close

Enter

Log in using OpenID

Adalet

embedDownload
ODTÜ GELİŞTİRME VAKFI ÖZEL MERSİN İLKÖĞRETİM OKULU REHBERLİK
VE PSİKOLOJİK DANIŞMA SERVİSİ
Sayı: 4
Kademe: A-8 Veli Bülteni
Konu: Adalet
Değerli Velimiz,
Ocak ayı bülten konumuz Adalet değeridir. Ay boyunca farklı derslerde
değişik etkinliklerle kazanıma dönüştürmeye çalışacağımız konuyu sizlerle de
paylaşarak çocuklarımızın adaletli olmasının yanı sıra, herhangi bir haksızlık
karşısında nasıl bir tutumda olmalarını istediğimizi de tartışma olanağı bulacağız.
“Adalet” günümüzde halen gerek hukuksal, gerekse toplumsal ve siyasal
boyutlarda tartışılmakta olan bir kavramdır. Türk dil kurumunun sözlük tanımına
baktığımızda adalet;
1. Yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kullanılmasının sağlanması
2. Hak ve hukuka uygunluk, hakkı gözetme
3. Bu işi uygulayan, yerine getiren devlet kuruluşları
4. Herkese kendine uygun düşeni, kendi hakkı olanı verme, doğruluk gibi
tanımlamalarla açıklanmaktadır.
Düşünürler eski çağlardan beri adalet kavramıyla ilgilenmişlerdir. Eski
Yunanlı düşünür Platon’a göre adalet en yüce erdemlerden biri, insanın ve devletin
temel davranış kuralıdır. Aristoteles’in hareket noktasını ise eşitlik kavramı
oluşturur. Ona göre, herkese eşit davranmak adalet için yeterli değildir. Bir
hukuk düzeni güçsüzleri koruduğu ölçüde adaletli olabilir.
18. yüzyılda Aydınlanma Çağı düşünürleri adalet kavramını hukuka ve
hukuksal eşitliğe uygunluk olarak tanımlamışlardır. Ne var ki, hukuk düzeni her
zaman
adil
olmayabilir.
kapsamaktadır.
Sosyal
Günümüzde
adalet,
adalet
ekonomik,
kavramı
sosyal
ve
sosyal
kültürel
adaleti
de
değerlerin
dağılımındaki dengesizliklerin giderilmesini, toplumdaki zayıf ve güçsüzlere
devletçe yardım edilmesini içerir. Sosyal adaletin varlığı, toplumsal barış ve huzur
için vazgeçilmezdir. Hukuki anlamda adalet, kanunların dil, ırk, din, etnik köken
gözetilmeden, tüm insanlar arasında eşit olarak uygulanması demektir. 10 Aralık
1948’de ilan edilen sosyal adalet konusunda en kapsamlı belge niteliği taşıyan
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin oluşturulma gerekçeleri şöyle sıralanmıştır:
* İnsanlık ailesinin bütün üyelerinin doğal yapısındaki onuru ile eşit ve
devredilemez haklarını tanımanın, dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli
olduğu,
* İnsan haklarını göz ardı etmenin ve hor görmenin, insanlığın vicdanında
kızgınlık uyandırarak, barbarca eylemlere yol açtığı,
* İnsanların korku ve yoksunluktan kurtulması, konuşma ve inanma
özgürlüğüne sahip olacağı bir dünyanın ortaya çıkmasının sıradan insanların en
yüksek özlemi olduğu,
* İnsanın zorbalık ve baskıya karşı son çare olarak başkaldırmak zorunda
kalmaması için, insan haklarının hukukun egemenliğiyle korunmasının önemli olduğu
vurgulanmıştır.
Hak ve adalet kavramlarını hukuksal ve toplumsal boyutta ele almanın
yanında, kişiler arası iletişim açısından da önemli buluyoruz. Kişiler arası
ilişkilerde; kendi haklarımızı korurken, çevremizdeki kişileri kırmadan ve onların
haklarını ihlal etmeden davranma becerisine “atılganlık” diyoruz. İngilizce
“assertiveness” kavramının karşılığı olarak kullanılan “atılganlık” literatürde;
kişilerarası ilişkilerin ve etkileşimin sağlıklı olabilmesine olanak tanıyan,
başkalarının haklarına saygılı olmayı ve bireyin duygu, inanç, ve düşüncelerini
doğrudan, içtenlikle ve açıkça anlatımını içeren bir davranış biçimi olarak
tanımlanmaktadır (Jakubowski & Lange, 1978; Akt. Tan, 2006). Lazarus (1973),
atılgan davranışın birbirini tamamlayan dört özelliği olduğunu belirterek, bu özellikleri
şöyle sıralamıştır:
1. Hayır diyebilme yeteneği
2. İsteyebilme, ricada bulunabilme yeteneği
3. Olumlu ve olumsuz duyguları ifade edebilme yeteneği
4. Bir davranışı başlatabilme, sürdürme ve sona erdirebilme yeteneği (Akt.
Arı, 1989)
Kendimizi uygun şekilde savunma, açıklama ve isteklerimizi belirtebilme
becerisi de diyebileceğimiz atılganlık-girişkenlik mutlu ve dengeli bir yaşam için
oldukça önemsediğimiz bir konu. Çocukluk yıllarında çevremizle etkileşim içinde
deneyimleyerek ve model alarak geliştirdiğimiz bu beceriyi ileri yaşlarda bilinçli
şekilde pekiştirerek, kendimizi eğiterek geliştirmemiz de mümkün. İletişimin
temelinde yer alan “kişisel(fiziksel-duygusal-sosyal) ihtiyaçlarımız doğrultusunda
isteklerde bulunma ve bu ihtiyacı karşılama” ile “çevremizden gelen taleplere
uygun tepkilerde bulunarak çevremizle uyumlu bir dengeli ilişki kurmak”, bir
anlamda da atılganlık becerimizin ne derece sağlıklı gelişip-gelişmediğine bağlıdır.
Çocuklarımızda Adalet Duygusunu ve Atılganlık Becerisini Geliştirmek İçin
Neler Yapabiliriz?

