close

Enter

Log in using OpenID

Alzheimer Hastalığında Kognisyonu Artırıcı Tedaviler

embedDownload
K lin ik P sik o fa rm a k o lo ji B ü lte n i / C ilt 8 : S a y ı 3 , 1 9 9 8
Alzheimer Hastalığında Kognisyonu
Artırıcı Tedaviler
Prof. Dr. Engin EKER1
ÖZET
Alzheim er hastalığının tedavisi ile ilgili araştırmaların başlıca odak noktası kognitif durum u artırmaktır. Özellikle kolinesteraz
inhibitörleri ile ilgili tedaviler bu am aca yöneliktir. Yakın zam ana kadar kolinesteraz inhibitörleri olarak elimizde iki ilaç bulun­
maktadır. Bu sayı yakm zam anda çok artacaktır. Ayrıca nonkolinerjik tedavi yaklaşımlarından hastaların yararlandığına ait ya­
yınlar vardır. Bu alternatif tedaviler arasında E-Vitamini, nonsteroid antiinflamatuarlar, ostrojen, m onoaminooksidaz inhibitör­
leri, antiamiloid tedaviler, kalsiyum kanal blokerleri vardır. Bu yazımızda Alzheimer hastalığında tedavi alternatiflerini gözden
geçireceğiz.
A n a h ta r K e lim e le r : Alzheimer, tedavi, kognisyon
Bull.C lin.Psychopharm acol. 8:3 (119-123), 1998
SUMMARY
C O G N ITIV E EN H A N CIN G TH ERAPIES IN ALZHEIM ER'S DISEASE
Cognitive enhancem ent has been the major focus of Alzheim er Disease (AD) treatm ent research, and cholinergic therapy. Spe­
cifically treatm ent with cholinesterase inhibitors, has remained at center stage. Currently, there are two clinically available cholinesterase inhibitor drugs and over a dozen cholinergic drugs in development by the pharm aceutical industry. In resent years,
non-cholinergic medications have also been dem r^trated to provide clinical benefit to AD patients. These alternatives include
such diverse treatm ents as alpha-tocopherol (vitamin E), nonsteroidal anti-inflamm atory agents, and estrogen replacem ent the­
rapy. Drugs targeting the underlying structural dam age associated with AD (ie, P - amyloid blocking agents) are also in deve­
lopment. In this paper, we will review the current treatments available for AD patients.
K ey W ord s: Alzheim er, treatm ent, cognition
Bull.C lin.Psychopharm acol. 8:3 (119-123), 1998
o n b ir k a ç y ıld ır A lz h e im e r h a s ta lığ ın ın g e re k
S
k o g n itif v e g e r e k s e d a v ra n ış v e p s ik iy a tr ik
s e m p to m la rı ile ilg ili y o ğ u n ç a lış m a la r y a p ılm a k ta ,
g ü n d e in te r n e tte A lz h e im e r h a s ta lığ ı ile ilg ili o r ta la ­
m a d ö rt y e n i y a y ın g ö r ü lm e k te d ir . B u d e r le m e m iz ­
d e h a s ta lığ ın k o g n itif y ık ım ın ı d ü z e ltic i te a v ile rd e n
sö z e ttik te n s o n r a , d e r g in in b ir so n r a k i y a y ın ın d a
h a s ta , y a k ın la r ı v e b a k ıc ıla r ı için b ü y ü k s o ru n la r
o lu ş t u r a n
d a v r a n ış
b o z u k lu k la r ı v e p s ik iy a tr ik
s e m p to m la rın te d a v is in d e n sö z e d ile c e k tir. B ö y le
b ir d e r le m e n in so n y ılla rd a k i g e ro p s ik o fa rm a k o lo ji-
k a y n a k la n m a k ta d ır (1). K o lin e r jik n ö r o n la r d a a z a l­
m a la r , k o r tik a l a la n la rd a p la k y o ğ u n lu ğ u v e d e m a n s d e ğ e r le n d ir m e ö lç e k s o n u ç la r ı ile p a r e le llik
g ö s te r m e k te d ir . K o lin e r jik e k s ik lik a n o rm a l a m ilo id y a p ın ın o lu ş m a s ın d a d a ro l o y n a y a b ilir . A n c a k
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a d iğ e r n ö r o k im y a s a l v e y a ­
p ıs a l b o z u k lu k la r ın d a o la b ile c e ğ i u n u tu lm a m a lı­
d ır.
K o lin e rjik n ö ro tr a n s m is y o n la ilg ili ü ç tip a r a ş tır ­
m a y a p ılm a k ta d ır:
1.
le m e s i") v e r ilm e s iy le k o lin e r jik
d ek i g e liş m e le r in in d e b ir ö z e ti o la c a ğ ın ı d ü ş ü n ­
m e k te y iz .
A s e tilk o lin p r e k iir s ö r le r in in ( p r e k ü rs ö r y ü k ­
n ö ro tr a n s-
m is y o n u a rtırm a y a y ö n e lik ç a lış m a la r,
2.
