close

Enter

Log in using OpenID

1. El Yıkama

embedDownload
HASTA BAKIMI ve HEMŞİRELİK SÜRECİ İLE
İLGİLİ GENEL STANDARTLAR
El Yıkama
Hasta Kabulü ve Oryantasyon
Hastanın Genel Sağlık Durumunun Değerlendirilmesi
Hemşirelik Bakım Süreci Hasta Transferi
Nöbet Değişim ve Hasta Teslimi
Terapötik/Hasta Yararına İletişim Kurma
Hastanın Taburcu Edilmesi
El Yıkama
AMAÇ
Sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonların ve çapraz bulaşmaların önlenmesi
amacıyla sağlık çalışanları için uygun el hijyeni yöntemlerini belirlemektir.
TEMEL İLKELER
Tanımlar
Sosyal El Yıkama: Ellerin sabun ve su ile mekanik hareketler (ovma) yaparak yıkanmasıdır. Hasta, hasta yakını, ziyaretçiler ve personel yemekhane
ve tuvaletleri sosyal el yıkama alanları olarak değerlendirilir. Amaç geçici
floranın ortadan kaldırılmasıdır. Rutin el yıkamada medikal olmayan sıvı
sabunlar kullanılır.
El Antisepsisi: Hijyenik (antiseptik kullanarak) el yıkama ve el ovmayı
kapsar.
Hijyenik (antiseptik kullanılarak) El Yıkama: El hijyeni uygulamaları
için hastaların muayene, tetkik, tedavi ve bakım hizmeti aldığı alanlarda, her
hasta için ve aynı hastada farklı bölge ve farklı işlemler için tekrarı yapılan
el temizliğidir. Sıvı sabun yerine antiseptikli sıvı sabun kullanılır. Kalıcı florayı etkilemekle birlikte esas amaç geçici floranın daha etkin ve kısa sürede
ortadan kaldırılmasıdır.
Hijyenik El Ovalama: İşlemin hijyenik el yıkamadan farkı, görülür ya da
hissedilir organik kirlenmeye maruz kalmamış eller için uygulanması, daha
hızlı ve etkin bir yöntem olmasıdır. El antisepsisi için hastaların muayene,
tetkik, tedavi ve bakım hizmeti aldığı alanlarda, her hasta için ve aynı hastada farklı bölge ve farklı işlemler için tekrarlanmalıdır.
Cerrahi El Yıkama/Ovalama: Cerrahi personel tarafından operasyon öncesinde geçici florayı elimine etmek ve kalıcı florayı azaltmak üzere yapılan
el yıkama ve/veya el ovmayı tanımlar.
5 AN: Hijyenik el yıkamanın uygulanması gereken durumları gösteren 5
durumu ifade eder (Bkz. Şekil 1).
Hijyenik El Yıkama, El Antisepsisi, Cerrahi El Antisepsisi ve Eldiven Kullanımı Endikasyonları: Hijyenik el yıkama, el antisepsisi, cerrahi el antisepsisi
ve eldiven kullanımı endikasyonları tabloda belirtilmiştir (Bkz. Tablo 1) .
2
El Yıkama
Hasta Bakımı ile İlgili El Yıkama Endikasyonları:
• Hastaya temas önce,
• Hastaya temas sonrası (ateş, nabız, tansiyon ölçümleri sonrası, hastayı
taşıma sonrası),
• Eldiven giymeden önce ve eldiven çıkarıldıktan sonra,
• Üriner kateter, periferal venöz kateter veya diğer invaziv aletlerin uygulanması öncesinde,
EL HİJYEN İÇİN 5 AN
1
Hasta ile temastan önce
Hasta ile temastan önce ellerinizi yıkayınız.
2
Aseptik görevlerden önce
Herhangi bir aseptik işlemden
hemen önceellerinizi yıkayınız.
Vücut sıvılarının bulaşma
riskinden sonra
Vücut sıvılarının bulaşma
riskinden sonra ellerinizi
yıkayınız. (ve eldivenleri
çıkardıktan sonra).
3
4
5
Hasta ile temastan
sonra
Hasta ile temastan
sonra ellerinizi
yıkayınız.
Hasta çevresi ile
temastan sonra
Hastanın odasında
kullandığı herhangi
bir eşye-objeye temas
olmuşsa ellerinizi
yıkayınız. Hatta
temas olmamışsa bile
yıkayınız.
