‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪57-65 ،1393 ،6‬‬
‫ﻣﻘﺎﻟﻪ ﭘﮋوﻫﺸﻲ‬
‫ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺷﻬﺮ اﻫﻮاز‬
‫‪3‬‬
‫ﭘﻴﻤﺎن زﻣﺎﻧﻲ‪ ،1‬ﺳﻴﺪه ﻣﺮﻳﻢ ﻣﻮﺳﻮي‪ ،2‬ﺳﻴﺪه ﻓﺎﻃﻤﻪ اﻣﺎﻣﻲ‪ ،2‬ﺳﺎرا ﻋﺎﺑﺪﻳﻨﻲ‪ ،2‬ﻓﺎﻃﻤﻪ ﻓﺮﻫﻤﻨﺪﻓﺮ‪ ،2‬اﺷﺮف ﺗﺸﻜﺮي‬
‫‪1‬ـ ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺗﻮاﻧﺒﺨﺸﻲ ﻋﻀﻼﻧﻲ اﺳﻜﻠﺘﻲ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺟﻨﺪي ﺷﺎﭘﻮر اﻫﻮاز‪ ،‬اﻫﻮاز‪ ،‬اﻳﺮان‬
‫‪2‬ـ ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت داﻧﺸﺠﻮﻳﻲ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺟﻨﺪي ﺷﺎﭘﻮر اﻫﻮاز‪ ،‬اﻫﻮاز‪ ،‬اﻳﺮان‬
‫‪3‬ـ ﮔﺮوه رواﻧﭙﺰﺷﻜﻲ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﮔﻠﺴﺘﺎن‪ ،‬داﻧﺸﻜﺪه ﭘﺰﺷﻜﻲ‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺟﻨﺪي ﺷﺎﭘﻮر اﻫﻮاز‪ ،‬اﻫﻮاز‪ ،‬اﻳﺮان‬
‫ﭼﻜﻴﺪه‬
‫زﻣﻴﻨﻪ و ﻫﺪف‪ :‬ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺮاي ﺑﺮﻗﺮاري ﻣﻮﻓﻘﻴﺖآﻣﻴﺰ ارﺗﺒﺎط ﻛﻼﻣﻲ دوﻃﺮﻓﻪ‪ ،‬ﺿﺮوري ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬اﺧﺘﻼﻻت ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎ ﺗﺄﺛﻴﺮ‬
‫ﻣﻨﻔﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ وﻳﮋة ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا و ﻛﻤﺒﻮد اﻃﻼﻋﺎت درﺑﺎرة راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﺔ آﻧﻬﺎ‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫روش ﺑﺮرﺳﻲ‪ :‬در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻘﻄﻌﻲ ‪ 58‬ﻛﻮدك ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ )‪ 38‬ﭘﺴﺮ و ‪ 20‬دﺧﺘﺮ( ﺑﺎ داﻣﻨﺔ ﺳﻨﻲ ‪ 6-7‬ﺳﺎل از ﺷﻬﺮ اﻫﻮاز ﺷﺮﻛﺖ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‪ ،‬اﻣﺘﻴﺎز ﻫﻮش‪ ،‬ﺣﺎﻓﻈﻪ‪ ،‬واژهﻳﺎﺑﻲ‪ ،‬ﻏﻨﺎي واژﮔﺎﻧﻲ و ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ از ﻃﺮﻳﻖ آزﻣﻮنﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ در ‪ 10‬ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﻣﻜﺎﻧﻲ ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪ‪.‬‬
‫آﻧﺎﻟﻴﺰ دادهﻫﺎ در ﻧﺴﺨﺔ ‪ 18‬ﻧﺮماﻓﺰار ‪ SPSS‬ﺑﺎ آزﻣﻮنﻫﺎي ‪ t‬ﻣﺴﺘﻘﻞ‪ ،‬ﭘﻴﺮﺳﻮن و رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻟﺠﺴﺘﻴﻚ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ‪ :‬ﺑﻴﻦ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎر ﺷﻔﺎفﺳﺎزي و ﻫﻮش ارﺗﺒﺎﻃﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ راﺑﻄﺔ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ)‪ (p=0/045‬و ﺑﻴﻦ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي‬
‫زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ)‪ (p<0/05‬دﻳﺪه ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‪ :‬ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺷﺶ ﺗﺎ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻟﻪ از راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن‪ ،‬ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﺳﺎﻳﺮ راهﻛﺎرﻫﺎ ﺑﺮاي اﺻﻼح ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﻚ واﺣﺪ در‬
‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ واژهﻳﺎﺑﻲ ﻳﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﻚ واﺣﺪ در ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ ﻳﻚ واﺣﺪ ﺑﺮ ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن اﻓﺰوده‬
‫ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫واژﮔﺎن ﻛﻠﻴﺪي‪ :‬ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺳﻲ‪ ،‬ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‪ ،‬ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ‬
‫)درﻳﺎﻓﺖ ﻣﻘﺎﻟﻪ‪ ،93/4/21 :‬ﭘﺬﻳﺮش‪(93/7/1 :‬‬
‫ﻣﻘﺪﻣﻪ‬
‫ﻳﻜﻲ از اﺟﺰاء اﺻﻠﻲ زﺑﺎن‪ ،‬ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺳﻲ زﺑﺎن ﺑﻮده ﻛﻪ‬
‫داراي ﺣﻴﻄﻪﻫﺎي ﻛﺎرﺑﺮد زﺑﺎن در ﺟﺎﻣﻌﻪ )‪،(sociolinguistics‬‬
‫ﮔﻔﺘﻤﺎن )‪ (discourse‬و ﻛﻨﺶﻫﺎي ﮔﻔﺘﺎري )‪ (speech acts‬اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺷﻤﺎر ﻛﻨﺶﻫﺎي ﮔﻔﺘﺎري ﺑﺮاي ﻛﻮدﻛﺎن ﭘﻴﺶدﺑﺴﺘﺎﻧﻲ از دﻳﺪ‬
‫ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺑﺎﻟﻎ ﺑﺮ ‪ 38‬ﻛﻨﺶ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎﻳﻲ ﻣﺜﻞ‬
‫ﭘﻴﮕﻴﺮي ﻣﻮﺿﻮع ﮔﻔﺘﮕﻮ‪ ،‬ﻧﻮﺑﺖﮔﻴﺮي ارﺗﺒﺎﻃﻲ‪ ،‬آﻏﺎزﮔﺮي ارﺗﺒﺎط‪،‬‬
‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﻤﺎﻳﺰ ﺑﻴﻦ ﻛﻨﺎﻳﻪﻫﺎ‪ ،‬ﺷﻮﺧﻲ و ﮔﻔﺘﺎر ﺟﺪي و دروغ‪ ،‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ‬
‫درﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺮاي رﻓﻊ اﺑﻬﺎم‪ ،‬ﺟﻮاب ﺧﻮاﺳﺘﻦ‪ ،‬ﺳﻼم و ﺧﻮﺷﺎﻣﺪﮔﻮﻳﻲ‪،‬‬
‫ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻛﺮدن و ﺻﺪا زدن اﺷﺎره ﻛﺮد‪ .‬در ﻧﻈﺮﻳﻪﻫﺎ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖﻫﺎي‬
‫ارﺗﺒﺎﻃﻲ )‪ ،(relevance theory‬از ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ و‬
‫ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرﺑﺮدي زﺑﺎن در‬
‫ﺣﻔﻆ و اداﻣﺔ ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﻴﻦ دو ﻧﻔﺮ ﻳﺎد ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫اﻳﻦ اﻣﻜﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲآورد ﺗﺎ ﮔﻮﻳﻨﺪه ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﮔﻔﺘﺎر ﺧﻮد را ﺑﺮاي‬
‫اﻳﺠﺎد وﺿﻮح و ﻓﻬﻢ ﺑﻴﺸﺘﺮ‪ ،‬ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻛﺮده و ﻳﺎ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻜﻤﻴﻠﻲ را‬
‫ﺑﻪ ﺷﻨﻮﻧﺪة ﺧﻮد اﻧﺘﻘﺎل دﻫﺪ)‪ .(1‬ﺗﻜﺮار )‪ ،(repetition‬ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي‬
‫ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت )‪ ،(redundancy‬ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ اﺻﻼﺣﻲ ﻧﺤﻮي‬
‫ﻧﻮﻳﺴﻨﺪه ﻣﺴﺌﻮل‪ :‬اﻫﻮاز‪ ،‬داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺟﻨﺪي ﺷﺎﭘﻮر اﻫﻮاز‪ ،‬داﻧﺸﻜﺪه ﺗﻮاﻧﺒﺨﺸﻲ‪ ،‬ﮔﺮوه ﮔﻔﺘﺎردرﻣﺎﻧﻲ‪ ،‬ﻛﺪ ﭘﺴﺘﻲ‪ ،61357-33133 :‬ﺗﻠﻔﻦ‪،061-33209556 :‬‬
‫‪E-mail: [email protected]‬‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫راﺑﻄﻪ راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺎ ﺑﺮﺧﻲ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدﻛﺎن‬
‫‪58‬‬
‫راﺑﻄﻪ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﺎن‬
‫)‪ (syntactic revision‬و ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺟﺎﻋﻲ ‪(clarifying the‬‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪1393 ،6‬‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫)‪ referent‬از اﻧﻮاع ﻣﻬﻢ اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻣﻨﻈﻮر از ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن‪ ،‬ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ دوﺑﺎرة ﺗﻤﺎم ﻳﺎ ﺑﺨﺸﻲ از ﮔﻔﺘﺎر اوﻟﻴﻪ‬