A s e tilk o lin e s te r a z e n z im in in in h ib is y o n u ile
sin a p tik a s e tilk o lin y ık ım ın ı a z a lta n ç a lış m a ­
A lzheim er hastalığ ın da B ellek ve Diğer K ogn itif
Fon ksiyonları D üzeltm eye Yönelik Tedavi
A lz h e im e r h a s ta lığ ın ın ta m n e d e n i b ilin m e m e ­
la r
3.
K o lin e rjik r e s e p tö r le r ü z e r in e e tk i e d e n a ja n ­
la rın k u lla n ım ı (k o lin e rjik a g o r ’stle r)
sin e ra ğ m e n h a s ta lığ ın te d a v is in d e k o lin e r jik a ja n ­
la rın k u lla n ılm a s ın ın n e d e n i, h a s ta lık ta e n b e lir g in
K olin erjik P rekürsörler
n ö r o tr a n s m itte r e k s ik liğ in in a s e tilk o lin o lm a s ın d a n
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a le s itin (fo sfa tid il k o lin )
1 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fsikiyatri Anabilim Dalı Geropsikiyatri Bilim Dalı
119
A lzh eim er H astalığ ın d a K ogn isyonu A rtırıcı T ed av iler / Engin Eker
g ib i k o lin e r jik p re k ü rs ö rle rin e tk is in i a ra ş tır a n ç a lış ­
ü lk e d e 3 0 0 0 h a sta ü z e r in d e 6 a y d a n d a h a fa z la b ir
m a la r b u m a d d e n in y a ra rlı o lm a d ığ ın ı g ö s te r m iş tir
sü re d e d e n e n m iştir (7). İa cm g ü n d e 6 1 2 m g v e r il­
(2). Y a k ın z a m a n d a y in e b ir a se tilk o lin p re k ü rsö rü
m e siy le h e m k o g n itif fo n k s iy o n la rd a , h e m d e g ü n ­
o la n sitid in d ifo s fa t k o lin in h a s ta la r a ü ç a y b o y u n ­
lü k a k tiv ite le rd e d ü z e lm e g ö r ü lm ü ş tü r . V a k a la rın
ca g ü n d e 100 m g v e rilm e s in in y a ra rlı o la b ile c e ğ in i
% 6 5 'i ç a lışm a y ı ta m a m la m ış tır. İğ la c ın d o z u a rttık ­
b ild ire n b ir ç a lışm a v a rd ır (3).
ça d a h a fa z la d ü z e lm e g ö r ü lm ü ş , a n c a k k o lin e r jik
y a n e tk ile r d ah a b e lirg in h a le g e lm iş tir (8).
K olin esteraz InJıibitörleri
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a k o g n itif s e m p to m la rın
te d a v is in d e e n fa z la k u lla n ıla n ila ç la r k o lin e s te r a z
i n h ib itö r le r id ir . Ç e ş itli
k o lin e s te r a z
in h ib itö r le r i
M etrifonat
M e trifo n a t bir
o r g a n o fo s fo r b ile ş iğ id ir. İla c ın
k e n d isi k o lin e s te r a z ı in h ib e e tm e z . F a k a t u z u n e tk i­
d ü n y a ila ç p iy a s a s ın d a b u lu n m a k ta o lu p y a k ın za­
li b ir k o lin e s te r a z in h ib itö rü n e m e ta b o liz e o lu r (2,2
m a n d a y e n ile ri d e çık a c a k tır.
d im e til d ik lo r o v in il fo sfa t). K o lin e s te ra z in h ib is y o n
T a k r in v e d o n e p e z il F D A ta ra fın d a n o n a y la n m ış
v e m e rk e z i k o lin e r jik n ö ro tr a n s m is y o n u a rtıra n h a ­
fif v e o rta d e re c e d e k o g n itif y ık ım g ö s te re n A lz h e ­
im e r h a s ta la r ın d a
y a ra rlı o ld u ğ u
g ö s te r ilm iş iki
a ja n d ır. Iğ la ç la r k o g n itif fo n k s iy o n u
d ü z e ltirle r ,
h a s ta la r ın g ü n lü k y a şa m a k tiv ite sin i a rtırırla r.
y a rıla n m a sü resi 2 a y d ır. B u d a ila c ın e tk is in in sü re ­
ğ en o ld u ğ u n u g ö s te rir.
F a rlo w v e ark . (1 9 9 8 ) y ü k s e k d o z m e tr ifo n a tm
(6 0 / 8 0 m g g ü n d e ) k o g n itif fo n k s iy o n la rd a d o z a b a ­
ğ lı d ü z e lm e o lu ş tu rd u ğ u n u b ild ir m iş le r d ir (9). Y a n
e tk ile r d iğ e r a s e tilk o lin e s te ra z in h ib itö r le r in e o r a n ­
la d a h a a z d ır. 26 h a fta la k ç ift-k ö r, p la s e b o k o n tr o llü
Takrin (Cognex)
ç a lışm a d a v a k a la rın s a d e c e
T a k rin , b ir a m in o a k r id in tü re v id ir. R e v e rsib l
ile ila c ı a lm a y a d e v a m e d e m e m iş le rd ir .