Şekil 1. El Hijyeni İçin 5 An
3
Hemşirelik Bakım Standartları
Tablo 1: Hijyenik El Yıkama, El Antisepsisi, Cerrahi El Antisepsisi ve
Eldiven Kullanımı Endikasyonları (6)
El Antisepsisi
Klinik çalışmalara başlarken
ve bitiminde
Eller gözle görülür şekilde
kirlendiğinde
Bir hastadan diğerine
geçerken
Eller kan, dışkı, idrar ve
diğer vücut sıvıları ile
kontamine olduktan hemen
sonra
Eller kan, dışkı, idrar ve
diğer vücut sıvıları ile
kontaminasyon olasılığı
öncesinde
İmmun sistem yetmezliği
(YBÜ, nötropenik, yeni
doğan) olan hastalara
temastan önce
Eller temiz görünse bile
hastalara fiziksel temas
sonrasında
Elektif aseptik
uygulamalardan önce ve
sonra (küçük girişimler,
pansuman, kan, BOS
kültür örneği alma, invaziv
girişimler vs)
Acil aseptik girişimlerden
önce
Acil aseptik girişimlerden
sonra
Cerrahi operasyon öncesi
Yemekten ve yemek
servisinden önce-sonra
Tuvalete girmeden önce ve
çıktıktan sonra
Hijyenik
El Yıkama
*
Cerrahi El
Hijyenik El Antisepsisi
Ovalama
*
Eldiven
Kullanımı
*
*
*
*
**
*
*
*
*
*
*
**
*
*
**
*
*
*
*
*
* Her seçenek birbirinin alternatifidir, birini uygulamanız yeterlidir.
** Her hastanın klinik örneği bulaşıcı kabul edilmeli, örnek alırken ve çalışırken mutlaka eldiven
kullanılmalıdır.
4
**
El Yıkama
• Vücut sıvıları, mukoz membranlar, bütünlüğü bozulmuş deriye temas
sonrası ve yara bakımı sonrası,
• Hasta bakımı sırasında kontamine bölgeden temiz bölgeye geçerken,
• Hasta yakınında bulunan malzemelere temas sonrası.
Dikkat Edilecek Noktalar
• Hijyenik el ovalama, el yıkamanın yerini almamalıdır. Ellerde vücut sıvı
veya salgılarıyla gözle görülür kirlenme olduğunda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmamalı, eller mutlaka su ve sıvı sabun ile yıkanmalı, kağıt
havlu ile kurulanmalıdır.
• Aynı hasta üzerinde kirli bir bölgeden temiz bir bölgeye geçilmeden önce
eldiven çıkarılarak eller yıkanmalı, sonrasında gerekiyorsa yeniden eldiven giyilmelidir.
• İlaçların hazırlanmasına (parenteral karışımların hazırlanması dahil)
başlamadan önce eller yıkanmalıdır.
• Eldiven çıkarıldıktan sonra eller yıkanmalıdır.
• Dermatit riskini artırabileceği için sıcak su kullanımından kaçınılmalıdır.
• Rutin el yıkamada medikal olmayan sıvı sabunlar kullanılmalıdır.
• Salgın durumunda ya da VRE, MRSA, çoklu dirençli bakteri infeksiyonları varlığında antiseptik madde içeren sıvı sabunlar kullanılmalıdır.
• Hasta ile her temas öncesinde ve sonrasında eller yıkanmalıdır. Bu kurala
eldiven kullanılan durumlarda da uyulmalı, temas öncesinde eldiven giyilmeden eller yıkanmalı, temas sonrasında eldiven çıkarılarak yeniden
eller yıkanmalıdır.
• Hastayla doğrudan teması olan kişiler yapay tırnak veya uzatıcı kullanmamalı, tırnaklar tırnak etini geçmeyecek uzunlukta olmalıdır.
• Kontaminasyon riski nedeni ile yarım sıvı sabun kabının üzerine sabun
eklenmemelidir. Sıvı sabunların yeniden doldurulduğu kaplar, doldurulmadan önce mutlaka temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.
• Katı sabun ve kumaş havlu kullanılmamalıdır.
• Cilt bakımı için irritan kontakt dermatit gelişme riskini azaltacak losyon
veya krem kullanılması önerilir.
İŞLEM BASAMAKLARI
Not: İşlem sırasında kullanılacak malzemelere kitap sonu Ek-1’de yer verilmiştir.
Sosyal El Yıkama:
1. Eller su ile ıslatılır, sıvı sabun avuca alınır.
2. En az 30 saniye süre ile avuç içleri ve parmak araları başta olmak üzere eller tüm yüzey ve parmakları kapsayacak şekilde kuvvetlice ovuşturulur.
5
Hemşirelik Bakım Standartları
3. Eller su ile iyice durulanır, durulama parmak uçlarından dirseklere doğru yapılır, parmaklar yukarı gelecek şekilde tutularak, kontamine suyun
dirsekten ele doğru akışı önlenir.
4. Lif bırakmayan kağıt havlu ile kurulanır, musluk kağıt havlu kullanılarak kapatılır.
5. Hasta temasları arasındaki tekrar yıkamalarda 15 saniye süre yeterlidir.
Hijyenik El Yıkama (Bkz. Şekil 2)
1. Eller su ile ıslatılır.
2. Bir miktar çözelti (üretici firma önerileri dikkate alınmalı) avuç içine alınarak en az 15 saniye süreyle tüm yüzeyler ve parmaklar ovulmalıdır.
