“On Social Activation”
EU SEMINAR
Sustainable Uplifting Client
Centred Employment Support
Kortrijk, Belgium 9 December 2010
Keynote Speaker: Pascal Tuteleers
In 1999: paarse
regering
introduceert
transition
from the
deold/passive
“actieve welvaartstaat’
nav
welfare state
to de
the
groeiende
kloof
tussen
het
aantal
new/active welfare state
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
Political project: closing
two gaps:
° van het (RE)activeringsdiscours:
1) The gap between
- het herinschakelen
van werklozen en
citizens & ‘politics’
bestaansminimumgerechtigden in de
2) The gapenbetween
the van
arbeidsmarkt
de preventie
werkloosheid
numberbij
ofzowel
peoplejongeren
who als
ouderen
leiden
tot sociale
aremoest
‘active’
(employed)
insluiting
de maatschappij en tot het
andin‘inactive’
verminderen van
(unemployed)
uitkeringsafhankelijkheid
regarding the labour
- participatie
marketaan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
Anmeebrengt‘activation’de
discourse:
insitutions
and
sociale cohesie
in een
thesamenleving
people working
in them,
needed to
in stand
te houden
adopt a different approach that
prioritised helping people to find work.
Activation discourses are nothing new…
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende
kloof tussen het aantal
Belgium
1999:
actieven en inactieven op onze
Re-integration
of unemployed and
ofarbeidsmarkt:
people enjoying a minium of
House of Correction Brixton 1840 (treadmill)
Salpétrière (Hôpital Général) Paris 1882
existence
Prevention of unemployment
° van hetat(RE)activeringsdiscours:
targetted
the young and the
elderly
- het herinschakelen van werklozen en
bestaansminimumgerechtigden in de
Goal: social inclusion into
arbeidsmarkt en de preventie van
society and reducing the
werkloosheid bij zowel jongeren als
dependence
onleiden
welfare
ouderen
moest
totbenefits
sociale
insluiting in de maatschappij en tot het
verminderen
van force by means
Joining
the labour
uitkeringsafhankelijkheid
of
social integration which labour
brings
along aan de arbeidsmarkt als
- participatie
middel om -via maatschappelijke
Goal: maintening the social
integratie die arbeid met zich
cohesion in the society
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
Gerard Duivelsteen Ghent
We have to dwell on the policies
(‘activation discourses’) where
(social) activation projects come about
We also have to dwell on what the
implementation of these policies mean
for the everyday practice of social
workers (‘fields of tension’) if we
want to talk about ‘social activation’.
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
Activation
discourses
Framework: ‘Fields of tension’
° van het (RE)activeringsdiscours:
Activation
- het herinschakelen van werklozen en
policies
bestaansminimumgerechtigden in de
emphasizing the
To emancipate
arbeidsmarkt
endiscipline
de preventie
van
stick
rather then To
bij zowel jongeren als
thewerkloosheid
carrot’
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting in de maatschappij en tot het
Activation
verminderen
van
policies
out of
Blaming the
Blaming the
uitkeringsafhankelijkheid
fear
of the
‘underclass’
victim
system
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
Activation
integratie die arbeid met zich
Interpretation of
policies aiming
‘integration’
de sociale cohesie
in eenin a
at meebrengtrealising
wider
sense
samenleving Interpretation
in stand te of
houden
social
fundamental
rights
‘integration’ in
more restricted
sense
Activation
discourses
Activation
policies
emphasizing the
stick rather then
the carrot’
Activation
policies out of
fear of the
‘underclass’
Activation
policies aiming
at realizing
social
fundamental
rights
Framework: ‘Fields of tension’
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
Toarbeidsmarkt:
discipline
To emancipate
° van het (RE)activeringsdiscours:
- het herinschakelen van werklozen en
Blaming
the
bestaansminimumgerechtigden
Blaming in
thede
victim
arbeidsmarkt en de preventie
systemvan
werkloosheid bij zowel jongeren als
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting inofde maatschappij en tot het
Interpretation
Interpretation of
verminderen
‘integration’
in van
‘integration’ in a
uitkeringsafhankelijkheid
more
restricted
wider sense
sense
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
Problem? The realization of ‘activation’ from themeebrengtperspective
reliefcohesie
or
de of
sociale
in een
samenleving
in stand
houden
employment policies is different from the perspective
of social
workteor
welfare
policies (from a social fundamental rights perspective and aiming at full-fledged
active citizenship)
In 1999:
paarse can
regering
Social
activation
eitherintroduceert
be seen as
de
a de
first“actieve
attemptwelvaartstaat’
to guide and nav
support
groeiende kloof
tussen
het aantal
unemployed
people
– especially
actieven en inactieven op onze
longterm unemployed – on their way
arbeidsmarkt:
back to the labour market and to paid
employment.
