet
vermektedir. Pervari ilçesinde bir adet devlet hastanesi bulunmaktadır.
Kültür Hizmetleri
Siirt ilinin tarihi oldukça eskiye dayanmaktadır. Bu nedenle de ilde birçok tarihi eser
bulunmaktadır. Başlıcaları Erzen Ören yeri, Derzin Kalesi, İnce Kaya (Kormas) kalesi, İrun
kalesi, Şirvan (Küfre) kalesi, Ulu Camii, Cumhuriyet Camii, Veysel Karani Türbesi, Sultan
Memduh Türbesi, Seyh Muhammed El Hazin Türbesi, ilde çok sayıda kilise ve manastır
da bulunmaktadır, bunlarda bazıları Haverdis Kilisesi ve Mir Yakup Kilisesi’dir.
46
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
3.1.7. Çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer
teknik/sosyal altyapı ihtiyaçları
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinin işletilmesinin amacı “Pervari Barajı ve
Hidroelektrik Santrali (HES)” projesinin malzeme ihtiyacını karşılamaktır. Bu kapsamda
çalışan personelin her türlü ihtiyaçları (yatakhane, mutfak, yemekhane, idari birimler, duş,
tuvalet vs.) Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiyesinden karşılanacaktır. İstihdam
sırasında yöre halkına öncelik tanınacaktır.
Kullanılacak tüm iş makinelerinin bakımları Pervari Barajı ve HES şantiye alanında
kurulacak olan atölyede yapılacaktır.
3.1.8.Projenin fayda-maliyet analizi
 Ocak Alanına Ait (3173545 Erişim Nolu Ruhsatlı Saha) Fayda Maliyet Analizi
NET FAYDA
MASRAF
16.401.753 TL
3.308.169 TL
Net fayda / Masraf
4,96
Net fayda / Masraf 4,96 > 0 olduğundan proje rantabldır.
3.1.9.Projeden Etkilenen Yerleşim Yerleri
Proje alanı Pervari ilçe merkezinin yaklaşık 10 km kuzeydoğusunda yer almaktadır.
Proje alanına en yakın yerleşim birimleri ve yaklaşık olarak mesafeleri Tablo 25’de
verilmiştir. Faaliyet alanının yakın yerleşim yerleri ile ilişkisini gösterir, mesafeleri gösterir
1/25.000 ölçekli topoğrafik haritalar rapor ekinde (Bkz. Ek-22) verilmiştir.
Tablo 25 : Yerleşim birimlerinin proje alanına olan yaklaşık mesafe ve yönleri
Tesisler
3173545 Erişim Nolu Ruhsat Alanı
Ocak Alanı
Kırma Eleme Tesisi Alanı
Bitkisel Toprak Depolama Alanı
Pasa Döküm Alanı
Yerleşim
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Tesise Göre Yönü
KB
B
KB
B
KB
KB
KB
B
KB
B
Mesafesi (m)
1407
2542
1407
2542
1803
2660
1913
2700
1633
2558
Kalker ocağının ve kırma-eleme tesisinin işletilmesinin amacı “Pervari Barajı ve
Hidroelektrik Santrali (HES)” projesinin malzeme ihtiyacını karşılamaktır. Bu kapsamda
çalışan personelin her türlü ihtiyaçları (yatakhane, mutfak, yemekhane, idari birimler, duş,
tuvalet vs..) Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiyesinden karşılanacaktır. Proje alanında
şantiye kurulmayacaktır. Ayrıca üretilen kalker malzemesi ocak alanından direkt olarak
kırma-eleme tesisine sevk edilecektir. Kırma eleme tesisinde istenilen boyuta getirilen
kalker cevheri stoklanmadan Pervari Barajı ve HES inşaat alanına sevk edilecektir.
47
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yapılan modelleme sonuçlarına göre; proje alanına en yakın yerleşim yerleri olan
Sakut Mahallesi ve Beğendik Beldesi’nde oluşacak toz emisyon değerlerinin Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2’ de verilen sınır değerlerin
çok altında kaldığı görülmektedir. Patlatma işleminin ardından 2 saat boyunca çalışma
yapılmayacaktır.
Proje konusu faaliyet hayata geçtiğinde kontrol tedbirlerinin tam uygulanmasına özen
gösterilecektir. Projede toz oluşumunu en aza indirgemek ve etrafa zarar vermesini
engellemek amacı ile aşağıdaki etki azaltıcı önlemler proje sahibi tarafından alınacaktır.
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacak,
Çalışma alanı arazöz ile sulanarak nemlendirilecek,
Kamyonların üzeri ocak alanı dışındaki nakliyesi sırasında branda ile kapatılacak,
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere pulvarize toz indirgeme
sistemi kurulacak,
 Kalkerin sevkiyatı sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
Kamyonların üzeri kapatılacaktır. Özellikle Beğendik Beldesi yakınlarından
geçerken hız limiti düşürülecek ve gerekli uyarıcı levhalar uygun yerlere
yerleştirilecektir.
 Ocak alanı içi ve nakliye sırasında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı
havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye
sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. Üretim çalışmaları
süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uyulacaktır.




Yapılan modelleme sonuçlarında da görüldüğü üzere havada asılı toz ve çöken toz
değerleri proje alanından sonra yaklaşık 100 m mesafede 2013 yılı sınır değerlerinin
altına düşmektedir. Bu nedenle üretim çalışmaları sırasında oluşacak toz emisyonundan
dolayı Beğendik Beldesi, Sakut Mahallesi ve çevredeki tarım alanlarının faaliyetten
olumsuz etkilenmesi beklenmemektedir.
Proje kapsamında pasa döküm alannında pasa malzeme depolanırken erozyona,
heyelana sebep olmayacak şekilde depolama yapılacaktır. Pasa malzeme kesinlikle dere
yataklarına dökülmeyecektir. Pasa malzemesi pasa döküm alanında depolanırken
erozyon önleyici tedbirler alınacaktır. Pasa malzeme belirlenen pasa döküm alanı dışında
depolanmayacaktır. Dere yataklarına her türlü malzeme akışını önlemeye yönelik gerekli
tedbirler alınacaktır. Ayrıca çalışmalar sırasında çıkacak olan bitkisel toprak, daha sonra
alanın peyzaj onarımı çalışmalarında ve rekreasyon alanlarının bitkisel peyzaj
düzenlemesinde değerlendirilmek üzere, tekniğine uygun olarak depolanacaktır. Kalker
üretimi sırasında çıkacak pasa ve atıklar çevreye zarar vermeyecek şekilde saklanacak ve
daha sonra malzeme alımı yapılan çukurlukların kapatılması için dolgu malzemesi olarak
kullanılacaktır. Bitkisel toprak depolama alanını gösterir harita rapor ekinde verilmiştir
(Bkz. Ek 1). Proje kapsamında “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü
Yönetmeliği “’ne uygun olarak depolama işlemi yapılacaktır.
Pasa döküm alanının ve bitkisel toprak depolama alanının en yakın yerleşim
yerlerine göre mesafesi Tablo 26’da verilmiştir. Tüm üniteler göz önüne alındığında
üniteler arasında en yakın yerleşim yeri, bitkisel toprak depolama alanının 1280 m
kuzeybatısında yer alan Sakut mahallesi olduğu görülmektedir. Bu nedenle en yakın
yerleşim yerleri pasa döküm alanlarından ve bitkisel toprak depolama alanından
etkilenmeyecektir.
48
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 26: Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve Pasa Döküm Alanının En Yakın Yerleşim Yerlerine Mesafeleri
Tesisler
Pasa Döküm Alanı
Bitkisel Toprak Depolama Alanı
Yerleşim
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi
Tesise Göre Yönü
KB
B
KB
B
Mesafesi (m)
1633
2558
1913
2700
Proje alanında yüksek gerilim hattı yer almamaktadır. Ocaktaki çalışmalarda
elektrik enerjisine ihtiyaç duyulmayacaktır. Ancak kırma-eleme tesisinde üretim sırasında
elektrik enerjisi tüketimi söz konusudur. Elektrik enerjisi ihtiyacı yakın yerleşim yerlerinden
temin edilecektir. Ocak alanına gelecek enerji nakil hattı yerleşim yerlerinde dağıtım
yapan iletim hatları ile aynı özellikte olacağında kullanılacak elektrik iletim hattının
yerleşim yerlerine etkisi olmayacaktır.
49
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 21 : Proje alanındaki yerleşim yerlerini gösterir harita
50
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
3.1.10. Projenin ekonomik ömrü
Öngörülen yatırımın gerçekleşmesiyle, rezervi tespit edilmiş, işletilebilir doğal
kaynak işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında malzeme
ihtiyacının karşılanması amacına hizmet edecektir. Projenin ömrü yaklaşık olarak 5 yıldır.
3.1.11 Zamanlama tablosu
Projenin zamanlama tablosu aşağıda sunulmuştur.
Tablo 27: Zamanlama Tablosu
Aylar
AÇIKLAMA
YIL
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
2012
ÇED Süreci
2013
2014
Mevzuat Kapsamında Gerekli İzinlerin Alınması
2014
Kırma – Eleme Tesisinin Montajı
2014
Yol Çalışmaları
2014
2014
20152019
Üretim Çalışmaları
2020
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak çalışma alanlarının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve üretim
safhaları eş zamanlı yürütülecektir.
51
12
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
3.2. Diğer hususlar
KALKER OCAĞI VE KIRMA ELEME TESİSİ İŞLETMESİNE İLİŞKİN SOSYAL ETKİ
DEĞERLENDİRME RAPORU
GENEL DURUM
Kalker ocağının ve kırma eleme tesisi projesinin planlandığı alan orman arazisidir ve
bu alanda çevredeki yerleşimlere ilişkin herhangi bir mülkiyet durumu söz konusu değildir.
Ancak arazi üzerinde, özellikle Beğendik (Bidar) beldesi halkının birtakım iktisadî
tasarrufları bulunmaktadır.
Tesislerin kurulması planlanan yer, Botan Çayı’nın yaklaşık 1,35 km. kuzeyinde,
Beğendik beldesinin yaklaşık 1 km doğusunda, yerleşim bulunmayan engebeli, yer yer
bozuk ormanla kaplı ve taşlık bir arazidir. Burası Botan Çayı’nın sağ sahilinde, çaya doğru
açılan vadi ve koyakların arasında kalan, yar görünümünde engebeli bir arazi olup
yakınında yerleşim veya ekonomik faaliyet yoktur.
Faaliyet sahası içindeki Kırma Eleme Tesisi ve Bitkisel Toprak Depolama Alanı,
Pasa Döküm Alanının, en yakın yerleşim yeri olan Sakut mahallesi ile arasında 1732
rakımlı tepe bulunmakta ve gerek mahalle, gerekse Beğendik merkezi bu alanları
görmemektedir. Belde merkezi ile sadece 2 hanenin bulunduğu Sakut Mahallesi, faaliyet
alanının yaklaşık 1400 m kuzeydoğusunda bulunmaktadır. İnşaat faaliyetleri bakımından
da bu iki yerleşim yeri etki altında kalmayacaktır. Zira yaklaşım yolları ve patlatma
mevkileri bu mahaller ile ilgisizdir. İnşaat trafiği de bu mahalleye etki edecek güzergâhları
izlemeyecektir.
BEĞENDİK (BİDAR) BELDESİNİN MEVCUT SOSYO-EKONOMİK VE DEMOGRAFİK
DURUMU
2011 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre beldenin nüfusu 2.636 kişi olup,
belde nüfusunun yaş ve cinsiyet dağılımı, dengeli görünmektedir. Beldenin toplam hane
sayısı 350 kadardır. Belde toplu bir yerleşim örüntüsüne sahiptir ve Kale ve Gazi
mahalleleri olmak üzere iki mahalleden oluşur. Ayrıca Beğendik’in yaklaşık olarak 1,5 km.
kuzeydoğusunda, Müküs Çayı üzerinde sadece iki hanenin bulunduğu Sakut mahallesi ile
3 km. kuzeybatısında, yine Müküs Çayı üzerinde 20 hanelik Cemihacımehmet mahallesi
beldeye bağlıdır. Beldenin yaz nüfusu 500 kişi kadar artmaktadır. Bu artış, belde dışında
yaşayanların yaz aylarında çeşitli amaçlarla beldeye istikrarlı biçimde dönüşlerinden
kaynaklanmaktadır. Belde dışında, Beğendik kökenli olup belde dışında bulunan ve
güncel belde nüfusunun çok üstünde bir nüfus yaşamaktadır. Beldeden göç edenlerin
yaşadığı yerler arasında Siirt merkezinden başlayarak Diyarbakır, Van, Adana, Mersin,
İstanbul ve Gaziantep bulunmaktadır. Geçici mevsimlik işler için gidilip dönülen yerler ise
büyük ölçüde Gaziantep, Tarsus ve İstanbul’dur. Beldenin başlıca geçim kaynağı sebze
ve meyveciliktir. Beldedeki ürün deseni içinde ağırlıklı olarak üzüm, incir, nar ve soğan yer
almaktadır. Bu ürünler Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında Van, Patnos, Erciş,
Ağrı, Bitlis, Adilcevaz, Hakkari gibi merkezlere götürülmekte ve çoğunlukla buğday
karşılığında takas edilmektedir. Beldede hayvancılık yok olmaya yüz tutmuştur. Beldede
sadece iki kişi hayvancılık yapmaktadır. Bunun dışında hemen hemen her hanede, hane
ihtiyaçları için beslenen 1-2 kadar hayvan bulunmaktadır. Beldenin dışarıdan ücretli geliri
sınırlıdır. Bütün beldede 10 kadar kişi emekli maaşı almakta, 55 maaşlı korucu
bulunmakta ve 18-19 kadar emekli korucu yaşamaktadır. Şu halde bütün belde sathında
hanelerin yaklaşık olarak dörtte birinin belde dışından üretilmiş nakit geliri mevcuttur.
Genç nüfusun faaliyet gösterdiği kalifiye işler ve meslek becerileri yoktur. Kalifiye işler
bağlamında bütün beldede sadece 30-35 kadar şoför bulunmaktadır. Bunun dışında çok
52
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
sayıda inşaatçı (kalıpçı, duvarcı, demirci) mevcuttur ve bunların tümü inşaat
mevsimlerinde belde dışına gitmektedir. İnşaat işlerinde çalışanların hiçbirisi meslekî
belge sahibi değildir. Belde Nüfusunun Yıllara Göre Değişimi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Yıllar
2011
2010
2009
2008
2007
2000
1990
1985
1980
Belde Nüfusu
2.636
2.643
2.652
2.712
3.498
2.560
2.017
1.824
1.756
Bu nüfusun büyük bölümü geçici mevsimlik işler için belde dışına gitmekte ve yılın
üçte ikisini beldede boşta geçirmektedir. Beğendik Beldesinde biri Kale mahallesinde 5
sınıflı, biri Gazi mahallesinde 8 sınıflı olmak üzere iki adet ilköğretim okulu vardır. 8 sınıflı
ilköğretim okulunun bir de ana sınıfı mevcuttur. Beldede toplam 650 kadar öğrenci
öğrenim görmektedir. Beldenin temel sorunları arasında eğitim ve ulaşım başta
gelmektedir. Beldenin altyapısı çok eski olup PVC borularla döşenmiştir ve bu yüzden sık
sık sorun yaratmaktadır. Beldenin kanalizasyonu Müküs Çayı’na akmaktadır ve herhangi
bir arıtma sistemi yoktur. Arıtma tesisi ile katı atık bertaraf tesisi ihtiyacı, beldenin sorunları
arasında sayılmaktadır.
SOSYAL ETKİLERİN ANALİZİ
Her ne kadar yaklaşım yolları ve patlatma ve işletme mevkileri, Beğendik beldesi
ve beldeye bağlı Sakut mahallesini etkilemeyecek konumda ve buna bağlı olarak inşaat
trafiği bu yerleşimleri etkilemeyecek bir güzergâhı takip edecek ise de, faaliyet bölgesi
üzerinde Beğendik beldesi sakinlerinin bazı iktisadî faaliyetleri ve buna bağlı menfaatleri
bulunmaktadır. Alan hazine arazisi olmakla birlikte, bazı Beğendik sakinleri bu araziyi
otlatma ve arı yetiştiriciliği amacıyla kullanmaktadır. Bu mevsimlik faaliyetler dışında,
alanda başkaca bir sosyal ve iktisadî etkinlik gözlenmemiştir.
ETKİ AZALTICI ÖNLEMLERİN GELİŞTİRİLMESİ
Faaliyet alanı ve çevresi az hane tarafından da olsa hayvancılık faaliyeti için otlatma
amacıyla kullanılmaktadır. Ancak bu bölge orman hazinesine ait olup otlatmaya kapalıdır.
Dolayısıyla az sayıda hane tarafından geçimlik ölçekte yapılan bu hayvancılık faaliyeti,
faaliyet alanı dışında kalan otlak alanların kullanılması vasıtası ile sürdürülebilir.
Pervari İlçesin’de arıcılık ekonominin önemli kalemlerinden biri haline gelmiştir.
Pervari balının saflığı ve lezzeti ile iç pazarda aranır bir ürün haline gelmesiyle birlikte,
arıcılık yapan hanelerin sayısı artmıştır. Bu artışa bağlı olarak Beğendik yerleşiminde
arıcılık az sayıda hane tarafından gerçekleştirilmektedir. Faaliyet alanı, Beğendik’te
arıcılık yapan bu hanelerin bir bölümünün üzerine kovan yerleştirdiği alanda
bulunmaktadır. Bu bölgede arıcılık faaliyetini yürüten haneler faaliyet süresince faaliyet
alanından sarfınazar etmek ve faaliyet alanı dışındaki kalan alanlarda arıcılığa devam
etmek durumundadır. Bu hanelerin yürüttüğü arıcılık faaliyetinin toz emisyonundan
olumsuz etkilenmemesi için gerekli toz emisyonu kontrolü önlemlerinin alınması önerilir.
Faaliyetin bitimiyle birlikte bu alan halkın güvenliği için tehlike oluşturmayacak şekilde çitle
çevrilerek düzenlenmelidir.
53
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yukarıda belirtilen etki azaltıcı unsurların hayata geçirilmesi için, gerekli tespitlerin
yapılması ve destek süreçlerinin işletilebilmesi gerekmektedir. Bu amaca yönelik olarak,
İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Siirt Bal Üreticileri Birliği ve Beğendik
Belediyesi ile işbirliği içinde çalışılması önerilir. Söz konusu önlemlerin bir prosedüre
bağlanarak paydaşlarla paylaşılması ve bu yolla rıza ve onay süreçlerinin işletilmesi,
faaliyetin sürdürülebilmesi için hayati önem taşımaktadır.
İZLEME PROSEDÜRÜ VE UYGULANACAK YÖNETİM PLANININ UNSURLARI
Burada, yerleşim yerlerine etki edecek bir trafik oluşmayacağından yoğun bir
izleme prosedürü gerekmeyecektir. Ancak periyodik bilgilendirme ve belediye ile
haberleşme kanalı düzenlenmelidir. Projenin halkla ilişkiler birimi her ayın belirli bir
gününde belediye ile temas etmelidir.
Her ne kadar emisyon değerleri sınır değerlerin altında kalsa da öte yandan bu
alanda özellikle toz emisyonunun kontrolü ve büyük iş makineleri çalışacağından iş
güvenliği ve sağlığı prosedürleri düzenlenmesi gerekmektedir. Toz emisyonunun kontrolü,
sosyal etkilerin azaltılması bakımından hayati bir önem taşımaktadır.
İlk olarak ÇED kapsamında bir halkın katılımı toplantısı düzenlenerek, projenin
çevresel etki değerlendirmesi hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu toplantıda taş ocağı
tesisinin özellikleri ve tesisin kurulması ve işletilmesi sırasında kullanılacak yol şebekesi
ile yeni yol güzergâhları anlatılmıştır. Bu toplantıda istimlâk süreci, trafik yoğunluğu ve
düzenlemesi hakkında bilgi aktarılmış, halkın kaygı ve beklentileri dinlenmiştir. Toplantı
sonrasında tutanak düzenlenerek taraflarca imza altına alınmıştır. Bundan sonra
bilgilendirme hususunda izlenecek süreç aşağıdaki gibidir:
 ÇED kapsamında önerilen etki azaltıcı önlemlerin halk ile paylaşılması için bir
bilgilendirme toplantısı düzenlenecek ve ilgili tüm paydaşlara konu hakkında bilgi
verilecek ve görüşleri alınacaktır.
 Halkın katılımı toplantısı sırasında dile getirilen kaygı, şikayet ve taleplerin
giderilmesi ve gerekli aksiyonların alınabilmesi için bir şikayet/talep
mekanizmasının oluşturulması ve gerekli bilgilendirme ve düzeltici faaliyetleri
yapılması gerekmektedir.
 Yapılacak işler ve prosedürle ilgili olarak paydaşlara bilgi verilmelidir.
SOSYAL PAYDAŞLAR
Siirt Valiliği
Siirt İl Özel İdaresi
Pervari Kaymakamlığı
Pervari Belediyesi
Beğendik Belediyesi
Pervari Köylere Hizmet Götürme Birliği
Siirt İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü
Siirt Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
DSİ 10. Bölge Müdürlüğü
Orman ve Su İşleri 15. Bölge Müdürlüğü
Orman ve Su İşleri Siirt Şube Müdürlüğü
Siirt Orman İşletme Müdürlüğü
Dicle Kalkınma Ajansı Başkanlığı
54
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bölüm 4. Mevcut çevresel özellikler ve doğal kaynakların kullanımı (Bölgesel ve
çalışma alanı baz alınarak mevcut ve planlanan durum verilmelidir)
4.1. Arazi kullanım ve mülkiyet durumu
a) Tarım ve Hayvancılık
a.1 Arazinin ilgili mevzuata göre durumu
Proje alanı; Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli
Çevre Düzeni Planı içerisinde kalmaktadır(Bkz. Ek-4).
Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre
Düzeni Planına göre proje alanı kayalık taşlık alan ve kumul alan, doğal ve ağaçlık
karakteri koruncak alan, jeolojik sakıncalı alan ve orman alanı üzerinde (Bkz. Ek-4)
kalmaktadır.
Arazi kullanım haritasına göre ise proje alanı; fundalık ve mera vasfında olup, arazi
kullanım sınıfı VI. Sınıf ve VII sınıf arazi niteliğindedir (Bkz. Ek-2).
Tablo 28 : Arazi kullanım durumu
TESİSLER
Ocak Alanı
Kırma-Eleme Tesisi
Alanı
MARDİN-BATMAN-SİİRT-ŞIRNAKHAKKARİ PLANLAMA BÖLGESİ
1/100000 ÇEVRE DÜZENİ PLANINA
GÖRE
Kayalık taşlık alan ve kumul alan+doğal
ve ağaçlık karakteri koruncak
alan+orman alanı
Orman alanı+ Doğal ve ağaçlık
karakteri korunacak alan+jeolojik
sakıncalı alan
ARAZİ KULLANIM
HARİTASINA GÖRE
MEŞCERE HARİTASINA
GÖRE
Mera
Kayalık, Taşlık, Bozuk Baltalık,
Orman Toprağı
Fundalık + Mera
Bozuk baltalık, Orman toprağı
Pasa Depolama Alanı
Doğal ve ağaçlık karakteri korunacak
alan
Fundalık + Mera
Bozuk baltalık
Bitkisel Toprak
Depolama Alanı
Orman alanı+jeolojik sakıncalı alan
Fundalık
Bozuk baltalık, Orman toprağı
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü’nün görüş yazısında proje alanının tamamının
orman alanı olduğu belirtilmiştir (Bkz. Ek.15). Orman alanları için kamulaştırma söz
konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince
izinler alınacaktır.
Ancak proje alanında tarım alanı ve mera alanı çıkması durumunda 5403 sayılı
Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu ve 4342 sayılı Mera Kanunu gereğince gerekli
izinler alınacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunması için 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu”
bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair yönetmelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri Sirküleri
hükümlerine uyulacaktır.
a.2 Sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü
Siirt ili yüzölçümü 6.186 km2’dir. İlde 2.520 hektar alan sulu tarım arazisi, 100.378
hektar alan ise kuru tarım arazisidir.
55
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 22: Siirt İli Sulu ve Kuru Tarım Arazi Dağılımı Kaynak:Tarım Sektörü Raporu 2010, Dicle Kalkınma Ajansı
İlde tarla bitkileri üretim alanında ilk sıradadır. İkinci sırada tahıl üretimi alanı,
üçüncü sırada ise yem bitkileri üretim alanı gelmektedir.
Tablo 29: Siirt İli Toplam Ekilen Tarla Alanı
Toplam Ekilen Tarla Alanı
Siirt
Baklagiller (ha)
7.890
Endüstriyel Bitkiler (ha)
1.855
Tahıllar (ha)
198.209
Yağlı Tohumlar (ha)
814
Yem Bitkileri (ha)
153.413
Yumru Bitkiler (ha)
36
Tarla Bitkileri (ha)
362.217
Kaynak:Tarım Sektörü Raporu 2010, Dicle Kalkınma Ajansı
Şekil 23: Siirt İli Tarımsal Üretimin Dicle Bölgesi ve Türkiye’deki Yeri Kaynak:Tarım Sektörü Raporu 2010, Dicle
Kalkınma Ajansı
a.3. Ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları
56
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
İlin ürün desenlerine bakıldığında buğday üretiminin 185.161 tonla ilk sırada, arpa
üretiminin ise 21.174 tonla ikinci sırada yer aldığı görülmektedir.
Tablo 30: Siirt İli Ürün Desenleri ve Türkiye’deki Yeri
Buğday
Ekiliş(ha)
Üretim (ton)
54.300
185.161
Nohut
Ekiliş (ha)
Üretim(ton)
4.100
463
Arpa
Ekiliş(ha) Üretim(ton)
68.700
21.174
Tütün
Ekiliş(ha) Üretim(ton)
-
K.Mercimek
Ekiliş(ha) Üretim(ton)
16.050
2.297
Pamuk
Ekiliş(ha) Üretim(ton)
4.700
2.087
Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
Şekil 24: Siirt İli Ürün Desenleri Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
İlçede tahıl, tarla ve sebze bitkileri üretilmektedir. Ekili tarla ve sebze alanları 76.768
ha, tahıllar ise 76.092 ha’dır. İl genelinde baklagil, endüstriyel bitkiler, yağlı tohumlar ve
yumru bitkiler yetiştirilmemektedir. İlçede 58.178 da alanda yem bitkileri, 676 ha alanda
ise sebze üretimi yapılmaktadır.
Tablo 31: Siirt İlinde Üretilen Başlıca Tarım Ürünleri ve Sebzelerin Ekiliş Alanlarının Dağılımı (2010)
Ekili Tarla Tahıllar Baklagiller
ve Sebze
(ha)
(ton)
Endüstriyel
Bitkiler (ha)
Yağlı
Yumru
Sebzeler
Tohumlar Bitkiler
(ha)
(ha)
(ha)
4.560
Yem
Bitkileri
(da)
850
Merkez
64.221
59.961
Aydınlar
3.820
3.680
140
200
Baykan
34.318
34.100
218
22.000
Eruh
57.300
51.853
5.447
31.779
Kurtalan
515.273
510.318
4.955
1.000
Pervari
76.768
76.092
676
58.178
Şirvan
24.366
23.961
405
1.055
Toplam
776.066
759.965
16.401
115.062
Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
57
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
a.4 Hayvancılık türleri, adetleri ve beslenme alanları
İlde koyun, keçi yetiştiriciliği artma eğilimi göstermekte iken tiftik keçisi ve büyükbaş
hayvan sayısında azalma görülmektedir.
Tablo 32: Siirt İli Hayvancılık Potansiyeli
Hayvan Sayısı
Toplam
(2005)
Toplam
(2006)
Toplam
(2007)
Toplam
(2008)
Toplam
(2009)
Toplam
(2010)
Koyun (Yerli-Diğer)
212.500
238.100
243.150
261.200
233.150
331.577
Keçi
137.500
146.500
148.120
152.300
148.120
201.733
Kıl Keçisi
129.000
136.800
136.750
141.300
136.750
195.736
Tiftik Keçisi
8.500
9.700
9.300
9.700
9.300
5.997
Sığır
26.900
29.023
31.200
29.510
31.200
22.373
Saf Kültür
3.700
4.246
4.320
4.314
4.320
2.912
Kültür Melezi
3.200
3.082
3.200
4.016
3.200
4.173
Yerli
20.000
21.695
22.500
23.141
22.500
15.288
At
450
552
600
563
500
766
Katır
2.750
2.910
3.000
2.950
2.250
2.306
Eşek
1.500
Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
1.845
2.150
1.950
3.150
1.792
Şekil 25: Siirt İli Hayvancılık Potansiyeli Kaynak:Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
b) Orman Alanları
b.1 Ağaç türleri ve miktarları veya kapladığı alan büyüklükleri
Proje alanı Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü, Siirt Orman İşletme Müdürlüğü,
Pervari Orman İşletme Şefliği’nin Çatakçayı serisi (1973–1992 uygulama yıllarını içeren)
amenajman planında yer almaktadır. Proje alanının gösterildiği 1/25.000 meşcere haritası
rapor ekinde (Bkz. Ek-3) verilmiştir. Proje alanında yer alan ağaç türleri, miktarları Tablo
33’da verilmiştir.
58
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 33: Proje alanında yer alan ağaç türleri, miktarları
Meşçere
Tipi
Hektardaki
Ağaç Türü
Adet
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA
BBt
Meşe
PASA DÖKÜM ALANI
BBt
Meşe
KIRMA ELEME TESİSİ ALANI
BBt
Meşe
OCAK ALANI
BBt
Meşe
Kullanılacak alandaki
servet ster
2
Alan m
Adet
servet ster
4
8740,5
4
4
13348,2
5
4
12382
5
4
İşletme Şefliği Toplamı
2948
37418,7
1
15
Toplam alandan yaklaşık 15 ster odun emvali alınabilecektir. T-BBt meşcere tipi için
planda servet verilmediğinden hesaplara katılmamıştır. Ancak plan verileri 1972 yılındaki
değerler üzerinden hesaplandığından aradan geçen 40 yıla göre gerçek kesim miktarı
kesimlerden sonra belli olacaktır.
b.2 Ocak yerinin işlendiği mescere haritası ve yorumu
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü, Siirt Orman İşletme Müdürlüğü Pervari Orman
İşletme Şefliği’nin Çatakçayı serisi (1973–1992 uygulama yıllarını içeren) amenajman
planının meşcere haritasında, Proje alanının yer aldığı bölme no.ları, meşcere tipleri,
kapalılıkları ve alanları Tablo 34’de gösterilmiştir.
Tablo 34: Proje alanının yer aldığı bölme no.ları, meşcere tipleri, kapalılıkları ve alanları
Bölme No
Meşcere Tipi
Kapalılık
(%)
Açıklamaları
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI
BBt
Bozuk Baltalık
25
OT
Ağaçsız Orman Toprağı
TOPLAM
PASA DÖKÜM ALANI
25
BBt
Bozuk Baltalık
KIRMA ELEME TESİSİ ALANI
BBt
Bozuk Baltalık
25
OT
Ağaçsız Orman Toprağı
TOPLAM
OCAK ALANI
BBt
Bozuk Baltalık
T-BBt
Taşlık-Bozuk Baltalık
25
OT
Ağaçsız Orman Toprağı
TOPLAM
İŞLETME ŞEFLİĞİ TOPLAMI
BBt
T-BBt
Toplam
OT
Toplam
31405 m2
132963 m2
164368 m2
Oranı
Alanı (m2)
1-10
2727
6013
8740
1-10
13348
1-10
12382
6064
18446
1-10
1-10
2948
132963
102532
238443
278977
Bozuk Baltalık Ormanları
114609 m2
114609 m2 Açık Alanlar
278977 m2 İŞLETME ŞEFLİĞİ TOPLAMI
59
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje alanının gösterildiği 1/25.000 meşcere haritası rapor ekinde (Bkz. Ek-3)
verilmiştir. Proje kapsamında kullanılması planlanan ocak alanı, pasa döküm alanı ve
kırma eleme tesisi alanının arazi kullanım durumunun meşcere haritasına göre yorumu
Tablo 35’de verilmiştir. Orman alanları için kamulaştırma söz konusu olmadığından bu
alanlarda 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince izin alınacaktır. Pasa
döküm alanlarında pasa malzeme depolanırken erozyona, heyelana sebep olmayacak
şekilde depolama yapılacaktır. Pasa malzeme kesinlikle dere yataklarına dökülmeyecektir.
Pasa malzemesi pasa döküm alanında depolanırken erozyon önleyici tedbirler alınacaktır.
Pasa malzeme belirlenen pasa döküm alanı dışında depolanmayacaktır. Dere yataklarına
her türlü malzeme akışını önlemeye yönelik gerekli tedbirler alınacaktır.
Tablo 35: Meşcere haritasına göre arazi kullanım durumu
TESİSLER
MEŞCERE HARİTASINA GÖRE
Bitkisel Toprak Depolama Alanı
Bozuk baltalık, Orman toprağı
Pasa Depolama Alanı
Bozuk baltalık
Kırma-Eleme Tesisi Alanı
Bozuk baltalık, Orman toprağı
Ocak Alanı
Kayalık, Taşlık, Bozuk Baltalık, Orman Toprağı
b.3 Sahanın yangın görüp görmediği
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü’nün görüş yazısında proje alanının yangın
görmüş orman alanında kalmadığı belirtilmiştir. (Bkz. Ek.15). Orman alanları için
kamulaştırma söz konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı Orman Kanununun 16.
Maddesi gereğince izin alınacaktır.
c) Proje yerinde elden çıkarılacak alanın değerlendirilmesi
c.1.Proje sırasında kesilecek ağaçların tür ve sayıları, orman yangınları ve alınacak
önlemler,
Proje alanı Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü, Siirt Orman İşletme Müdürlüğü,
Pervari Orman İşletme Şefliği’nin Çatakçayı serisi (1973–1992 uygulama yıllarını içeren)
amenajman planında yer almaktadır. Proje alanının gösterildiği 1/25.000 meşcere haritası
rapor ekinde (Bkz. Ek-3) verilmiştir. Proje alanında yer alan ağaç türleri, miktarları Tablo
36’da verilmiştir.
Tablo 36: Proje alanında yer alan ağaç türleri, miktarları
Meşçere
Tipi
Ağaç Türü
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA
BBt
Meşe
PASA DÖKÜM ALANI
BBt
Meşe
KIRMA ELEME TESİSİ ALANI
BBt
Meşe
OCAK ALANI
BBt
Meşe
Hektardaki
Adet
Kullanılacak alandaki
servet ster
2
Alan m
Adet
servet ster
4
8740,5
4
4
13348,2
5
4
12382
5
4
İşletme Şefliği Toplamı
2948
37418,7
1
15
60
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Toplam alandan yaklaşık 29 ster odun emvali alınabilecektir. T-BBt meşcere tipi için
planda servet verilmediğinden hesaplara katılmamıştır. Ancak plan verileri 1972 yılındaki
değerler üzerinden hesaplandığından aradan geçen 40 yıla göre gerçek kesim miktarı
kesimlerden sonra belli olacaktır.
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisinin işletme aşamasında orman alanlarına
olumsuz bir etki söz konusu olmayacaktır. Olası yangınlar için şantiye alanında gerekli
teçhizat bulundurulacaktır. Kalker ocağında üretim faaliyetleri sırasında gevşetme
patlatmalarından, doldurma, boşaltma ve taşıma işlemlerinden kaynaklanacak toz
emisyonu minimuma indirmek için tedbirler alınacaktır. Kalker ocağında kullanılacak yollar
özellikle sıcak ve rüzgarlı havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir.
Böylece nakliye sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. İnşaat aşaması
süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
c.2. Elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, arazi kullanım kabiliyeti,
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğünden alınan orman inceleme değerlendirme
formunda proje alanının tamamının orman alanı olduğu belirtilmiştir (Bkz. Ek.15). Orman
alanları için kamulaştırma söz konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı Orman
Kanununun 16. Maddesi gereğince izin alınacaktır.
c.3. Etkilenecek tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı
Proje alanında hakim olan floral yapıyı meydana getiren bitki türlerini, bu türlerin
koruma statülerini ve bu türlerin karşı karşıya bulundukları riskler ile alınması gereken
koruma önlemlerini belirleyebilmek amacıyla 2012 yılı içerisinde açık alan çalışmaları
gerçekleştirilmiş olup değerlendirmeler Bölüm 4.7. de detaylı olarak verilmiştir.
c.4.Proje alanında kültür ve tabiat varlıkları durumu,
Proje alanı ve yakın çevresine ait Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın resmi web
sitesindeki Coğrafi Bilgi Sistemi’nden alınan korunan alanlara ait haritaya ve literatür
çalışmalarımıza göre proje alanı; Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları, Tabiatı
Koruma Alanları, Tabiat Varlıkları, Sit ve koruma alanları, Boğaziçi Kanununa göre
koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel
Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları içerisinde yer almamaktadır.
Kalker üretimi sırasında herhangi bir kültür varlığı tespit edildiği takdirde üretim
durdurulacak, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne haber verilerek gerekli önlemlerin
alınması sağlanacaktır.
c.5 Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Arazi hazırlığı aşamasında;
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak çalışma alanlarının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve
üretim safhaları eş zamanlı yürütülecektir.
Yabanıl formların habitatları civarında iş makinelerinin veya çalışanların müdahalesi
sonucunda bu türlere bağlı bireyler ortaya çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde
zarara uğrayabileceklerdir. Bu durum göz önünde bulundurularak istenmeyen bu durumun
61
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
önüne geçebilmek, yani yabanıl formların iş makinelerinden etkilenmesini engelleyebilmek
amacıyla bu türlerin açığa çıktıklarında ya kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek
ya da uygun yakalama ve taşıma yöntemleriyle uzak olmayan ve zarar görmeyecekleri
kesimlere taşınacaklardır.
İşletme sırasında;
Kalker ocağında işletme yöntemi açık işletme şeklinde olup yılda 1816301 ton kalker
üretimi yapılması planlanmaktadır. Kalker, patlatma ile gevşetilecek, gevşetilen kalker iş
makineleri ile kamyonlara yüklenecek Kırma-Eleme Tesisi’ne nakledilecektir. Kırma –
Eleme Tesisi’nde istenilen ebatlara getirilen kalker, Pervari Barajı ve HES projesi inşaat
alanına sevk edilecektir.
Patlatma işlemlerinde dikkat edilecek unsurlar;
Patlatma ile ilgili bilgiler ve alınacak önlemler Bölüm 2.3.3.’de verilmiştir.
Gürültü ve Vibrasyon için alınacak önlemler;
Söz konusu ocakta işletme sırasında çevresel olarak en önemli etki kalkerin
alınması için yapılacak patlatmalar sırasında oluşacak sarsıntılardır. Gürültü ve vibrasyon
hesaplamaları Bölüm 5.4.’da verilmiştir.
Toz emisyonu için alınacak önlemler;
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi işletme aşamasında oluşacak diğer bir
etki ise toz emisyonudur. Proje kapsamında yapılan toz yayılım hesaplamaları Bölüm
5.1.’de verilmiştir. Üretim faaliyetleri sırasında oluşacak toz emisyonunu en aza
indirgemek için Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen
önlemler alınacaktır. Buna göre;
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacak,
Çalışma alanı arazöz ile sulanarak nemlendirilecek,
Kamyonların üzeri inşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda ile kapatılacak,
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere toz indirgeme sistemi
(torbalı filtre) kurulacak,
 Açıkta depolanan kalkerin tozumasını engellemek için gerekli önlemler alınacaktır
(yığının üzerinin örtülmesi veya nemlendirilmesi vb.)