3. Eller iyice durulanmalıdır.
4. Durulama sonrası kağıt havlu ile kurulanmalıdır.
5. Çevirmeli bir musluk kullanılıyor ise eller yıkandıktan sonra musluk kağıt havlu ile kapatılmalıdır.
6. Fotoselli el kurutma makinası, kumaş havlu, katı sabun kullanılmamalıdır.
Hijyenik El Ovalama
1. Ellere en az 3 ml çözelti alınarak elin tüm yüzeylerine dağıtılmalı.
2. Kuruyana kadar eller ovuşturulmalıdır.
Cerrahi El Yıkama
1. Antiseptik özelliği olan sabun kullanılmalıdır.
2. Ellerin yıkanmasına parmak uçlarından başlanmalı ve dairesel hareketlerle parmak araları ve dirseklere kadar ön kollar yıkanmalıdır.
3. Günün ilk ameliyatında tırnakların altı yumuşak kılları olan steril fırça
ile fırçalanmalıdır.
4. Eller ve kollar yıkandıktan sonra tek tek durulanmalı ve steril havlu ile
kurulanmalıdır. Eller kurulandıktan sonra alkol içerikli antiseptik ile
ovalama yapılabilir.
5. Cerrahi el yıkamada ideal süre 2- 6 dakikadır.
Cerrahi El Ovalama
1. 15- 25 ml alkol avuç içine alınır, eller ve ön kol ovalanır.
2. Ellerin steril havlu ile kurulanmasına gerek yoktur.
3. Tırnak altlarının alkol içerikli dezenfektan ile fırçalanması etkinliği arttıracaktır.
4. Eldiven giymeden önce ellerin mutlaka kuruması beklenmelidir.
6
El Yıkama
ELLERİNİZİ NASIL YIKAMALISINIZ?
ELLERİ, YANLIZCA KİRLENDİĞİ GÖRÜNÜR HALE GELDİĞİNDE
YIKAYINIZ. YOKSA ALKOL BAZLI DEZENFEKTANLARI KULLANINIZ
Bu prosedürün süresi 40-60 sn
0
2
1
Ellerinizi su ile ıslatınız.
3
Sağ avuç içini sol el
dışyüzeyi üzerinden
hareket ettirerek parmakları
birbirine geçir ve işlemi
diğer el içinde uygula.
6
Avuç içine yeteri kadar
sabun alınız.
Avuç içini dairevi bir
şekilde ovalayınız.
4
5
Elleri avuç avuç içine
bakacak şekilde birbirine
geçirip hareket ettiriniz.
Şekilde gibi eli kilitleyin ve
aşağı yukarı hareket ettirin.
7
8
Sol elin başparmağını diğer el Sol elin avuç içine sağ elin
ile tutarak daireyi bir şekilde parmak uçlarını sürterek
hareket ettirin ve diğer tarafı dairevi hareketlerle ovunuz.
da aynı şekilde yapın.
9
10
Kağıt havlu ile kurulayın.
Kağıt havlu ile musluğu
kağattın.
Elleri su ile durulayın.
11
... ve elleriniz temiz.
Şekil 2. Hijyenik El Yıkama
7
Hemşirelik Bakım Standartları
Kaynaklar
1. Hastane İnfeksiyonları Dergisi (2003). 7 (3), s.118-130.
2. Hastane İnfeksiyonları Dergisi (2007). 11 (1), s. 54-59.
3. Hastane İnfeksiyonları Dergisi (2008). 12 (1), s. 3-29.
4. Hastane İnfeksiyonları Dergisi (2011). 5 (1), s. 110-112.
5. Sağlık Bakanlığı El Yıkama ve El Dezenfeksiyonu Rehberi. (2008). s. 13-16.
6. Türk Hastane Enfeksiyonları ve Kontrolü Derneği El Hijyeni Kılavuzu 2008.
http://hastaneenfeksiyonlari.saglik.gov.tr/dosya/elhijyenikilavuz.pdf (Erişim Tarihi: 06.02.2014).
Hazırlayanlar
Hem. A.Ezel BAŞKANOĞLU (Bayındır DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Leyla ÇETİN (İKÇÜ Atatürk EAH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Esin ERDOĞAN KORKMAZ (Selçuk DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Perihan ERTUĞRUL (Tire DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Neslihan GENÇ (Bozyaka EAH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Arzu GÖÇER ILGAZ (Çeşme DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Bilge KARAKAYA (Güney Genel Sekreterliği Sağ. Bak. Hiz. Koor.)
Hem. Alev KARAKOYUN(Torbalı DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Gonca KAYA (Seferihisar DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Yeliz ORUÇ (BUCH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Emel PERVANLAR (Ödemiş DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Uzm. Hem. Emine PİŞMİŞOĞLU (İKÇÜ Atatürk EAH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Sevim UZUN (İKÇÜ Atatürk EAH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
Hem. Gülseren YILDIZ (Urla DH Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi)
8
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
1
File Size
1 422 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content