° van het (RE)activeringsdiscours:
It can also be looked at from another
- het herinschakelen van werklozen en
perspective,
where paid employment
bestaansminimumgerechtigden
in de
isarbeidsmarkt
not the ultimate
goal,
at leastvan
not
en de
preventie
atwerkloosheid
short notice, bij
butzowel
servesjongeren
as a toolals
to
stimulate
to participate
in
ouderenpeople
moest leiden
tot sociale
insluiting
in de ways.
maatschappij en tot het
society
in other
verminderen van
uitkeringsafhankelijkheid
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
My definition of SOCIAL activation: to raise social
participation and the coming out of social isolation by
engaging in meaningful and appropriate activities,
which eventually can lead to paid employment
Activation
discourses
1. Activation as a
disciplinary reaction to
welfare dependence
Starting point:
1) Welfare payments were too
generous
2) The old welfare state has
become a machine who
only rewards, a kind of
office window.
Activation
policies
emphasizing the
stick rather then
the carrot’
Activation
policies out of
fear of the
‘underclass’
Activation
policies aiming
at realising
social
fundamental
rights
Framework: ‘Fields of tension’
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
Toarbeidsmarkt:
discipline
To emancipate
° van het (RE)activeringsdiscours:
- het herinschakelen van werklozen en
Blaming
the
bestaansminimumgerechtigden
Blaming in
thede
victim
arbeidsmarkt en de preventie
systemvan
werkloosheid bij zowel jongeren als
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting inofde maatschappij en tot het
Interpretation
Interpretation of
verminderen
‘integration’
in van
‘integration’ in a
uitkeringsafhankelijkheid
more
restrcited
wider sense
sense
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
Policies no longer made a distinction between ‘deserving’ and ‘undeserving poor’ and the
samenleving in stand te houden
3) It gave rise to a culture of
dependence (C. Murray)
poor were regarded as rational beings who carefully weighted the advantages and the
disadvantages of paid employment and instead choose for social benefits.
1. Activation as a
disciplinary reaction to
welfare dependence
To ‘activate’: people can not ensconce
themselves in this culture of dependence
& citizens must exert themselves in
order to re-integrate professionally
and/or socially
Social security compensates too much
on a passive way social exclusion
(from the labour market for example)
and does too little to actively contribute
to the reintegration of those involved
Features of this kind of measures (as a
way out of the ‘new social issue’):
- ‘Activating’ character of those measures
- Going local (territorialisation)
- remaking inquiries into the concept of
‘social justice’
Murray: ‘Social policies must therefore
emphasize the stick rather then the carrot’
In 1999:
paarse regering introduceert
Some
objections
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
It is too easy simply stating that
activation policies of the new welfare
state
equals
discipline and sanctioning:
° van
het (RE)activeringsdiscours:
who can be opposed to the activation of
- het herinschakelen van werklozen en
welfare benefits in order to prevent
bestaansminimumgerechtigden in de
poverty
and welfare
arbeidsmarkt
en dedependence?
preventie van
bij primarily
zowel jongeren
als
Mywerkloosheid
objections are
dealing
ouderen moest leiden tot sociale
with
the way this is done!
insluiting in de maatschappij en tot het
verminderen
van become
‘Rights
and duties’
uitkeringsafhankelijkheid
contractually tied up and social
- participatie
aan de
als
policies
translated
thisarbeidsmarkt
into a
middel om -viadiscourse’
maatschappelijke
‘responsibility
integratie die arbeid met zich
meebrengtde sociale
cohesie
in een
[werkvorm
Antwerpen]
‘One must
constantly
samenleving
in of
stand
te houden
watch
over the limits
clients.