‫ﺑﺪون اﺿﺎﻓﻪ ﻛﺮدن اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺟﻤﻠﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫وﻗﺘﻲ ﻓﺮد اﻃﻼﻋﺎت ﺟﺪﻳﺪ و ﺧﺎﺻﻲ را ﺑﻪ ﮔﻔﺘﺎر اوﻟﻴﺔ ﺧﻮد اﺿﺎﻓﻪ‬
‫ﻛﻨﺪ‪ ،‬در واﻗﻊ از ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده اﺳﺖ‪ .‬در روش‬
‫اﺻﻼح ﻧﺤﻮي‪ ،‬ﻓﺮد ﺑﺮاي ﺗﺼﺤﻴﺢ و ﻳﺎ ﺗﻜﻤﻴﻞ ﮔﻔﺘﺎر ﺧﻮد‪ ،‬ﺳﺎﺧﺘﺎر‬
‫ﻧﺤﻮي ﺟﻤﻠﺔ ﻣﻘﺪﻣﺎﺗﻲ را ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻲدﻫﺪ اﻣﺎ ﻣﻌﻨﺎ و ﻣﺤﺘﻮاي اوﻟﻴﺔ‬
‫ﮔﻔﺘﺎر ﺣﻔﻆ ﺷﺪه و ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻲﻣﺎﻧﺪ‪ .‬ﻓﺮد ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎر‬
‫ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺟﺎﻋﻲ‪ ،‬ﺳﻌﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ اﻃﻼﻋﺎت اﺻﻠﻲ‪ ،‬ﺟﺎن ﻛﻼم ﻳﺎ‬
‫ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﻬﻢ در ﺟﻤﻠﻪ را ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﻛﺮده ﻳﺎ روي آﻧﻬﺎ ﺗﺄﻛﻴﺪ‬
‫ﻛﻨﺪ‪ .‬در واﻗﻊ اﻳﻦ راهﻛﺎرﻫﺎ زﻣﺎﻧﻲ از ﺳﻮي ﮔﻮﻳﻨﺪه ﻓﻌﺎل ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ‬
‫ﺷﻨﻮﻧﺪه ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﺑﻪﻃﻮر ﻛﺎﻣﻞ و ﺑﻪدرﺳﺘﻲ ﻣﻨﻈﻮر ﮔﻮﻳﻨﺪه را‬
‫درك و ﻳﺎ اﻳﻦ ﻛﻪ در ﻣﻮﻗﻌﻴﺘﻲ ﺧﺎص‪ ،‬ﺷﻨﻮﻧﺪه از ﮔﻮﻳﻨﺪه ﺗﻘﺎﺿﺎي‬
‫اﻃﻼﻋﺎت ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻛﻨﺪ)‪1‬و‪.(2‬‬
‫زﻣﺎن ﭘﻴﺪاﻳﺶ‪ ،‬رﺷﺪ و اﻛﺘﺴﺎب ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫از دورة ﻛﻮدﻛﻲ ﺗﺎ ﺣﺪود ‪ 10‬ﺳﺎﻟﮕﻲ اﺳﺖ‪ .‬اﻟﺒﺘﻪ در ﻫﺮ دورة ﺳﻨﻲ‪،‬‬
‫ﻣﻴﺰان و ﻧﻮع اﺳﺘﻔﺎده از اﻳﻦ راهﻛﺎرﻫﺎ دﭼﺎر ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗﻲ ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺑﻪﻋﻨﻮان ﻣﺜﺎل در ﺳﻨﻴﻦ اوﻟﻴﺔ زﺑﺎن آﻣﻮزي‪ ،‬ﻛﻮدك اﻛﺜﺮاً از راهﻛﺎر‬
‫ﺗﻜﺮار اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﺪ اﻣﺎ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻦ و رﺷﺪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي‬
‫ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺧﺘﻲ‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎرﻫﺎي ﭘﻴﭽﻴﺪهﺗﺮ ﻧﻴﺰ دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮ‬
‫ﻃﺒﻖ اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻲﺗﻮان ﻧﻮﻋﻲ ارﺗﺒﺎط دوﺳﻮﻳﻪ ﺑﻴﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎن )از ﺟﻤﻠﻪ‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ( ﻓﺮض ﻛﺮد ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮﭼﻪ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدك اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ راهﻛﺎرﻫﺎي ﻣﺘﻨﻮعﺗﺮي ﺑﺮاي‬
‫ﺗﺼﺤﻴﺢ و ﺗﻔﻬﻴﻢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ و ﻣﻮﺿﻮع ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﻪﻛﺎر ﻣﻲﺑﺮد)‪.(3-7‬‬
‫ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ و رﻓﻊ ﺳﻮء ﺗﻔﺎﻫﻢ در ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﻴﻦ اﻓﺮاد ﻃﺒﻴﻌﻲ‬
‫ﻣﻌﻤﻮﻻً ﺑﻪﺻﻮرت ﺳﺮﻳﻊ و ﻣﻮﻓﻘﻴﺖآﻣﻴﺰ اﺟﺮا ﺷﺪه و ﺑﺎ ﻳﻚ ﻳﺎ دو‬
‫اﺻﻼح ﺳﺎده‪ ،‬ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻧﺎﻣﻔﻬﻮم و ﻏﻴﺮ واﺿﺢ‪ ،‬ﺗﺼﺤﻴﺢ و‬
‫ﺗﻜﻤﻴﻞ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬اﻣﺎ از آﻧﺠﺎﻛﻪ اﺧﺘﻼﻻت ﮔﻔﺘﺎر و زﺑﺎن ﺗﺄﺛﻴﺮ‬
‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﻲ ﺑﺮ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ارﺗﺒﺎﻃﻲ و ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻓﺮد ﻣﻲﮔﺬارد از‬
‫اﻳﻦ رو ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ اﺳﺘﻔﺎده از ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎ در اﻓﺮاد دﭼﺎر‬
‫اﺧﺘﻼﻻت زﺑﺎﻧﻲ ﮔﻔﺘﺎري ﻣﺘﻨﻮع اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ راﺑﻄﺔ‬
‫دوﺳﻮﻳﻪ ﺑﻴﻦ زﺑﺎن و ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺳﻲ زﺑﺎن ﻣﻲﺗﻮان ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮض ﻛﺮد‬
‫ﻛﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﻳﺎ ﺿﻌﻒ در ﻣﻬﺎرت ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﻪوﻳﮋه در ﻛﻮدﻛﺎن‬
‫ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و زﺑﺎﻧﻲ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺨﻔﻴﻒ ﻳﺎ ﺗﺸﺪﻳﺪ‬
‫ﻣﺸﻜﻼت ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻛﻼﻣﻲ آﻧﻬﺎ ﺷﺪه و اﺧﺘﻼل ﻳﺎ ﺗﺄﺧﻴﺮ در رﺷﺪ‬
‫زﺑﺎنآﻣﻮزي ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺄﺧﻴﺮ ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ در اﻧﻮاع اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ‬
‫ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ)‪.(1‬‬
‫ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ اﺛﺮات و اﺧﺘﻼﻻت ﺷﺪﻳﺪ زﺑﺎﻧﻲ‬
‫ﮔﻔﺘﺎري در ﻛﻮدﻛﺎن اﻳﺠﺎد ﻛﻨﺪ اﻣﺎ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻇﺮﻳﻒ‬
‫زﺑﺎﻧﻲ و ﮔﻔﺘﺎري اﺧﺘﻼل وارد ﻛﻨﺪ‪ .‬ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﻴﺪاري ﺗﺄﺛﻴﺮ ﮔﺬاﺷﺘﻪ و از اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﺑﺎﻋﺚ‬
‫ﺑﺮوز اﺧﺘﻼﻻﺗﻲ ﻣﺜﻞ ﻣﺸﻜﻼت آواﻳﻲ‪ ،‬اﺧﺘﻼﻻت ﺧﻔﻴﻒ در ﺻﺮف و‬
‫ﻧﺤﻮ زﺑﺎن و ﻳﺎ اﺧﺘﻼﻻت ﻛﺎرﺑﺮدي زﺑﺎن ﻣﻲﺷﻮد)‪ .(8‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ‬
‫ﻓﺮض وﺟﻮد ﭼﻨﻴﻦ اﺧﺘﻼﻻﺗﻲ در ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ‬
‫ﻣﻲﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ ﻛﻪ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﭘﺮاﮔﻤﺎﺗﻴﻚ از ﺟﻤﻠﻪ‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ آﻧﻬﺎ دﭼﺎر ﺗﻐﻴﻴﺮات و ﻳﺎ ﺣﺘﻲ اﺧﺘﻼﻻﺗﻲ‬
‫ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻮرد ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻔﺎوتﻫﺎﻳﻲ در ﺳﺒﻚ ارﺗﺒﺎﻃﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﺳﺎﻟﻢ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻗﻀﺎوت درﺑﺎرة ﭼﻨﻴﻦ اﺧﺘﻼﻻﺗﻲ در‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن دﭼﺎر ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲﻫﺎي ﺷﺪﻳﺪ ﺗﺎ ﻋﻤﻴﻖ آﺳﺎنﺗﺮ اﺳﺖ زﻳﺮا آﻧﻬﺎ‬
‫ﺷﺪﻳﺪاً دﭼﺎر اﺧﺘﻼﻻت زﺑﺎﻧﻲ و ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﺗﻤﺎم ﺳﻄﻮح ﻫﺴﺘﻨﺪ و‬
‫ﺑﻪدﻧﺒﺎل آن داراي ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﭘﺮاﮔﻤﺎﺗﻴﻚ ﺳﻄﺢ ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ‬
