close

Enter

Log in using OpenID

"συμπεριφορικής" υγείας στις δομές υγείας

embedDownload
ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
‘ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ’ ΥΓΕΙΑΣ
ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ
«Συμπεριφορική Υγεία»
Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας
αλλά και
Ψυχολογίας της Υγείας
Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής
υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Βασισμένο σε προτάσεις των:
Blount et al. (2007)
Gatchel & Oordt (2003)
Glasgow et al. (2002)
Hunter, Goodie, Oordt, & Dobmeyer (2009)
Robinson & Reiter (2007)
Sage, Sowden, Chorlton, & Edeleanu (2008)
Whitlock, Orleans, Pender, & Allan (2002)
Ρεαλιστική και αποτελεσματική λειτουργία στα
πλαίσια των υπηρεσιών υγείας
–
–
–
–
–
Υιοθέτηση βιοψυχοκοινωνικής προσέγγισης
Χρήση γνωσιακών – συμπεριφοριστικών μεθόδων
Εξειδικευμένη παρέμβαση
Προσαρμογή στις ανάγκες υπηρεσιών υγείας (π.χ.,
ευάριθμες, σύντομης διάρκειας συναντήσεις)
‘Πελάτης’ όχι μόνο ο ασθενής, αλλά και το λοιπό
προσωπικό
Οι τρεις «κινήσεις» (Α3Π)
•
•
•
Αξιολόγηση
Πληροφόρηση – συμφωνία
Προγραμματισμός & Παρέμβαση
Αν και το περιεχόμενό τους ποικίλει, εφαρμόζονται
σε κάθε περίπτωση.
Αξιολόγηση
Συγκέντρωση πληροφοριών για:
•
Συμπτώματα
•
Σκέψεις
•
Συναισθήματα
•
Συμπεριφορές
•
Στάσεις, προτιμήσεις
•
Περιβαλλοντικούς παράγοντες (π.χ., οικογένεια)
Στόχος ο καθορισμός των βασικών παραγόντων που επιδρούν στο
επίπεδο υγείας και την ποιότητα ζωής, και έλεγχος όσων μπορούν
να αλλάξουν και αξιοποιηθούν.
Παραπομπή, αν δεν γίνεται διαφορετικά…
Πληροφόρηση
Για την κατάσταση υγείας
Για τις (προσωποποιημένες) εναλλακτικές
παρέμβασης και τις αντίστοιχες στρατηγικές
Για άλλους κρίσιμους παράγοντες
Στόχος η περιγραφή της παρέμβασης και των
επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων ως προς τα
συμπτώματα και την ποιότητα ζωής
Συμφωνία
•
•
•
•
•
Οι ασθενείς αποφασίζουν (συνεργατικά) για τους
στόχους και τη μορφή δράσης που θα αναλάβουν
στη βάση των εναλλακτικών που αναπτύχθηκαν
Διατύπωση στόχων με συγκεκριμένο τρόπο
(συμπεριφορικά)
Έλεγχος κινήτρων
Αποδοχή ή απόρριψη, διατύπωση προτάσεων από
ασθενείς
Δέσμευση ή αναβολή απόφασης μέχρι να το
ξανασκεφτούν
Τελικός στόχος:
Ένα προσωπικό σχέδιο δράσης:
1. Συγκεκριμενοποίηση στόχων
2. Συγκεκριμενοποίηση στρατηγικών αλλαγής
3. Εξειδίκευση πλάνου συνεργασίας
Παρέμβαση
Παροχή γνώσης
Ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων
Ορισμός στόχων
Εφαρμογή συγκεκριμένων τεχνικών….
ώστε να επιτευχθούν οι συμφωνημένοι στόχοι
Προγραμματισμός
Στόχοι επόμενων συναντήσεων
Πόσες συναντήσεις (ή follow up, ή και
τηλεφωνικές επαφές, email κλπ)
Τι θα γίνει στο μέλλον
Συνέχιση προσπάθειας
Παραπομπή (αν χρειάζεται)
εναλλακτικά….