Nowadays , it
looks like there is a constant struggle between
the clients wish to be ‘authentic’ and policy
demands’
1. Activation as a
disciplinary reaction to
welfare dependence
In 1999:
paarse regering introduceert
Some
objections
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
This discourse on activation suited
very well an ongoing debate
(‘epoch’) (with negative effects for
° van het (RE)activeringsdiscours:
the ‘underclass’), like:
- het herinschakelen van werklozen en
bestaansminimumgerechtigden
Increasing conditionalisation in de
arbeidsmarkt
enoften
de preventie
van
(Conditionalisation
coincides with
a
werkloosheid
bij zowel practices
jongeren
strengthening of controlling
andals
an
ouderen
moest
leiden tot sociale
active
use of
sanctions)
insluiting
in de
maatschappij
Increasing
social
juridisationen tot het
verminderen van
In short: unclear and strained
uitkeringsafhankelijkheid
relations
between ‘rights and
- participatie aan de arbeidsmarkt als
duties’.
Social
find
middel om
-via workers
maatschappelijke
themselves
a field of
integratie dieconstantly
arbeid metinzich
tension
between
emancipation
and
meebrengtde sociale
cohesie in
een
discipline, between
in a
samenleving
in standconfiding
te houden
person and pointing out someones
duties and obligations
Activation
discourses
Activation
policies
emphasizing the
stick rather then
the carrot’
2. Activation out of fear of
the ‘underclass’
Activation
policies aiming
at realising
social
fundamental
rights
Framework: ‘Fields of tension’
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
Toarbeidsmarkt:
discipline
To emancipate
° van het (RE)activeringsdiscours:
- het herinschakelen van werklozen en
Blaming
the
bestaansminimumgerechtigden
Blaming in
thede
victim
arbeidsmarkt en de preventie
systemvan
werkloosheid bij zowel jongeren als
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting inofde maatschappij en tot het
Interpretation
Interpretation of
verminderen
‘integration’
in van
‘integration’ in a
uitkeringsafhankelijkheid
more
restrcited
wider sense
sense
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
2. Activation out of fear of
the ‘underclass’
Starting point:
Concern for a final rupture between the
underclasses and the rest of society
fear of the middle classes of an increasing
disfunctioning of society by which
unwanted effects of the existence of an
underclass is experienced as threatening
‘Elites didn’t define social problems as
neediness as such, rather as a number
of specific consequences of poverty’.
Conservative ethics: avoiding that work
ethics and social and political stability
would be endangered
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
Activation therefore must
emphasize closing the gap between
°the
van
het (RE)activeringsdiscours:
‘underclasses’
and ‘the rest of
society’
by partial reintegration,
noten
- het herinschakelen
van werklozen
by
an radical redistribution of in de
bestaansminimumgerechtigden
means (see also:
thepreventie
one-sidedness
arbeidsmarkt
en de
van
werkloosheid
bij zowel jongeren als
of activation policies)
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting in de maatschappij en tot het
verminderen van
uitkeringsafhankelijkheid
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
2. Activation out of fear of
the ‘underclass’
Dalrymple’s key insight in Life at the
Bottom is that long-term poverty is
caused not by economics but by a
dysfunctional set of values, one that is
continually reinforced by an elite culture
searching for victims.
This culture persuades those at the
bottom that they have no responsibility
for their actions and are not the molders
of their own lives.