‫ﻫﻤﺘﺎﻳﺎن ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ)‪ .(9‬آﺳﻴﺐﺷﻨﺎﺳﺎن ﮔﻔﺘﺎر و زﺑﺎن‬
‫)ﮔﻔﺘﺎردرﻣﺎﻧﮕﺮﻫﺎ( ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ از‬
‫ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﭘﺮاﮔﻤﺎﺗﻴﻚ ﻏﻔﻠﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺻﺮﻓﺎً ﺑﻪ ارزﻳﺎﺑﻲ و‬
‫درﻣﺎن ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﻮﻟﻴﺪي ﮔﻔﺘﺎر اﻛﺘﻔﺎ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﺣﺎل آﻧﻜﻪ ﻻزﻣﺔ‬
‫ﻳﻚ ارﺗﺒﺎط ﻛﺎﻣﻞ‪ ،‬داﺷﺘﻦ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﺣﻴﻦ‬
‫ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ اﺳﺖ‪ .‬از ﻃﺮﻓﻲ دﻳﮕﺮ‪ ،‬ﺑﺎ ﺟﺴﺘﺠﻮ در ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ‬
‫درﺑﺎرة ﻣﻮﺿﻮع ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدي اﻳﻦ ﻃﺮح ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﭘﺮﺳﺶﻫﺎ و اﺑﻬﺎﻣﺎت‬
‫ﺑﺴﻴﺎري در ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﺎن ﻣﺘﻮﺳﻂ وﺟﻮد دارد و ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺑﻪ‬
‫ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﺷﺪﻳﺪ ﺗﺎ ﻋﻤﻴﻖ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ .‬از اﻳﻦ رو ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ در‬
‫ﮔﺎم ﻧﺨﺴﺖ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ‬
‫ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ و ﻧﻴﺰ ﻣﻴﺰان ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ اﻳﻦ راهﻛﺎرﻫﺎ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ‬
‫ﭘﻴﻤﺎن زﻣﺎﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﻬﻢ‪ ،‬ﻛﻤﻴﺖ و ﻛﻴﻔﻴﺖ رواﺑﻂ اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎ در ﻛﻮدﻛﺎن‬
‫داراي ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻓﺎرﺳﻲزﺑﺎن ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد‪.‬‬
‫زﺑﺎنﭘﺮﻳﺸﻲ ﻓﺎرﺳﻲ و ﻓﺮﻣﻮل آن ﻛﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻧﻮع ﻛﻠﻤﺎت ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد‬
‫ﻛﻠﻤﺎت ﻣﺤﺘﻮاﻳﻲ ﮔﻔﺘﺎر اﺳﺖ‪ ،‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ)‪ .(12‬در اﻧﺘﻬﺎ ﺑﺮاي ﺗﻌﻴﻴﻦ‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ )‪(Mean Length of Utterance: MLU‬‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻪ ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻬﻢ زﺑﺎنﺷﻨﺎﺧﺘﻲ در ﺳﻄﺢ ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﻧﺤﻮ‬
‫اﺳﺖ‪ ،‬از ﻧﺴﺒﺖ زﻳﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ)‪.(11‬‬
‫در ﻣﺮﺣﻠﺔ دوم آزﻣﻮنﻫﺎ‪ ،‬ﺑﺮاي ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي ﻫﺮ‬
‫ﻳﻚ از اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ در ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا‪،‬‬
‫ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي ﮔﻔﺘﺎر رواﻳﺘﻲ )‪ (narrative speech‬ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از‬
‫دﺳﺘﮕﺎه ﺿﺒﻂ ﺻﺪا اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻃﺮﻳﻖ ﻛﻪ ﭘﻨﺞ داﺳﺘﺎن ﻣﺼﻮر‬
‫ﺑﻪﺻﻮرت ﻛﺎرتﻫﺎي داﺳﺘﺎﻧﻲ ﺳﺮﻳﺎل )‪(serial action picture‬‬
‫اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه از ﻛﺘﺎب ﻗﺼﻪﻫﺎي ﺗﺼﻮﻳﺮي ‪ 1‬و ‪ 2‬اﻧﺘﺸﺎرات ﻣﺪرﺳﻪ‬
‫ﻛﻪ ﺑﺮاي ﮔﺮوه ﺳﻨﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﭘﻴﺶدﺑﺴﺘﺎﻧﻲ و ﻣﺪرﺳﻪ رو ﻃﺮاﺣﻲ‬
‫ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﺮ ﻛﻮدك اراﺋﻪ ﺷﺪ و از ﻛﻮدك درﺧﻮاﺳﺖ ﻣﻲﺷﺪ ﺗﺎ‬
‫اﻳﻦ داﺳﺘﺎنﻫﺎ را رواﻳﺖ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺳﻌﻲ ﺷﺪ از ﻫﺮ ﻛﻮدك ﺣﺪاﻗﻞ ‪25‬‬
‫ﺟﻤﻠﺔ رواﻳﺘﻲ ﺗﻬﻴﻪ ﺷﻮد‪ .‬در ده ﻣﺤﻞ ﺧﺎص و از ﭘﻴﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺷﺪه از‬
‫اﻳﻦ داﺳﺘﺎنﻫﺎ و ﺗﺼﺎوﻳﺮ )اﻟﺒﺘﻪ ﺧﻮد ﻛﻮدك از اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع آﮔﺎه‬
‫ﻧﺒﻮد(‪ ،‬آزﻣﻮﻧﮕﺮان ﺗﻼش ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺑﻴﺎﻧﺎت ﭼﻬﺮهاي ﺑﻪﻫﻤﺮاه‬
‫ﭘﺮﺳﻴﺪن ﭘﺮﺳﺶﻫﺎﻳﻲ ﻣﺜﻞ ‪/‬ﭼﻲ؟‪/ ،/‬ﻫﺎن؟‪/ ،/‬ﻧﻔﻬﻤﻴﺪم‪ ،‬ﭼﻲ ﺷﺪ؟‪/‬‬
‫واﻧﻤﻮد ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﮔﻔﺘﺎر ﻛﻮدك ﺑﺮاﻳﺶ ﻧﺎﻣﻔﻬﻮم ﺑﻮده و ﻛﻮدك را وادار‬
‫ﻛﻨﻨﺪ ﺗﺎ ﮔﻔﺘﺎر ﺧﻮد را ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻳﺎ ﻛﺎﻣﻞ ﻛﻨﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎﻣﻲ اﻳﻦ روﻧﺪ ﺑﺎ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از وﺳﻴﻠﺔ ﺿﺒﻂ ﺻﺪا ﺛﺒﺖ و ﺑﺮاي ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي اﺻﻼﺣﻲ ﻛﻮدك ﺑﺎزﻧﻮﻳﺴﻲ ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬ﻻزم ﺑﻪ ذﻛﺮ اﺳﺖ در‬
‫ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖﻫﺎ آزﻣﻮﻧﮕﺮان از ﻛﻮدﻛﺎن ﻃﻠﺐ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ اﻣﺎ ﻛﻮدك ﺳﻜﻮت ﻛﺮده و از ﻫﻴﭻ ﻳﻚ از راهﻛﺎرﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده‬
‫ﻧﻤﻲﻛﺮد‪ .‬اﻳﻦ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖﻫﺎ ﺑﺮاي ﻛﻮدك ﺻﻔﺮ درﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﮔﺮ ﻛﻮدك در ﻳﻚ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺼﺤﻴﺤﻲ ﺑﻴﺶ از ﻳﻚ‬
‫اﺳﺘﺮاﺗﮋي را ﺑﻪﻛﺎر ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺗﻤﺎم اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي ﺑﻪﻛﺎر‬
‫رﻓﺘﻪ در آن ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺼﺤﻴﺤﻲ را ﺷﻤﺎرش ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ‪ .‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ‬
‫ﻣﻤﻜﻦ ﺑﻮد ﻛﻪ اﻣﺘﻴﺎز ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺤﻲ ﻳﻚ ﻛﻮدك‬
‫ﺑﻴﺶ از ‪ 10‬ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ روش ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﻣﻘﺎﻻت ﻣﻌﺘﺒﺮ‪ ،‬ﺑﺮاي ارزﻳﺎﺑﻲ‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪1393 ،6‬‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫روش ﺑﺮرﺳﻲ‬
‫در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﻘﻄﻌﻲ‪ ،‬ﺗﻮﺻﻴﻔﻲـﺗﺤﻠﻴﻠﻲ‪ ،‬اﻓﺮاد ﻣﻮرد‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ از ﺑﻴﻦ ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﺮاﺟﻌﻪﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ‬
‫ﻛﻠﻴﻨﻴﻚﻫﺎي ﮔﻔﺘﺎردرﻣﺎﻧﻲ ﺗﺤﺖ ﭘﻮﺷﺶ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ اﻫﻮاز‬
‫و ﻣﺪارس واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺳﺎزﻣﺎن آﻣﻮزش و ﭘﺮورش و ﭘﺲ از درﻧﻈﺮ‬
‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي ورود و ﺧﺮوج از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي‬
‫ورود ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻋﺒﺎرت ﺑﻮد از دارا ﺑﻮدن ﺳﻦ ﺑﻴﻦ ‪ 72-84‬ﻣﺎه‪،‬‬
‫ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﺑﺎ ﺷﺪت ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮاﺳﺎس ادﻳﻮﮔﺮام‪ ،‬اﻣﺘﻴﺎز ﻣﻬﺎرتﻫﺎي‬
‫اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﻴﻦ ‪ 93-115‬ﺑﺮاﺳﺎس آزﻣﻮن ‪،(10)Vineland‬‬
‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺗﺼﺎوﻳﺮ و داﺳﺘﺎن ﺳﺮﻳﺎل‪ ،‬ﺗﻚزﺑﺎﻧﺔ ﻓﺎرﺳﻲ ﺑﻮدن‪،‬‬
‫وﺟﻮد ﺳﻼﻣﺖ ﻋﻤﻮﻣﻲ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي ﺧﺮوج از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻋﺒﺎرت‬
‫ﺑﻮد از وﺟﻮد ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﻜﻼت ﻫﻤﺮاه ﻣﺜﻞ ﺑﻴﺶﻓﻌﺎﻟﻲ و‬
‫ﻛﻢﺗﻮﺟﻬﻲ‪ ،‬ﻣﺸﻜﻼت ﺑﻴﻨﺎﻳﻲ‪ ،‬ﻋﺪم ﺗﻤﺎﻳﻞ ﻳﺎ ﻋﺪم ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺷﺮﻛﺖ در‬
‫ﺗﻤﺎﻣﻲ آزﻣﻮنﻫﺎي ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪.‬‬
‫در اﺑﺘﺪا ﺗﻤﺎﻣﻲ آزﻣﻮنﻫﺎي ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ در ﭘﮋوﻫﺶ اﻋﻢ از‬
‫آزﻣﻮنﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و زﺑﺎﻧﻲ در ﻛﻮدﻛﺎن اﺟﺮا و ﻧﻤﺮات ﻫﺮ آزﻣﻮن‬
‫ﺛﺒﺖ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ‪ ،‬ﺳﻨﺠﺶ ﺷﻨﻮاﻳﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﺗﻮﺳﻂ ﻛﺎرﺷﻨﺎس‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دﺳﺘﮕﺎه ادﻳﻮﻣﺘﺮ ﻣﺪل ‪ AC40‬ﺷﺮﻛﺖ‬
‫‪ Intracoustic‬داﻧﻤﺎرك در داﻧﺸﻜﺪة ﺗﻮاﻧﺒﺨﺸﻲ اﻫﻮاز اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﺑﺮاﺳﺎس آزﻣﻮن ‪ ،Vineland‬ﻣﻬﺎرت ﻫﻮش ارﺗﺒﺎﻃﻲ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا ﺳﻨﺠﻴﺪه ﺷﺪ‪ .‬ﻻزم ﺑﻪ ﺗﻮﺿﻴﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ داﻣﻨﺔ‬
‫ﻃﺒﻴﻌﻲ اﻳﻦ ﻣﻌﻴﺎر ﺑﺮاي ﻛﻮدﻛﺎن ‪ 7‬ﺳﺎﻟﻪ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻴﻦ ‪ 93-115‬ﻣﺘﻐﻴﺮ‬
‫اﺳﺖ‪ .‬ﺑﺮاي ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ اﻣﺘﻴﺎز ﺣﺎﻓﻈﺔ ﻛﻮﺗﺎهﻣﺪت ﺷﻨﻴﺪاري ﻛﻼﻣﻲ ﻛﻪ‬
‫ﻣﺘﺸﻜﻞ از ﺣﺎﻓﻈﺔ ﻛﻠﻤﺎت ﺳﺎده و اﻋﺪاد ﺑﻮد از ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ آزﻣﻮن ﺣﺎﻓﻈﻪ‬
‫‪ Wechsler‬ﺑﺎ ﺿﺮﻳﺐ ﭘﺎﻳﺎﻳﻲ ‪ 0/91‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ)‪ .(11‬در ﻣﻮرد‬
‫ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ‪ ،‬اﻣﺘﻴﺎز واژهﻳﺎﺑﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﻜﻠﻴﻒ رواﻧﻲ ﻣﻌﻨﺎﻳﻲ‬
‫و ﺗﻜﻠﻴﻒ رواﻧﻲ ﻛﻼﻣﻲ ﺑﺮاﺳﺎس واج ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﻛﻪ از زﻳﺮآزﻣﻮنﻫﺎي‬
‫آزﻣﻮن زﺑﺎنﭘﺮﻳﺸﻲ ﻓﺎرﺳﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ)‪ .(12‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮاي‬
‫ﺗﻌﻴﻴﻦ اﻣﺘﻴﺎز ﻏﻨﺎي واژﮔﺎﻧﻲ در ﺳﻄﺢ ﮔﻔﺘﺎر رواﻳﺘﻲ از آزﻣﻮن‬
‫‪59‬‬
‫‪60‬‬
‫راﺑﻄﻪ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﺎن‬
‫ﺟﺪول ‪1‬ـ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻓﺮاواﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﻴﻦ ﭘﺴﺮان و دﺧﺘﺮان ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ‪ 7‬ﺳﺎﻟﻪ‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر( ﻓﺮاواﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺤﻲ‬
‫ﭘﺴﺮ )‪(n=38‬‬
‫دﺧﺘﺮ )‪(n=20‬‬
‫ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن‬
‫)‪9/7 (2/4‬‬
‫)‪8/4 (2/1‬‬
‫‪9/1 (2/3) 0/095‬‬
‫ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي‬
‫)‪2/8 (2/3‬‬
‫)‪3/2 (1/3‬‬
‫‪3/0 (1/8) 0/121‬‬
‫ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﻪ‬
‫)‪2/8 (1/4‬‬
‫)‪2/1 (1/0‬‬
‫‪2/5 (1/2) 0/144‬‬
‫ﺷﻔﺎفﺳﺎزي‬
‫)‪5/3 (1/8‬‬
‫)‪6/0 (1/1‬‬
‫‪5/7 (1/5) 0/080‬‬
‫‪0/035‬‬
‫‪0/030‬‬
‫‪p‬‬
‫**‬
‫‪p‬‬
‫‪-‬‬
‫‪-‬‬
‫**‬
‫*ﺑﺮاﺳﺎس آزﻣﻮن ‪ t‬ﻣﺴﺘﻘﻞ‪ ،‬ﺑﺮاﺳﺎس آزﻣﻮن آﻧﺎﻟﻴﺰ وارﻳﺎﻧﺲ‬
‫ﻣﻬﺎرت ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ)‪13،9،3‬و‪.(14‬‬
‫ﻗﺒﻞ از اﻧﺠﺎم ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮيﻫﺎي اﺻﻠﻲ‪ ،‬ﺳﻌﻲ ﻣﻲﺷﺪ ﺗﺎ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﺎ‬
‫ﻣﺮاﺣﻞ ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي ﮔﻔﺘﺎري آﺷﻨﺎ ﺷﻮﻧﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎ ﺷﺒﻴﻪﺳﺎزي‬
‫روﻧﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮي و اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺸﻲ ﻣﺮاﺣﻞ آزﻣﻮن اﻧﺠﺎم ﺷﺪ ﺑﻪ اﻳﻦ‬
‫ﺻﻮرت ﻛﻪ ﺗﺼﺎوﻳﺮي ﺑﺎ درﺟﺔ ﺳﺨﺘﻲ ﻳﻜﺴﺎن ﺑﺎ ﺗﺼﺎوﻳﺮ اﺻﻠﻲ ﺑﻪ‬
‫ﻛﻮدك ﻧﻤﺎﻳﺶ داده ﻣﻲﺷﺪ و از ﻛﻮدك ﺗﻘﺎﺿﺎي رواﻳﺖ ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬در‬
‫ﺣﻴﻦ ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺗﺼﺎوﻳﺮ ﻣﺮاﺣﻞ درﺧﻮاﺳﺖ ﺑﺮاي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ از‬
‫ﺳﻮي آزﻣﻮﻧﮕﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬در ﺻﻮرت ﺧﺴﺘﮕﻲ ﻳﺎ ﻋﺪم ﺗﻤﺎﻳﻞ‬
‫ﻛﻮدك ﺑﻪ اداﻣﺔ ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮيﻫﺎي اﺻﻠﻲ و ﻳﺎ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﻌﺠﺐ ﻳﺎ‬
‫ﺗﻤﺴﺨﺮ و ﺑﺎزﻳﮕﻮﺷﻲ از ﺳﻮي ﻛﻮدك در ﺣﻴﻦ اﻧﺠﺎم ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮيﻫﺎ‪،‬‬
‫روﻧﺪ آزﻣﻮن ﻗﻄﻊ ﺷﺪه و ﺑﻪ زﻣﺎن دﻳﮕﺮي ﻣﻮﻛﻮل ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬ﻻزم ﺑﻪ‬
‫ﺗﻮﺿﻴﺢ اﺳﺖ ﻛﻪ آزﻣﻮنﻫﺎ و ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﻴﺮيﻫﺎي ﮔﻔﺘﺎري ﻳﺎ در‬
‫ﻛﻠﻴﻨﻴﻚﻫﺎي ﮔﻔﺘﺎردرﻣﺎﻧﻲ و ﻳﺎ در ﻣﺪارس ﻛﻮدﻛﺎن اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﺪ‪.‬‬
‫اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ داراي ﻛﺪ اﺧﻼق ‪ajums.REC.1392.332‬‬
‫از داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺟﻨﺪي ﺷﺎﭘﻮر اﻫﻮاز ﺑﻮده و ﺳﻌﻲ ﺷﺪ ﺗﻤﺎﻣﻲ‬
‫ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎي اﺧﻼق در ﭘﮋوﻫﺶ رﻋﺎﻳﺖ ﺷﻮد‪ .‬ﺑﺮاي ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ‬
‫دادهﻫﺎ از آزﻣﻮن ‪ t‬ﻣﺴﺘﻘﻞ‪ ،‬آزﻣﻮن ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﭘﻴﺮﺳﻮن و رﮔﺮﺳﻴﻮن‬
‫ﻟﺠﺴﺘﻴﻚ در ﻧﺴﺨﺔ ‪ 18‬ﻧﺮماﻓﺰار ‪ SPSS‬اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪.‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ‬
‫در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ‪ 58‬ﻛﻮدك ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﻲ ﻣﺘﻮﺳﻂ )‪38‬‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪1393 ،6‬‬
‫ﭘﺴﺮ و ‪ 20‬دﺧﺘﺮ( ﺑﺎ داﻣﻨﺔ ﺳﻨﻲ ‪ 6-7‬ﺳﺎل )ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺳﻨﻲ ‪ 6/4‬و‬