câ
6 's ı y a n e tk ile r n e d e n i
n o n s p e s ifik k o lin e s te r a z in h ib itö rü d iir . İla cın etk isi
7 sa a tta n d a h a az sü re r. İla ç y a k la ş ık h a fif v e orta
d e r e c e d e k o g n itif y ık ım g ö s te r e n 2 0 0 0 A lz h e im e r
A lzheim er hastalığın da diğer nörotransm itterlerle yapılan tedavi araştırm aları
h a s ta s ın a v e rilm iş tir. H a s ta la r ın y a k la ş ık % 3 0 'u n d a
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a k o lin e r jik n ö ro tr a n s m it-
p la s e b o y a o ra n la 6 a y k a d a r sü re n b ir d ü z e lm e sa p ­
ter fo n k s iy o n u n d a o ld u ğ u g ib i n o n k o lin e r jik n ö ro t-
ta n m ış tır (4). H a s ta la r ın y a k la ş ık 1 / 5 'in d e k o lin e rjik
ra n sm itte r fo n k s iy o n la rın d a d a b o z u k lu k o lu ş a b ilir.
y a n e tk ile r g ö r ü lm ü ş tü r . B u n la rın b a ş ın d a g a s tro in ­
H a s ta lığ ın te d a v is in d e k a te k o la m in n ö r o tr a n s m it-
te s tin a l ra h a ts ız lık la r g elir.
A y rıc a v a k a la rın % 2 9 'u n d a g e riy e d ö n ü ş e b ile n
te rle ri, a m in o a s id le r (e k s ita tö r v e in h ib itö rle r) v e
p e p tid le r d e n e n m iştir.
s e r u m tra n s a m in a z d ü z e y le rin d e n o rm a lin ü ç m isli
y ü k s e lm e le r g ö r ü lm ü ş tü r (5). A n c a k h a s ta la r ın %
Ka tekolam inler
9 0 'ı ila c ı iy i to le re e d e b ilm e k te d irle r. T a k rin in b a ş ­
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a m o n o a m in o k s id a z in h i-
la n g ıç d o z u g ü n d e 4 k ez 10 m g 'd ır . D o z y a v a ş y a ­
b itö r le r in in (M A O ) b ir d e re c e y e k a d a r e tk ile ri o ld u ­
v a ş g ü n d e 1 6 0 m g 'a k a d a r ç ık a rıla b ilir. B e lli a ra lık ­
ğ u g ö s te r ilm iş tir . S e le g ilin (L -d e p r e n il) n is b e te n se -
la rla a la n in a m in o tra n s fe ra z ta y in le ri y a p ılm a lıd ır.
le k tif M A O B in h ib is y o ııu o la n b ir M A O in h ib itö rü d ü r 5 -1 0 m g S e le g ilin n ö re p in e fr in d ü z e y i ü z e r in e
D onepezil (Aricept)
b ir e tk is i o lm a k s ız ın d o p a m in v e d iğ e r n ö ro tr a n s -
D o n e p e z il ik in ci k u ş a k b ir k o lin e s te r a z in h ib itö -
m itte rle ri artırır. S e le g ilin in d e m a n s h a s ta la r ın d a
rü d ü r. T a k r in e g ö re in h ib ito r e tk is i d a h a u z u n d u r.
d a v ra n ış ü z e r in d e k i e tk ile ri a ra ş tır ıld ığ ın d a h a s ta ­
10 0 0 h a s ta y ı a ş a n b ir ç a lışm a g ru b u n d a n o lu ş a n ü ç
la rın d a h a u y u m lu o ld u k la rı v e h a s ta la r d a k i a n k s i-
m e r k e z d e y a p ıla n b ir a ra ş tırm a d a d o n e p e z il, p la s e ­
e te, d e p re s y o n v e a jita s y o n u n a z a ld ığ ı g ö z le n m iş tir
b o y a o r a n la , k o g n itif fo n k s iy o n la rd a b e lirg in b ir
(10). S e le g ilin in k o g n is y o n u a rttırd ığ ın a iş a re t e d e n
d ü z e lm e y e y o l a ç m ış tır (6). Bu d ü z e lm e 12 ile 24
ço k a z ç a lışm a v a rd ır (11). S e le g ilin 'n in s o n y ılla rd a
h a fta iç in d e o lu ş m u ş tu r . H e p a to k s ik etk i g ö r ü lm e ­
P a rk in so n h a s ta lığ ın d a m o to r fo n k s iy o n u iy ile ş tir ­
m iş tir. İğ la ç b a ş la n g ıç ta b ir ay sü re ile g ü n d e 5 m g ,
m e d e y eri o ld u ğ u g ö s te r ilm iş v e S e le g ilin in h e m
d a h a so n r a g ü n d e İ İ m g ö n e rilm iştir. Y ü k s e k d o z a
ç o k ç a b u k ç ık ıld ığ ın d a ilaç d ah a e tk in o lu rk e n , k o li­
d a n e tk isi o la b ile c e ğ i b ild irilm iş tir. S e le g ilin 'n in bu
n e rjik y a n e tk ile r d e h a s ta la rd a k i d a v ra n ış b o z u k ­
a n tio k s id a n e tk is in d e n b ira z so n ra sö z e d ile c e k tir.
n ö ro tr a n s m itte r e tk is i v e h e m d e s ü re ğ e n a n tio k s i-
lu k la rın ı a rtıra b ilir.