Συμμετοχή σε ομαδική παρέμβαση, η οποία:
Έχει συγκεκριμένους (ομοιογενείς) στόχους
Χρησιμοποιεί συγκεκριμένες στρατηγικές
Εκδιπλώνεται σε ευάριθμες συναντήσεις
Σημαντική η αξιολόγηση αποτελεσμάτων
ολοκλήρωση
ατομική παρέμβαση
παραπομπή
ΣΥΝΟΨΗ
Αξιολόγηση
Ομαδική παρέμβαση
Ατομική παρέμβαση
Παραπομπή
Πληροφόρηση - συμφωνία
Προγραμματισμός & Παρέμβαση
Αξιολόγηση
τερματισμός
παραπομπή
Βασικές προϋποθέσεις επιτυχίας
Ο ψυχολόγος ως μέλος της ομάδας
Ανάπτυξη κομβικών σχέσεων
Ενσωμάτωση στη συλλογιστική των δομών υγείας
Μέλος ομάδας
Επίγνωση ρόλου και εκπλήρωση ρόλου:
Συνεργασία
Αποδοχή όλων των παραπομπών (π.χ., ψυχολογικές
δυσκολίες, θέματα συμπεριφορών υγείας, υψηλό στρες/κρίση,
θάνατος & πένθος, οικείους, μη τήρηση ιατρικών οδηγιών,
άγχος υγείας κλπ)
Έμφαση πρωτίστως στον κύριο λόγο παραπομπής (αν
δεν υπάρχει σοβαρός λόγος για κάτι άλλο…)
Επανατροφοδότηση λοιπού προσωπικού σε θέματα
αξιολόγησης και παρέμβασης
Ενσωμάτωση στην κουλτούρα της
δομής
Υιοθέτηση βασικών κανόνων (π.χ., συναντήσεις των
15-30 λεπτών)
Παροχή σύντομων, εστιασμένων παρεμβάσεων σε
μεγάλο αριθμό ασθενών
Ταχύτητα αντίδρασης, ετοιμότητα δράσης
Υπομονή
… όπως, εξάλλου, συμβαίνει στις περισσότερες
δομές υγείας με υψηλό φόρτο εργασίας.
Ευελιξία
Ανεκτικότητα (όποτε χρειάζεται)
Ρεαλισμός
Πρόβλεψη και άρση πιθανών εμποδίων
Διατήρηση ψυχραιμίας, ετοιμότητας
«Συναισθηματική αποδοχή» των συνθηκών
Είναι έτοιμοι ή και ικανοί όλοι για κάτι τέτοιο;
Σαφώς όχι.
ΕΝΑΡΞΗ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Ποιοι είστε, τι κάνετε, τι προσφέρετε (1-2 min)
Διαπίστωση βασικού προβλήματος/ λόγου
παραπομπής (1 min)
Λειτουργική αξιολόγηση (10-15 min)
Περίληψη (1-2 min)
Απαρίθμηση πιθανών εναλλακτικών (1-2 min)
Έναρξη παρέμβασης (5-10 min)
Λειτουργική αξιολόγηση
Όχι κατάχρηση ανοικτών ή ασαφών ερωτήσεων,
αλλά όχι και αποφυγή τους
Π.χ., «υπάρχει κάτι άλλο σημαντικό που δεν
συζητήσαμε;», «μπορείτε να μου περιγράψετε μια
τυπική μέρα σας;»
Προτίμηση για κλειστές ή περιορισμένης επιλογής
ερωτήσεις
Δεν χρειάζονται πολλές ενθαρρυντικές δηλώσεις,
παραφράσεις
Σημαντικές ερωτήσεις:
Φύση, διάρκεια, ένταση, συχνότητα προβλήματος
Προκλητικοί παράγοντες
Παράγοντες επιδείνωσης και βελτίωσης (σωματικοί,
συναισθηματικοί, συμπεριφορικοί, γνωστικοί,
κοινωνικοί/περιβαλλοντικοί)
Ποιότητα ζωής, λειτουργικότητα, π.χ.,
αλλαγές στην εργασιακή απόδοση,
την κοινωνικότητα και τις σχέσεις,
την οικογένεια και τις οικογενειακές σχέσεις,
τις ψυχαγωγικές δραστηριότητες,
την άσκηση,
τον ύπνο,
την ενέργεια,
την όρεξη,
την κατανάλωση καφέ, ουσιών, καπνού,
χρήση φαρμάκων κλπ,
διάθεση κατά τις 2 τελευταίες εβδομάδες,
αξιολόγηση κινδύνου αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς
μια ανοικτή ερώτηση.