Fauna için alınacak önlemler;
Ocak alanında patlatma öncesi yapılacak görsel kontroller ile başta Kaplumbağa ve
Kirpiler gibi yavaş hareket eden türler aranacak, bulunan bireyler uygun yakalama, taşıma
ve serbest bırakma prosedürüne tabi tutulacaklardır.
İşletme sonrası;
İşletme sonrasında sahada üretim faaliyetlerinin tamamlanması ile oluşacak alan
işletme sonrası planlanan kullanımına hazırlanacaktır. Proje alanın işletme sonrası
durumunu gösterir haritalar rapor ekinde (Bkz. Ek-19.) verilmiştir.
62
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
4.2. Toprak Özellikleri
a) Toprak yapısı ve arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması
Proje alanı ile ilgili toprak özellikleri ve arazi kullanım durum bilgileri, yerinde yapılan
incelemeler ile Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Siirt İli Arazi
Varlığı Etüd Raporları ve haritalarından yararlanarak hazırlanmıştır (Bkz. Ek-3). Buna göre
proje alanının Arazinin Kullanım Durumu, Toprak Gurubu ve Arazi Kullanım Kabiliyeti
aşağıda verilmiştir.
Büyük Toprak Grubu: Kahverengi orman toprağı
M16.3
M
VI es
Toprak Özelliklerinin Kombinasyonu: 16: Derinlik: Çok Sığ (20-0 cm), Eğim:12-20
Erozyon Derecesi: 3: Şiddetli Su Erozyonu
Şimdiki Arazi Kullanımı: M: Mera
Arazi Kullanım Kabiliyeti: VI. Sınıf
N30
F
VII se
Büyük Toprak Grubu: Kireçsiz Kahverengi orman toprağı
Toprak Özelliklerinin Kombinasyonu: 30: Derinlik: Litozolik , Eğim:30 ve üzeri
Şimdiki Arazi Kullanımı: F: Fundalık
Arazi Kullanım Kabiliyeti: VII. Sınıf
Proje alanına ait yukarıda kısaca belirtilen büyük toprak gruplarının özellikleri aşağıda
verilmiştir.
Kahverengi Orman Toprakları (M)
Bu topraklar yüksek kireç içeriğine sahip ana madde üzerinde oluşur. Bu topraklar
genellikle geniş yapraklı orman örtüsü altında oluşurlar. Bunlarda etkili olan toprak oluşum
işlemleri kalsifikasyon ve podzollaşmadır. Drenajları iyidir. Çoğunlukla orman, funda ve
mera olarak kullanılırlar. Bir kısmında ise kuru tarım yapılmaktadır.
Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (N)
Kireçsiz kahverengi orman toprakları genellikle yaprağını döken orman örtüsü
altında oluşur. Eğimleri genellikle dik ve çok dik, derinlikleri sığ ve çok sığdır.
Proje alanının Arazi Kabiliyet Sınıfının; VI. Sınıf ve VII. Sınıf kapsadığı belirlenmiştir. Bu
sınıfa ait özellikler aşağıda verilmiştir.
VI. Sınıf Araziler
Bu sınıfa giren toprakların fiziksel koşulları gerektiğinde tohumlama, kireçleme,
gübreleme ve kontur karıkları, drenaj hendekleri, saptırma yapıları ve su dağıtıcıları ile su
kontrolü gibi çayır veya mera iyileştirmelerinin uygulanmasını pratik kılar.
Bu sınıftaki toprakların;
(1) dik eğim.
(2) ciddi erozyon zararı.
(3) geçmişteki erozyonun olumsuz etkileri.
(4) taşlılık,
(5) sığ kök bölgesi.
(6) aşırı yaşlık ve taşkın.
(7) düşük rutubet kapasitesi.
(9) tuzluluk veya sodiklik.
63
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
gibi düzeltilemeyecek sürekli sınırlandırmaları vardır. Bu sınırlandırmaların bir veya birden
fazlasının bulunduğu topraklarda kültür bitkilerinin yetiştirilmesi uygun değildir.
VII. Sınıf Araziler
Bu sınıfa giren topraklar,
(1) çok dik eğim,
(2) erozyon,
(3) toprak sığlığı,
(4) taşlılık,
(5) yaşlık,
(6) tuzluluk veya sodiklik
gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir.
Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak, kontur karıkları, drenaj hendekleri,
saptırma yapıları ve su dağıtıcıları tesis etmek gibi iyileştirme, koruma ve kontrol
uygulamalarına elverişli olmadığından, çayır ve mer'a ıslahı için kullanılma olanakları da
oldukça sınırlıdır.
b) Yamaç Stabilitesi
Üretim çalışmalarına en üst kotlardan başlanacak olması, yamaç stabilitesini
değiştirmeyeceğinden,
faaliyetten
dolayı
kayma
veya
heyelan
oluşması
beklenmemektedir.
c) Erozyon
Proje ünitelerinin yer aldığı ruhsat alanının tamamı şimdiki arazi kullanımı
bakımından incelendiğinde çıplak kaya ve molozlar, kahverengi orman toprakları, kestane
rengi topraklar ve kireçsiz kahverengi orman toprakları vasıflı arazilerden oluşmaktadır.
Proje alanı % 12-30 arasında değişen bir eğime sahip olup, şiddetli ve çok şiddetli su
erozyonuna maruzdur.
d) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında toprağa etkiler ve
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Proje kapsamında ocak alanının tümünde bitkisel toprak bulunmadığı için ocak
alanında üretim devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi
hazırlığı ve üretim safhaları eş zamanlı yürütülecektir. Bitkisel toprak çalışma alanlarının
tamamında mevcut değildir. Bitkisel toprak bulunan alanlarda bitkisel toprak kalınlığı 0 cm
ile 5 cm arasında değişmektedir. Bitkisel toprak bulunmayan alanlarında fazlalığı nedeni
ile hesaplamalarda bitkisel toprak kalınlığı 5 cm kabul edilmiştir. Bulunan bitkisel toprak
tabakası sıyrılacak ve kapanış aşamasında rehabilitasyon amaçlı kullanılmak üzere
bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır.
64
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
4.3. Jeolojik Özellikler
a) Bölge Jeolojisi
Genel Jeoloji:
Siirt il alanı değişik jeolojik yaşta kütlelerden oluşmaktadır. Bu kütlelerin en eskisi,
Siirt-Bitlis arasında kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan başkalaşım kayaları
serisidir. Genellikle III.Zaman Kretase ve III.Zamanpalo-neojen yaşlı olan bu seriler,
doğudan il alanına sokulmaktadır. Gri, esmer, mavimsi renkli, kil taşı, şeyl ve kum
taşlarından oluşan üst kretase ve paleosen serilerinin kalınlıkları yüzlerce metreye
ulaşmaktadır. Çalışma alanının jeoloji haritası ve kesitleri rapor ekinde (Bkz. Ek-5)
verilmiştir.
b) Çalışma Alanı Jeolojisi
3173545 Nolu Ruhsat Sahasının ve Civarının Jeolojisi
Çalışma alanı ve civarının jeolojik yapısı jura-kretase yaşlı kireçtaşları ve şist, fillit,
kuvarsit, gnays, meta kumtaşı, kristalize kireçtaşının oluşturduğu Bitlis Metamorfikleri
olarak adlandırılan birimden oluşur. Müküs Deresinin yatak eğimi ve debisi nedeniyle
halen aşınmanın sürmesi nedeniyle vadi tabanında dikkate değer bir alüvyon birikimi
gerçekleşmemiştir. Bununla birlikte, özellikle çayın kıvrım yaptığı kısımlarda ve yamaç
kayasının nispeten yumuşak,
dolayısı ile kolay aşınabildiği kesimlerde alüvyon
birikintilerine rastlamak mümkündür.
Bitlis Metamorfikleri:
Birim Beğendik-Pervari İlçesi dolaylarında iki ayrı dilim olarak mostra vermektedir.
Alt tektonik dilimde Bitlis Metamorfikleri; kristalize kireçtaşı, kalkşist, ve daha az oranda
dolomit ile temsil edilir. Gri-koyu gri renkli orta-kalın katmanlı kristalize kireçtaşları
Beğendik doğusunda yaygın şekilde gözlenir. Alt tektonik dilim üzerinde uyumsuz olarak
maden grubu vardır. Proje alanını çevreleyen ve yüzeysel olarak da gözlenen Bitlis
Metamorfikleri’ne ait üst tektonik dilim; fillit, şist, gnays, kuvarsit, meta kumtaşı, kristalize
kireçtaşı ve yer yer meta-volkanitlerden oluşmaktadır. Birim içinde geniş ölçekli
araştırmalara göre Paleozoik-Mezozoik yaş aralığı benimsenmiştir.
Eosen Kireçtaşı:
Proje alanının ve yakın çevresinin tamamını kapsayan birim kireçtaşları ile temsil
edilir. Belli bölgelerde aşırı tektonize olmuş birim dağınık ve karmaşık gri kireçtaşı, killi
kırmızı kireçtaşı ve yer yer kırmızı çamurtaşı ara katkılı olarak gözlenir. Formasyon
tabandaki birim ile uyumsuz ilişkidedir. Birim içindeki sığ denizel gri ve kırmızı pelajik
kireçtaşlarına, tanımlanan fosillerle Erken-Orta Eosen yaşı verilmiştir.
Kuvaterner – Alüvyon:
Müküs Deresinin yatak eğimi ve debisi nedeniyle halen aşınmanın sürmesi
nedeniyle vadi tabanında dikkate değer bir alüvyon birikimi gerçekleşmemiştir. Bununla
birlikte, özellikle çayın kıvrım yaptığı kısımlarda ve yamaç kayasının nispeten yumuşak,
dolayısı ile kolay aşınabildiği kesimlerde alüvyon birikintilerine rastlamak mümkündür.
65
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tektonik ve Paleocoğrafya
Siirt il alanı, ülkenin başlıca kırık çizgilerinin dışında kalmaktadır. Hatay’dan başlayıp
Kahramanmaraş, Malatya, Elazığ ve Muş’tan geçtikten sonra Van Gölünün doğusunda
süren, çokça deprem olan tektonik çukurlar ve kırıklar dizisi, ilin küçük bir bölümünü
kapsamına almaktadır. Bu kesim dışında il toprakları, sarsıntıların zararsız geçtiği
tehlikesiz bölgeler kapsamına girmektedir.
İl toprakları asıl görünümünü III.Zamanda kazanmıştır. Şiddetli kıvrılma ve
kırılmalara uğrayan il alanı, üst-eosen ve oligosen boyunca deniz dışında kalarak aşınmış
bir yarı ova (Peneplen) niteliği kazanmıştır. Üst miyosende Doğu Anadolu genel olarak
yükselirken, il alanı da blok halinde yükselmiş ve Güneydoğu Toroslar oluşmuştur.
Güneydoğu Torosların esnekliğini yitirmiş ve sertleşmiş kesimlerinde ortaya çıkan
çöküntü oldukları, akarsularca aşındırılarak batı, güneybatı ve güney önünde uzanan
vadilere dönüştürülmüştür. Bir yandan vadiler oluşurken, bir yandan da özellikle çöküntü
alanlarında hızla genişleyen vadi tabanlarında IV.Zaman boyunca çeşitli taşınma
maddeler ve düzlükler ortaya çıkmıştır.
66
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 26: Çalışma alanına ait jeoloji haritası
c) Cevherleşme
Genel olarak kalkerin mineralojik incelemesinde saf halde kalsit ve çok az miktarda
aragonit kristallerinden oluştuğu görülür. Kalsit ve aragonit; kalsiyum karbonatın iki ayrı
kristal şekli olup, teorik olarak % 56 CaO ve % 44 CO2 içerir. Ancak doğada hiçbir zaman
saf olarak bulunmaz. İkincil derecede değişik madde ve bileşiklerin içinde yer alması
nedeniyle değişik renklerde (Bej, sarı, gri, kahverengi ve siyah vs. renklerde)
görülebilmektedir.
67
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Üretimi gerçekleştirilecek kalker cevherinin, üzerinde çok fazla üst örtü tabakası
bulunmamakla beraber genelde yüzeyde gözlenmektedir. Kalker zonunun üretilebilir
kısmı dışında kalan kısmı gang olarak değerlendirilmiştir. Kalker ortalama yoğunluğu 2,2
gr/cm3 olarak tespit edilmiştir.
d) Depremsellik
Bir bölgenin depremselliği hesaplanırken depreme neden olabilecek fayın varlığı,
cinsi, niteliği, boyu, doğrultusu, deprem periyotları, incelenen bölgenin fay zonuna uzaklığı
ve zemin özellikleri birlikte ele alınarak değerlendirilmektedir.
Proje sahası Bakanlar Kurulunun 18 Nisan 1996 tarih ve 96/8109 sayılı kanunu ile
yürürlüğe girmiş T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı “Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası”
na göre 1. derece deprem bölgesi sınırları içerisinde kalmaktadır (Bkz. Şekil 27).
Proje alanını içerisine alan dirifay haritası Şekil 27’de verilmiştir. Bu haritaya göre
proje alanının Doğu Anadolu Bindirmesi’ne uzaklığı 9.5 km, Kavakbaşı Fayı’na 91.5 km,
Nemrut Açılma Çatlağı’na 81 km, Süphan Fayı’na 90 km, Erciş Fayı’na 136 km, Hasan
Timur Gölü Fayı’na ise 163 km mesafededir.
68
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 27: Proje alanını gösterir deprem haritası
69
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 28 : Proje alanını gösterir Diri Fay haritası
70
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
e)Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında jeolojik etkiler ve alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Sahada açık işletme yöntemiyle patlayıcı madde kullanılarak kalker üretilmesi
planlanmıştır.
İşletilmesi planlanan Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesi üretim
aşamasından kaynaklanacak en önemli çevresel etkiler üretim ve patlatma sırasında
oluşacak toz emisyonu, gürültü, vibrasyon ve hava şokudur. Ayrıca üretilecek olan
kalkerin nakliyesi sırasında da oluşabilecek tozdan ve nakliye trafiğinden kaynaklı
çevresel baskı oluşacaktır.
71
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
4.4 Hidrojeolojik Özellikler
a) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler
Siirt İli, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin kuzeydoğu ucunda yer alır. Bölge
Güneydoğu Anadolu düzlüklerinden sonra birden yükselmekte, doğu ve kuzey kesimleri
bol yağış almaktadır. Bu nedenle, kuzeyden Muş güneyi dağları, doğudan Siirt doğusu
dağlarıyla çevrili olan il alanı, Dicle Irmağı’nın önemli su toplama alanlarından birini
oluşturmaktadır. İl topraklarının tümü Dicle Havzası’na girmektedir. Havza, Fırat,
Kızılırmak ve Sakarya Havzaları’ndan sonra ülkenin dördüncü büyük su toplama alanıdır.
b) Yüzeysel su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri,
Siirt ilindeki yüzeysel su kaynakları yağmur ve kar suları ile beslenim göstermektedir.
c) Yeraltı ve termal su kaynaklarının hidrojeolojik özellikleri (su seviyeleri,
miktarları, emniyetli çekim değerleri, kaynakların debileri, mevcut ve planlanan
kullanımı),
Proje alanı içerisinde herhangi bir yeraltı suyu, akan artezyen kuyu, sulama kanalı
vb. yer altı suyu kullanımı yer almamaktadır.
d) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrojeolojik etkiler ve
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Ocak alanında (3173545 Erişim Nolu Ruhsatlı Saha) Eosen Kireçtaşları yer
almaktadır. Birim kireçtaşları ile temsil edilmektedir. Kireçtaşı seviyeleri geçirimlidir ve bu
seviyelerde yeraltısuyu depolanabilir. Kireçtaşında bulunan kırık, çatlak vb. yapısal
nedenlerden dolayı birimin iletimliliği yüksektir. Ocak alanında (3173545 Erişim Nolu
Ruhsatlı Saha) alanında ise 1650 m kotunda 28 metre derinliğinde sondaj çalışmaları
gerçekleştirilmiş olup sondaj çalışmaları sonucunda yeraltı suyuna rastlanılmamıştır. Ocak
alanında üretim çalışmaları 1890 kotundan başlayıp 1770 kotunda bitirilmesi
planlanmaktadır. Proje kapsamında açılan sondaj kuyusunda yer altı suyuna
rastlanılmaması, kireçtaşının yüksek iletimliliği sahip olması, yeraltı suyunun daha aşağı
seviyelerde depolandığını göstermektedir. Ayrıca Sakut Mahallesinde yer alan pınar
dikkate alındığında proje alanın kuzeyinde bulunan Müküs Deresinin yeraltı suyu
tarafından beslenildiği söylenebilir. Ayrıca saha içinde herhangi bir yeraltı suyu, akan
artezyen kuyu, sulama kanalıyla arazi çalışmaları sırasında karşılaşılmamıştır. 167 sayılı
Yer altı Suları Kanunu hükümlerine uyulacaktır.
Yapılan hesaplamalara göre, ocak alanında yapılacak patlatmanın 200 m den sonra
ÇGDY Yönetmeliği Ek-VII Tablo-6’da Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda
Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım
Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri için
verilen 5 mm/sn değerinin altına düşeceği tespit edilmiştir. Vibrasyon/titreşim, gürültü ve
hava şoku etkilerini minimuma indirmek için gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
Gürültü ve titreşim yayılımını azaltmak için patlayıcılar gecikmeli olarak
patlatılacaktır. Yapılması öngörülen patlatma faaliyeti öncesinde alınacak önlemler
arasında, patlatma öncesinde patlatmanın yapılacağı günün ve saatin yakındaki
yerleşimlere bildirilmesi sağlanacaktır. Bu kapsamda patlatma yapılacak gün ve saat
anons ve duyuru yöntemleriyle yöre sakinlerine iletilecektir.
72
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisii projesi üretim aşamasında “Çevresel
Gürültünün Değerlendirmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”nde belirtilen gürültü sınır
değerlerine ve titreşim sınır değerlerine uyulacaktır.
4.5. Hidrolojik Özellikler
a) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri
Projenin yer üstü su kaynağı Dicle Nehri’nin önemli bir kolu olan Botan çayıdır.
Nordüz Platosu’nu batıdan kuşatan Siirt-Hakkari ve Siirt-Van sınırlarını oluşturan yüksek
dağlardan kaynağını alan Botan çayı, Güneydoğuda Toroslar’da 3300 m kotundaki Şıhsız
tepenin eteklerinden doğar, önce batıya, sonra kuzeybatıya doğru akar. Botan Çayı dar ve
derin bir vadi meydana getirmiştir. Vadi tabanı ile dağların dorukları arasındaki yükselti
farkı 1000 m’ye ulaşır. Botan çayı, Pervari yöresinin sularını toplayan Çatak çayı ve
Bitlis’in doğusundaki dağlık yöre ile Doğruyol, Kapılı ve Kuran Dağları sularını Büyükdere
ile Çukur mevkiinde birleşir. Burada Botan çayı adını alır. Batı yönünde akan Botan çayı,
Aydınlar ilçesi ve Siirt il merkezinin doğusundan geçer. Bostancık yöresine ulaşır. Burada
doğudan Eruh yöresinin sularını toplayan Zarova çayı’nı, kuzeyden Muş güneyi
Dağları’nın suyunu toplayan Bitlis çayı’nı alır. Bitlis çayı, Botan çayı’na karışmadan önce
Kavuşşahap Dağları’nın suyunu toplayan Pınarca Çayı ile birleşir. Botan çayı daha sonra
Çat tepede Dicle Irmağı’na katılır.
Müküs Deresi, Bahçesaray İlçesi'ni ikiye ayıran ve Ağirov Dağı'nın eteğinden ilçeye
3 km uzaklıktaki "Serkahni - Subaşı" denilen yerden çıkan Müküs Çayı, ilçenin tam
ortasından geçerek Siirt'in Pervari İlçesine ulaşır.
Narlı’dan sonra ufak tefek kıvrımlar çizerek 80 km boyunca batıya akar; Pervari’de
Botan adını alır. Aydınlar civarında güneybatıya döner ve 450 m kotlarında Dicle Nehri ile
birleşir. Botan Çayı’nın Dicle Nehri’yle birleşim yerindeki toplam yağış alan 11.008,0 km²,
proje sahasının bitiminde yer alan 2633 no’lu istasyon yağış alanı ise 8747,3 km²’dir.
Botan Çayı’na proje sahası içinde karışan önemli kollar aşağıda belirtilmiştir:







Zırıl Deresi : Botan Çayı’na yaklaşık 1350 m kotunda Narlı Kasabası’nın kuzeyinde
karışmaktadır.
Şinebel Deresi: Botan Çayı’na yaklaşık 1130 m kotunda karışmaktadır.
Müküs Çayı (Bahçesaray Deresi): Yaklaşık 765 m kotunda Botan’a karışmaktadır.
Büyükçay : Yaklaşık 680 m kotunda Botan’a karışmaktadır.
Kilis Deresi : Yaklaşık 620 m kotunda Umurlu’nun kuzeyinde Botan’a karışmaktadır.
Bitlis Deresi : Havzanın batısından doğar ve güneye doğru akarak Botan’a karışır.
Zarova Deresi: Havzanın güneyinden doğar ve batıya doğru akarak Siirt’in 15 km
kadar güneyinde Botan’a karışır.
Siirt İlinde bulunan belli başlı akarsular; Botan Çayı, Reşinan Çayı, Başur Çayı ve
Kezer Çayıdır.
Proje alanı ve yakın çevresinde herhangi bir tabii göl, gölet, bulunmamaktadır. Proje
alanına yaklaşık 7 km uzaklıkta bulunan ve yapım çalışmalarına yeni başlanan aynı proje
sahibi firmaya ait Pervari Barajı ve HES alanı bulunmaktadır. Ayrıca saha içinde herhangi
bir yeraltı suyu, akan artezyen kuyu, sulama kanalıyla arazi çalışmaları sırasında
karşılaşılmamıştır.
Proje alanı Hak kazanılan saha içerisinde ve yakın çevresinde yapılan gözlemlere
dayanarak, sürekli akan bir dere ve akarsu bulunmamaktadır. En yakın akarsu proje
alanının yaklaşık 400 m kuzeyinde Müküs Deresi, 2 km güneyinde ise Ulu Çay’dır. Ayrıca
73
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
proje alanının müracaat sahası içerisinde ve çevresinde kuru dereler mevcuttur. Bu
dereler mevsimsel yağışlarla akış gösterebilmekte; ancak herhangi bir sel problemi
oluşturmamaktadır. Yapılacak çalışmalar sırasında ve sonrasında; saha çevresinde
bulunan mevsimlik yağışlarla beslenen kuru dere yataklarına müdahale edilmeyecek, dere
yataklarına herhangi bir atık bırakılmayacak, atık su deşarjı olmayacaktır.
b) Projenin göl, baraj, gölet, akarsu ve diğer sulak alanlara göre konumu
Siirt İlinde bulunan belli başlı akarsular; Botan Çayı, Reşinan Çayı, Başur Çayı ve
Kezer Çayıdır. Siirt ilinde doğal göl ve gölet olarak, Kurtalan İlçesi Yayıklı Köyü’nde
Yayıklı Sulama Göleti adıyla bilinen gölet mevcuttur. Pervari İlçesinin yaklaşık 11,5 km
batısında Zirin Gölü bulunmaktadır
Proje alanı ve yakın çevresinde herhangi bir tabii göl, gölet, bulunmamaktadır. Proje
alanına yaklaşık 7 km uzaklıkta bulunan ve yapım çalışmalarına yeni başlanan ve aynı
proje sahibi firmaya ait Pervari Barajı ve HES alanı bulunmaktadır.
Kalker ocağı ve kırma eleme tesisi proje alanı çevresinde yer alan akarsu ve diğer
yüzeysel su kaynaklarının konumları ve yaklaşık mesafeleri Tablo 37’de verilmiştir.
Tablo 37: Yüzeysel su kaynaklarının konumları ve mesafeleri
Tesisler
Bitkisel Toprak Depolama Alanı
Pasa Döküm Alanı
Ocak Alanı
Kırma Eleme Tesisi Alanı
Su kaynağı
Botan çayı
Botan çayı
Botan çayı
Müküs Deresi
Ceviz Pınarı
Mevsimsel akışlı dere
Botan çayı
Tesise Göre Yönü
Güney
Güney
Güney
Kuzeybatı
Kuzeydoğu
Güney
Güney
Mesafesi (m)
1000
1225
1175
1200
1025
50
1125
c) Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı (içme, kullanma,
sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar),
Botan çayı üzerindeki tüm barajlar ard arda enerji amaçlı yapılacak olup, Dicle nehri
üzerindeki Ilısu ve Cizre barajlarının enerji ile birlikte sulama amacı bulunmaktadır. Proje
alanı içme suyu havzası içerisinde yer almamaktadır.
Proje alanının güneyinden geçen Botan Çayı üzerinde sırasıyla (membadan
mansaba doğru) Narlı Barajı ve HES, Oran Barajı ve HES, Keskin Barajı ve HES, Pervari
Barajı ve HES, Çetin Barajı ve HES, Alkumru Barajı ve HES, Kirazlık Regülatörü ve HES
projeleri yer almaktadır. Dicle nehri üzerinde de Ilısu Barajı ve HES ile Cizre Barajı ve
HES yer almaktadır.
74
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 29: Botan çayı üzerinde planlanan barajları gösterir kroki
75
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
d) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrolojik etkiler ve
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Ocak alanında, pasa döküm alanında ve bitkisel toprak depolama alanında doğal
drenaj olanağı bulamadığı için otlu su tahliye yolu yapılarak yüzey sularının drenajı
sağlanacaktır.
Pasa malzeme kesinlikle dere yataklarına dökülmeyecektir. Pasa malzemesi pasa
döküm alanında depolanırken erozyon önleyici tedbirler alınacaktır. Pasa malzeme
belirlenen pasa döküm alanı dışında depolanmayacaktır. Dere yataklarına her türlü
malzeme akışını önlemeye yönelik gerekli tedbirler alınacaktır.
Projenin arazi hazırlığı ve işletme aşamasında proje alanı çevresinde bulunan
sürekli veya mevsimlik akış gösteren dere yataklarına katı ve sıvı atık atılmayacak,
malzeme doldurulmayacak, dere yataklarından malzeme temin ve doğal akışları
değiştirilmeyecektir.
Sanat yapılarının taşkınlardan korunması ile ilgili önlemlerin 09.09.2006 tarih ve
26284 sayı ile yürürlüğe giren Dere Yatakları ve Taşkınlar adı ile yayımlanan 2006/27 nolu
Başbakanlık Genelgesi hükümlerine uyulacaktır.
Proje alanı sınırından veya yakınlarından geçmekte olan yüzeysel su kaynakları
üzerinde yol geçişi sağlanması durumunda uygun kesitte sanat yapısı yapılarak geçişin
sağlanacak olup bu konuda ilgili DSİ Bölge Müdürlüğü’nden gerekli izinler alınacaktır.
Şev alt kısımlarında (seki iç kısmı) oluşturulacak otlu suyolları ile şevlerin
yüzeyinden akan sular, yine oluşturulacak taş zeminli otlu suyolları ile diğer sekilere
ulaştırılması sağlanarak, ocak alanından suyun drenajı sağlanacaktır. Ayrıca pasa döküm
alanlarının ve bitkisel toprak depolama alanının çevresine drenaj kanalları açılarak yağış
sularının emniyetli bir şekilde taşınması gerçekleştirilecektir Otlu suyolu oluşturulmasında;
Otluk Ayrığı, Kamışsı Yumak veya Kılçıksız Brom bitkileri kullanılacaktır.
Ocak sahasından işletme sırasında yıllık üretimin % 40’ı kadar pasa malzemesi
çıkacaktır. Çıkacak pasa çevreye zarar vermeyecek şekilde pasa döküm alanında
depolanacaktır. Pasa malzeme kesinlikle dere yataklarına dökülmeyecektir. Pasa
malzemesi stok alanında depolanırken erozyon önleyici tedbirler alınacaktır. Üretim
çalışmaları bittiğinde pasa döküm alanı düzeltilecek ve yeşillendirilerek terk edilecektir.
Üretim çalışmalarına başlamadan önce Beğendik Beldesi içme suyu ihtiyacını
karşılayan su deposu ve Beğendik Beldesinde herhangi bir noktadan şebeke suyundan
birer adet denetim izleme ve kontrol izleme numuneleri alınarak İnsani Tüketim Amaçlı
Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen parametrelere uygun olarak Sağlık Bakanlığı’na
bağlı laboratuarda analiz ettirilecektir. Analiz sonuçları üretim çalışmaları başlamadan
önce Siirt Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı birimine
gönderilecektir.
Ayrıca üretim faaliyetleri devam ettiği sürece olası su kirliliğinde müdahale
edebilmek için İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik’te belirtilen
parametrelere uygun olarak en az altı ayda bir, bir adet denetim izleme numunesi ve üç
ayda bir, 1 adet kontrol izleme numunesi alınarak Sağlık Bakanlığı’na bağlı laboratuarda
analiz ettirilecektir. Analiz sonuçları üretim çalışmaları başlamadan önce Siirt Halk Sağlığı
Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı birimine gönderilecektir.
76
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Öngörülen yatırımın gerçekleşmesiyle, rezervi tespit edilmiş, işletilebilir doğal
kaynak işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında hammadde
ihtiyacının karşılanması amacına hizmet edecektir. Pervari Barajı ve HES projesi için
Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 31.05.2012 tarih ve 4948-32466 sayılı yazı
ile “ÇED Olumlu Belgesi” (Bkz. Ek.10.) verilmiştir.
Pervari Barajı ve HES Su Kullanım Hakları Kullanım Raporu hazırlanması sürecinde
İller Bankası A.Ş. Diyarbakır Bölge Müdürlüğü’ne görüş sorulmuştur. İller Bankası A.Ş.
Diyarbakır Bölge Müdürlüğü’nün 15.01.2013 tarih ve 622.03 sayılı görüş yazısının ekinde
yer alan vaziyet planında Beğendik Beldesinin su depoları ve cazibeli isale hattı
gösterilmiştir. Söz konusu vaziyet planı incelendiğinde su depoları ve cazibeli isale hattı
yerleri Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi proje alanının dışında kaldığı görülmüştür
(Bkz. Şekil 30). Ancak yine de üretilen kalker cevherinin Pervari Barajı ve HES inşaat
alanına nakliyesi sırasında Beğendik Beldesi su depoları ve cazibeli isale iletim hattına
zarar verilmesi durumunda zarar ve ziyan faaliyet sahibi tarafından karşılanacaktır.
77
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 30. Beğendik Beldesi su depolarını ve cazibeli isale hattı güzergahını gösterir kroki
78
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
4.6. Meteorolojik ve iklimsel özellikler
a) Bölgesel ve Proje Alanı Meteorolojik ve iklimsel özellikler
Bölgenin genel ve lokal iklim koşulları
Siirt’te karasal iklim hüküm sürmekte ve dört mevsim en belirgin özellikleriyle
yaşanmaktadır. Doğu ve kuzey bölgelerinde kışlar daha sert ve yağışlı, güney ve
güneybatı bölgelerinde ılık geçer. Yazları sıcak ve kuraktır. En az yağış Kurtalan ilçesinde,
en fazla yağış Baykan ilçesinde görülür. Haziran ve Ekim ayları arasında yağış olmaz.
GAP’ın devreye girmesinden sonra iklimde belirgin değişiklikler gözlenmiş, ilkbaharda
daha fazla yağış olmuş ve %40’ın altında olan nem oranı yükselmiştir. Gece ile gündüz
arasındaki ısı farkı fazladır. Tespit edilen en yüksek ısı 46 C0, en düşük ısı ise –15,6
C0’dir. Rüzgarlar geceleri doğu ve kuzeydoğudan, gündüzleri güney ve güneybatıdan,
kışın ise genellikle kuzey ve kuzeybatıdan eser.
Meteorolojik özelliklerin değerlendirilmesinde Siirt Meteoroloji İstasyonu verileri
kullanılmıştır. Bu istasyona ait meteorolojik bülten (1960-2012) ve Siirt İstasyonunda
kayıtlı uzun yıllar fevk hadiseleri rapor ekinde (Bkz. Ek-8) verilmiştir.
Bölgenin basınç, nem, sıcaklık ve yağışın sözel ve grafiksel dağılımı
Basınç Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 911.9
hPa’dır. Maksimum basınç 929 hPa, minimum basınç 895.4 hPa olarak ölçülmüştür.
Tablo 38: Basınç Değerleri
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ortalama
Yıllık
Ortalama
Basınç
(hPa)
915.5
913.8
912.4
911.5
910.9
907.4
904.7
906.5
911.2
915.6
917.0
916.6
911,9
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Maksimum
Maksimum
Basınç
(hPa)
926.9
926.0
924.4
921.0
919.3
915.4
912.5
914.3
919.9
924.3
929.0
927.1
929
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Minimum
Minimum
Basınç
(hPa)
897.1
897.9
897.1
897.1
901.3
899.1
895.4
898.9
903.8
905.0
903.3
899.6
895,4
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
79
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 31: Basınç Değerleri Grafiği
Nem Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama nispi nem
%69,7’dir.
Tablo 39: Nem Değerleri
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Ortalama
Yıllık
Ortalama Bağıl Nem (%)
70.0
65.8
59.9
58.0
49.5
34.1
26.8
26.1
30.9
47.1
62.0
69.7
50,0
Parametre
Minimum Bağıl Nem (%)
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Yıllık
Aralık
Minimum
20
15
4
4
5
5
3
3
6
5
5
9
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Şekil 32: Nem Değerleri Grafiği
80
4
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Sıcaklık Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum sıcaklık 6 Ağustos
1973 tarihinde 46oC, olarak ölçülmüştür. Minimum sıcaklık ise 30 Ocak 1972 tarihinde 15,6oC olarak ölçülmüştür.
Tablo 40: Sıcaklık Değerleri
Parametre
Ortalama
Sıcaklık (°C)
Maksimum
Sıcaklıkların
Ortalaması (°C)
Minimum
Sıcaklıkların
Ortalaması (°C)
Maksimum
Sıcaklık Günü
Maksimum
Sıcaklık Yılı
Maksimum
Sıcaklık (°C)
Minimum
Sıcaklık Günü
Minimum
Sıcaklık Yılı
Minimum
Sıcaklık (°C)
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
YILLIK
2,7
4,2
8,5
13,7
19,4
26
30,5
29,9
25
18
10,3
4,9
16,1
6,8
8,8
13,7
19,1
25,3
32,3
37,1
36,9
32,3
24,5
15,5
8,9
21,8
-0,4
0,6
4,3
9,1
13,7
19,1
23,5
23,2
18,8
12,9
6,3
1,8
11,1
6
28
24
23
31
14
30
6
3
1
1
5
6 1971
1989
2008
2008
2006
2010
2000
1973
1979
2004
1962
2010
1973 17,9
20,6
28,5
32,9
36,1
40,2
44,4
46
39,9
36,6
25,6
24,3
46 30
2
1
5
1
5
11
30
29
30
28
29
30 1972
1967
1985
2004
1984
1967
1992
1983
2009
1969
1967
1992
1972 -15,6
-14,8
-13,3
-3,8
2
8,7
14
14,4
8,5
1,3
-4,4
-14,4
‐15,6 Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Şekil 33: Sıcaklık Değerleri Grafiği
81
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yağış Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama toplam yağış
miktarı 692,0 mm’dir. Günlük maksimum yağış miktarı 102,9 mm’dir.
Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri (mm) ve Siirt Meteoroloji
İstasyonu Yağış Şiddet-Süre-Tekerrür Eğrileri rapor ekinde (Bkz. Ek-8.) verilmiştir.
Tablo 41 :Yağış Değerleri
Parametre
Ocak Şubat
Mart
Nisan
Toplam
Yağış
Ortalaması
(mm)
83,2
104,7
109,4
Parametre
Ocak Şubat
Mart
Nisan
Maksimum
Yağış (mm)
52,6
63
71,4
98
53,2
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
60,2
8,7
1,9
1
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
68,1
16,7
22,2
12,2
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Şekil 34: Yağış Değerleri Grafiği
82
Eylül
Ekim
Kasım Aralık
4,7
47,7
Eylül
Ekim
Kasım Aralık
37,5
65,6
102,9
79,6
92,9
65,7
Yıllık
toplam
692,0
Yıllık
Maksimum
102,9
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Sayılı Günler Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama kar yağışlı günler
sayısı 14,9 yıllık ortalama kar örtülü günler sayısı 15,0’dır. Maksimum kar kalınlığı 69
cm’dir. Yıllık ortalama sisli günler sayısı 12,1’dir. Yıllık ortalama kırağılı günler sayısı
36,4’dür. Yıllık ortalama orajlı günler sayısı 28,5’dir. Yıllık ortalama dolulu günler sayısı
5,7’dir.
Tablo 42 : Sayılı Günler Değerleri
Parametre
Sisli Günler
Sayısı
Ortalaması
Dolulu Günler
Sayısı
Ortalaması
Kırağılı Günler
Sayısı
Ortalaması
Toplam Orajlı
Günler Sayısı
Ortalaması
Kar Yağışlı
Günler Sayısı
Kar Örtülü
Günler Sayısı
Parametre
Maksimum Kar
Kalınlığı (cm)
Ocak Şubat
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım
0.6
3.3
12,1
0.2
0.3
0.1
5,7
3.0
10.8
36,4
1.5
0.2
28,5
0.2
0.6
2.4
14,9
0.1
0.2
2.5
15,0
Aralık
Yıllık
Maksimum
37
69
2.6
0.6
0.2
0.0
0.2
0.5
1.3
1.6
1.2
11.7
8.2
2.5
0.2
0.0
0.4
0.8
2.3
6.3
7.1
5.3
4.6
1.8
6.0
5.2
1.0
60
69
Mart
23
Toplam
Yıllık
0.1
4.7
Ocak Şubat
Aralık
0.2
0.0
3.5
0.9
0.0
0.6
0.1
1.5
3.4
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım
10
13
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Şekil 35 :Sayılı Günler Değerleri Grafiği
83
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 36 : Maksimum Kar Kalınlığı Değerleri Grafiği
Buharlaşma Durumu;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre en yüksek aylık ortalama açık
yüzey buharlaşması 366,3 mm ile Temmuz ayındadır. Maksimum açık yüzey
buharlaşması 20,4 mm’dir.
Tablo 43 : Buharlaşma Değerleri
Parametre
Ortalama
Açık Yüzey
Buharlaşması
(mm)
Parametre
Maksimum
Açık Yüzey
Buharlaşması
(mm)
Ocak Şubat
0,3
Ocak Şubat
1,6
Mart
Nisan
0,8
84,9
Mart
Nisan
4,2
17,2
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim
181,8
258,8
140,9
Eylül
Ekim
16
14,6
282,9
366,3
350,6
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
16,2
19,5
20
20,4
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
84
Kasım Aralık
52,9
6,9
Kasım Aralık
18
3,2
Yıllık
Maksimum
20,4
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 37 :Buharlaşma Değerleri Grafiği
Rüzgar Dağılımı;
Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgar Yönü Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre rüzgarın esme sayıları toplamı
Tablo 44’de verilmiştir.
Tablo 44 : Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
N
2928
2655
2404
2242
1990
2008
1996
1783
1703
1754
2017
2667
26147
NNE
3720
3594
4451
3166
3440
3764
4096
3567
3205
3481
2927
3619
43030
NE
3878
3550
3406
2779
3210
3545
3530
3425
3288
3633
3783
3895
41922
ENE
3526
3153
3029
3121
3354
3214
3346
3445
3631
4191
3821
4058
41889
E
2614
2434
2931
3189
3352
3155
3385
3383
3510
4114
4088
3371
39526
ESE
2096
1883
2644
2851
2722
2129
2013
1985
2201
2645
2752
2275
28196
SE
1443
1594
1847
2019
1898
1624
1567
1592
1667
2145
2097
1684
21177
SSE
1454
1546
1841
1983
1649
1402
1510
1462
1423
1582
1633
1524
19009
S
1381
1309
1589
1800
1634
1767
1972
1709
1505
1475
1345
1385
18871
SSW
1489
1509
2209
2343
2757
3073
3424
3891
3394
2135
1502
1289
29015
SW
1928
2021
2368
2388
2190
1983
2262
2448
2109
2045
1692
1707
25141
WSW
1853
1847
2084
2074
2340
2303
2433
2430
2285
2262
1922
1665
25498
W
1922
1675
1921
2198
2672
2536
2503
2812
2646
2180
2017
1987
27069
WNW
2596
2046
2164
2098
2166
2193
2251
2204
2209
2175
2319
2172
26593
NW
2172
1764
1751
1556
1758
1533
1143
1170
1314
1446
1531
1928
19066
2510
2063
1823
1625
1623
1442
1319
1055
1076
1092
1531
1909
19068
NNW
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
85
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 38 : Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1. Derecede hakim rüzgar yönü
NNE (Kuzeykuzeydoğu), 2. Derecede hakim rüzgar yönü NE (Kuzeydoğu), 3. Derecede
hakim rüzgar yönü ENE (Doğukuzeydoğu)’dur.
Tablo 45 : Yönlerine Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
N
NNE
NE
ENE
E
ESE
SE
SSE
S
SSW
SW
WSW
W
WNW
NW
NNW
Esme Sayıları
Toplamı (İlkbahar)
Esme Sayıları
Toplamı (Yaz)
Esme Sayıları
Toplamı (Sonbahar)
Esme Sayıları
Toplamı (Kış)
6636
11057
9395
9504
9472
8217
5764
5473
5023
7309
6946
6498
6791
6428
5065
5071
5787
11427
10500
10005
9923
6127
4783
4374
5448
10388
6693
7166
7851
6648
3846
3816
5474
9613
10704
11643
11712
7598
5909
4638
4325
7031
5846
6469
6843
6703
4291
3699
8250
10933
11323
10737
8419
6254
4721
4524
4075
4287
5656
5365
5584
6814
5864
6482
86
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 39 : Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı
Şekil 40 : Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramı
87
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 41 : Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimi Rüzgar Diyagramı
Şekil 42 : Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramı
88
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 43 : Esme Sayılarına Göre Ocak Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 44 : Esme Sayılarına Göre Şubat Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 45 : Esme Sayılarına Göre Mart Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 46 : Esme Sayılarına Göre Nisan Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 47 : Esme Sayılarına Göre Mayıs Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 48 : Esme Sayılarına Göre Haziran Ayı Rüzgar Diyagramı
89
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 49 : Esme Sayılarına Göre Temmuz Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 50 : Esme Sayılarına Göre Ağustos Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 51 : Esme Sayılarına Göre Eylül Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 52 : Esme Sayılarına Göre Ekim Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 53 : Esme Sayılarına Göre Kasım Ayı Rüzgar Diyagramı
Şekil 54 : Esme Sayılarına Göre Aralık Ayı Rüzgar Diyagramı
90
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yönlere Göre Rüzgar Hızı;
Tablo 46 : Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı
Rüzgar
Yönü
N
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım Aralık
Yıllık
0,9
1
1,3
1,2
1,2
1,4
1,4
1,2
1,2
1,1
0,9
0,9
1,1
NNE
1
1,2
1,5
1,4
1,4
1,7
1,7
1,5
1,4
1,3
1,1
1,1
1,4
NE
1
1,1
1,4
1,3
1,3
1,6
1,6
1,4
1,4
1,3
1,1
1
1,3
ENE
1
1
1,2
1,3
1,3
1,4
1,4
1,3
1,3
1,2
1,1
1
1,2
E
1,1
1,1
1,3
1,5
1,5
1,5
1,4
1,3
1,4
1,3
1,2
1
1,3
ESE
1,3
1,5
1,7
1,8
1,7
1,6
1,5
1,4
1,5
1,4
1,3
1,2
1,5
SE
1,3
1,7
1,8
2
1,6
1,6
1,4
1,4
1,3
1,3
1,3
1,4
1,5
SSE
1,4
1,7
1,9
2
1,8
1,8
1,6
1,6
1,5
1,5
1,3
1,4
1,6
S
1,5
1,7
1,9
2,2
2
2,2
2,1
2,1
2
1,9
1,4
1,3
1,9
SSW
1,3
1,7
2,1
2,3
2,4
2,6
2,5
2,6
2,5
1,9
1,5
1,2
2,1
SW
1,2
1,5
1,9
2,1
2
2,3
2,4
2,5
2,2
1,7
1,3
1,1
1,9
WSW
1,2
1,4
1,7
1,9
1,8
2
2
2,1
2
1,7
1,2
1,2
1,7
W
1,1
1,3
1,7
1,9
1,9
2,1
2,1
2,1
2
1,6
1,2
1
1,7
WNW
1,1
1,2
1,6
1,8
1,7
1,8
1,8
1,8
1,7
1,5
1,2
1
1,5
NW
0,9
1,1
1,4
1,5
1,5
1,6
1,6
1,6
1,5
1,3
1,1
0,9
1,3
NNW
0,9
1,1
1,3
1,3
1,4
1,5
1,5
1,4
1,4
1,2
1
0,9
1,2
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Şekil 55 : Yönlere Göre Rüzgar Hızı Yıllık Rüzgar diyagramı
91
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Kuvvetli Rüzgarlı ve Fırtınalı Günler Dağılımı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu kayıtlarına göre yıllık ortalama fırtınalı gün sayısı 7’dir.
Yıllık ortalama kuvvetli rüzgarlı gün sayısı 39,4’tür.
Tablo 47 : Kuvvetli Rüzgarlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı
Parametre
Ocak Şubat
Fırtınalı Günler
0,5
0,8
Sayısı
Ortalaması
Kuvvetli
Rüzgarlı
1,6
2,1
Günler Sayısı
Ortalaması
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ekim Kasım Aralık YILLIK
0,9
1,1
0,9
0,7
0,1
0,1
0,3
0,5
0,5
0,5
7
4,3
5,2
5,5
4,5
3,8
3,7
3
2,6
1,6
1,5
39,4
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Şekil 56 : Kuvvetli Rüzgarlı ve Fırtınalı Günler Sayısı Dağılımı Grafiği
Ortalama Rüzgar Hızı;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama rüzgar hızı 1,7
m/sn’dir.
Tablo 48 : Ortalama Rüzgar Hızı
Parametre
Ortalama Rüzgar
Hızı (m_sec)
Ocak Şubat
1,2
1,4
Mart
1,8
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
1,9
1,8
2
2
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
92
1,9
1,9
Ekim Kasım Aralık YILLIK
1,7
1,4
1,2
1,7
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 57 : Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği
Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü;
Siirt Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre maksimum rüzgar hızının yönü W
(Batı) olup, hızı ise 39,6 m/sn’dir.
Tablo 49: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü
Maksimum
Rüzgar
Parametre Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Hızı ve
Yönü
Maksimum
Rüzgar
28,4 28,5
37
30,1
39,6
28,9
22,8
20,7
22
29,4
27,9
30,1
39,6
Hızı
(m_sec)
Yönü
SSE
W
SSE
SSE
W
SSW
SSW
E
Kaynak: M.G.M. Genel Müdürlüğü 1960-2012 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
93
NE
SSE
S
N
W
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 58: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği
1970-2011 Yılı Rüzgar Yönleri, Esme Sayıları ve Rüzgar Diyagramı
Tablo 50: 19760-2012 Yılı Yönlere Göre Rüzgar Esme Sayıları
Rüzgar Yönü
Yıllık Esme Sayıları Toplamı
N
26147
NNE
43030
NE
41922
ENE
41889
E
39526
ESE
28196
SE
21177
SSE
19009
S
18871
SSW
29015
SW
25141
WSW
25498
W
27069
WNW
26593
NW
19066
NNW
19068
1.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
NNE (Kuzeykuzeydoğu)
2.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
NE (Kuzeydoğu)
3.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
ENE (Doğukuzeydoğu)
94
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 59: 1960-2012 Yılı Esme Sayıları Dağılımı
b)Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler sırasında yerel ve bölgesel iklimde
oluşabilecek Meteorolojik ve iklimsel etkiler ile alınacak önlemler (arazi hazırlık,
inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Madencilik faaliyetleri ve maden ocakları bulundukları
olduklarından, madencilik faaliyetlerinde yer alternatifi yoktur.
Bölgede faaliyetten kaynaklı herhangi bir iklim ve
beklenmemektedir.
yerde
işletilebilir
meteorolojik değişiklik
Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ÇED uygulamaları konulu 08.07.2009 tarih ve
5102–40174 sayılı yazısına istinaden;
 Tesiste toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam
içerisine alınacaktır (sac, galvaniz vb. malzeme ile).
 Kapalı ortam içersine alınan ünitelerde toz indirgeme sistemi (filtreler, sulu sistemler,
pulvarize su sitemi vb.) kurulacaktır.
95
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
4.7. Flora-Fauna
a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Flora-Fauna
FLORA
MATERYAL VE METOD
Siirt İli, Pervari İlçesi, Beğendik beldesi sınırları içerisinde kalan Kalker Ocağı ve
Kırma-Eleme Tesisi projesi kapsamında alanda hakim olan floral yapıyı meydana getiren
bitki türlerini, bu türlerin koruma statülerini ve bu türlerin karşı karşıya bulundukları riskler
ile alınması gereken koruma önlemlerini belirleyebilmek amacıyla 2012 yılı içerisinde
Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Uzman Botanikçi Haşim ALTINÖZLÜ tarafından açık
alan çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Açık alan çalışmaları sırasında alandan bitki örnekleri
toplanmıştır. Toplanan bu yaş bitki örnekleri herbaryum tekniğine uygun olarak
kurutulmuştur. Kurutulan bitki örneklerinin teşhis edilmesi aşamasında "Flora of Turkey
And East Aegean Islands" adlı kaynaktan yararlanılmıştır. Teşhis edilen bitkilerin listesi
Tablo 51’de verilmiştir. Oluşturulan floristik listede alanda mevcut olduğu belirlenen
bitkilerin sistematik konumları kontrollerde kolaylık sağlaması bakımından alfabetik olarak
verilmiştir. Ayrıca alana yakın, alan ile aynı ekolojik özellikleri gösteren alanlardaki yapılan
floristik çalışmalardan ve http://turkherb.ibu.edu.tr web adresinde bulunan ve güncel olan
Türkiye Bitkileri Veri Servisinden faydalanılarak floristik liste oluşturulmuştur. Birinci
sütunda familya, İkinci takson, üçüncü sütunda endemizm durumu, dördüncü sütunda
biliniyor ise fitocoğrafik bölgesi, beşinci sütunda bitkinin Türkçe adı verilmiştir. Bitkilerin
Türkçe adlarının belirlenmesinde Şinasi Akalın tarafından hazırlanmış olan "Büyük
Bitkiler Kılavuzu" ve Prof. Dr. Turhan Baytop tarafından hazırlanmış olan "Türkçe Bitki
adları" adlı kaynaklardan faydalanılmıştır.
Tablonun altıncı sütununda taksonun tehlike kategorisi, yedinci ve son sütunda ise
taksonun tespit şekli literatür ise ‘L’, gözleme dayalı kayıt ise ‘G’, toplama yapılmış ise ‘T’
rumuzu ile gösterilmiştir. Bitkilerin tehlike kategorileri IUCN komisyonunun tespit ettiği
kriterlere göre ve Ekim v.d. tarafından hazırlanmış ve Türkiye Tabiatını Koruma Derneği
tarafından yayınlanmış olan "Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı" adlı kaynaktan
faydalanılmıştır.
96
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bitki türlerinin tehlike kategorilerinin tespitinde kullanılan kısaltmalar ve açıklamaları:
EX
EW
CR
EN
VU
:
:
:
:
:
Tükenmiş
Doğada tükenmiş
Çok tehlikede
Tehlikede
Zarar görebilir
NE
LC
DD
NT
:
:
:
:
Değerlendirilemeyen
Az tehdit altında
Veri yetersiz
Tehlike altına girmeye aday
5
6
7
8
-
Kuru çayır
Nemli çayır, Bataklık ve Sulak Alan
Yol kenarı
Kayalık
L
B
Y
Endemizm:
- Lokal endemik
- Bölgesel endemik
- Yaygın endemik
Habitat Sınıfları:
1
2
3
4
1
2
3
4
5
- Orman
- Maki
- Frigina (Çoğu dikenli, alçak boylu
ve yumak yastık oluşturan bitkiler)
- Kültür alanları (Bağ, bahçe v.b.)
-
Nisbi Bolluk Sınıfları:
Çok nadir
Nadir
Orta derecede bol
Bol
Çok bol
VEJETASYON
Siirt ili, Pervari ilçesi, Beğendik Beldesi sınırları içerisinde Kalker Ocağı ve KırmaEleme Tesisi proje sahasında yapılan arazi çalışmaları sırasında alanın dominant
vejetasyon yapısı da tespit edilmiştir. Proje sahası;
1- Kaya Vejetasyonu ve
2- Step Vejetasyonu olmak üzere iki farklı vejetasyon tespit edilmiştir.
FLORİSTİK ANALİZ
Siirt ili, Pervari ilçesi, Beğendik Beldesi sınırları içerisinde Kalker Ocağı ve KırmaEleme Tesisi proje sahasında toplanan bitkilerin değerlendirilmesi ve alana yakın yerlerde,
benzer ekolojik yapıyı gösteren yerlerde yapılan floristik çalışmalardan faydalanarak
oluşturulan floristik listede; 34 familyaya ait 123 cins, 135 tür, 14 alttür ve 13 varyete tespit
edilmiştir. Çalışma alanından tespit edilen bitkilerin fitocoğrafik bölgelere dağılımı ise; IranTuran 32, Avrupa-Sibirya 4, Akdeniz elementi 13 ve Öksin 1 şeklindedir. 85 tür birden
fazla fitocoğrafik bölgeye ait ya da fitocoğrafik bölgesi bilinmeyenler grubundadır. Proje
sahasında 2 endemik bitki türü tespit edilmiştir. Tespit edilen endemik türler;
Acanthoolimon calvertii Boiss. (LC) ve Hyacinthella siirtensis Mathew (NT) dir.
KORUMA ÖNLEMLERİ
Proje sahasından tespit edilen endemik türler; Acanthoolimon calvertii Boiss. (LC)
ve Hyacinthella siirtensis Mathew (NT) dir. Bu türler için alınması gereken koruma
önlemleri aşağıda detaylı olarak verilmiştir.
Acanthoolimon calvertii Boiss.
Acanthoolimon calvertii Boiss. türü, çok yıllık, IUCN’ e göre tehlike kategorisi “LC”
dir. Türkiye’ de Hakkari, Batman, Bitlis, Ağrı, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Trabzon, Tunceli
ve Van’da yayılış gösterir. Habitat olarak; volkanik kayalar ve kireçtaşlı yamaçları tercih
97
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
eder. Çiçeklenme dönemi, Haziran-Ağustos ayları arasıdır. Bu bitki türü iki yıllık
olduğundan uygun habitatlara taşınmasına gerek yoktur.
Türün tercih ettiği akarsu kıyısındaki toprağın sıyrılması tavsiye edilir. Sıyrılan bu
toprak, peyzaj çalışmalarında kullanılabilir. Toprakta bulunan tohumlar çimlenmeye
bırakılarak baraj havzasında erozyona karşı önlem olarak yapılacak çalışmalarda
kullanılabilir.
Hyacinthella siirtensis Mathew
Hyacinthella siirtensis türünün tehlike kategorisi “NT” (Tehlike altına girmeye
aday)dir. Bitki soğanlı ve çok yıllıktır. Çiçeklenme dönemi Nisan – Mayıs ayları arasıdır.
Tohumları ise Haziran ayı içerisinde olgunlaşır. Olgunlaşan tohumlar proje sahası içinde
kaydedildiği kesimlerden toplanarak proje alanı dışında yakın çevrede daha önceden
belirlenmiş olan uygun habitatlara taşınmalıdır.
Dikim işlemi: Bu amaçla öncelikle 1 – 2 cm derinliğinde küçük delikler açılmalı ve her
deliğe bir tohum konularak üstü toprak ile kapatılmalı ve bir miktar can suyu verilmelidir.
Ayrıca Hyacinthella acutiloba türünün bulunduğu alandaki toprağın iyice sıyrılması
gerekir. Toprağın sıyrılması işlemi Ağustos – Eylül ayları arasında yapılmalıdır. Dikim
yapılan yerin koordinatları da kaydedilmelidir. Bir sonraki vejetasyon döneminde tekrar
kontrol edilerek çimlenme takip edilmelidir. Dikimden sonraki vejetasyon döneminde
bitkinin çimlenmesi ve bölgedeki varlığını sürdürmesi beklenecektir.
Taşıma Yöntemi:
Hyacinthella siirtensis türünün tespit edildiği lokasyonlarda bulunan populasyondan
soğanlar toplanarak inşaat alanının dışında, daha önceden belirlenmiş olan uygun
habitatlara taşınmalıdır. Taşıma işlemi için en uygun dönem Haziran-Temmuz ayları
arasıdır. Soğanların taşındığı habitatların koordinatları alınarak bir sonraki yıl Mart-Nisan
ayları arasında çimlenme ve populasyonun gelişimi kontrol edilmelidir.
PROJE
ALANININ
DEĞERLENDİRMESİ
ULUSLARARASI
SÖZLEŞMELER
AÇISINDAN
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi proje sahalarının floristik listeleri
değerlendirildiğinde; 3 Mart 1978’de Washington da imzalanan CITES (Nesli tehlikede
olan hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme) gereği koruma altına
alınan ve ticareti yasaklanan bitki türlerinin hiçbiri alanda bulunmamaktadır. Ayrıca
09.01.1984 tarihinde Türkiye’nin resmen taraf olarak onayladığı Avrupa’nın Yaban Hayatı
Ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN) gereği koruma altında bulunan bitki
türleri proje sahası içerisinde bulunmamaktadır.
98
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 60: Proje alanından görünüm
Şekil 61: Proje alanından görünüm
99
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 51: Kalker Ocağı Ve Kırma-Eleme Tesisi Proje Alanı Ve Yakın Çevresi Floristik Listesi
FAMİLYA
PTERIDOPHYTA
Adianthaceae
SPERMATOPHYTA
GYMNOSPERMAE
Cupressaceae
ANGIOSPERMAE
Ranunculaceae
Papaveraceae
Brassicaceae
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
Adianthum
capillus-veneris L.
Asplenium
rutamuraria L.
Ceterach
officinarum DC.
Eğrelti
__
HABİTAT
1
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
7
8
1
2
x
x
3
x
5
L
B
TEHLİKE
SINIFI
LC
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
T
LC
T
LC
T
LC
G
LC
T
Y
Eğrelti
__
Eğrelti
__
Juniperus
oxycedrus
L.
subsp. oxycedrus
Ardıç
Akd. ele.
x
Adonis
flammea
Jacq.
Anemone
coronaria L.
Ceratocephalus
falcatus (L.) Pers.
Consolida
orientalis
(Gay)
Schröd.
Nigella arvensis L.
var.
caudata
Boiss.
Ranunculus
arvensis L.
Fumaria asepala
Boiss.
Hypecoum
imberbe Sibth. &
Sm.
Papaver rhoeas L.
Roemeria hybrida
(L.) DC. subsp.
hybrida
Alyssum linifolium
Hava cıva otu
__
x
Adonis
Akd. ele.
x
x
LC
T
__
__
x
x
LC
T
Hazeran
Ir.-Tur. ele.
x
LC
T
Çörek otu
__
x
x
LC
T
Düğün çiçeği
__
x
x
LC
T
Şahtere
Ir.-Tur. ele.
x
x
LC
T
Boynuzlu
kimyon
__
x
x
x
LC
T
Gelincik
Romeria
__
__
x
x
x
x
x
LC
LC
T
T
Uyuz otu
__
x
LC
T
x
x
x
x
x
x
x
x
x
100
x
4
ENDEMİZM
x
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
PTERIDOPHYTA
1
Steph. ex Willd.
var. linifolium
Alyssum strigosum
Banks
&
Sol.
subsp. strigosum
Arabis caucasica
Willd.
subsp.
caucasica
Polygonaceae
Cistaceae
Caryophyllaceae
HABİTAT
Capsella
bursapastoris
(L.)
Medik.
Cardaria
draba
(L.) Desv. subsp.
chalepensis
(L.)
O.E.Schulz.
Descurainia
sophia (L.) Webb
ex Prantl
Erophila verna (L.)
Chevall.
subsp.
verna
Fibigia
clypeata
(L.) Medik.
Sinapis arvensis L.
Thlaspi
perfoliatum L.
Rumex acetocella
L.
Helianthemum
ledifolium
(L.)
Miller
var.
ledifolium
Arenaria
lepoclados
(Reichb.) Guss.
Dianthus strictus
Banks. & Sol. var.
2
3
4
5
Uyuz otu
__
Kaz teresi
__
Çoban
çantası
__
x
__
__
x
__
__
x
Çırçır otu
__
x
Kedi dili
__
Hardal
Akça çiçeği
__
__
Labada
__
x
Güneş gülü
__
x
Kum otu,
kanarya otu
__
Karanfil
__
NİSBİ BOLLUK
TEHLİKE
SINIFI
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
x
LC
T
x
x
LC
LC
T
T
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
6
x
7
8
1
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
101
3
x
x
x
2
x
x
4
5
ENDEMİZM
L
B
Y
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
PTERIDOPHYTA
Primulaceae
Hypericaceae
Malvaceae
Linaceae
Geraniaceae
HABİTAT
1
subenervis
(Boiss.) Reeve
Gysophila
ruscifolia Boiss.
Holosteum
umbellatum L. var.
umbellatum
Minuartia hamata
(Hausskn.) Mattf.
Silene longipetala
Vent.
Vaccaria
pyramidata Medik.
var.
grandiflora
(Fisch. ex DC.)
Cullen
Velezia rigida L.
Acanthoolimon
calvertii Boiss.
Androsaceae
maxima L.
Hypericum
capitatum Choisy
var.
luteum
Robson
Hypericum
scabrum L.
Hypericum
triquetrifolium
Turra
Malva sylvestris L.
Linum pubescens
Banks
&
Sol.
subsp. pubescens
Linum trigynum L.
Erodium
acaule
(L.) Bechere &
Thell.
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
7
8
TEHLİKE
SINIFI
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
LC
LC
T
T
LC
T
2
3
4
5
L
B
Y
__
Ir.-Tur. ele.
Holosteum
__
Minuatya
__
Nakıl
__
__
__
__
Kar dikeni
__
Ir.-Tur. ele.
x
x
Androsas
__
x
Binbir delik
otu
Ir.-Tur. ele.
x
x
x
LC
T
Binbir delik
otu
Binbir delik
otu
Ir.-Tur. ele.
x
x
x
LC
T
__
x
x
LC
T
x
x
LC
LC
T
T
LC
LC
T
T
Keten
__
Akd. ele.
Keten
Turna gagası
Akd. ele.
Akd. ele.
x
1
ENDEMİZM
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
102
x
x
x
x
x
x
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
Erodium
laciniatum (Cav.)
Willd.
subsp.
laciniatum
Paliurus
spinachristi Miller
Cicer pinnatifidum
Jaub. & Spach
Hedysarum
syriacum Boiss.
Medicago rigidula
(L.)
All.
Var.
cinerascens
(Jord.) Rouy
Medicago rigidula
(L.)
All.
Var.
rigidula
Pisum sativum L.
subsp.
elatius
(Bieb.) Aschers &
Graebn.
Var.
pumilio Meikle
Trifolium
nigrecens
Viv.
Subsp.
petrisavi
(Clem.) Holmboe
Trifolium
resupinatum
L.
var. resupinatum
Trigonella
strangulata Boiss.
Vicia cracca L.
subsp. stenophylla
Vel.
Vicia sativa L.
subsp. sativa
Potentilla recta L.
Turna gagası
__
5
x
Karaçalı
__
x
Nohut
__
Tırfıl
Ir.-Tur. ele.
PTERIDOPHYTA
Rhamnaceae
Fabaceae
Rosaceae
HABİTAT
1
2
3
4
Yonca
NİSBİ BOLLUK
LC
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
T
x
LC
G
x
x
LC
T
x
x
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
6
7
8
1
2
x
x
3
x
4
5
ENDEMİZM
L
B
TEHLİKE
SINIFI
Y
__
Yonca
__
x
Bezelya
__
Üçgül
__
Üçgül
__
x
Buy, Boy
Ir.-Tur. ele.
x
Fiğ
__
x
x
Fiğ
__
x
x
Beşparmak
otu
__
x
x
x
x
x
103
x
x
x
x
x
x
x
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
Rosa canina L.
Sanguisorba minor
Scop.
subsp.
minor
Sedum
pallidum
Bieb. var. pallidum
Umblicus
horizontalis
(Guss.) DC. var.
horizontalis
Bupleurum
kurdicum Boiss.
Daucus carota L.
Eryngium
campestre L. var.
virens Link
Prangos ferulacea
(L.) Lindl.
Prangos pabularia
Lindl.
Gül
Küçük çayır
düğmesi
__
__
Dam koruğu
__
__
__
Tavşan kulağı
Ir.-Tur. ele.
__
__
x
Çakır dikeni
Asa otu
__
x
Asa otu
__
x
__
__
x
Çoban tarağı
__
__
__
__
__
x
Uyuz otu
__
x
Papatya
Ir.-Tur. ele.
Bellis
Yanar döner
Avr.-Sib. ele.
__
Deve dikeni
__
PTERIDOPHYTA
Crassulaceae
Apiaceae
Dipsacaceae
Asteraceae
HABİTAT
1
Scaligera meifolia
(Fenzl) Boiss.
Scandix
iberica
Bieb.
Torilis leptophylla
(L.) Reichb.
Turgenia latifolia
(L.) Hoffm.
Scabiosa persica
Boiss.
Anthemis tinctoria
L. Var. tinctoria
Bellis perennis L.
Centaurea
solstitialis
L.
Subsp. solstitialis
Cirsium
arvese
2
3
4
5
x
x
NİSBİ BOLLUK
6
7
x
x
x
x
x
x
x
LC
LC
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
T
T
x
x
LC
T
x
x
LC
T
x
x
LC
T
x
LC
LC
T
T
x
LC
T
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
LC
T
T
LC
T
8
1
2
3
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
104
4
x
x
5
ENDEMİZM
L
B
TEHLİKE
SINIFI
Y
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
PTERIDOPHYTA
Convolvulaceae
Campanulaceae
Boraginaceae
HABİTAT
1
(L.) Scop. Subsp.
vestitum (Wimmer
& Grab.) Petrak
Crepis pulchra L.
Subsp. pulchra
Crupina
crupinastrum
(Moris) Vis.
Echinops orientalis
Trautv.
Gundelia
tournefortii L. Var.
tournefortii
Matricaria
chamomilla L. Var.
recutita
(L.)
Grierson
Picnomon acarna
(L.) Cass.
Picris
kotschyi
Boiss.
Senecio
eriospermus DC.
Var. eriospermus
Convolvulus
arvensis L.
Campanula
glomerata
L.
subsp.
hispida
(Witasek) Hayek
Alkanna orientalis
(L.) Boiss. Var.
orientalis
Anchusa azurea
Miller var. kurdica
(Guşul.) Chamb.
Echium italicum L.
Heliotropium
2
3
4
5
Hindiba
__
x
__
__
x
Kirpi başı
__
x
__
Ir.-Tur. ele.
x
__
Ir.-Tur. ele.
__
Akd. ele.
x
__
__
x
Kanarya otu
Ir.-Tur. ele.
Gündüz
sefası
Çan çiçeği
Avr.-Sib. ele.
__
Ir.-Tur. ele.
Sığır ili
__
Engerek otu
Bambul otu
Akd. ele.
Akd. ele.
NİSBİ BOLLUK
6
7
x
x
105
x
x
LC
T
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
3
x
x
x
x
4
5
L
B
Y
x
x
LC
T
x
x
LC
G
LC
G
LC
G
x
LC
T
x
x
LC
LC
T
T
x
x
x
x
x
2
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
x
x
x
1
TEHLİKE
SINIFI
x
x
x
8
ENDEMİZM
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
PTERIDOPHYTA
Scrophulariaceae
Lamiaceae
HABİTAT
1
europaeum L.
Onosma
alboroseum Fisch. &
Mey. Subsp. alboroseum
Onosma
nemoricolum
Hausskn.
&
Bornm. Ex Bornm
Paracaryum
strictum (C.Koch)
Boiss.
Scrophularia
xanthoglossa
Boiss.
Var.
decipiens (Boiss.
& Kotschy) Boiss.
Veronica orientalis
Miller
subsp.
orientalis
Ajuga
chamaepitys (L.)
Schreber subsp.
laevigata (Banks &
Sol.) P.H.Davis
Lamium crinitum
Montbret & Aucher
ex Bentham
Marrubium
anisodon C. Koch
Micromeria mollis
Bentham.
Phlomis pungens
Willd.
Var.
pungens
Salvia multicaulis
Vahl
Salvia viridis L.
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
7
8
1
2
x
TEHLİKE
SINIFI
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
LC
T
LC
T
x
LC
T
3
4
x
5
ENDEMİZM
L
B
Y
Emzik otu
Ir.-Tur. ele.
x
Emzik otu
Ir.-Tur. ele.
x
Parakaryum
Ir.-Tur. ele.
x
Sıraca otu
Ir.-Tur. ele.
x
x
x
LC
T
Yavşan otu
__
x
x
x
LC
T
Mayasıl otu
Ir.-Tur. ele.
x
x
LC
T
Ballıbaba
Öksin ele.
x
LC
T
x
x
İt sineği
T
Güvercin otu
__
x
Kudus ada
çayı
__
x
Ada çayı
Ir.-Tur. ele.
x
Ada çayı
Akd. ele.
x
106
x
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
LC
T
x
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
Stachys
annuua
(L.)
L.
subsp.
annuua
var.
annuua
Teucrium orientale
L. Var. puberulens
T. Ekim
Teucrium polium
L.
Thymus
fallax
Fisch. & Mey.
Ziziphora capitata
L.
Plantago
lanceolata L.
Andrachne
telephioides L.
Euphorbia
macroclada Boiss.
& Buhse
Euphorbia
denticulata Lam.
Celtis tournefortii
Lam.
Quercus
brantii
Lindley
Quercus infectoria
Olivier
subsp.
boissieri (Reuter)
O. Schwarz
Callipeltis
cucullaria
(L.)
Steven
Galium verum L.
subsp. verum
Sherardia arvensis
L.
Karabaş
Ir.-Tur. ele.
Yer meşesi
Ir.-Tur. ele.
Kısa mahmut
__
x
Kekik
__
x
__
Ir.-Tur. ele.
x
Sinir otu
__
__
__
x
Sütleğen
Ir.-Tur. ele.
x
Sütleğen
Ir.-Tur. ele.
x
__
x
PTERIDOPHYTA
Plantaginaceae
Euphorbiaceae
Ulmaceae
Fagaceae
Rubiaceae
HABİTAT
1
Çitlembik
2
3
4
5
x
NİSBİ BOLLUK
6
x
7
8
x
1
LC
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
T
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
2
x
x
3
x
x
x
x
x
x
x
4
5
ENDEMİZM
L
B
TEHLİKE
SINIFI
Y
Meşe
Ir.-Tur. ele.
x
x
x
LC
T
Meşe
__
x
x
x
LC
T
__
Ir.-Tur. ele.
x
x
LC
T
Yoğurt otu
Avr.-Sib. ele.
x
x
LC
T
__
Akd. ele.
x
LC
T
MONOCOTYLEDONES
107
x
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
PTERIDOPHYTA
Liliaceae
Orchidaceae
Poaceae
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
HABİTAT
Allium
dictyoprasum
C.A.Meyer
ex
Kunth
Asparagus
verticillatus L.
Bellevalia
pycnantha
(C.Koch) A. Los.Los.
Gagea
villosa
(Bieb.) Duby var.
villosa
Hyacinthella
siirtensis Mathew
Muscari comosum
(L.) Miller
Ornithogalum
oligophyllum E.D.
Clarke
Ophrys reinholdii
Spruner
ex
Fleichm.
Subsp.
straussii
(Fleischm.
&
Bornm.) Nelson
Aegilops biuncialis
Vis.
Bromus sterilis L.
Chrysopogon
gryllus (L.) Trin.
subsp. gryllus
Cynodon dactylon
(L.)
Pers
var.
villosus Regel
Echinaria capitata
(L.) Desf.
Hordeum
Soğan
Ir.-Tur. ele.
5
x
Kuş konmaz
__
x
__
Ir.-Tur. ele.
x
Altın yıldız
Akd. ele.
x
__
Ir.-Tur. ele.
Misk
Akd. ele.
Tükürük otu
__
x
Orkide
Ir.-Tur. ele.
x
Aegilops
__
x
Brom
__
__
__
x
x
Ayrık
__
x
__
__
x
__
x
1
2
3
4
NİSBİ BOLLUK
6
7
8
1
x
LC
T
LC
T
LC
T
NT
T
x
LC
T
x
LC
T
x
LC
T
LC
T
x
LC
LC
T
T
x
LC
T
LC
T
LC
T
3
4
5
L
B
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
TEHLİKE
SINIFI
Y
x
x
108
LC
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
T
2
x
ENDEMİZM
x
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
FAMİLYA
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TÜR
TÜRKÇE
İSİM
FİTO.COĞ.
BÖLGE
PTERIDOPHYTA
HABİTAT
1
bulbosum L.
Lolium perene L.
Phleum subulatum
(Savi) Aschers. &
Graebn.
Subsp.
subulatum
Poa
alpina
L.
subsp. fallax F.
Hermann
Secale cereale L.
var.
vavilovii
(Grossh.) Mayys.
Taeniatherum
caput-medusae
(L.) Nevski subsp.
crinitum
(Schreber)
Melderis
Trachynia
distachya (L.) Link
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
7
Lolium
Fileöl
Avr.-Sib. ele.
__
x
x
Çim
__
x
Çavdar
__
x
x
__
Ir.-Tur. ele.
x
x
__
Akd. ele.
x
109
8
1
2
3
x
x
x
x
x
x
x
x
4
5
ENDEMİZM
L
B
TEHLİKE
SINIFI
TESPİT
ŞEKLİ
L/T/G
LC
LC
T
T
LC
T
LC
T
LC
T
LC
T
Y
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
FAUNA
Siirt İli, Pervari İlçesi sınırları içerisinde, Beğendik mevkiinde işletilmesi planlanan
kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi proje sahasında ve bu kesimlere yakın çevrede,
ekolojik olarak birbirinin devamı niteliğindeki alanlarda doğal olarak bulunan karasal fauna
bileşenleri ve bu bileşenler tarafından kullanılmakta olan habitatlarla ilgili gözlem,
inceleme ve değerlendirmeler yapabilmek amacıyla 2012 yılı içerisinde Zoolog Prof. Dr.
Levent TURAN tarafından saha gözlemleri ve habitat incelemeleri gerçekleştirilmiştir.
Ayrıca, yakın coğrafyada geçmiş dönemlerde Prof. Dr. Levent TURAN tarafından farklı
çalışmalar kapsamında gerçekleştirilmiş saha çalışmalarında elde edilmiş olan verilerden
de istifade edilmiştir. Tüm bu çalışmaları destekleyici olması açısından bu bölgeyle ilgili
olarak literatürde herhangi bir çalışmanın bulunup bulunmadığı da kontrol edilmiş, elde
edilen veriler bu çalışmanın hazırlanması aşamasında kullanılmıştır.
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi kapsamında gerçekleştirilen saha ve ofis
çalışmalarında projeden etkilenmesi kesin olan ve etkilenmesi muhtemel olan kesimler ile
faaliyetten etkilenebilecek kadar yakın kesimlerde yaşayan karasal omurgalı faunası
bileşenlerinin hangileri olduğu, faaliyet alanındaki konumları, populasyon yoğunlukları,
statüleri, söz konusu faaliyetin lokal karasal fauna bileşenleri üzerine olası etkileri ve ocak
işletilmesi sürecinin bu bileşenler üzerine olası olumsuz etkilerini engelleyebilmek
amacıyla yapılması gerekenler değerlendirilmiştir.
Faaliyet alanı içerisinde ve bitişik alanlarda yaşadığı belirlenen yaban hayatı
bileşenleriyle ilgili olarak ulusal ve uluslar arası koruma statüleri de değerlendirilmiştir. Bu
amaçla IUCN tarafından hazırlanan ve güncellemesi yapılan Avrupa Kırmızı Listesi (ERL);
Bern Sözleşmesi kriterleri (EK-II ve EK-III) ile koruma listelerinin en son güncellenmiş
halleri; Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü
Merkez Av Komisyonu (MAK) tarafından 2013-2014 dönemi için güncellenmiş koruma
listelerinden istifade edilmiştir. Değerlendirmeler kapsamında bu kesimlerde yaşadığı
belirlenen yabanıl formlar arasında endemik türler bulunup bulunmadığı da araştırılmıştır.
PROJE ALANINDA VE YAKIN ÇEVREDE YAŞADIĞI BELİRLENEN KARASAL
OMURGALI FAUNASI BİLEŞENLERİ
Karasal Omurgalı Hayvan türleriyle ilgili olarak proje sahasında ve civarda
gerçekleştirilen çalışmalar başlığı altında öncelikle İkiyaşamlılar (Amphibia), Sürüngenler
(Reptilia), Kuşlar (Aves) ve Memeli Hayvanlar (Mammalia) sınıflarına bağlı türlerle ilgili
çalışmalar yapılmış ve bu türler tarafından tercih edilen habitatlarla ilgili gözlem ve
incelemeler gerçekleştirilmiştir.
A-İKİYAŞAMLILAR (AMPHIBIA)
Proje sahası olarak tanımlanan ocak alanı ve yakın çevresinde ikiyaşamlılar
tarafından tercih edilen herhangi bir habitat tipine rastlanamamıştır. Bağlantılı olarak da bu
kesimlerde herhangi bir amfibi türüne bağlı bireylere de rastlanamamıştır. Bu nedenle bu
rapor kapsamında ikiyaşamlılar ve habitatlarına yönelik herhangi bir değerlendirme de
yapılmamıştır.
-110-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
B.SÜRÜNGENLER (REPTILIA)
Planlanan ocak alanı sınırları içerisinde ve komşu habitatlarda yaşayan Sürüngen
türleri ile bu türlerle ilgili çeşitli özellikleri ortaya koyabilmek amacıyla faaliyet alanı
içerisinde ve civardaki sürüngen türleri açısından uygun olan habitatlar kontrol edilmiştir.
Yabanıl formlara verilebilecek olası zararlar göz önüne alınarak, genellikle tuzak
kurarak yakalamaktan kaçınılmıştır. Tür tespiti amacıyla uzaktan dürbünle incelemeler,
gerektiğinde ise teleobjektifli fotoğraf makineleri ile görüntü kaydı yapılmıştır. Daha sonra
bu kayıtların ofis çalışmalarında anahtarlar, yardımcı kitaplar veya konunun uzmanları
yardımıyla değerlendirilmesi sonucu arazide teşhisinde zorluk çekilen türlerin sağlıklı bir
şekilde belirlenmesi yoluna gidilmiştir.
Saha gözlemleri, habitat incelemeleri, lokal anket çalışmaları ve literatür kontrolleri
sonuçlarına göre proje alanında ve komşu alanlarda toplam 6 sürüngen türünün yaşadığı
belirlenmiştir.
Proje alanı içerisinde ve yakın kesimlerde yaşadığı belirlenen Sürüngen türleri; bu
türlerin ulusal ve uluslararası koruma statüleri ile habitat özellikleri ve kayıt şekilleri Tablo
52’de verilmektedir.
Tablo 52: Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Proje Alanı Sürüngen Türleri (Reptilia) ve Koruma Statüleri
Türün Bilimsel
Adı
CHELONIA
TESTUDINIDAE
Testudo graeca
SQUAMATA
GEKKONIDAE
Trapelus ruderata
LACERTIDAE
Ophisops elegans
SERPENTES
(=OPHIDIA)
COLUBRIDAE
Dolichopis
schmidti
Dolichopis
jugularis
Platyceps najadum
Türün Türkçe Adı
OCAK YAKIN
ALANI ÇEVRE
KAPLUMBAĞALAR
TOSBAĞALAR
Adi Tosbağa
YILAN VE
KERTENKELELER
KELERLER
Bozkır Keleri
GERÇEK KERTENKELELER
Tarla Kertenkelesi
POP.
DUR.
ERL
(IUCN)
BERN MAK
KAYIT
ŞEKLİ
--
+
Bol
VU
EK-II
EK-I
G
--
+
Az
LC
EK-II
EK-I
G
+
+
Bol
LC
EK-II
EK-I
G
Hazer Yılanı
--
+
Bol
LC
EK-III
EK-I
L, A
Karayılan
+
+
Bol
LC
EK-II
EK-I
G
Okyılanı-İnceyılan
+
--
Az
LC
EK-II
EK-I
G
YILANLAR
KIRBAÇ YILANLARI
Sürüngen Türlerinin Koruma Statüleri
Sürüngen türleri ile ilgili Tablodan da görülebileceği gibi proje alanı ve yakın
çevresinde yaşadığı belirlenen Sürüngen türlerinden 5 tanesi Bern Listesi EK-II’de, yani
“Mutlak Koruma Altındaki Türler” listesinde yer almaktadır. Geriye kalan bir sürüngen türü
ise EK-III’de, yani “Koruma Altındaki Türler” listesinde yer almaktadır.
Avrupa Kırmızı Listesi (ERL)’ne göre yapılan değerlendirme sonucunda faaliyet
alanında yaşadığı belirlenen sürüngen türlerinden sadece Adi Tosbağa (Testudo graeca)
“VU”(=Vulnerable) “Zarar Görebilir, Hassas” türler kategorisinde yer almakta geriye kalan
sürüngen türlerinin tamamı ise “LC” (=Least Concern) yani “En düşük Derecede Tehdit
Altındaki Türler” kategorisinde yer almaktadır.
-111-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Merkez Av Komisyonu tarafından hazırlanmış ve 2013-2014 sezonu için
güncellenmiş olan Koruma Listeleri esas alınarak yapılan değerlendirme sonuçlarına göre
proje alanı içerisinde ve yakın coğrafyada kaydedilmiş olan sürüngen türlerinin tamamının
EK-I’ de, yani “Bakanlık Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları” listesinde yer
aldıkları belirlenmiştir.
C. KUŞ TÜRLERİ (AVES)
Ocak alanı sınırları içerisinde ve benzer coğrafyaya sahip olan yakın çevredeki
değişik habitatlarda farklı gereksinimlerini karşılamak üzere bulunan kuş türleri ile bu
türlerin habitat olarak seçtikleri kesimleri; türlerin bu bölgede bulunuş nedenleri ile bu
türlerin karşı karşıya bulundukları tehlike kategorilerini ve koruma statülerini ortaya
koyabilmek amacıyla, faaliyet alanında ornitolojik gözlem ve incelemeler
gerçekleştirilmiştir. Kuş türleri, habitatları ve faaliyetle olası etkileşimlerine yönelik
değerlendirmelerde ocak alanına yakın kesimlerde geçmiş dönemlerde farklı çalışmalar
kapsamında gerçekleştirilmiş gözlem ve araştırmalarda elde edilmiş verilerden de istifade
edilmiştir. Saha gözlemlerini destekleyici olarak proje alanı yakınında yaşayan bazı yöre
sakinleri ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş, kapsamlı literatür kontrolleri de
yapılmıştır.
Gözlem, inceleme ve değerlendirme çalışmaları sonuçlarına göre taş ve kalker
ocağı sahası ile sahaya yakın kesimlerde görülen kuş türü sayısı 43’tür. Söz konusu kuş
türleri ve özellikleri Tablo 53’da verilmiştir.
Tablo 53 : Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Proje Alanı ve yakın Çevrede Görülebilen Kuş Türleri (Aves), ve Koruma
Statüleri
Türün Bilimsel Adı
CICONIIFORMES
CICONIIDAE
Ciconia ciconia
ACCIPITRIFORMES
ACCIPITRIDAE
Neophron percnopterus
Buteo ruffinus
Buteo buteo
Aquila chrysaetos
Aquila pomarina
FALCONIFORMES
FALCONIDAE
Falco tinnunculus
GALLIFORMES
PHASIANIDAE
Perdix perdix
COLUMBIFORMES
COLUMBIDAE
Columba livia
STRIGIFORMES
STRIGIDAE
Athene noctua
APODIFORMES
APODIDAE
Apus apus
CORACIIFORMES
MEROPIDAE
Merops apiaster
Türün Türkçe Adı
LEYLEKSİLER
LEYLEKLER
Akleylek
YIRTICI KUŞLAR
OCAK
YAKIN
ERL
ALAN
RDB
END BERN
ÇEVRE
(IUCN)
I
MAK
POP KAYIT
DUR. ŞEKLİ
--
+
A.2
LC
--
EK-II
EK-I
Az
G
-+
----
+
+
+
+
+
A.3
A.2
A.3
A.1.2
A.2
LC
LC
LC
LC
LC
------
EK-II
EK-II
EK-II
EK-II
EK-II
EK-I
EK-I
EK-I
EK-I
EK-I
Nadir
Az
Az
Nadir
Nadir
G
G
G
G
G
+
+
A.2
LC
--
EK-II
EK-I
Nadir
G
+
+
A.2
LC
--
EK-III
EK-II
Az
G
--
+
A.5
LC
--
EK-III
EK-III
Az
G
--
+
A.3
LC
--
EK-II
EK-I
Nadir
G
+
+
A.4
LC
--
EK-III
EK-I
Bol
G
+
+
A.4
LC
--
EK-II
EK-I
Az
G
ATMACA ve KARTALLAR
Beyaz Akbaba
Kızıl şahin
Şahin
Kaya Kartalı
Küçük Orman Kartalı
DOĞANLAR
DOĞANGİLLER
Kerkenez
TAVUKLAR
KEKLİK VE SÜLÜNLER
Çil Keklik
GÜVERCİNLER
GÜVERCİNGİLLER
Kaya güvercini
GECE YIRTICILARI
BAYKUŞGİLLER
Kukumav
SAĞANLAR
EBABİLGİLLER
Ebabil, Kara sağan
KUZGUNKUŞLARI
ARIKUŞLARI
Arıkuşu
-112-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
Türün Bilimsel Adı
UPUPIDAE
Upupa epops
PICIFORMES
PICIDAE
Dendrocopus minor
PASSERES
PASSERIFORMES
ALAUDIDAE
Galerida cristata
HIRUNDINIDAE
Hirundo rustica
MOTACILLIDAE
Motacilla alba
Motacilla cinerea
TURDIDAE
Erithacus rubecula
Phoenicurus phoenicurus
Monticola saxatilis
Oenanthe oenanthe
Turdus merula
SYLVIDAE
Sylvia atricapilla
Sylvia communis
MUSCICAPIDAE
Muscicapa striata
PARIDAE
Parus major
Periparus ater
SITTIDAE
Sitta neumayer
LANIIDAE
Lanius collurio
CORVIDAE
Garrulus glandarius
Pica pica
Corvus corone
Corvus corax
PASSERIDAE
Passer domesticus
Passer montanus
FRINGILLIDAE
Fringilla coelebs
Carduelis chloris
Carduelis carduelis
Carduelis cannabina
EMBERIZIDAE
Emberiza hortulana
Emberiza melanocephala
Emberiza calandra
Türün Türkçe Adı
ÇAVUŞKUŞUGİLLER
İbibik
AĞAÇKAKANLAR
AĞAÇKAKANLAR
Küçük Ağaçkakan
ÖTÜCÜLER
ÖTÜCÜ KUŞLAR
TARLA KUŞLARI
Tepeli toygar
KIRLANGIÇGİLLER
İs kırlangıcı
KUYRUKSALLAYANLAR
Ak kuyruksallayan
Dağ kuyruksallayanı
ARDIÇKUŞUGİLLER
Kızılgerdan
Kızılkuyruk
Kaya Ardıcı
Kuyrukkakan
Karatavuk
ÖTLEĞENGİLLER
Karabaşlı ötleğen
Akgerdanlı Ötleğen
SİNEKKAPANGİLLER
Benekli Sinekkapan
BAŞTANKARAGİLLER
Büyük baştankara
Çam Baştankarası
SIVACIKUŞUGİLLER
Kaya Sıvacıkuşu
ÇEKİRGE KUŞLARI
Çekirgekuşu
KARGAGİLLER
Kestane Kargası
Saksağan
Leş Kargası
Kuzgun
SERÇEGİLLER
Ev Serçesi
Dağ Serçesi
İSPİNOZGİLLER
İspinoz
Florya
Saka
Ketenkuşu
KİRAZKUŞLARI
Kirazkuşu
Karabaşlı kirazkuşu
Tarla kirazkuşu
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
OCAK
YAKIN
ERL
ALAN
RDB
END BERN
ÇEVRE
(IUCN)
I
MAK
POP KAYIT
DUR. ŞEKLİ
+
+
A.2
LC
--
EK-II
EK-I
Az
G
+
--
A.1.2
LC
--
EK-II
EK-I
Nadir
G
--
+
A.3
LC
--
EK-III
EK-II
Bol
G
+
+
A.5
LC
--
EK-II
EK-I
Bol
G
+
+
+
+
A.4
A.2
LC
LC
---
EK-II
EK-II
EK-I
EK-I
Bol
Az
G
G
+
-+
+
+
+
+
+
+
+
A.3
A.3
A.1.2
A.3
A.3
LC
LC
LC
LC
LC
------
EK-II
EK-II
EK-II
EK-II
EK-III
EK-I
EK-I
EK-I
EK-I
EK-III
Az
Bol
Az
Bol
Bol
G
G
G
G
G
---
---
A.2
A.3
LC
LC
---
EK-II
EK-II
EK-I
EK-I
Az
Az
G
L
+
+
A.3
LC
--
EK-II
EK-I
Bol
G
+
--
+
--
A.3.1
A.3
LC
LC
---
EK-II
EK-II
EK-I
EK-I
Bol
Az
G
G
+
+
A.2
LC
--
EK-II
EK-I
Az
G
--
+
A.3
LC
--
EK-II
EK-I
Az
G
+
+
-+
+
+
+
+
A.4
A.5
A.5
A.5
LC
LC
LC
LC
-----
-----
EK-III
EK-III
EK-III
EK-III
Bol
Az
Bol
Az
G
G
G
G
+
+
+
+
A.5
A.3
LC
LC
---
-EK-III
EK-III
EK-II
Bol
Bol
G
G
+
+
+
+
+
+
+
+
A.4
A.3
A.3.1
A.3
LC
LC
LC
LC
-----
EK-III
EK-II
EK-II
EK-II
EK-II
EK-I
EK-I
EK-I
Bol
Bol
Bol
Bol
G
G
G
G
+
-+
+
+
+
A.2
A.4
A.6
LC
LC
LC
----
EK-III
EK-II
EK-III
EK-II
EK-I
EK-II
Az
Az
Bol
G
G
G
Tabloda Kullanılan Kısaltmalar
G
= Gözlem,
A
= Anket,
L
= Literatür
-113-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Türkiye Kuşları İçin 2008 Kırmızı Liste (RDB) Kategorileri
A.1.2= Bu kuş türlerinin nüfusları Türkiye genelinde çok azalmıştır. İzlendikleri bölgelerde
1 birey-10 çift( =1-20 birey) ile temsil edilirler.
A.2= Bu kuş türlerinin sayıları, gözlendikleri bölgelerde 11-25 çift (22-50 birey) arasında
değişmektedir.
A.3= Bu kuş türlerinin Türkiye genelindeki nüfusları, gözlendikleri bölgelerde genel olarak
26-250 çift(52-500 birey) arasında değişmektedir.
A.3.1=Bu kuş türlerinin populasyonlarında, gözlendikleri bölgelerde azalma söz
konusudur. Bu türlerin nüfusu da 251-500 çift (502-1000 birey) arasında değişmektedir.
A.4= Bu türlerin IUCN ve ATS ölçütlerine göre yoğunlukları, gözlendikleri bölgelerde
henüz tükenme tehdidi altına girmemiş olmakla birlikte, populasyonlarında lokal bir
azalma söz konusudur. Ayrıca bu eğilimin sürmesi durumunda zamanla tükenme tehdidi
altına girmeye adaydırlar. Bu türlerin populasyonları gözlendikleri bölgelerde 501-5.000
çift (=1002-10 000 birey), arasında değişmektedir.
A.5= Bu kuş türlerinin gözlenen populasyonlarında henüz bir azalma veya tükenme
tehdidi gibi bir durum söz konusu değildir.
Kuş Türlerinin Koruma Statüleri
Ocak alanı ve civarında gerçekleştirilen gözlemler ve diğer çalışmalar sonucunda
bölgede değişik gereksinimlerini karşılamak amacıyla bulunan kuş türlerinin ulusal ve
uluslararası koruma statülerinin belirlenebilmesi amacıyla gerçekleştirilen değerlendirme
sonuçları aşağıda verilmektedir. Buna göre;
Bern Sözleşmesi ek listelerine göre yapılan değerlendirme sonucu bu türler arasından 29
kuş türü Bern Listesi Ek-II’de, yani “Mutlak Koruma Altındaki Türler Listesi’nde yer
almakta; Kalan türler arasından 9 kuş türü Bern Listesi Ek-III’te, yani “Koruma Altındaki
Türler Listesi’nde yer alırken kalan 5 kuş türü ise her iki listede de yer almamaktadır.
Uluslararası Doğayı ve Doğal habitatları Koruma Birliği (IUCN) tarafından hazırlanan ve
sürekli olarak güncellenmekte olan Avrupa Kırmızı Listesi esas alınarak yapılan
değerlendirme sonucuna göre ise proje alanı ve yakın çevrede var olduğu belirlenen kuş
türleri tamamının “LC” (=Least Concern) kategorisinde, yani “En Düşük Derecede Tehdit
Altında” olan türler kategorisinde yer aldıkları belirlenmiştir.
Merkez Av Komisyonu (MAK) tarafından güncellenmiş olan 2013-2014 dönemine ait
koruma listeleri esas alınarak yapılan değerlendirme sonucunda yörede belirlenmiş olan
kuş türleri arasında 30 kuş türü EK-I’de, yani “Bakanlık Tarafından Koruma Altına Alınmış
Olan Av Hayvanları” listesinde yer almakta; 7 kuş türü “EK-II’de, yani “Merkez Av
Komisyonu Tarafından Koruma Altına Alınan Av Hayvanları” listesinde yer almakta geriye
kalan 6 kuş türünün ise EK-III’de, yani “Avına Belli Edilen Zamanlarda İzin Verilen Av
Hayvanları” listesinde yer aldıkları belirlenmiştir.
Türkiye’de bugüne kadar kaydedilmiş olan kuş türleri için hazırlanmış olan Türkiye
Kuşları Kırmızı Listesi (R.D.B=Red Data Book for Turkish Bird Species) kriterleri esas
alınarak yapılan değerlendirme sonuçlarına göre ise
3 kuş türü A.1.2
kategorisinde,
-114-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
10 kuş türü
15 kuş türü
2 kuş türü
6 kuş türü
6 kuş türü
1 kuş türü
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
A. 2
kategorisinde,
A. 3
kategorisinde,
A.3.1
kategorisinde,
A. 4 kategorisinde,
A. 5
kategorisinde,
A. 6 kategorisinde yer almaktadır.
Not: Kategorilerin açıklamaları ilgili tablonun sonunda verilmektedir.
Endemizm: Proje alanı ve yakın çevresindeki habitatlarda kaydedilmiş olan kuş türleri
arasında endemik bir tür yer almamaktadır.
D-Memeli Hayvan (Mammalia) Türleri
Proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede gerçekleştirilen faunistik çalışmalar
ile Memeli hayvanlar sınıfına bağlı Böcekçiller, Yarasalar, Tavşanlar, Kemiriciler, Yırtıcılar
ve Toynaklılar gruplarına ait türler ve bu türlerin tercih ettikleri habitat özellikleri
araştırılmıştır. Çalışmalar proje sahası ve benzer habitat özelliklerine sahip yakın çevreyi
de kapsayacak şekilde gerçekleştirilmiştir.
Tüm bu gözlem ve değerlendirme çalışmalarından elde edilen sonuçları yansıtan tür
envanteri Tablo 54’de verilmiştir.
İlgili tabloda verilmiş olan, proje alanı ve yakın çevresinde var olduğu belirlenen
memeli hayvan türlerinin koruma statülerinin değerlendirilmesi aşamasında ;
Tablo 54:Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Proje Alanı ve Yakın Çevrede Yaşayan Memeli Hayvan Türleri
(Mammalia) ve Koruma Statüleri
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
INSECTIVORA
ERINACEIDAE
Erinaceus concolor
CHIROPTERA
VESPERTILIONIDAE
Pipistrellus pipistrellus
LAGOMORPHA
LEPORIDAE
BÖCEKYİYENLER
KİRPİLER
Kirpi
YARASALAR
DÜZBURUNLUYARASALAR
Cüce Yarasa
TAVŞANLAR
TAVŞANLAR
Lepus europeaus
Yabani tavşan
RODENTIA
SCIURIDAE
Sciurus anomalus
MURIDAE
Apodemus sylvaticus
SPALACIDAE
Nannospalax
ehrenbergi
CARNIVORA
CANIDAE
Canis lupus
KEMİRİCİLER
SİNCAPGİLLER
Anadolu Sincabı
FARELER, SIÇANLAR
Ormanfaresi
KÖRFARELER
OCAK YAKIN POP.
ERL
BERN MAK
ALANI ÇEVRE DUR. (IUCN)
KAYIT
ŞEKLİ
+
+
Az
LC
EK-III
EK-I
G
--
+
Bol
LC
EK-III
--
L, G
+
+
Az
LC
EK-III
EKIII
G
--
+
Bol
LC
EK-III
EK-I
G
--
+
Az
LC
--
--
G,L
Güney Körfaresi
+
+
Az
DD
--
--
G, L
ETÇİLLER, YIRTICILAR
KÖPEKGİLLER
Kurt
--
+
Nadir
LC
EK-II
L,A
Canis aureus
Çakal
--
+
Nadir
LC
--
Vulpes vulpes
Kızıl tilki
+
+
Az
LC
--
EK-I
EKIII
EKIII
MUSTELIDAE
Mustela nivalis
SANSARLAR
Gelincik
--
+
Nadir
LC
EK-III
-115-
--
A
G,A
A
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tabloda kullanılan bazı sembollerin açıklamaları:
LC
= (Least Concern) En Düşük Düzeyde Tehlike Altında
DD
= (Data Deficient) Veri yetersiz
MAK = Merkez Av Komisyonu Koruma Listeleri
L
A
G
= Literatür
= Anket
= Gözlem
Saha gözlemleri, incelemeler ve değerlendirme çalışmaları sonucunda ocak alanı
sınırları içerisinde ve yakın çevrede 10 Memeli Hayvan türüne bağlı bireylerin yaşadığı
belirlenmiştir. Bu türlerin büyük bir kısmı gerçekleştirilen gözlemlerde, kalan kısmı ise yöre
sakinlerinin ifadeleri ve literatür kontrolleri sonrasında listelere eklenmiştir. Kayıt şekilleri
ilgili tablo üzerinde, son sütunda belirtilmiştir.
Proje alanı ve yakın çevresinde yaşadığı belirlenen yabanıl memeli hayvan türleri
arasında yaygın, tehlike altında olmayan türler olduğu gibi nadir, koruma altındaki türler de
bulunmaktadır. Bu türlerin ulusal ve uluslar arası koruma statülerinin belirlenmesiyle ilgili
değerlendirmeler sonucu şu sonuçlar ortaya çıkmıştır:
Avrupa Kırmızı Listesi’ne göre yapılan değerlendirme sonucu yörede var olduğu
belirlenmiş olan yabanıl memeli hayvan türleri arasından kategorisi “DD” (=Data
Deficient), yani “Yetersiz Veri“ kategorisinde; 1 memeli hayvan türü “LC” (=Least Concern)
yani “En Düşük Derecede Tehdit Altında“ kategorisinde ise 9 memeli hayvan türü yer
almaktadır.
Bern Sözleşmesi ek listelerine göre yapılan değerlendirme sonuçlarına göre ise
proje alanı ve yakın çevresinde var olduğu belirlenen yabanıl hayvan türleri arasından bir
memeli hayvan türü EK-II’ ye, yani “Mutlak Koruma Altındaki Türler” listesine girmekte,
kalan memeli hayvan türleri arasından 5 memeli hayvan türü EK-III’ te, yani “Koruma
Altındaki Türler” listesinde yer almakta, kalan 4 memeli hayvan türü ise Bern Sözleşmesi
ek listelerinde yer almamaktadır.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu (MAK)
tarafından hazırlanmış olan ve 2013-2014 dönemi için güncellenmiş olan koruma listeleri
esas alınarak yapılan değerlendirmeye göre 3 Memeli Hayvan türü Ek Liste-I’ e, yani
“Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları” listesine; 3
Memeli Hayvan türü ise Ek-III’e, yani “Belli Edilen Zamanlarda Avına izin Verilen Av
Hayvanları” listesine girmekte olup geriye kalan 4 Memeli hayvan türü ise MAK tarafından
hazırlanmış koruma listelerinde yer almamaktadır.
Sahada ve civarda tespit edilen memeli hayvan türleri arasında endemik bir tür
bulunmamaktadır.
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi yöresel karasal fauna üzerine olası etkileri ve
alınması gereken önlemler, Bölüm 4.7. b başlığı altında verilmiştir.
-116-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
b) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında flora-fauna üzerine etkiler
ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası)
Kalker Ocağının Açılması ve İşletilmesi Sürecinde Lokal Karasal Fauna
Üzerine Olası Etkiler ve Alınacak Önlemler
Bu proje kapsamında kalker ocağı ve kırma eleme tesisi sınırları içerisinde mevcut
olan malzemenin çıkarılması ve başka bir bölgede kullanılmak üzere sahadan taşınması
amaçlanmaktadır. Proje kapsamında Beğendik mevkiinde tespit edilmiş olan cevher açık
ocak sistemiyle çıkarılacak, saha içerisinde bu amaca uygun olarak seçilen kesimlerde
geçici olarak depolanacak ve işleme sürecinde kamyonlara yüklenerek işlemenin
yapılacağı ve kullanılacağı tesislere taşınacaktır.
Bölgede sert karasal iklim koşulları hüküm sürmektedir. Ocak alanında ve yakın
çevresinde orta yoğunlukta bir bitkisel formasyon söz konusudur. Hakim olan formasyon
bozuk maki karakterindedir. Bazı kesimlerde geniş yapraklı formların öne çıktığı
ağaçlıklar, bazı kesimlerde açıklıklar, bazı kesimlerde çalılıklar ve bazı kesimlerde ise
tarımsal alanlar mevcuttur.
Alan içerisinde, özellikle de maden olarak tanımlanan kalkerin çıkarılacağı ocağın
sınırlarında; ayrıca yakın çevrede birkaç noktada küçük ölçekli, çoğunluğu mevsimsel
özellikte, yani geçici karakterde akarsu yatağı yer almaktadır.
Proje sahasına ulaşım amacıyla mevcut bir yoldan istifade edilebilecektir. Bunun
dışında kalker cevherinin bulunduğu kesimlere ulaşabilmek amacıyla sınırlı ölçülerde yeni
yol açılması ve daha önce açılmış olan bazı güzergahlarda iyileştirme çalışmalarına
gereksinim olabilecektir. Bu süreçte söz konusu güzergahlar üzerinde kalan bitki örtüsü
üzerinde bir tahribat olması kaçınılmazdır. Bu süreçte söz konusu bitkisel formasyonun
çalışmalar öncesinde kesilmesi veya tıraşlanması, akabinde de bu kesimlerden
uzaklaştırılması zorunluluğu söz konusudur. Bu süreç hem açılacak veya iyileştirilecek
yolların güzergahı üzerindeki doğal ortamlarda bulunması olası formlar, hem de kesilecek
bitkisel yapıdan dinlenme, beslenme, barınma, üreme hatta kışlama amacıyla
yararlanmakta olan yabanıl formların bu olanaklarını kaybetmesi anlamına gelmektedir.
Yaşam alanlarının kaybı ile ilgili olarak bu noktada yapılabilecek bir şey söz konusu
değildir. Burada alınan izinler kalkerin çıkarılmasına yönelik olup bu amaca hizmet etmek
üzere de cevherin üzerindeki toprakta barınan bitkisel formasyonun uzaklaştırılması
zorunluluğu söz konusudur. Buna karşılık alınabilecek bazı basit önlemler ile bu
kesimlerdeki yabanıl formların olumsuz etkilenmesinin önüne geçilecektir.
Bu süreçte dikkat edilecek noktalardan birisi dönüşüme uğrayacak doğal ortamlarda
sürekli olarak veya geçici süreler için bulunması olası yabanıl formlar konusuna dikkat
edilmesidir. Zeminde barınması olası başta yılanlar, kertenkeleler, kaplumbağalar ile
zeminde, toprak altında barınan körfare ve orman faresi gibi kemirgen türleri veya üreme
dönemlerinde zeminde yuva yapan formlar bu tanıma giren yabanıl formlardır. Ocağın
açılması, çıkarılan malzemenin taşınması ve depolanması veya ocakla ilgili tesislerin
kurulması amacıyla zeminde gerçekleştirilen tasfiye ve inşaat çalışmaları; yeni yolların
açılması, var olan yolların iyileştirilmesi gibi nedenlerden dolayı bahsedilen formların
yaşam alanları olan doğal ortamlara sürekli fakat değişik ölçekli müdahalelerde
bulunulacaktır. Söz konusu müdahaleler nedeniyle lokal yabanıl formlar üzerinde bir
rahatsızlık şekillenecektir. Bu rahatsızlık nedeniyle yabanıl formların bir kısmının
kendiliğinden bu kesimlerden uzaklaşması beklenmektedir. Kendiliğinden uzaklaşan bu
bireyler yakın çevrede uygun, benzer ve boş habitatları yeni yurt yerleri olarak belirlemek
durumunda kalacaklardır. Doğal olarak bu durumda söz konusu kesimlerden uzaklaşan
-117-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
yabanıl formların yeni ulaştıkları kesimlerin taşıma kapasitesi, rekabet gibi konuların da
gündeme gelebilmesi söz konusu olacaktır. Ocak alanında ve yakın çevrede
gerçekleştirilen gözlemler ve habitat incelemelerinde tespit edilen türlerin çok yoğun
popülasyonlara sahip olmadıkları görülmüştür. Bu nedenle ocak çalışmaları nedeniyle
meydana gelen rahatsızlık ve habitat kayıpları nedeniyle proje alanından uzaklaşmak
zorunda kalan yabanıl formların yeni gittikleri kesimlerde rekabet, çatışma gibi zorlayıcı
sorunlar yaşaması beklenmemektedir.
Bu süreçte ilk başta meydana gelen rahatsızlıklar nedeniyle dönüşüme uğrayan
ortamlardan uzaklaşmak zorunda kalan yabanıl formlar yanında söz konusu rahatsızlıktan
ve habitat kayıplarından olumsuz etkilenmesine karşılık bu kesimlerden kendiliğinden
uzaklaşamayan bireyler de söz konusu olabilecektir. Ayrıca ocak alanı ve bağlantılı
yollarda çalışmalar ve doğal ortamlara yapılan müdahaleler esnasında strese veya şoka
giren, ya da iş makineleri ile çalışanlardan olumsuz etkilenip kaçmakta sorun yaşayacak
formlar söz konusu olabilecektir. Bu durumda söz konusu yabanıl formların
kendiliklerinden uzaklaşmalarını beklemek yerine bu konuda destek sağlanması
gerekebilecektir. Çalışmalar esnasında açığa çıkan ve kendiliklerinden uzaklaşmayan
bireyler uygun yakalama donanımı ve yöntemlerinden istifade edilerek; mümkünse uzman
bir ekip, mümkün olamıyorsa bu konuda bilgilendirilmiş ve eğitilmiş personel tarafından
tutularak; uygun taşıma donanımı ve yöntemiyle taşınarak yakın çevrede, ekolojik olarak
benzer özelliklere sahip habitatlarda yeniden serbest bırakılacaklardır. Eğer çalışma ekibi
içerisinde bunu gerçekleştirecek deneyimli veya bu konuda eğitim almış personel mevcut
değilse sahaya yakın kesimlerdeki ilgili kişi ve kuruluşlardan destek alınabilme yolları
aranacaktır. Bu nedenle bu tip bir uygulamanın hayata geçmesi öncesinde bu amaca
hizmet edebilecek uzmanlara nasıl ulaşılabileceği önceden belirlenecek ve iletişim
içerisinde olunacaktır.
Bilindiği gibi yabanıl fauna bileşenlerinin büyük bir kısmı ortak üreme dönemi olan
Nisan-Temmuz ayları arasındaki zaman diliminde üreme faaliyetlerine girişirler.
Ülkemizde güneyden kuzeye doğru ve alçaktan yüksek kesimlere doğru çıkıldıkça bu
tarihlerde kısa süreli kaymalar, diğer bir ifadeyle gecikmeler meydana gelmektedir. Eğer
ocakla ilgili çalışmaların -herhangi bir zorunluluk dolayısıyla- genel üreme dönemine denk
gelmesi söz konusu olursa bazı yabanıl formların bu faaliyetlerden olumsuz etkilenmesi
söz konusu olabilecektir. Üreme dönemi söz konusu olduğundan yuva, yumurta, yavru
veya genç bireylerin kaybı da gündeme gelebilecektir. Bu durum korunan ve özellikle de
nadir formlar açısından önemli sonuçlar doğurabilir. İstenmeyen bu durumun önüne
geçebilmek için üreme dönemi öncesinde faaliyet alanında kalan olası veya eskiden
kullanılmış yuva yerlerine, ya da üreme alanlarına hayvanları sokmayacak; onları bu
kesimlerden uzak tutacak önlemler alınacaktır. Bu önlemlerin en basit ve uygulanması en
kolay olanlarından birisi yuva, kuluçka alanlarının üreme dönemi başında parlak bantlarla
işaretlenmesi, yuva alanlarına ulaşmayı engelleyecek fiziksel engellerin yerleştirilmesi,
günlük düzenli görsel kontrollerin gerçekleştirilmesi gibi uygulamalardır.
Bilindiği gibi birçok yabanıl fauna bileşeni insanlara göre daha düşük desibeldeki
sesten olumsuz etkilenirler. Etkilenme sonucunda ya bulundukları kesimleri terk eder ya
da, başta üreme olmak üzere beslenme, dinlenme, barınma gibi faaliyetlerini kesintiye
uğratır veya tamamen vazgeçebilir. Bu nedenle inşaat sezonunun kuluçka/üreme
dönemine rastlayan dilimlerinde proje sahasında çalışacak taşıtlar, araçlar ve
makinelerden kaynaklanabilecek gürültü düzeyinin en aza indirilmesini sağlayacak
önlemler alınarak bu durumun önüne geçilecektir. Örneğin daha az ses çıkaran, yeni ve
bakımları zamanında yapılmış iş makineleri kullanılacaktır.
-118-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Her ne kadar önlem alınırsa alınsın söz konusu faaliyetler kapsamında çalışacak
makineler ve araçlar nedeniyle bazı yerel fauna bileşenlerinin söz konusu değişik kaynaklı
gürültülerden rahatsız olmaları büyük olasılıktır. Bu rahatsızlık nedeniyle bazı yabanıl
formlar bu kesimlerden geçici veya daimi olarak uzaklaşabileceklerdir. Faaliyetin
başladığı zaman dilimine göre civarda kuluçka faaliyetine başlamış türler ile daha sonra
başlayacak türler de söz konusu olabilecektir. Eğer meydana gelen gürültü seviyesi çok
yüksek olursa bu formların kuluçkayı veya yavru bakımını yarıda bırakma riskleri de söz
konusu olabilecektir. Alınacak önlemler ile bu gürültü düzeyinin alanı yurt olarak
seçebilecek fauna elemanlarını ortamlarından göçe zorlayıcı bir düzeyde olmamasına
özen gösterilecektir. Bu konuda başarılı olunamazsa bu civarda tespit edilen ve tablolarda
verilen her türün kuluçka dönemleri -en azından- konunun uzmanlarınca bilindiğinden,
sadece faaliyet alanında kuluçkaya yatan türlerin kuluçka periyodu esnasında bu tip
gürültüleri ortaya çıkaran araçların çalışmalarına ara verilecektir.
Faaliyet alanında çalışacak araçlar yoğun bir trafik meydana getirecektir. Faaliyetle
bağlantılı olarak kullanılacak yolların kenarlarındaki alanlarda sürekli olarak yaşayan veya
geçici süreler için buralarda bulunan hayvanlar, araç kaynaklı değişik risklerle karşı
karşıya kalacaklardır. Bunlardan en önemlileri kontaminasyon ve eksoz ürünlerinin
meydana getirebileceği öldürücü olmayan zehirlenme riskidir. Bilindiği gibi lastik kaplama
maddeleri, motorun hareketli parçaları, gövdenin diğer parçaları, fren izleri ve yağlama
yağlarının yanma ürünleri kontaminasyona yol açan bileşenlerdir. Bu risk sadece yaban
hayvanları için değil hali hazırda kullanılmakta olan yolların civarında yaşayan, yöre
sakinleri dâhil çevredeki tüm canlılar için de geçerlidir.
Bu riskleri ortadan kaldırabilmek ya da en aza indirebilmek amacıyla çevreye daha
az emisyon bırakan araçlar kullanılacak; ağır vasıtalar gibi gürültü ve çevre kirliliğine yol
açan araçların belli zaman dilimleri içerisinde kullanımına dikkat edilecek, gelişen
teknolojinin kullanımı ve yönetimce alınacak önleyici tedbirler ile karayolu kökenli kirliliğin
en aza indirilmesine çalışılacaktır.
Korunan Lokal Fauna Bileşenleriyle İlgili Olarak Alınması Gereken Önlemler
Malzemenin ocaktan alınmasına yönelik olarak şekillenecek çalışmaların
gerçekleşeceği kesimler ile yakın çevresinde gerçekleştirilen gözlem ve incelemeler
sonucunda yörede yaşadığı belirlenen fauna bileşenleri ilgili listeler üzerinde yer
almaktadır.
Doğal ortamlarda gerçekleştirilen her türlü faaliyet o kesimlerden değişik şekillerde
istifade eden yabanıl formları çeşitli derecelerde etkileyebilmektedir. Bu nedenle söz
konusu türlerin, özellikle de koruma altında bulunan türlerin faaliyetten olumsuz
etkilenmemesi için bazı önlemlerin alınması yasal bir zorunluluktur. Bu süreçte öncelikle
etkilenmesi olası türler ve türlerin koruma statülerinin ortaya konması zorunluluğu söz
konusudur. Gerçekleştirilen ofis çalışmalarıyla yörede yaşadığı belirlenen türlerin
sistematik prensipler ve taksonomi göz önünde bulundurularak hazırlanmış olan listeleri
üzerinde türlerin sahip oldukları ulusal ve uluslararası koruma statüleri de
değerlendirilmiştir. Bu amaçla Bern Sözleşmesi ek listeleri (EK-II ve Ek-III); IUCN
tarafından hazırlanan ve güncellenen Avrupa Kırmızı Listesi(ERL); Merkez Av Komisyonu
(MAK) tarafından hazırlanan ve her yıl için güncellenen koruma listeleri yanında Türkiye
Kuşları Kırmızı Listesi (RDB) de göz önünde bulundurulmuştur.
Bu kısımda yukarıda belirtilen koruma statülerinden herhangi birine dahil olan
yabanıl formlarla ilgili olarak yapılması gerekenler, dikkat edilmesi zorunlu olan noktalar
vurgulanmaktadır;
-119-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bern Sözleşmesi Ek Listelerinde (Ek-II ve Ek-III) bulunanlarla ilgili olarak yapılması
gerekenler.
Faaliyet alanı olarak tanımlanmış olan kesimlerde yaşadığı belirlenen yabanıl
formların büyük bir kısmı Bern Sözleşmesi ek listelerinde yer almaktadırlar. Bern
Sözleşmesi’nin ilgili maddelerinde bu kategorilerde yer alan yabanıl formlarla ilgili olarak
sözleşmenin ekleri olan Ek-II ve Ek-III’te yer alan türlerle ilgili kısıtlar ve düzenlemeler
belirtilmiştir. Sözleşmenin 6. Maddesine göre Bern Sözleşmesine taraf olan tüm ülkeler,
özellikle Ek Liste-II’ye giren tüm yabanıl türlerin habitatlarını öncelikli olarak korumakla
yükümlüdürler. Bu konuya yönelik olarak alınması gereken önlemler ve dikkat edilmesi
gereken noktalar metin içerisinde vurgulanmaktadır.
Bern Sözleşmesinin II. Bölümünde, tüm taraf ülkelerin Ek-II ve Ek-III’e giren göçmen
türler açısından önem taşıyan alanlara özel önem vermek zorunda oldukları
vurgulanmaktadır. Faaliyet alanı bu açıdan da değerlendirilmiştir. Proje sahasının
bulunduğu kesim üzerinden geçen herhangi bir kuş göç yolu bulunmamaktadır. Bundan
dolayı göç dönemlerinde Türkiye’nin her yöresinde görülebilen göçmen formların proje
sahasında veya yakın kesimlerde dinlenme veya beslenme amacıyla molalar verdikleri
veya bu kesimleri düzenli olarak ziyaret ettiklerine dair herhangi bir bulguya
ulaşılamamıştır.
Bern Sözleşmesi’nin 6. Maddesine göre, özellikle Ek-Liste-II’de yer alan yabanıl
fauna türleri için yakalama, tutsak etme ve öldürme fiilleri yasaklanmıştır. Aynı şekilde bu
türlere ait dinlenme ve üreme alanlarının bozulması veya tahrip edilmesi; yabanıl fauna
türlerinin özellikle üreme, beslenme, kışlama periyotlarında rahatsız edilmesi yanında bu
türlere ait yumurtalara zarar verilmesi, bu yumurtaların boş bile olsa toplanmaması
gerekmektedir. Faaliyet alanında gerçekleştirilecek her türlü faaliyet esnasında, özellikle
Bern Sözleşmesi ekleri Ek-II ve Ek-III’e giren yabanıl fauna bileşenleriyle ilgili olarak
yukarıda belirtilen yasaklamalara ve önlemlere titizlikle uyulacak; işletmeci bu konuda
çalışanların bilgilendirilmesi ve gereken önlemleri almakla sorumlu olacaktır.
Yine Bern Sözleşmesi’nin Ek-III’e giren yabani fauna türleriyle ilgili olarak
vurguladığı düzenlemeleri Madde 7’de belirtilmiştir. Buna göre tüm taraf ülkeler Ek-III’e
giren yabani fauna türlerinin korunması için uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri
almak zorundadır. Bu önlemler Ek-III’te yer alan türlerle ilgili her türlü işletme faaliyetinin
yabanıl hayvan türlerinin popülasyonlarını tehlikeye düşürmeyecek şekilde
düzenlenmesini şart koşmaktadır. Bu kapsamda alınması gereken önlemler de metin
içerisinde vurgulanmıştır.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan ve 2013-2014 dönemi için güncellenmiş olan koruma
listelerinde bulunan yabanıl formlar için bu komisyon kararlarında belirtilen koruma
tedbirlerine dikkatle uyulacaktır. Bu süreçte söz konusu formların avlanması,
yumurtalarının toplanması, yavruların alıkonulması, ölü bile olsalar hayvanların tutsak
edilmesi veya taşınmaları yasaklanmıştır. Çalışanlar bu konuda da bilgilendirilecek, bu
uygulamaların yasal bir zorunluk olduğu, ayrıca çevre bilincinin kazandırılması açısından
da önemli olduğu gözden uzak tutulmayacaktır.
Proje alanı ve yakın çevresinde var olduğu belirlenen yabanıl formlardan Avrupa
Kırmızı Listesi’nde yer alan bir çok form söz konusudur. Söz konusu sözleşme gereği
Avrupa Kırmızı Listesi’nde yer alan formlarla ilgili olarak bazı önlemler alınacak, bazı
noktalara da dikkat edilecektir.
-120-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje sahasında ve yakın çevrede tespit edilmiş olan yabanıl formların önemli bir
kısmı LC” (Least Concern) yani “En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde yer
almaktadır. Kategori tanımlamasından da anlaşılabileceği bu kategoride yer alan yabanıl
formlar çok önemli risklerle karşı karşıya bulunmamaktadırlar. Söz konusu kategoride yer
alan yabanıl formlarla ilgili olarak özel koruma önlemlerinin alınmasına gereksinim
bulunmamaktadır. Bu türlerle ilgili olarak Bern Sözleşmesi ve Merkez Av Komisyonu
koruma listelerinde yer alan türlerle ilgili olarak alınacak önlemler yeterli olacaktır.
Bunun yanında Avrupa Kırmızı Listesi’nde “VU”(=Vulnerable), yani “Zarar Görebilir,
Hassas” kategorisine giren türler de söz konusudur. Bu türlerle ilgili olarak yine bu
listelerde “orta vadeli bir gelecekte nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler”
tanımlaması yapılmaktadır. Bu nedenle bu türleri ve habitatlarının doğrudan veya dolaylı
olarak etkileyebilecek her türlü faaliyetten kaçınılmasına özen gösterilecektir. Ayrıca
çalışmalar öncesinde, belirlenmiş olan tür listelerinde verilen ve söz konusu kategoride yer
alan formlarla ilgili olarak sahada çalışacak personeli bilgilendirme çalışmalarına ve bu
türlere ait bireylere rastlanması durumunda zarar görmelerinin önüne geçecek özel
uygulamalar hayata geçirilecektir.
Faaliyet alanı içerisinde ve yakın çevrede tarım arazileri, meyve ağaçları ve çalılıklar
yer almaktadır. Bu bitkisel formlar bazı yabanıl formlar tarafından besin sağlamak
amacıyla ziyaret edilmektedir. Ocağın açılması ve işletilmesi sürecinde tıraşlama ile bu
bitkisel formların kesilmek suretiyle alandan uzaklaştırılması sonucunda buralardan
beslenen kuş ve memeli hayvan türlerinin bu kesimlerde beslenme olanakları ortadan
kalkacak, yakın çevrede alternatif beslenme alanları bulmak zorunda kalacaklardır.
Ocağın açılması ve işletilmesi sürecinde yeni ulaşım yollarının açılması ve ilgili
tesislerin kurulacağı alanlarda kesim ve tıraşlama faaliyeti gerçekleştirilecektir. Bu
alanlarda bulunan ağaçlar kesilecek, daha küçük boylu, çalı ve benzeri bitkiler ise
tıraşlanarak buradan uzaklaştırılacaklardır. Yani çalıların yanında, tesislerin kurulacağı
kesimlerde yer alan, birçok bitkisel formasyonun kesilmesi söz konusu olacaktır. Proje
alanının genelinde gerçekleştirilmiş gözlem ve incelemeler esnasında bazı sürüngen ve
memeli hayvan türlerinin bu ağaçları, çalıları ve bu formasyonun bulunduğu kesimlerdeki
habitatları beslenme, barınma ve üreme gibi farklı ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla
kullandıkları görülmüştür. Herhangi bir önlem alınmadığı durumda bu habitatları çeşitli
gereksinimlerini karşılamak amacıyla kullanan yabanıl formların zarar görme, yaralanma
veya ölme riski gündeme gelecektir. Risk altında bulunan yabanıl formlar arasında ulusal
ve uluslararası koruma statülerine sahip türlerin bulunması olasılığı çok yüksektir. Nadir
veya korunan türlere ait bireylerin zarar görmesine ek olarak bu formlara zarar verilmesi
ulusal ölçekli koruma önlemleri dışında uluslararası sözleşmelere de ters düşmektedir. Bu
durum ülke bazında prestij kaybı yanında değişik yaptırımları da gündeme getirebilecektir.
Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla, kesim/tıraşlama
öncesinde kesim yapılacak alanlarda yer alan bitkisel formlar üzerinde ve arasında
yabanıl fauna bileşenlerinin bulunmadığına, bu kesimlerden uzaklaşmış olduklarına emin
olunacaktır. Kesim öncesi gerçekleştirilecek görsel kontrollerde rastlanan veya bu
kesimlerde bulundukları halde ortaya çıkmayan yabanıl formlar şekillenecek rahatsızlık
yüzünden bitkilerin içinde, arasında veya altında saklanan formlar ortaya çıkarak yakın
alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaşmak zorunda
kalacaklardır. Eğer bu uygulamadan sonuç alınamazsa taşıma uygulamasına geçilecektir.
Bu uygulamada bez veya ağ kepçeler gibi donanımlardan yararlanılarak yakalanan
formlar, eldivenlerle tutularak alan dışında, zarar görmeyecekleri uygun habitatlara dikkatli
bir şekilde taşınarak uzaklaştırılacaktır. Bu uzaklaştırma uygun yakalama yöntemleri ve
ekipmanları kullanılarak deneyimli bir kişi ya da ekip tarafından gerçekleştirilecektir. Bu
-121-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
amaçla gerektiğinde faaliyet alanına yakın, ilgili kişi ve kuruluşlardan uzman desteği talep
edilebilecektir.
Faaliyet alanında gerçekleştirilecek kesim ve tıraşlama sonrasında kesimi
gerçekleştirilen materyal bu kesimlerden taşınarak uzaklaştırılacaktır. Taşımanın hemen
öncesinde kesilmiş ağaç ve çalılar kontrol edilecektir. Çıplak gözle gerçekleştirilecek
kontrollerde tıraşlanan bitki artıklarının altında ya da içinde bulunması olası kaplumbağa,
kirpi, kertenkele ve hatta yılan gibi omurgalı hayvan bireylerinin ya kendiliklerinden
uzaklaşmalarına olanak sağlanacak, ya da uygun yakalama donanımı ile bu formlara
zarar verilmeden yakalanacaklardır. Muhafaza altına alınan formlar basit bez torbalara
konularak faaliyetten etkilenmeyecek komşu alanlara taşınacaktır. Uyum sorunu
yaşanmaması için gerçekleştirilecek
taşıma
sınırlı
bir
mesafe
içerisinde
gerçekleştirilecektir. Taşınan doğal ortama bırakılırken yine oldukça dikkatli bir şekilde,
zarar görmeden bırakılacaklardır. Serbest bırakılacak kesimler belirlenirken taşıması
gerçekleştirilecek her türün habitat tercihleri göz önünde bulundurulacaktır. Serbest
bırakılacak bireylerin kendiliklerinden kaçmalarına olanak verilecektir.
Zeminde Barınan Türler ve Alınacak Önlemler
Proje alanı içerisinde bazı kesimlerde zeminde barınan türlere ait yuva girişleri veya
toprak üstü tümsekleri belirlenmiştir. Bu kesimler kemirgenler veya sürüngenler tarafından
kullanılan habitatlardır. Ocak alanında faaliyetlere başlanmadan hemen önce, özellikle de
dönüşümün meydana geleceği kesimlerde bu habitatlarla ilgili gözlem ve kontroller
gerçekleştirilecektir. Bu kontroller ile zeminde barınan türlere ait yuva giriş delikleri ile
zemin üzerinde “DD” kategorisinde bulunan Körfare (Nannosaplax sp.) gibi kemirgenler
tarafından oluşturulmuş tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bilindiği gibi zemin üzerindeki
taze tümsekler yeraltında barınan kemirgenlerin halen o kesimde bulunduklarının
belirtecidir. Ayrıca toprak içerisinde, yüzeye yakın kesimlerde kurbağa, kertenkele, yılan
veya diğer memeli formların bulunması olasılığı her zaman için söz konusudur. Bu
kesimlerde gerçekleştirilecek çalışmalarda dikkatli olunacaktır. Yabanıl formların
habitatları civarında iş makinelerinin veya çalışanların müdahalesi sonucunda bu bireyler
ortaya çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde zarara uğrayabilecekleri göz
önünde bulundurularak istenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani yabanıl formların
iş makinelerinden etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya kendiliklerinden kaçmalarına
müsaade edilecek ya da yukarıda diğer formlar için tanımlanan yakalama ve taşıma
yöntemleriyle zarar görmeyecekleri kesimlere taşınacaklardır.
Proje Alanı Civarında Kaydedilmiş Nadir Kuş Türleri İle İlgili Olarak Dikkat Edilecek
Noktalar
Yörede kaydedilmiş olan kuş türleri arasında nadir ve korunan türler yer almaktadır.
Bunlar arasında Küçük Akbaba (Neophron percnopterus) yer alır. Bu türün populasyon
büyüklükleri-global ölçekte- giderek azalmaktadır. Bu nedenle IUCN tarafından statüsü
“EN” (=Endangered), yani “Tehlike Altında” olarak belirlenmiştir. Benzer şekilde yörede
kaydedilmiş nadir yırtıcı kuş türlerinden birisi olan Kaya Kartalı (Aquila chrysaetos)‘da
proje sahası içerisinde barınmamaktadır. Buna karşılık alana yakın kesimlerdeki yüksek
dağlık kesimlerde bulunmaları ve beslenmek amacıyla bu kesimlerde uçuş yapıyor
olmaları olasıdır. Oldukça iri vücutlu bu hayvanların hareketleri de çok hızlı olmadığından
kaçabilmeleri zordur. Bu nedenle çalışmalar esnasında, alandaki yollara konmuş
olabileceklerdir. Özellikle araçları kullanacak çalışanların bu türlere herhangi bir zarar
vermemeleri için benzer şekilde bilgilendirilecek ve uyarılacaktır.
-122-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje Alanı ve Kuş Göç Yolları İlişkisi
Bilindiği gibi Batı Palearktik bölgenin en önemli kuş göç yollarından bazıları Türkiye
üzerinden geçmektedir. Bunlar “ana” göç yolları olarak tanımlanmaktadır. Ana göç yolları
haricinde Türkiye üzerinden geçen, diğerlerine göre daha az yoğunlukta trafiğe sahne
olan birçok yerel göç rotaları da bulunmaktadır. “Tali” göç yolları olarak tanımlanan bu göç
yolları genellikle kuzey-güney doğrultusunda dik ya da yatay olarak uzanan akarsu vadileri
üzerinden geçmektedir. Buna karşılık bazen bu rotalardan sapmalar da
gözlenebilmektedir. Proje alanı civarında bir akarsu yatağı bulunmaktadır. Bu akarsuyun
akmakta olduğu vadi de göç döneminde bazı kuş türleri tarafından kullanılmaktadır.
Gözlemler esnasında Arıkuşları (Merops apiaster), Ebabiller (Apus apus) ve Şahin (Buteo
buteo) gibi kuş türlerinin akarsu vadisi üzerinden geçerek kuzeye doğru olan
yolculuklarına devam ettikleri gözlenmiştir. Bu göçmen formların vadi üzerinden geçerken
faaliyet alanının yer aldığı kesimlere uğramadıkları belirlenmiştir. Bu nedenle göçmen
formların ocağın açılması ve işletilmesi sürecinden olumsuz etkilenmeleri
beklenmemektedir.
NİHAİ DEĞERLENDİRME
Siirt İli, Pervari İlçesi sınırları içerisinde, Beğendik mevkiinde işletilmesi planlanan
kalker ocağı projesine yönelik olarak yapılan saha çalışmaları sonrasındaki
değerlendirmeler sonucunda söz konusu faaliyetin bazı lokal yabanıl fauna bileşenleri ve
faunal bileşenler tarafından kullanılan habitatlar üzerine bazı etkilerinin olması
beklenmektedir. Söz konusu etkilerin bir kısmı kalıcı, bir kısmı da geçici özellikteki
etkilerdir.
Bu etkilere yönelik olarak metin içerisinde vurgulanan önlemlere uyulması koşuluyla
söz konusu faaliyetin hayata geçirilmesinin elde edilecek getiriler göz önünde
bulundurulduğunda meydana getireceği etkilere oranla tolere edilebilir özellikte olması
beklenmektedir.
4.8. Koruma Alanları (EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi kapsamında)
a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı Koruma Alanları
Proje alanı ve yakın çevresine ait Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın resmi web
sitesindeki Coğrafi Bilgi Sistemi’nden alınan korunan alanlara ait haritaya (Bkz. Şekil 62)
ve literatür çalışmalarımıza göre proje alanı; Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları,
Tabiatı Koruma Alanları, Tabiat Varlıkları, Sit ve koruma alanları, Boğaziçi Kanununa
göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel
Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları içerisinde yer almamaktadır.
Proje alanının yaklaşık 57 km batısında arkeolojik sit alanı, 66,5 km kuzeybatısında
Kentsel Sit Alanı ve Doğal Sit Alanı, 43,9 km kuzeydoğusunda Antik demir Eritme
Merkezi, 41,7 km kuzeydoğusunda Van Gölü Sulak Alanı ve 50,2 km kuzeydoğusunda
Akdamar Adası ve Kilisesi Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı yer almaktadır (Bkz. Şekil 62).
Siirt İli, ava açık ve kapalı alanlar haritası Şekil 63’de verilmiştir. Proje alanı herhangi
bir ava yasak alan içerisinde kalmaktadır. En yakın ava yasak saha proje alanına yaklaşık
3,5 km mesafede yer almaktadır. Proje alanında fauna türlerine müdahale edilmeyecek,
2013-2014 yılı Merkez Av Komisyonu Karalarına uyulacaktır.
-123-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 62 : Korunan Alanları Gösterir Harita (http://geodata.cob.gov.tr/geodata/index.aspx)
-124-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 63: Proje alanının ava yasaklanan sahalara göre konumu (Kaynak:Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü- www.milliparklar.gov.tr)
-125-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
b) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında Koruma Alanlarına etkiler
ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Proje alanında ve yakın çevresinde herhangi bir korunan alan yer almaktadır. Kalker
üretimi sırasında herhangi bir kültür varlığı tespit edildiği takdirde üretim durdurulacak, İl
Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne haber verilerek gerekli önlemlerin alınması sağlanacaktır.
4.9. Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler
(Askeri Yasak bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş
alanlar, 7/16349 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Sınırlandırılmış Alanlar” v.b.)
a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı
Proje alanı ve etki alanı Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis
Edilmiş Alanlar, 7/16349 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı İle "Sınırlandırılmış Alanlar" v.b.
içerisinde yer almamaktadır.
b)Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında etkiler ve alınacak
önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
Arazi hazırlığı aşamasında;
Proje kapsamında ocak alanının tümünde bitkisel toprak bulunmadığı için ocak
alanında üretim devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi
hazırlığı ve üretim safhaları eş zamanlı yürütülecektir. Bitkisel toprak çalışma alanlarının
tamamında mevcut değildir. Bitkisel toprak bulunan alanlarda bitkisel toprak kalınlığı 0 cm
ile 5 cm arasında değişmektedir. Bitkisel toprak bulunmayan alanlarında fazlalığı nedeni
ile hesaplamalarda bitkisel toprak kalınlığı 5 cm kabul edilmiştir.
İşletme sırasında;
Proje alanının çevresinde, genellikle tarım alanları yer almaktadır. Proje alanı
çevresinde yer alan tarım alanlarının tozdan etkilenmemesi için azami özen
gösterilecektir. Yine ana yola kadar kullanılacak yollar da arazöz ile nemlendirilecek ve
nakliyeden kaynaklı tozun proje alanı çevresinde yer alan tarım arazilerine zarar vermesi
engellenmeye çalışılacaktır.
İşletme sonrası;
Sahada üretim faaliyetlerinin tamamlanması ile oluşacak alan üzerine toprak
serilerek, saha işletme sonrası planlanan kullanımına hazırlanacaktır.
-126-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
BÖLÜM 5. Proje kapsamındaki faaliyetlerin değerlendirilmesi (ilgili yönetmelikler
kapsamında ve kümülatif olarak gerekli değerlendirme yapılacaktır.)
5.1. Emisyon hesaplamaları (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası)
Tesis genelinden atmosfere yayılan emisyonların kütlesel debileriyle ilgili
sınırlamalar Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2'de verilmiştir. Ek2 gereği mevcut tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen
emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca
dışından atmosfere verilen emisyonlar için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir.
Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği Tablo 2.1'de verilen değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların
Hava Kirlenmesi Katkı Değeri (HKKD) mümkünse saatlik, aksi taktirde, günlük, aylık ve
yıllık olarak hesaplanır. Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi projesi kapsamında
emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri saatlik olarak hesaplanmıştır.
Literatürden alınan Emisyon Faktörleri (SKHKKY, Ek 12, Tablo 12.6);
Emisyon Faktörleri
Kaynaklar
Sökme
Yükleme
Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi)
Boşaltma
Depolama
Birincil Kırıcı
İkincil Kırıcı
Kontrolsüz
Kontrollü
0,025 kg/ton
0,010 kg/ton
0,0125 kg/ton
0,005 kg/ton
0,7 kg/km-araç
0,35 kg/km-araç
0,010 kg/ton
5,8 kg toz/ha gün
0,243 kg/ton
0,585 kg/ton
0,005 kg/ton
2,9 kg toz/ha gün
0,0243 kg/ton
0,0585 kg/ton
1- ÜRETİMDEN KAYNAKLI TOZ EMİSYON MİKTARI HESABI
Kalker ocağı alanında toz oluşumuna neden olacak işlemler;
Kalkeri almak için yapılacak patlatmalar
Kalkerin sökme, yükleme ve boşaltılması
Kalkerin kırma-eleme tesisine nakledilmesi
Kalkerin Pervari Barajı ve HES inşaatı alanına sevk edilmesi
işlemleridir.
Bu işlemler sırasında Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne
uygun hareket edilecektir.
-127-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
OCAK ALANINDA KALKER ÜRETİMİNDEN KAYNAKLANACAK TOZ EMİSYON
MİKTARI HESABI;
Ocak alanında açık ocak işletmeciliği yöntemi ile 1816301 ton/yıl (825581 m3/yıl)
kalker üretimi yapılması planlanmaktadır. Ocak alanında saatlik üretim miktarı;
(1816301 ton/yıl)/(360 gün/yıl)/(16 saat/gün) = 315,33 ton/saat
 Kontrolsüz Durum:
Sökme + Yükleme + Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
: 0,025 kg/ton
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Doldurma ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Doldurma Sonucu Oluşacak Toplam Emisyon
:0,025 kg/tonx315,33 ton toz/saat = 7,88 kg/saat
: 0,02 kg/ton
: 0,02 kg/ton x 315,33 ton/saat = 6,30 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Ocak alanında üretilen kalker cevherinin kırma-eleme tesisi alanına gönderilmesi
durumunda oluşacak toz emisyonu
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 315,33 / 30 = 11 sefer/saat
: 0,2 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 11 x 0,2 = 2,2 km/saat
: 0,70 kg/km-araç
: 2,2 x 0,70 = 1,54 kg/saat
(Kırma-Eleme Tesisi alanına ortalama mesafe alınmıştır)
Ocak Alanında Üretiminden kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLSÜZ)
= 7,88 kg/saat + 6,3 kg/saat + 1,54 kg/saat = 15,72 kg toz/saat
 Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme + Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Doldurma ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Doldurma Sonucu Oluşacak Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/ton x 315,33 ton toz/saat= 3,94 kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 315,33 ton/saat = 3,15 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 315,33 / 30 = 11 sefer/saat
: 0,2 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
:11 x 0,2 = 2,2 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 2,2 x 0,35 = 0,77 kg/saat
(Kırma-Eleme Tesisi alanına ortalama mesafe alınmıştır)
-128-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Ocak Alanında Üretiminden kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
= 3,94 kg/saat + 3,15 kg/saat + 0,77 kg/saat = 7,86 kg toz/saat
2.
PATLATMA SIRASINDA ÇIKACAK TOZ EMİSYONU;
Kalker ocağı alanında; bir delikten 90 m3 kalker patlatma ile alınacaktır. Her
patlatmada 120 adet delik delinecek ve 10800 m3 (23760 ton) kalker alınacaktır.
Bir patlatmada alınacak kalker miktarı
Patlatma Emisyon Faktörü
Oluşacak Toplam Emisyon
Doldurma Sonucu Oluşacak Toplam Emisyon
: 8100 ton
: 0,08 kg toz/ton
: 8100 ton x 0,08 kg toz/ton
= 648 kg toz/patlatma
Patlatma anlık bir toz oluşumuna neden olacaktır. Patlatma işlemi sürekli bir işlem
olmadığı için her bir patlatmanın 30 sn süreceği düşünülürse, patlatma için toz
konsantrasyonu dağılım hesabı yapılması gerekli görülmemektedir. Çünkü 30 sn süren bir
işlem sonucu çıkacak yüksek toz konsantrasyonlarını 1 saat için ortalama emisyon olarak
vermek, saatlik ortalamaların gerçekte olabileceğinden çok daha yüksek olarak
görünmelerine neden olacaktır. Ayrıca Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliğinde patlatma gibi anlık olayların emisyonlarının kıyaslanacağı bir limit değer
de yoktur.
Patlatma jandarmanın gözetiminde gündüz saatlerinde (08:00-18:00) yapılacaktır.
Patlatma yapılmadan önce patlatmanın yeri ve saati yöre halkına duyurulacaktır.
KIRMA-ELEME TESİSİ TOZ EMİSYON MİKTARI HESABI
Kırma–eleme tesisinde oluşacak en önemli çevresel etki toz ve gürültüdür. Bunun
için tesisteki toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam
içerisine alınacak ve torbalı filtre takılacaktır. Bu konuda Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı
Çevresel Etki Değerlendirmesi ve Planlama Genel Müdürlüğü’nün 08 Temmuz 2009 tarih
ve 5102-40174 sayılı genelgesine uygun hareket edilecektir. Filtrenin tesis ile eş zamanlı
çalışması ve düzenli kontrollerinin yapılması sağlanacaktır. Alınacak bu önlemler ile
oluşacak toz emisyonu literatürden yararlanılarak aşağıda hesaplanmıştır.
Kırma-eleme tesisine ait üretim bilgileri aşağıda verilmiştir.
Yıllık üretim miktarı (ton)
Saatlik üretim miktarı (ton)
Çalışma periyodu
:
:
:
1816301 ton/yıl (825581 m3 /yıl)
315,33 ton/saat (143,33 m3 /saat)
360 gün/ay, 16 saat/gün 2 vardiya
Kırma-eleme tesisinde saatlik üretim miktarı: 315,33 ton/saat’tir.
 Kontrolsüz Durum :
a) Birincil kırıcı için toz emisyonu
Emisyon Faktörü
: 0,243 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu : 0,243 kg toz/ton x 315,33 ton/saat = 76,62 kg/saat
-129-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
b) İkincil kırıcı için toz emisyonu
Emisyon Faktörü
: 0,585 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu : 0,585 kg toz/ton x 315,33 ton/saat = 184,46 kg/saat
Her bir Kırma Eleme Tesisinde üretim sırasında oluşacak toplam toz emisyonu (KONTROLSÜZ)
= 76,62 kg /saat + 184,46 kg /saat = 261,08 kg toz/saat
 Kontrollü Durum :
a) Birincil kırıcı için toz emisyonu
Torbalı Filtre Emisyon Faktörü : 0,00050* kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu : 0,00050 kg toz/ton x 315,33 ton/saat = 0,16 kg/saat
b) İkincil kırıcı için toz emisyonu
Torbalı Filtre Emisyon Faktörü : 0,00016* kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu : 0,00016 kg toz/ton x 315,33 ton/saat = 0,05 kg/saat
* Kaynak: U.S. Environmental Protection Agency, Office of Air and Radiation, Office of Air Quality Planning and Standards,
Ocak 1995, Compilation of Air Pollutant Emission Factors, Research Triangle Park, NC 27711, A.B.D.
Her bir kırma eleme tesisinde üretim sırasında oluşacak toplam toz emisyonu KONTROLLÜ)
= 0,16 kg /saat + 0,05 kg /saat = 0,21 kg toz/saat
3. NAKLİYEDEN KAYNAKLI TOZ EMİSYON MİKTARI HESABI
 Üretilen Kalkerin Pervari Barajı ve HES İnşaat Alanına Sevk Edilmesi Sırasında
Kaynaklanacak Toz Emisyonu;
Kırma–eleme tesisinde istenilen boyuta getirilen malzeme Pervari Barajı ve HES
inşaat alanına sevk edilecektir. Nakliyeden kaynaklı toz emisyon miktarı aşağıda
hesaplanmıştır.
 Kontrolsüz Durum:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 315,33 / 30 = 11 sefer/saat
: 4 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
:11 x 4 = 44 km/saat
: 0,70 kg/km-araç
: 44 x 0,70 = 30,8 kg/saat
(ortalama mesafe alınmıştır)
 Kontrollü Durum:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
: 30 ton/sefer
: 315,33/ 30 = 11 sefer/saat
: 4 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Sefer Uzunluğu
(ortalama mesafe alınmıştır)
-130-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 11 x 4 = 44 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 44 x 0,35 = 15,4 kg/saat
Tablo 55: Toz emisyon değerleri
KALKER OCAĞI VE KIRMA-ELEME TESİSİ TOPLAM EMİSYON DEĞERLERİ
Ocak AlanındaKalker Üretimi Yapılırken
KONTROLSÜZ DURUM
Toz Emisyonu
Toz Emisyonu
648 kg/patlama
7,88 kg/saat
3,94 kg/saat
6,30 kg/saat
3,15 kg/saat
1,54 kg/saat
0,77 kg/saat
15,72 kg/saat
7,86 kg/saat
Patlatma
Sökme
Doldurma-Boşaltma
Nakliye
Toplam
Kırma-Eleme Tesisi Alanında Üretim
Yapılırken
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
76,62 kg/saat
184,46 kg/saat
261,08 kg/saat
Toz Emisyonu
0,16 kg/saat
0,05 kg/saat
0,21 kg/saat
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
30,8 kg/saat
Toz Emisyonu
15,4 kg/saat
Birincil Kırıcı
İkincil Kırıcı
Toplam
NAKLİYEDEN KAYNAKLI KÜMÜLATİF ETKİ
KONTROLLÜ DURUM
Nakliyeden Kaynaklı Kümülatif Etki
Tablo 55’de verilen kalker üretimi sırasında kontrollü durumda toplam toz emisyon
değeri; Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu
yönetmelik Ek-2’de verilen sınır değerin üzerinde çıkmaktadır. Kırma-eleme tesisinde
üretim sırasında ise kontrollü durumda toplam toz emisyon değeri; Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu yönetmelik Ek-2’de verilen sınır
değerin altındadır.
Projeden kaynaklı toz emisyonlarının etkilerini görebilmek amacı ile toz dağılım
modellemeleri yapılmıştır.
Ocak Alanında Kalker Üretimi yapılırken + Kırma Eleme Tesisi çalışırken +
Üretilen kalkerin nakliyesinden kaynaklanan kümülatif toz miktarı
Ocak Alanında kalker üretimi yapılırken
: 7,86 kg toz/saat
Kırma-Eleme Tesisininde üretim yapılırken
: 0,21 kg toz/saat
Üretilen kalkerin nakliyesi yapılırken
: 15,4 kg toz/saat
-131-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Hava Kalitesi Modelleme Çalışmasında Kullanılan Yöntem
Kalker ocağı üretim faaliyetlerinden kaynaklanacak toz emisyonu modelleme
çalışmasında kullanılan bilgisayar programı, ISCST3 (Industrial Source Complex
Dispersion – Short Term Model) adı verilen, Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma
Kurumu (United States Environmental Protection Agency-USEPA) tarafından geliştirilmiş
olan ve uluslararası geçerliliği bulunan bir programdır.
ISCST Modeli ile gaz ve toz halinde değişik kirletici parametrelerin saatlik, günlük ve
yıllık yer seviyesi konsantrasyon değerlerini tahmin edilmektedir. Model, İzole bacalardan
kaçak kirleticilere kadar değişik (nokta, alan, hacim) pek çok farklı yayılım modeli
hesaplaması bünyesinde barındırmaktadır. Ayrıca, herhangi bir çalışma bölgesinde
kaynaklardan çıkan kirleticilerin uğrayabileceği aerodinamik dalgalar, türbülans ve benzeri
olayları da göz önüne almaktadır.
ISCST modeli, kullanıcı tarafından tamamlanan bir ağ sisteminde çalışmakta,
hesaplar ağ sistemini oluşturan her bir alıcı ortam elemanının köşe noktaları için
yapılmaktadır. ISCST3 modelinin kullanıldığı ağ sistemi dışında da ayrık alıcı noktalar
belirlenerek bu noktalarda daha detaylı hesaplar yapılabilmektedir. Modelleme engebeli
araziyi göz önüne almak için de bir seçenek bulunmaktadır.
ISCST3 modeli aşağıda belirtilen değişik veri türlerini kullanılmaktadır:
- Topografik Veriler: Alıcı ortam olarak tanımlanan ağ sistemindeki her bir elemanının
koordinatları ve yükseklikleri.
- Meteorolojik Veriler: Rüzgar yönü, rüzgar hızı, sıcaklık, atmosferik stabilite sınıfı
(Pasquill kararlılık sınıfı), karışım yüksekliği ve rüzgar profil eksponenti ile potansiyel
dikey sıcaklık farkını içeren içeren saatlik meteorolojik veri seti.
- Kaynak Parametreleri: Tespit edilen bir başlangıç noktasına göre belirlenen kirletici
kaynak koordinatları, yüksekliği, çapı, kirletici çıkış hızı, sıcaklığı ve emisyon debisini
içeren kaynak verileri.
Yukarıda tanımlanan veriler doğrultusunda çalıştırılan modelleme programının
çıktıları, inceleme alanının bütünü için dağılım haritaları hazırlanmasına olanak tanıyacak
yapıdadır. Böylelikle, yörenin hava kalitesini değişik senaryolar (ör. farklı kirletici koşullar
veya değişik mevsimsel şartlar) altında değerlendirmek mümkün olmaktadır.
Gaz ve toz halinde kirleticilerin ortam havasındaki konsantrasyonlarının
matematiksel hesaplamalar yoluyla tahmin edilmesi sağlayan modelleme çalışması
aşağıdaki basamaklardan oluşmaktadır,
- Kaynaklara ait dağılım bölgesinin belirlenmesi
- Belirlenen dağılım bölgesinin 250 m x 250 m veya 500 m x 500 m boyutundaki karelere
ayrılarak enlem, boylam ve yükseklik değerlerinin temin edilmesi (Kalker Ocağı ve
Kırma-Eleme Tesisi için 500 m x 500 m boyutundaki karelere ayrılmıştır).
- Kirletici Kaynaklarına ait bilgilerin belirlenmesi
- Temsili bir yıla ait saatlik meteorolojik verilen temin edilmesi
- Meteorolojik veriler kullanılarak saatlik kararlılık sınıflarının belirlenmesi ve karışım
yüksekliklerinin hesaplanması.
-132-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yukarıda sıralanan işlemlerin programa aktarılması sonrasında modelleme
programının çalıştırılmasıyla, kirleticilerin ortam havasındaki saatlik, günlük ve yıllık yer
seviyesi konsantrasyon değerleri tahmin edilebilmektedir.
Meteorolojik Veri Seti
Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü tarafından çalıştırılan pek çok sayıda
meteoroloji istasyonu bulunmasına rağmen, bunlar arasında saatlik ölçüm yapanların
sayısı oldukça azdır. Bu durumda, tercih edilen yöntem, verilerin saatlik ölçüm yapan ve
proje alanına en yakın meteoroloji istasyonundan temin edilmesidir. Bu çalışmada, proje
alanına en yakın istasyon olan Siirt Meteoroloji İstasyonu’nda 2011 yılında kaydedilen
verilerin uzun yıllar verilerini temsil etmesi sebebi ile kullanılması uygun görülmüştür. Siirt
meteoroloji istasyonunda karışım yüksekliği ölçümleri yapılmadığından dolayı proje
alanına en yakın meteoroloji istasyonu olan Diyarbakır meteoroloji istasyonunda 2011
yılında kaydedilen karışım yüksekliği verileri kullanılmıştır.
Modele girdi olarak 2011 yılı saatlik rüzgar hız ve yönleri, saatlik sıcaklık verileri,
karışım yükseklikleri kullanılmıştır. Kararlılık sınıflarını belirlemek için Siirt iline ait
bulutluluk verileri ve Şırnak iline ait güneşlenme şiddetleri kullanılmıştır. Ayrıca, "Yüzey
Pürüzlülük Uzunluğu" belirlenmiş ve "Sürtünme Hızı" ile "Monin Obukhov Uzunluğu"
hesaplanmıştır.
Atmosferik Kararlılık
Atmosferin kararlılığı, hava kütlelerinin karışma ve yer değiştirmeye karşı gösterdiği
direnç olarak tanımlanır. Güneşlenme şiddeti ve bulutluluk etkenlerine bağlı olarak altı
değişik atmosferik kararlılık durumu tanımlanabilir.
Bölgedeki Atmosferik Yapı
Atmosferin kararlılığını tahmin etmek için meteoroloji istasyonlarında düzenli olarak
ölçülen veriler (rüzgar hızı; güneşlenme şiddeti ve bulutluluk faktörü ile hesaplanan net
ışınım endeksi) kullanılmaktadır. Bölgeye ait kararlılık sınıflarına göre dağılım tabloları
aşağıdadır.
Kararlılık Sınıflarına göre rüzgar dağılım grafikleri ve kararlılık sınıfı dağılım grafikleri
ise ilerleyen sayfalarda sunulmuştur. Tablo 56’da ise dağılım grafiklerinin çizildiği zaman
aralıkları görülmektedir.
Tablo 56: Grafik Çiziminde Kullanılan Zaman Aralıkları
-133-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 57: Kararlılık Sınıflarına Göre Frekans Dağılım Tablosu
Rüzgar Yönü
348,75-11,25
11,25-33,75
33,75-56,25
56,25-78,75
78,75-101,25
101,25-123,75
123,75-146,25
146,25-168,75
168,75-191,25
191,25-213,75
213,75-236,25
236,25-258,75
258,75-281,25
281,25-303,75
303,75-326,25
326,25-348,75
Toplam
0,1 - 2,1
257 366 392 296 310 226 190 193 495 602 290 64 29 20 23 90 3843 2,1 - 3,6
38 127 25 14 16 12 11 17 39 62 44 5 1 2 1 17 431 3,6 - 5,7
5,7 - 8,8
15 24 1 0 1 2 1 0 0 2 2 1 0 0 0 9 58 29 41 15 11 9 15 10 12 37 73 38 4 6 0 4 20 324 8,8 - 11,1
102 69 28 21 34 23 54 97 222 240 103 11 11 8 18 94 1135 >= 11,1
96 113 60 66 84 76 111 187 575 742 490 101 39 12 18 54 2824 Toplam
537 740 521 408 454 354 377 506 1368 1721 967 186 86 42 64 284 8615 Durgun
145
Genel Toplam
8760
Tablo 58: Rüzgar Hızlarına Göre Frekans Dağılım Tablosu
Rüzgar Yönü
348,75-11,25
11,25-33,75
33,75-56,25
56,25-78,75
78,75-101,25
101,25-123,75
123,75-146,25
146,25-168,75
168,75-191,25
191,25-213,75
213,75-236,25
236,25-258,75
258,75-281,25
281,25-303,75
303,75-326,25
326,25-348,75
Toplam
A (1)
384 380 383 385 447 336 365 500 1349 1629 905 183 85 42 60 191 7624 B (2)
110 255 126 21 6 16 12 6 19 76 60 3 1 0 4 77 792 C (3)
39 104 12 1 1 2 0 0 0 16 2 0 0 0 0 14 191 D (4)
4 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 8 E (5)
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 F (6)
0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Toplam
537 740 521 408 454 354 377 506 1368 1721 967 186 86 42 64 284 8615 Durgun
145
Genel Toplam
8670
-134-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 64: Kararlılık Sınıfına Göre Esen Yönde Rüzgar Gülü -135-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 65: Kararlılık Sınıfına Göre Savuran Yönde Rüzgar Gülü
-136-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 66: Rüzgar Hızına Göre Esen Yönde Rüzgar Gülü
-137-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 67: Rüzgar Hızına Göre Savuran Yönde Rüzgar Gülü
-138-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 68: Kararlılık ve Sınıflarının Yıllık Frekans Dağılımı
Atmosferik kararlılık sınıflarının dağılımı Şekil 68’da gösterilmiş olup, buna göre
bölgede A sınıfı en sık rastlanan sınıftır.
Projeden kaynaklı toz emisyonlarının etkilerini görebilmek amacı ile toz dağılım
modellemeleri yapılmıştır. Hesaplanan toz emisyon miktarı Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1’ de verilen sınır değerin üstündedir. Bu
nedenle proje alanından kaynaklanacak toz için modelleme yapılmış ve sonuçları aşağıda
sunulmuştur. Model çıktıları rapor ekinde (Bkz. Ek-16) verilmiştir.
-139-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
MODEL SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
 Ocak Alanında Kalker Üretimi Yapılırken + Kırma Eleme Tesisi Çalışırken +
Üretilen Kalkerin Nakliyesinden Kaynaklanan Toz Dağılım Modellemesi Sonuçları
Günlük Havada Asılı Toz Model Sonuçları
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen sonuçlar aşağıda sunulmuştur.
Model çıktıları rapor ekinde (Bkz. Ek-16) verilmiştir. Modelleme sonucu çıkan en yüksek
10 değer ve en yakın yerleşimlerdeki değerler tablo halinde verilmiştir.
3
Tablo 59: Günlük En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyonu Değerleri (µg/m )
NOKTA NO
X
Y
TOZ EMİSYONU
290 267 313 287 312 291 289 310 336 268 Sakut Mahallesi Beğendik Beldesi 296500 296500 296500 295000 296000 297000 296000 295000 296500 297000 295725 293476 4205500 4206000 4205000 4205500 4205000 4205500 4205500 4205000 4204500 4206000 4206753 4205982 96,57 83,01 82,19 78,95 78,66 68,29 61,15 60,19 58,26 58,15 15,38 8,44 -140-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 69 :Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Günlük Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı
-141-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yıllık Havada Asılı Toz Model Sonuçları
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen yıllık havada asılı toz model
sonuçları aşağıda sunulmuştur. Model çıktıları rapor ekinde (Bkz. Ek-16) verilmiştir.
Modelleme sonucu çıkan en yüksek 10 değer ve en yakın yerleşimlerdeki değerler tablo
halinde verilmiştir.
3
Tablo 60: Yıllık En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyon Değeri (µg/m )
SIRA NO
X
Y
TOZ EMİSYONU
290 313 312 287 310 333 309 267 289 335 Sakut Mahallesi Beğendik Beldesi 296500
296500
296000
295000
295000
295000
294500
296500
296000
296000
295725
293476
4205500 4205000 4205000 4205500 4205000 4204500 4205000 4206000 4205500 4204500 4206753 4205982 34,20 24,84 24,21 23,05 22,29 20,31 18,99 18,34 17,33 15,62 2,48 0,67 -142-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 70: Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Yıllık Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı
-143-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Aylık Çöken Toz Model Sonuçları
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen aylık çöken toz model sonuçları
aşağıda sunulmuştur.
Model çıktıları rapor ekinde (Bkz. Ek-16) verilmiştir. Modelleme sonucu çıkan en
yüksek 10 değer ve en yakın yerleşimlerdeki değerler tablo halinde verilmiştir.
2
Tablo 61: Aylık En Yüksek Çöken Toz Emisyon Değeri (mg/m /saat)
SIRA NO
X
Y
TOZ EMİSYONU
290 267 287 312 244 313 310 289 333 309 Sakut Mahallesi Beğendik Beldesi 296500 296500 295000 296000 296500 296500 295000 296000 295000 294500 295725 293476 4205500 4206000 4205500 4205000 4206500 4205000 4205000 4205500 4204500 4205000 4206753 4205982 12,96 10,81 7,87 7,72 6,68 5,77 5,71 5,63 5,42 5,21 1,79 0,16 -144-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 71 :Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Aylık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı
-145-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yıllık Çöken Toz Model Sonuçları
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen yıllık çöken toz model sonuçları
aşağıda sunulmuştur.
Model çıktıları rapor ekinde (Bkz. Ek-16) verilmiştir. Modelleme sonucu çıkan en
yüksek 10 değer ve en yakın yerleşimlerdeki değerler tablo halinde verilmiştir.
Tablo 62: Yıllık En Yüksek Çöken Toz Emisyon Değeri (mg/m /saat)
2
SIRA NO
X
Y
TOZ EMİSYONU
290 267 287 312 244 313 310 289 309 333 Sakut Mahallesi Beğendik Beldesi 296500 296500 295000 296000 296500 296500 295000 296000 294500 295000 295725 293476 4205500 4206000 4205500 4205000 4206500 4205000 4205000 4205500 4205000 4204500 4206753 4205982 10,49 10,13 7,06 6,18 5,29 5,06 5,06 4,67 4,62 4,46 1,21 0,13 -146-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 72 :Topografik Harita Üzerine İşlenmiş Yıllık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı
-147-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Sınır Değerler İle Karşılaştırma
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2’ de verilen
sınır değerler aşağıda sunulmuştur.
Tablo 63: Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu
Süre
Sınır değer
[µg/m3]
[CO mg/m3]
[Çöken toz
mg/m2gün]
KVS
Parametre
Havada Asılı Partikül
Madde (PM 10)
Çöken toz
YIL
2008
2009
2010
2011
2012
2013
300*
300
260
220
180
140
100
UVS
150*
150
132
114
96
78
60
KVS
650*
650
598
546
494
442
390
UVS
350*
350
322
294
266
238
210
Yapılan modelleme sonuçlarının Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü
Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2’ de verilen sınır değerler ile karşılaştırılması aşağıda
sunulmuştur.
-148-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 64 : Modelleme Sonucunda Elde Edilen Değerlerin Sınır Değerler ile Karşılaştırılması
Günlük En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyon
Değeri (µg/m3)
290 267 313 287 312 291 289 310 336 268 Sakut Mahallesi Beğendik Beldesi X
Y
Toz
Emisyonu
296500 296500 296500 295000 296000 297000 296000 295000 296500 297000 4205500 4206000 4205000 4205500 4205000 4205500 4205500 4205000 4204500 4206000 96,57 83,01 82,19 78,95 78,66 68,29 61,15 60,19 58,26 58,15 295725 4206753 15,38 100
293476 4205982 8,44 100
Aylık En Yüksek Çöken Toz Emisyon Değeri
(mg/m2 - gün)
Alıcı
Nokta
290 267 287 312 244 313 310 289 333 309 Sakut Mahallesi Beğendik Beldesi 2013
Yılı
Sınır
Değeri
– KVS
(µg/m3)
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
2013
Yılı
Sınır
Değeri
KVS
(mg/m2
- gün)
390
X
Y
Toz
Emisyonu
296500 296500 295000 296000 296500 296500 295000 296000 295000 294500 4205500 4206000 4205500 4205000 4206500 4205000 4205000 4205500 4204500 4205000 12,96 10,81 7,87 7,72 6,68 5,77 5,71 5,63 5,42 5,21 295725 4206753 1,79 390
293476 4205982 0,16 390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
-149-
Yıllık En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyon
Değeri (µg/m3)
Alıcı
Nokta
290 313 312 287 310 333 309 267 289 335 Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi X
Y
Toz
Emisyonu
296500
296500
296000
295000
295000
295000
294500
296500
296000
296000
4205500 4205000 4205000 4205500 4205000 4204500 4205000 4206000 4205500 4204500 34,20 24,84 24,21 23,05 22,29 20,31 18,99 18,34 17,33 15,62 295725 4206753 2,48 60
293476 4205982 0,67 60
Yıllık Çöken Toz Emisyon Değeri
(mg/m2 - gün)
Alıcı
Nokta
290 267 287 312 244 313 310 289 309 333 Sakut Mahallesi
Beğendik Beldesi 2013
Yılı
Sınır
Değeri
– UVS
(µg/m3)
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
2013
Yılı
Sınır
Değeri
UVS
(mg/m2
- gün)
210
X
Y
Toz
Emisyonu
296500
296500
295000
296000
296500
296500
295000
296000
294500
295000
4205500 4206000 4205500 4205000 4206500 4205000 4205000 4205500 4205000 4204500 10,49 10,13 7,06 6,18 5,29 5,06 5,06 4,67 4,62 4,46 295725 4206753 1,21 210
293476 4205982 0,13 210
210
210
210
210
210
210
210
210
210
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yapılan modelleme sonuçlarına göre; proje alanına en yakın yerleşim yerleri olan
Sakut Mahallesi ve Beğendik Beldesi’nde oluşacak toz emisyon değerlerinin Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2’ de verilen sınır değerlerin
çok altında kaldığı görülmektedir. Ayrıca patlatma işleminin ardından 2 saat boyunca
çalışma yapılmayacaktır.
Proje konusu faaliyet hayata geçtiğinde kontrol tedbirlerinin tam uygulanmasına özen
gösterilecektir. Projede toz oluşumunu en aza indirgemek ve etrafa zarar vermesini
engellemek amacı ile aşağıdaki etki azaltıcı önlemler proje sahibi tarafından alınacaktır.
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacak,
Çalışma alanı arazöz ile sulanarak nemlendirilecek,
Kamyonların üzeri ocak alanı dışındaki nakliyesi sırasında branda ile kapatılacak,
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere pulvarize toz indirgeme
sistemi kurulacak,
 Kalkerin sevkiyatı sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
Kamyonların üzeri kapatılacaktır. Özellikle Beğendik Beldesi yakınlarından
geçerken hız limiti düşürülecek ve gerekli uyarıcı levhalar uygun yerlere
yerleştirilecektir.
 Ocak alanı içi ve nakliye sırasında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı
havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye
sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. Üretim çalışmaları
süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uyulacaktır.