E ksitatör A m inoasidler
Rivastigm in (ENA 713) (exelan)
G lu ta m a t r e s e p tö r 'ü n ü n b ir a lt tip i o la n N -m e til
İla c ın ö z e llik le h ig o k a m p u s v e k o r te k s te k i a s e ­
D -A sp a rta t (N M D A )'m n b e lle k fo n k s iy o n u n d a ro lü
tilk o lin iç e re n a la n la r ü z e r in d e e tk in liğ i v a rd ır. İğ ­
v ard ır. A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a b e y n in k o r tik a l ve
la ç b ir p s ö d o ir r e v e r s ib l k a rb a m a t-s e le k tif a se tilk o li-
h ip p o k a m p a l
n e s te r a z 'm b ir a lt tip in h ib itö rü d iir . R iv a s tiğ m in , 10
a z a lm a v a rd ır. N M D A r e s e p tö r le r in in u y a r ılm a s ı
120
NMDA
r e s e p t ö r le r in in
s a y ıs ın d a
K lin ik P sik o farm ak o lo ji B ü lte n i / C ilt 8 : S a y ı 3 , 1 9 9 8
b e lle ğ i a rtır d ığ ı g ib i, a şırı u y a r ılm a s ı b e y in h a s a rın a
d o p a m in k a ta b o liz m a s ı ile b irlik te o la n o k s id a n z a ­
y o l a ç a b ilir. N M D A a g o n is tle r in i (sik lo se rin v e m i-
ra rlı e tk iy i a z a ltır. H e n ü z s e le g ilin e ile ilg ili o la ra k
la s e m id ) k u lla n a r a k y a p ıla n ç a lış m a la r b a ş a r ıs ız lık ­
n ö r o d e je n e ra tif h a s ta lık la rd a v e y a n o rm a l y a ş la n ­
la s o n la n m ış tır (1 2 ).
m a d a k i k o g n itif y ık ım d a k o r u y u c u e tk is i ile ilg ili
e lim iz d e y e te rli b ilg i y o k tu r. Y a k ın z a m a n d a b ir ç a ­
Peptid'ler
lışm a d a E v ita m in i v e s e le g ilin i b irlik te a la n y a ş lıla ­
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a çe ş itli n ö ro p e p tid n ö ro t-
rın sü re k li k a la c a k la r ı k u r u m la r a y e r le ş m e s ü r e le r i­
r a n s m itte r le r s is te m in in b o z u lm u ş o ld u ğ u b ilin ir.
n in u z a d ığ ı g ö s te r ilm iş tir .
Bu n ö r o p e p tid le r a ra s ın d a a rg in in , v a s o p re s s in , s o ­
m a to s ta tin , c o r tic o tro p in -r e le a s in g fa k tö r, n ö ro p e p tid e
Idebonon (TAK-147)
P m a d d e s i v a rd ır. N ö ro p e p tid le r d iğ e r n ö ro t-
Y a k m z a m a n d a y a p ıla n ik i a ra ş tır m a d a id e b o -
r a n s m itte r sis te m le rin i (ö rn e ğ in k o lin e r jik v e k a te -
n o n 'u n A lz h e im e r h a s ta la r ın d a k o g n itif v e g lo b a l
k o la m in e rjik ) m o d u le e d e rle r. A lz h e im e r'd e a rg in i­
fo n k s iy o n la r ü z e r in d e 6 -1 2 a y iç in d e o lu m lu e tk is i
n e v a s o p r e s in v e ç e ş itli a n a lo g la r m ın k o n g n is y o n
o ld u ğ u g ö r ü lm ü ş tü r (13).
ü z e r in d e k i e tk ile ri a y r ın tılı b ir şe k ild e a ra ş tır ılm ış ­
tır. B u m a d d e le r in k u lla n ım ı e n e rji a rtm a sın a v e m i­
Ginkgo
z a çta d ü z e lm e y e b a ğ lı o la ra k d a v ra n ışta o rta d e r e ­
A v ru p a 'd a ç o k m e rk e z li y a p ıla n ç a lışm a la rd a
c e d e iy ile ş m e y e y o l a ça r. A n c a k b e lle k te h iç d ü z e l­
g in k g o a n tio k s id a n o la ra k A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a
m e o lm a z v e y a ç o k h a fif b ir d ü z e lm e g ö rü lü r.
k o g n itif fo n k s iy o n la rı a r tırd ığ ı b u lu n m u ş tu r (14).