They ensconce themselves in this culture
of dependence and Dalrymple reacts
against their apologetically use of
language which ables them to deny every
responsibility
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
° van het (RE)activeringsdiscours:
- het herinschakelen van werklozen en
bestaansminimumgerechtigden in de
arbeidsmarkt en de preventie van
werkloosheid bij zowel jongeren als
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting in de maatschappij en tot het
verminderen van
uitkeringsafhankelijkheid
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
2. Activation out of fear of
the ‘underclass’
In 1999:
paarse regering introduceert
Some
objections
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
Complaining and moral wining
(cultural pessimism) temporarily
° van het
(RE)activeringsdiscours:
relieves
anxiety
but offers little
concrete
solutions or van
inspiring
- het herinschakelen
werklozen en
worldviews
on the future of the in de
bestaansminimumgerechtigden
world
arbeidsmarkt en de preventie van
werkloosheid
bij zowel
jongeren
als
Activation
policies
conceal
a
ouderen moest leiden tot sociale
morality:
one assumes that
insluiting in de maatschappij en tot het
individuals
and
people do not
verminderen
van
possess
the necessary knowledge,
uitkeringsafhankelijkheid
skills or competences for full- participatie aan de arbeidsmarkt als
fledged
social participation
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
social
willing to
samenleving inIs
stand
te work
houden
resocialize their target groups
according to these standards?
2. Activation out of fear of
the ‘underclass’
Restrictive activation
Reflexive activation
Skills and competences are
mainly being translated as
the necessary requirements
to adapt to the labour
market (individual
responsability).
Tendency to think less
structural, to problematisize
those who are social
excluded rather then
problematisize social
exclusion itself
Social exclusion is
viewed reflexively
against a broader social,
political and economical
background
Practitioners tend to focus
on short term goals and on
social skills who give
immediate access to the
labour market
Practitioners are
constantly searching for
balances between social
policies and labour
market goals on the one
hand, on the other hand
the ‘lifeworld’ of their
participants.
It is al about an openended process
In 1999:
paarse regering introduceert
Some
objections
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
arbeidsmarkt:
Moralizing activation discourses –
mostly out of fear of the underclass°conceal
van hetstructural
(RE)activeringsdiscours:
causes and
explanations
and neglect
the
- het herinschakelen
van werklozen
en
institutions
who produce this social
bestaansminimumgerechtigden
in de
exclusion.
arbeidsmarkt en de preventie van
werkloosheid bij zowel jongeren als
ouderen
moest stigmatization,
leiden tot sociale
They facilitate
if not
insluiting
in
de
maatschappij
en
tot het
blaming, of individuals and people.
verminderen van
uitkeringsafhankelijkheid
One must find a balance between
-‘blaming
participatie
de arbeidsmarkt
theaan
victim’
and ‘blamingals
middel
om -via maatschappelijke
the system’
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
Activation
discourses
Framework: ‘Fields of tension’
In 1999: paarse regering introduceert
de “actieve welvaartstaat’ nav de
groeiende kloof tussen het aantal
actieven en inactieven op onze
Toarbeidsmarkt:
discipline
To emancipate
° van het (RE)activeringsdiscours:
3. Activation as a
realization of social
fundamental rights
Activation
policies aiming
at realising
social
fundamental
rights
- het herinschakelen van werklozen en
Blaming
the
bestaansminimumgerechtigden
Blaming in
thede
victim
arbeidsmarkt en de preventie
systemvan
werkloosheid bij zowel jongeren als
ouderen moest leiden tot sociale
insluiting in de maatschappij en tot het
Interpretation
Interpretation
ofverminderen
‘integration’ van
of ‘integration’
inuitkeringsafhankelijkheid
more
in a wider
restricted sense
sense
- participatie aan de arbeidsmarkt als
middel om -via maatschappelijke
integratie die arbeid met zich
meebrengt- de sociale cohesie in een
samenleving in stand te houden
3. Activation as a
realization of social
fundamental rights
A succession of three generations of
fundamental rights
1. ‘Freedom rights’ (till WWII)
2. ‘Human rights’ (since WWII)
3. ‘Solidarity rights’
Such as: the rights of individuals to equal
treatment before the law, freedom of speech,
freedom of religion, freedom of association,
privacy, right to vote, etc
Universal Declaration of Human Rights
(U.N.) : right to work and free choice of
labour, right to social assistance, protection
of public health and moral, medical and
judicial assistance, decent housing, etc.