Yapılan modelleme sonuçlarında da görüldüğü üzere havada asılı toz ve çöken toz
değerleri proje alanından sonra yaklaşık 100 m mesafede 2013 yılı sınır değerlerinin
altına düşmektedir. Üretim çalışmaları sırasında oluşacak toz emisyonundan dolayı
Beğendik Beldesi, Sakut Mahallesi ve çevredeki tarım alanlarının faaliyetten olumsuz
etkilenmesi beklenmemektedir.
Proje ve yakın çevresinde yapılan arazi çalışmaları verileri ile bu alana ait ‘’Siirt İl
Arazi Varlığı Haritası ‘’birlikte değerlendirildiğinde; mera bitki örtüsünün ve arazi
topoğrafyasının önemli ölçüde tahrip olduğu, aşırı otlatma nedeniyle toprağı koruyacak
bitki örtüsü azaldığından meranın şiddetli derecede toprak kaybına (erozyona) maruz
kaldığı, topoğrafik olarak % 12-20 eğimli ve dalgalı olduğu, toprakların çok sığ (200) olduğu gözlenmiştir. Bu bağlamda söz konusu meranın zayıf olduğu başka bir ifadeyle
mera bitki örtüsünün ağırlık olarak ancak % 0-25'inin kaliteli bitkilerden oluştuğu ve
hayvan otlatma kapasitesinin düşük olduğu belirlenmiştir.
Üretimi gerçekleştirilecek kalker cevherinin, üzerinde çok fazla üst örtü tabakası
bulunmamakla beraber genelde yüzeyde gözlenmektedir (Bkz. Şekil 73). Proje
kapsamında ocak alanında bitkisel toprak kalınlığı ortalama 5 cm’dir.
Ayrıca kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi arıcılığa etkin olacak bir proje
değildir. Zira ekonomik ve teknik olarak arıcılıkta en önemli husus, flora (bitki örtüsü)
takibi ve buna bağlı olarak kolonilerden daha fazla ürün alabilmek ve bitkilerde tozlaşmayı
sağlamak amacıyla kovanların bir yerden başka bir yere taşınması (gezginci) kuralıdır.
Gezginci arıcılık sayesinde değişik zamanlarda değişik bitkilerden yararlanılarak daha çok
ürün almak mümkün olur. Gezginci arıcılık yapılmadan sabit bir arıcılıktan gelir sağlamak
mümkün değildir. Bu nedenle arıcılık yapılan bölgede çiçeklenmesi kısa süren az sayıda
ballı bitki varsa gezginci arıcılık yapıp kovanları nektar ve polen kaynakları yönünden
-150-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
zengin başka yerlere taşımak gerekir. Gezginci arıcılık sayesinde değişik zamanlarda
değişik bitkilerden yararlanılarak daha çok ürün almak mümkün olur. Bu nedenle arıcılık
yapanlar hem alan hem de flora bakımından yetersiz olan proje alanı ve yakın çevresinde
(Bkz. Şekil 73) söz konusu proje hayata geçirilmese dahi kovanlarını kısa bir süre olsa
bırakamayacaklardır.
Ayrıca proje alanı ve yakın çevresinde mevcut durumda işletilen herhangi bir ocak
yer almamaktadır.
Şekil 73: Proje alanından görünüm
-151-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
ÇED BAŞVURU DOSYASINDA SUNULAN PROJE KAPASİTESİ İLE ÇED
RAPORUNA KONU OLAN PROJE KAPASİTESİNDEN KAYNAKLANAN TOZ
EMİSYON MİKTARLARININ KARŞILAŞTIRILMASI
03.09.2012 tarih ve 12-475 sayılı yazımız ekinde sunulan ÇED Başvuru Dosyasında
proje kapsamında; 3277536 erişim nolu 25 hektarlık ruhsatlı sahanın 25 hektarlık
kısmında (Poligon-1), 3173543 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 9,66 hektarlık
kısmında (Poligon-2), 3173544 erişim nolu 100 hektarlık sahanın 23,99 hektarlık kısmında
(Poligon-3) ve 3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık
kısmında (Poligon-4) patlatmalı açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen
kalker cevherinin ruhsatlı sahalar içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesislerinde
işleneceği belirtilmiştir. Ancak hem yöre halkının hem de komisyon üyesi kurumların
belirttiği hususlar dikkate alınarak, proje kapsamında çevresel etkileri minimuma indirmek
amacıyla ÇED Başvurusu yapılan 3 poligon, 2 adet kırma eleme tesisi ve 2 pasa döküm
alanı proje kapsamından çıkarılarak projenin toplam üretim kapasitesi düşürülmüştür.
ÇED Başvuru Dosyasında belirtilen üzere 4 adet ruhsat alanında üretim yapılması ve 3
adet kırma eleme tesisinin işletilmesi durumunda en yakın yerleşim yerinde oluşacak toz
emisyonu değerleri aşağıda verilmiştir.
-152-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 65: ÇED Başvuru Dosyasında sunulan proje kapsamında oluşacak toz emisyon değerleri
KALKER OCAKLARI VE KIRMA-ELEME TESİSLERİ TOPLAM EMİSYON DEĞERLERİ
Poligon 3 Sahasında Kalker Üretimi Yapılırken
KONTROLSÜZ DURUM
Toz Emisyonu
Toz Emisyonu
1900,8 kg toz
19,5 kg toz/saat
9,75 kg toz/saat
15,6 kg toz/saat
7,8 kg toz/saat
4,36 kg toz/saat
2,18 kg toz/saat
39,46 kg toz/saat
19,73 kg toz/saat
Patlatma
Sökme
Doldurma-Boşaltma
Nakliye
Toplam
Poligon 4 Sahasında Kalker Üretimi Yapılırken
(Kırma-Eleme Tesisi-2 Alanına Sevk Edilmesi
Durumunda)
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
Toz Emisyonu
19,5 kg toz/saat
15,6 kg toz/saat
5,46 kg toz/saat
40,56 kg toz/saat
9,75 kg toz/saat
7,8 kg toz/saat
2,73 kg toz/saat
20,28 kg toz/saat
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
Toz Emisyonu
19,5 kg toz/saat
15,6 kg toz/saat
5,46 kg toz/saat
38,74 kg toz/saat
9,75 kg toz/saat
7,8 kg toz/saat
1,82 kg toz/saat
19,37 kg toz/saat
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
Toz Emisyonu
19,5 kg toz/saat
15,6 kg toz/saat
27,3 kg toz/saat
62,4 kg toz/saat
9,75 kg toz/saat
7,8 kg toz/saat
13,65 kg toz/saat
31,2 kg toz/saat
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
Toz Emisyonu
19,5 kg toz/saat
15,6 kg toz/saat
3,64 kg toz/saat
38,74 kg toz/saat
9,75 kg toz/saat
7,8 kg toz/saat
1,82 kg toz/saat
19,37 kg toz/saat
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
189,54 kg toz/saat
456,3 kg toz/saat
728,64 kg toz/saat
Toz Emisyonu
0,39 kg toz/saat
0,125 kg toz/saat
0,515 kg toz/saat
KONTROLSÜZ DURUM
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
72,8 kg toz/saat
Toz Emisyonu
36,4 kg toz/saat
Patlatma
Sökme
Doldurma-Boşaltma
Nakliye
Toplam
Poligon 4 Sahasında Kalker Üretimi Yapılırken
(Kırma-Eleme Tesisi-3 Alanına Sevk Edilmesi
Durumunda)
Patlatma
Sökme
Doldurma-Boşaltma
Nakliye
Toplam
Poligon 2 Sahasında Kalker Üretimi Yapılırken
Patlatma
Sökme
Doldurma-Boşaltma
Nakliye
Toplam
Poligon 1 Sahasında Kalker Üretimi Yapılırken
Patlatma
Sökme
Doldurma-Boşaltma
Nakliye
Toplam
Kırma-Eleme Tesisi-1, Kırma-Eleme Tesisi-2 Ve
Kırma-Eleme Tesisi-3 Alanında Üretim
Yapılırken
Birincil Kırıcı
İkincil Kırıcı
Toplam
NAKLİYEDEN KAYNAKLI KÜMÜLATİF ETKİ
KONTROLLÜ DURUM
Nakliyeden Kaynaklı Kümülatif Etki
-153-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 65’de verilen kalker üretimi sırasında kontrollü durumda toplam toz emisyon
değeri; Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu
yönetmelik Ek-2’de verilen sınır değerin üzerinde çıkmaktadır. Kırma-eleme tesisinde
üretim sırasında ise kontrollü durumda toplam toz emisyon değeri; Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu yönetmelik Ek-2’de verilen sınır
değerin altındadır.
A. Poligon 3 Alanında Kalker Üretimi yapılırken + Kırma Eleme Tesisi-2 çalışırken
+ Üretilen kalkerin nakliyesinden kaynaklanan kümülatif toz:
Poligon 3 alanında kalker üretimi yapılırken
Kırma-Eleme Tesisi-2’de üretim yapılırken
Üretilen kalkerin nakliyesi yapılırken
= 19,73 kg toz/saat
= 0,515 kg toz/saat
= 36,4 kg toz/saat
B. Poligon 4 Alanında Kalker Üretimi yapılırken + Kırma Eleme Tesisi-2 çalışırken
+ Üretilen kalkerin nakliyesinden kaynaklanan toz:
Poligon 4 alanında kalker üretimi yapılırken
Kırma-Eleme Tesisi-2’de üretim yapılırken
Üretilen kalkerin nakliyesi yapılırken
= 20,28 kg toz/saat
= 0,515 kg toz/saat
= 36,4 kg toz/saat
C. Poligon 4 Alanında Kalker Üretimi yapılırken + Kırma Eleme Tesisi-3 çalışırken
+ Üretilen kalkerin nakliyesinden kaynaklanan toz:
Poligon 4 alanında kalker üretimi yapılırken
Kırma-Eleme Tesisi-3’de üretim yapılırken
Üretilen kalkerin nakliyesi yapılırken
=19,37 kg toz/saat
= 0,515 kg toz/saat
= 36,4 kg toz/saat
D. Poligon 2 Alanında Kalker Üretimi yapılırken + Kırma Eleme Tesisi-2 çalışırken
+ Üretilen kalkerin nakliyesinden kaynaklanan toz:
Poligon 2 alanında kalker üretimi yapılırken
Kırma-Eleme Tesisi-2’de üretim yapılırken
Üretilen kalkerin nakliyesi yapılırken
= 31,2 kg toz/saat
= 0,515 kg toz/saat
= 36,4 kg toz/saat
E. Poligon 1 Alanında Kalker Üretimi yapılırken + Kırma Eleme Tesisi-1 çalışırken
+ Üretilen kalkerin nakliyesinden kaynaklanan toz:
Poligon 1 alanında kalker üretimi yapılırken
Kırma-Eleme Tesisi-1’de üretim yapılırken
Üretilen kalkerin nakliyesi yapılırken
= 19,37 kg toz/saat
= 0,515 kg toz/saat
= 36,4 kg toz/saat
ÇED Başvuru Dosyasında sunulan projeden kaynaklı toz emisyonlarının etkilerini
görebilmek amacı ile toz dağılım modellemeleri yapılmıştır. Modelleme çalışmalarında 6
farklı senaryo uygulanmıştır. Tüm senaryolar kontrollü çalışma durumları için
hesaplanmıştır.
ÇED Raporu kapsamında incelenen proje alanı ve üretim miktarı için hazırlanan toz
dağılım modellemesi sonuçlarının hem de ÇED Başvuru dosyasında sunulan proje alanı
ve üretim miktarı için hazırlanan toz modellemesi sonuçları ile karşılaştırılması açısından
Tablo 66 da verilmiştir. Tablo 66 incelendiğinde; proje kapsamında yapılan revizyon
sonucunda toz emisyon değerlerinin en yakın yerleşim yerlerine etkisinin ortalama %80
azaldığı görülmüştür. Böylelikle projeden kaynaklanması olası çevresel etkiler, minimum
düzeye indirilmiştir.
-154-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 66: Toz Modellemesi Sonuçları Karşılaştırılması
Toz Emisyon Değerleri ve 2013 yılı sınır değerleri
ÇED Başvuru Dosyasında sunulan proje kapsamında
yapılan toz dağılım modellemesi sonuçları
ÇED Raporu kapsamında
değerlendirilen projeden kaynaklanan
kümülatif toz
Senaryo A: Poligon 3 Alanında
Kalker Üretimi yapılırken + Kırma
Eleme Tesisi-2 çalışırken +
Üretilen kalkerin nakliyesinden
kaynaklanan kümülatif toz
Senaryo B: Poligon 4 Alanında
Kalker Üretimi yapılırken + Kırma
Eleme Tesisi-2 çalışırken +
Üretilen kalkerin nakliyesinden
kaynaklanan toz
Senaryo C: Poligon 4 Alanında
Kalker Üretimi yapılırken + Kırma
Eleme Tesisi-3 çalışırken +
Üretilen kalkerin nakliyesinden
kaynaklanan toz:
Senaryo D: Poligon 2 Alanında
Kalker Üretimi yapılırken + Kırma
Eleme Tesisi-2 çalışırken +
Üretilen kalkerin nakliyesinden
kaynaklanan toz:
Senaryo E: Poligon 1 Alanında
Kalker Üretimi yapılırken + Kırma
Eleme Tesisi-1 çalışırken +
Üretilen kalkerin nakliyesinden
kaynaklanan toz:
Yerleşim
Yeri
Günlük En
Yüksek Havada
Asılı Toz
Emisyon Değeri
(µg/m3)
2013 Yılı
Sınır
Değeri –
KVS
3
(µg/m )
Yıllık En Yüksek
Havada Asılı Toz
Emisyon Değeri
3
(µg/m )
2013 Yılı
Sınır
Değeri –
KVS
3
(µg/m )
Aylık En
Yüksek Çöken
Toz Emisyon
2
Değeri (mg/m gün)
2013 Yılı
Sınır Değeri
2
KVS (mg/m
- gün)
Yıllık Çöken
Toz
Emisyon
Değeri
2
(mg/m gün)
2013 Yılı
Sınır Değeri
2
KVS (mg/m
- gün)
Sakut
Mahallesi
15,38
100
2,48
60
1,79
390
1,21
210
Beğendik
Beldesi
8,44
100
0,67
60
0,16
390
0,13
210
Sakut
Mahallesi
98,61
100
14,91
60
8,58
390
6,95
210
43,90
100
4,27
60
1,07
390
0,82
210
60
8,36
390
8,36
210
60
0,63
390
0,63
210
60
8,36
390
5,62
210
60
0,63
390
0,54
210
Beğendik
Beldesi
Sakut
Mahallesi
72,74
Beğendik
Beldesi
36,30
Sakut
Mahallesi
72,74
Beğendik
Beldesi
36,23
100
11,33
100
100
2,73
11,30
100
2,71
Sakut
Mahallesi
199,20
100
37,58
60
23,45
390
19,20
210
Beğendik
Beldesi
75,30
100
6,28
60
1,57
390
1,18
210
Sakut
Mahallesi
85,83
100
13,64
60
8,61
390
6,17
210
Beğendik
Beldesi
35,87
100
3,34
60
0,80
390
0,66
210
-155-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
5.2. Su Kullanımı ve bertarafı (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak
üzere temin edileceği kaynaklar, su miktarları, içme ve kullanma suyu ve diğer
kullanım amaçlarına göre miktarları, kullanımı sonrası oluşacak atık suların miktarı
ve bertarafı)
Sahada üretim faaliyetleri sırasında; sosyal ihtiyaçlar için (personelin içme ve
kullanma suyu) suya ihtiyaç vardır. Sahada üretim faaliyetleri için doğrudan bir su ihtiyacı
olmamakla birlikte; ocak alanında, kırma-eleme tesisinde, ocak bağlantı yollarında toz
oluşumunun engellenmesi amacıyla kullanma suyuna ihtiyaç duyulacaktır.
İçme suyu ihtiyacı ise ambalajlı olarak piyasada satılan sulardan temin edilecektir.
17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 7.3.2013 tarih ve 28580
sayı ile değişiklik yapılan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğe uyulacaktır.
UHK 2006/1 kararına uyulacaktır. 1593 sayılı UHK ve bu kanuna dayalı çıkarılan
Yönetmeliklere uyulacaktır.
Üretim çalışmalarına başlamadan önce Beğendik Beldesi içme suyu ihtiyacını
karşılayan su deposundan ve Beğendik Beldesinde herhangi bir noktadan şebeke
suyundan birer adet denetim izleme ve kontrol izleme numuneleri alınarak İnsani Tüketim
Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen parametrelere uygun olarak Sağlık
Bakanlığı’na bağlı laboratuarda analiz ettirilecektir. Analiz sonuçları üretim çalışmaları
başlamadan önce Siirt Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan
Sağlığı birimine gönderilecektir.
Ayrıca üretim faaliyetleri devam ettiği sürece olası su kirliliğinde müdahale
edebilmek için İnsani Tüketim amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte belirtilen
parametrelere uygun olarak en az altı ayda bir, bir adet denetim izleme numunesi ve üç
ayda bir, 1 adet kontrol izleme numunesi alınarak Sağlık Bakanlığı’na bağlı laboratuarda
analiz ettirilecektir. Analiz sonuçları üretim çalışmaları başlamadan önce Siirt Halk Sağlığı
Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı birimine gönderilecektir.
Proje kapsamında yaklaşık 15 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Kalker üretimi
ve kırma-eleme tesisinde personel yılda 360 gün, gün içerisinde ise toplam 16 saat, 2
vardiya olarak çalışacaktır.
Çalışan personelin sosyal amaçlı su gereksinimi ortalama 150 lt/gün kabul
edildiğinde ve toplam 15 kişi üzerinden hesaplamalar yapıldığında;
Günlük Su İhtiyacı = Personel Sayısı * Günlük Ortalama Su Gereksinimi
Günlük su ihtiyacı = 15 kişi * 150 lt/gün = 3000 lt/gün = 2,25 m3/gün’ dür.
Proje alanında, proseste su kullanımı olmamakla beraber sadece, ocak alanında,
kırma-eleme tesisinde, ocak bağlantı yollarında toz oluşumunun engellenmesi amacıyla
mevsime ve buharlaşma hızına bağlı olarak, su ile spreyleme yapılacaktır. Yolların
sulanması işlemi kuru ve rüzgarlı havalarda, 10 ton kapasiteli arazöz ile günde 6 kez
yapılacaktır. Buna göre toplam 60 m3 su kullanımı hesaplanmıştır. Toz çıkışını önlemek
için kullanılan su, buharlaşma ile bertaraf olacağından, bu kullanımdan kaynaklı bir atık su
söz konusu değildir.
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacaktır. Kırma-eleme tesisinde kontrollü sistem
uygulanacak olup, bu sistemde kırma-eleme işlemi pulvarize su ile toz bastırmalı olarak
-156-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
yapılacaktır. Püskürtme başlığında havanın sıkıştırılması ve aynı zamanda sıkıştırılan bu
havaya belli periyotlarda ve damlacıklar halinde su verilmesi suretiyle, suyun pulvarize
edilmesi sağlanmaktadır. Pulvarize toz bastırma sistemi için yaklaşık 3 m3/gün su
kullanılacak olup, söz konusu su buharlaşarak bertaraf olacaktır.
İşletmede günlük toplam su ihtiyacı = 2,25 m3 + 60 m3 + 3 m3 = 65,25 m3’ tür.
Su kullanımı için özet bilgi aşağıda tablo halinde verilmiştir;
Tablo 67: Kullanma suyu miktarları
Su Kullanımı
İçme ve Kullanma suyu
Kullanılacak Su
Miktarı
2,25 m3/gün
Arazöz ile tozlanmaya karşı
sulama
60 m3/gün
Pulvarize toz bastırma sistemi
3 m3/gün
Nereden karşılanacağı
İçme suyu damacana ile satın alınacak,
Kullanma suyu Botan Çayından temin
edilecektir.
Kullanma suyu Botan Çayından temin
edilecektir.
Kullanma suyu Botan Çayından temin
edilecektir.
Kalker üretimi süresince tozumaya karşı arazözle yapılacak sulamada ve kırmaeleme tesisinde pulvarize toz bastırma sistemi için kullanılacak sular, kullanım sonrasında
buharlaşacağı için herhangi bir atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır.
Bu nedenle sadece sosyal ihtiyaçlar için personelin içme ve kullanma suyundan
kaynaklanan atık suyun bertarafı söz konusudur. Kullanılacak suyun % 100 oranında atık
suya döneceği kabulü ile; bir günde toplam 3 m3 atık su oluşacaktır.
İşletme faaliyete kapandıktan sonra ve işletme sırasında herhangi bir yan ürünü
olmadığından civarda yer alan kuru dere yataklarına atık su deşarjı olmayacaktır.
Herhangi bir etki, katkı veya madde karışımı söz konusu olmayacaktır.
Evsel Nitelikli Atıksular;
Proje kapsamında yaklaşık 15 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Kalker üretimi
ve kırma-eleme tesisinde personel gün içerisinde toplam 16 saat, 2 vardiya olarak
çalışacaktır.
Personelin su tüketimi ve atık su oluşumu ile ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir.
Çalışacak kişi sayısı
Kişi başına düşen günlük kullanım
Günlük Su Tüketimi
Oluşacak Atıksu Miktarı
=
=
≡
≡
15 kişi
150 lt/gün
2,25 m3/gün
2,25 m3/gün
(Kaynak : Atıksuların Uzaklaştırılması İTÜ, Prof. Dr. Veysel EROĞLU)
(Tüketilen suyun tamamının atıksuya dönüşeceği varsayımı yapılmıştır.)
Evsel nitelikli atıksular için 13783 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe
giren "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait
Yönetmelik” hükümleri doğrultusunda mevcut sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır.
Fosseptikte toplanacak atıksular vidanjör ile çekilerek Pervari Barajı ve HES tesisleri
şantiyesinde kurulacak olan paket atıksu arıtma tesisine verilecektir.
-157-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Faaliyetin tüm aşamalarında 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.11.2012 tarih ve 28483 sayı ile değişiklik yapılan “Su
Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
5.3. Atıklar (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası olmak üzere atık türleri,
miktarları, bertarafı)
Evsel Nitelikli Katı Atıklar;
Proje kapsamında evsel nitelikli katı atık, kalker ocağında üretim aşamasında
çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atıklardan oluşacaktır. Geri
kazanımı mümkün olan atıkların çıkması durumunda bu atıklar, evsel atıklardan ayrı
olarak biriktirilip, lisanslı kuruluşlara teslim edilerek yeniden değerlendirilmesi
sağlanacaktır.
Kalker ocağında üretim aşamasında çalışacak 15 kişiden kaynaklanacak evsel
nitelikli katı atıkların miktarı ile ilgili tahminler ve kabuller aşağıda verişmiştir.
Üretim Aşamasında;
Çalışacak kişi sayısı
: 15 kişi
Kişi başına günlük oluşacak katı atık
: 1,14 kg kişi /gün
Günlük oluşacak toplam katı atık
: 17,1 kg/gün
(Kaynak: TÜİK )
Proje kapsamında oluşacak evsel nitelikli katı atıklar, “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’ne uygun olarak sahada bulundurulacak ağzı kapaklı çöp kaplarında torbalar
içerisinde biriktirilecek olup, Beğendik Belde Belediyesinin göstereceği çöp döküm alanına
götürülecektir. Katı atıkların taşınması, depolanması ve bertarafı konusunda “Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Kalker ocağı üretim aşamasında
oluşacak katı atıklar dere yataklarına depolanmayacaktır.
Plastik, ambalaj kağıdı, pet şişe, cam şişe ve metal gibi inşaat sırasında oluşacak
atıklar, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne göre, lisanslı kuruluşlara teslim
edilecektir. Bu atıkların boya, vb. inşaat malzemesi ile kontamine olması durumunda
“Tehlikeli Atıkların Kontrol Yönetmeliği’ne göre bertarafı sağlanacaktır.
Hafriyat Toprağı ve İnşaat-Yıkıntı Atıkları;
Faaliyet kapsamında hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atığı oluşumu söz konusu
değildir. Ancak, ocak sahasından işletme sırasında yıllık üretimin yaklaşık % 40’ı kadar
pasa malzemesi çıkacaktır. Çıkacak pasa çevreye zarar vermeyecek şekilde pasa döküm
alanında depolanacaktır (Bkz. Ek-1). Pasa malzeme kesinlikle dere yataklarına
dökülmeyecektir. Pasa malzemesi pasa döküm alanında depolanırken erozyon önleyici
tedbirler alınacaktır. Pasa malzeme belirlenen pasa döküm alanı dışında
depolanmayacaktır. Dere yataklarına her türlü malzeme akışını önlemeye yönelik gerekli
tedbirler alınacaktır.
İnşaat bittiğinde stok alanı düzeltilecek ve yeşillendirilerek terk edilecektir. Stok alanı
rapor ekinde verilen haritalar üzerinde gösterilmiştir (Bkz. Ek-1). 18.03.2004 tarih ve
25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 26.03.2010 tarih ve 27533
-158-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
sayı ile değişiklik yapılan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü
Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır.
Pasa malzemesi miktarı = 1816301 ton/yıl x 40 / 100 = 726520 ton/yıl
Atık Pil ve Akümülatörler;
Bakımlar sırasında araçlardan çıkan eski aküler, “Atık Pil ve Akümülatörlerin
Kontrolü Yönetmeliği” gereğince sızdırmaz tavalar içerisinde Pervari Barajı ve HES
tesisleri şantiye alanında yağmura korunaklı bir bölümde biriktirilecek, yeni akü alınırken
yetkili bayiine teslim edilecektir. Teslimler sırasında tutanak düzenlenecek ve tutanaklar
kayıt olarak saklanacaktır.
TAP’ dan Atık Pil kutuları temin edilecek, bu kaplarda biriktirilecek ve Taşınabilir Pil
Üreticileri ve İth. Derneği İkt. İşl.(TAP)’ne gönderilecektir.
Tehlikeli Atıklar;
İş makinelerinin bakımları Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiye alanında kurulacak
atölyede yapılacaktır. Proje kapsamında yağ, yakıt, boya vb. kimyasallar ile bulaşan
üstüpü, eldiven, bez vb. her türlü malzeme, yağ-yakıt filtreleri, yağ-yakıt ve boya kapları,
floresan lambalar, elektrik kabloları ve yağ-yakıt dökülerek kirlenmiş toprak tehlikeli atıktır.
Bu atıklar Pervari Barajı ve HES şantiye alanı içerisinde yapılacak olan sızdırmasız, üstü
kapalı bir alanda (Merkezi Atık Depo Alanı) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne
uygun olarak geçici depolanacaktır. Bu atıklar “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”
gereğince; lisanslı taşıyıcılar vasıtasıyla, lisanslı geri kazanım/bertaraf tesislerine
gönderilerek bertaraf edilecektir. Oluşacak atıklar kesinlikle dere yataklarına, yüzey
sularına, toprağa atılmayacaktır. Ocak alanında iş makinelerinin bakımları için atölye
kurulmayacaktır.
İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne 3 yıllık Tehlikeli Atık Yönetim Planı verilecek,
tehlikeli atıklardan sorumlu kişi bildirimi yapılacak, koçan halinde Ulusal Atık Taşıma
Formları satın alınacak ve kullanılacaktır.
Ayrıca ocak alanında yapılacak patlatma işlemlerine bağlı olarak patlayıcı
maddelerin ambalaj atıkları oluşacaktır. Patlayıcı madde ambalajları Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği gereğince 15 01 10 atık kodu ile lisanslı kuruluşlara teslim
edilecektir.
Atık Madeni Yağlar;
İş makinelerinin bakımları Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiye alanında kurulacak
atölyede yapılacaktır. Araçların bakımları sırasında çıkan atık yağlar “Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği”nde belirtildiği şekilde sızdırmasız üstü kapalı varillerde atık
deposunda geçici olarak depolanacaktır. Oluşacak atık motor yağları kesinlikle dere
yataklarına, yüzey sularına, toprağa atılmayacaktır.
Atık yağların toprağa veya suya karışmasının önlenmesi amacı ile atık yağlar kapalı
ve sızdırmasız metal bir kapta toplanarak “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”
kapsamında lisanslı kuruluşlara verilecektir.
Yağ değişimleri sırasında sızdırma tavaları kullanılacak, yağ sızıntısı olan zeminde
yağ talaş ile emdirilip, kirli talaş tehlikeli atıkların biriktirildiği kaplara boşaltılacaktır. Her yıl
-159-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
bir önceki yıla ait Atık Yağ Beyan Formları doldurulup, İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne
sunulacaktır. Kullanılacak madeni yağların Türkçe Malzeme Güvenlik Bilgi Formları temin
edilecek ve bu formlardaki bilgiler, ilgili personele anlatılacaktır.
Bu esnasında 08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve 11.07.2013 tarih ve 28704 sayı ile değişiklik yapılan “Toprak Kirliliğinin
Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik" hükümlerine uygun
olarak hareket edilecektir.
Bitkisel Atık Yağlar;
Kalker ocağı alanında mutfak kurulmayacaktır. Çalışan personelin yemek ihtiyacı
Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiyesinden karşılanacaktır. Ocak alanında bitkisel atık
yağ oluşmayacaktır. Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiyesinin mutfak kısmından çıkacak
atık kızartma yağları Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği gereğince tesis alanında
ayrılacak olan geçici atık depolama bölümünde, sızdırmasız kaplar içerisinde geçici olarak
depolanacak ve lisanslı kuruluşlara verilecektir. Bu konuda Bitkisel Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’ne uygun hareket edilecektir.
Tıbbi Atıklar;
Personelin tıbbi müdahale gerektirebilecek durumları için Pervari Barajı ve HES
tesisleri şantiye alanında kurulacak olan revir kullanılacaktır. Ocak alanında revir
kurulmayacaktır. Bu işlemler sırasında çıkacak tıbbi atıklar kırmızı renkli, özel tıbbi atık
torbalarında, ayrı bir kapta biriktirilecektir. Kesici ve delici tıbbi atıklar ise diğer tıbbi
atıklardan ayrı olarak delinmeye, yırtılmaya, kırılmaya ve patlamaya dayanıklı, su
geçirmez ve sızdırmaz, açılması ve karıştırılması mümkün olmayan, üzerinde
“Uluslararası Biyotehlike” amblemi ile “DİKKAT! KESİCİ ve DELİCİ TIBBİ ATIK” ibaresi
taşıyan plastik veya aynı özelliklere sahip lamine kartondan yapılmış kutu veya
konteynerler içinde toplanacaktır. Tıbbi atıklar, yapılacak bir protokol çerçevesinde bir
sağlık kuruluşuna veya Pervari Belediyesine teslim edilecektir. Proje kapsamında “Tıbbi
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne uyulacaktır.
Ömrünü Tamamlamış Lastikler;
İş makinelerinin bakımları Pervari Barajı ve HES tesisleri şantiye alanında kurulacak
atölyede yapılacaktır. Oluşacak atık lastikler Pervari Barajı ve HES şantiye alanı içerisinde
yapılacak olan sızdırmasız, üstü kapalı bir alanda (Merkezi Atık Depo Alanı) geçici olarak
depolanacaktır. Ömrünü tamamlamış atık lastikler, “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin
Kontrolü Yönetmeliği” gereğince; lisanslı kuruluşlara verilerek bertaraf edilecektir.
Bitkisel Toprak;
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak çalışma alanlarının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve üretim
safhaları eş zamanlı yürütülecektir. Proje kapsamında ocak alanında bitkisel toprak
kalınlığı ortalama 5 cm’dir. Çalışmalar sırasında çıkacak olan bitkisel toprak, bitkisel
toprak depolama alanında depolanacaktır.