E n d o je n o p iu m tü re v le r i d e
p ep tid n ö ro tr a n s -
m ittle r ro lü o y n a rla r. B ir o p iu m re s e p tö r a n ta g o n is -
A ntiinflam atuarlar
ti o la n n a lo x o n e ile A lz h e im e r h a s ta lığ ı n d a k o g n itif
P la s e b o k o n tr o llü b ir ç a lış m a in d o m e ta z in g ib i
k o n fk s iy o n d a b ir d ü z e lm e o lu ştu ğ u b ild irilm iş s e
a n tiin fla m a tu a r ila ç la r ın A lz h e im e r h a s ta lığ ın ın te ­
d e, b u b u lg u la r d a h a so n ra y a p ıla n k o n tro llü ç a lış ­
d a v is in d e
m a la r la o n a y la n m a m ış tır. B e n z e r n e g a tif s o n u ç la r
a n tiin fla m m a tu a r ila ç la r a la n ro m a to id a rtritli h a s ­
y eri o la b ile c e ğ in i g ö s te r m iş tir. S ü re ğ e n
a g o n is t-a n ta g o n is t ö z e lliğ e sa h ip n a ltre x o n e için d e
ta la r, ro m a to id a rtriti o lm a y a n k o n tr o lle re o r a n la
g e ç e rlid ir.
A lz h e im e r h a s ta lığ ı a ç ıs ın d a n d a h a d ü ş ü k b ir risk
a ltın d a d ırla r.
A lzheim er hastalığın da diğer tedaviler
A n c a k a n tiin fla m m a tu a r ila ç la r ın g a s tr o in te s ti­
A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a m e rk e z i n ö ro n a l d e je n e ­
n a l y a n e tk ile ri v a rd ır. B u a la n d a , d a h a g ü v e n li o la ­
r a s y o n sö z k o n u s u d u r. B u d e je n e ra s y o n d a s ö z k o ­
b ile n y e n i ila ç la r (örn . s ik lo o k s ig e n a z -2 in h ib itö rle -
n u su o la n n ö ro n k a y ıb m a o k s id a tif h a s a r, im m ü n o ­
ri) ü z e r in d e d u ru lm a k ta d ır . B u y e n i a n tiin fla m m a -
lo jik v e in fla m m a tu a r c e v a p , o to d e s trü k tif a ja n la rın
tu a rla rın d e n e n m e le ri g e re k ir.
a çığ a ç ık m a s ı ro l o y n a r. T e d a v id e k i a m a ç n ö ro n y ı­
k ım ın ı ö n le m e k tir.
Hiderjin
H id e rjin ile ilg ili b u g ü n e k a d a r y ö n te m a ç ıs ın ­
A ntioksidan A jan lar
B ir ç o k m a d d e le r n ö ro n la r için to k sik o la n s e r ­
d a n d o ğ ru 122 ç a lış m a y a p ılm ış v e b u ç a lış m a la r ın
1 8 'in d e y ü k s e k d o z (g ü n d e 4 ,5 m g ) k u lla n ıld ığ ın d a
b e s t o k s ije n ra d ik a lle r in i te m iz le y ic is i o la ra k fo n k s i­
ila c ın
y o n y a p a b ilirle r. B u n la rın e n b a ş ın d a se le g ilin e , id e -
d o z 'd a u z u n s ü re v e r ild iğ in d e (g ü n d e 7 ,5 m g g ib i)
b o n o n v e g in k g o g e lir. A n tio k s id a n t v ita m in le r d e
s o n u ç a lın a c a ğ ı b ild irilm iş tir. A n c a k k o g n itif ta b lo ­
a ra ş tır ılm ış tır.
d a d ü z e lm e y a p m a k ta n ç o k ila c ın m iz a c ı d ü z e lttiğ i
e tk ili
o ld u ğ u
s a p t a n m ış t ır
(1 5 ).
Y ü k sek
b ild irilm iş tir.
Selegiline
M A O B in h ib itö rü s e le g ilin e sa d e c e k a te k o la m in
K alsiyum K an al B lokerleri
n ö ro tr a n s m is y o n u a r tırm a d ışın d a a n tio k s id a n v e
In tr a s e llü le r se r b e s t k a ls iy u m u n a rtm a s ı ç e ş itli
n ö ro n k o r u y u c u ö z e llik le r in e b a ğ la n a n te ra p ö tik e t­
y ık ıc ı e n z im le ri (ö rn . p ro te a z la r ı, e n d o n u k le a s la r ı,
k isi v a rd ır. M A O ile e n d o je n m o n o a m in le rin o k s i­
fo sp o lip a z la r ı) a k tiv ite e d e r e k y a ş lılığ ın o lu ş m a s ın a
d a tif d e a m in a s y o n u h id ro je n p e r o k s id in v e h id r o k ­
v e A lz h e im e r 'd e h ü c re ö lü m ü n e n e d e n o la b ilir (16).
sil r a d ik a lle r in v e s u p e r o k s id in g ib i d iğ e r to k sik
B ö y le c e in tra s e llü le r s e r b e s t k a ls iy u m u n b lo k e e d il­
m a d d e le r in o lu ş m a s ın a n e d e n o lu r. A y rıca M A O ile
m e si, h ü c re ö lü m ü n ü u z a ta b ilir v e h a s ta lığ ın ile r le ­
d o p a m in d a h il b a z ı m o n o a m in le r in o k s id a s y o n u 6-
m e sin i y a v a şla ta b ilir .