A fundamental right to participate, to cultural
participation, to being a part of a community
(bonding and bridging)
3. Activation as a
realization of social
fundamental rights
Activation as an emancipatory project
Starting point: the social
fundamental rights and their
potential
Striving for active citizenship
Dominant in the activation
approach, known since the
eighties in the Belgian human
services sector
Opposite to the right for
social benefits is the right for
social integration as a remedy
for social exclusion
3. Activation as a
realization of social
fundamental rights
By means of social activation measures,
recipients of social security benefit must
have the opportunity, even the right to
fulfill and engage in social meaningful
and appropriate activities
Hence: my definition of social
activation
to raise social participation and the
coming out of social isolation by
engaging in meaningful and
appropriate activities, which eventually
can lead to paid employment
Concrete activation initiatives must also
take in account (and connect with) the
broader social debate surrounding
‘activation’.
Key insight n° 1: there is a TENSION,
not a contradiction, between labour
market policies en welfare policies
Social work must ask oneself
(reflexivity) which normality norms are
inherent to any analyses on which
activation discourses are founded on
How to look at ‘people’ and their
‘context’
How to look at ‘people’
Members of vulnerable populations are
not only considered as rational beings,
rather as relational beings who want to
be heard, noticed and
recognised/respected.
Hence: my definition of social
activation
to raise social participation and the
coming out of social isolation by
engaging in meaningful and
appropriate activities, which eventually
can lead to paid employment
I refer to them as ‘social superfluous’
(taking in account the social reaction)
People become ‘people’ by means of
their interdependency with other people.
Respecting people is also
‘responsibilization’
Social activation is all about learning
people to make choices about the life
they want to live (and which is
meaningful to them)
The social ‘dimension’: trying to give
people a meaningful ‘position’ in the
broader social network, eventually with
a return for the neighborhood or
community.
How to look at ‘people’
Members of vulnerable populations are
not only considered as rational beings,
rather as relational beings who want to
be heard, noticed and
recognised/respected.
Hence: my definition of social
activation
to raise social participation and the
coming out of social isolation by
engaging in meaningful and
appropriate activities, which eventually
can lead to paid employment
I refer to them as ‘social superfluous’
(taking in account of the social reaction)
People become ‘people’ by means of
their interdependency with other people.
For practitioners this means that social
engagement (commitment) can only
grow from the bottom-up and from
inside-out.
Which explains the use of the ‘lifeworld’
as point of view of any analyses of the
problem and the use of al ‘lifewordly’
vocabulary
How to look at their ‘context’
Their ‘context’ is a survival context !
Surviving networks with a demanding
feature
Centered inwards (rather then
mobilizing towards outsiders)
People first try to fulfill their basic
elementary needs (and those of their
relatives and family) before trying to
fulfill other social needs (which is
more often a expression of their
frustration)
Moreover, they tend to carry along a
history of acquired dependence on
many institutions: people are not
automatically triggered to make a
difference in the given situation and to
engage in active citizenship
Hence: my definition of social
activation
to raise social participation and the
coming out of social isolation by
engaging in meaningful and
appropriate activities, which eventually
can lead to paid employment
Key insight n° 2: caring is an
essential part and feature of social
activation, not a seperate one!
How to look at initiatives
[final key insight]
Trampoline
(1) Social activation as a state of
actively seeking out (outreach) or
specifically addressing people
(2) Social activation as a way to
intensify the deeper sense of issues
living amongst people
(3) Social activation as a way to
develop leadership in one’s own
organization, their peer-network
and/or the community
(neighborhood)
(4) Social activation as engaging in
active citizenship
(5) Social activation as a way of
(self)advocacy.
Hence: my definition of social
activation
Social activation aims at helping
people to recognise their personal and
social issues, at broadening their point
of view and at translating those
questions into concrete engagement
How to look at initiatives
[final key insight]
The global initiative is viewed as a
trampoline:
Advantage: people can engage differently
at different moments within the same
initiative
Without any urge to exclude people and
without any urge to dictate that people
have to gradually engage in all
subactivities
It allows initiatives to stress voluntary
instead of conditionality
That was why I had no problem with
certain workfare polices but that is the
reason why I –amongst othersproblematized the way this is
implemented.
Hence: my definition of social
activation
to raise social participation and the
coming out of social isolation by
engaging in meaningful and
appropriate activities, which eventually
can lead to paid employment