3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında kalker
üretimi yapılacaktır. Ocak alanında 23,84 hektarlık alanda ortalama 5 cm bitkisel
toprak sıyrılacağı varsayılarak
-160-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
238400 m2 x 0,05 m = 11995 m3
11920 m3 x 1,6* ton/m3 = 19072 ton
*Bitkisel toprak yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.
Ocak alanında 5 cm’lik bitkisel toprağın sıyrılması işlemi yapılacaktır. Sıyırma işlemi
sonucunda çıkan bitkisel toprak miktarı yaklaşık olarak 65992 ton olarak hesaplanmıştır.
Fakat bu sıyırma işlemi bir anda değil kademeli olarak yapılacaktır. Çalışmalar sırasında
çıkacak olan bitkisel toprak, daha sonra alanın peyzaj onarımı çalışmalarında ve
rekreasyon alanlarının bitkisel peyzaj düzenlemesinde değerlendirilmek üzere, tekniğine
uygun olarak depolanacaktır. Kalker üretimi sırasında çıkacak pasa ve atıklar çevreye
zarar vermeyecek şekilde saklanacak ve daha sonra malzeme alımı yapılan çukurlukların
kapatılması için dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Bitkisel toprak depolama alanını
gösterir harita rapor ekinde verilmiştir (Bkz. Ek 1). “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği “’ne uygun olarak depolama işlemi yapılacaktır.
Ambalaj Atıkları;
Çalışmalar sırasında plastik, cam, kağıt ve hurda demir atığı çıkacaktır. Bu atıklar
ayrı ayrı biriktirilerek bu tür atıkları (cam, plastik, kağıt, hurda, vb. atıklar) Ambalaj
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun olarak değerlendirmek için toplayan Lisanslı
firmalara verilecektir. Bu atıkların yağ, boya, vb. inşaat malzemesi ile kontamine olması
durumunda “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne göre bertarafı sağlanacaktır.
-161-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Pervari Barajı ve HES şantiye alanı içerisinde yapılacak olan sızdırmasız, üstü
kapalı merkezi atık depo alanında geçici depolanacak atıklar ve bertaraf yöntemleri Tablo
68’da verilmiştir;
Tablo 68 : Merkezi atık depo alanında depolanacak malzemeler ve bertaraf yöntemleri
Atık EWC
Kodu
A.Y.G.E.İ.Y Ek-4 Atık
Tanımlaması
Tehlikeli Atık
13 02 08
Diğer motor, şanzıman ve
yağlama yağları
Tehlikeli Atık
15 01 10
Tehlikeli Atık
15 02 02
Atık Sınıfı
Tehlikeli Atık
16 01 07
Tehlikeli Atık
17 05 03
Tehlikeli Atık
20 01 21
Kaynağı
Tehlikeli Maddelerin
Kalıntılarını İçeren ya da
Tehlikeli Maddelerle
Pislenmiş Ambalaj Atıkları
Tehlikeli maddelerle kirlenmiş
absorbanslar, filtre maddeleri,
temizleme bezleri, koruyucu
giysiler
Atölye
Atölye
Bertaraf /Geri Kazanım
Yöntemi Açıklaması
Enerji Üretimi amacıyla
başlıca yakıt olarak veya
başka şekillerde kullanmayakma
Atıkların (R1) ila (R11)
arasındaki işlemlerden
herhangi birine tabi tutulmak
üzere değişimi
Atölye
Enerji Üretimi amacıyla
başlıca yakıt olarak veya
başka şekillerde kullanma
Yağ filtreleri
Atölye
Enerji Üretimi amacıyla
başlıca yakıt olarak veya
başka şekillerde kullanmayakma (D10)
Tehlikeli maddeler içeren
toprak ve kayalar
Floresan tüpler(lambalar) ve
diğer cıva içeren atıklar
Çalışma alanında
Gömme
İdari ofis, yatakhane,
yemekhane
Geri Kazanım
Tehlikeli Atık
16 06 01
Kurşun piller (AKÜ)
Atölye
R4 (Metallerin ve metal
bileşiklerinin ıslahı/geri
dönüşümü)
Tehlikeli Atık
08 03 17
Tehlikeli maddeler içeren atık
baskı tonerleri
İdari ofis
Geri Kazanım
16 06 04
Alkali piller (16 06 03 hariç)
İdari ofis, yatakhane
16 01 03
Ömrünü Tamamlamış Lastik
Atölye
20 01 01
Kağıt ve Karton
20 01 02
Cam
İnert atık
17 04 07
Karışık Metaller
Evsel atık
20 01 08
Biyolojik olarak bozunabilir
Mutfak ve Kantin Atıkları
Ambalaj atığı
(geri
dönüşebilen)
Ambalaj atığı
(geri
dönüşebilen)
Atölye, İdari ofis,
yatakhane,
yemekhane
Atölye, İdari ofis,
yatakhane,
yemekhane
Atölye, İdari ofis,
yatakhane,
yemekhane
-162-
Yemekhane
D5 Özel mühendislik
gerektiren toprağın altında
veya üstünde düzenli
depolama (Çevreden ve her
biri ayrı olarak izole edilmiş ve
örtülmüş hücresel depolama
ve benzeri)
R1 Enerji üretimi amacıyla
başlıca yakıt olarak veya
başka şekillerde kullanma –
Geri Kazanım
Geri Kazanım
Geri Kazanım
Geri Kazanım
Düzenli depolama
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
5.4. Gürültü kaynakları ve seviyeleri,
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi projesi için hazırlanan Akustik Rapor rapor
ekinde (Bkz Ek.13.) verilmiştir.
- Patlatma Sırasında Oluşacak Vibrasyonun Etkileri;
Kaya çatlaklarından atmosfere hızla boşalan reaksiyon ürünü gazlar önemli ölçüde
gürültü oluştururlar. Önlemler alınmadığı koşullarda gürültü düzeyi yüksek boyutlara
ulaşarak hava şoku dalgalarına dönüşür.
Patlatma sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmaktadır.
(CLZIA,1969)
Şiddet etki zonu
: D< 5√ W
Orta Şiddete etki zonu :5√ W<D<10√ W
Hafif Şiddete etki zonu :10√ W<D<15√ W
D= Etkili zon aralığı (m)
W= Bir gecikme aralığında atılan dinamit miktarı =Anlık şarj (39,8 kg)
Hava şoku hesaplamaları ocak alanında yapılacak maksimum anlık şarj dikkate
alınarak yapılmıştır.
Patlatmalarda kullanılacak maksimum anlık şarj : 39,8 kg (1 delik için)
Şiddet etki zonu
: 0-32 m
Orta Şiddete etki zonu
: 32-63 m
Hafif Şiddete etki zonu
: 63-95 m
Hava şokunun önlenmesi için;