h id ro k s i d o p a m in v e q u in o n e g ib i n ö ro to k s in le rin
B ir k a ls iy u m k a n a l b lo k e ri o la n n im o d ip in ile
o lu ş m a s ın a y o l a ç a b ilir. S e le g ilin 'n in u z u n s ü re v e ­
d e m a n s h a s ta la r ın d a y a p ıla n ç a lış m a la r , h id e r jin
rilm e s i M A O B
a k tiv ite s in in in h ib is y o n u s o n u c u
v e p la s e b o y a o r a n la k o g n itif a la n d a a n la m lı d ü z e l­
s e rb e s t ra d ik a lle ri v e n ö ro to k s in le ri a z a ltır. G e r ç e k ­
m e le r g ö s te r m iş tir (1 6 ). Ç a lış m a la r d e v a m e tm e k te ­
d ir.
ten d e b a z ı in v itro a ra ş tır m a so n u ç la rı s e le g ilin e n in
121
A lzh eim er H astalığ ın d a K ogn isyonu A rtırıcı T ed av iler / Engin Eker
A n tiam iloid Tedavi
n ın p a to g e n iz in d e b ir risk fa k tö rü o la b ile c e ğ in i d ü ­
JT P -4 8 1 9 p ro p il e n d o p e p tid a s e 'n in b ir in h ib itö -
ş ü n d ü rm ü ş tü r. Ç in k o v e d e m ir g ib i d iğ e r m e ta lle ­
rü d ü r. A m ilo id P re k ü r s ö r P ro te in 'd e n a m ilo p ro te -
rin d e A lz h e im e r 'd e risk fa k tö rle r a ra s ın d a s a y ıla b i­
in (A b ) a y ıra n b ir p ro te in a z ı in h ib e e d e r (17). B ö y le -
le ce ğ i b ild irilm iş tir. A n c a k m e k a n iz m a b e lir g in d e ­
ğ ild ir. A lü m in y u m , d e m ir v e ç in k o A b a g re g a s y o -
ce A b o lu ş u m u n u a z a lta b ilir. Ö te y a n d a n b e lle k le il­
g ili b irç o k n ö ro p e p tid le rin fo n k s iy o n u n u a rtırır v e ­
y a y a p ıla r ın ın b o z u lm a s ın ıe n g e lle r v e a s e tilk o -
n u n u a rtırm a k ta d ır . A lü m in y u m la ilg ili g ö z le m le r
lin 'n in a ç ığ a çık ış ım a rtırır. İlaçla ilg ili ç a lış m a la r
d e v a m e tm e k te d ir . İla c ın b a ş lıc a ö n e m i A b o lu ş u ­
S o n u ç la r ta rtış m a lıd ır (21).
m a d e n tu tu c u a ja n la rın d e n e n m e s in e y o l a ç m ıştır.
m u n a d o ğ r u d a n d o ğ ru y a e tk i e tm e y e y ö n e lik ilk
Transplant Stratejiler
ila çtır.
F ö ta l m e rk e z i sin ir siste m i d o k u s u , p e r ife r ik n ö ra l v e p a ra n ö r a l d o k u v e k ü ltü r h ü c re m a te r y a li
N örotrofik F aktörler
h a s ta la n m ış b e y in d e re je n e ra s y o n v e fo n k s iy o n d a
S in ir b ü y ü m e fa k tö rü n ü n (SB F ) A lz h e im e r h a s ­
a rtm a y a y o l a ça b ilir. B e y in e b u m a d d e le r tra n s p a -
ta la rın a v e rilm e s i k o lin e r jik n ö ro n a l d e je n e ra s y o n u
la n te e d ild iğ i z a m a n çe ş itli m e k a n iz m a la r la te ra p ö -
a z a lta b ilir v e d o la y ıs ıy la k o lin e r jik d e fis it n e d e n iy le
tik etk i y a p a rla r. K im y a s a l je n e r a tö r o la ra k etk i
o lu şa n d a v r a n ış la r d ü z e lir v e n ö ro n a l fo n k s iy o n a r­
tar S B F k a n -b e y in b a r ie rin i g e ç e m e z . B u n u n için ta ­
e d e rle r (ör. b ü y ü m e fa k tö rle ri) y a d a g lia l h ü c r e le ­
şıy ıcı m o le k ü lle r g e r e k ir v e y a in tra v e n tr ik ü le r k a te -
n u a rtırırla r v e y a b e y in d e a k s o n la rı re je n e r e e d e rle r.
r in je n e r a tö rü o la ra k e tk i e d e r e k -n ö r o n a l fo n k s iy o ­
ter v e y a p o m b a g e re k ir. İn tra te k a l v e rilm e s i ile ilg i-,
O strojenler
|i ç a lış m a la r s ın ır lı s o n u ç la r v e rm iştir.