Ανακεφαλαιώστε για να βεβαιωθείτε ότι
καταλάβατε καλά το πρόβλημα και τη στάση του
ασθενή
Κατόπιν, απαριθμείστε πιθανές
επιλογές/εναλλακτικές με σαφή έμφαση στις
αλλαγές/δράσεις που βρίσκονται υπό τον έλεγχο
του ασθενούς.
Στη συνέχεια, ρωτήστε αν κάποια φαίνεται βοηθητική
και, κατόπιν, η πιο εύκολη για αρχή.
Αν καμία δεν φαίνεται κατάλληλη, τότε έλεγχος
στάσης και διάθεσης για αλλαγή και κίνητρα.
Καταγραφή πλάνου συνεργασίας
Ρωτήστε αν ο ασθενής βλέπει πιθανά προβλήματα
ή εμπόδια στο πλάνο και ποια (π.χ., κόστος,
χρόνος).
Αντιμετωπίστε τα άμεσα.
Συνεργατικά καθορίστε επόμενα βήματα.
Αν κρίνετε σκόπιμο, προτείνετε σε επόμενη
συνάντηση να κληθούν οικείοι για να εμπλακούν
στην προσπάθεια.
ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ & ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ
ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ
Στρατηγικές/τεχνικές επιτυχημένες στη βάση
πολλαπλών εμπειρικών δεδομένων
Συνάδουν προς ένα μοντέλο αυτο-διαχείρισης
Συνήθως προέρχονται από μια ‘δεξαμενή’ 8-10
γνωστών μεθόδων, όπως:
Χαλάρωση (διαφραγματική, προοδευτική,
καθοδηγούμενη φαντασία).
Τι σε χαλαρώνει; Πόσο αποτελεσματικά;
Τι σου προκαλεί συνήθως στρες;
Στοχοθέτηση
Επιλογή Στόχων
Πρέπει να γνωρίζουμε:
Στόχο
Εναρκτήριο σημείο
Πορεία (action plan)
Επιμέρους βήματα
Πιθανά εμπόδια
Ο στόχος θα πρέπει να είναι ‘SMART’:
Specific (όσο περισσότερο γίνεται)
Measurable
Achievable
Relevant (να έχει σημασία)
Timely
Ο ασθενής θα πρέπει να πιστεύει ότι τα πράγματα μπορούν
να αλλάξουν.
Τα επιμέρους βήματα μπορούν να ξαναγραφούν πολλές
φορές.
Τα ‘σύνθετα’ μπορούν να επιμεριστούν σε απλούστερα.
Γνωσιακή πρόκληση
Προσοχή, όχι θεραπεία που συχνά είναι μακρόχρονη και
πολύπλοκη.
Προσοχή, μπορεί να μην ταιριάζει σε όλους…
Περισσότερο ως διαπίστωση και πρόκληση των άμεσα
‘δυσλειτουργικών’ πεποιθήσεων.
Κυρίως σε τρεις περιοχές:
Προβλέψεις: ποιες καταστάσεις ή γεγονότα φοβίζουν τον ασθενή, πόσο
πεπεισμένος είναι ότι θα συμβεί η πρόβλεψη, τι το στηρίζει, μπορεί να
το αντιμετωπίσει;
Προσδοκίες: τι περιμένει από εαυτό και άλλους (πόσο το πιστεύει
αυτό), πόσο η κατάσταση αντιμάχεται αυτό που περιμένει ή ήθελε να
συμβεί;
Αξιολογήσεις: τι γλώσσα χρησιμοποιεί για την αξιολόγηση
καταστάσεων ή ατόμων (π.χ., καταστροφή, τρομερό, απαίσιο,
απίστευτο, αδύνατο κλπ).
Οι Hunter et al. (2009) προτείνουν µια προσέγγιση
2 βηµάτων: ενός βασικού, ώστε οι ασθενείς να
µάθουν να προσέχουν και να διερευνούν τη σκέψη
τους, και ενός πιο προχωρηµένου.
ΒΗΜΑ 1ο: Στόχος να βοηθηθεί ο ασθενής, αντί να
αντιδρά στις αρχικές (αυτόµατες) σκέψεις, να
συµπεριφέρεται στη βάση τού τι θεωρεί σηµαντικό ή
βοηθητικό. Π.χ., µε εύρεση και αντικατάσταση
δυσλειτουργικών σκέψεων, συναισθηµάτων,
συµπεριφορών.