Patlayıcı maddenin kaya içerisinde homojen dağıtılması,
Uygun delik geometrisinin, uygun sıkılama boyu ve malzemenin seçilmesi,
Gecikmeli ateşleme sisteminin kullanılması,
Gaz çıkışına yol açacak jeolojik yapı olup olmadığının araştırılması.
Patlatma ile oluşan titreşimin çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı (Devine et
al,1966) ile tespit edilmektedir.
V = k(D/√ W)-1,6 (Devine Bağıntısı)
V : Kayaç İçinde Yayılan Titreşim Hızı (inç/sn)
k : Kayaç Türüne Bağlı Katsayı (26-260)
D : Patlatma Noktası ile Çevre Yerleşim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (feet)
W: Bir Gecikme Aralığındaki Patlayıcı Miktarı (libre) (39,8 kg ≈ 87,74 libre)
Çevrimler; 1 feet = 0,3048 m; 1 libre = 0,4536 kg; 1 inç = 25,4 mm
k katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı
ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin
yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına
yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına
yaklaştırmaktadır. Hesaplamalarda k katsayısı en kötü durumu yansıtması için maksimum
değer olan 260 olarak alınmıştır.
-163-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 69 : Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 39,8 kg)
K (sabit)
D(metre)
W (kg)
V(mm/sn)
260
10
39,8
260
20
39,8
260
30
39,8
260
40
39,8
260
50
39,8
260
75
39,8
260
90
39,8
260
100
39,8
260
120
39,8
260
150
39,8
260
200
39,8
260
250
39,8
260
300
39,8
260
400
39,8
260
500
39,8
260
600
39,8
260
700
39,8
260
800
39,8
260
900
39,8
260
1000
39,8
260
1100
39,8
39,8
260
1200
39,8
260
1300
39,8
260
1407
39,8
260
1500
39,8
260
1600
39,8
260
1700
39,8
260
1800
39,8
260
1900
39,8
260
2000
39,8
260
3000
V= mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı
Vo=Bina temelindeki titreşim hızı
888,79
293,19
153,25
96,72
67,68
35,38
26,42
22,33
16,68
11,67
7,36
5,15
3,85
2,43
1,70
1,27
0,99
0,80
0,66
0,56
0,48
0,42
0,37
0,32
0,29
0,26
0,24
0,22
0,20
0,18
0,10
V0 (mm/sn)
1/5 V(mm/sn)
1/2 V(mm/sn)
177,76
444,39
58,64
146,60
30,65
76,63
19,34
48,36
13,54
33,84
7,08
17,69
5,28
13,21
4,47
11,16
3,34
8,34
2,33
5,83
1,47
3,68
1,03
2,58
0,77
1,92
0,49
1,21
0,34
0,85
0,25
0,63
0,20
0,50
0,16
0,40
0,13
0,33
0,11
0,28
0,10
0,24
0,08
0,21
0,07
0,18
0,06
0,16
0,06
0,15
0,05
0,13
0,05
0,12
0,04
0,11
0,04
0,10
0,04
0,09
0,02
0,05
Kayaç içi titreşim hızının (V) 1/2 - 1/5’i Vo değeri olarak kabul edilmektedir.
(Forssbland,1981)
-164-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 74 :Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı
Madde 25 (a) bendinde “Maden ve taş ocakları ile benzeri faaliyette bulunulan
alanlardaki patlatmaların çevredeki çok hassas ve hassas kullanımlarda oluşturduğu
zemin titreşim seviyesi bu Yönetmeliğin ekindeki Ek-VII’de yer alan Tablo-6’da verilen
sınır değerleri aşamaz” şeklinde belirtilmektedir. Buna bağlı olarak ocak alanında
yürütülecek işletme aşamalarında yapılacak patlatmalar esnasında meydana gelecek
titreşim ÇGDY Yönetmeliği EK-VII Tablo 6’da verilen sınır değerleri aşmayacaktır.
Tablo 70: ÇGDYY, EK-VII: Tablo –6: Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak
Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En
Yüksek Değerleri
Titreşim Frekansı (Hz)
İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı
(Tepe Değeri-mm/s)
1
5
4-10
19
30-100
50
(1 Hz- 4 Hz arasında 5 mm/s’den 19 mm/s’ye; 10 Hz- 30 Hz arasında 19 mm/s’den 50 mm/s’ye,
logaritmik çizilen grafikte doğrusal olarak yükselmektedir)
Tablo 71: Bina Temeli Titreşim hızı (V0) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri
(Forssbland,1981)
Bina Türü
V0(mm/sn)
Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar
2
Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler
5
Betonarme binalar
10
Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar
10-40
Faaliyetten kaynaklanacak olan darbe gürültüleri ÇGDY Yönetmeliği Madde 23 (d)
bendinde belirtilen “Şantiye faaliyeti sonucu oluşabilecek darbe gürültüsü, LCmax gürültü
göstergesi cinsinden 100 dBC’yi aşamaz” hükmü gereğince 100 dBC değeri
geçilmeyecektir.
-165-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje kapsamında yapılacak patlatma ile birlikte bir şok dalgası açığa çıkacaktır.
Hava şoku, patlatmadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak tanımlanmaktadır. Bu
şok dalgalar kaya ve havada belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Yayılan bu
şok dalgalar patlatma yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi gösterirler. Şok dalgaların
çevrede bulunan yapılara hasar verebileceği mesafe için yukarıda verilen “Devine
Formülü” ile patlatma sırasında meydana gelebilecek vibrasyon hesaplanmıştır.
Ocak alanına en yakın yerleşim yeri olan yaklaşık 1407 m mesafede yer alan Sakut
mahallesinde en yakın evde Vo hızı 0,16 mm/sn, olup söz konusu yapıların patlatma
sonucu oluşacak vibrasyondan etkilenmeleri beklenmemektedir. Ancak projeden dolayı
bölgedeki yapılara zarar verilmesi durumunda tüm zarar ziyan proje sahibi tarafından
karşılanacaktır. Vibrasyon/titreşim, gürültü ve hava şoku etkilerini minimuma indirmek için
gerekli tüm tedbirler alınacaktır.
Yapılan hesaplamalara göre, ocak alanında yapılacak patlatmanın 200 m den sonra
ÇGDY Yönetmeliği Ek-VII Tablo-6’da Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda
Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım
Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri için
verilen 5 mm/sn değerinin altına düşeceği tespit edilmiştir (Bkz. Tablo 69).
Gürültü ve titreşim yayılımını azaltmak için patlayıcılar gecikmeli olarak
patlatılacaktır. Yapılması öngörülen patlatma faaliyeti öncesinde alınacak önlemler
arasında, patlatma öncesinde patlatmanın yapılacağı günün ve saatin yakındaki
yerleşimlere bildirilmesi sağlanacaktır. Bu kapsamda patlatma yapılacak gün ve saat
anons ve duyuru yöntemleriyle yöre sakinlerine iletilecektir.
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesi üretim aşamasında “Çevresel
Gürültünün Değerlendirmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”nde belirtilen gürültü sınır
değerlerine ve titreşim sınır değerlerine uyulacaktır.
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesi işletilmesinde patlatma işlemi için
gerekli miktarda patlayıcı madde Pervari Barajı ve HES şantiyesi kapsamında yer alacak
patlayıcı madde deposundan karşılanacaktır. Proje alanında patlayıcı madde deposu
kurulmayacaktır. 29 Eylül 1987 tarih ve 12028 sayılı “Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı
Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması,
Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin
Tüzük” hükümleri doğrultusunda satın alma ve kullanma izin belgesi alınacak ve tüzük
hükümlerine uyulacaktır. Patlatma jandarmanın gözetiminde gündüz saatlerinde (08:0018:00) yapılacaktır. Patlatma yapılmadan önce patlatmanın yeri ve saati yöre halkına
duyurulacaktır.
Parlayıcı Patlayıcı ve Tehlikeli Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde
Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğe uyulacaktır.
Ateşleme kablosu uygun uzaklıkta kurulacak barikat arkasına kadar uzatılıp
ateşleme yapılacaktır. Ateşleme sahasına kesinlikle yetkililerden başkasının girmesine izin
verilmeyecektir. Patlamayan delikler, gerekli güvenlik önlemleri alınarak, usulüne uygun
olarak zararsız hale getirilecektir. Ateşleme yapıldıktan sonra bölge, sorumlular tarafından
kontrol edilecek ve iş makineleri ve çevreyi tehlikeye sokacak bloklar, basamak şevinde
askıda kalmış ise gereken önlemler alınacaktır. Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip
kişiler görevlendirilecektir.
-166-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
5.5. Sağlık koruma bandı mesafesi,
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi projesinin yıllık üretim miktarı 825581 m3/yıl
olup, 100.000 m3/yıl değerinden fazla olduğu için tesis 1. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına girmektedir. 1. Sınıf İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı için Siirt İl Özel
İdaresi’ne başvuru yapılacak olup, sağlık koruma bandı mesafesi (en yakın meskun mahal
mesafesi dikkate alınarak) bu aşamada belirlenecektir. Kalker ocağı ve kırma-eleme
tesisinde 5 m sağlık koruma bandı mesafesi bırakılması öngörülmüştür ancak İşyeri Açma
ve Çalışma Ruhsatı verilmesi aşamasında oluşturulacak kurulun alacağı kararlara
uyulacaktır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alındıktan sonra tesisler faal hale
getirilecektir.
Ayrıca proje kapsamında 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve bu kanun
kapsamında çıkarılan ilgili yönetmelik ve tüzüklerde belirtilen hükümlere uyulacaktır.
5.6. Doğaya Yeniden Kazandırma Çalışmaları ve Rehabilitasyon planı
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü’nün görüş yazısında proje alanının tamamının
orman alanı olduğu belirtilmiştir (Bkz. Ek.15). Orman alanları için kamulaştırma söz
konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince
izin alınacaktır.
Ocak sahaları orman arazisi olduğu için Orman Genel Müdürlüğü’nün görüşü
doğrultusunda madencilik faaliyeti nedeniyle bozulan araziye kullanım sonrası senaryolar
geliştirilecektir.
Ocak alanının (ER: 3173545 nolu ruhsatlı alan) üretim sonrası son durumunu
gösterir haritalar ve kesitler rapor ekinde (Bkz. Ek-19) verilmiştir.
-167-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 75 : Ocak Alanının (ER: 3173545 nolu ruhsatlı alan) son durumunu gösterir kroki
-168-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 76 : Ocak Alanının (ER: 3173545 nolu ruhsatlı alan) son durumunu gösterir kesitler
-169-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
5.7. Risk analizi
a) Proje Alanı ve Proje Etki Alanı analizi
İşyerlerinde, çalışma ortamı ve şartlarında veya çevrede mevcut olan tehlikeleri
sistematik yöntemlerle belirleyerek, riskleri ortaya çıkarmak ve kontrol edebilmek için
yapılan çalışmaların bütünü risk değerlendirme olarak tanımlanır. Çevresel risk analizinde
normal faaliyetler ve acil durumlar sonucu ortaya çıkan çevre etkileri dikkate alınır.
Arama safhasından, üretim ve nakliyesine kadar bünyesinde barındırdığı
çalışmaların yapısı nedeniyle madencilik çok fazla risk içeren bir sektördür. Madencilikte
sürekli değişen ortam şartlarına göre çalışmak yani doğanın sürekli değiştirdiği sınırlarda
üretim yapmak esastır. Bu durum madencilikteki risklerin doğru algılanmasının ve
değerlendirilmesinin önemini gözler önüne sermektedir.
Ocak sahasında yapılacak işlemlerde olası kaza riskleri ve alınacak tedbirler
21/2/2004 tarihli, 25380 sayılı Resmi Gazetede Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde
Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında değerlendirilmiş olup aşağıda
belirtilen hususlara uygun çalışma şartları oluşturulacaktır.
İşveren
•
•
İşyerinden sorumlu olan işveren, hem olağan hem de olağanüstü durumlarda işçilerin
sağlık ve güvenliğini korumak üzere alınması gerekli ilgili tüm önlemlerin sağlık ve
güvenlik dokümanında yer almasını sağlayacaktır.
Sağlık ve güvenlik dokümanı düzenli olarak güncelleştirilecek ve denetim için
işyerinde bulundurulacaktır. İşyerindeki çalışmalar sağlık ve güvenlik dokümanına
uygun olarak yürütülecektir.
İşletme
• İşyerinde yapılacak çalışmalar sağlık ve güvenlik dokümanında belirtilen toprak
kayması veya çökmesi riski ile ilgili hususlar dikkate alınarak planlanacaktır. Kazı
yüzeyleri ve şevlerin eğimi ve yüksekliği zeminin yapısına ve sağlamlığına ve
uygulanan çalışma yöntemlerine uygun olacaktır.
• Kademeler ve nakliyat yolları kullanılan araçlara uygun sağlamlıkta olacaktır. Buralar
araçların güvenli hareket edebileceği özellikte yapılacak ve bakımları sağlanacaktır.
• Her çalışma öncesinde, çalışma mahallinden ve nakliyat yollarından daha üst
seviyelerdeki şevlerde ve kazı yüzeylerinde toprak ve kaya düşmelerine karşı gerekli
kontroller yapılacaktır. Gerekli yerlerde ölçümleme işleri de yapılacaktır.
• Düz ve meyilli yüzeylerdeki çalışmalar buralardaki zeminin sağlamlığını ve
dengesini bozmayacak şekilde yapılacaktır.
Yangından korunma
•
•
•
Sağlık ve güvenlik dokümanında belirlenmiş olan kaynaklardan yangının başlaması
ve yayılmasına karşı işyerlerinin planlanması, kurulması, donatılması, işletmeye
alınması, işletilmesi ve bakımında gerekli tedbirler alınacaktır. Yangınla hızlı ve etkili
mücadele için gerekli önlemler alınacaktır.
İşyerleri, uygun yangın söndürme ekipmanları ve gereken hallerde yangın
dedektörleri ve alarm sistemleri ile donatılacaktır.
Otomatik olmayan yangın söndürme ekipmanları, kolay ulaşılabilir ve kullanılabilir
olacak ve gerektiğinde zarar görme ihtimaline karşı korunacaktır.
-170-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
•
•
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bu Yönetmeliğin 5, 6, 7 ve 8 inci maddelerinde belirtilen hükümler gereğince,
yangından korunma, yangın başlangıcını ve yayılmasını tespit ve yangınla mücadele
konusunda alınacak önlemlerle ilgili detayları içeren yangından korunma planı
çalışılan yerlerde bulundurulacaktır.
Yangınla mücadele ekipmanları, 23/12/2003 tarihli ve 25325 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde
işaretlenecektir. Bu işaretler uygun yerlere konulacak ve kalıcı olacaktır.
Ulaşım yolları
•
•
•
•
•
•
Çalışma yerlerine güvenli bir şekilde ulaşabilmek ve acil bir durumda hızlı ve güvenli
bir şekilde bu yerleri terk edebilmek mümkün olacaktır.
Merdivenler, yükleme platform ve rampaları da dahil bütün ulaşım yolları, yayalar
veya araçlar için kolay, güvenli ve uygun geçişi sağlayacak ve yakınındaki çalışanları
tehlikeye düşürmeyecek şekilde hesaplanacak, boyutlandırılacak ve yerleştirilecektir.
Yayaların kullandığı ve/veya araçlarla malzeme taşımada kullanılan yollar, kullanıcı
sayısına ve işyerinde yapılan işin özelliğine uygun boyutlarda olacaktır. Malzeme
taşman yollarda yayalar için yeterli güvenlik mesafesi bırakılacaktır.
Araç trafiğine açık yollar ile kapılar, yaya geçiş yolları, koridorlar ve merdivenler
arasında yeterli mesafe bulunacaktır.
İşçilerin korunması amacıyla araç yolları ve geçişler açıkça işaretlenecektir.
Çalışma sahasında motorlu taşıtlar ve makine trafiğinin bulunması durumunda, trafik
kurallarına uygun düzenleme yapılacaktır.
Açık alandaki çalışmalar
•
•
•
İşyerindeki açık çalışma yerleri, yollar ve işçilerin kullandığı diğer açık alanlar, yaya ve
araç trafiğinin güvenli bir şekilde yapılmasını sağlayacak şekilde düzenlenecektir.
Açık çalışma alanları gün ışığının yeterli olmadığı hallerde uygun şekilde
aydınlatılacaktır.
Açık alanda yapılan çalışmalarda aşağıdaki düzenlemeler yapılacaktır;
a) İşçiler, olumsuz hava koşullarından ve gerekli hallerde cisim düşmelerine karşı
korunacaktır.
b) İşçiler, zararlı düzeyde gürültüden ve gaz, buhar, toz gibi zararlı dış etkilerden
korunacaktır.
c) İşçiler, herhangi bir tehlike durumunda işyerini hemen terk edebilecek veya kısa
sürede yardım alabileceklerdir.
d) İşçilerin kaymaları veya düşmeleri önlenecektir.
Tehlikeli alanlar
•
•
•
Tehlikeli alanlar açıkça görülebilir şekilde işaretlenecektir.
Yapılan işin özelliği nedeniyle malzeme veya işçilerin düşmesi de dahil risk bulunan
tehlikeli alanlara, görevli olmayan kişilerin girmesi uygun araç ve gereçlerle
engellenecektir.
Tehlikeli alanlara girme yetkisi olan kişilerin korunması için uygun önlemler
alınacaktır.
-171-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Kaçış yolları ve imdat çıkışları
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Herhangi bir tehlike durumunda, tüm çalışanların işyerini derhal ve güvenli bir şekilde
terk etmeleri sağlanacaktır.
Acil çıkış yolları ve kapıları doğrudan dışarıya veya güvenli bir alana veya toplanma
noktasına veya tahliye noktasına açılacak ve çıkışı önleyecek hiçbir engel
bulunmayacaktır.
Acil çıkış yolları ve kapılarının sayısı, boyutları ve yerleri yapılan işin niteliğine,
işyerinin büyüklüğüne ve çalışanların sayısına uygun olacaktır.
Acil çıkış kapıları dışarıya doğru açılacaktır.
Acil çıkış kapıları; acil durumlarda çalışanların hemen ve kolayca açabilecekleri
şekilde olacaktır.
Acil çıkış kapıları kilitli olmayacaktır.
Acil çıkış yolları ve kapıları ile buralara açılan yol ve kapılarda çıkışı zorlaştıracak
hiçbir engel bulunmayacaktır.
Aydınlatılması gereken acil çıkış yolları ve kapılarında elektrik kesilmesi halinde
yeterli aydınlatmayı sağlayacak yedek aydınlatma sistemi bulunacaktır.
Acil çıkış yolları ve kapıları Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde
işaretlenmiş olacaktır.
Tahliye ve kaçış
•
•
İşçiler herhangi bir acil durumda nasıl davranmaları gerektiği konusunda
eğitileceklerdir.
Kurtarma ekipmanları, kolayca ulaşılabilecek uygun yerlerde kullanıma hazır durumda
bulundurulacak ve Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun olarak
işaretlenecektir.
Güvenlik tatbikatları
•
•
•
İşyerlerinde güvenlik tatbikatları yapılacak ve düzenli aralıklarla tekrar edilecektir.
Bu tatbikatların amacı, acil durum ekipmanının kullanılması veya işletilmesi de dahil
acil durumlarda özel görevi bulunan işçilerin eğitim ve becerilerinin kontrol edilmesidir.
Görevli işçilere, uygun yerlerde, bu ekipmanların doğru bir şekilde kullanılması veya
işletilmesi hususunda da tatbikat yaptırılacaktır.
İlk yardım
•
•
•
•
•
İlk yardım ekipmanları, çalışma şartlarının gerektirdiği her yerde bulundurulacak ve
yapılan işin özelliğine uygun olacaktır.
İlk yardım ekipmanları, uygun bir şekilde işaretlenecek ve kolay ulaşılabilir olacaktır.
İşyerinin büyüklüğü, yapılan işin niteliği ve kaza riskine göre işyerinde bir ya da daha
fazla ilk yardım odası bulunacaktır.
Bu odalarda, kaza halinde yapılacak işleri belirten ilk yardım talimatı kolay
görülebilecek şekilde asılacaktır.
İlk yardım odaları yeterli ilk yardım malzeme ve ekipmanı ile teçhiz edilecek ve
sedyeler kolay erişilebilir yerlerde bulundurulacaktır.
Bu alanlar Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliğine uygun şekilde
işaretlenecektir. Ayrıca, çalışma koşullarının gerektirdiği her yerde ilkyardım ekipmanı
bulundurulacaktır. Bu ekipman uygun şekilde işaretlenecek ve kolay erişilebilir yerlerde
bulundurulacaktır.
-172-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Ocak sahasında çalışacak makinelerin idari bölmesi kabinli durumda olacak,
operatörün toz ve gürültüden asgari düzeyde etkilenmesi sağlanacaktır.
Risk çevresel etkinin büyüklüğü (şiddeti) ile meydana gelme olasılığının bileşkesi
olarak tanımlanır. Risk değerlendirmesi yapmak için iş yerindeki çevresel tehlikelerin
belirlenmesi gerekmektedir. Madencilik sektöründe temel olarak aşağıda sayılan konular
üzerinde çalışmalar yapmak risklerin belirlenmesine yardımcı olacaktır;






Doğal Peyzajın Bozulması
Doğal Flora-Faunanın Bozulması
Toz
Gürültü
Su Baskını
Yağ yakıt sızıntı ve/veya döküntüsü
Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme tesisi projesi arazi hazırlık, inşaat ve işletme
aşamasında yapılacak iş ve işlemler kapsamında risk durumlarında alınacak önlemler için
tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formları hazırlanmış aşağıda tablolar halinde
verilmiştir.
-173-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 72 : Hizmet Araçları tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu
NO
1
2
FAALİYET
Araç Periyodik
Bakımının
Yapılmaması
Lastiklerin
Durumu
3
Far ve
Sinyallerin
Durumu
4
Sileceklerin
Durumu
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
Aynaların
Durumu
Geri Vites Sesli
İkazının
Olmaması
Araçlarda
Emniyet Kemeri
Olmaması veya
Kullanılmaması
Trafik
Kurallarına
Uyulmaması
Eğitimli
ve
Ehliyet
Sahibi
Olmaması
Yangın
Tüpü
Bulundurulmam
ası
İlkyardım
Çantası
Bulundurulmam
ası
Kalorifer
Tertibatının
Bulunmaması
veya
Çalışmaması
Klima
Tertibatının
Bulunmaması
veya
Çalışmaması
Koltuğun
Ergonomik
Olmaması
Güneş Siperliği
Olmaması
Çekme HalatıTakoz-ZincirAlet
Çantası
Olmaması
Çalışmaya
Başlamadan
Önce
Araç
Standart
Donanımlarının
ve Yağ, Yakıt,
Hararet
Göstergeleri
Lastik,
Fren
Kontrollerinin
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
TEHLİKENİN TANIMI
Bakımı yapılmayan araçların kazaya
neden olması
Uygun olmayan lastiklerin kazaya
neden olması
Uygun olmayan lastik havasının
kazaya neden olması
Yanmayan farların gece görüşüne
engel olması.
Çalışmayan sinyallerin dönüşlerde
kazaya neden olması.
Çalışmayan silecek ya da aşınmış
silecek lastiklerinin yağışlı havalarda
görüşü engellemesi.
Ayarsız veya kırık aynaların kazaya
neden olması
Araç geri manevrası sırasında
çevredeki kişilerin ezilmesine neden
olması
Kaza anında
neden olması
araçtan
fırlamaya
Trafik kurallarına uyulmamasının
kazaya neden olması
Eğitimsiz ve uygun ehliyete sahip
olmayan kişilerin kazaya neden
olması
Araçta olabilecek herhangi bir
yangının söndürülememesine neden
olması
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Araçların periyodik bakımlarının düzenli
olarak yapılarak, kayıtları saklanmalıdır.
Lastiklerin havası ve diş aşınma
durumunun sürekli olarak kontrolleri
yapılmalı ve gerekli tedbirler alınmalıdır.
Far ve sinyaller sürekli olarak kontrol
edilmeli ve varsa tespit edilen arıza ve
eksiklik hemen giderilmelidir.
Silecek aksamı sürekli olarak kontrol
edilmeli, gerektiğinde hemen
değiştirilmelidir.
Aynaların sağlamlığı ve ayarlarının sürekli
olarak kontrolleri yapılmalıdır.
Araçlarda geri vites sesli ikaz sisteminin
çalışması sürekli olarak kontrol edilmelidir.
Tüm araçlarda emniyet kemeri olmalı ve
kullanılmalıdır.
Trafik kurallarına tamamı ile uyulmalıdır.
Uygun ehliyet sahibi personel çalıştırılmalı
ve bu personele hizmet içi eğitim
verilmelidir.
Tüm araçlarda uygun cins yangın tüpleri
erişimi kolay yerlerde bulundurulmalıdır.
Acil
bir
durumda
ilk
tıbbi
müdahalenin
yapılamamasına
neden olması
Tüm araçlarda standartlara uygun ilk
yardım çantası bulundurulmalıdır.
Soğuk
havalarda
sürücünün
hastalanmasına
ve
refleksinin
azalmasına neden olması
Kalorifer tertibatı bulundurulmalı
kontrolü yapılmalıdır.
Sıcak
havalarda
sürücünün
hastalanmasına
ve
refleksinin
azalmasına neden olması
Klima tertibatı bulundurulmalı ve kontrolü
yapılmalıdır.
Ayarlanabilir koltuk kullanılmaması
bel ve boyun rahatsızlığı ile dikkatin
dağılmasına neden olması
Güneşli
havalarda
sürücünün
görüşünü
engelleyerek
kazaya
neden olması
Araçlarda
ayarlanabilir
kullanılmalıdır.
Araçlarda güneş siperliği
gerektiğinde kullanılmalıdır.
ve
koltuklar
olmalı
ve
Olumsuz
durumlarda
gerekli
müdahalenin
yapılamamasına
neden olması
Araçların tümünde çekme halatı-zincirtakoz ve alet çantası bulundurulmalıdır.
Şoförün vardiya başında ve her mola
sonrası çalışmaya başlamadan önce
aracındaki
rutin
kontrolleri
yapmamasının kaza riskini arttırması
Şoför çalışmaya başlamadan önce
aracındaki rutin kontrolleri yapmalı ve
varsa
eksiklik
giderildikten
sonra
çalışmalıdır.
-174-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
NO
FAALİYET
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
TEHLİKENİN TANIMI
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Yapılmaması
Çalışma
Bitiminde Aracın
Emniyetle Park Emniyetli bir şekilde park edilmeyen
Şoför vardiyasının bitiminde aracını
18
Edilmemesi ve ve kontrolü yapılmayan aracın kaza
emniyetli bir şekilde park etmeli ve
Rutin
riskinin artması
çalışma raporunu doldurmalıdır.
Kontrollerin
Yapılmaması
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır.

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
-175-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 73 : Taşıma Kamyonları tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu
NO
1
2
3
4
5
6
FAALİYET
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
TEHLİKENİN TANIMI
Bakımı
yapılmayan
Kamyonların
Periyodik
kamyonların kazaya neden
Bakımının Yapılmaması
olması
Çalışmaya Başlamadan
Önce Kamyon Standart Şoförün vardiya başında ve
Donanımlarının ve Yağ, her mola sonrası çalışmaya
Mazot
Hararet başlamadan
önce
Göstergeleri ile Lastik, kamyonundaki
rutin
Fren
ve
Damper kontrolleri
yapmamasının
Kontrollerinin
kaza riskini arttırması
Yapılmaması
Taşıma
Kamyonlarının Kamyonların damper kalkık
Dökümden
Sonra durumda hareket etmesi
Damperi
İndirmeden sonucu araç devrilme riski
Hareket Etmesi
ve mekanik arıza
Taşıma
Yollarında Belirlenmiş hız limitlerinin
Belirlenen Hız Limitlerinin aşılması
sonucu
kaza
Aşılması
riskinin artması
Taşıma
Yollarında Taşıma yolunda sollama
Araçların
Sollama yapılması sonucu kaza
Yapması
riskinin artması
Uygun olmayan lastiklerin
kazaya neden olması
Lastiklerin Durumu
Uygun
olmayan
lastik
havasının kazaya neden
olması
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Kamyonların periyodik bakımlarının düzenli
olarak yapılacak ve bakım kayıtları
saklanacaktır.
Şoför
çalışmaya
başlamadan
önce
aracındaki rutin kontrolleri yapmalı ve varsa
eksiklik giderildikten sonra çalışmalıdır.
Kamyonların
damperlerini
indirmeden
hareket etmemeleri için önlem alınmalıdır.
Taşıma yollarında
aşılmamalıdır.
belirlenen
Taşıma yollarında
yasaklanmalıdır.
sollama
hız
limiti
yapılması
Lastiklerin havası ve aşınma durumu sürekli
kontrol edilmeli gerekli tedbirler alınmalıdır.
Farların Durumu
Yanmayan farların gece
görüşüne engel olması.
Farlar sürekli olarak kontrol edilmeli ve
tespit edilen arıza hemen giderilmelidir.
8
Sileceklerin Durumu
Çalışmayan silecek ya da
aşınmış silecek lastiklerinin
yağışlı havalarda görüşü
engellemesi.
Silecek aksamı sürekli kontrol edilmeli,
gerektiğinde değiştirilmelidir.
9
Aynaların Durumu
Ayarsız veya kırık aynaların
kazaya neden olması
Aynaların sağlamlığı ve ayarları sürekli
kontrol edilmelidir.
7
10
11
12
13
14
15
Kamyonların
geri
Geri Vites Sesli İkazının manevrası
sırasında
Olmaması
çevredeki
kişilerin
ezilmesine neden olması
Kamyonlarda
Emniyet
Kaza
anında
kabinden
Kemeri Olmaması veya
fırlamaya neden olması
Kullanılmaması
Kamyonların
kullanım
Kamyonların
Kullanım
kılavuzuna
göre
Kılavuzuna
Göre
kullanılmamasının kazaya
Kullanılmaması
neden olması
Trafik
Kurallarına
ve Trafik
kurallarına
ve
Verilen
Talimatlara talimatlara uyulmamasının
Uyulmaması
kazaya neden olması
Kamyonların
Merdiven Kamyonlara binme ve inme
Basamaklarının
Uygun sırasında düşmeye neden
Olmaması
olması
Kabin
içi
izolasyonun
olmaması,
operatörün
işitme
kaybına
neden
olması
Kamyonların Kabin İçi
Kabin
içi
izolasyonun
İzolasyonunun Olmaması
olmaması,
operatörün
solunum
yollarından
rahatsızlanmasına neden
olması
Kamyonların geri vites sesli ikaz cihazının
çalışır durumda olması gerekmekte olup
sürekli kontrol edilmelidir
Kamyonlarda emniyet kemeri sürekli olarak
kullanılmalıdır.
Kamyonlar
kullanım
kılavuzundaki
talimatlara uygun şekilde kullanılmalıdır.
Trafik kurallarına ve talimatlara tamamı ile
uyulmalıdır.
Kamyonların merdiven basamakları uygun
hale getirilmeli ve temiz tutulmalıdır.
Kamyonların kabin içi izolasyonu yapılmalı;
gürültü ve toz ölçümleri sonuçlarına göre
şoförlere
uygun
kişisel
koruyucu
malzemeler verilmelidir.
-176-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
NO
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
FAALİYET
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TEHLİKENİN TANIMI
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Kabin içerisinde hareketi ve
Temiz görüşü
engelleyecek
Kabin içerisinde standart donanım dışında
malzemelerin
kazaya
hiçbir malzeme bulundurulmamalıdır.
neden olması
Eğitimsiz ve ağır vasıta
Ağır vasıta ehliyet sahibi personel
Eğitimli ve Ağır Vasıta ehliyetine sahip olmayan
çalıştırılmalı ve bu personele hizmet içi
Ehliyetli Olmaması
kişilerin
kazaya
neden
eğitim verilmelidir.
olması
Kamyonlarda
çıkabilecek
Yangın
Tüpü herhangi
bir
yangının
Kamyonlarda uygun cins yangın tüpü
Bulundurulmaması
söndürülememesine neden
erişimi kolay yerlerde bulundurulmalıdır.
olması
Acil bir durumda ilk tıbbi
İlkyardım
Çantası müdahalenin
Kamyonlarda standartlara uygun ilk yardım
Bulundurulmaması
yapılamamasına
neden
çantası bulundurulmalıdır.
olması
Soğuk havalarda şoförün
Kalorifer
Tertibatının
hastalanmasına
ve
Kalorifer tertibatı bulundurulmalı ve kontrolü
Bulunmaması
veya
refleksinin
azalmasına
yapılmalıdır.
Çalışmaması
neden olması
Sıcak havalarda şoförün
Klima
Tertibatının
hastalanmasına
ve
Klima tertibatı bulundurulmalı ve kontrolü
Bulunmaması
veya
refleksinin
azalmasına
yapılmalıdır.
Çalışmaması
neden olması
Ayarlanabilir
koltuk
kullanılmaması
bel
ve
Koltuğun
Ergonomik
Kamyonlarda
ayarlanabilir
koltuklar
boyun
rahatsızlığı
ile
Olmaması
kullanılmalıdır.
dikkatin dağılmasına neden
olması
Güneşli havalarda şoförün
Güneş
Siperliği
Kamyonlarda güneş siperliği olmalı ve
görüşünü
engelleyerek
Olmaması
gerektiğinde kullanılmalıdır.
kazaya neden olması
Olumsuz
durumlarda
Çekme
Halatı-Takozgerekli
müdahalenin
Kamyonların tümünde çekme halatı-zincirZincir-Alet
Çantası
yapılamamasına
neden
takoz ve alet çantası bulundurulmalıdır.
Olmaması
olması
Kamyonların
dolum
ve
Kazı
ve
Döküm döküm
için
yapacağı
Kamyonların manevraları görevlendirilecek
Sahasında
Manevra manevralarda
görevli
personelce yaptırılmalı ve döküm sahası
Yaptıracak
Görevli personelce
kenarında set bulundurulmalıdır
Personel Olmaması
yönlendirilmemesi sonucu
kazaya neden olunması
Yeterince aydınlatılmamış
Döküm Sahasında Gece
döküm sahası ve yollarda
Döküm sahası ve taşıma yolları şoförlerin
Çalışmaları İçin Yeterli
yetersiz görüş mesafesi
rahat görüş için geceleri aydınlatılmalıdır.
Aydınlatmanın Olmaması
nedeniyle trafik kazası riski
Çalışma
Bitiminde Emniyetli bir şekilde park
Şoför
vardiyasının
bitiminde
aracını
Kamyonun
Emniyetle edilmeyen
ve
kontrolü
emniyetli bir şekilde park etmeli ve çalışma
Park Edilmemesi ve Rutin yapılmayan aracın kaza
raporunu doldurmalıdır.
Kontrollerin Yapılmaması riskinin artması
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır..

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
Kabin İçerisinin
Olmaması
-177-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 74 : İdari ve Sosyal Tesislerin (Büro, Mutfak-Yemekhane, Yatakhaneler) tehlike tanımlama ve
risk değerlendirme formu
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
NO
FAALİYET
TEHLİKENİN TANIMI
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
C
O
R
Elektrik tesisatı topraklanmalı, açık anahtar,
priz, duy ve kablo ucu bırakılmamalı, uygun
Elektrik ve elektrikli cihaz
İdari ve Sosyal Tesislerde
devre kesiciler ve sigorta kullanılmalı,
kullanımı ile ilgili kurallara
Elektrik ve Elektrikli Cihaz
cihazlar amacına uygun şekilde kullanım
1
uyulmaması sonucu elektrik
Kullanımı
İle
İlgili
kılavuzlarına göre kullanılmalı, ehliyetli
çarpması,
yangın
riski
Kurallara Uyulmaması
elektrikçi dışında arızalara müdahale
olması
edilmemeli, elektrik tehlikeleri hakkında
personel eğitilmelidir.
İdari ve Sosyal Tesislerde
Tesisleri yıldırım düşmesinden koruyan
Paratoner Bulunmaması, Yıldırım düşmesi veya LPG
paratonerin periyodik bakımı yapılmalı, LPG
2
LPG Tüpü Kullanımı İle tüpü patlaması nedeniyle
tüpleri bina dışında korunaklı yerlerde
İlgili
Kurallara yangın riski
bulundurulmalıdır.
Uyulmaması
Herhangi
bir
nedenle
İdari ve Sosyal Tesislerde
Tesislerde çıkması olası yangın tehlikesine
çıkması olası yangınlar
3
Yangın
Söndürme
karşı yeterli sayıda ve nitelikte YSC
başlangıcında
hemen
Tüplerinin Bulunmaması
bulundurulmalı
müdahale edilememesi riski
Tesislerde günlük temizliklerin yapılıp
İdari ve Sosyal Tesislerde Hijyen
kurallarına
çizelgelere işlenmesi, mutfak ve çay ocağı
4
Hijyen
Kurallarına uyulmaması sonucu salgın
personeli temiz iş kıyafeti kullanmalı, rutin
Uyulmaması
hastalık riski olması
portör muayeneleri yapılmalıdır.
İdari ve Sosyal Tesislerde
Atık Suların Arıtılmadan kullanılan
suyun
Atık sular arıtma tesisinden geçirilmeli,
Deşarj
Edilmesi, arıtılmadan
sızdırmalı
5
sızdırmasız fosseptik olmalı ve taşmadan
Sızdırmaz
Foseptiğin foseptiğe verilmesi sonucu
vidanjörle boşaltılmalı, ilaçlama yapılmalı
Olmaması
toprak ve su kirliliği ile
salgın hastalık riski
Geri
Kazanılabilir
ve
Evsel katı atıkların uygun
Geri kazanılabilir ve evsel katı atıklar ayrı
Evsel
Katı
Atıkların
olmayan şekilde atılması
olarak kapalı bölmeli sızdırmaz kaplarda
6
Ayrıştırılmadan
Uygun
sonucu mikrobik salgın
saklanmalı, belediyeye teslim edilmeli, sık
Olmayan
Şekilde
hastalık ve haşere olması
sık ilaçlama yapılmalıdır.
Depolanması ve Atılması
İdari ve Sosyal Tesislerde
Olumsuz koşullar nedeniyle
Yeterli
Isınma
Tesislerde hastalık oluşumunu önleyecek,
üşütme, göz, solunum, sinir
7
Aydınlatma,
uygun aydınlatma ve termal konforu
ve salgın hastalık yayılması
Havalandırma ve Termal
sağlayacak önlemler alınmalıdır.
riskinin artması
Konforun Olmaması
Tesislerde
ergonomik
İdari ve Sosyal Tesislerde
olmayan oturma gurupları
Ergonomik
Olmayan
Tesislerde ergonomik çalışma, oturma ve
8
ve yatak kullanımı sonucu
Masa, Koltuk, Sandalye
yatak gurupları kullanılmalıdır.
bel, boyun, sırt ağrısı vb.
ve Yatak Kullanılması
riski
Çevre emniyeti alınmamış
İdari ve Sosyal Tesislerin şantiye
tesislerinin
Şantiye etrafı tel örgü ile çevrilmeli, giriş9
Çevre
Emniyetinin dışarıdan gelebilecek art
çıkışlar kontrol altına alınmalıdır.
Alınmaması
niyetli ve doğal tehlikelere
açık olması
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır..