‫اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 0/2‬ﺳﺎل( ﺷﺮﻛﺖ داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬در ﻧﻤﻮﻧﺔ ﮔﻔﺘﺎر رواﻳﺘﻲ‬
‫ﻫﺮﻳﻚ از ﻛﻮدﻛﺎن‪ 10 ،‬ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ از ﺳﻮي ﻣﺤﻘﻘﺎن‬
‫اﻳﺠﺎد ﺷﺪ ﻛﻪ در ﻛﻞ‪ ،‬ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﻮاع‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ اﻳﻦ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﺮاﺑﺮ ‪ 9/1‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر‬
‫‪ 2/3‬ﻣﺮﺗﺒﻪ اﺳﺘﺮاﺗﮋي ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن‪ 3/0 ،‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 1/8‬ﻣﺮﺗﺒﻪ‬
‫اﺳﺘﺮاﺗﮋي ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي‪ 2/5 ،‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 1/2‬ﻣﺮﺗﺒﻪ‬
‫ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت و ‪ 5/7‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 1/5‬ﻣﺮﺗﺒﻪ‬
‫اﺳﺘﺮاﺗﮋي ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺟﺎﻋﻲ ﺑﻮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻔﺎده از‬
‫اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ در دو ﮔﺮوه از ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺲ ﺗﻔﺎوت‬
‫ﻣﻌﻨﻲداري دﻳﺪه ﻧﺸﺪ )ﺟﺪول ‪.(1‬‬
‫ﺑﻪﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ و اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي‬
‫ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا ﺑﺮاي ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ‬
‫‪ 109/3‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ ،2/3‬ﺣﺎﻓﻈﺔ ﻛﻮﺗﺎهﻣﺪت ‪ 3/8‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف‬
‫ﻣﻌﻴﺎر ‪ 0/6‬ﻛﻠﻤﻪ‪ ،‬واژهﻳﺎﺑﻲ ‪ 3/1‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 1/2‬ﻛﻠﻤﻪ‪ ،‬ﻏﻨﺎي‬
‫واژﮔﺎﻧﻲ ‪ 0/46‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 0/06‬و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮاﺑﺮ‬
‫‪ 5/1‬ﺑﺎ اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر ‪ 1/1‬ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ارﻗﺎم ﺑﻪ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺟﻨﺲ ﻧﻴﺰ‬
‫ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آزﻣﻮنﻫﺎي آﻣﺎري‪ ،‬اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﻲداري‬
‫ﺑﻴﻦ دو ﺟﻨﺲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪ )ﺟﺪول ‪.(2‬‬
‫اﻧﺠﺎم آزﻣﻮن ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎرﻫﺎي‬
‫ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ و ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫ﻧﻮع اﺳﺘﺮاﺗﮋي‬
‫*‬
‫ﻛﻞ‬
‫ﭘﻴﻤﺎن زﻣﺎﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫‪61‬‬
‫ﺟﺪول ‪2‬ـ ﻧﻤﺮه ﻛﻞ و ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﻣﺘﻴﺎز ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﺑﻴﻦ ﭘﺴﺮان و دﺧﺘﺮان ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ‪ 7‬ﺳﺎﻟﻪ‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ )اﻧﺤﺮاف ﻣﻌﻴﺎر( اﻣﺘﻴﺎز‬
‫ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ )‪110/1 (2/4‬‬
‫)‪109/3 (2/3) 0/716 109/2 (2/5‬‬
‫ﺣﺎﻓﻈﻪ‬
‫)‪3/5 (0/8‬‬
‫)‪3/8 (0/8‬‬
‫‪0/945‬‬
‫)‪3/8 (0/6‬‬
‫واژهﻳﺎﺑﻲ‬
‫)‪3/5 (1/0‬‬
‫)‪2/9 (1/2‬‬
‫‪0/061‬‬
‫)‪3/1 (1/2‬‬
‫ﻏﻨﺎي واژﮔﺎﻧﻲ‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ‬
‫)‪0/46 (0/07‬‬
‫)‪5/1 (1/1‬‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂ )ﺟﺪول ‪ (3‬ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺣﺎﻓﻈﺔ ﻛﻮﺗﺎهﻣﺪت ﺷﻨﻴﺪاري‬
‫ﻛﻼﻣﻲ و ﻣﻴﺰان ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ راﺑﻄﺔ‬
‫ﻣﻌﻨﻲداري وﺟﻮد ﻧﺪارد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎر ﺷﻔﺎفﺳﺎزي‬
‫ارﺟﺎﻋﻲ آﻧﻬﺎ راﺑﻄﺔ ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻌﻨﻲداري داﺷﺖ)‪ ،(p=0/045‬اﻣﺎ در‬
‫اﻳﻦ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﺑﺎ ﻣﻴﺰان ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي ﺳﺎﻳﺮ راهﻛﺎرﻫﺎي اﺻﻼح ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫راﺑﻄﺔ ﻣﻌﻨﻲدار ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪ‪.‬‬
‫در ﻣﻮرد ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﻣﻬﺎرت واژهﻳﺎﺑﻲ ﺑﺎ ﺳﻪ راهﻛﺎر ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﺔ‬
‫ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي)‪ ،(p=0/023‬ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت)‪ (p=0/046‬و‬
‫ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺟﺎﻋﻲ)‪ (p=0/011‬ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻌﻨﻲدار داﺷﺘﻪ و‬
‫ﻧﻴﺰ درﺻﺪ ﻏﻨﺎي واژﮔﺎﻧﻲ ﺑﺎ ﺳﻪ راهﻛﺎر ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي)‪،(p=0/023‬‬
‫ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت)‪ (p=0/045‬و ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺟﺎﻋﻲ)‪(p=0/005‬‬
‫ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﻣﻌﻨﻲداري دارﻧﺪ اﻣﺎ اﻳﻦ دو ﻣﻬﺎرت زﺑﺎﻧﻲ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ‬
‫ﻣﻌﻨﻲداري ﺑﺎ راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن ﻧﺪارﻧﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﻴﻦ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪي‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻌﻨﻲدار وﺟﻮد داﺷﺖ )ﺟﺪول ‪.(3‬‬
‫ﺑﺮاي ﺑﺮرﺳﻲ ﺿﺮﻳﺐ اﺛﺮ )ﻧﺴﺒﺖ ﺷﺎﻧﺲ( ﻫﺮ ﻳﻚ از ﻋﻮاﻣﻞ‬
‫ﺗﺄﺛﻴﺮﮔﺬار ﺑﺮ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﭘﮋوﻫﺸﻲ از آزﻣﻮن رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻟﺠﺴﺘﻴﻚ اﺳﺘﻔﺎده‬
‫ﺷﺪ‪ .‬ﺑﻪ اﻳﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻓﺮاواﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن در ﻛﻨﺎر ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ آﻧﻬﺎ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ اﻟﺒﺘﻪ در اﻳﻦ‬
‫)‪0/46 (0/06) 0/448 0/45 (0/06‬‬
‫)‪5/2 (1/1‬‬
‫‪0/910‬‬
‫)‪5/1 (1/1‬‬
‫ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻣﻮارد ﻣﻌﻨﻲدار اﻛﺘﻔﺎ ﺷﺪ‪ .‬ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ‬
‫ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﻚ واﺣﺪ ﺑﻪ اﻣﺘﻴﺎز واژهﻳﺎﺑﻲ )‪ (1/925‬ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا‪،‬‬