ΒΗΜΑ 2ο: Η πιο ‘κλασική’ µορφή γνωσιακής παρέµβασης.
Π.χ., τεχνική ηµερολογίων 5 ή 7 στηλών, εκπαίδευση στα
συνήθη γνωσιακά λάθη, χρήση εκπαιδευτικών βιβλίων, χρήση
τεχνικών όπως το ‘κάθετο τόξο’ κλπ.
Βοηθητικές ερωτήσεις:
Μήπως αναστατώνω τον εαυτό μου χωρίς λόγο; Μπορώ να το δω με άλλο τρόπο;
Ο τρόπος σκέψης μου με βοηθά ή με εμποδίζει; Μπορώ να το δω με λιγότερο
‘ανησυχητικό’ τρόπο;
Τι απαιτώ ότι πρέπει να γίνει; Μήπως είναι τι προτιμώ, θέλω, ή χρειάζομαι; Πώς θα ήταν
καλύτερα να αντιδράσω;
Μήπως βάζω μια ετικέτα στα πράγματα; Μήπως έτσι αλλάζω την πραγματικότητα;
Μήπως υπερβάλω; Μήπως βλέπω τα πράγματα ως άσπρο – μαύρο; Πώς θα ήταν καλύτερα
να αντιδράσω;
Έχω προηγούμενες εμπειρίες που να δείχνουν ότι έχω δίκιο σε αυτό που λέω; Μήπως έχω
αντίθετες εμπειρίες;
Πώς θα σκεφτόταν κάποιος που σέβομαι;
Αισθάνομαι έτσι… είναι και έτσι;
Πώς θα βλέπω τα πράγματα σε 5 χρόνια από τώρα;
Μήπως κατηγορώ τον εαυτό μου για κάτι που δεν είναι στον έλεγχό μου;
Αν αυτό ήταν αλήθεια, πόσο τραγικό θα ήταν πράγματι;
Ποιες θα ήταν οι χειρότερες δυνατές συνέπειες;
Έχω ξαναβρεθεί σε παρόμοιες καταστάσεις; Τι έκανα; Τι απέγινε;
Συνέντευξη παρώθησης (ετοιμότητα αλλαγής,
σημασία αλλαγής, αυτο-αποτελεσματικότητα για
αλλαγή, υπέρ & κατά αλλαγής)
Επίλυση προβλήματος
Αυτο-παρατήρηση, αυτο-ανάλυση (antecedents
& consequences)
(Πιθανοί λόγοι μη-τήρησης προς διερεύνηση:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Πολυπλοκότητα παρέμβασης
Προβλήματα επικοινωνίας
Τρόπος κατανόησης της παρέμβασης
Εμπόδια στην ορθή τήρηση των ‘οδηγιών’
Λανθασμένες πεποιθήσεις και μη-ρεαλιστικές
προσδοκίες
Ζήτημα κινήτρων
)
Έλεγχος ερεθισμάτων
Αναγνώριση ερεθισμάτων που προηγούνται μιας συμπεριφοράς-στόχου
και τροποποίηση αυτών ώστε να αλλάξει και η συμπεριφορά.
Παραδείγματα ερεθισμάτων:
Συμπεριφορές (π.χ., βλέπω τηλεόραση)
Συναισθήματα (π.χ., λύπη)
Σκέψεις (π.χ., «ένα τσιγάρο για διάλειμμα»)
Συνθήκες (π.χ., βγαίνω με παρέα)
Διεκδικητική συμπεριφορά
Συμπεριφορικά πειράματα
Σταδιακή έκθεση
Διαπολιτισμική προσέγγιση
Μπορούν να προκύψουν δυσκολίες στα
ακόλουθα:
Στον τρόπο επικοινωνίας
Στον τρόπο λήψης αποφάσεων
Στις στάσεις και τις αναμενόμενες συμπεριφορές
Σε θέματα παράδοσης & πνευματικότητας
Σε θέματα φύλου και σεξουαλικής συμπεριφοράς
Author
Document
Category
Uncategorized
Views
0
File Size
139 KB
Tags
1/--pages
Report inappropriate content