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
-178-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 75 : Kırma-Eleme Tesisi tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu
NO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
FAALİYET
TEHLİKENİN TANIMI
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Düşme sonucu yaralanma
Kırıcı bunkerler de askıda ezilme
Torbalı filtre kullanılmalı, uygun KKD‘ ler
kalan
malzemenin Solunum yolu rahatsızlığı
takılmalıdır
şişlenerek temizlenmesi
Hava kirliliği
Kırıcı bunkerlerde askıda
Çarpma sonucu yaralanma
Temizlik esnasında uygun ikaz uyarı
kalan malzemelerin iş
ezilme
levhası konulmalıdır
makinesi ile temizlenmesi
Ağır
kaldırma
sonucu,
Ağır yük kaldırma ve taşıma talimatı
eklem bel rahatsızlıkları vs.
oluşturulmalı ve konulmalıdır
Yetersiz aydınlatma sonucu
Şantiyede, aydınlatma ölçümleri yapılmalı.
Hammadde besleyicilerin mevcut tehlikelerin artması
(Apron)
mekanik Düşen parçalar sonucu,
KKD kullanılmalıdır
bakımlarının yapılması
yaralanma, incinme
Yağ atıkları sonucu gözde
Atık
yönetim
prosedürü
talimatı
ve ciltte tahriş ve çevre
hazırlanmalı ve uygulanmalıdır
kirliliği
Kaygan zemin oluşması
Spil kitler vasıtasıyla dökülen yağ
Hammadde
temizlenmelidir
besleyicilerinde
gerekli sonucu düşme, yaralanma
yerlerin yağlama işleminin Yağ atıkları sonucu, gözde,
KKD kullanılmalıdr
yapılması
ciltte tahriş ve çevre kirliliği
Sıkışma, düşme sonucu
Konveyör temizliği yapılırken gerekli
yaralanma
koruyucu önlemlerin alınmalıdır
Konveyörlerin
Yetersiz
çalışma
alanı
temizliklerinin yapılması
sebebiyle
işe
Temizlikler vardiya usulü yapılmalıdır
konsantrasyon olamama
Yüksekte çalışma sonucu,
Yüksekte çalışma talimatları hazırlanmalı
düşme, yaralanma
ve talimatlara uyulmalıdır.
Kaynak işlerinden kaynaklı,
Gerekli KKD‘ ler kullanılmalıdır.
gözlerde tahriş ve yanma
havalandırma
Cidar saçlarında zarar Yetersiz
Kapalı yerlerde çalışma talimatlarına
görmüş
olan
yerlerin sonucu, nefes alamama,
uyulması ve gerekli KKD‘ ler kullanılmalıdır.
boğulma.
bakımının/onarımının
yapılması
Yetersiz
aydınlatma
Bakım esnasında
yeterli
aydınlatma
sonucu, stres
koşulları sağlanmalıdır
Kaynak gazları sebebiyle
Çalışma
alanının
yeterli
koşullarda
boğulma, çevre ve hava
havalandırılması sağlanmalıdır
kirliliği
Yetersiz
çalışma
alanı
Bakım
esnasından
bir
gözcü
bulundurulmalıdır
Hammadde
kırıcıda sebebiyle sıkışma
aşınan
Rotor
Disk Yetersiz
havalandırma
yüzeylerinin
kaynak koşulları sebebiyle, çıkan
Çalışma
alanı
yeterli
koşullarda
dolgusunun yapılması
kaynak gazlarından dolayı
havalandırılmalıdır
boğulma, nefes alamama
Hammadde kırıcıda rotor
Döner aksamlarla çalışma
somunlarının,
bağlantı
KKD kullanılmalıdır
sonucu, sıkışma, ezilme
cıvatalarının sıkılması
Konveyörlerde makara ve Düşme sonucu yaralanma,
KKD kullanılmalı ve yüksekte çalışma
sıyırıcı değiştirilmesi
uzuv sıkışması, ezilmesi
tedbirleri alınmalıdır
Kırma eleme tesisinde, Elektrik
çarpması,
Elektrikle çalışmalarda gerekli güvenlik
elektrik tellerinin temizlik yüksekten
düşme
önlemlerinin
alınmalı
ve
KKD
ve bakımının yapılması
yaralanma
kullanılmalıdır.
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır..

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
-179-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 76 : Ekskavatör tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu
NO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
GEREKLİ RİSK KONTROL
TEDBİRLERİ
FAALİYET
TEHLİKENİN TANIMI
Ekskavatör
Periyodik
Bakımının
Düzenli
Yapılmaması
Çalışmaya Başlamadan
Önce
Ekskavatör
Standart Donanımı, Yağ,
Mazot,
Hararet
Göstergeleri ile Kepçe ve
Yürüyüş
Takımı
Kontrollerinin
Yapılmaması
Bakımı düzenli yapılmayan
ekskavatörlerin
kazaya
neden olması
Ekskavatör bakımları düzenli olarak
yapılmalı ve yapılan bakımlar kayıt altına
alınmalıdır.
Operatörün vardiya başında
ve her mola sonrası
çalışmaya
başlamadan
önce
ekskavatör
rutin
kontrollerini yapmamasının
kaza riskini arttırması
Operatör çalışmaya başlamadan önce
ekskavatördeki rutin kontrolleri yapmalı
ve varsa eksiklik giderildikten sonra
çalışmalıdır.
Yürüyüş takımı mekanik
aksamı
arızalanmasının
Ekskavatör
Yürüyüş
kazaya neden olması
Takımlarının ve Palet
Yürüyüş
takımı
palet
Yapraklarının Durumu
yaprağının aşınarak arızaya
ve kazaya neden olması
Kazı Sahası Basamak Ekskavatör bom ulaşım
Yüksekliklerinin
Bom seviyesinden yüksekte olan
Ulaşım
Seviyesinden şevden malzeme düşmesi Yüksek Olması
kaza
Basamak
genişliğinin
Kazı Sahası Basamak yetersiz olması sonucu
Genişliklerinin
Yetersiz manevra zorluğu nedeniyle
Olması
devrilme,
kayma
ve
çarpışma riski
Ekskavatör
Aynalarının Ayarsız veya kırık aynaların
Durumu
kazaya neden olması
Yanmayan farların gece
Ekskavatör
Farlarının
görüşüne engel olması
Durumu
nedeniyle kaza riski
Çalışmayan silecek ya da
Ekskavatör Sileceklerinin aşınmış silecek lastiklerinin
Durumu
yağışlı havalarda görüşü
engellemesi ile kaza
Ekskavatör Geri Vites Ekskavatörün
geri
Sesli İkazının Olmaması manevrasında
arkada
veya Çalışmaması
bulunan kişilerin ezilmesi
Ekskavatörün
Kabin
Ekskavatöre gelebilecek dış
Korkuluk, Tutamak İle
darbeyle kabinde ezilme,
Merdivenlerinin
Uygun
binme ve inme sırasında
Şekilde
ve
Temiz
düşme nedenli kaza
Olmaması
Kabin içi izolasyonun uygun
olmaması sonucu gürültü
Ekskavatör
Kabin
İçi nedenli operatörde işitme
İzolasyonunun
Uygun kaybı
Olmaması
ve
Kapı Kabin içi izolasyonun uygun
Fitillerinin Ezik Olması
olmaması
sonucu
toz
nedenli operatörde solunum
hastalıkları
Ekskavatör
Kabin Ekskavatör kabini içerisinde
İçerisinin
Temiz operatör
hareketi
ve
Olmaması ve Gereksiz görüşünü
engelleyen
Malzemelerin
malzemeler nedeni ile kaza
Bulundurulması
riski
Uygun
belgeye
sahip
Ekskavatör Operatörünün
olmayan ve gerekli hizmet
Belge Sahibi Olmaması
içi eğitimi almamış operatör
ve Eğitim Verilmemesi
nedeni ile kaza olması
Ekskavatörde Uygun Cins Ekskavatörde çıkabilecek
Yangın
Tüpü herhangi
bir
yangının
Bulundurulmaması
söndürülememesi
Ekskavatörde
Uygun Acil bir durumda ilk tıbbi
Malzemeli
İlkyardım müdahalenin
Çantası
yapılamamasına
neden
Bulundurulmaması
olması
-180-
Ekskavatör yürüyüş takımı mekanik
aksamı ve palet takımı sürekli kontrol
edilmeli, arızalar hemen giderilmeli ve
aşınan
palet
yaprağı
hemen
değiştirilmelidir.
Basamak yükseklikleri ekskavatör bom
ulaşım seviyesini geçmemelidir.
Kazı sahası basamak genişliği araçların
rahat manevra yapacağı genişlikte
olmalıdır.
Aynaların sağlamlığı ve ayarları sürekli
kontrol edilmelidir.
Farlar sürekli olarak kontrol edilmeli ve
tespit edilen arıza hemen giderilmelidir.
Silecek aksamı sürekli kontrol edilmeli,
arıza varsa giderilmeli, aşınan silecek
lastiği hemen değiştirilmelidir.
Ekskavatör geri vites sesli ikazının
çalıştığı kontrol edilmeli, yoksa geri sesli
ikaz takılmalıdır.
Ekskavatör kabin korkulukları, tutamak,
merdiven uygun hale getirilmeli ve yağyakıt, çamur vb temizlenip, rahat binmeinme sağlanmalıdır.
Ekskavatör kabin içi izolasyonu yapılmalı;
kişisel maruziyet gürültü ile toz ölçümleri
yapılmalı ve ölçüm sonuçlarına göre
operatöre
uygun
kişisel
koruyucu
malzemeler verilmeli, kulak odyometrik
ölçümleri yaptırılmalı ve akciğer grafileri
çektirilerek uzmanlara okutturulmalıdır
Ekskavatör kabini içerisinde standart
donanım
dışında
hiçbir
malzeme
bulundurulmamalıdır.
Ekskavatörde
uygun
belge
sahibi
personel çalıştırılmalı ve bu personele
periyodik olarak hizmet içi eğitim
verilmelidir.
Ekskavatörde uygun cins yangın tüpleri
erişimi kolay yerlerde bulundurulmalıdır.
Ekskavatörde standartlara uygun
yardım çantası bulundurulmalıdır.
ilk
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
NO
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
FAALİYET
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TEHLİKENİN TANIMI
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
GEREKLİ RİSK KONTROL
TEDBİRLERİ
Soğuk
havalarda
Ekskavatörde
Kalorifer
Ekskavatörde
kalorifer
tertibatı
operatörün hastalanmasına
Tertibatının Bulunmaması
bulundurulmalı ve çalıştığının kontrolü
ve refleksinin azalmasına
veya Çalışmaması
yapılmalıdır.
neden olması
Sıcak
havalarda
Ekskavatörde
Klima operatörünün
Ekskavatörde
klima
tertibatı
Tertibatının Bulunmaması hastalanmasına
ve
bulundurulmalı ve çalıştığının kontrolü
veya Çalışmaması
refleksinin
azalmasına
yapılmalıdır.
neden olması
Ayarlanabilir tipte olmayan
koltuk nedeniyle bel ve
Koltuğun
Ergonomik
Ekskavatörde ayarlanabilir tipte olan
boyun rahatsızlıkları ile
Olmaması
koltuklar kullanılmalıdır.
operatör dikkati dağılması
nedenli iş kazası
Ekskavatörde
Emniyet Kaza anında operatörün
Ekskavatöre yoksa emniyet kemeri
Kemeri Olmaması veya kabinden fırlaması nedenli
takılmalı ve kullanılması sağlanmalıdır.
Kullanılmaması
kaza
Güneşli
havalarda
Güneş
Siperliği operatörün
görüşünü
Ekskavatörde güneş siperliği olmalı ve
Olmaması
engelleyerek kazaya neden
gerektiğinde kullanılmalıdır.
olması
Ekskavatörlerin
çalışma
Ekskavatörlere her açıdan görülebilecek
Tehlike Uyarı Levhası alanına girecek şahısların
şekilde « Yaklaşmak Tehlikelidir » uyarı
Olmaması
uyarılamaması
sonucu
yazı veya levhaları konulmalıdır
kazaya neden olunması
Ekskavatör
Kabinine Ekskavatör
kabinine
Ekskavatör kabinine operatör dışında
Operatör
Dışında operatör dışında kişilerin
kimse alınmamalı ve çalışma sahasında
Şahısların Binmesi ve binmesi
ve
çalışma
operatör ile iletişimi sağlayacak işaretçi
Çalışma
Sahasında sahasında
işaretçi
bulunmalıdır.
İşaretçi Olmaması
olmaması nedenli iş kazası
Çalışma
alanında
Ekskavatörlerin Çalışma
Çalışma alanı sürekli kontrol edilmeli, bu
olabilecek
çatlak,
blok
Alanının
Kontrol
tür
tehlikeler
giderilince
çalışma
kayması vb. tehlikelerin
Edilmemesi
yapılmalıdır.
kazaya neden olması
Ekskavatörün
Kullanım Ekskavatörün
kullanım
Ekskavatörün kullanım kılavuzu temin
Kılavuzuna
Göre kılavuzundaki
talimatlara
edilmeli, kılavuz talimatlarına uygun
Kullanılmaması,
Amacı uygun
kullanılmaması
kullanılmalı,
amacı
dışında
Dışındaki
İşlerde sonucu
kazaya
neden
kullanılmaması sağlanmalıdır.
Kullanılması
olunması
Ekskavatör
Operatör Ekskavatör kabinine ve
Ekskavatöre operatör dışında 2.kişiler
Kabinine ve Korkuluğa korkuluğuna
binen
2.
bindirilmemelidir.
2.Kişilerin Binmesi
kişilerin kazaya uğraması
Dampere
dengesiz
Ekskavatör Operatörünün malzeme
yüklenmesi
Eğitimli
ve
tecrübeli
operatörler
Hafriyat
Kamyonlarına sonucu araç devrilmesi,
çalıştırılmalı, sıkı denetim yapılmalı, yola
Dengesiz
Şekilde yerlere
taş
düşmesi
düşen
taşlar
iş
makinelerince
Malzeme Yüklemesi
nedeniyle lastik patlaması,
temizlenmelidir.
trafik kazası riski
Ekskavatör Operatörünün
Kamyon
Damper Yüksekten ve kovanın şoför
Eğitimli
ve
tecrübeli
operatörler
Arkasından
Yükleme kabini üstünden geçirilerek
çalıştırılmalı, emniyetli yükleme için
Yapmaması,
Kovadaki yapılan yükleme nedeniyle
sürekli kontrol yapılmalıdır.
Malzemeyi
Yüksekten taş düşmesi sonucu kaza
Boşaltması
Emniyetli
bir
şekilde
Çalışma
Bitiminde
Operatör
vardiyasının
bitiminde
belirlenmiş
alana
Ekskavatörlerin Emniyetle
ekskavatörü belirlenmiş alana emniyetli
çekilmeyen ve kontrolü
Park Edilmemesi ve Rutin
bir şekilde çekmeli ve çalışma raporunu
yapılmayan ekskavatörün
Kontrollerin Yapılmaması
doldurmalıdır.
kazası
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır.

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
-181-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 77 : Loder tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu
NO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
FAALİYET
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
TEHLİKENİN TANIMI
Bakımı düzenli yapılmayan
Loader Periyodik Bakımının
loaderlerin kazaya neden
Düzenli Yapılmaması
olması
Çalışmaya
Başlamadan
Operatörün vardiya başında
Önce
Loader
Standart
ve her mola sonrası
Donanımlarının,
Yağ,
çalışmaya
başlamadan
Mazot, Hararet Göstergeleri
önce loaderindeki rutin
Fren, Kepçe ve Yürüyüş
kontrolleri
yapmamasının
Takımı
Kontrollerinin
kaza riskini arttırması
Yapılmaması
Uygun olmayan lastiklerin
kazaya neden olması
Loader
Lastiklerinin
Uygun
olmayan
lastik
Durumu
havasının kazaya neden
olması
Yanmayan farların gece
Loader Farlarının Durumu
görüşüne engel olması
nedeniyle kaza
Çalışmayan silecek yada
Loader
Sileceklerinin aşınmış silecek lastiklerinin
Durumu
yağışlı havalarda görüşü
engellemesi ile kaza
Ayarsız veya kırık aynaların
Loader Aynalarının Durumu
kazaya neden olması
Loaderin Geri Vites Sesli Loader geri manevrasında
İkazının Olmaması veya arkada bulunan kişilerin
Çalışmaması
ezilmesi
Loaderde Emniyet Kemeri Kaza anında operatörün
Olmaması
veya loaderden fırlaması nedenli
Kullanılmaması
kaza
Loaderin
Kullanım Loaderin
kullanım
Kılavuzuna
Göre kılavuzundaki
talimatlara
Kullanılmaması,
Amacı uygun
kullanılmaması
Dışındaki
İşlerde sonucu
kazaya
neden
Kullanılması
olunması
Loaderin Kabin Korkuluk, Loadere gelebilecek dış
Tutamak İle Merdivenlerinin darbe ile kabinde ezilme,
Uygun Şekilde ve Temiz binme ve inme sırasında
Olmaması
düşme nedenli kaza
Kabin içi izolasyonun uygun
olmaması sonucu gürültü
Loader
Kabin
İçi nedenli operatörde işitme
İzolasyonunun
Uygun kaybı
Olmaması
ve
Kapı Kabin içi izolasyonun uygun
Fitillerinin Ezik Olması
olmaması
sonucu
toz
nedenli operatörde solunum
hastalıkları
Loader kabini içerisinde
Loader Kabin İçerisinin
operatör
hareketi
ve
Temiz
Olmaması
ve
görüşünü
engelleyen
Gereksiz
Malzemelerin
malzemeler nedeni ile kaza
Bulundurulması
riski
Uygun
belgeye
sahip
Loadercinin Belge Sahibi
olmayan ve gerekli hizmet
Olmaması
ve
Eğitim
içi eğitimi almamış operatör
Verilmemesi
nedeni ile kaza olması
Loaderde
çıkabilecek
Loaderde
Uygun
Cins
herhangi
bir
yangının
Yangın
Tüpü
söndürülememesine neden
Bulundurulmaması
olması
Acil bir durumda ilk tıbbi
Loaderde Uygun Malzemeli
müdahalenin
İlkyardım
Çantası
yapılamamasına
neden
Bulundurulmaması
olması
-182-
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Loaderin bakımları düzenli olarak yapılmalı
ve yapılan bakımlar kayıt altına alınmalıdır.
Operatör çalışmaya başlamadan önce
loaderdeki rutin kontrolleri yapmalı ve varsa
eksiklik giderildikten sonra çalışmalıdır.
Lastiklerin havası ve aşınma durumu sürekli
kontrol edilmeli gerekli önlemler alınmalıdır.
Farlar sürekli olarak kontrol edilmeli ve
tespit edilen arıza hemen giderilmelidir.
Silecek aksamı sürekli kontrol edilmeli,
arıza varsa giderilmeli, aşınan silecek lastiği
hemen değiştirilmelidir
Aynaların sağlamlığı ve ayarları sürekli
kontrol edilmelidir.
Loaderin geri vites sesli ikazının çalıştığı
kontrol edilmeli, yoksa geri sesli ikaz
takılmalıdır.
Loadere yoksa emniyet kemeri takılmalı ve
kullanılması sağlanmalıdır.
Loaderin kullanım kılavuzu temin edilmeli,
kılavuz talimatlarına uygun kullanılmalı,
amacı
dışında
kullanılmaması
sağlanmalıdır.
Loader
kabin
korkulukları,
tutamak,
merdiven uygun hale getirilmeli ve yağyakıt, çamur vb temizlenip, rahat binmeinme sağlanmalıdır.
Loader kabin içi izolasyonu yapılmalı;
kişisel maruziyet gürültü ile toz ölçümleri
yapılmalı ve ölçüm sonuçlarına göre
operatöre
uygun
kişisel
koruyucu
malzemeler verilmeli, kulak odyometrik
ölçümleri yaptırılmalı ve akciğer grafileri
çektirilerek uzmanlara okutturulmalıdır
Loader kabini içerisinde standart donanım
dışında
hiçbir
malzeme
bulundurulmamalıdır.
Loaderde uygun belge sahibi personel
çalıştırılmalı ve bu personele periyodik
olarak hizmet içi eğitim verilmelidir.
Loaderde uygun cins yangın tüpleri erişimi
kolay yerlerde bulundurulmalıdır.
Loaderde standartlara uygun ilk yardım
çantası bulundurulmalıdır.
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
NO
16
17
18
19
20
21
22
23
FAALİYET
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
TEHLİKENİN TANIMI
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Soğuk
havalarda
Loaderde
Kalorifer
operatörün hastalanmasına
Loaderde kalorifer tertibatı bulundurulmalı
Tertibatının Bulunmaması
ve refleksinin azalmasına
ve çalıştığının kontrolü yapılmalıdır.
veya Çalışmaması
neden olması
Sıcak
havalarda
Loaderde Klima Tertibatının operatörünün
Loaderde klima tertibatı bulundurulmalı ve
Bulunmaması
veya hastalanmasına
ve
çalıştığının kontrolü yapılmalıdır.
Çalışmaması
refleksinin
azalmasına
neden olması
Ayarlanabilir tipte olmayan
koltuk nedeniyle bel ve
Koltuğun
Ergonomik
Loaderde ayarlanabilir tipte olan koltuklar
boyun rahatsızlıkları ile
Olmaması
kullanılmalıdır.
operatör dikkati dağılması
nedenli iş kazası
Güneşli
havalarda
operatörün
görüşünü
Loaderde güneş siperliği olmalı ve
Güneş Siperliği Olmaması
engelleyerek kazaya neden
gerektiğinde kullanılmalıdır.
olması
Loaderlerin çalışma alanına
Loaderlere her açıdan görülebilecek şekilde
Tehlike
Uyarı
Levhası girecek
şahısların
« Yaklaşmak Tehlikelidir » uyarı yazı veya
Olmaması
uyarılamaması
sonucu
levhaları konulmalıdır
kazaya neden olunması
Loader Kabinine Operatör Loader kabinine operatör
Loader kabinine operatör dışında kimse
Dışında Şahısların Binmesi dışında kişilerin binmesi ve
alınmamalı ve çalışma sahasında operatör
ve Çalışma Sahasında çalışma sahasında işaretçi
ile iletişimi sağlayacak işaretçi bulunmalıdır.
İşaretçi Olmaması
olmaması nedenli iş kazası
Çalışma
alanında
Loaderin Çalışma Alanının olabilecek
çatlak,
blok
Çalışma alanı sürekli kontrol edilmeli, bu tür
Kontrol Edilmemesi
kayması vb. tehlikelerin
tehlikeler giderilince çalışma yapılmalıdır.
kazaya neden olması
Emniyetli
bir
şekilde
Çalışma Bitiminde Loaderin
belirlenmiş
alana
park
Operatör vardiyasının bitiminde loaderini
Emniyetle Park Edilmemesi
edilmeyen
ve
kontrolü
belirlenmiş alana emniyetli bir şekilde park
ve
Rutin
Kontrollerin
yapılmayan loaderin kaza
etmeli ve çalışma raporunu doldurmalıdır.
Yapılmaması
riski
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır.

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
-183-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 78 : Patlatma Çalışması tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formu
NO
FAALİYET
TEHLİKENİN TANIMI
1
Patlayıcı
Maddelerin
Depodan
Patlatma
Alanına
Taşınmasının
Uygun
Araçlarla
Yapılmaması
Uygun araçla yapılmayan
patlayıcı madde naklinin
kontrolsüz
patlamaya
neden olması
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
P.M.’ler tüzüğe uygun araçla ve şekilde
taşınmalıdır. Tüzük No:87/12028
Patlayıcı
maddenin
Patlatma
Sahasının patlatma sahası yakınındaki
Kontrolünün Yapılmaması kişi ve iş makinelerinde
kazalara neden olması
Görevli olmayan personelin
Patlatma
Sahasına patlatma sahasına girmesi
Patlatmada
Görevli durumunda
güvenliksiz
Olanlar Harici Personelin davranışta
bulunması
Girmesi
sonucu
kazaya
neden
olması
Patlatma
etki
alanında
Patlatmadan Önce Çevre
çevre
emniyetinin
Emniyetinin
sağlanmaması durumunun
Sağlanmaması
kazaya neden olması
Patlatma
için
açılan
deliklerin içinin malzeme ile
Patlatma Yapılacak Olan
dolarak
yeterli
derinliği
Deliklerin
Kontrol
sağlamamasının deliklerin
Edilmemesi
fora yapması ile kaza
meydana gelmesi
Patlatma
Sahasında Patlatma
sahasında
Erken Patlamaya Neden tetikleyici
cihazların
Olabilecek
Tetikleyici kullanılmasının kontrolsüz
Cihazların
Kullanılması patlamaya
yol
açarak
Durumu
kazaya neden olması
Patlatmada
Görevli Patlatmada
görevli
Personelin Uygun Kişisel personeldeki statik enerjinin
Koruyucu
Donanım erken patlamaya yol açarak
Kullanmaması
kazaya neden olması
Eğitimsiz
ve
uygun
ateşleyici belgesine sahip
Eğitimli ve Yerüstünde olmayan kişilerin patlatma
(B) Sınıfı, Yeraltında (C) işleminde, Tüzük kurallarını
Sınıfı
Ateşleyici uygulamayarak güvenliksiz
Belgesinin Olmaması
davranışta
bulunması
sonucu
kazaya
neden
olması
Kapsüllerin
kontrol
Patlatmada Kullanılacak edilmemesi halinde arızalı
Kapsüllerin Kontrolünün kapsüllerin
erken
Yapılmaması
patlamaya
yol
açarak
kazaya neden olması
Dinamit
lokumuna
Dinamit
Lokumuna yerleştirilecek
kapsül
Kapsülün Uygun Şekilde yuvasının uygun şekilde
Yerleştirilmemesi
açılmamasının
kazaya
neden olması
Kapsül
Kablosunun Kapsülün darbe nedeniyle
Bağlantı
İçin
Uygun erken patlayarak kazaya
Şekilde Sıyrılmaması
neden olması
Uygun
olmayan
kablo
Kapsül
Kablo bağlantılarına
dışarıdan
Bağlantılarına
Uygun gelebilecek akımın erken
İzolasyon Yapılmaması
patlamaya
yol
açarak
kazaya neden olması
Patlayıcı maddelerin deliğe
şarjının ve sıkılamasının
Patlatma Deliğinin Şarj ve
uygun
yapılmaması
Sıkılamasının
Uygun
durumunda
erken
Yapılmaması
patlamaya
yol
açarak
kazaya neden olması
-184-
Patlatma sahası çevresinde kontroller
yapılarak kişi ve iş makineleri patlatma etki
alanı dışarısına alınmalıdır.
Görevli olmayan personelin sahaya girmesi
kesinlikle yasaklanmalıdır.
Patlatma etki alanına ulaşımı engelleyecek
şekilde flamalı nöbetçi görevlendirilmelidir.
Patlatma yapılacak deliklerin derinliği
sıkılama işleminden önce kontrol edilmeli,
kısa olan delikler doldurulmamalıdır.
Patlatma sahasına tetikleyici cihazların (cep
telefonu, telsiz telefon, metal aksamlı aletler
ve sinyal yayan her türlü cihazların vb.)
sokulması engellenmelidir.
Patlatmada görevli personele; stasik
elektriğe yol açmayacak iş elbisesi,
antistatik
ayakkabı
ve
baret
kullandırılmalıdır.
Uygun ateşleyici belgesine sahip personel
çalıştırılmalı ve bu personele hizmet içi
eğitim verilmelidir. Ateşleme işlemi yalnızca
ehliyet sahibi kişi tarafından yapılmalıdır.
Deliklere patlayıcı şarj yapılmadan önce
tüm kapsüllerin göz ve ohmmetre ile kontrol
edilmesi gerekmektedir.
Dinamit lokumuna yerleştirilecek kapsül
yuvasının açılması işleminde yumuşak
alaşımlı aletler kullanılmalıdır.
Kapsül kablosunun bağlantı için sıyrılması
işleminde
yumuşak
alaşımlı
aletler
kullanılmalıdır.
Tüm kapsül kablo bağlantıları kontrol
edilerek
izolasyonsuz
bağlantı
bırakılmamalıdır.
Deliğe patlayıcıların şarjı uygun şekilde
yapılmalı, sıkılamanın iletken olmayan
malzeme ile yapılması sağlanmalıdır.
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
NO
14
15
16
17
FAALİYET
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
TEHLİKENİN TANIMI
(1) RİSK
DEĞERLENDİRME
C
O
R
GEREKLİ RİSK KONTROL TEDBİRLERİ
Patlayıcı şarj miktarına
göre,
emniyetli patlama
Şarj edilen patlayıcı madde miktarına göre
Ateşleme
Mesafesinin
mesafesinden
ateşleme
emniyetli mesafeden patlatma işleminin
Uygun Olmaması
yapılmamasının
kazaya
yapılması gerekmektedir.
neden olması
Patlatmanın
hemen
öncesinde yüksek sesle,
Patlatma öncesinde varsa yakındaki
Patlatma Öncesinde Sesli düdükle
veya
sirenle
yerleşim yerlerinde duyuru yapılmalı,
İkaz Yapılmaması
çevredekilerin
çevredekiler sesli ikazla uyarılmalıdır.
uyarılmamasının
kazaya
neden olması
Patlatma
sonrası
patlamamış delik kalması
Patlatma sonrasında saha detaylı bir
Patlatma
Sonrası
ve patlama sonucunda artık
şekilde kontrol edilmeli, patlamamış delikler
Sahanın
Kontrol
malzemelerin
varsa tespit edilerek gerekli önlemler
Edilmemesi
toplanmamasının
kazaya
alınmalı, artık malzemeler toplanmalıdır.
neden olması
Acil bir durumda ilk tıbbi
İlkyardım
Çantası müdahalenin
Patlatma alanında standartlara uygun ilk
Bulundurulmaması
yapılamamasına
neden
yardım çantası bulundurulmalıdır.
olması
Risk Değerlendirme için 5X5 Matris Sistemi Kullanılmıştır.

Tehlike tanımı
:İnsana ve tesise zarar verebilecek her şey tehlike olarak nitelenebilir.

Kısaltmalar C
:Ciddiyet Boyutu
O
:Olasılık
R
:Risk Faktörü

Risk Faktörü; 1-7 olan değerler kabul edilebilir riski (KER); 8-16 olanlar dikkate değer riski (DDR); 17-25 olanlar çok
yüksek riski (ÇYR) ifade etmektedir.
b) Proje Kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında risk durumlarında
alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve İşletme sonrası)
İnşaat aşamasında yapılacak faaliyetlerden, çalışacak makine, araç ve ekipman
kullanımından, dışarıdan gelebilecek heyelan, sel vb. kaynaklı iş kazalarının olma olasılığı
vardır. Çalışmalar sırasında, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tüm mevzuat hükümleri yerine
getirilecek ve olası tüm kaza ve risklerin mümkün olan en alt düzeye indirilmesi için gerekli
önlemler alınacaktır. Çalışma süreleri içerisinde kısa molalar verilerek konsantrasyon
azalmasına bağlı iş kazalarının oluşma riskinin önüne geçilmektedir. Kullanılacak araç ve
gereçler insan anatomi ve fizyolojisine uygun, ergonomik özelliklerde olanlardan
seçilmektedir.
Şantiyede İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu oluşturularak, aylık olarak toplanması ve iş
sağlığı ve güvenliği konularının takip edilmesi sağlanmaktadır.
Çalışan personelin akciğer grafileri çekilecek, işitme odyometrik ölçümleri yapılacak,
solunum fonksiyon testi, kan ve idrar tahlilleri vb. sağlık taramaları sonucu işe uygun “Ağır
ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir” sağlık raporları alınacaktır.
Şantiyede çalışan personele işe girişlerinde oryantasyon, Temel İş Sağlığı ve
Güvenliği ile Çevre Bilinçlendirme eğitimleri verilecektir.
Şantiye alanı, tesisler ve çalışma alanlarında personeli ve 3. kişileri uyarıcı nitelikte
ikaz levhaları, sesli ve ışıklı uyarı sistemleri kurulacaktır. Tehlike arz eden çukur alanlar ve
yüksekte yapılacak çalışmalarda fosforlu şerit, alan perdesi, bariyer, telfens, duvar vb.
fiziki önlemlerle olası riskler giderilecektir. Şantiye ve çalışma alanlarına ilgisiz kişilerin
girişini kontrol altına alınmasını sağlayacak fiziki önlemler (çevre duvarı veya telfens,
bariyer, görevli personel, kamera izleme sistemi vb) alınacaktır.
-185-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şantiye faaliyet konuları ile ilgili risk analizleri hazırlanacak ve tespit edilen riskleri
önleyici tedbirler alınacaktır.
Şantiye için acil durum müdahale planları hazırlanacak, acil durum ekipleri
oluşturularak yapılacak tatbikatlarla personelin bu tür durumlara hazırlıklı olması
sağlanacaktır.
Şantiye alanı, tesisler, çalışma alanları ile iş makineleri ve araçlarda yangın
söndürme cihazları ile ilkyardım kitleri bulundurulacak, yönetmelik gereği çalışan sayısının
%10’u oranında sertifikalı ilkyardımcı istihdam edilecektir.
Şantiye faaliyetleri ile ilgili olarak ehliyet ve sertifika sahibi olmayı gerektiren (şoför,
iş makinesi operatörü, kaynakçı, elektrikçi, ateşleyici, kazancı vb.) işlerde uygun belge
sahibi personel çalıştırılacak, tüm çalışanların mesleki yeterliliğini gösteren mesleki eğitim
belgelerinin olmasına dikkat edilecektir. Yemekhane personelinin portör muayeneleri
süresi geldikçe yaptırılacaktır.
Şantiye ve çalışma alanlarında yapılan işin özelliğine ve ortam koşullarına göre
personele; kişisel koruyucu donanımlar (KKD) olarak (baret, fosforlu iş elbisesi, çelik
maskaratlı ayakkabı veya çizme, koruyucu gözlük, kulak koruyucu, toz maskesi, ağır iş
eldiveni, antistatik kıyafet vb.) verilecek ve kullanmaları sağlanacaktır.
Şantiyede kullanılacak yağ-yakıt tankları için taşma ve yangın tehlikesine karşı
sızdırmaz nitelikte taşma havuzu, sundurma, elektrik topraklaması, uyarı levhası, uygun
nitelikte yangın söndürücü vb. önlemler alınacaktır. Kullanılacak tehlikeli likit kimyasalların
Türkçe malzeme güvenlik bilgi formları temin edilecek, panolara asılacak ve verilecek
eğitimlerle personelin bilgi sahibi olması sağlanacaktır.
Şantiye kamp alanı, tesisler ve çalışma alanlarında bulunacak tüm elektrik trafoları,
panoları, ekipmanlar, tesisatlarda elektrik topraklamaları yapılacak, tesisat direnç
ölçümleri ile topraklama ölçümleri yetkili kuruluşlara yaptırılacaktır. Aynı şekilde bu alanları
yıldırım tehlikesine karşı koruyacak paratonerler tesis edilerek topraklama ölçümleri de
yaptırılacaktır.
Şantiyede kullanılacak tüm iş makineleri, araç ve ekipmanların periyodik bakım ve
testleri süresinde yaptırılacak, standart donanım eksikliklerinin olmaması ve bu
ekipmanların amacına uygun işlerde ehil kişilerce kullanılması sağlanacaktır.
Şantiyede ikamet eden personelin sosyal gereksinimlerini karşılayacak şekilde,
mutfak, yemekhane, dinlenme salonları, çamaşırhane, banyo ve tuvaletler yeter sayıda
yapılacak, buralarda hijyen kurallarının sağlanması için görevliler tahsis edilerek
temizlikler yapılacaktır. Ofis binaları, sosyal tesisler ve çalışma ortamında termal konfor
gereklerini karşılayabilmek için tedbirler alınacak, akredite laboratuarlara gürültü, toz,
titreşim, termal konfor ölçümleri ile yakın yerleşkelerde çevresel gürültü ile ortam tozu
ölçümleri yaptırılarak, sonuçlarına göre etki azaltıcı önlemler alınacaktır.
Ocak alanı dışında nakliye sırasından kamyonların üstü branda ile kapatılacaktır.
Böylece olası bir kalker dökülmesi sonucu nakliye yolu olumsuz olarak etkilenmemiş
olacaktır.
Patlatmalarda Patlayıcı Maddeler Tüzüğü hükümlerine uyulacak, uygun ateşleyici
ehliyetine sahip personelce yapılacak patlatmalarda; 30 milisaniye gecikmeli tavikli kapsül
kullanılacak, böylece bir gecikme aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj)
-186-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
düşürülerek, ateşleme sonucu oluşacak hava ve yer vibrasyon seviyeleri, taş fırlaması
önemli ölçüde azaltılacaktır. Patlatma yapılacağı personele ve yakın yerleşkelerde
yaşayanlara önceden duyurulacak, patlatma yapılacak alan izole edilerek ilgisiz hiç kimse
bu alana sokulmayacaktır.
İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili Tüzükler;
Kanun ve Yönetmelik İlgili
maddesi
Alınacak önlemler
Gürültünün zararlı etkilerinden
korunmak için (İSGT madde 22
ve 78)
İşçi sağlığı yönünden gürültü ölçümleri yaptırılacak gürültü derecesi 80
desibeli geçmeyecektir. Geçmesi durumunda işçilere kulaklık veya
kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir.
Tozlarla ortaya çıkabilecek
meslek hastalıklarına karşı
alınacak özel tedbirler (Madde
76)
Toz çıkaran işlerde çalışan işçilere, işin özelliğine ve tozun niteliğine
göre uygun kişisel korunma araçları ile maskeler verilecektir.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu
(İş Kanunu madde:80)
İşyerindeki tehlikeler ve alınması gereken önlemlerle ilgili olarak ilgili
yönetmeliğe göre oluşturulacak ve toplanması sağlanarak, bu kurulda
alınan kararlar uygulamaya geçirilecektir.
İş Sağlığı ve Güvenliği
Eğitimleri (İş Kanunu
madde:77)
Çalışan tüm personel ilgili yönetmelik gereği Oryantasyon, İş Sağlığı
ve Güvenliği, Acil Durum, İşyeri Riskleri hakkında eğitilecek ve bu
eğitimler belirli periyotlarla tekrarlanacaktır.
Risk Analizleri
(İş Kanunu madde:77)
İşyeri faaliyetleri, proses, iş makine, araç ve ekipmanlar ile dışarıdan
gelebilecek tehlikeler dikkate alınarak risk analizleri hazırlanacak ve
alınacak önlemlerle bu riskler asgari seviyeye indirilecektir. Risk analizi
çalışmalarına çalışan personelin katılımı sağlanacak, riskler ve
önlemler hakkında çalışanlar bilgilendirilecektir.
İş Sağlığı ve Güvenliği İlgili
Tüzükler (İş Kanunu
madde:78)
İşyerinde yapılan faaliyet, iş makine ve ekipmanları ile işyeri bina ve
eklentilerinde ilgili meri mevzuat hükümlerine tamamen uyulacaktır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü
ve İlgili Yönetmelik
İşyeri bina ve eklentilerinde yangın tehlikesine karşı önlemler alınacak,
oluşturulacak ekiplerle acil durum tatbikatları yapılarak personelin bu
tür durumlara hazırlıklı olması sağlanacaktır.
Sağlık ve Güvenlik İşaretleri
Yönetmeliği
İşyerindeki tehlikeler ile ilgili uyarı levha ve sistemleri uygun yerlere
kurulacak ve bunların hangi anlamlara geldiği verilecek eğitimlerle
personele öğretilecektir.
Kişisel Koruyucu Donanım
Yönetmeliği
Çalışan personele ilgili yönetmelik gereği, yaptıkları işin nevi ve ortam
koşullarında iş kazası ve meslek hastalıkları riskini önleyecek şekilde
uygun kişisel koruyucu donanımlar verilecek ve kullanımları
sağlanacaktır.
İş Ekipmanlarının Kullanımında
Sağlık ve Güvenlik şartları
Yönetmeliği
İş makine, araç ve ekipmanları ilgili yönetmelik gereği, sertifika sahibi
ehil personelce amacına uygun olarak kullanılacak, periyodik test ve
bakımları süresinde yetkili kurum ve kişilerce yapılarak dosyalarına
kaydedilecektir. Makine, araç ve ekipmanlarda iş güvenliği ile ilgili
standart donanım eksiklikleri ile arızaların giderilmesi sağlanacaktır.
Patlayıcı Maddeler Tüzüğü
(87/12028)
Açık alanlarda yapılacak patlatmalarda, patlayıcı madde nakli ve
depolanmasında ilgili Tüzük hükümleri doğrultusunda hareket
edilecektir.
Elektrik Tesisat Yönetmeliği
Tüm elektrik tesisat ve ekipmanlarında ilgili yönetmelik hükümleri
doğrultusunda önlemler alınacaktır.
-187-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Çalışma alanında aşağıdaki önlemler alınacaktır.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Yol kenarlarına işaret levhaları konulacaktır.
Her 100 metrede bir fosforlu plakası (kedigözü) olan çubuk yere çakılacaktır.
Keskin virajlara bariyer konulacaktır.
Araçlara hız sınırlaması getirilecektir (20 km/saat)
Çalışma alanınında belirlenecek yerlerde yangın söndürme cihazı ve yangın eğitimi
almış personel bulundurulacaktır.
Tüm personele iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri verilecektir
Acil müdahale planları hazırlanacak ve personellere görevleri bildirilecek ve gerekli
eğitimler verilecektir.
Patlatma işlemi, tüm güvenlik önlemleri alındıktan ve sesli ikaz yapıldıktan sonra
güvenli mesafeden, manyeto ile yapılacaktır.
Patlatmadan sonra deliklerin tamamının patlayıp patlamadığı ateşleyiciler tarafından
kontrol edilecek, kontrol sonrası ateşleyici tarafından, çalışılabileceğine dair onay
verildikten sonra çalışma başlatılacaktır.
Patlatma işlemleri, 87/12078 Sayılı Patlayıcı Maddeler Tüzüğü hükümlerine uygun
olarak yapılacaktır.
Çalışan iş makinesi operatörlerinin kişisel maruziyet titreşim ölçümleri yaptırılacaktır.
Çalışanların, Gürültü Yönetmeliği gereği kişisel maruziyet gürültü ölçümleri
yapılacaktır.
Çalışanların, solunabilir partikül madde miktarının izlenebilmesi amacıyla kişisel
maruziyet toz ölçümleri yapılacaktır.
Çalışanlara, baret, iş elbisesi, eldiven, çelik burunlu bot veya çizme, toz maskesi,
kulak tıkacı vb. kişisel koruyucu donanımları verilecek ve kullanılması denetlenerek
sağlanacaktır.
Çalışanların Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir raporlarının yanı sıra, akciğer
grafileri çektirilecek, odyometrik işitme ölçümleri yapılacak ve periyodik sağlık
kontrolünden geçirilecektir.
Lastik tekerlekli yükleyici ve kamyonların gösterge, far sinyal, geri vites sesli ikaz
alarmı, emniyet kemeri, dikiz aynası, yangın söndürme cihazı, ilkyardım çantası vb.
standart donanımı olacaktır.
Lastik tekerlekli yükleyici ve kamyonlar, uygun ehliyetli ve sertifikalı personel
tarafından kullanılacaktır. Bu personele, yaptıkları işin riskleri ile ilgili eğitim
verilecektir.
5.8. Diğer hususlar
Bu bölümde anlatılacak diğer bir husus bulunmamaktadır.
-188-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bölüm 6: Projenin Alternatifleri
(Bu bölümde teknoloji, alınacak önlemlerin alternatiflerinin karşılaştırılması
yapılacak ve tercih sıralaması belirtilecektir.)
Madencilik faaliyetlerinde yer seçiminde alternatif söz konusu olmamaktadır. Üretim
ancak madenin bulunduğu bölgede, mevcut şartlar göz önüne alınarak, bu şartların gerek
teknik gerekse ekonomik yönleri dikkate alınarak gerçekleştirilmektedir. Sahada önceki
dönemlerde yapılan rezerv tespit çalışmalarında ekonomik yönden işletilebilir kalite ve
miktarda kalker bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle başka bir alternatifi yoktur.
1/25.000 ölçekli M49-a2 paftasında yer alan 3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı ve
Kırma-Eleme Tesisi projesinin amacı; rezervi tespit edilmiş, işletilebilir doğal kaynak
işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında hammadde ihtiyacının
karşılanması amacına hizmet etmesidir. Bu kapsamda söz konusu proje, doğal
kaynakların amacına uygun olarak en ekonomik şekilde değerlendirilmesini ve dolayısıyla
hem bölge hem de ülke ekonomisine katkıda bulunulmasını sağlayacaktır.
-189-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bölüm 7: İzleme Programı
7.1. Projenin inşaatı için önerilen izleme programı, projenin işletmesi ve işletme
sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı
Projenin inşaat aşamasında, ÇED Raporundaki taahhütlere uyulup uyulmadığının
denetimini ÇED Yeterlik Tebliği’ne göre faaliyet sahibi tarafından belirlenecek yeterliliği
olan bir firma yapacaktır. Bu kapsamda ocak işletmeye geçene kadar Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından belirlenecek periyotlar halinde izlemeler yapılacak olup, “ÇED
Raporu İzleme Formu” doldurularak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirilecektir.
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesi kapsamında işletme sırasında
oluşabilecek acil durumlar için acil eylem planı hazırlanmıştır. Proje kapsamında
uygulanabilecek acil müdahale planları şematik olarak da aşağıdaki şekillerde verilmiştir.
ACİL EYLEM PLANI
AMACI;
Acil durum şartları doğal afetler (yangın, deprem, yıldırım düşmesi vb.), yolların
kapanması, haberleşme kayıpları, tesis içi kazalar, yanlış işletme, düzensiz bakım,
personel dalgınlığı, vb. sonucunda oluşabilir. Bu durumları önlemek amacıyla plan
hazırlanmıştır. Acil durum müdahale planları rapor ekinde (Bkz. Ek-21) verilmiştir.
ACİL EYLEM EKİBİ;
Şantiye şefi tarafından bir acil müdahale ekibi görevlendirilecek ve bu personele
eğitimler verilerek görevleri belirtilecektir. Mevcut personelin örgütlenmesi ve hareket
planının hazırlanmasından kilit konumdaki idareciler sorumludur. Karmaşayı en aza
indirecek planın başarıyla uygulanabilmesi için, her bir personelin acil durumda
üstleneceği sorumluluğu bilmesi gerekmektedir.
KAZALAR;
Proje kapsamında olabilecek kazalar yaralanmalara ve hatta ölümlere neden
olabilmektedir. En yakın hastaneden olası yaralanma durumlarında yararlanılacaktır.
Bir yaralanma anında aşağıdaki yol izlenecektir:
• İlk yardım uygulaması yapılır,
• Derhal acil/tıbbi yardıma başvurulur,
• Alanda daha fazla zararı önlemek için emniyete alınır,
• Yangın olasılığı araştırılır,
• Dökülen maddeler temizlenir,
• Tıbbi yardım ve kurtarma ekibi için alan temizlenir.