O s tro je n le r k o g n itif fo n k s iy o n u a rtıra b ilirle r . Bu
e tk ile rin i k o lin e r jik n ö ro n la rı k o r u y a ra k v e b e s le y e ­
P ropentofiliıı
P ro p e n to filin h e m a d e n o s in e a lım m ı v e h e m d e
re k g ö s te rirle r. Ö n ç a lış m a la r ö s tr a d io l, ö s tr o n ve
(o sfo d ie ste ra z ı in h ib e e d e n b ir k s a n th in e d e riv e si-
k o n ju g e ö s tr o je n le r in A lz h e im e r h a s ta lığ ın d a v ey a
lir. İn tr a s in a p tik a d e n o s in in a rtm a sı a d e n o s in e re-
k o g n itif fo n k s iy o n u a rtırd ık la rım g ö s te r m iş tir (22).
..eptör s tim u la s y o n u n u a rtırırk e n , e k s ita tö r a m in o -
Ö te y a n d a n ta k rin ile b irlik te k o n ju g e ö s tr o je n a la n ­
ısid ile tim in i a z a ltır. A y rıc a S in ir B ü y ü m e F a k tö -
la r h o rm o n , a lm a y a n la r a o r a n la d a h a fa z la ce v a p
ü 'n ü s tim u le e d e b ilir v e se r b e s t r a d ik a l y a p ım ın ı
v e rm iş le rd ir (23). B u ç a lış m a d a k o n ju g e o s tr o je n
(p re m a rin ) İ,625 m g v e rilm iş tir.
ıih ib e e d e r (18). K lin ik ç a lış m a la rd a A lz h e im e r v e
t a s k ü le r d e m a n s lı h a s ta la r d a 6 -1 2 a y s ü re y le v e r il­
D olaşım Sistem ini Etkileyen Tedavi
d iğ ind e k o g n itif v e g lo b a l fo n k s iy o n la rd a d ü z e lm e
ö r ü lm ü ş t ü r .
İla c ın
k o lin e s te r a z
B u n la r a ra s ın d a C 0 2 v e k a r b o n ik a n h id r a z in h i-
i n h ib itö r le r in e
■ranla a v a n ta jla rı o ld u ğ u b ild irilm iş tir. Y a n e tk ile ri
vo lin e s te ra z in h ib itö r le r e o r a n la d a h a a z d ır. İla cın
•ratisyen h e k im le r ta ra fın d a n b ile k u lla n ıla b ile c e ğ i,
v lz h eim er h a s ta lığ ın d a v e v a s k ü le r d e m a n s la rd a
b itö r le r i, a n tik o a g u la n la r , n ik o tin ik a sid , to k o fe ro l
(V itE ) h ip e r b a rik 0 2 , p a p a v e r in , v e d iğ e r ç e ş itli v az o d ila tö rle r v a rd ır. B u n la rın h iç b iris in in e tk ili o ld u ­
ğ u isp a t e d ilm e m iş tir.
,ı v e r ile b ile c e ğ i ile ri s ü rü lm e k te d ir.
M embran A rtırıcılar
H ü c re m e m b r a n la r ın a e tk i e d e n a ja n la rın a ra ş tıim a sı s ü r e g e lm e k te d ir . A lz h e im e r h a s ta la r ın ın b e ­
lile r in d e k o lin e r jik in n e r v a s y o n a la n la rın d a isk e■iye k a rş ı k o r u y u c u e tk ile ri o la n v e n ö ro tr o fik a k te li h ü c re m e m b r a n la r m ın k o m p o n e n tle ri o la n
u ig lio s id le r b e lir g in o la r a k a z a lm ışla rd ır. G a n g li.id G M - l 'n i n n ö r o tr o fik fa k tö rle re k a rş ı n ö ro n a l
v a b ı v e n ö ro n a l p la s tis ite y i a rtıra n ö z e lliğ i v a rd ır
;.ç in m e te d a v is in d e y a r a r lıd ır (19). M e m b ra n a k i­
li d e ğ iş tir e b ile n b ir fo sfo lip id o la n fo s fo tid ils e r in
•ç o k m e rk e z li b ir ç a lış m a d a ileri d e re c e d e y ık ım
s t e r e n h a s ta la r ın y a r a r la n a c a ğ ı b ild irilm iş tir (20).
K om binasyon T edavileri
K o lin p re k u rs ö rle ri k o lin e s te r a z in h ib itö rle ri ile
b irlik te v e rile b ilir. H a y v a n ç a lış m a la r ı, k o lin e s te r a z
in h ib itö rle rin e e tk is in in o lu şm a sı iç in n o ra d r e n e r jik
s is te m in sa ğ la m o lm a s ı g e re k tiğ in i d ü ş ü n d ü r m e k ­
te d ir (6). B u n u n iç in b ir k o lin e s te r a z in h ib ito r ü n e
b ir b ir m o n o a m in e rjik a ja n ın ila v e si d ü ş ü n e b ilir. D i­
ğ e r ilaç k o m b in a s y o n la r ı M A O B in h ib itö r le r i, a n tio k s id a n la r, a n tiin fla m m a tu a rla r, k o lin e r jik le r v e d i­
ğ e rle ri ö n e re b ilir.
K o lin e rjik a g o n is tle r , k o lin e s te r a z in h ib itö rle ri
ile d e n e n e b ilir.
K A YN A KLA R
1.