‫ﻳﻚ واﺣﺪ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﺳﺘﺮاﺗﮋي ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن )‪(1/701‬‬
‫اﻓﺰوده ﻣﻲﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﻚ واﺣﺪ ﺑﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل‬
‫ﺟﻤﻠﻪ )‪ (1/616‬ﻛﻮدﻛﺎن‪ ،‬ﻳﻚ واﺣﺪ ﺑﻪ ﺷﺎﻧﺲ اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎر‬
‫ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن )‪ (1/701‬اﻓﺰوده ﻣﻲﺷﺪ )ﺟﺪول ‪.(4‬‬
‫ﺑﺤﺚ‬
‫اوﻟﻴﻦ ﻳﺎﻓﺘﺔ ﻣﻮرد ﺗﺄﻛﻴﺪ در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ‪ ،‬ﻣﻴﺰان ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ در ﺣﻴﻦ ﮔﻔﺘﺎر رواﻳﺘﻲ ﺗﻮﺳﻂ ﻛﻮدﻛﺎن‬
‫ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ‪ 7‬ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﻴﺶ از ﺳﺎﻳﺮ راهﻛﺎرﻫﺎ‬
‫از راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﺑﺮاي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮدﻧﺪ و ﺑﻌﺪ از آن‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺟﺎﻋﻲ و ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي اﺳﺘﻔﺎدة ﺑﻴﺸﺘﺮي‬
‫داﺷﺘﻪ و در ﻧﻬﺎﻳﺖ‪ ،‬راهﻛﺎر ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده را‬
‫داﺷﺖ‪ .‬ﺗﻔﺎوت اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﻴﻦ دو‬
‫ﺟﻨﺲ ﭘﺴﺮ و دﺧﺘﺮ ﻣﻌﻨﻲدار ﻧﺒﻮد‪ .‬اﻳﻦ ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ ﺗﺎ اﻧﺪازة زﻳﺎدي ﺗﻮﺳﻂ‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﻴﻮﻣﻲ و ﻫﻤﻜﺎران )‪ (2013‬و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺨﺸﺐ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫)‪ (2010‬ﺗﺄﻳﻴﺪ ﺷﺪه اﺳﺖ)‪6‬و‪ .(7‬ﻣﻄﺎﻟﻌﺔ آﻧﻬﺎ روي ﻛﻮدﻛﺎن ﻫﻨﺠﺎر ﺑﻮد‬
‫و آﻧﻬﺎ درﻳﺎﻓﺘﻨﺪ ﻛﻪ راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن ﭘﺮاﺳﺘﻔﺎدهﺗﺮﻳﻦ راهﻛﺎر‬
‫اﺻﻼﺣﻲ در ﻃﻮل ﺳﻨﻴﻦ زﺑﺎنآﻣﻮزي ‪ 3-5‬ﺳﺎﻟﮕﻲ اﺳﺖ و اﺳﺘﻔﺎده از‬
‫ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻦ زﻳﺎدﺗﺮ ﻣﻲﺷﻮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در اﻳﻦ‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪1393 ،6‬‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ‬
‫ﭘﺴﺮ )‪(n=38‬‬
‫دﺧﺘﺮ )‪(n=20‬‬
‫‪p‬‬
‫ﻛﻞ‬
‫‪62‬‬
‫راﺑﻄﻪ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﺎن‬
‫ﺟﺪول ‪3‬ـ وﺿﻌﻴﺖ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺎ ﺑﻌﻀﻲ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻮدﻛﺎن ‪ 7‬ﺳﺎﻟﻪ ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫ﻋﻮاﻣﻞ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ‬
‫‪r‬‬
‫‪p‬‬
‫‪r‬‬
‫‪p‬‬
‫‪r‬‬
‫‪p‬‬
‫ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ‪0/373‬‬
‫‪0/098‬‬
‫‪0/106‬‬
‫‪0/426‬‬
‫‪0/237‬‬
‫‪0/074‬‬
‫‪0/045* 0/672‬‬
‫ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻛﻮﺗﺎه ﻣﺪت‬
‫‪0/172‬‬
‫‪0/198‬‬
‫‪0/091‬‬
‫‪0/499‬‬
‫‪0/020‬‬
‫‪0/882‬‬
‫‪0/292‬‬
‫واژهﻳﺎﺑﻲ‬
‫‪0/288‬‬
‫‪0/085‬‬
‫‪0/601‬‬
‫*‬
‫‪0/595 0/023‬‬
‫ﻏﻨﺎي واژﮔﺎﻧﻲ‬
‫‪0/346‬‬
‫‪0/159‬‬
‫‪0/580‬‬
‫*‬
‫‪0/578 0/023‬‬
‫ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ‬
‫‪0/611‬‬
‫*‬
‫*‬
‫‪0/580 0/045‬‬
‫‪0/600 0/015‬‬
‫‪r‬‬
‫‪0/141‬‬
‫*‬
‫‪0/712 0/046‬‬
‫*‬
‫‪0/750 0/045‬‬
‫*‬
‫‪0/620 0/033‬‬
‫‪p‬‬
‫*‬
‫‪0/011‬‬
‫*‬
‫‪0/005‬‬
‫*‬
‫‪0/015‬‬
‫*ﺑﺎ ‪ %95‬اﻃﻤﻴﻨﺎن ﻣﻌﻨﻲدار اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت‪ ،‬ﺗﻔﺎوﺗﻲ ﺑﻴﻦ دو ﮔﺮوه ﺟﻨﺴﻲ در ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻔﺎده از‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي اﺻﻼﺣﻲ دﻳﺪه ﻧﺸﺪ)‪6‬و‪ .(7‬ﻣﻄﺎﻟﻌﺔ ‪ Ciocci‬و ‪Baran‬‬
‫)‪ (1998‬روي ﻛﻮدﻛﺎن ﻧﺎﺷﻨﻮا ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ راهﻛﺎر ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي‬
‫ﭘﺮﻛﺎرﺑﺮدﺗﺮﻳﻦ اﺳﺘﺮاﺗﮋي از ﺳﻮي آﻧﻬﺎﺳﺖ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﻦ‬
‫ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﻧﻮاع اﺳﺘﺮاﺗﮋيﻫﺎي اﺻﻼﺣﻲ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ آﻣﺎري ﺗﻔﺎوت‬
‫ﻣﻌﻨﻲداري ﻧﻴﺎﻓﺘﻨﺪ‪ .‬آﻧﻬﺎ ﻧﻴﺰ ﺑﻴﻦ دو ﮔﺮوه از ﻧﻈﺮ ﺟﻨﺴﻴﺖ در ﻣﻮرد‬
‫ﻓﺮاواﻧﻲ اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎرﻫﺎي اﺻﻼﺣﻲ ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﻲداري ﻣﺸﺎﻫﺪه‬
‫ﻧﻜﺮدﻧﺪ)‪ .(9‬اﻣﺎ ‪ (2003) Most‬ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ روي ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي‬
‫دوزﺑﺎﻧﻪ‪ ،‬راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن را ﭘﺮاﺳﺘﻔﺎدهﺗﺮﻳﻦ روش اﺻﻼح ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ‬
‫ﻣﻌﺮﻓﻲ ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎ ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﻲداري داﺷﺖ و‬
‫ﺟﺪول ‪4‬ـ ﻣﻌﺎدﻟﻪ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻟﺠﺴﺘﻴﻚ اﺛﺮ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮ‬
‫اﺳﺘﻔﺎده از اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا‬
‫ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎ و ﻋﻮاﻣﻞ‬
‫اﺛﺮﮔﺬار‬
‫ﺣﺪود اﻃﻤﻴﻨﺎن ‪%95‬‬
‫ﺑﺘﺎ‬
‫‪p‬‬
‫ﺣﺪ ﺑﺎﻻـﺣﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ‬
‫ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن‬
‫‪1/701 (1/037-2/764) 0/008 1/858‬‬
‫واژهﻳﺎﺑﻲ‬
‫‪2/751 (1/919-3/864) 0/035 1/925‬‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ ‪4/708 (1/354-5/819) 0/015 1/616‬‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪1393 ،6‬‬
‫ﻫﻢﺳﻮ ﺑﺎ ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ اﺳﺖ)‪.(13‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﺔ دوم اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ درﺑﺎرة وﺿﻌﻴﺖ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ ﺑﻴﻦ‬
‫ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ و ﻧﻮع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﻮد‪.‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ ﻏﺎﻟﺒﺎً ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ ﺑﻴﻦ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ و ﻣﻴﺰان‬
‫ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﻧﻮاع راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ‬
‫ﻣﻌﻨﻲدار وﺟﻮد دارد‪ .‬ﻫﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﻗﺒﻼ ﻧﻴﺰ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ‬