İlk Yardım ve Kurtarma Ekiplerinin Görev ve Sorumlulukları
I. Acil Duruma Hazırlık
1. Ekip lideri, bölgesinde bulunan ekip üyelerini iyi tanımalı, ekip uygun aralıklarla bir
araya gelmelidir. Toplanma işinin organizasyonunu ekip lideri yapar.
-190-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
2. Bütün ekip üyeleri, bölgelerinde hangi bölgelerde hangi tür yaralanma riski
bulunduğunu bilmelidir.
II. Acil Durumda
1. Acil durumda, ekip üyeleri sorumluluk bölgelerinde yaralı araştırması yaparlar. Bu
konuda gerekirse ekip lideri görev dağılımı yapabilir.
2. Yaralı tespit edildiğinde hemen ilkyardım faaliyetine başlarlar. Ancak ilkyardım
konusunda tereddüde düşülürse, yetkili birinin gelmesini beklemek gerekir. Yaralının
durumunu kötüleştirebilecek bir girişimde bulunulmamalıdır.
3. İlkyardım faaliyetleri esnasında liderin görevlendireceği bir üye ambulansın
gelebileceği en uygun yol kavşağına giderek gelen aracı olay bölgesine yönlendirir.
4. Ambulans geldikten sonra, istenmesi halinde ekip üyeleri ilkyardım faaliyetlerine
yardımcı olur.
5. İlkyardım işlemleri esnasında bölgeye ilgisiz kişilerin girişini engeller.
6. Acil durum sonrası yaralı tespit edilmemişse, ekip üyelerinin sayımı yapılır ve üyeler,
ekip liderinin başkanlığında toplu olarak hazır bulunur.
YANGIN
İnşaat aşamasında, özellikle kurak mevsimlerde şantiye sahası dışında ateş
yakılmayacak ve yapılacak çalışmalarda yangın çıkmaması için gerekli tedbirler
alınacaktır.
Bununla beraber yangın çıkmaması ile ilgili tedbirlerin yanı sıra, muhtemel
yangınların en kısa sürede söndürülmesi amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır.
Olası bir yangına karşı çalışma alanında gerekli yerlere yangın söndürücü alet ve
ekipman konulacaktır. Kamp alanında 1 adet su deposu hali hazırda bekletilecektir.

Yangın Mücadele Ekiplerinin Görev ve Sorumlulukları
I. Acil Duruma Hazırlık
1. Ekip lideri bölgesinde bulunan ekip üyelerini iyi tanımalı, ekip uygun aralıklarla bir
araya gelmelidir. Toplanma işinin organizasyonunu ekip lideri yapar.
2. Bütün ekip üyeleri, bölgelerinde hangi bölgelerde hangi tür yangın riski bulunduğunu
bilmelidir. Yine hangi tür yangında ne şekilde ve hangi tür söndürücü ile müdahale
edileceği bilinmelidir.
II. Acil Durumda
1. Acil durumda, ekip üyeleri sorumluluk bölgelerinde yangın araştırması yaparlar. Bu
konuda gerekirse ekip lideri görev dağılımı yapabilir.
2. Yangın tespit edilirse veya acil durumun kendisi yangın ise ekip lideri kontrolünde,
panik yapmadan söndürme faaliyetlerine başlar.
3. Söndürme faaliyetleri esnasında liderin görevlendireceği bir üye itfaiyenin gelebileceği
en uygun yol kavşağına giderek, itfaiyeyi yangın alanına yönlendirir.
4. İtfaiye geldikten sonra, istenmesi halinde ekip üyeleri söndürme faaliyetlerine yardımcı
olur.
5. Yangın söndürme işlemleri esnasında bölgeye ilgisiz kişilerin girişini engeller.
6. Acil durum sonrası yangın tespit edilmemişse, ekip üyelerinin sayımı yapılır ve üyeler,
ekip liderinin başkanlığında toplu olarak hazır bulunur.
-191-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
DEPREM;
Deprem sırasında ve sonrasında personelin alması gereken önlemler liste halinde
aşağıda özetlenmiştir:
Deprem esnasında:



İç mekanda iseniz, sağlam bir masa veya sıra altına girin. Pencere, kapı eşiği, ağır
mobilya veya araçların uzağında durun. Bina sallanırken merdiveni kullanmayın.
Dışarıda iseniz, açıklığa ilerleyin, bina ve enerji hatlarından uzaklaşın.
Araba sürüyor iseniz, emniyetli bir yerde durun ancak dışarı çıkmayın. Köprü üzerinde,
kavşakta veya tünelde durmayın. Mümkün olduğunca çabuk trafikten çıkın. Ağaç,
elektrik lambaları, enerji hatları veya levhaların altında durmayın.
Depremden sonra:





Sakin kalmaya çalışın.
Derhal amirinize haber verin. Tüm elemanları sayın, emniyette ve yaralanmamış
olduklarından emin olun. Yaralıları bildirin.
Kontrole çıkın. Bu aşamada öncelikler listesini izleyin.
Yapısal hasarları denetleyin. Eğer emniyetli görünmüyor ise yanına yaklaşmayın.
Denetleme ve kontrol tamamlandığında bulgularınızı derhal amirinize bildirin.
Acil Durum Ekibinin Görevleri;
Kurulan Servisler
Kontrol
Merkezi
Karargah
Emniyet ve Kılavuz
Kurtarma
İlkyardım
Sosyal Yardım
Teknik Onarım
ve
Görevi
İkaz ve Alarm Haberlerini Almak, Yaymak, Üniteler Arasındaki Haberleşmeyi,
Sevk ve İdareyi Sağlamak
Yangın Söndürme Alet ve Araçlarının Geçeceği Yolları Açık Bulundurmak,
Asayişi Bozacak ve Panik Yaratacak Vakalara Meydan Vermemek
Yangın Anında Can ve Mal Emniyetini Sağlamak, Yangın Söndürme Alet Ve
Araçlarının Geçeceği Yolları Açık Bulundurmak
Yanık ve Yaralı Varsa Temiz Havaya Çıkartmak, Yaralının Durumuna Göre
Gerekli Müdahaleyi Yapmak
Tehlike Sırasında Personeli Durum Hakkında Sık Sık Aydınlatmak, Morallerini
Kuvvetlendirmek Moral Bozucu Söylentilerin Çıkmasını Önlemek
Teknik Servislerde Meydana Gelecek Kısa Zamanda Yapılması Gereken Basit
Bozuklukların Acil Bakım ve Onarımlarını Yapmak, Faaliyetlerin Devamlılığını
Sağlamaktır.
SIZINTI-DÖKÜLME ACİL DURUM MÜDAHALE PLANI
Yol veya Toprak Kirlenmesi;
Karayolu üzerine; yağ ve akaryakıt, boya vb. maddeler dökülebilir. Bu maddelerin
karayolu üzerine dökülmesi sonrası ilk 30 dakika içinde yapılacaklar kirliliğin engellenmesi
açısından önemlidir.
Kaza sonrasında herhangi bir sızıntı ve/veya dökülme durumunda yapılacaklar
şunlardır:


Sızıntı kaynağı belirlenip mümkünse sızıntı durdurulacaktır,
Sızıntının yayılmasını önlemek amacıyla çevresine kum torbaları koyulacaktır,
-192-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.





3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Büyük sızıntılarda, arazinin eğimine göre sızıntının alt ucunda küçük bir kanal
açılacak ve içi emici malzeme ile doldurulup sızan malzemenin burada birikmesi
sağlanacak, böylece sızıntının yeraltı suyuna karışması engellenecektir,
Kirletici malzeme, kirlenen emici malzeme ve toprak, uygun büyüklük ve
sağlamlıkta torbalara koyulup üzeri etiketlenecektir.
Sızıntı ve döküntünün 50 litreden fazla olması durumunda, kaza derhal şantiye
şefine rapor edilecektir.
Karayolu üzerinde kaza yapan kamyon, iş makinesi vb. araç, mümkün
olduğunca çabuk normal pozisyonuna getirilerek daha fazla sızıntı ve
dökülmenin oluşması önlenecektir.
Tıbbi atıklar, konulduğu kırmızı torbaların patlaması veya başka bir nedenle
etrafa yayılması durumlarında dezenfekte edilecektir.
Kirliliği Önleyici Ekipman ve Malzemeler






Kum: Yol ve toprak üzerinde oluşan kirliliği emdirmek ve yayılmasını önlemek için
kum iyi bir malzemedir. Ancak kumun kuru olması gerekir.
Talaş: Yola ve toprağa dökülen sıvı maddelerin yayılmasını önlemek amacıyla
talaş da kullanılabilecek maddelerdendir.
Teneke, varil vb. ambalajlardan oluşan sızıntılarda ise malzeme derhal sağlam bir
teneke, varil vb.ne boşatılacaktır.
Lastik eldiven, özel giysiler ve kişisel koruyucu ekipmanlar
Kimyasal maddeye dayanıklı varil (en az 100 lt).
Sağlam plastik torba
İZLEME PLANI;
Proje kapsamsında işletme aşamasında meydana gelecek çevresel etkiler ve
alınacak önlemler Tablo 79’da verilmiştir;
-193-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Tablo 79 :Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi İzleme Programı
Aşama
Hangi
Parametrelerin
İzleneceği
Parametrelerin
Nerede İzleneceği
İşletme
Fauna
Öncesi
Üretim yapılacak
alanda
İşletme Toz
Proje alanında ve
şikayet olması
durumunda
İşletme Evsel Atık su
Proje sahası
İşletme Katı atıklar
Proje sahası
İşletme Pasa
Ocak Üretiminden
Pervari Barajı ve
İşletme Bitkisel atık yağlar HES şantiyesi
mutfağında
Parametrelerin Nasıl İzleneceği/ hangi tip ekipmanla
izleneceği
Ocak alanında patlatma öncesi yapılacak görsel kontroller
ile başta Kaplumbağa ve Kirpiler gibi yavaş hareket eden
türler aranacak, bulunan bireyler uygun yakalama, taşıma
ve serbest bırakma prosedürüne tabi tutulacaklardır.
SKHKKY’ ne uygun olarak yetkili laboratuarlara ölçüm
yaptırılacaktır.
Ocak sahaları ve Kırma-eleme tesisi için Çevre İzni
(emisyon, gürültü konulu) alınacaktır
Çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atıksular için
sızdırmasız fosseptik inşa edilecektir. Fosseptikte
toplanacak atıksular vidanjör ile çekilerek Pervari Barajı
ve HES şantiyesinde kurulacak olan paket atıksu arıtma
tesisine verilecektir.
Evsel nitelikli katı atıklar sahada bulundurulacak, ağzı
kapalı çöp kaplarında torbalar içerisinde biriktirilecek ve
Beğendik Belediyesinin göstereceği çöp döküm sahasına
düzenli bir şekilde dökülecektir.
Üretim aşamasında kullanılmayan malzeme çıkacaktır.
Çıkacak pasa malzemesi daha sonra malzeme alımı
yapılan çukurlukların kapatılması için dolgu malzemesi
olarak kullanılacaktır.
Kalker ocağı alanında mutfak kurulmayacaktır. Çalışan
personelin yemek ihtiyacı Pervari Barajı ve HES tesisleri
şantiyesinden karşılanacaktır. Ocak alanında bitkisel atık
yağ oluşmayacaktır.
Atık Yağların Kontrolü
kuruluşlara verilecektir.
İşletme
İş Sağlığı ve
Güvenliği
Proje alanında,
Şikayet olması
durumunda
Çalışma alanlarında
İşletme Halkın güvenliği
Proje sahasında
Kapanış Rehabilitasyon
Proje sahasında
Üretime başlanmadan
hemen önce
Şikayet olduğunda
Fosseptik doluluk oranına
eriştikçe
Ayda bir
Ayda bir
Ayda bir
Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği gereğince lisanslı
kuruluşlara verilecektir.
İş makinelerinin bakımları Pervari Barajı ve HES tesisleri
şantiye alanında kurulacak atölyede yapılacaktır. İş
makinelerinin bakımlarından kaynaklı atık yağlar Pervari
Barajı ve HES şantiye alanı içerisinde (Merkezi Atık Depo
İş makinelerinin yağ Alanı) yapılacak olan sızdırmasız, üstü kapalı bir alanda
İşletme Atık Motor Yağları
değişimlerinden
uygun olarak geçici depolanacaktır.
İşletme Gürültü
Parametrelerin Ne Zaman
Hangi Sıklıkta İzleneceği
Ayda bir
Yönetmeliği gereğince lisanslı
Gürültü ölçüm cihazı ile, Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’ne uygun
olarak yetkili laboratuarlara ölçüm yaptırılacaktır.
İş Kanunu ve Yönetmeliği gerekleri kontrol edilecektir.
Periyodik kontrol listeleri doldurularak İş Kanunu ve
Yönetmeliği gerekleri kontrol edilecektir. Ayrıca Risk
analizi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim programına
göre kontrol edilecektir. İşçi sağlığı yönünden gürültü
ölçümleri yaptırılacak gürültü derecesi 80 desibeli
geçmeyecektir. Geçmesi durumunda işçilere başlık,
kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve
gereçler verilecektir.
Patlatma yapılmadan önce halka duyuru yapılacaktır.
Ocak alanına ve nakliye güzergahına ilgili uyarı işaretleri
konulacaktır. Proje sahasına kimsenin girilmesine izin
verilmeyecek, gerekli önlemler alınacaktır.
Yılda bir kez ve şikayet
olduğunda
Günlük/Haftalık/Aylık
Sürekli
Güvenlik ekibi tarafından gözlemsel olarak izlenecektir.
Saha terk edilirken alınacak önlemler uyarınca
-194-
Kapanışta
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesinin işletilme aşamasında Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun hareket edilecektir.
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesi işletilmesinde patlatma işlemi için
gerekli miktarda patlayıcı madde Pervari Barajı ve HES şantiyesi kapsamında yer alacak
olan patlayıcı madde deposundan karşılanacaktır. Proje alanında patlayıcı madde deposu
kurulmayacaktır. 29 Eylül 1987 tarih ve 12028 sayılı “Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı
Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması,
Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin
Tüzük” hükümleri doğrultusunda satın alma ve kullanma izin belgesi alınacak ve tüzük
hükümlerine uyulacaktır. Patlatma jandarmanın gözetiminde gündüz saatlerinde (08:0018:00) yapılacaktır. Patlatma yapılmadan önce patlatmanın yeri ve saati yöre halkına
duyurulacaktır.
Parlayıcı Patlayıcı ve Tehlikeli Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde
Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğe uyulacaktır.
Ateşleme kablosu uygun uzaklıkta kurulacak barikat arkasına kadar uzatılıp
ateşleme yapılacaktır. Ateşleme sahasına kesinlikle yetkililerden başkasının girmesine izin
verilmeyecektir. Patlamayan delikler, gerekli güvenlik önlemleri alınarak, usulüne uygun
olarak zararsız hale getirilecektir. Ateşleme yapıldıktan sonra bölge, sorumlular tarafından
kontrol edilecek ve iş makineleri ve çevreyi tehlikeye sokacak bloklar, basamak şevinde
askıda kalmış ise gereken önlemler alınacaktır. Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip
kişiler görevlendirilecektir.
7.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği’nde “Yeterlik
Belgesi alan kurum/kuruluşların yükümlülükleri” başlığının 4. maddesinde yer alan
hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program.
Yeterlilik Tebliği’nde "Yeterlilik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri"
Başlığının 4. Maddesi gereği inşaat aşamasındaki izleme raporları Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı tarafından belirlenecek periyotlar halinde verilecektir.
-195-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bölüm 8: Halkın Katılımı
(Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle
bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamaların ÇED
Raporuna yansıtılması.).
Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi projesi için Siirt ili, Pervari İlçesi, Pervari
Kaymakamlığı Kültür Merkezi Salonunda Halkın Katılımı toplantısı yapılmıştır. Bu
toplantının yeri ve tarihi aşağıda verilmiştir.
Toplantı Tarihi
:
04.10.2012
Toplantı Saati
:
11:00
Toplantı Yeri
:
Pervari Kaymakamlığı Kültür Merkezi Salonu
Pervari / SİİRT
Proje kapsamında, Pervari Kaymakamlığı, Pervari Belediyesi, Beğendik Belde
Belediyesinde, Beğendik Beldesine bağlı Kale mahallesi ve Gazi Mahallesi muhtarlığında
yöre halkına toplantı yeri ve saati duyurulmuştur. Proje ile ilgili broşür (Bkz. Şekil 77)
bastırılarak toplantıya katılanlara dağıtılmıştır.
Halkın katılımı toplantısı ile ilgili olarak ayrıca Türkiye genelinde yayımlanan ulusal
gazetede ve yerel gazetede toplantı ilanı yayımlanmıştır. İlan metinlerinin yayımlandığı
gazete ilanları Şekil 78 ve Şekil 79’da verilmiştir. Halkın katılımı toplantısına ait görüntüler
ise Şekil 80’de verilmiştir.
Yöre halkının toplantı sırasında dile getirdiği soru, görüş ve öneriler ile bunlara ÇED
çalışma grubumuz tarafından getirilen açıklamalar aşağıda verilmiştir. Projenin çevresel
etkileri Selin İnşaat Turizm Müşavirlik Sanayi ve Ticaret Ltd. yetkilileri tarafından anlatılmış
ve gelen sorular yanıtlanmıştır.
Yöre halkı tarafından toplantıya yeterli sayıda katılım olmuştur. Yöre halkına proje
hakkında görsel sunum ile bilgi verilmiştir. İnşaat ve işletme aşamasında oluşacak
çevresel etkiler ve alınacak önlemler hakkında kısaca bilgi verilmiştir.
Yöre halkının üzerinde durdukları konular; proje alanının mera olarak
kullanmalarından dolayı üretim çalışmaları başlayınca merayı kullanamayacak olmaları ve
proje alanının, arı kovanlarını başka bölgelere götürmek için geçiş güzergahı olarak
kullanılması olmuştur.
03.09.2012 tarih ve 12-475 sayılı yazımız ekinde sunulan ÇED Başvuru Dosyasında
proje kapsamında; 3277536 erişim nolu 25 hektarlık ruhsatlı sahanın 25 hektarlık
kısmında (Poligon-1), 3173543 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 9,66 hektarlık
kısmında (Poligon-2), 3173544 erişim nolu 100 hektarlık sahanın 23,99 hektarlık kısmında
(Poligon-3) ve 3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık
kısmında (Poligon-4) patlatmalı açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen
kalker cevherinin ruhsatlı sahalar içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesislerinde
işleneceği belirtilmiştir. Ancak 04.10.2012 tarihinde yapılan ÇED Sürecine Halkın Katılımı
Toplantısında ve 09.10.2012 tarihinde yapılan Kapsam ve Özel Format Belirleme
Toplantısında hem yöre halkının hem de komisyon üyesi kurumların belirttiği hususlar
dikkate alınarak, proje kapsamında çevresel etkileri minimuma indirmek amacıyla ÇED
Başvurusu yapılan 3 poligon, 2 adet kırma eleme tesisi ve 2 pasa döküm alanı proje
kapsamından çıkarılarak projenin toplam üretim kapasitesinde değişiklik yapılmıştır.
-196-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Yapılan modelleme sonuçlarına göre; proje alanına en yakın yerleşim yerleri olan
Sakut Mahallesi ve Beğendik Beldesi’nde oluşacak toz emisyon değerlerinin Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo-2.2’ de verilen sınır değerlerin
çok altında kaldığı görülmektedir. Patlatma işleminin ardından 2 saat boyunca çalışma
yapılmayacaktır.
Proje konusu faaliyet hayata geçtiğinde kontrol tedbirlerinin tam uygulanmasına özen
gösterilecektir. Projede toz oluşumunu en aza indirgemek ve etrafa zarar vermesini
engellemek amacı ile aşağıdaki etki azaltıcı önlemler proje sahibi tarafından alınacaktır.
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacak,
Çalışma alanı arazöz ile sulanarak nemlendirilecek,
Kamyonların üzeri ocak alanı dışındaki nakliyesi sırasında branda ile kapatılacak,
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere pulvarize toz indirgeme
sistemi kurulacak,
 Kalkerin sevkiyatı sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne uyulacaktır.
Kamyonların üzeri kapatılacaktır. Özellikle Beğendik Beldesi yakınlarından
geçerken hız limiti düşürülecek ve gerekli uyarıcı levhalar uygun yerlere
yerleştirilecektir.
 Ocak alanı içi ve nakliye sırasında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı
havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye
sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. Üretim çalışmaları
süresince Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne uyulacaktır.




Yapılan modelleme sonuçlarında da görüldüğü üzere havada asılı toz ve çöken toz
değerleri proje alanından sonra yaklaşık 100 m mesafede 2013 yılı sınır değerlerinin
altına düşmektedir. Üretim çalışmaları sırasında oluşacak toz emisyonundan dolayı
Beğendik Beldesi, Sakut Mahallesi ve çevredeki tarım alanlarının faaliyetten olumsuz
etkilenmesi beklenmemektedir.
Proje kapsamında yapılan revizyonun sonuçlarını değerlendirebilmek amacıyla, bu
ÇED raporu kapsamında ve ÇED Başvuru Dosyasında sunulan projeden kaynaklı toz
dağılım modellemeleri de yapılmıştır. Modelleme çalışmalarında 6 farklı senaryo
uygulanmıştır. Tüm senaryolar kontrollü çalışma durumları için hesaplanmıştır.
ÇED Raporu kapsamında incelenen proje alanı ve üretim miktarı için hazırlanan toz
dağılım modellemesi sonuçları ile ÇED Başvuru dosyasında sunulan proje alanı ve üretim
miktarı için hazırlanan toz modellemesi sonuçları karşılaştırılması açısından Tablo 66 da
karşılaştırmalı olarak verilmiştir.
Proje kapsamında yapılan revizyon sonucunda Tablo 66 incelendiğinde toz emisyon
değerlerinin en yakın yerleşim yerlerine etkisinin ortalama %80 azaldığı görülmüştür.
Proje ve yakın çevresinde yapılan arazi çalışmaları verileri ile bu alana ait ‘’Siirt İl
Arazi Varlığı Haritası ‘’birlikte değerlendirildiğinde; mera bitki örtüsünün ve arazi
topoğrafyasının önemli ölçüde tahrip olduğu, aşırı otlatma nedeniyle toprağı koruyacak
bitki örtüsü azaldığından meranın şiddetli derecede toprak kaybına (erozyona) maruz
kaldığı, topoğrafik olarak % 12-20 eğimli ve dalgalı olduğu, toprakların çok sığ (200) olduğu gözlenmiştir. Bu bağlamda söz konusu meranın zayıf olduğu başka bir ifadeyle
mera bitki örtüsünün ağırlık olarak ancak % 0-25'inin kaliteli bitkilerden oluştuğu ve
hayvan otlatma kapasitesinin düşük olduğu belirlenmiştir.
-197-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Üretimi gerçekleştirilecek kalker cevherinin, üzerinde çok fazla üst örtü tabakası
bulunmamakla beraber genelde yüzeyde gözlenmektedir. Proje kapsamında ocak
alanında bitkisel toprak kalınlığı ortalama 5 cm’dir.
Ayrıca kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi projesi arıcılığa etkin olacak bir proje
değildir. Zira ekonomik ve teknik olarak arıcılıkta en önemli husus, flora (bitki örtüsü)
takibi ve buna bağlı olarak kolonilerden daha fazla ürün alabilmek ve bitkilerde tozlaşmayı
sağlamak amacıyla kovanların bir yerden başka bir yere taşınması (gezginci) kuralıdır.
Gezginci arıcılık sayesinde değişik zamanlarda değişik bitkilerden yararlanılarak daha çok
ürün almak mümkün olur. Gezginci arıcılık yapılmadan sabit bir arıcılıktan gelir sağlamak
mümkün değildir. Bu nedenle arıcılık yapılan bölgede çiçeklenmesi kısa süren az sayıda
ballı bitki varsa gezginci arıcılık yapıp kovanları nektar ve polen kaynakları yönünden
zengin başka yerlere taşımak gerekir. Gezginci arıcılık sayesinde değişik zamanlarda
değişik bitkilerden yararlanılarak daha çok ürün almak mümkün olur. Bu nedenle arıcılık
yapanlar hem alan hem de flora bakımından yetersiz olan proje alanı ve yakın çevresinde
söz konusu proje hayata geçirilmese dahi kovanlarını kısa bir süre olsa
bırakamayacaklardır.
ÇED Başvurusu yapılan 3 adet poligon, 2 adet kırma eleme tesisi ve 2 pasa döküm
alanı proje kapsamından çıkarılarak projenin toplam üretim kapasitesinde değişiklik
yapılması ile birlikte oluşacak toz emisyon miktarının azalmasının yanında ayrıca üretim
miktarının düşmesi ile birlikte çalışcak iş makinesi sayısı azalmıştır. Diğer taraftan makine
parkının azalmasına bağlı olarak gürültü kaynakları da azalmıştır.
-198-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 77 : Projeyi Tanıtıcı Broşür
-199-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 78 : Halkın Katılımı Toplantısı Gazete İlanları (Ulusal)
Şekil 79 :Halkın Katılımı Toplantısı Gazete İlanları (Yerel)
-200-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Şekil 80 : Halkın Katılımı Toplantısına ait fotoğraflar
-201-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bölüm 9:Sonuçlar:
(Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve
projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde
başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme)
Proje kapsamında, Pervari Elektrik Üretim Mad. San. ve Tic. A.Ş. tarafından Siirt ili,
Pervari İlçesi, Beğendik Beldesi sınırları içerisinde 1/25.000 ölçekli M49-a2 paftasında,
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında patlatmalı
açık ocak işletmeciliği (basamaklı) yapılması ve üretilen kalker cevherinin ruhsatlı saha
içerisinde kurulması planlanan kırma-eleme tesisinde işlenmesi planlanmaktadır.
Öngörülen yatırımın gerçekleşmesiyle, rezervi tespit edilmiş, işletilebilir doğal
kaynak işletmeye alınarak Pervari Barajı ve HES inşaatı işi kapsamında hammadde
ihtiyacının karşılanması amacına hizmet edecektir.
3173545 erişim nolu 100 hektarlık ruhsatlı sahanın 23,84 hektarlık kısmında kalker
üretimi yapılacaktır. 3173545 erişim nolu ruhsat sahası içinde 18446 m2’lik alanda Kırma
Eleme Tesisi alanı yer almaktadır.
Ayrıca proje kapsamında; 8740,5 m2’lik alanın Bitkisel Toprak Depolama Alanı ve
13348,2 m2’lik alanın Pasa Döküm Alanı olarak kullanılması planlanmaktadır (Bkz. Şekil1).
Pervari Barajı ve HES projesi için Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından
31.05.2012 tarih ve 4948-32466 sayılı yazı ile “ÇED Olumlu Belgesi” (Bkz. Ek.10.)
verilmiştir.
Proje alanı; Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000
Ölçekli Çevre Düzeni Planı içerisinde kalmaktadır. Proje alanının gösterildiği çevre düzeni
planı rapor ekinde (Bkz. Ek-4) sunulmuştur.
Proje alanı sınırlarını içerisine alan 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/5000
ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı bulunmamaktadır.
Beğendik Beldesi gelişim yönü ile ilgili olarak Beğendik Belde Belediyesi’nden
alınan görüş yazısı rapor ekinde (Bkz. Ek-12) sunulmuştur.
Proje alanı ve yakın çevresinde yer alan ulaşım yollarını, yerleşim yerlerini dere,
kuru dere ve güncel arazi kullanım durumunu gösterir 1/25.000 ölçekli harita rapor ekinde
(Bkz. Ek-2) sunulmuştur.
Mardin-Batman-Siirt-Şırnak-Hakkari Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre
Düzeni Planına göre proje alanı kayalık taşlık alan ve kumul alan, doğal ve ağaçlık
karakteri koruncak alan, jeolojik sakıncalı alan ve orman alanı üzerinde (Bkz. Ek-4)
kalmaktadır.
Ocak sahaları orman arazisi olduğu için Orman Genel Müdürlüğü’nün görüşü
doğrultusunda madencilik faaliyeti nedeniyle bozulan araziye kullanım sonrası senaryolar
geliştirilecektir.
Arazi kullanım haritasına göre ise proje alanı; fundalık ve mera vasfında olup, arazi
kullanım sınıfı VI. Sınıf ve VII sınıf arazi niteliğindedir (Bkz. Ek-2).
-202-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Proje kapsamında ocak alanında yer yer gözlenen bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Bitkisel toprak ocak alanının tamamında mevcut olmadığından ocak alanında üretim
devam ederken diğer alanlarda arazi hazırlıkları tamamlanacaktır. Arazi hazırlığı ve üretim
safhaları eş zamanlı yürütülecektir.
Kalker üretimi sırasında patlayıcı madde kullanılacaktır. Kalker üretiminde öncelikle
delici ile patlayıcıların yerleştirileceği delikler açılacaktır. Açılan delikler patlayıcı madde ile
doldurularak patlatma yapılacaktır. Patlatma esnasında gerekli emniyet tedbirleri
alınacaktır.
Proje kapsamında ocak sahasında uygulanacak üretim yöntemi ile delikler
delindikten sonra ateşleme yapılarak bir patlatmadan yaklaşık 17820 ton kalker ana
kayadan koparılmış olacaktır. Yılda 1816301 ton olarak hedeflenen üretimin
gerçekleşebilmesi için yılda yaklaşık 102 ve ayda yaklaşık 9 patlatma yapılması
gerekmektedir.
Ateşleme kablosu uygun uzaklıkta kurulacak barikat arkasına kadar uzatılıp
ateşleme yapılacaktır. Ateşleme sahasına kesinlikle yetkililerden başkasının girmesine izin
verilmeyecektir. Patlamayan delikler, gerekli güvenlik önlemleri alınarak, usulüne uygun
olarak zararsız hale getirilecektir. Ateşleme yapıldıktan sonra bölge, sorumlular tarafından
kontrol edilecek ve iş makineleri ve çevreyi tehlikeye sokacak bloklar, basamak şevinde
askıda kalmış ise gereken önlemler alınacaktır. Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip
kişiler görevlendirilecektir.
Patlatmalarda 30 milisaniye gecikmeli tavikli kapsül kullanılacak, böylece bir
gecikme aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşleme sonucu
oluşacak hava ve yer vibrasyon seviyeleri, taş fırlaması önemli ölçüde azaltılacaktır.
Patlatma yapılacağı önceden duyurulacak, patlatma yapılacak alana kimse
alınmayacaktır.
Patlatma sonrası ekskavatör ile alınan kalker, yükleyici ile kamyonlara yüklenerek
doğrudan kırma-eleme tesisinin besleyici ünitesine getirilecektir. Kaya besleyici ünitesine
getirilen kalkerin tamamı doğrudan primer darbeli kırıcıya gönderilecektir. Primer darbeli
kırıcıdan çıkan kalker sekonder darbeli kırıcıya gönderilecektir. Sekonder darbeli kırıcıdan
çıkan kalkerin büyük bir kısmı ön elek ünitesine, geriye kalan ve nispeten daha küçük
boyutlu olan kısmı by-pass hattı ile elek ünitesine gönderilecektir. Primer darbeli kırıcıda
daha küçük ebatlara parçalanan kalker konveyör bantlarla elek ünitesine taşınacaktır.
Elek ünitesinde eleme işlemi sırasında kalker boyutlarına göre sınıflandırılacaktır. Elek
üzerinde kalan iri kalkerler, darbeli kırıcıya beslenerek tekrar öğütülecektir. Eleme
sisteminde elenen kalker boyutlarına göre konveyör bantlarla ayrılacaktır. Kırma-eleme
tesisinde boyutlarına göre sınıflandırılan kalker Pervari Barajı ve HES inşaat alanına sevk
edilecektir. Patlatma değerlendirme raporu ekte verilmiştir (Bkz. Ek-23).
İçme suyu ihtiyacı ise ambalajlı olarak piyasada satılan sulardan temin edilecektir.
17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 7.3.2013 tarih ve 28580
sayı ile değişiklik yapılan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmeliğe uyulacaktır.
UHK 2006/1 kararına uyulacaktır. 1593 sayılı UHK ve bu kanuna dayalı çıkarılan
Yönetmeliklere uyulacaktır.
Üretim çalışmalarına başlamadan önce Beğendik Beldesi içme suyu ihtiyacını
karşılayan su deposundan ve Beğendik Beldesinde herhangi bir noktadan şebeke
suyundan birer adet denetim izleme ve kontrol izleme numuneleri alınarak İnsani Tüketim
Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelikte belirtilen parametrelere uygun olarak Sağlık
-203-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Bakanlığı’na bağlı laboratuarda analiz ettirilecektir. Analiz sonuçları üretim çalışmaları
başlamadan önce Siirt Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan
Sağlığı birimine gönderilecektir.
Ayrıca üretim faaliyetleri devam ettiği sürece olası su kirliliğinde müdahale
edebilmek için İnsani Tüketim amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte belirtilen
parametrelere uygun olarak en az altı ayda bir, bir adet denetim izleme numunesi ve üç
ayda bir, 1 adet kontrol izleme numunesi alınarak Sağlık Bakanlığı’na bağlı laboratuarda
analiz ettirilecektir. Analiz sonuçları üretim çalışmaları başlamadan önce Siirt Halk Sağlığı
Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı birimine gönderilecektir.
Proje kapsamında yaklaşık 15 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Kalker üretimi
ve kırma-eleme tesisinde personel yılda 360 gün, gün içerisinde ise toplam 16 saat, 2
vardiya olarak çalışacaktır.
Evsel nitelikli atıksular için 13783 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe
giren "Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait
Yönetmelik” hükümleri doğrultusunda mevcut sızdırmaz fosseptikte toplanacaktır.
Fosseptikte toplanacak atıksular vidanjör ile çekilerek Pervari Barajı ve HES tesisleri
şantiyesinde kurulacak olan paket atıksu arıtma tesisine verilecektir.
Proje kapsamında oluşacak evsel nitelikli katı atıklar, “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’ne uygun olarak sahada bulundurulacak ağzı kapaklı çöp kaplarında torbalar
içerisinde biriktirilecek olup, Beğendik Belde Belediyesinin göstereceği çöp döküm alanına
götürülecektir. Katı atıkların taşınması, depolanması ve bertarafı konusunda “Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Kalker ocağı üretim aşamasında
oluşacak katı atıklar dere yataklarına depolanmayacaktır.
Plastik, ambalaj kağıdı, pet şişe, cam şişe ve metal gibi inşaat sırasında oluşacak
atıklar, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’ne göre, lisanslı kuruluşlara teslim
edilecektir. Bu atıkların boya, vb. inşaat malzemesi ile kontamine olması durumunda
“Tehlikeli Atıkların Kontrol Yönetmeliği’ne göre bertarafı sağlanacaktır.
Proje kapsamında, 18.10.1983 Tarih ve 18195 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği” ile 30.06.2012
tarihinde yürürlüğe giren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri
doğrultusunda hareket edilecektir.
13.03.1971 Tarih ve 13783 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik
hükümlerine uyulacaktır.
167 sayılı Yer altı Suları Kanunu hükümlerine uyulacaktır.
07.04.2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik
hükümlerine uyulacaktır.
Proje kapsamında çalışanların sağlık ve güvenliklerini sağlamak için 4857 sayılı İş
Kanununa istinaden hazırlanıp yayınlanmış olan ve halen yürürlükte bulunan Tüzük ve
Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.
-204-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik
gereğince Ocak alanı ve Kırma-Eleme Tesisi için Çevre İzni (emisyon, gürültü) alınacaktır.
Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü’nün görüş yazısında proje alanının tamamının
orman alanı olduğu belirtilmiştir (Bkz. Ek.15). Orman alanları için kamulaştırma söz
konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı Orman Kanununun 16. Maddesi gereğince
izin alınacaktır. Ancak proje alanında tarım alanı ve mera alanı çıkması durumunda 5403
sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu ve 4342 sayılı Mera Kanunu gereğince
gerekli izinler alınacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunması için 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanunu” bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair yönetmelik ve 35/1 nolu Su
Ürünleri Sirküleri hükümlerine uyulacaktır.
Gerek inşaat ve gerekse işletme aşamasında 2872 sayılı Çevre Kanunu ve
Yönetmelikler ile taraf olduğumuz Uluslar arası Sözleşmeler gereği gerekli tedbirler
alınacaktır.
∞ 14.03.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayı ile son değişiklik yapılan “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”,
∞ 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayı ile değişiklik yapılan “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve
Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”,
∞ 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 05.11.2013 tarih ve 28812 tarihinde değişiklik yapılan “Atık Pil ve Akümülatörlerin
Kontrolü Yönetmeliği”,
∞ 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 30.11.2012 tarih ve 28483 sayı ile değişiklik yapılan “Su Kirliliği Kontrolü
Yönetmeliği”,
∞ 14.03.2005 tarih ve 25755 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve 05.11.2013 tarih ve 28812 sayı ile değişiklik yapılan “Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği” ,
∞ 17.05.2005 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 26.08.2010 tarih ve 27684 sayı ile değişiklik yapılan “Sulak Alanların Korunması
Yönetmeliği”,
∞ 26.03.2010 tarih ve 27533 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren “Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik”,
∞ 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 10.11.2013 tarih ve 28817 sayı ile değişiklik yapılan “Ömrünü Tamamlamış
Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği”,
∞ 22.07.2005 tarih ve 25883 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve 10.11.2013 tarih ve 28812 sayı ile değişiklik yapılan “Tıbbi Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği”
∞ 24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”
-205-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
∞ 19.04.2005 tarih ve 25791 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve 10.11.2013 tarih ve 28812 sayı ile değişiklik yapılan “Bitkisel Atık Yağların
Kontrolü Yönetmeliği”,
∞ 04.06.2010 tarih 27601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
27.04.2011 tarih ve 27917 sayı ile değişiklik yapılan “Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği”,
∞ 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
“Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği”,
∞ 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 10.11.2013 tarih ve 28812 sayı ile değişiklik yapılan “Atık Yağların Kontrolü
Yönetmeliği”,
∞ 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik”,
∞ 22.05.2012 tarih ve 28300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Atık Elektrikli Ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği”,
∞ 17.06.2011 tarih ve 27967 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 01.10.2013 tarih ve 28782 sayı ile değişiklik yapılan “Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri
Kazanımı Tebliği”,
∞ 21.11.2008 tarih ve 27061 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 16.08.2011 tarih ve 28027 sayılı değişiklik yapılan “Çevre Denetimi Yönetmeliği”,
∞ 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı değişiklik yapılan “Çevre Kanununca Alınması
Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik”,
∞ 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 10.11.2012 tarih ve 28463 tarihinde değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”,
∞ 06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 05.05.2009 tarih ve 27219 sayı ile değişiklik yapılan “Hava Kalitesi Değerlendirme ve
Yönetimi Yönetmeliği”,
∞ 30.11.2013 tarih ve 28837 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü İle Benzin Ve Motorin Kalitesi Yönetmeliği”,
∞ 26.11.2005 tarih ve 26005 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan “Tehlikeli Maddelerin Su ve
Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği”
∞ 08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 11.07.2013 tarih ve 28704 sayı ile değişiklik yapılan “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve
Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik”,
-206-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
∞ 07.04.2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik”
∞ 23.01.2010 tarih ve 27471 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 28.09.2012 tarih ve 28425 sayı ile değişiklik yapılan “Madencilik Faaliyetleri İle
Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği”,
∞ 29 Eylül 1987 tarih ve 19589 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve 28.10.2004 tarih ve 2004-8057 K. ile değişiklik yapılan “Tekel Dışı Bırakılan
Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması,
Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi, Usul ve
Esaslarına İlişkin Tüzüğü”,
∞ 24.12.1973 tarih ve 14752 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve İşlerde
Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğü”,
∞ 21.06.2005 tarih ve 25852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren
ve 21.03.2007 tarih ve 2007/11932 K. ile değişiklik yapılan “Madencilik Faaliyetleri İzin
Yönetmeliği”,
ilgili hükümlerine uyulacaktır.
Yönetmeliklerinde ve 13.05.2006 tarih ve 26167 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun”da yer alan ilgili hükümlere uyulacaktır.
Proje kapsamında Maden Mevzuatında yer alan tüm hükümlere uyulacaktır. Meri
Mevzuat ‘a göre gerekli tüm izinler alınacaktır.
-207-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
NOTLAR ve KAYNAKLAR
Baran, İ. 2005: Türkiye Amfibi ve Sürüngenleri. Tübitak Popüler Bilim Kitapları, Ankara,
165 s.
Bezzel, E. 2000: Vögel. Sonderteil: Seltene Arten, Jungvögel, Nester, Eier.6. Aufl. BLVVerlag, München, Wien, Zürich.
Council of Europe, 1999: Appendices to the Convention on the Conservation of European
Wildlife and Natural Habitats. Secretariat Memorandum prepared by the Directorate
of Environment and Local Authorities. Strasbourg, 26 pp.
Davis, P.H., Flora of Turkey and The East Aegean Islands, Vıl. 1-9, at the Universty
Press, 1965-1985, (Edinburgh).
Davis, P.H., Mill, R.R, Tan, K.(eds), Flora of Turkey and The East Aegean Islands, Vıl. 10,
at the Universty Press, 1988, (Edinburgh).
Dicle Kalkınma Ajansı, “Hayvancılık Mevcut Durum Raporu 2010”
Dicle Kalkınma Ajansı, Sosyal Durum Raporu 2010
Demirsoy, A., 1996: Amfibiler. Çevre Bakanlığı, Çevre Koruma Genel Müdürlüğü. Proje
No: 90-K-1000-90, 69 s.
Demirsoy, A., 1996:Memeliler. Çevre Bakanlığı, Çevre Koruma Genel Müdürlüğü. Proje
No: 90-K-1000-90, 292 s.
Demirsoy, A., 1997: Sürüngenler. Çevre Bakanlığı, Çevre Koruma Genel Müdürlüğü.
Proje No: 90-K-1000-90, 205 s.
Diesener, G., Reichholf, J., 1986: Lurche und Kriechtiere. Mosaik Verlag GmbH,
München, 287 pp.
Ekim, T., Koyuncu, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N., Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı,
Eğrelti ve Tohumlu Bitkiler (Red Data Book of Turkish Plants, Pteridophyta and
Spermatophyta). Ankara: T.T.K.D. ve Van 100. Yıl Üniversitesi Yayını, 2000
(Ankara).
Güner, A., Özhatay, N., Ekim, T., Başer, K.H.C (eds.), Flora of Turkey and The East
Aegean Islands, Vıl. 11, at the Universty Press, 2000, (Edinburgh).
Ertekin, A.S., Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Lathyrus L. (Fabaceae) Türleri üzerine
Sistematik, Morfolojik ve Anatomik Araştırmalar, Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri
Enstitüsü Doktora Tezi, 1991, Diyarbakır
Ertekin, A. S., New Records fort he Grid Squares C7 and C8 in the Turkey from the
Fabaceae, Tr. J. of Botany 23, 413-414, 1999, Ankara
Ertekin, A.S., Saya, Ö., New Records fort he Various Grid Squares the Fabaceae, Tr. J. of
Botany 21, 187-189, 1997
IUCN 2011. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2011.1.
-208-
PERVARİ ELEKTRİK ÜRETİM
MAD. SAN. VE TİC. A.Ş.
3173545 Erişim Nolu Kalker Ocağı
ve Kırma-Eleme Tesisi ÇED Raporu
Kiziroğlu, İ., 1989: Türkiye Kuşları. OGM yayınları, Ankara, 314 s.
Kiziroğlu, İ., 2008: The Birds of Türkiye. (Species List in Red Data Book). Ankara.
M.G.M. Genel Müdürlüğü 1970-2011 Siirt Meteoroloji İstasyonu Verileri
Siirt İl Çevre Durum Raporu 2010
Sterry, P. 2004: Die Vögel am Mittelmeer. Frankch. Kosmos Verlags-GmbH. Stuttgart,
192 S.
Tarım Sektörü Raporu 2010, Dicle Kalkınma Ajansı
T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez
Av Komisyonu 2013-2014 Av Sezonu Kararları.
TÜİK ADNKS
Yangın, S., Botan Çayı (Uluçay) Vadisi (Siirt)’nin Florası, Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri
Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2001, Diyarbakır.
http://www.siirt.bel.tr
http://www.siirtkulturturizm.gov.tr
http://www.pervari.gov.tr
-209-
EKLER
EK-1
PROJE ALANI TOPOĞRAFİK HARİTASI
EK-2
PROJE ALANI ARAZİ KULLANIM HARİTASI
EK-3
PROJE ALANINI GÖSTERİR MEŞCERE HARİTASI
EK-4
PROJE ALANINI GÖSTERİR ÇEVRE DÜZENİ PLANI
EK-5
PROJE ALANINI GÖSTERİR JEOLOJİ HARİTASI
EK-6
PROJE ALANI UYDU GÖRÜNTÜSÜ
EK-7
PROJE ALANINI GÖSTERİR FOTOĞRAFLAR
EK-8
METEOROLOJİK BÜLTEN
EK-9
3173545 ERİŞİM NO’LU SAHAYA AİT MÜRACAAT BAŞVURU DİLEKÇESİ
EK-10
PERVARİ BARAJI VE HES PROJESİ ÇED OLUMLU KARARI
EK-11
ARAZİ ÇALIŞMASINI SİİRT ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE BİLDİRİR
YAZI
EK-12
BEĞENDİK BELDE BELEDİYESİ GÖRÜŞ YAZISI
EK-13
AKUSTİK RAPOR (CD ORTAMINDA)
EK-14
PM10 ÖLÇÜM RAPORU (CD ORTAMINDA)
EK-15
ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ GÖRÜŞÜ VE ÇED İNCELEME DEĞERLENDİRME
FORMU
EK-16
TOZ DAĞILIM MODELLEMESİ SONUÇLARI (CD ORTAMINDA)
EK-17
GÜNCEL DURUM HARİTASI
EK-18
İŞLETME PLANLARI VE KESİTİ
EK-19
SON DURUMU GÖSTERİR HARİTA VE ÖLÇEKLİ KESİTİ
EK-20
1/25.000 ÖLÇEKLİ MEVCUT ARAZİ KULLANIM HARİTASI
EK-21
ACİL DURUM MÜDAHALE PLANLARI
EK-22
PROJE ALANININ YAKIN YERLEŞİM YERLERİNE MESAFELERİNİ GÖSTERİR
1/25.000 ÖLÇEKLİ TOPOĞRAFİK HARİTA
EK-23
PATLATMA DEĞERLENDİRME RAPORU
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
14 376 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content