Aladen
tutucular
İn sa n d a A b 'n m n ö ro to k s ite s i m e rk e z i s in ir s is ­
l i n d e b irik m e s i ile ilg ili o la b ilir. B a z ı e p id e m iy o ;k ç a lış m a la r a lü m in y u m u n A lz h e im e r h a s ta lığ ı­
-7
2.
Davies P., Maloney AJF.: Selective loss of central choliner­
gic neurons in Alzheim er's disease. Lancet 1976, 2: 14031404.
Brinkman S., Sniff R., M eyer J. ct al. Lecithin and m em ory
training in suspected Alzheim er's disease. J. Gerontal.
1982, 37:4-9.
K lin ik P sik o farm ak o lo ji B ü lte n i / C ilt 8 : S a y ı 3 , 1 9 9 8
3.
De la M orena E. Efficacy of CDP-choline in t'.ıe treatment
of senile alterations in m em ory. Ann NY A cad Sci
1993;640:233-236.
4. Schneider LS.: Clinical pharm acology of amino -acridines
in Alzhiem er's disease, Neurology 1993: 43 (Sppl 14): 6479
5. W atkins PB, Zim m erm an HJ, Knapp MJ, Gracon SI, Lewis
KW. H epatoxic effects of tacrine administration in pati­
ents with Alzheim er's disease. JAMA. 1994;271:992-998.
6. Rogers SL, Friedhof LT., Apter JT., et al.: The efficacy and
safety of Donepezil in patients with Alzheimeris disease:
results of a US m ulticentre, randomized, double-blind,
placebo-controlled trial Dementia. 1996;7;2993-303.
7. Anand R., Gharabavvi G.: Efficacy and safety results of the
early phase studies with Exelan an overview. (ENA-713)
in Alzheim er's disease: Drug Dev Clin Tract. 1996, 8 (2): 114.
8. Schneider L., Tariof P.: Treatment of dementia in Clinical
Geriatric Psychopharm acology Third Ed. Carl Salzman,
Williams SYMBOL 38 \f "Sym bol" Wilkins Philadelp­
hia, 1998, 510-542.
9. Farow MR., Cyrus PA., Gulanski R.: Metrifonate im pro­
ves the cognitive deficits of Alzheimer's Disease Patients
in a dose related-m anner Oral presentation. In annual Sci­
entific M eeting of A m erican! Geriatric Society 1998, Mav
6-9 San Diego, USA.
10. Schneider LS, clleck VE, Zemansky: A pilot study of low
dose L-deprenyl in Alzheim er's disease. J Geriatr. Psychiat and Neurology 1991;4:143-148.
11. MartiniE, Pataky I, Sztilagyi K, Venter: Brief information
on an early phase Il-study with deprenyl in demented pa­
tients. Pharm acopsychiatry 1987;20256-257.
12. Dysken MW, Mendels J, LeW itt P, et al. Milacemide:a Pla­
cebo-controlled study in senile dementia of the Alzheimer
type. J Am Geriatr Soc. 1992;40:503-506.
13. Gutzm an H., Lrzigkeit H., Hadler D. Long term treatm ent
of Alzheim er's disease with idebenone. Neurobiol Aging.
1996, 17 (4S):S141.
14. itil TM, Eralp E, Tsambis E, et al. Central nervous system
effects of gingko biloba. Am II ther. 1996, 3: 63,73.
15. Hallister L, Yesavage J. Ergoloid mesylates for senile de­
m entias: unansw ered questions. A nn Intern Med
1990;100:894-898.
16. Grobe-Einsler R, Traber J. Clinical results with nimodipine in Alzheimer's disease. Clin Neuropharm 1992;15
(suppl 1, pt A ):416A-417A.
17. Toide K, Iwamoto Y, Fujiwara T, Abe H. JTP-4819: a no­
vel prolyl endopeptidase inhibitor with potential as a cog­
nitive enhancer. J Pharm acology Exp Ther 1995;274
(3):1370-1378.
18. Rother M, Kittner B, Rudolphi K, et al. HW'A 285 (propentofyline) a new com pound for thetreatm ent of both vascu­
lar dementia and dementia of the Alzheim er type. Ann
N YAcad Sci 1996;777:404-409.
19. Argentine) C, Sacchetti ML, Toni D, et al. GMI ganglioside
therapy in acute ischemic stroke . Stroke 1989;20:11431149.
20. Am aducci L, and the SMID Group Phosphatidylserine in
teh treatment of Alzheim er's disease results of a m ulti­
center study. Psycho-pharm acol Bull 1988;24:130-134.
21. Cardelli M, Russell Ml, Bagne C, et al. Chelation therapy:
unproved modality in the treatm ent of Alzheim er-type
dementia. J Am Geriatr Soc. 19S5;33:54S-55l.
22. Ohkura T, isse K, Akazawa K, et al Evaluation of estrogen
treatment in female patients with dem entia of the Alzhe­
imer type. Endocr J 1994;41(4):361-371.
23. Schneider LS, Farlow MR, Henderson VW, Pogoda JM.
Effects of estrogen replacement therapy on response to
tacrine in patients with Alzheim er's disease. Neurology
1996;46:1580-1584.
123
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
22
File Size
223 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content