‫ﺑﻴﻦ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ و ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﻮدﻛﺎن در‬
‫ﻣﺮاﺣﻞ رﺷﺪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ وﺟﻮد دارد)‪ .(1‬ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮان ﺑﺎ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‬
‫روي ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ رﺷﺪ و اﻛﺘﺴﺎب راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ در دوران‬
‫زﺑﺎنآﻣﻮزي‪ ،‬ﻋﻨﻮان ﻛﺮدهاﻧﺪ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻦ و ﭘﻴﭽﻴﺪهﺗﺮ ﺷﺪن‬
‫ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎي ﻧﺤﻮي ﻛﻮدﻛﺎن‪ ،‬راهﻛﺎر ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي در آﻧﻬﺎ اﻓﺰاﻳﺶ‬
‫ﻣﻲﻳﺎﺑﺪ)‪ .(3‬ﻧﺨﺸﺐ و ﻫﻤﻜﺎران)‪ (2010‬در اﻳﺮان ﻧﻴﺰ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻧﻜﺘﻪ‬
‫ﺗﺄﻛﻴﺪ داﺷﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻦ و ارﺗﻘﺎي ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺮ ﺗﻨﻮع و درﺳﺘﻲ اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎرﻫﺎي‬
‫اﺻﻼح ﻣﻜﺎﻟﻤﺔ آﻧﻬﺎ اﻓﺰوده ﺷﺪ)‪ .(6‬در ﻣﻮرد ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا ﻧﻴﺰ‬
‫‪ Ciocci‬و ‪ (1998) Baran‬ﻋﻨﻮان ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎي‬
‫زﺑﺎﻧﻲ اﻳﻦ ﻛﻮدﻛﺎن ﺑﻪ ﻫﻤﺘﺎﻳﺎن ﻃﺒﻴﻌﻲ ﻧﺰدﻳﻜﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻮع راهﻛﺎر‬
‫ﺗﺼﺤﻴﺤﻲ ﺑﻪﻛﺎر رﻓﺘﻪ در ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻃﺒﻴﻌﻲ‬
‫ﺷﺒﻴﻪ ﻣﻲﺷﻮد)‪.(9‬‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن‬
‫ﺑﺎزﮔﻮﻳﻲ ﻧﺤﻮي‬
‫ﺣﺸﻮ و اﺿﺎﻓﺎت‬
‫ﺷﻔﺎفﺳﺎزي‬
‫ﭘﻴﻤﺎن زﻣﺎﻧﻲ و ﻫﻤﻜﺎران‬
‫ﻣﻲﺷﻮد )ﺟﺪول ‪.(4‬‬
‫ﻧﺘﻴﺠﻪﮔﻴﺮي‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﻔﺖ ﺳﺎﻟﻪ از راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار‬
‫ﻛﺮدن ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ اﺳﺘﻔﺎده را ﺑﺮاي ﺗﻜﻤﻴﻞ و ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺧﻮد‬
‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺟﻨﺴﻴﺖ در اﻳﻦ ﻣﻮرد ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻣﻌﻨﻲداري ﻧﺪارد‪ .‬ﻣﻬﺎرت‬
‫ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎً ﺑﺎ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪيﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ اﻳﻦ ﻛﻮدﻛﺎن ارﺗﺒﺎط‬
‫دارد اﻣﺎ ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﻲداري ﺑﻴﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ و ﺗﻨﻮع‬
‫ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ دﻳﺪه ﻧﺸﺪ‪ .‬ﺑﻪﻧﻈﺮ ﻣﻲرﺳﺪ‬
‫آﺳﻴﺐﺷﻨﺎﺳﺎن ﮔﻔﺘﺎر و زﺑﺎن ﻣﻲﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺎ ارﺗﻘﺎي ﻣﻬﺎرتﻫﺎي زﺑﺎﻧﻲ‬
‫ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺗﺎ اﻧﺪازة زﻳﺎدي ﺑﺮ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ‬
‫ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ آﻧﻬﺎ اﺛﺮ ﻣﺜﺒﺖ ﺑﮕﺬارﻧﺪ ﺑﮕﻮﻧﻪاي ﻛﻪ اﮔﺮ ﺣﺪوداﻳﻚ واﺣﺪ ﺑﻪ‬
‫ﻣﻬﺎرت واژهﻳﺎﺑﻲ ﻳﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ‬
‫اﺿﺎﻓﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﻴﺰان ﻳﻚ واﺣﺪ )ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ‪ (%10‬ﺑﻪ ﻓﺮاواﻧﻲ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي‬
‫راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن در ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ آﻧﻬﺎ اﻓﺰوده ﻣﻲﺷﻮد‪.‬‬
‫ﺳﭙﺎﺳﮕﺰاري‬
‫اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﻃﺮح ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ‪ PHT-9301‬و ﺑﺎ‬
‫ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﺎﻟﻲ ﻣﺮﻛﺰ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺗﻮاﻧﺒﺨﺸﻲ ﻋﻀﻼﻧﻲـاﺳﻜﻠﺘﻲ داﻧﺸﮕﺎه‬
‫ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﻜﻲ ﺟﻨﺪي ﺷﺎﭘﻮر اﻫﻮاز اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪REFERENCES‬‬
‫‪Stockman IJ, Karasinski L, Guillory B. The‬‬
‫‪use of conversational repairs by African‬‬
‫‪American preschoolers. Lang Speech Hear‬‬
‫‪Serv Sch. 2008;39(4):461-74.‬‬
‫‪Evans MA. Self-initiated speech repairs: a‬‬
‫‪reflection of communicative monitoring in‬‬
‫‪young children. Dev Psychol. 1985;21(2):365‬‬‫‪71.‬‬
‫‪Nakhshab M, Modarresi Y, Agharasuli Z,‬‬
‫‪Keyhani M. Conversational repair strategies‬‬
‫‪in normal children. Journal of Research in‬‬
‫‪Rehabilitation Sciences. 2010;6(1):45-51.‬‬
‫‪Persian.‬‬
‫‪4.‬‬
‫‪5.‬‬
‫‪6.‬‬
‫‪Ball MJ, Perkins MR, Müller N, Howard S.‬‬
‫‪The handbook of clinical linguistics. 1st ed.‬‬
‫‪Garsington‬‬
‫‪Road,‬‬
‫‪Oxford:‬‬
‫‪Blackwell‬‬
‫‪Publishing Ltd; 2008.‬‬
‫‪Caplan R, Guthrie D, Komo S, Shields WD,‬‬
‫‪Chayasirisobhon S, Kornblum HI, et al.‬‬
‫‪Conversational repair in pediatric epilepsy.‬‬
‫‪Brain Lang. 2001;78(1):82-93.‬‬
‫‪Brinton B, Fujiki M, Loeb DF, Winkler E.‬‬
‫‪Development of conversational repair‬‬
‫‪strategies in response to requests for‬‬
‫‪clarification.‬‬
‫‪J‬‬
‫‪Speech‬‬
‫‪Hear‬‬
‫‪Res.‬‬
‫‪1986;29(1):75-81.‬‬
‫‪1.‬‬
‫‪2.‬‬
‫‪3.‬‬
‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره ‪ ،23‬ﺷﻤﺎره ‪1393 ،6‬‬
‫‪Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017‬‬
‫ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﺑﻴﻦ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻣﺜﻞ ﻣﻴﺰان‬
‫ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ و ﺣﺎﻓﻈﺔ ﻛﻮﺗﺎهﻣﺪت ﺑﺎ ﻣﻬﺎرت ﺗﺼﺤﻴﺢ‬
‫ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮاي ﻣﺘﻮﺳﻂ ارﺗﺒﺎط ﻣﻌﻨﻲداري وﺟﻮد ﻧﺪارد و‬
‫ﻓﻘﻂ ﻋﺎﻣﻞ ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﺑﺎ راهﻛﺎر ﺷﻔﺎفﺳﺎزي ارﺗﺒﺎط‬
‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﻣﻌﻨﻲداري دارد‪ .‬در ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت داﺧﻞ و ﺧﺎرج ﻛﺸﻮر‬
‫ﻳﺎﻓﺘﺔ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻣﻮرد ﭘﻴﺪا ﻧﺸﺪ اﻣﺎ ‪ Brinton‬و ‪Fujiki‬‬
‫)‪ (1991‬در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪاي روي اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻛﻢﺗﻮاﻧﻲ ذﻫﻨﻲ ﺑﻴﺎن‬
‫ﻛﺮدﻧﺪ ﻛﻪ اﻓﺮاد دﭼﺎر اﺧﺘﻼﻻت ﻫﻮﺷﻲ و زﺑﺎﻧﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﺳﺎﻟﻢ‬
‫ﻛﻤﺘﺮ از اﻟﮕﻮﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﮔﻔﺘﺎر اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ)‪ .(15‬از ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎي‬