Cinsiyetinden ya da yaşından dolayı çocuklar arasında ayrımcılık yapmamak.

Gelişim çağı özelliklerine uygun beklentiler geliştirmek (örneğin üç
yaşındaki birçocuğun ben merkezci davranışlarını bencillik olarak değil,
onun gelişim özelliği olarak algılamak daha doğru olacaktır).

Özel alanına ve eşyalarına saygı göstermek.

Çocuğunuzun kendisi ile ilgili isteklerde bulunmasına ve kendini rahatlıkla
ifade etmesine olanak sağlamak (Çocuğunuzun ihtiyacından fazlasını daha o
istekte bulunmadan vermeyin!).

Çocuğa uygun bulmadığı şeyleri ifade etmesi ve reddetmesine izin
verilmesi. Ona gerektiğinde “Hayır!” deme şansı tanımak.

Çocuğunuzun yaşına ve gelişimine uygun sorumluluklar üstlenmesine izin
vermek.

Aile içinde tüm aile bireylerinin kendisini değerli hissetmesine özen
göstermek.

Yetişkinlere gösterilen saygı ve özeni çocuklara (hatta diğer canlılara) da
göstermek.

Yaşanan problem durumlarını çözümlerken adil olabilmek ve uygun çözüm
yolları üretebilmek.

Tüm aile üyelerini dinlemek, çözüm sürecine katmak ve önerilen çözümlere
karşı saygılı olmak.

Haksızlık yapmaktan kaçınmak. Bu konudaki duyarlılığınızı sözlerinizle de
belirtmeniz.

Toplumsal yaşam alanlarında başkalarının haklarına saygı göstererek
çocuğa model olmak.

Yaşanan bir haksızlık durumunda sessiz kalmayıp, uygun hak arama
yöntemleri kullanarak çocuğa model olmak.

Çocuğa karşı gösterdiğiniz herhangi bir haksız tutumda kabul edici
davranmak (Davranışınızı tanımlayarak ve nedenlerini açıklayarak,
gerektiğinde ondan özür dileyin!).
Yararlanılan Kaynaklar:
http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&arama=kelime&guid=TDK.GTS.52d929d59356
e2.74473636
http://www.ihd.org.tr/index.php/san-haklarylgeleri-mainmenu-96/156-insan-haklari-evrenselbeyannames.html
http://www.felsefe.net/serbest-kursu/73754-platon-da-adalet-kavrami-ve-dusundurdukleri.html
mebk12.meb.gov.tr/meb_iys.../05081851_atilganlikbireyselsunu.ppt FATMA ÖZBAY
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
238 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content