‫اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ و ﻳﺎﻓﺘﻪﻫﺎي ﺑﻪدﺳﺖ آﻣﺪه در ﻣﻮرد ﻛﻮدﻛﺎن ﻛﻢﺷﻨﻮا ﻛﻪ‬
‫داراي ﻫﻮش اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ارﺗﺒﺎﻃﻲ ﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻣﻲﺗﻮان ﭼﻨﻴﻦ ﺑﺮداﺷﺖ‬
‫ﻛﺮد ﻛﻪ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي راهﻛﺎرﻫﺎي ﻛﺎرﺑﺮدﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺑﺎ ﻃﺒﻴﻌﻲ و‬
‫ﻏﻴﺮﻃﺒﻴﻌﻲ ﺑﻮدن ﻫﻮش ارﺗﺒﺎط دارد‪.‬‬
‫از آزﻣﻮن رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻟﺠﺴﺘﻴﻚ ﺟﻬﺖ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻴﺰان ﻧﻘﺶ‬
‫ﺑﺮﺧﻲ ﻋﻮاﻣﻞ زﺑﺎﻧﻲ ﺑﺮ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎ ﻛﺎﻫﺶ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮي اﻧﻮاع‬
‫راهﻛﺎرﻫﺎي ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ‪ .‬ﺗﺤﻠﻴﻞﻫﺎ ﻧﺸﺎن داد ﺑﺎ‬
‫اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﻚ واﺣﺪي در ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ واژهﻳﺎﺑﻲ ﻳﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﻚ واﺣﺪ در‬
‫ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻃﻮل ﺟﻤﻠﻪ ﻛﻮدﻛﺎن ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ‪ ،‬ﻣﻲﺗﻮان اﻧﺘﻈﺎر داﺷﺖ‬
‫ﻛﻪ ﻳﻚ واﺣﺪ )ﻳﻚ واﺣﺪ در ‪ 10‬ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﻣﻌﺎدل ‪10‬‬
‫درﺻﺪ اﺳﺖ(‪ ،‬ﺑﺮ ﻣﻴﺰان اﺳﺘﻔﺎده از راهﻛﺎر ﺗﻜﺮار ﻛﺮدن اﻓﺰوده‬
‫‪63‬‬
‫راﺑﻄﻪ ﺗﺼﺤﻴﺢ ﻣﻜﺎﻟﻤﻪ ﺑﺎ ﻣﻬﺎرتﻫﺎي ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ زﺑﺎﻧﻲ ﻛﻢﺷﻨﻮاﻳﺎن‬
Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017
7.
8.
9.
10.
Ghayoumi Anaraki Z, Ghasisin L, Mahmoodi
Bakhtiari B, Fallah A, Salehi F, Parishan E.
Conversational repair strategies in 3 and 5
year old normal Persian-speaking children in
Ahwaz, Iran. Audiol. 2013;22(1):25-31.
Persian.
Dodd B. Differential diagnosis and treatment
of children with speech disorder. 1st ed.
Chichester, West Sussex: Whurr Publishers
Ltd; 2005.
Ciocci SR, Baran J. The use of conversational
repair strategies by children who are deaf. Am
Ann Deaf. 1998;143(3):235-45.
Tavakkoli MA, Baghooli H, Ghamat Boland
HR, Bolhari J, Birashk B. Standardizing
Vineland adaptive behavior scale among
Iranian population. IJPCP. 2000;5(4):27-37.
Persian.
11.
12.
13.
14.
15.
64
Sohrabi Z, Mohamadi A, Eftakhari MH,
Ghaem H. The evaluation of breakfast intake
pattern and short-term memory status in junior
secondary school students in Shiraz 2007. J
Shahrekord Univ Med Sci. 2010;11(4):35-42.
Persian.
Nilipour R. Farsi Aphasia Test. Tehran: Iran
University of Medical Sciences Press; 1994.
Most T. The use of repair strategies: bilingual
deaf children using sign language and spoken
language. Am Ann Deaf. 2003;148(4):308-14.
Volden J. Conversational repair in speakers
with autism spectrum disorder. Int J Lang
Commun Disord. 2004;39(2):171-89.
Brinton B, Fujiki M. Responses to requests
for conversational repair by adults with
mental retardation. J Speech Hear Res.
1991;34(5):1087-95.
1393 ،6 ‫ ﺷﻤﺎره‬،23 ‫ﺷﻨﻮاﻳﻲﺷﻨﺎﺳﻲ ـ دوره‬
Audiol. 2015;23(6):57-65.
Downloaded from aud.tums.ac.ir at 15:09 IRDT on Monday July 31st 2017
Research Article
Relationship between conversational repair strategies and cognitivelinguistic skills in children with moderate hearing loss in Ahvaz,
Southern Iran
1
2
2
2
Peyman Zamani , Seyedeh Maryam Mousavi , Seyedeh Fatemeh Emami , Sara Abedini , Fatemeh
2
3
Farahmandfar , Ashraf Tashakori
1
- Rehabilitation Musculoskeletal Research Center, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran
- Student Research Committee, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran
3
- Department of Psychiatry, Golestan Hospital, School of Medicine, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences,
Ahvaz, Iran
2
Received: 12 July 2014, accepted: 23 September 2014
Abstract
Background and Aim: Conversational repair skills are essential for establishing mutually successful verbal
communication. Cognitive and linguistic disorders can have negative effects on these skills. Children with
hearing loss have special cognitive and linguistic issues. This study was performed to contribute to the paucity
of data on conversational repair strategies used by hearing impaired children.
Methods: The participants included 58 children with moderate hearing loss (38 boys and 20 girls) aged 6 to 7
from Ahvaz city. A cross-sectional study design was used. Frequency of using different types of repair strategies
in ten repair situations was calculated. Scores of intelligence, memory, word finding, lexical richness, and mean
length of sentences was obtained through cognitive-linguistic tests. Data was analyzed employing an
independent t-test, Pearson correlation coefficient, and logistic regression.
Results: A direct correlation was observed between clarification strategy and communicative social intelligence
(p=0.045). A direct correlation was observed between applying different types of conversational repair
strategies and linguistic abilities in children with moderate hearing loss (p<0.05).
Conclusion: Children with moderate hearing loss (age: 6-7 years) use repetition more than any other strategy to
repair conversation. One unit increase in word finding ability or in mean length of sentence predicts one unit
increase in the degree of using repetition strategy.
Keywords: Pragmatics, conversational repair, moderate hearing loss
Please cite this paper as: Zamani P, Mousavi SM, Emami SF, Abedini S, Farahmandfar F, Tashakori A. Relationship
between conversational repair strategies and cognitive-linguistic skills in children with moderate hearing loss in Ahvaz,
Southern Iran. Audiol. 2015;23(6):57-65. Persian.
Corresponding author: Department of Speech therapy, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz,
61357-33133, Iran. Tel: 009861-33209556, E-mail: [email protected]